ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 259 1617496 1615130 2026-08-05T17:55:25Z حوسێن 42516 ھیچکەس وای پێ ناڵێ 1617496 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ئینگلیزی | image = | imagecaption = نیشانی ئینگلیزی لە کۆدەکانی زمانی [[ئایزۆ ١-٦٣٩]] | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ɪ|ʃ}}{{Sfn|Oxford Learner's Dictionary|2015|loc=Entry: [http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/us/pronunciation/english/english_1 English – Pronunciation]}} | region = [[وڵاتەکانی ئینگلیزی زمان]] | speakers = [[زمانی یەکەم]]: ٣٦٠{{Endash}}٤٠٠ ملیۆن | ethnicity = | date = ٢٠٠٦ | ref = {{Sfn|Crystal|2006|pp=٤٢٤–٤٢٦}} | speakers2 = [[زمانی دووەم]]: ٧٥٠ ملیۆن؛{{ھن}} ئەوانەی دەتوانن بە ئینگلیزی قسە بکەن: ٦٠٠–٧٠٠ ملیۆن{{Sfn|Crystal|2006|pp=٤٢٤–٤٢٦}} | familycolor = ھیندوئەورووپایییەکان | fam1 = [[زمانە ھیندوئەورووپایییەکان|ھیندوئەورووپایییەکان]] | fam2 = [[زمانە ژێرمەنییەکان|ژێرمەنییەکان]] | fam3 = [[زمانەکانی ژێرمەنیی ڕۆژاوا|ژێرمەنیی ڕۆژاوا]] | fam4 = [[زمانەکانی ئانگۆ-فریسی|ئانگۆ-فریسی]] | fam5 = [[زمانەکانی ئانگلی|ئانگلی]] | ancestor = | ancestor2 = | ancestor3 = | script = [[ئەلفوبێی لاتین]] | nation = [[وڵاتە ئینگلیزییەکان]]{{ھن}}[[نەتەوە یەکگرتووەکان]]{{ھن}}[[یەکێتیی ئەورووپا]]{{ھن}}[[گەلانی کۆمۆنوێلت]]{{ھن}}[[ئەنجومەنی ئەورووپا]]{{ھن}}[[دادگای تاوانی نێونەتەوەیی]]{{ھن}}[[سندووقی نێونەتەوەییی پارە]]{{ھن}}[[لیژنەی ئۆڵۆمپی نێودەوڵەتی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ئیزۆ]]{{ھن}}[[ناتۆ]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی دانوستانی جیھانی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی نافتا]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی وڵاتەکانی ئەمریکایی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی]]{{ھن}}[[ئۆپێک]]{{ھن}}[[لێژنەی نەتەوەکانی ئاسیای باشووری ڕۆژھەڵات]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری ئاسیای باشوور]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری وڵاتە تورک زمانەکان]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئابووری]] | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | notice = IPA | sign = [[Manually coded English]]{{ھن}}(multiple systems) | glotto = stan1293 | glottorefname = English | map = Anglospeak (subnational version).svg | mapcaption = ئەم شوێنانەی کە لەوێ زمانی ئینگلیزی بەکاردەھێنرێت {{Legend|#004288|[[وڵاتەکانی ئینگلیزی زمان]]}} {{Legend|#79c1ff|زمانی فەرمی}} }} '''زمانی ئینگلیزی''' ({{بە ئینگلیزی|English language}}) زمانێک سەر بە خێزانی [[زمانە ھیندوئەورووپایییەکان]]ە، بەشێکە لە خیزانی [[زمانە جێرمەنییەکان]]، کە بۆ یەکەم جار لە [[وڵات]]ی ئینگەلتەرا سەری ھەڵداوە، بەڵام لەگەل تێپەڕبوونی کات بووەتە [[لینگوا فرانکا]]یەکی جیھانی. لە ھەرە [[زمان]]ە دەوڵەمەندەکانی دنیایە و، ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی جیھان ئەم زمانە دەزانن، کە ھەژماردەکرێن بە نزیکەی ٥٠٠ ملیۆن ئاخێوەر و [[زمانی فەرمی]]ی زۆر لە وڵاتانی دونیایە.<ref name="زمانه زۆر به‌کارهاتووه‌کانی جیهان">[http://www.vistawide.com/languages/language_statistics.htm].</ref> زمانی ئینگلیزی لە زۆربەی وڵاتاندا دەخوێندرێت و، زمانی یەکەمی ڕێکخراوەی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] و [[یەکێتیی ئەورووپا]] و [[ناتۆ]]یە. زمانی ئینگلیزی ھەر لە سەرەتای سەدەی ھەژدەھەمەوە پێشکەوتنێکی یەکجار گەورەی بەخۆوە بینی لە ئەنجامی ئەو پێشکەوتنە سەربازی، زانستی، ڕۆشنبیری و داگیرکەرانەی [[بریتانیا]] و [[بریتانیای مەزن]]، دواییش لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەم لە پاش پێشکەوتنەکانی [[وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].<ref name="مێژووی فێرکردنی زمانی ئینگلیزی">[http://books.google.com/books?id=g2e7iw_F-ZcC&hl=en],په‌ره‌کانی 127 - 133، چاپخانه‌ی زانکۆی ئۆکسفۆرد، ISBN 0-19-442185-61234.</ref> == پیتەکان == [[پەڕگە:English dialects1997 modified.svg|وێنۆک|ڕێژەی بەکارھێنەرانی زمانی ئینگلیزی لە وڵاتان بەپێی سەرژمێری ساڵی [[١٩٩٧]].]] زمانی ئینگلیزی ٢٦ پیتی ھەیە، بەپێی سەرژمێری پیتی E زۆرترین جار لە ڕەنووس و و پیتی X کەمترین جار لە ڕەنووس و نووسراوەکان بەکاردەھێنرێن. {| class="wikitable" |- !گردەک !! ھووردەک !! ناوی پیتەکە بە [[زمانی کوردی|کوردی]] |- | A || a || ئەی |- |B || b ||بی |- | C || c || سی |- | D || d || دی |- | E || e || ئی |- | F || f || ئێف |- | G || g || جی |- | H || h || ئەیچ |- | I || i || ئای |- | J || j || جەی |- | K || k || کەی |- | L || l || ئێڵ |- | M|| m || ئێم |- | N || n || ئێن |- | O || o || ئۆ |- | P || p || پی |- | Q || q || کیوو |- | R || r || ئاڕ |- | S || s || ئێس |- | T || t || تی |- | U || u || یوو |- | V || v || ڤی |- | W || w || دەبڵیوو |- | X || x || ئێکس |- | Y || y || وای |- | Z || z || زێد/زی |- |} == ژمارەکان == {| class="wikitable" |- ! ژمارە بەزمانی ئینگلیزی !! ژمارە بەزمانی کوردی |- | 0 || ٠ |- | 1 || ١ |- | 2 || ٢ |- | 3 || ٣ |- | 4 || ٤ |- | 5 || ٥ |- | 6 || ٦ |- | 7 || ٧ |- | 8 || ٨ |- | 9 || ٩ |} == ئەو وڵاتانەی قسەی پێدەکەن == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! پلە !وڵات !سەرجەم: !دانیشتووان ! زمانی زگماکی ! زمانی زیادە ! دانیشتووان ! class="unsortable"| بۆچوون |- | ١ | {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} | ٢٥١٫٣٨٨٫٣٠١ | ٩٦ ٪ | ٢١٥٫٤٢٣٫٥٥٧ | ٣٥٫٩٦٤٫٧٤٤ | ٢٦٢٫٣٧٥٫١٥٢ | <small>سەرچاوە: ساڵی ٢٠٠٠: "[http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بەکارھێنانی زمانەکەو قسەپێکردنیان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf |date=١٥ی شوباتی ٢٠١٠}}" :ساڵی ٢٠٠٠، خشتە ١.</small><small>ژمارەی ئەوانەی زمانەکە دەزانن</small> |- | ٢ | {{flag|India}} | ٩٠٫٠٠٠٫٠٠٠ | ٨٪ | ١٧٨٫٥٩٨ | ٦٥٬٠٠٠٬٠٠٠ بە زمانی دووەم قسە دەکەن{{ھن}}بە زمانی سێیەم قسە دەکەن '' ٢٥٬٠٠٠٬٠٠٠ | ١٫٠٢٨٫٧٣٧٫٤٣٦ | <small>ژمارەکان ساڵی١٩٩١.</small><small>لەوانەیە ژمارەکان قسەپێکەرەکان بنوێنێت نەک بەکارھێنەرەکان.</small><ref>و جیاوازی نێوان ئاخێوەران و بەکارھێنەرانی زمانی ئینگلیزی: Wikipedia's India estimate of 350 million includes two categories - "English Speakers" and "English Users". The distinction between the Speakers and Users is that Users only know how to read English words while Speakers know how to read English, understand spoken English as well as form their own sentences to converse in English. The distinction becomes clear when you consider the China numbers. China has over 200~350 million users that can read English words but, as anyone can see on the streets of China, only handful of million who are English speakers.</ref> |- | ٣. | {{flag|Nigeria}} | ٧٩٫٠٠٠٫٠٠٠ | ٥٣٪ | ٤٬٠٠٠٬٠٠٠ | > ٧٥٬٠٠٠٬٠٠٠ | ١٤٨٫٠٠٠٫٠٠٠ | <small>قسەپێکەرەکان، لە نەیجیریا.</small><small>Ihemere نزیکەی ٣ بۆ ٥ ملیۆن ئەوانەن کە قسە بە زمانی نیشتیمانی دەکەن؛ خاڵی ناوەندە لە خشتەی بەکارھێنەران. </small><small>Ihemere, Kelechukwu Uchechukwu. </small><small>(٢٠٠٦).</small><small>[http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf "."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf |date=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</small><small>'''' </small> |- | ٤ | {{ئاڵا|شانشینی یەکگرتوو}} | ٥٩٫٦٠٠٫٠٠٠ | ٩٨ ٪ | ٥٨٫١٠٠٫٠٠٠ | ١٫٥٠٠٫٠٠٠ | ٦٠٬٠٠٠٬٠٠٠ | <small>سەرچاوە: کریستال (٢٠٠٥)، p.</small><small>١٠٩.</small> |- | ٥ | {{ئاڵا|فلیپین}} | ٤٥٫٩٠٠٫٠٠٠ | ٥٢ ٪ | ٢٧٫٠٠٠ | ٤٢٫٥٠٠٫٠٠٠ | ٨٨٫٠٠٠٫٠٠٠ | <small>کۆی قسە پێکەران: ژمێریاری ساڵی ٢٠٠٠، [http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html 7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html |date=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}.</small><small>٦٣٫٧١ ٪ نزیکەی ٦٦٫٠ ملیون دەتوانن قسە بکەن.</small><small>قسەپێکەرە باشەکان: سەرژمێری ساڵی ١٩٩٥، وەک لە نووسینەکەی ئەندرۆ گۆنزالس لە [[ڕۆژنامە]]دا [http://www.multilingual-matters.net/jmmd/٠١٩/٠٤٨٧/jmmd0190487.pdf نەخشەیەکی بۆ قسەپێکەران لە فلیپین داناوە]{{بەستەری مردوو|url=http://www.multilingual-matters.net/jmmd/Ù%A0١٩/Ù%A0٤٨٧/jmmd0190487.pdf |date=ئازاری ٢٠٢٥}}، ١٩ (٥ و ٦)، ٤٨٧–٥٢٥.</small><small>(١٩٩٨).</small> |- | ٦. | {{ئاڵا|کەنەدا}} | ٢٥٫٢٤٦٫٢٢٠ | ٨٥ | ١٧٫٦٩٤٫٨٣٠ | ٧٫٥٥١٫٣٩٠ | ٢٩٫٦٣٩٫٠٣٠ | <small>سەرچاوە:سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١ -- [http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;View=١b&amp;Table=١a&amp;StartRec=١&amp;Sort=٢&amp;B1=Counts&amp;B2=Both ناسراو بە زمانە فەرمیەکان]{{بەستەری مردوو|url=http://xn--www-d6ef.statcan.ca/english/censusÙ%A0١/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=١b&Table=١a&StartRec=١&Sort=٢&B1=Counts&B2=Both |date=کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}, [http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;View=١a&amp;Table=١a&amp;StartRec=١&amp;Sort=٢&amp;B1=Counts&amp;B2=Both و زمانی دایک.]{{بەستەری مردوو|url=http://xn--www-d6ef.statcan.ca/english/censusÙ%A0١/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=١a&Table=١a&StartRec=١&Sort=٢&B1=Counts&B2=Both |date=کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} </small><small>دانیشتووان ١٢٢٫٦٦٠ کەس بە ھەردوو زمانی [[فەڕەنسی]] و ئینگلیزی و زمانی دایک قسە دەکەن، ھەروەھا ١٧٫٥٧٢٫١٧٠ کەس بێجگە لە زمانی دایک بە زمانی ئینگلیزیش دەتوانن قسە بکەن.</small> |- | ٧ | {{ئاڵا|ئوسترالیا}} | ٢٠ ملیۆن یان زیاتر | ٩٢ ٪ | ١٥٫٥٨١٫٣٢٩ | ٢٫٥٩١٫٦٦٠ | ١٩٫٨٥٥٫٢٨٨ | <small>سەرچاوە:سەرژمێری ٢٠٠٦. </small><small> ئەو ژمارەیەی لەو ستونە دەردەکەوێت ژمارەی دانیشتووانی ئوستورالیایە کە تەنیا لە ماڵەوە قسە بە ئینگلیزی دەکەن.</small><small>ستونی زیادە ئەوانە دەنوێنێت کە زمانی ئینگلیزی بە باشی دەزانن یان زۆر بە باشی.</small><small>٥ ٪ زمانەکەیان بیر نەماوە.</small> |- | colspan="٨"| <small>تێبینی: کۆ== زمانی دایک + زمانی تر، ڕێژەی سەدی == سەرجەم/ دانیشتووان</small> |} [https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ سئو سایت چند زبانھ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} * [https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ سئو سایت دندانپزشکی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} * [https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ سئو سایت داروخانھ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زمانە فەرمییەکانی یەکێتیی ئەورووپا}} {{کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|English language}} {{تووڵی دەروازە|زمان|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:فەرھەنگە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی نائووروو]] [[پۆل:زمانەکانی سەموای ئەمریکا]] [[پۆل:زمانەکانی ئانتیگوا و باربوودا]] [[پۆل:زمانەکانی ئۆسترالیا]] [[پۆل:زمانەکانی بەلیز]] [[پۆل:زمانەکانی بەرمۆدا]] [[پۆل:زمانەکانی بۆتسوانا]] [[پۆل:زمانەکانی کامیروون]] [[پۆل:زمانەکانی کەنەدا]] [[پۆل:زمانەکانی فیجی]] [[پۆل:زمانەکانی گانا]] [[پۆل:زمانەکانی گرینادا]] [[پۆل:زمانەکانی گوام]] [[پۆل:زمانەکانی گویانا]] [[پۆل:زمانەکانی ھۆنگ کۆنگ]] [[پۆل:زمانەکانی ھیندستان]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەی ئیرلەند]] [[پۆل:زمانەکانی جامایکا]] [[پۆل:زمانەکانی کینیا]] [[پۆل:زمانەکانی کیریباس]] [[پۆل:زمانەکانی لیسۆتۆ]] [[پۆل:زمانەکانی لیبێریا]] [[پۆل:زمانەکانی مالاوی]] [[پۆل:زمانەکانی مالیزیا]] [[پۆل:زمانەکانی ماڵتا]] [[پۆل:زمانەکانی مۆریس]] [[پۆل:زمانەکانی نامیبیا]] [[پۆل:زمانەکانی نیووزیلاند]] [[پۆل:زمانەکانی نێجیریا]] [[پۆل:زمانەکانی نیوەی]] [[پۆل:زمانەکانی پاکستان]] [[پۆل:زمانەکانی پالاو]] [[پۆل:زمانەکانی پاپوا گینێی نوێ]] [[پۆل:زمانەکانی ڕواندا]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت کیتس و نیڤیس]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت لووسیا]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت ڤینسەنت و گرینادینز]] [[پۆل:زمانەکانی ساموا]] [[پۆل:زمانەکانی سیشێل]] [[پۆل:زمانەکانی سیەرالیۆن]] [[پۆل:زمانەکانی سینگاپور]] [[پۆل:زمانەکانی ئەفریقای باشوور]] [[پۆل:زمانەکانی باشووری سوودان]] [[پۆل:زمانەکانی سوودان]] [[پۆل:زمانەکانی سوازیلاند]] [[پۆل:زمانەکانی ترینیداد و تۆباگۆ]] [[پۆل:زمانەکانی ئووگاندا]] [[پۆل:زمانەکانی ڤانواتوو]] [[پۆل:زمانەکانی زامبیا]] [[پۆل:زمانەکانی زیمبابوی]] [[پۆل:زمانەکانی بەھاما]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی ڤێرجینی بریتانی]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی کەیمەن]] [[پۆل:زمانەکانی گامبیا]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی مارشاڵ]] [[پۆل:زمانەکانی فلیپین]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی پیتکێرن]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی سلێمان]] [[پۆل:زمانەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:زمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی ڤێرجینی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زمانە جێرمەنییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار]] [[پۆل:جیھانگیری کولتووری]] [[پۆل:زمانەکانی تایوان]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢]] 6s2wy94y980jkgj3vhukounxuh9go8o 1617542 1617496 2026-08-05T18:21:56Z Zemen 40346 دەستکاریی [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] ([[User talk:حوسێن|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:AramBot|AramBot]] گەڕێندرایەوە 1615130 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ئینگلیزی | image = | imagecaption = نیشانی ئینگلیزی لە کۆدەکانی زمانی [[ئایزۆ ١-٦٣٩]] | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ɪ|ʃ}}{{Sfn|Oxford Learner's Dictionary|2015|loc=Entry: [http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/us/pronunciation/english/english_1 English – Pronunciation]}} | region = [[وڵاتەکانی ئینگلیزی زمان]] | speakers = [[زمانی یەکەم]]: ٣٦٠{{Endash}}٤٠٠ ملیۆن | ethnicity = | date = ٢٠٠٦ | ref = {{Sfn|Crystal|2006|pp=٤٢٤–٤٢٦}} | speakers2 = [[زمانی دووەم]]: ٧٥٠ ملیۆن؛{{ھن}} ئەوانەی دەتوانن بە ئینگلیزی قسە بکەن: ٦٠٠–٧٠٠ ملیۆن{{Sfn|Crystal|2006|pp=٤٢٤–٤٢٦}} | familycolor = ھیندوئەورووپایییەکان | fam1 = [[زمانە ھیندوئەورووپایییەکان|ھیندوئەورووپایییەکان]] | fam2 = [[زمانە ژێرمەنییەکان|ژێرمەنییەکان]] | fam3 = [[زمانەکانی ژێرمەنیی ڕۆژاوا|ژێرمەنیی ڕۆژاوا]] | fam4 = [[زمانەکانی ئانگۆ-فریسی|ئانگۆ-فریسی]] | fam5 = [[زمانەکانی ئانگلی|ئانگلی]] | ancestor = | ancestor2 = | ancestor3 = | script = [[ئەلفوبێی لاتین]] | nation = [[وڵاتە ئینگلیزییەکان]]{{ھن}}[[نەتەوە یەکگرتووەکان]]{{ھن}}[[یەکێتیی ئەورووپا]]{{ھن}}[[گەلانی کۆمۆنوێلت]]{{ھن}}[[ئەنجومەنی ئەورووپا]]{{ھن}}[[دادگای تاوانی نێونەتەوەیی]]{{ھن}}[[سندووقی نێونەتەوەییی پارە]]{{ھن}}[[لیژنەی ئۆڵۆمپی نێودەوڵەتی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ئیزۆ]]{{ھن}}[[ناتۆ]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی دانوستانی جیھانی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی نافتا]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی وڵاتەکانی ئەمریکایی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی]]{{ھن}}[[ئۆپێک]]{{ھن}}[[لێژنەی نەتەوەکانی ئاسیای باشووری ڕۆژھەڵات]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری ئاسیای باشوور]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری وڵاتە تورک زمانەکان]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئابووری]] | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | notice = IPA | sign = [[Manually coded English]]{{ھن}}(multiple systems) | glotto = stan1293 | glottorefname = English | map = Anglospeak (subnational version).svg | mapcaption = ئەم شوێنانەی کە لەوێ زمانی ئینگلیزی بەکاردەھێنرێت {{Legend|#004288|[[وڵاتەکانی ئینگلیزی زمان]]}} {{Legend|#79c1ff|زمانی فەرمی}} }} '''زمانی ئینگلیزی''' یان '''ئینگلی'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=ئولیس|دوایین=موکرجی|یەکەم=نەوا|ناونیشان=https://nawa.net/%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B3/%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B3/|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=٢ی شوباتی ٢٠٢٢|پەڕە=II|زمان=کوردی}}</ref> ({{بە ئینگلیزی|English language}}) زمانێک سەر بە خێزانی [[زمانە ھیندوئەورووپایییەکان]]ە، بەشێکە لە خیزانی [[زمانە جێرمەنییەکان]]، کە بۆ یەکەم جار لە [[وڵات]]ی ئینگەلتەرا سەری ھەڵداوە، بەڵام لەگەل تێپەڕبوونی کات بووەتە [[لینگوا فرانکا]]یەکی جیھانی. لە ھەرە [[زمان]]ە دەوڵەمەندەکانی دنیایە و، ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی جیھان ئەم زمانە دەزانن، کە ھەژماردەکرێن بە نزیکەی ٥٠٠ ملیۆن ئاخێوەر و [[زمانی فەرمی]]ی زۆر لە وڵاتانی دونیایە.<ref name="زمانه زۆر به‌کارهاتووه‌کانی جیهان">[http://www.vistawide.com/languages/language_statistics.htm].</ref> زمانی ئینگلیزی لە زۆربەی وڵاتاندا دەخوێندرێت و، زمانی یەکەمی ڕێکخراوەی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] و [[یەکێتیی ئەورووپا]] و [[ناتۆ]]یە. زمانی ئینگلیزی ھەر لە سەرەتای سەدەی ھەژدەھەمەوە پێشکەوتنێکی یەکجار گەورەی بەخۆوە بینی لە ئەنجامی ئەو پێشکەوتنە سەربازی، زانستی، ڕۆشنبیری و داگیرکەرانەی [[بریتانیا]] و [[بریتانیای مەزن]]، دواییش لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەم لە پاش پێشکەوتنەکانی [[وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].<ref name="مێژووی فێرکردنی زمانی ئینگلیزی">[http://books.google.com/books?id=g2e7iw_F-ZcC&hl=en],په‌ره‌کانی 127 - 133، چاپخانه‌ی زانکۆی ئۆکسفۆرد، ISBN 0-19-442185-61234.</ref> == پیتەکان == [[پەڕگە:English dialects1997 modified.svg|وێنۆک|ڕێژەی بەکارھێنەرانی زمانی ئینگلیزی لە وڵاتان بەپێی سەرژمێری ساڵی [[١٩٩٧]].]] زمانی ئینگلیزی ٢٦ پیتی ھەیە، بەپێی سەرژمێری پیتی E زۆرترین جار لە ڕەنووس و و پیتی X کەمترین جار لە ڕەنووس و نووسراوەکان بەکاردەھێنرێن. {| class="wikitable" |- !گردەک !! ھووردەک !! ناوی پیتەکە بە [[زمانی کوردی|کوردی]] |- | A || a || ئەی |- |B || b ||بی |- | C || c || سی |- | D || d || دی |- | E || e || ئی |- | F || f || ئێف |- | G || g || جی |- | H || h || ئەیچ |- | I || i || ئای |- | J || j || جەی |- | K || k || کەی |- | L || l || ئێڵ |- | M|| m || ئێم |- | N || n || ئێن |- | O || o || ئۆ |- | P || p || پی |- | Q || q || کیوو |- | R || r || ئاڕ |- | S || s || ئێس |- | T || t || تی |- | U || u || یوو |- | V || v || ڤی |- | W || w || دەبڵیوو |- | X || x || ئێکس |- | Y || y || وای |- | Z || z || زێد/زی |- |} == ژمارەکان == {| class="wikitable" |- ! ژمارە بەزمانی ئینگلیزی !! ژمارە بەزمانی کوردی |- | 0 || ٠ |- | 1 || ١ |- | 2 || ٢ |- | 3 || ٣ |- | 4 || ٤ |- | 5 || ٥ |- | 6 || ٦ |- | 7 || ٧ |- | 8 || ٨ |- | 9 || ٩ |} == ئەو وڵاتانەی قسەی پێدەکەن == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! پلە !وڵات !سەرجەم: !دانیشتووان ! زمانی زگماکی ! زمانی زیادە ! دانیشتووان ! class="unsortable"| بۆچوون |- | ١ | {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} | ٢٥١٫٣٨٨٫٣٠١ | ٩٦ ٪ | ٢١٥٫٤٢٣٫٥٥٧ | ٣٥٫٩٦٤٫٧٤٤ | ٢٦٢٫٣٧٥٫١٥٢ | <small>سەرچاوە: ساڵی ٢٠٠٠: "[http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بەکارھێنانی زمانەکەو قسەپێکردنیان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf |date=١٥ی شوباتی ٢٠١٠}}" :ساڵی ٢٠٠٠، خشتە ١.</small><small>ژمارەی ئەوانەی زمانەکە دەزانن</small> |- | ٢ | {{flag|India}} | ٩٠٫٠٠٠٫٠٠٠ | ٨٪ | ١٧٨٫٥٩٨ | ٦٥٬٠٠٠٬٠٠٠ بە زمانی دووەم قسە دەکەن{{ھن}}بە زمانی سێیەم قسە دەکەن '' ٢٥٬٠٠٠٬٠٠٠ | ١٫٠٢٨٫٧٣٧٫٤٣٦ | <small>ژمارەکان ساڵی١٩٩١.</small><small>لەوانەیە ژمارەکان قسەپێکەرەکان بنوێنێت نەک بەکارھێنەرەکان.</small><ref>و جیاوازی نێوان ئاخێوەران و بەکارھێنەرانی زمانی ئینگلیزی: Wikipedia's India estimate of 350 million includes two categories - "English Speakers" and "English Users". The distinction between the Speakers and Users is that Users only know how to read English words while Speakers know how to read English, understand spoken English as well as form their own sentences to converse in English. The distinction becomes clear when you consider the China numbers. China has over 200~350 million users that can read English words but, as anyone can see on the streets of China, only handful of million who are English speakers.</ref> |- | ٣. | {{flag|Nigeria}} | ٧٩٫٠٠٠٫٠٠٠ | ٥٣٪ | ٤٬٠٠٠٬٠٠٠ | > ٧٥٬٠٠٠٬٠٠٠ | ١٤٨٫٠٠٠٫٠٠٠ | <small>قسەپێکەرەکان، لە نەیجیریا.</small><small>Ihemere نزیکەی ٣ بۆ ٥ ملیۆن ئەوانەن کە قسە بە زمانی نیشتیمانی دەکەن؛ خاڵی ناوەندە لە خشتەی بەکارھێنەران. </small><small>Ihemere, Kelechukwu Uchechukwu. </small><small>(٢٠٠٦).</small><small>[http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf "."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf |date=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</small><small>'''' </small> |- | ٤ | {{ئاڵا|شانشینی یەکگرتوو}} | ٥٩٫٦٠٠٫٠٠٠ | ٩٨ ٪ | ٥٨٫١٠٠٫٠٠٠ | ١٫٥٠٠٫٠٠٠ | ٦٠٬٠٠٠٬٠٠٠ | <small>سەرچاوە: کریستال (٢٠٠٥)، p.</small><small>١٠٩.</small> |- | ٥ | {{ئاڵا|فلیپین}} | ٤٥٫٩٠٠٫٠٠٠ | ٥٢ ٪ | ٢٧٫٠٠٠ | ٤٢٫٥٠٠٫٠٠٠ | ٨٨٫٠٠٠٫٠٠٠ | <small>کۆی قسە پێکەران: ژمێریاری ساڵی ٢٠٠٠، [http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html 7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html |date=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}.</small><small>٦٣٫٧١ ٪ نزیکەی ٦٦٫٠ ملیون دەتوانن قسە بکەن.</small><small>قسەپێکەرە باشەکان: سەرژمێری ساڵی ١٩٩٥، وەک لە نووسینەکەی ئەندرۆ گۆنزالس لە [[ڕۆژنامە]]دا [http://www.multilingual-matters.net/jmmd/٠١٩/٠٤٨٧/jmmd0190487.pdf نەخشەیەکی بۆ قسەپێکەران لە فلیپین داناوە]{{بەستەری مردوو|url=http://www.multilingual-matters.net/jmmd/Ù%A0١٩/Ù%A0٤٨٧/jmmd0190487.pdf |date=ئازاری ٢٠٢٥}}، ١٩ (٥ و ٦)، ٤٨٧–٥٢٥.</small><small>(١٩٩٨).</small> |- | ٦. | {{ئاڵا|کەنەدا}} | ٢٥٫٢٤٦٫٢٢٠ | ٨٥ | ١٧٫٦٩٤٫٨٣٠ | ٧٫٥٥١٫٣٩٠ | ٢٩٫٦٣٩٫٠٣٠ | <small>سەرچاوە:سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١ -- [http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;View=١b&amp;Table=١a&amp;StartRec=١&amp;Sort=٢&amp;B1=Counts&amp;B2=Both ناسراو بە زمانە فەرمیەکان]{{بەستەری مردوو|url=http://xn--www-d6ef.statcan.ca/english/censusÙ%A0١/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=١b&Table=١a&StartRec=١&Sort=٢&B1=Counts&B2=Both |date=کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}, [http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;View=١a&amp;Table=١a&amp;StartRec=١&amp;Sort=٢&amp;B1=Counts&amp;B2=Both و زمانی دایک.]{{بەستەری مردوو|url=http://xn--www-d6ef.statcan.ca/english/censusÙ%A0١/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=١a&Table=١a&StartRec=١&Sort=٢&B1=Counts&B2=Both |date=کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} </small><small>دانیشتووان ١٢٢٫٦٦٠ کەس بە ھەردوو زمانی [[فەڕەنسی]] و ئینگلیزی و زمانی دایک قسە دەکەن، ھەروەھا ١٧٫٥٧٢٫١٧٠ کەس بێجگە لە زمانی دایک بە زمانی ئینگلیزیش دەتوانن قسە بکەن.</small> |- | ٧ | {{ئاڵا|ئوسترالیا}} | ٢٠ ملیۆن یان زیاتر | ٩٢ ٪ | ١٥٫٥٨١٫٣٢٩ | ٢٫٥٩١٫٦٦٠ | ١٩٫٨٥٥٫٢٨٨ | <small>سەرچاوە:سەرژمێری ٢٠٠٦. </small><small> ئەو ژمارەیەی لەو ستونە دەردەکەوێت ژمارەی دانیشتووانی ئوستورالیایە کە تەنیا لە ماڵەوە قسە بە ئینگلیزی دەکەن.</small><small>ستونی زیادە ئەوانە دەنوێنێت کە زمانی ئینگلیزی بە باشی دەزانن یان زۆر بە باشی.</small><small>٥ ٪ زمانەکەیان بیر نەماوە.</small> |- | colspan="٨"| <small>تێبینی: کۆ== زمانی دایک + زمانی تر، ڕێژەی سەدی == سەرجەم/ دانیشتووان</small> |} [https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ سئو سایت چند زبانھ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} * [https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ سئو سایت دندانپزشکی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} * [https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ سئو سایت داروخانھ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زمانە فەرمییەکانی یەکێتیی ئەورووپا}} {{کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|English language}} {{تووڵی دەروازە|زمان|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:فەرھەنگە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی نائووروو]] [[پۆل:زمانەکانی سەموای ئەمریکا]] [[پۆل:زمانەکانی ئانتیگوا و باربوودا]] [[پۆل:زمانەکانی ئۆسترالیا]] [[پۆل:زمانەکانی بەلیز]] [[پۆل:زمانەکانی بەرمۆدا]] [[پۆل:زمانەکانی بۆتسوانا]] [[پۆل:زمانەکانی کامیروون]] [[پۆل:زمانەکانی کەنەدا]] [[پۆل:زمانەکانی فیجی]] [[پۆل:زمانەکانی گانا]] [[پۆل:زمانەکانی گرینادا]] [[پۆل:زمانەکانی گوام]] [[پۆل:زمانەکانی گویانا]] [[پۆل:زمانەکانی ھۆنگ کۆنگ]] [[پۆل:زمانەکانی ھیندستان]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەی ئیرلەند]] [[پۆل:زمانەکانی جامایکا]] [[پۆل:زمانەکانی کینیا]] [[پۆل:زمانەکانی کیریباس]] [[پۆل:زمانەکانی لیسۆتۆ]] [[پۆل:زمانەکانی لیبێریا]] [[پۆل:زمانەکانی مالاوی]] [[پۆل:زمانەکانی مالیزیا]] [[پۆل:زمانەکانی ماڵتا]] [[پۆل:زمانەکانی مۆریس]] [[پۆل:زمانەکانی نامیبیا]] [[پۆل:زمانەکانی نیووزیلاند]] [[پۆل:زمانەکانی نێجیریا]] [[پۆل:زمانەکانی نیوەی]] [[پۆل:زمانەکانی پاکستان]] [[پۆل:زمانەکانی پالاو]] [[پۆل:زمانەکانی پاپوا گینێی نوێ]] [[پۆل:زمانەکانی ڕواندا]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت کیتس و نیڤیس]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت لووسیا]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت ڤینسەنت و گرینادینز]] [[پۆل:زمانەکانی ساموا]] [[پۆل:زمانەکانی سیشێل]] [[پۆل:زمانەکانی سیەرالیۆن]] [[پۆل:زمانەکانی سینگاپور]] [[پۆل:زمانەکانی ئەفریقای باشوور]] [[پۆل:زمانەکانی باشووری سوودان]] [[پۆل:زمانەکانی سوودان]] [[پۆل:زمانەکانی سوازیلاند]] [[پۆل:زمانەکانی ترینیداد و تۆباگۆ]] [[پۆل:زمانەکانی ئووگاندا]] [[پۆل:زمانەکانی ڤانواتوو]] [[پۆل:زمانەکانی زامبیا]] [[پۆل:زمانەکانی زیمبابوی]] [[پۆل:زمانەکانی بەھاما]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی ڤێرجینی بریتانی]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی کەیمەن]] [[پۆل:زمانەکانی گامبیا]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی مارشاڵ]] [[پۆل:زمانەکانی فلیپین]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی پیتکێرن]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی سلێمان]] [[پۆل:زمانەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:زمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی ڤێرجینی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زمانە جێرمەنییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار]] [[پۆل:جیھانگیری کولتووری]] [[پۆل:زمانەکانی تایوان]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢]] eomsoaiuuaituuwf1jj1yewpxv9166c 1617544 1617542 2026-08-05T18:23:18Z حوسێن 42516 پووچەڵکردنەوەی پێداچوونەوەی [[Special:Diff/1617542|1617542]] لە لایەن [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] ([[User talk:Zemen|لێدوان]]) 1617544 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ئینگلیزی | image = | imagecaption = نیشانی ئینگلیزی لە کۆدەکانی زمانی [[ئایزۆ ١-٦٣٩]] | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ɪ|ʃ}}{{Sfn|Oxford Learner's Dictionary|2015|loc=Entry: [http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/us/pronunciation/english/english_1 English – Pronunciation]}} | region = [[وڵاتەکانی ئینگلیزی زمان]] | speakers = [[زمانی یەکەم]]: ٣٦٠{{Endash}}٤٠٠ ملیۆن | ethnicity = | date = ٢٠٠٦ | ref = {{Sfn|Crystal|2006|pp=٤٢٤–٤٢٦}} | speakers2 = [[زمانی دووەم]]: ٧٥٠ ملیۆن؛{{ھن}} ئەوانەی دەتوانن بە ئینگلیزی قسە بکەن: ٦٠٠–٧٠٠ ملیۆن{{Sfn|Crystal|2006|pp=٤٢٤–٤٢٦}} | familycolor = ھیندوئەورووپایییەکان | fam1 = [[زمانە ھیندوئەورووپایییەکان|ھیندوئەورووپایییەکان]] | fam2 = [[زمانە ژێرمەنییەکان|ژێرمەنییەکان]] | fam3 = [[زمانەکانی ژێرمەنیی ڕۆژاوا|ژێرمەنیی ڕۆژاوا]] | fam4 = [[زمانەکانی ئانگۆ-فریسی|ئانگۆ-فریسی]] | fam5 = [[زمانەکانی ئانگلی|ئانگلی]] | ancestor = | ancestor2 = | ancestor3 = | script = [[ئەلفوبێی لاتین]] | nation = [[وڵاتە ئینگلیزییەکان]]{{ھن}}[[نەتەوە یەکگرتووەکان]]{{ھن}}[[یەکێتیی ئەورووپا]]{{ھن}}[[گەلانی کۆمۆنوێلت]]{{ھن}}[[ئەنجومەنی ئەورووپا]]{{ھن}}[[دادگای تاوانی نێونەتەوەیی]]{{ھن}}[[سندووقی نێونەتەوەییی پارە]]{{ھن}}[[لیژنەی ئۆڵۆمپی نێودەوڵەتی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ئیزۆ]]{{ھن}}[[ناتۆ]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی دانوستانی جیھانی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی نافتا]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی وڵاتەکانی ئەمریکایی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی]]{{ھن}}[[ئۆپێک]]{{ھن}}[[لێژنەی نەتەوەکانی ئاسیای باشووری ڕۆژھەڵات]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری ئاسیای باشوور]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری وڵاتە تورک زمانەکان]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئابووری]] | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | notice = IPA | sign = [[Manually coded English]]{{ھن}}(multiple systems) | glotto = stan1293 | glottorefname = English | map = Anglospeak (subnational version).svg | mapcaption = ئەم شوێنانەی کە لەوێ زمانی ئینگلیزی بەکاردەھێنرێت {{Legend|#004288|[[وڵاتەکانی ئینگلیزی زمان]]}} {{Legend|#79c1ff|زمانی فەرمی}} }} '''زمانی ئینگلیزی''' ({{بە ئینگلیزی|English language}}) زمانێک سەر بە خێزانی [[زمانە ھیندوئەورووپایییەکان]]ە، بەشێکە لە خیزانی [[زمانە جێرمەنییەکان]]، کە بۆ یەکەم جار لە [[وڵات]]ی ئینگەلتەرا سەری ھەڵداوە، بەڵام لەگەل تێپەڕبوونی کات بووەتە [[لینگوا فرانکا]]یەکی جیھانی. لە ھەرە [[زمان]]ە دەوڵەمەندەکانی دنیایە و، ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی جیھان ئەم زمانە دەزانن، کە ھەژماردەکرێن بە نزیکەی ٥٠٠ ملیۆن ئاخێوەر و [[زمانی فەرمی]]ی زۆر لە وڵاتانی دونیایە.<ref name="زمانه زۆر به‌کارهاتووه‌کانی جیهان">[http://www.vistawide.com/languages/language_statistics.htm].</ref> زمانی ئینگلیزی لە زۆربەی وڵاتاندا دەخوێندرێت و، زمانی یەکەمی ڕێکخراوەی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] و [[یەکێتیی ئەورووپا]] و [[ناتۆ]]یە. زمانی ئینگلیزی ھەر لە سەرەتای سەدەی ھەژدەھەمەوە پێشکەوتنێکی یەکجار گەورەی بەخۆوە بینی لە ئەنجامی ئەو پێشکەوتنە سەربازی، زانستی، ڕۆشنبیری و داگیرکەرانەی [[بریتانیا]] و [[بریتانیای مەزن]]، دواییش لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەم لە پاش پێشکەوتنەکانی [[وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].<ref name="مێژووی فێرکردنی زمانی ئینگلیزی">[http://books.google.com/books?id=g2e7iw_F-ZcC&hl=en],په‌ره‌کانی 127 - 133، چاپخانه‌ی زانکۆی ئۆکسفۆرد، ISBN 0-19-442185-61234.</ref> == پیتەکان == [[پەڕگە:English dialects1997 modified.svg|وێنۆک|ڕێژەی بەکارھێنەرانی زمانی ئینگلیزی لە وڵاتان بەپێی سەرژمێری ساڵی [[١٩٩٧]].]] زمانی ئینگلیزی ٢٦ پیتی ھەیە، بەپێی سەرژمێری پیتی E زۆرترین جار لە ڕەنووس و و پیتی X کەمترین جار لە ڕەنووس و نووسراوەکان بەکاردەھێنرێن. {| class="wikitable" |- !گردەک !! ھووردەک !! ناوی پیتەکە بە [[زمانی کوردی|کوردی]] |- | A || a || ئەی |- |B || b ||بی |- | C || c || سی |- | D || d || دی |- | E || e || ئی |- | F || f || ئێف |- | G || g || جی |- | H || h || ئەیچ |- | I || i || ئای |- | J || j || جەی |- | K || k || کەی |- | L || l || ئێڵ |- | M|| m || ئێم |- | N || n || ئێن |- | O || o || ئۆ |- | P || p || پی |- | Q || q || کیوو |- | R || r || ئاڕ |- | S || s || ئێس |- | T || t || تی |- | U || u || یوو |- | V || v || ڤی |- | W || w || دەبڵیوو |- | X || x || ئێکس |- | Y || y || وای |- | Z || z || زێد/زی |- |} == ژمارەکان == {| class="wikitable" |- ! ژمارە بەزمانی ئینگلیزی !! ژمارە بەزمانی کوردی |- | 0 || ٠ |- | 1 || ١ |- | 2 || ٢ |- | 3 || ٣ |- | 4 || ٤ |- | 5 || ٥ |- | 6 || ٦ |- | 7 || ٧ |- | 8 || ٨ |- | 9 || ٩ |} == ئەو وڵاتانەی قسەی پێدەکەن == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! پلە !وڵات !سەرجەم: !دانیشتووان ! زمانی زگماکی ! زمانی زیادە ! دانیشتووان ! class="unsortable"| بۆچوون |- | ١ | {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} | ٢٥١٫٣٨٨٫٣٠١ | ٩٦ ٪ | ٢١٥٫٤٢٣٫٥٥٧ | ٣٥٫٩٦٤٫٧٤٤ | ٢٦٢٫٣٧٥٫١٥٢ | <small>سەرچاوە: ساڵی ٢٠٠٠: "[http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بەکارھێنانی زمانەکەو قسەپێکردنیان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf |date=١٥ی شوباتی ٢٠١٠}}" :ساڵی ٢٠٠٠، خشتە ١.</small><small>ژمارەی ئەوانەی زمانەکە دەزانن</small> |- | ٢ | {{flag|India}} | ٩٠٫٠٠٠٫٠٠٠ | ٨٪ | ١٧٨٫٥٩٨ | ٦٥٬٠٠٠٬٠٠٠ بە زمانی دووەم قسە دەکەن{{ھن}}بە زمانی سێیەم قسە دەکەن '' ٢٥٬٠٠٠٬٠٠٠ | ١٫٠٢٨٫٧٣٧٫٤٣٦ | <small>ژمارەکان ساڵی١٩٩١.</small><small>لەوانەیە ژمارەکان قسەپێکەرەکان بنوێنێت نەک بەکارھێنەرەکان.</small><ref>و جیاوازی نێوان ئاخێوەران و بەکارھێنەرانی زمانی ئینگلیزی: Wikipedia's India estimate of 350 million includes two categories - "English Speakers" and "English Users". The distinction between the Speakers and Users is that Users only know how to read English words while Speakers know how to read English, understand spoken English as well as form their own sentences to converse in English. The distinction becomes clear when you consider the China numbers. China has over 200~350 million users that can read English words but, as anyone can see on the streets of China, only handful of million who are English speakers.</ref> |- | ٣. | {{flag|Nigeria}} | ٧٩٫٠٠٠٫٠٠٠ | ٥٣٪ | ٤٬٠٠٠٬٠٠٠ | > ٧٥٬٠٠٠٬٠٠٠ | ١٤٨٫٠٠٠٫٠٠٠ | <small>قسەپێکەرەکان، لە نەیجیریا.</small><small>Ihemere نزیکەی ٣ بۆ ٥ ملیۆن ئەوانەن کە قسە بە زمانی نیشتیمانی دەکەن؛ خاڵی ناوەندە لە خشتەی بەکارھێنەران. </small><small>Ihemere, Kelechukwu Uchechukwu. </small><small>(٢٠٠٦).</small><small>[http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf "."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf |date=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</small><small>'''' </small> |- | ٤ | {{ئاڵا|شانشینی یەکگرتوو}} | ٥٩٫٦٠٠٫٠٠٠ | ٩٨ ٪ | ٥٨٫١٠٠٫٠٠٠ | ١٫٥٠٠٫٠٠٠ | ٦٠٬٠٠٠٬٠٠٠ | <small>سەرچاوە: کریستال (٢٠٠٥)، p.</small><small>١٠٩.</small> |- | ٥ | {{ئاڵا|فلیپین}} | ٤٥٫٩٠٠٫٠٠٠ | ٥٢ ٪ | ٢٧٫٠٠٠ | ٤٢٫٥٠٠٫٠٠٠ | ٨٨٫٠٠٠٫٠٠٠ | <small>کۆی قسە پێکەران: ژمێریاری ساڵی ٢٠٠٠، [http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html 7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html |date=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}.</small><small>٦٣٫٧١ ٪ نزیکەی ٦٦٫٠ ملیون دەتوانن قسە بکەن.</small><small>قسەپێکەرە باشەکان: سەرژمێری ساڵی ١٩٩٥، وەک لە نووسینەکەی ئەندرۆ گۆنزالس لە [[ڕۆژنامە]]دا [http://www.multilingual-matters.net/jmmd/٠١٩/٠٤٨٧/jmmd0190487.pdf نەخشەیەکی بۆ قسەپێکەران لە فلیپین داناوە]{{بەستەری مردوو|url=http://www.multilingual-matters.net/jmmd/Ù%A0١٩/Ù%A0٤٨٧/jmmd0190487.pdf |date=ئازاری ٢٠٢٥}}، ١٩ (٥ و ٦)، ٤٨٧–٥٢٥.</small><small>(١٩٩٨).</small> |- | ٦. | {{ئاڵا|کەنەدا}} | ٢٥٫٢٤٦٫٢٢٠ | ٨٥ | ١٧٫٦٩٤٫٨٣٠ | ٧٫٥٥١٫٣٩٠ | ٢٩٫٦٣٩٫٠٣٠ | <small>سەرچاوە:سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١ -- [http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;View=١b&amp;Table=١a&amp;StartRec=١&amp;Sort=٢&amp;B1=Counts&amp;B2=Both ناسراو بە زمانە فەرمیەکان]{{بەستەری مردوو|url=http://xn--www-d6ef.statcan.ca/english/censusÙ%A0١/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=١b&Table=١a&StartRec=١&Sort=٢&B1=Counts&B2=Both |date=کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}, [http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;View=١a&amp;Table=١a&amp;StartRec=١&amp;Sort=٢&amp;B1=Counts&amp;B2=Both و زمانی دایک.]{{بەستەری مردوو|url=http://xn--www-d6ef.statcan.ca/english/censusÙ%A0١/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=١a&Table=١a&StartRec=١&Sort=٢&B1=Counts&B2=Both |date=کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} </small><small>دانیشتووان ١٢٢٫٦٦٠ کەس بە ھەردوو زمانی [[فەڕەنسی]] و ئینگلیزی و زمانی دایک قسە دەکەن، ھەروەھا ١٧٫٥٧٢٫١٧٠ کەس بێجگە لە زمانی دایک بە زمانی ئینگلیزیش دەتوانن قسە بکەن.</small> |- | ٧ | {{ئاڵا|ئوسترالیا}} | ٢٠ ملیۆن یان زیاتر | ٩٢ ٪ | ١٥٫٥٨١٫٣٢٩ | ٢٫٥٩١٫٦٦٠ | ١٩٫٨٥٥٫٢٨٨ | <small>سەرچاوە:سەرژمێری ٢٠٠٦. </small><small> ئەو ژمارەیەی لەو ستونە دەردەکەوێت ژمارەی دانیشتووانی ئوستورالیایە کە تەنیا لە ماڵەوە قسە بە ئینگلیزی دەکەن.</small><small>ستونی زیادە ئەوانە دەنوێنێت کە زمانی ئینگلیزی بە باشی دەزانن یان زۆر بە باشی.</small><small>٥ ٪ زمانەکەیان بیر نەماوە.</small> |- | colspan="٨"| <small>تێبینی: کۆ== زمانی دایک + زمانی تر، ڕێژەی سەدی == سەرجەم/ دانیشتووان</small> |} [https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ سئو سایت چند زبانھ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} * [https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ سئو سایت دندانپزشکی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} * [https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ سئو سایت داروخانھ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زمانە فەرمییەکانی یەکێتیی ئەورووپا}} {{کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|English language}} {{تووڵی دەروازە|زمان|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:فەرھەنگە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی نائووروو]] [[پۆل:زمانەکانی سەموای ئەمریکا]] [[پۆل:زمانەکانی ئانتیگوا و باربوودا]] [[پۆل:زمانەکانی ئۆسترالیا]] [[پۆل:زمانەکانی بەلیز]] [[پۆل:زمانەکانی بەرمۆدا]] [[پۆل:زمانەکانی بۆتسوانا]] [[پۆل:زمانەکانی کامیروون]] [[پۆل:زمانەکانی کەنەدا]] [[پۆل:زمانەکانی فیجی]] [[پۆل:زمانەکانی گانا]] [[پۆل:زمانەکانی گرینادا]] [[پۆل:زمانەکانی گوام]] [[پۆل:زمانەکانی گویانا]] [[پۆل:زمانەکانی ھۆنگ کۆنگ]] [[پۆل:زمانەکانی ھیندستان]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەی ئیرلەند]] [[پۆل:زمانەکانی جامایکا]] [[پۆل:زمانەکانی کینیا]] [[پۆل:زمانەکانی کیریباس]] [[پۆل:زمانەکانی لیسۆتۆ]] [[پۆل:زمانەکانی لیبێریا]] [[پۆل:زمانەکانی مالاوی]] [[پۆل:زمانەکانی مالیزیا]] [[پۆل:زمانەکانی ماڵتا]] [[پۆل:زمانەکانی مۆریس]] [[پۆل:زمانەکانی نامیبیا]] [[پۆل:زمانەکانی نیووزیلاند]] [[پۆل:زمانەکانی نێجیریا]] [[پۆل:زمانەکانی نیوەی]] [[پۆل:زمانەکانی پاکستان]] [[پۆل:زمانەکانی پالاو]] [[پۆل:زمانەکانی پاپوا گینێی نوێ]] [[پۆل:زمانەکانی ڕواندا]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت کیتس و نیڤیس]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت لووسیا]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت ڤینسەنت و گرینادینز]] [[پۆل:زمانەکانی ساموا]] [[پۆل:زمانەکانی سیشێل]] [[پۆل:زمانەکانی سیەرالیۆن]] [[پۆل:زمانەکانی سینگاپور]] [[پۆل:زمانەکانی ئەفریقای باشوور]] [[پۆل:زمانەکانی باشووری سوودان]] [[پۆل:زمانەکانی سوودان]] [[پۆل:زمانەکانی سوازیلاند]] [[پۆل:زمانەکانی ترینیداد و تۆباگۆ]] [[پۆل:زمانەکانی ئووگاندا]] [[پۆل:زمانەکانی ڤانواتوو]] [[پۆل:زمانەکانی زامبیا]] [[پۆل:زمانەکانی زیمبابوی]] [[پۆل:زمانەکانی بەھاما]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی ڤێرجینی بریتانی]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی کەیمەن]] [[پۆل:زمانەکانی گامبیا]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی مارشاڵ]] [[پۆل:زمانەکانی فلیپین]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی پیتکێرن]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی سلێمان]] [[پۆل:زمانەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:زمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی ڤێرجینی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زمانە جێرمەنییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار]] [[پۆل:جیھانگیری کولتووری]] [[پۆل:زمانەکانی تایوان]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢]] 6s2wy94y980jkgj3vhukounxuh9go8o 1617545 1617544 2026-08-05T18:23:57Z Zemen 40346 دەستکاریی [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] ([[User talk:حوسێن|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:Zemen|Zemen]] گەڕێندرایەوە 1615130 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ئینگلیزی | image = | imagecaption = نیشانی ئینگلیزی لە کۆدەکانی زمانی [[ئایزۆ ١-٦٣٩]] | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ɪ|ʃ}}{{Sfn|Oxford Learner's Dictionary|2015|loc=Entry: [http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/us/pronunciation/english/english_1 English – Pronunciation]}} | region = [[وڵاتەکانی ئینگلیزی زمان]] | speakers = [[زمانی یەکەم]]: ٣٦٠{{Endash}}٤٠٠ ملیۆن | ethnicity = | date = ٢٠٠٦ | ref = {{Sfn|Crystal|2006|pp=٤٢٤–٤٢٦}} | speakers2 = [[زمانی دووەم]]: ٧٥٠ ملیۆن؛{{ھن}} ئەوانەی دەتوانن بە ئینگلیزی قسە بکەن: ٦٠٠–٧٠٠ ملیۆن{{Sfn|Crystal|2006|pp=٤٢٤–٤٢٦}} | familycolor = ھیندوئەورووپایییەکان | fam1 = [[زمانە ھیندوئەورووپایییەکان|ھیندوئەورووپایییەکان]] | fam2 = [[زمانە ژێرمەنییەکان|ژێرمەنییەکان]] | fam3 = [[زمانەکانی ژێرمەنیی ڕۆژاوا|ژێرمەنیی ڕۆژاوا]] | fam4 = [[زمانەکانی ئانگۆ-فریسی|ئانگۆ-فریسی]] | fam5 = [[زمانەکانی ئانگلی|ئانگلی]] | ancestor = | ancestor2 = | ancestor3 = | script = [[ئەلفوبێی لاتین]] | nation = [[وڵاتە ئینگلیزییەکان]]{{ھن}}[[نەتەوە یەکگرتووەکان]]{{ھن}}[[یەکێتیی ئەورووپا]]{{ھن}}[[گەلانی کۆمۆنوێلت]]{{ھن}}[[ئەنجومەنی ئەورووپا]]{{ھن}}[[دادگای تاوانی نێونەتەوەیی]]{{ھن}}[[سندووقی نێونەتەوەییی پارە]]{{ھن}}[[لیژنەی ئۆڵۆمپی نێودەوڵەتی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ئیزۆ]]{{ھن}}[[ناتۆ]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی دانوستانی جیھانی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی نافتا]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی وڵاتەکانی ئەمریکایی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی]]{{ھن}}[[ئۆپێک]]{{ھن}}[[لێژنەی نەتەوەکانی ئاسیای باشووری ڕۆژھەڵات]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری ئاسیای باشوور]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری وڵاتە تورک زمانەکان]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئابووری]] | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | notice = IPA | sign = [[Manually coded English]]{{ھن}}(multiple systems) | glotto = stan1293 | glottorefname = English | map = Anglospeak (subnational version).svg | mapcaption = ئەم شوێنانەی کە لەوێ زمانی ئینگلیزی بەکاردەھێنرێت {{Legend|#004288|[[وڵاتەکانی ئینگلیزی زمان]]}} {{Legend|#79c1ff|زمانی فەرمی}} }} '''زمانی ئینگلیزی''' یان '''ئینگلی'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=ئولیس|دوایین=موکرجی|یەکەم=نەوا|ناونیشان=https://nawa.net/%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B3/%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B3/|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=٢ی شوباتی ٢٠٢٢|پەڕە=II|زمان=کوردی}}</ref> ({{بە ئینگلیزی|English language}}) زمانێک سەر بە خێزانی [[زمانە ھیندوئەورووپایییەکان]]ە، بەشێکە لە خیزانی [[زمانە جێرمەنییەکان]]، کە بۆ یەکەم جار لە [[وڵات]]ی ئینگەلتەرا سەری ھەڵداوە، بەڵام لەگەل تێپەڕبوونی کات بووەتە [[لینگوا فرانکا]]یەکی جیھانی. لە ھەرە [[زمان]]ە دەوڵەمەندەکانی دنیایە و، ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی جیھان ئەم زمانە دەزانن، کە ھەژماردەکرێن بە نزیکەی ٥٠٠ ملیۆن ئاخێوەر و [[زمانی فەرمی]]ی زۆر لە وڵاتانی دونیایە.<ref name="زمانه زۆر به‌کارهاتووه‌کانی جیهان">[http://www.vistawide.com/languages/language_statistics.htm].</ref> زمانی ئینگلیزی لە زۆربەی وڵاتاندا دەخوێندرێت و، زمانی یەکەمی ڕێکخراوەی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] و [[یەکێتیی ئەورووپا]] و [[ناتۆ]]یە. زمانی ئینگلیزی ھەر لە سەرەتای سەدەی ھەژدەھەمەوە پێشکەوتنێکی یەکجار گەورەی بەخۆوە بینی لە ئەنجامی ئەو پێشکەوتنە سەربازی، زانستی، ڕۆشنبیری و داگیرکەرانەی [[بریتانیا]] و [[بریتانیای مەزن]]، دواییش لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەم لە پاش پێشکەوتنەکانی [[وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].<ref name="مێژووی فێرکردنی زمانی ئینگلیزی">[http://books.google.com/books?id=g2e7iw_F-ZcC&hl=en],په‌ره‌کانی 127 - 133، چاپخانه‌ی زانکۆی ئۆکسفۆرد، ISBN 0-19-442185-61234.</ref> == پیتەکان == [[پەڕگە:English dialects1997 modified.svg|وێنۆک|ڕێژەی بەکارھێنەرانی زمانی ئینگلیزی لە وڵاتان بەپێی سەرژمێری ساڵی [[١٩٩٧]].]] زمانی ئینگلیزی ٢٦ پیتی ھەیە، بەپێی سەرژمێری پیتی E زۆرترین جار لە ڕەنووس و و پیتی X کەمترین جار لە ڕەنووس و نووسراوەکان بەکاردەھێنرێن. {| class="wikitable" |- !گردەک !! ھووردەک !! ناوی پیتەکە بە [[زمانی کوردی|کوردی]] |- | A || a || ئەی |- |B || b ||بی |- | C || c || سی |- | D || d || دی |- | E || e || ئی |- | F || f || ئێف |- | G || g || جی |- | H || h || ئەیچ |- | I || i || ئای |- | J || j || جەی |- | K || k || کەی |- | L || l || ئێڵ |- | M|| m || ئێم |- | N || n || ئێن |- | O || o || ئۆ |- | P || p || پی |- | Q || q || کیوو |- | R || r || ئاڕ |- | S || s || ئێس |- | T || t || تی |- | U || u || یوو |- | V || v || ڤی |- | W || w || دەبڵیوو |- | X || x || ئێکس |- | Y || y || وای |- | Z || z || زێد/زی |- |} == ژمارەکان == {| class="wikitable" |- ! ژمارە بەزمانی ئینگلیزی !! ژمارە بەزمانی کوردی |- | 0 || ٠ |- | 1 || ١ |- | 2 || ٢ |- | 3 || ٣ |- | 4 || ٤ |- | 5 || ٥ |- | 6 || ٦ |- | 7 || ٧ |- | 8 || ٨ |- | 9 || ٩ |} == ئەو وڵاتانەی قسەی پێدەکەن == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! پلە !وڵات !سەرجەم: !دانیشتووان ! زمانی زگماکی ! زمانی زیادە ! دانیشتووان ! class="unsortable"| بۆچوون |- | ١ | {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} | ٢٥١٫٣٨٨٫٣٠١ | ٩٦ ٪ | ٢١٥٫٤٢٣٫٥٥٧ | ٣٥٫٩٦٤٫٧٤٤ | ٢٦٢٫٣٧٥٫١٥٢ | <small>سەرچاوە: ساڵی ٢٠٠٠: "[http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بەکارھێنانی زمانەکەو قسەپێکردنیان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf |date=١٥ی شوباتی ٢٠١٠}}" :ساڵی ٢٠٠٠، خشتە ١.</small><small>ژمارەی ئەوانەی زمانەکە دەزانن</small> |- | ٢ | {{flag|India}} | ٩٠٫٠٠٠٫٠٠٠ | ٨٪ | ١٧٨٫٥٩٨ | ٦٥٬٠٠٠٬٠٠٠ بە زمانی دووەم قسە دەکەن{{ھن}}بە زمانی سێیەم قسە دەکەن '' ٢٥٬٠٠٠٬٠٠٠ | ١٫٠٢٨٫٧٣٧٫٤٣٦ | <small>ژمارەکان ساڵی١٩٩١.</small><small>لەوانەیە ژمارەکان قسەپێکەرەکان بنوێنێت نەک بەکارھێنەرەکان.</small><ref>و جیاوازی نێوان ئاخێوەران و بەکارھێنەرانی زمانی ئینگلیزی: Wikipedia's India estimate of 350 million includes two categories - "English Speakers" and "English Users". The distinction between the Speakers and Users is that Users only know how to read English words while Speakers know how to read English, understand spoken English as well as form their own sentences to converse in English. The distinction becomes clear when you consider the China numbers. China has over 200~350 million users that can read English words but, as anyone can see on the streets of China, only handful of million who are English speakers.</ref> |- | ٣. | {{flag|Nigeria}} | ٧٩٫٠٠٠٫٠٠٠ | ٥٣٪ | ٤٬٠٠٠٬٠٠٠ | > ٧٥٬٠٠٠٬٠٠٠ | ١٤٨٫٠٠٠٫٠٠٠ | <small>قسەپێکەرەکان، لە نەیجیریا.</small><small>Ihemere نزیکەی ٣ بۆ ٥ ملیۆن ئەوانەن کە قسە بە زمانی نیشتیمانی دەکەن؛ خاڵی ناوەندە لە خشتەی بەکارھێنەران. </small><small>Ihemere, Kelechukwu Uchechukwu. </small><small>(٢٠٠٦).</small><small>[http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf "."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf |date=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</small><small>'''' </small> |- | ٤ | {{ئاڵا|شانشینی یەکگرتوو}} | ٥٩٫٦٠٠٫٠٠٠ | ٩٨ ٪ | ٥٨٫١٠٠٫٠٠٠ | ١٫٥٠٠٫٠٠٠ | ٦٠٬٠٠٠٬٠٠٠ | <small>سەرچاوە: کریستال (٢٠٠٥)، p.</small><small>١٠٩.</small> |- | ٥ | {{ئاڵا|فلیپین}} | ٤٥٫٩٠٠٫٠٠٠ | ٥٢ ٪ | ٢٧٫٠٠٠ | ٤٢٫٥٠٠٫٠٠٠ | ٨٨٫٠٠٠٫٠٠٠ | <small>کۆی قسە پێکەران: ژمێریاری ساڵی ٢٠٠٠، [http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html 7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html |date=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}.</small><small>٦٣٫٧١ ٪ نزیکەی ٦٦٫٠ ملیون دەتوانن قسە بکەن.</small><small>قسەپێکەرە باشەکان: سەرژمێری ساڵی ١٩٩٥، وەک لە نووسینەکەی ئەندرۆ گۆنزالس لە [[ڕۆژنامە]]دا [http://www.multilingual-matters.net/jmmd/٠١٩/٠٤٨٧/jmmd0190487.pdf نەخشەیەکی بۆ قسەپێکەران لە فلیپین داناوە]{{بەستەری مردوو|url=http://www.multilingual-matters.net/jmmd/Ù%A0١٩/Ù%A0٤٨٧/jmmd0190487.pdf |date=ئازاری ٢٠٢٥}}، ١٩ (٥ و ٦)، ٤٨٧–٥٢٥.</small><small>(١٩٩٨).</small> |- | ٦. | {{ئاڵا|کەنەدا}} | ٢٥٫٢٤٦٫٢٢٠ | ٨٥ | ١٧٫٦٩٤٫٨٣٠ | ٧٫٥٥١٫٣٩٠ | ٢٩٫٦٣٩٫٠٣٠ | <small>سەرچاوە:سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١ -- [http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;View=١b&amp;Table=١a&amp;StartRec=١&amp;Sort=٢&amp;B1=Counts&amp;B2=Both ناسراو بە زمانە فەرمیەکان]{{بەستەری مردوو|url=http://xn--www-d6ef.statcan.ca/english/censusÙ%A0١/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=١b&Table=١a&StartRec=١&Sort=٢&B1=Counts&B2=Both |date=کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}, [http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;View=١a&amp;Table=١a&amp;StartRec=١&amp;Sort=٢&amp;B1=Counts&amp;B2=Both و زمانی دایک.]{{بەستەری مردوو|url=http://xn--www-d6ef.statcan.ca/english/censusÙ%A0١/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=١a&Table=١a&StartRec=١&Sort=٢&B1=Counts&B2=Both |date=کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} </small><small>دانیشتووان ١٢٢٫٦٦٠ کەس بە ھەردوو زمانی [[فەڕەنسی]] و ئینگلیزی و زمانی دایک قسە دەکەن، ھەروەھا ١٧٫٥٧٢٫١٧٠ کەس بێجگە لە زمانی دایک بە زمانی ئینگلیزیش دەتوانن قسە بکەن.</small> |- | ٧ | {{ئاڵا|ئوسترالیا}} | ٢٠ ملیۆن یان زیاتر | ٩٢ ٪ | ١٥٫٥٨١٫٣٢٩ | ٢٫٥٩١٫٦٦٠ | ١٩٫٨٥٥٫٢٨٨ | <small>سەرچاوە:سەرژمێری ٢٠٠٦. </small><small> ئەو ژمارەیەی لەو ستونە دەردەکەوێت ژمارەی دانیشتووانی ئوستورالیایە کە تەنیا لە ماڵەوە قسە بە ئینگلیزی دەکەن.</small><small>ستونی زیادە ئەوانە دەنوێنێت کە زمانی ئینگلیزی بە باشی دەزانن یان زۆر بە باشی.</small><small>٥ ٪ زمانەکەیان بیر نەماوە.</small> |- | colspan="٨"| <small>تێبینی: کۆ== زمانی دایک + زمانی تر، ڕێژەی سەدی == سەرجەم/ دانیشتووان</small> |} [https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ سئو سایت چند زبانھ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} * [https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ سئو سایت دندانپزشکی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} * [https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ سئو سایت داروخانھ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زمانە فەرمییەکانی یەکێتیی ئەورووپا}} {{کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|English language}} {{تووڵی دەروازە|زمان|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:فەرھەنگە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی نائووروو]] [[پۆل:زمانەکانی سەموای ئەمریکا]] [[پۆل:زمانەکانی ئانتیگوا و باربوودا]] [[پۆل:زمانەکانی ئۆسترالیا]] [[پۆل:زمانەکانی بەلیز]] [[پۆل:زمانەکانی بەرمۆدا]] [[پۆل:زمانەکانی بۆتسوانا]] [[پۆل:زمانەکانی کامیروون]] [[پۆل:زمانەکانی کەنەدا]] [[پۆل:زمانەکانی فیجی]] [[پۆل:زمانەکانی گانا]] [[پۆل:زمانەکانی گرینادا]] [[پۆل:زمانەکانی گوام]] [[پۆل:زمانەکانی گویانا]] [[پۆل:زمانەکانی ھۆنگ کۆنگ]] [[پۆل:زمانەکانی ھیندستان]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەی ئیرلەند]] [[پۆل:زمانەکانی جامایکا]] [[پۆل:زمانەکانی کینیا]] [[پۆل:زمانەکانی کیریباس]] [[پۆل:زمانەکانی لیسۆتۆ]] [[پۆل:زمانەکانی لیبێریا]] [[پۆل:زمانەکانی مالاوی]] [[پۆل:زمانەکانی مالیزیا]] [[پۆل:زمانەکانی ماڵتا]] [[پۆل:زمانەکانی مۆریس]] [[پۆل:زمانەکانی نامیبیا]] [[پۆل:زمانەکانی نیووزیلاند]] [[پۆل:زمانەکانی نێجیریا]] [[پۆل:زمانەکانی نیوەی]] [[پۆل:زمانەکانی پاکستان]] [[پۆل:زمانەکانی پالاو]] [[پۆل:زمانەکانی پاپوا گینێی نوێ]] [[پۆل:زمانەکانی ڕواندا]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت کیتس و نیڤیس]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت لووسیا]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت ڤینسەنت و گرینادینز]] [[پۆل:زمانەکانی ساموا]] [[پۆل:زمانەکانی سیشێل]] [[پۆل:زمانەکانی سیەرالیۆن]] [[پۆل:زمانەکانی سینگاپور]] [[پۆل:زمانەکانی ئەفریقای باشوور]] [[پۆل:زمانەکانی باشووری سوودان]] [[پۆل:زمانەکانی سوودان]] [[پۆل:زمانەکانی سوازیلاند]] [[پۆل:زمانەکانی ترینیداد و تۆباگۆ]] [[پۆل:زمانەکانی ئووگاندا]] [[پۆل:زمانەکانی ڤانواتوو]] [[پۆل:زمانەکانی زامبیا]] [[پۆل:زمانەکانی زیمبابوی]] [[پۆل:زمانەکانی بەھاما]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی ڤێرجینی بریتانی]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی کەیمەن]] [[پۆل:زمانەکانی گامبیا]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی مارشاڵ]] [[پۆل:زمانەکانی فلیپین]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی پیتکێرن]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی سلێمان]] [[پۆل:زمانەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:زمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی ڤێرجینی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زمانە جێرمەنییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار]] [[پۆل:جیھانگیری کولتووری]] [[پۆل:زمانەکانی تایوان]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢]] eomsoaiuuaituuwf1jj1yewpxv9166c 1617546 1617545 2026-08-05T18:24:01Z حوسێن 42516 1617546 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ئینگلیزی | image = | imagecaption = نیشانی ئینگلیزی لە کۆدەکانی زمانی [[ئایزۆ ١-٦٣٩]] | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ɪ|ʃ}}{{Sfn|Oxford Learner's Dictionary|2015|loc=Entry: [http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/us/pronunciation/english/english_1 English – Pronunciation]}} | region = [[وڵاتەکانی ئینگلیزی زمان]] | speakers = [[زمانی یەکەم]]: ٣٦٠{{Endash}}٤٠٠ ملیۆن | ethnicity = | date = ٢٠٠٦ | ref = {{Sfn|Crystal|2006|pp=٤٢٤–٤٢٦}} | speakers2 = [[زمانی دووەم]]: ٧٥٠ ملیۆن؛{{ھن}} ئەوانەی دەتوانن بە ئینگلیزی قسە بکەن: ٦٠٠–٧٠٠ ملیۆن{{Sfn|Crystal|2006|pp=٤٢٤–٤٢٦}} | familycolor = ھیندوئەورووپایییەکان | fam1 = [[زمانە ھیندوئەورووپایییەکان|ھیندوئەورووپایییەکان]] | fam2 = [[زمانە ژێرمەنییەکان|ژێرمەنییەکان]] | fam3 = [[زمانەکانی ژێرمەنیی ڕۆژاوا|ژێرمەنیی ڕۆژاوا]] | fam4 = [[زمانەکانی ئانگۆ-فریسی|ئانگۆ-فریسی]] | fam5 = [[زمانەکانی ئانگلی|ئانگلی]] | ancestor = | ancestor2 = | ancestor3 = | script = [[ئەلفوبێی لاتین]] | nation = [[وڵاتە ئینگلیزییەکان]]{{ھن}}[[نەتەوە یەکگرتووەکان]]{{ھن}}[[یەکێتیی ئەورووپا]]{{ھن}}[[گەلانی کۆمۆنوێلت]]{{ھن}}[[ئەنجومەنی ئەورووپا]]{{ھن}}[[دادگای تاوانی نێونەتەوەیی]]{{ھن}}[[سندووقی نێونەتەوەییی پارە]]{{ھن}}[[لیژنەی ئۆڵۆمپی نێودەوڵەتی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ئیزۆ]]{{ھن}}[[ناتۆ]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی دانوستانی جیھانی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی نافتا]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی وڵاتەکانی ئەمریکایی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی]]{{ھن}}[[ئۆپێک]]{{ھن}}[[لێژنەی نەتەوەکانی ئاسیای باشووری ڕۆژھەڵات]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری ئاسیای باشوور]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری وڵاتە تورک زمانەکان]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئابووری]] | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | notice = IPA | sign = [[Manually coded English]]{{ھن}}(multiple systems) | glotto = stan1293 | glottorefname = English | map = Anglospeak (subnational version).svg | mapcaption = ئەم شوێنانەی کە لەوێ زمانی ئینگلیزی بەکاردەھێنرێت {{Legend|#004288|[[وڵاتەکانی ئینگلیزی زمان]]}} {{Legend|#79c1ff|زمانی فەرمی}} }} '''زمانی ئینگلیزی''' یان '''ئینگلی'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=ئولیس|دوایین=موکرجی|یەکەم=نەوا|ناونیشان=https://nawa.net/%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B3/%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B3/|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=٢ی شوباتی ٢٠٢٢|پەڕە=II|زمان=کوردی}}</ref> ({{بە ئینگلیزی|English language}}) زمانێک سەر بە خێزانی [[زمانە ھیندوئەورووپایییەکان]]ە، بەشێکە لە خیزانی [[زمانە جێرمەنییەکان]]، کە بۆ یەکەم جار لە [[وڵات]]ی ئینگەلتەرا سەری ھەڵداوە، بەڵام لەگەل تێپەڕبوونی کات بووەتە [[لینگوا فرانکا]]یەکی جیھانی. لە ھەرە [[زمان]]ە دەوڵەمەندەکانی دنیایە و، ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی جیھان ئەم زمانە دەزانن، کە ھەژماردەکرێن بە نزیکەی ٥٠٠ ملیۆن ئاخێوەر و [[زمانی فەرمی]]ی زۆر لە وڵاتانی دونیایە.<ref name="زمانه زۆر به‌کارهاتووه‌کانی جیهان">[http://www.vistawide.com/languages/language_statistics.htm].</ref> زمانی ئینگلیزی لە زۆربەی وڵاتاندا دەخوێندرێت و، زمانی یەکەمی ڕێکخراوەی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] و [[یەکێتیی ئەورووپا]] و [[ناتۆ]]یە. زمانی ئینگلیزی ھەر لە سەرەتای سەدەی ھەژدەھەمەوە پێشکەوتنێکی یەکجار گەورەی بەخۆوە بینی لە ئەنجامی ئەو پێشکەوتنە سەربازی، زانستی، ڕۆشنبیری و داگیرکەرانەی [[بریتانیا]] و [[بریتانیای مەزن]]، دواییش لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەم لە پاش پێشکەوتنەکانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].<ref name="مێژووی فێرکردنی زمانی ئینگلیزی">[http://books.google.com/books?id=g2e7iw_F-ZcC&hl=en],په‌ره‌کانی 127 - 133، چاپخانه‌ی زانکۆی ئۆکسفۆرد، ISBN 0-19-442185-61234.</ref> == پیتەکان == [[پەڕگە:English dialects1997 modified.svg|وێنۆک|ڕێژەی بەکارھێنەرانی زمانی ئینگلیزی لە وڵاتان بەپێی سەرژمێری ساڵی [[١٩٩٧]].]] زمانی ئینگلیزی ٢٦ پیتی ھەیە، بەپێی سەرژمێری پیتی E زۆرترین جار لە ڕەنووس و و پیتی X کەمترین جار لە ڕەنووس و نووسراوەکان بەکاردەھێنرێن. {| class="wikitable" |- !گردەک !! ھووردەک !! ناوی پیتەکە بە [[زمانی کوردی|کوردی]] |- | A || a || ئەی |- |B || b ||بی |- | C || c || سی |- | D || d || دی |- | E || e || ئی |- | F || f || ئێف |- | G || g || جی |- | H || h || ئەیچ |- | I || i || ئای |- | J || j || جەی |- | K || k || کەی |- | L || l || ئێڵ |- | M|| m || ئێم |- | N || n || ئێن |- | O || o || ئۆ |- | P || p || پی |- | Q || q || کیوو |- | R || r || ئاڕ |- | S || s || ئێس |- | T || t || تی |- | U || u || یوو |- | V || v || ڤی |- | W || w || دەبڵیوو |- | X || x || ئێکس |- | Y || y || وای |- | Z || z || زێد/زی |- |} == ژمارەکان == {| class="wikitable" |- ! ژمارە بەزمانی ئینگلیزی !! ژمارە بەزمانی کوردی |- | 0 || ٠ |- | 1 || ١ |- | 2 || ٢ |- | 3 || ٣ |- | 4 || ٤ |- | 5 || ٥ |- | 6 || ٦ |- | 7 || ٧ |- | 8 || ٨ |- | 9 || ٩ |} == ئەو وڵاتانەی قسەی پێدەکەن == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! پلە !وڵات !سەرجەم: !دانیشتووان ! زمانی زگماکی ! زمانی زیادە ! دانیشتووان ! class="unsortable"| بۆچوون |- | ١ | {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} | ٢٥١٫٣٨٨٫٣٠١ | ٩٦ ٪ | ٢١٥٫٤٢٣٫٥٥٧ | ٣٥٫٩٦٤٫٧٤٤ | ٢٦٢٫٣٧٥٫١٥٢ | <small>سەرچاوە: ساڵی ٢٠٠٠: "[http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بەکارھێنانی زمانەکەو قسەپێکردنیان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf |date=١٥ی شوباتی ٢٠١٠}}" :ساڵی ٢٠٠٠، خشتە ١.</small><small>ژمارەی ئەوانەی زمانەکە دەزانن</small> |- | ٢ | {{flag|India}} | ٩٠٫٠٠٠٫٠٠٠ | ٨٪ | ١٧٨٫٥٩٨ | ٦٥٬٠٠٠٬٠٠٠ بە زمانی دووەم قسە دەکەن{{ھن}}بە زمانی سێیەم قسە دەکەن '' ٢٥٬٠٠٠٬٠٠٠ | ١٫٠٢٨٫٧٣٧٫٤٣٦ | <small>ژمارەکان ساڵی١٩٩١.</small><small>لەوانەیە ژمارەکان قسەپێکەرەکان بنوێنێت نەک بەکارھێنەرەکان.</small><ref>و جیاوازی نێوان ئاخێوەران و بەکارھێنەرانی زمانی ئینگلیزی: Wikipedia's India estimate of 350 million includes two categories - "English Speakers" and "English Users". The distinction between the Speakers and Users is that Users only know how to read English words while Speakers know how to read English, understand spoken English as well as form their own sentences to converse in English. The distinction becomes clear when you consider the China numbers. China has over 200~350 million users that can read English words but, as anyone can see on the streets of China, only handful of million who are English speakers.</ref> |- | ٣. | {{flag|Nigeria}} | ٧٩٫٠٠٠٫٠٠٠ | ٥٣٪ | ٤٬٠٠٠٬٠٠٠ | > ٧٥٬٠٠٠٬٠٠٠ | ١٤٨٫٠٠٠٫٠٠٠ | <small>قسەپێکەرەکان، لە نەیجیریا.</small><small>Ihemere نزیکەی ٣ بۆ ٥ ملیۆن ئەوانەن کە قسە بە زمانی نیشتیمانی دەکەن؛ خاڵی ناوەندە لە خشتەی بەکارھێنەران. </small><small>Ihemere, Kelechukwu Uchechukwu. </small><small>(٢٠٠٦).</small><small>[http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf "."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf |date=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</small><small>'''' </small> |- | ٤ | {{ئاڵا|شانشینی یەکگرتوو}} | ٥٩٫٦٠٠٫٠٠٠ | ٩٨ ٪ | ٥٨٫١٠٠٫٠٠٠ | ١٫٥٠٠٫٠٠٠ | ٦٠٬٠٠٠٬٠٠٠ | <small>سەرچاوە: کریستال (٢٠٠٥)، p.</small><small>١٠٩.</small> |- | ٥ | {{ئاڵا|فلیپین}} | ٤٥٫٩٠٠٫٠٠٠ | ٥٢ ٪ | ٢٧٫٠٠٠ | ٤٢٫٥٠٠٫٠٠٠ | ٨٨٫٠٠٠٫٠٠٠ | <small>کۆی قسە پێکەران: ژمێریاری ساڵی ٢٠٠٠، [http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html 7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html |date=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}.</small><small>٦٣٫٧١ ٪ نزیکەی ٦٦٫٠ ملیون دەتوانن قسە بکەن.</small><small>قسەپێکەرە باشەکان: سەرژمێری ساڵی ١٩٩٥، وەک لە نووسینەکەی ئەندرۆ گۆنزالس لە [[ڕۆژنامە]]دا [http://www.multilingual-matters.net/jmmd/٠١٩/٠٤٨٧/jmmd0190487.pdf نەخشەیەکی بۆ قسەپێکەران لە فلیپین داناوە]{{بەستەری مردوو|url=http://www.multilingual-matters.net/jmmd/Ù%A0١٩/Ù%A0٤٨٧/jmmd0190487.pdf |date=ئازاری ٢٠٢٥}}، ١٩ (٥ و ٦)، ٤٨٧–٥٢٥.</small><small>(١٩٩٨).</small> |- | ٦. | {{ئاڵا|کەنەدا}} | ٢٥٫٢٤٦٫٢٢٠ | ٨٥ | ١٧٫٦٩٤٫٨٣٠ | ٧٫٥٥١٫٣٩٠ | ٢٩٫٦٣٩٫٠٣٠ | <small>سەرچاوە:سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١ -- [http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;View=١b&amp;Table=١a&amp;StartRec=١&amp;Sort=٢&amp;B1=Counts&amp;B2=Both ناسراو بە زمانە فەرمیەکان]{{بەستەری مردوو|url=http://xn--www-d6ef.statcan.ca/english/censusÙ%A0١/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=١b&Table=١a&StartRec=١&Sort=٢&B1=Counts&B2=Both |date=کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}, [http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;View=١a&amp;Table=١a&amp;StartRec=١&amp;Sort=٢&amp;B1=Counts&amp;B2=Both و زمانی دایک.]{{بەستەری مردوو|url=http://xn--www-d6ef.statcan.ca/english/censusÙ%A0١/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=١a&Table=١a&StartRec=١&Sort=٢&B1=Counts&B2=Both |date=کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} </small><small>دانیشتووان ١٢٢٫٦٦٠ کەس بە ھەردوو زمانی [[فەڕەنسی]] و ئینگلیزی و زمانی دایک قسە دەکەن، ھەروەھا ١٧٫٥٧٢٫١٧٠ کەس بێجگە لە زمانی دایک بە زمانی ئینگلیزیش دەتوانن قسە بکەن.</small> |- | ٧ | {{ئاڵا|ئوسترالیا}} | ٢٠ ملیۆن یان زیاتر | ٩٢ ٪ | ١٥٫٥٨١٫٣٢٩ | ٢٫٥٩١٫٦٦٠ | ١٩٫٨٥٥٫٢٨٨ | <small>سەرچاوە:سەرژمێری ٢٠٠٦. </small><small> ئەو ژمارەیەی لەو ستونە دەردەکەوێت ژمارەی دانیشتووانی ئوستورالیایە کە تەنیا لە ماڵەوە قسە بە ئینگلیزی دەکەن.</small><small>ستونی زیادە ئەوانە دەنوێنێت کە زمانی ئینگلیزی بە باشی دەزانن یان زۆر بە باشی.</small><small>٥ ٪ زمانەکەیان بیر نەماوە.</small> |- | colspan="٨"| <small>تێبینی: کۆ== زمانی دایک + زمانی تر، ڕێژەی سەدی == سەرجەم/ دانیشتووان</small> |} [https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ سئو سایت چند زبانھ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} * [https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ سئو سایت دندانپزشکی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} * [https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ سئو سایت داروخانھ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زمانە فەرمییەکانی یەکێتیی ئەورووپا}} {{کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|English language}} {{تووڵی دەروازە|زمان|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:فەرھەنگە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی نائووروو]] [[پۆل:زمانەکانی سەموای ئەمریکا]] [[پۆل:زمانەکانی ئانتیگوا و باربوودا]] [[پۆل:زمانەکانی ئۆسترالیا]] [[پۆل:زمانەکانی بەلیز]] [[پۆل:زمانەکانی بەرمۆدا]] [[پۆل:زمانەکانی بۆتسوانا]] [[پۆل:زمانەکانی کامیروون]] [[پۆل:زمانەکانی کەنەدا]] [[پۆل:زمانەکانی فیجی]] [[پۆل:زمانەکانی گانا]] [[پۆل:زمانەکانی گرینادا]] [[پۆل:زمانەکانی گوام]] [[پۆل:زمانەکانی گویانا]] [[پۆل:زمانەکانی ھۆنگ کۆنگ]] [[پۆل:زمانەکانی ھیندستان]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەی ئیرلەند]] [[پۆل:زمانەکانی جامایکا]] [[پۆل:زمانەکانی کینیا]] [[پۆل:زمانەکانی کیریباس]] [[پۆل:زمانەکانی لیسۆتۆ]] [[پۆل:زمانەکانی لیبێریا]] [[پۆل:زمانەکانی مالاوی]] [[پۆل:زمانەکانی مالیزیا]] [[پۆل:زمانەکانی ماڵتا]] [[پۆل:زمانەکانی مۆریس]] [[پۆل:زمانەکانی نامیبیا]] [[پۆل:زمانەکانی نیووزیلاند]] [[پۆل:زمانەکانی نێجیریا]] [[پۆل:زمانەکانی نیوەی]] [[پۆل:زمانەکانی پاکستان]] [[پۆل:زمانەکانی پالاو]] [[پۆل:زمانەکانی پاپوا گینێی نوێ]] [[پۆل:زمانەکانی ڕواندا]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت کیتس و نیڤیس]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت لووسیا]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت ڤینسەنت و گرینادینز]] [[پۆل:زمانەکانی ساموا]] [[پۆل:زمانەکانی سیشێل]] [[پۆل:زمانەکانی سیەرالیۆن]] [[پۆل:زمانەکانی سینگاپور]] [[پۆل:زمانەکانی ئەفریقای باشوور]] [[پۆل:زمانەکانی باشووری سوودان]] [[پۆل:زمانەکانی سوودان]] [[پۆل:زمانەکانی سوازیلاند]] [[پۆل:زمانەکانی ترینیداد و تۆباگۆ]] [[پۆل:زمانەکانی ئووگاندا]] [[پۆل:زمانەکانی ڤانواتوو]] [[پۆل:زمانەکانی زامبیا]] [[پۆل:زمانەکانی زیمبابوی]] [[پۆل:زمانەکانی بەھاما]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی ڤێرجینی بریتانی]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی کەیمەن]] [[پۆل:زمانەکانی گامبیا]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی مارشاڵ]] [[پۆل:زمانەکانی فلیپین]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی پیتکێرن]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی سلێمان]] [[پۆل:زمانەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:زمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی ڤێرجینی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زمانە جێرمەنییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار]] [[پۆل:جیھانگیری کولتووری]] [[پۆل:زمانەکانی تایوان]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢]] eho4e0wi7lnra1woyhd3cvokuhim1ia 1617583 1617546 2026-08-05T19:43:29Z Pirehelokan 5097 لابردنی وشەی ئینگلی لە لیدی وتارەکە 1617583 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ئینگلیزی | image = | imagecaption = نیشانی ئینگلیزی لە کۆدەکانی زمانی [[ئایزۆ ١-٦٣٩]] | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ɪ|ʃ}}{{Sfn|Oxford Learner's Dictionary|2015|loc=Entry: [http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/us/pronunciation/english/english_1 English – Pronunciation]}} | region = [[وڵاتەکانی ئینگلیزی زمان]] | speakers = [[زمانی یەکەم]]: ٣٦٠{{Endash}}٤٠٠ ملیۆن | ethnicity = | date = ٢٠٠٦ | ref = {{Sfn|Crystal|2006|pp=٤٢٤–٤٢٦}} | speakers2 = [[زمانی دووەم]]: ٧٥٠ ملیۆن؛{{ھن}} ئەوانەی دەتوانن بە ئینگلیزی قسە بکەن: ٦٠٠–٧٠٠ ملیۆن{{Sfn|Crystal|2006|pp=٤٢٤–٤٢٦}} | familycolor = ھیندوئەورووپایییەکان | fam1 = [[زمانە ھیندوئەورووپایییەکان|ھیندوئەورووپایییەکان]] | fam2 = [[زمانە ژێرمەنییەکان|ژێرمەنییەکان]] | fam3 = [[زمانەکانی ژێرمەنیی ڕۆژاوا|ژێرمەنیی ڕۆژاوا]] | fam4 = [[زمانەکانی ئانگۆ-فریسی|ئانگۆ-فریسی]] | fam5 = [[زمانەکانی ئانگلی|ئانگلی]] | ancestor = | ancestor2 = | ancestor3 = | script = [[ئەلفوبێی لاتین]] | nation = [[وڵاتە ئینگلیزییەکان]]{{ھن}}[[نەتەوە یەکگرتووەکان]]{{ھن}}[[یەکێتیی ئەورووپا]]{{ھن}}[[گەلانی کۆمۆنوێلت]]{{ھن}}[[ئەنجومەنی ئەورووپا]]{{ھن}}[[دادگای تاوانی نێونەتەوەیی]]{{ھن}}[[سندووقی نێونەتەوەییی پارە]]{{ھن}}[[لیژنەی ئۆڵۆمپی نێودەوڵەتی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ئیزۆ]]{{ھن}}[[ناتۆ]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی دانوستانی جیھانی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی نافتا]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی وڵاتەکانی ئەمریکایی]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی]]{{ھن}}[[ئۆپێک]]{{ھن}}[[لێژنەی نەتەوەکانی ئاسیای باشووری ڕۆژھەڵات]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری ئاسیای باشوور]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاری وڵاتە تورک زمانەکان]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئابووری]] | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | notice = IPA | sign = [[Manually coded English]]{{ھن}}(multiple systems) | glotto = stan1293 | glottorefname = English | map = Anglospeak (subnational version).svg | mapcaption = ئەم شوێنانەی کە لەوێ زمانی ئینگلیزی بەکاردەھێنرێت {{Legend|#004288|[[وڵاتەکانی ئینگلیزی زمان]]}} {{Legend|#79c1ff|زمانی فەرمی}} }} '''زمانی ئینگلیزی''' ({{بە ئینگلیزی|English language}}) زمانێک سەر بە خێزانی [[زمانە ھیندوئەورووپایییەکان]]ە، بەشێکە لە خیزانی [[زمانە جێرمەنییەکان]]، کە بۆ یەکەم جار لە [[وڵات]]ی ئینگەلتەرا سەری ھەڵداوە، بەڵام لەگەل تێپەڕبوونی کات بووەتە [[لینگوا فرانکا]]یەکی جیھانی. لە ھەرە [[زمان]]ە دەوڵەمەندەکانی دنیایە و، ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی جیھان ئەم زمانە دەزانن، کە ھەژماردەکرێن بە نزیکەی ٥٠٠ ملیۆن ئاخێوەر و [[زمانی فەرمی]]ی زۆر لە وڵاتانی دونیایە.<ref name="زمانه زۆر به‌کارهاتووه‌کانی جیهان">[http://www.vistawide.com/languages/language_statistics.htm].</ref> زمانی ئینگلیزی لە زۆربەی وڵاتاندا دەخوێندرێت و، زمانی یەکەمی ڕێکخراوەی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] و [[یەکێتیی ئەورووپا]] و [[ناتۆ]]یە. زمانی ئینگلیزی ھەر لە سەرەتای سەدەی ھەژدەھەمەوە پێشکەوتنێکی یەکجار گەورەی بەخۆوە بینی لە ئەنجامی ئەو پێشکەوتنە سەربازی، زانستی، ڕۆشنبیری و داگیرکەرانەی [[بریتانیا]] و [[بریتانیای مەزن]]، دواییش لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەم لە پاش پێشکەوتنەکانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].<ref name="مێژووی فێرکردنی زمانی ئینگلیزی">[http://books.google.com/books?id=g2e7iw_F-ZcC&hl=en],په‌ره‌کانی 127 - 133، چاپخانه‌ی زانکۆی ئۆکسفۆرد، ISBN 0-19-442185-61234.</ref> == پیتەکان == [[پەڕگە:English dialects1997 modified.svg|وێنۆک|ڕێژەی بەکارھێنەرانی زمانی ئینگلیزی لە وڵاتان بەپێی سەرژمێری ساڵی [[١٩٩٧]].]] زمانی ئینگلیزی ٢٦ پیتی ھەیە، بەپێی سەرژمێری پیتی E زۆرترین جار لە ڕەنووس و و پیتی X کەمترین جار لە ڕەنووس و نووسراوەکان بەکاردەھێنرێن. {| class="wikitable" |- !گردەک !! ھووردەک !! ناوی پیتەکە بە [[زمانی کوردی|کوردی]] |- | A || a || ئەی |- |B || b ||بی |- | C || c || سی |- | D || d || دی |- | E || e || ئی |- | F || f || ئێف |- | G || g || جی |- | H || h || ئەیچ |- | I || i || ئای |- | J || j || جەی |- | K || k || کەی |- | L || l || ئێڵ |- | M|| m || ئێم |- | N || n || ئێن |- | O || o || ئۆ |- | P || p || پی |- | Q || q || کیوو |- | R || r || ئاڕ |- | S || s || ئێس |- | T || t || تی |- | U || u || یوو |- | V || v || ڤی |- | W || w || دەبڵیوو |- | X || x || ئێکس |- | Y || y || وای |- | Z || z || زێد/زی |- |} == ژمارەکان == {| class="wikitable" |- ! ژمارە بەزمانی ئینگلیزی !! ژمارە بەزمانی کوردی |- | 0 || ٠ |- | 1 || ١ |- | 2 || ٢ |- | 3 || ٣ |- | 4 || ٤ |- | 5 || ٥ |- | 6 || ٦ |- | 7 || ٧ |- | 8 || ٨ |- | 9 || ٩ |} == ئەو وڵاتانەی قسەی پێدەکەن == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! پلە !وڵات !سەرجەم: !دانیشتووان ! زمانی زگماکی ! زمانی زیادە ! دانیشتووان ! class="unsortable"| بۆچوون |- | ١ | {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} | ٢٥١٫٣٨٨٫٣٠١ | ٩٦ ٪ | ٢١٥٫٤٢٣٫٥٥٧ | ٣٥٫٩٦٤٫٧٤٤ | ٢٦٢٫٣٧٥٫١٥٢ | <small>سەرچاوە: ساڵی ٢٠٠٠: "[http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بەکارھێنانی زمانەکەو قسەپێکردنیان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf |date=١٥ی شوباتی ٢٠١٠}}" :ساڵی ٢٠٠٠، خشتە ١.</small><small>ژمارەی ئەوانەی زمانەکە دەزانن</small> |- | ٢ | {{flag|India}} | ٩٠٫٠٠٠٫٠٠٠ | ٨٪ | ١٧٨٫٥٩٨ | ٦٥٬٠٠٠٬٠٠٠ بە زمانی دووەم قسە دەکەن{{ھن}}بە زمانی سێیەم قسە دەکەن '' ٢٥٬٠٠٠٬٠٠٠ | ١٫٠٢٨٫٧٣٧٫٤٣٦ | <small>ژمارەکان ساڵی١٩٩١.</small><small>لەوانەیە ژمارەکان قسەپێکەرەکان بنوێنێت نەک بەکارھێنەرەکان.</small><ref>و جیاوازی نێوان ئاخێوەران و بەکارھێنەرانی زمانی ئینگلیزی: Wikipedia's India estimate of 350 million includes two categories - "English Speakers" and "English Users". The distinction between the Speakers and Users is that Users only know how to read English words while Speakers know how to read English, understand spoken English as well as form their own sentences to converse in English. The distinction becomes clear when you consider the China numbers. China has over 200~350 million users that can read English words but, as anyone can see on the streets of China, only handful of million who are English speakers.</ref> |- | ٣. | {{flag|Nigeria}} | ٧٩٫٠٠٠٫٠٠٠ | ٥٣٪ | ٤٬٠٠٠٬٠٠٠ | > ٧٥٬٠٠٠٬٠٠٠ | ١٤٨٫٠٠٠٫٠٠٠ | <small>قسەپێکەرەکان، لە نەیجیریا.</small><small>Ihemere نزیکەی ٣ بۆ ٥ ملیۆن ئەوانەن کە قسە بە زمانی نیشتیمانی دەکەن؛ خاڵی ناوەندە لە خشتەی بەکارھێنەران. </small><small>Ihemere, Kelechukwu Uchechukwu. </small><small>(٢٠٠٦).</small><small>[http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf "."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf |date=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</small><small>'''' </small> |- | ٤ | {{ئاڵا|شانشینی یەکگرتوو}} | ٥٩٫٦٠٠٫٠٠٠ | ٩٨ ٪ | ٥٨٫١٠٠٫٠٠٠ | ١٫٥٠٠٫٠٠٠ | ٦٠٬٠٠٠٬٠٠٠ | <small>سەرچاوە: کریستال (٢٠٠٥)، p.</small><small>١٠٩.</small> |- | ٥ | {{ئاڵا|فلیپین}} | ٤٥٫٩٠٠٫٠٠٠ | ٥٢ ٪ | ٢٧٫٠٠٠ | ٤٢٫٥٠٠٫٠٠٠ | ٨٨٫٠٠٠٫٠٠٠ | <small>کۆی قسە پێکەران: ژمێریاری ساڵی ٢٠٠٠، [http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html 7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html |date=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}.</small><small>٦٣٫٧١ ٪ نزیکەی ٦٦٫٠ ملیون دەتوانن قسە بکەن.</small><small>قسەپێکەرە باشەکان: سەرژمێری ساڵی ١٩٩٥، وەک لە نووسینەکەی ئەندرۆ گۆنزالس لە [[ڕۆژنامە]]دا [http://www.multilingual-matters.net/jmmd/٠١٩/٠٤٨٧/jmmd0190487.pdf نەخشەیەکی بۆ قسەپێکەران لە فلیپین داناوە]{{بەستەری مردوو|url=http://www.multilingual-matters.net/jmmd/Ù%A0١٩/Ù%A0٤٨٧/jmmd0190487.pdf |date=ئازاری ٢٠٢٥}}، ١٩ (٥ و ٦)، ٤٨٧–٥٢٥.</small><small>(١٩٩٨).</small> |- | ٦. | {{ئاڵا|کەنەدا}} | ٢٥٫٢٤٦٫٢٢٠ | ٨٥ | ١٧٫٦٩٤٫٨٣٠ | ٧٫٥٥١٫٣٩٠ | ٢٩٫٦٣٩٫٠٣٠ | <small>سەرچاوە:سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١ -- [http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;View=١b&amp;Table=١a&amp;StartRec=١&amp;Sort=٢&amp;B1=Counts&amp;B2=Both ناسراو بە زمانە فەرمیەکان]{{بەستەری مردوو|url=http://xn--www-d6ef.statcan.ca/english/censusÙ%A0١/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=١b&Table=١a&StartRec=١&Sort=٢&B1=Counts&B2=Both |date=کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}, [http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;View=١a&amp;Table=١a&amp;StartRec=١&amp;Sort=٢&amp;B1=Counts&amp;B2=Both و زمانی دایک.]{{بەستەری مردوو|url=http://xn--www-d6ef.statcan.ca/english/censusÙ%A0١/products/highlight/LanguageComposition/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=١a&Table=١a&StartRec=١&Sort=٢&B1=Counts&B2=Both |date=کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} </small><small>دانیشتووان ١٢٢٫٦٦٠ کەس بە ھەردوو زمانی [[فەڕەنسی]] و ئینگلیزی و زمانی دایک قسە دەکەن، ھەروەھا ١٧٫٥٧٢٫١٧٠ کەس بێجگە لە زمانی دایک بە زمانی ئینگلیزیش دەتوانن قسە بکەن.</small> |- | ٧ | {{ئاڵا|ئوسترالیا}} | ٢٠ ملیۆن یان زیاتر | ٩٢ ٪ | ١٥٫٥٨١٫٣٢٩ | ٢٫٥٩١٫٦٦٠ | ١٩٫٨٥٥٫٢٨٨ | <small>سەرچاوە:سەرژمێری ٢٠٠٦. </small><small> ئەو ژمارەیەی لەو ستونە دەردەکەوێت ژمارەی دانیشتووانی ئوستورالیایە کە تەنیا لە ماڵەوە قسە بە ئینگلیزی دەکەن.</small><small>ستونی زیادە ئەوانە دەنوێنێت کە زمانی ئینگلیزی بە باشی دەزانن یان زۆر بە باشی.</small><small>٥ ٪ زمانەکەیان بیر نەماوە.</small> |- | colspan="٨"| <small>تێبینی: کۆ== زمانی دایک + زمانی تر، ڕێژەی سەدی == سەرجەم/ دانیشتووان</small> |} [https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ سئو سایت چند زبانھ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} * [https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ سئو سایت دندانپزشکی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} * [https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ سئو سایت داروخانھ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زمانە فەرمییەکانی یەکێتیی ئەورووپا}} {{کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|English language}} {{تووڵی دەروازە|زمان|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:فەرھەنگە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی نائووروو]] [[پۆل:زمانەکانی سەموای ئەمریکا]] [[پۆل:زمانەکانی ئانتیگوا و باربوودا]] [[پۆل:زمانەکانی ئۆسترالیا]] [[پۆل:زمانەکانی بەلیز]] [[پۆل:زمانەکانی بەرمۆدا]] [[پۆل:زمانەکانی بۆتسوانا]] [[پۆل:زمانەکانی کامیروون]] [[پۆل:زمانەکانی کەنەدا]] [[پۆل:زمانەکانی فیجی]] [[پۆل:زمانەکانی گانا]] [[پۆل:زمانەکانی گرینادا]] [[پۆل:زمانەکانی گوام]] [[پۆل:زمانەکانی گویانا]] [[پۆل:زمانەکانی ھۆنگ کۆنگ]] [[پۆل:زمانەکانی ھیندستان]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەی ئیرلەند]] [[پۆل:زمانەکانی جامایکا]] [[پۆل:زمانەکانی کینیا]] [[پۆل:زمانەکانی کیریباس]] [[پۆل:زمانەکانی لیسۆتۆ]] [[پۆل:زمانەکانی لیبێریا]] [[پۆل:زمانەکانی مالاوی]] [[پۆل:زمانەکانی مالیزیا]] [[پۆل:زمانەکانی ماڵتا]] [[پۆل:زمانەکانی مۆریس]] [[پۆل:زمانەکانی نامیبیا]] [[پۆل:زمانەکانی نیووزیلاند]] [[پۆل:زمانەکانی نێجیریا]] [[پۆل:زمانەکانی نیوەی]] [[پۆل:زمانەکانی پاکستان]] [[پۆل:زمانەکانی پالاو]] [[پۆل:زمانەکانی پاپوا گینێی نوێ]] [[پۆل:زمانەکانی ڕواندا]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت کیتس و نیڤیس]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت لووسیا]] [[پۆل:زمانەکانی سەینت ڤینسەنت و گرینادینز]] [[پۆل:زمانەکانی ساموا]] [[پۆل:زمانەکانی سیشێل]] [[پۆل:زمانەکانی سیەرالیۆن]] [[پۆل:زمانەکانی سینگاپور]] [[پۆل:زمانەکانی ئەفریقای باشوور]] [[پۆل:زمانەکانی باشووری سوودان]] [[پۆل:زمانەکانی سوودان]] [[پۆل:زمانەکانی سوازیلاند]] [[پۆل:زمانەکانی ترینیداد و تۆباگۆ]] [[پۆل:زمانەکانی ئووگاندا]] [[پۆل:زمانەکانی ڤانواتوو]] [[پۆل:زمانەکانی زامبیا]] [[پۆل:زمانەکانی زیمبابوی]] [[پۆل:زمانەکانی بەھاما]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی ڤێرجینی بریتانی]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی کەیمەن]] [[پۆل:زمانەکانی گامبیا]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی مارشاڵ]] [[پۆل:زمانەکانی فلیپین]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی پیتکێرن]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی سلێمان]] [[پۆل:زمانەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:زمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زمانەکانی دوورگەکانی ڤێرجینی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زمانە جێرمەنییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار]] [[پۆل:جیھانگیری کولتووری]] [[پۆل:زمانەکانی تایوان]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢]] 6a4fkfn0810q7935r63e8ow90ph1g57 0 581 1617754 1443809 2026-08-06T04:16:12Z Ari Qasm 57423 1617754 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|ئەلفوبێکانی کوردی|کوردی (ڕوونکردنەوە)}} [[پەڕگە:Kurdistan_newspaper_1898.jpg|وێنۆک|[[کوردستان (ڕۆژنامە)|ڕۆژنامەی کوردستان]] کە لە ساڵی ١٨٩٨ دامەزرا، پێش لاتینیسازی، نووسینی [[کوردیی باکووری]] بە ئەلفوبێی عەرەبی دەنووسی.]] '''ئەلفوبێکانی کوردی''' ئەو ئەلفوبێیانەن کە بۆ نووسینی زمانی کوردی کەڵکیان لێ وەرگیراون. تا ئێستا بۆ نووسینی [[زمانی کوردی]] ئەلفوبێی جۆراوجۆر بەکارھاتووە. بەکارھێنانی ئەم ئەلفوبێیانە لە ژێر کاریگەریی زمان و ئەلفوبێی ئەو وڵاتانەدا بووە کە کوردەکان تێیدا ژیاون. ئەمڕۆ بۆ نووسینی زمانی کوردی دوو جۆر ئەلفوبێ بەکاردەھێنرێت، کە لەیەکتری جیاوازن، ئەوانیش: [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی عەرەبی|ئەلفوبێی عەرەبی]] و [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی لاتینی|ئەلفوبێی لاتینی]]یە، پێشتر [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کیریلی|ئەلفوبێی کیریلی]]ش لای کوردانی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] بەکاردەھات. == ئەلفوبێی کوردیی عەرەبی == {{Infobox writing system |name = ئەلفوبێی کوردیی عەرەبی |type = [[ئەلفوبێ]] |languages = [[زمانی کوردی]] |fam1 = [[ھیرۆگلیفی میسری]] |fam2 = [[ئەلفوبێی بنەڕەتیی سینایی|بنەڕەتیی سینایی]] |fam3 = [[ئەلفوبێی فینیقی|فینیقی]] |fam4 = [[ئەلفوبێی ئارامی|ئارامی]] |fam5 = [[ئەلفوبێی سوریانی|سوریانی]] |fam6 = [[ئەلفوبێی نەبەتی|نەبەتی]] |fam7 = [[ئەلفوبێی عەرەبی|عەرەبی]] |sample = <!-- Sample image, WITHOUT "File:" prefix --> |imagesize = <!-- Sample image's size --> |unicode = {{plainlist}} * [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0600.pdf U+0600 .. U+06FF] * [http://www.unicode.org/charts/PDF/UFB50.pdf U+FB50 .. U+FDFF] * [http://www.unicode.org/charts/PDF/UFE70.pdf U+FE70 .. U+FEFF] {{endplainlist}} |iso15924 = Arab |note = none }} {{سندووقی سکریپتی عەرەبی|کوردی}} ئەلفوبێی عەرەبیی کوردی کە زۆرتر بە '''ئەلفوبێی سۆرانی''' ناسراوە، لە [[ئەلفوبێی عەرەبی]]یەوە ھاتووە. لەم ئەلفوبێیە بۆ نووسینی شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] و [[باشووری کوردستان]]، و ھەروەھا بنشێوەزاری [[کوردیی باکووری|بادینی]] لە باشووری کوردستان و شێوەزارەکانی [[ھەورامی]]، [[کوردیی باشووری]] و [[لەکی]] کەڵکی وەردەگیرێت. ئەم ئەلفوبێیە لە ۳۷ دەنگ و ٣٤ پیت پێکھاتووە و بە پێچەوانەی ئەبجەدی عەرەبی، پیتە بزوێنەکان بە نیشانەوە نانووسرێن، بەڵکوو بۆ ھەموویان پیتێکی جیاواز ھەیە. ھاوشێوەی ئەلفوبێی عەرەبی، ئەمەش لە ڕاستەوە بۆ چەپ دەنووسرێت. === ڕیزبەندیی پیتەکان === ڕیزبەندیی پیتەکان و شوێنی تایبەتیان لە ئەلفوبێی کوردیدا تا ئێستا بە جوانی ڕوون بووەتەوە، و ھەر کەس بە جۆریکی پیتەکانی ڕیز کردووە. ڕیزبەندیی ئەلفوبێی کوردی لە ناو نووسەرانی فەرھەنگ و وشەنامە کوردییەکانەوە بەم شێوەیە: # [[فەرھەنگی خاڵ]]ی شێخ [[محەمەد خاڵ]]: ا، ب، پ، ت، ج، چ، ح، خ، د، ر، ز، ژ، س، ش، ع، غ، ف، ڤ، ق، ک، گ، ل، م، ن، و، ھ، ی<ref name="ھەر">نانەوازادە ٢٠٠٥، ل ٢١</ref> # [[قامووسی زمانی کوردی]]ی [[عەبدوڕەحمان زەبیحی]]: ء، ا، ب، پ، ت، ج، چ، ح، خ، د، ر، ڒ، ز، ژ، س، (ص)، ش، ع، غ، ف، ڤ، ق، ک، گ، ل، ڵ، م، ن، و، ۆ، و͞، ھ، ە، ی، ێ، ی͞<ref name="قام"/> # [[ھەنبانە بۆرینە]]ی مامۆستا [[ھەژار]]: ﺋ، ب، پ، ت، ج، چ، ح، خ، د، ر، ڒ، ز، ژ، س، ش، ع، غ، ف، ڤ، ق، ک، گ، ل، ڵ، م، ن، و، ۆ، ھ، ی، ێ<ref name="ھەن"/> === ناوی پیتەکان === ناوی پیتەکانی ئەلفوبێی کوردیی عەرەبی لە ناوی پیتەکان لە ئەلفوبێی عەرەبییەوە ھاتوون و تەنیا کەمێک جیاوازییان ھەیە بەم جۆرە: * ئەو ناوانەی کە لە ئەلفوبێی عەرەبیدا بە «اء» کۆتایییان دێ، لە ئەلفوبێی کوردیدا دەبنە «ێ»؛ وەکوو پیتی «ب» کە لە عەربیدا ناوی «باء»ە بەڵام لە کوردیدا «بێ». ئەم پیتانە بریتین لە: ب، ت، ح، خ، ر، ز، ف، ھ، ی. * بۆ ھەندێک لەو پیتانەی کە تایبەت بە زمانی کوردین و لە ئەلفوبێی عەرەبیدا نین لە ڕووی پیتی پێشەوەی ناویان لێ‌ناوە. وەکوو پیتی «چ» کە لە ڕووی پیتی پێشەوەی «ج» (جیم) ناویان ناوە «چیم». ئەم پیتانە بریتین لە: پ، چ، ژ، ڤ، گ. * بۆ ناوی ھەندێکی تریشی لەو پیتانەی کە تایبەت بە زمانی کوردین و لە ئەلفوبێی عەرەبیدا نین تا ئێستا کۆدەنگییەک نییە و ناوەکانیان بە جوانی ڕوون نەبۆتەوە. ئەم پیتانە بریتین لە: ڕ، ڵ، ۆ، وو، ێ. === بزوێنەکان === لە ئەلفوبێی کوردیدا بە پێچەوانەی ئەلفوبێی عەرەبی کە [[بزوێن]]ەکان نیشان نادرێن یان زۆر بە ناتەواوی نیشان دەدرێن، بۆ بزوێنەکانیش پیتی تایبەت دابین کراون و ئەمە گەورەترین ھەڤیازی ئەلفوبێی کوردییە بەسەر ئەم ئەلفوبێیانەی کە لە ئەلفوبێی عەرەبی کەوتوونەتەوە. {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ بزوێنە کورتەکان !پیت !ناو ! بە [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی لاتینی|ئەلفوبێی لاتینی]] ! [[IPA]] |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">ە</font> |سەر |E e |{{IPA|/æ/}} |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">و</font> |بەر |U u |{{IPA|/ʊ/}} |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ بزوێنە درێژەکان |- !پیت !ناو ! بە [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی لاتینی|ئەلفوبێی لاتینی]] ! [[IPA]] |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">ا</font> |ئەلف |A a |{{IPA|/aː/}} |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">ۆ</font> |بەری کراوە |O o |{{IPA|/oː/}} |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">وو</font> |واوی قووچاو |Û û |{{IPA|/uː/}} |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">ی</font> |ژێری داکشاو |Î î |{{IPA|/iː/}} |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">ێ</font> |ژێری کراوە |Ê ê |{{IPA|/eː/}} |} ==== بزرۆکە ==== بۆ بزرۆکە ھیچ پیتێک نییە لەم ئەلفوبێیەی کوردیی عەرەبی؛ ھەندێک لە نووسەران، وەک [[ھەژار]] لە [[فەرھەنگی ھەنبانەبۆرینە]]دا ھێمای زەنەیان ( ْ) بەکارھێناوە بۆ ئەم پیتە. === ئەلفوبێ === ==== ئەلفوبێی کوردیی عەرەبی ==== {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ پیتەکانی ئەلفوبێی کوردیی عەرەبی |-align="center" !rowspan="2"| ناو !rowspan="2"| بە [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی لاتینی|ئەلفوبێی لاتینی]] !rowspan="2"| [[IPA]] !colspan="4"|کێسمەکانی پیت |- ! کۆتا ! ناوین ! سەرەتا ! تەنیا |- align="center" | ھەمزە | (') | {{IPA|/ʔ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺊ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺌ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺋ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺀ</font> |- align="center" | ئەلف | A a | {{IPA|/aː/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺎ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺎ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ئا</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺍ</font> |- align="center" | بێ | B b | {{IPA|/b/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺐ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺒ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺑ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺏ</font> |- align="center" | پێ | P p | {{IPA|/p/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﭗ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﭙ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﭘ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">پ</font> |- align="center" | تێ | T t | {{IPA|/t/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺖ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺘ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺗ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺕ</font> |- align="center" | جیم | C c | {{IPA|/d͡ʒ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺞ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺠ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺟ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺝ</font> |- align="center" | چیم | Ç ç | {{IPA|/t͡ʃ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﭻ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﭽ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﭼ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﭺ</font> |- align="center" | حێ | (Ḧ ḧ) | {{IPA|/h/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺢ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـحـ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺣ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺡ</font> |- align="center" | خێ | X x | {{IPA|/x/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺦ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺨ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺧ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺥ</font> |- align="center" | دال | D d | {{IPA|/d/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺪ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺪ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺩ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺩ</font> |- align="center" | ڕێ | R r | {{IPA|/ɾ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺮ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺮ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺭ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺭ</font> |- align="center" | ڕێی قەڵەو | - | {{IPA|/r/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـڕ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـڕ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ڕ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ڕ</font> |- align="center" | زێ | Z z | {{IPA|/z/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺰ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺰ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺯ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺯ</font> |- align="center" | ژێ | J j | {{IPA|/ʒ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮋ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮋ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ژ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ژ</font> |- align="center" | سین | S s | {{IPA|/s/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺲ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺴ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺳ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺱ</font> |- align="center" | شین | Ş ş | {{IPA|/ʃ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺶ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺸ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺷ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺵ</font> |- align="center" | عەین | (') | {{IPA|/ʕ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻊ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻌ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻋ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻉ</font> |- align="center" | غەین | (Ẍ ẍ) | {{IPA|/ɣ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻎ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻐ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻏ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻍ</font> |- align="center" | فێ | F f | {{IPA|/f/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻒ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻔ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻓ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻑ</font> |- align="center" | ڤێ | V v | {{IPA|/v/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﭫ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﭭ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﭬ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ڤ</font> |- align="center" | قاف | Q q | {{IPA|/q/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻖ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻘ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻗ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻕ</font> |- align="center" | کاف | K k | {{IPA|/k/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮏ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮑ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮐ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ک</font> |- align="center" | گاف | G g | {{IPA|/ɡ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮓ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮕ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮔ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">گ</font> |- align="center" | لام | L l | {{IPA|/l/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻞ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻠ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻟ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻝ</font> |- align="center" | لامی قەڵەو | - | {{IPA|/ɫ]/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـڵ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـڵـ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ڵـ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ڵ</font> |- align="center" | میم | M m | {{IPA|/m/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻢ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻤ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻣ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻡ</font> |- align="center" | نوون | N n | {{IPA|/n/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻦ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻨ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻧ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻥ</font> |- align="center" | واو | W w / U u | {{IPA|/w/}}, {{IPA|/u/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻮ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻮ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻭ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻭ</font> |- align="center" | بەری کراوە | O o | {{IPA|/oː/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﯚ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﯚ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ئۆ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﯙ</font> |- align="center" | واوی قووچاو | Û û | {{IPA|/uː/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻮﻭ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻮﻭ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ئوو</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻭﻭ</font> |- align="center" | ھێ | H h | {{IPA|/h/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮭ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮭ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮬ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮪ</font> |- align="center" | سەر | E e | {{IPA|/æ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـە</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـە</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ئە</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ە</font> |- align="center" | یێ | Y y / Î î | {{IPA|/j/}}, {{IPA|/iː/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﯽ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﯿ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﻳ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﯼ</font> |- align="center" | ژێری کراوە | Ê ê | {{IPA|/j/}}, {{IPA|/eː/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـێ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـێـ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ئێـ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ێ</font> |} ==== پێشنیاری گۆڤاری ژین ==== {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ پیتە پێشنیارکراوەکانی گۆڤاری ژین !پیت !ناو !بە [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی لاتینی|ئەلفوبێی لاتینی]] ![[IPA]] !میناک !میماک بە ئەلفەبێی لاتینی |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">آ</font> |ئەلف / سەری داکشاو |A a |{{IPA|/aː/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">آگی‌ر</font> |agir |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ە</font> |سەر |E e |{{IPA|/ɛ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">رەز</font> |rez |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">و</font> |بەر |U u |{{IPA|/ʊ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">كور</font> |kur |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ۉ</font> |بەری داکشاو |Û û |{{IPA|/uː/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">دۉر</font> |dûr |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ۆ</font> |بەری کراوە |O o |{{IPA|/oː/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">بۆر</font> |bor |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ی</font> |ژێر |I i |{{IPA|/ɪ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">بی‌ر</font> |bir |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ؽ‌</font> |ژێری داکشاو |Î î |{{IPA|/iː/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">بؽ‌ر</font> |bîr |- style="text-align:center;" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ێ</font> |ژێری کراوە |Ê ê |{{IPA|/eː/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">بێ‌ر</font> |bêr |} === پیتەکانی تر === جگە لەم پیتانە کە لەسەرەوە ئاماژەیان پێ کراوە، ھەندێک پیتی تریش ھەن کە کەڵکیان لێ وەردەگیرێ بۆ نووسینی زمانی کوردی بە ئەلفوبێی عەرەبی. ==== پیتە ناوچەییەکان ==== زۆرینەی ئەم پیتانە لە [[کوردیی ناوەندی]]دا نین (جگە لە پیتی [[ص]]) و تایبەت بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردین. ئەم پیتانە بریتین لە: *'''[[ڎ]]''' - ئەم پیتەت تایبەتە بە شێوەزاری کوردیی [[ھەورامی]] و دەنگێکی ھەیە لە نێوان دوو پیتی «د» و «و». لە ھەندێک لە [[بنشێوەزار]]ەکانی کوردیی ناوەندیدا وەکوو [[ئەردەڵانی]] ئەم دەنگە ھەیە. دەربڕینی ئەم پیتە بە پیتی «د» مانای وشە ناگۆڕێ.<ref name="واژ">ابراهیم‌پور ١٣٧٣، لاپەڕەکانی ١٣ و ١٨</ref> *'''[[ص]]''' - ئەم پیتە بەکەمی لە ناو نووسراوەکانی کوردیی ناوەندیدا دەبینرێ. دەربڕینی ئەم پیتە لەگەڵ پیتی «سین» ([[س]]) جیاوازە و زیاتر لە پیتی «صاد»ی ([[ص]]) [[زمانی عەرەبی]] دەچێ. ژمارەی ئەم وشانەی کە لە کوردیی ناوەندیدا ئەم پیتەیان تێدایە کەمە (وەکوو صەت، صەگ و ...) بەڵام لە ناو [[کوردیی باکووری]]دا زۆرە و تەنانەت دەربڕینەکەی بە پیتی «س» مانای وشە دەگۆڕێ.<ref name="قام">زەبیحی ١٣٦٧، لاپەڕەکانی ٥٩، ٦٣، ٧٠ و ١١٠</ref><ref name="واژ"/> *'''[[ۊ]]''' - ئەم پیتە [[بزوێن]]ە و تایبەتە بە شێوەزاری [[کوردیی باشووری]]. لە کوردیی باشووریدا بزوێنێکی تریش ھەیە<ref name="ھەن">ھەژار ١٣٨٨، لاپەڕەکانی ٣١، ٣٢ و ٣٤</ref> و زۆربەی ئەو وشانەی لە کوردیی باکووری و ناوەندیدا «ئوو»یان تێدایە، لە کوردیی باشووریدا دەبنە «ۊ». لە ھەندێک لە بنشێوەزارەکانی کوردیی باکووریشدا ئەم دەنگە ھەیە. لەبەر نەبوونی ئەم بزوێنە لە ناو کوردیی ناوەندیدا زۆر جاران ئەم پیتە بە دوو پیتی «وی» نیشان دەدەن بۆ وێنە وشەی «دوور» لە کوردیی باشووریدا «دویر» دەنووسن ئەگەر نەنووسن «دۊر». لە [[ئەلفوبێی یەکگرتوو]]دا پیتی «Ù ù» بۆ ئەم بزوێنە دابین کراوە. ==== پیتە جێگۆڕاوەکان ==== *'''[[ڒ]]''' - وێنەیەکی تری پیتی «ڕ»یە و پێش باوبوونی «ڕ» لەم پیتە کەڵک وەردەگیرا بەڵام لەبەر وێکچوونی لەگەڵ پیتی «ژ»، پیتی «ڕ» جێگای ئەم پیتەی گرتەوە. ==== پیتە ناباوەکان ==== *'''[[ۇ]]''' - لەم پیتە [[ھەژار]] لە [[فەرھەنگی ھەنبانەبۆرینە]]دا لە جیاتی پیتی «وو» (واوی قووچاو) کەڵکی لێ وەرگرتووە.<ref name="ھەن"/> *'''[[و͞]]''' - ئەم پیتە پێشنیاری [[کۆڕی زانیاریی کورد]] بوو<ref name="قام"/> بۆ پیتی «وو» بەڵام باو نەبوو و نەیتوانی جێگای «وو» بگرێتەوە. *'''[[ی͞]]''' - ئەم پیتە پێشنیاری [[کۆڕی زانیاریی کورد]] بوو<ref name="قام"/> بۆ پیتی «ی» (î) بەڵام باو نەبوو و نەیتوانی جێگای «ی» بگرێتەوە. {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ پێڕستی پیتە ناباوەکان |-align="center" !rowspan="2"| ناو !rowspan="2"| بە [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی لاتینی|ئەلفوبێی لاتینی]] !rowspan="2"| [[IPA]] !colspan="4"|کێسمەکانی پیت |- ! کۆتا ! ناوین ! سەرەتا ! تەنیا |- align="center" | ڕێی قەڵەو | (rr) | {{IPA|/r/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـڒ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـڒ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ڒ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ڒ</font> |- align="center" | - | - | - |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮇ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮇ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮆ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﮆ</font> |- align="center" | صاد | - | {{IPA|/sˤ/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺺ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺼ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺻ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﺹ</font> |- align="center" | - | - | {{IPA|/ʉː/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـۊ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـۊ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ۊ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ۊ</font> |- align="center" |rowspan="2" align="center| واوی قووچاو |rowspan="2" align="center| Û û |rowspan="2" align="center| {{IPA|/uː/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـۇ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـۇ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ۇ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ﯗ</font> |- align="center" |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـو͞</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـو͞</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">و͞</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">و͞</font> |- align="center" | ژێری داکشاو | Î î | {{IPA|/iː/}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـی͞</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ـی͞ـ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ئی͞ـ</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="6">ی͞</font> |} === سیستمی یوونیکۆد === {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ پیتەکانی سیستمی یوونیکۆد |- ! پیت ! ناوی یوونیکۆد !ژمارەی<br /> یوونیکۆد ! پیت ! ناوی یوونیکۆد !ژمارەی<br /> یوونیکۆد |- |ئ || Yeh with Hamza above || 0626 ||غ || Ghain || 063A |- |ا || Alef || 0627 ||ف || Feh || 0641 |- |ب || Beh || 0628 ||ڤ || Veh || 06A4 |- |پ || Peh || 067E ||ق || Qaf || 0642 |- |ت || Teh || 062A ||ک || Keheh || 06A9 |- |ج || Jeem || 062C ||گ || Gaf || 06AF |- |چ || Tcheh || 0686 ||ل || Lam || 0644 |- |ح || Hah || 062D ||ڵ || Lam with small V || 06B5 |- |خ || Khah || 062E ||م || Meem || 0645 |- |د || Dal || 062F ||ن || Noon || 0646 |- |ر || Reh || 0631 ||و || Waw || 0648 |- |ڕ || Reh with small V below || 0695 ||ۆ || Oe || 06C6 |- |ز || Zain || 0632||ھ || Heh Doachashmee || 06BE |- |ژ || Jeh || 0698 ||ە || Ae || 06D5 |- |س || Seen || 0633 ||ی || Farsi Yeh || 06CC |- |ش || Sheen || 0634 ||ێ || Yeh with small V || 06CE |- |ع || Ain || 0639 |} === ژمارەکان === لە ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردیدا بۆ نووسینی [[ژمارە]]کان لە [[ژمارەکانی عەرەبیی ڕۆژھەڵاتی]] کەڵک وەردەگیرێ. لە ژێرەوە پێرستی ژمارەکان و ناوەکانیان لە ناو شێوەزارەکانی زمانی کوردیدا ھاتووە. {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ پێڕستی ژمارەکانی نێو ئەلفوبێی کوردیی عەرەبی ! ژمارە || بە [[کوردیی باکووری]] || بە [[کوردیی ناوەندی]] || بە [[کوردیی باشووری]] || بە کوردیی [[ھەورامی]] |- align="center" | <span style="font-size:200%;line-height:120%">٠</span> | سفر || سفر || سفر || سفر |- align="center" | <span style="font-size:200%;line-height:120%">۱</span> | یەک، ئێک || یەک، یێک || یەک، یەگ، یەی || یەک، یۆ |- align="center" | <span style="font-size:200%;line-height:120%">۲</span> | دوو || دوو || د، دۆ، دۊ || دوە، دوێ |- align="center" | <span style="font-size:200%;line-height:120%">٣</span> | سێ || سێ || سێ || یەرە، یەرێ |- align="center" | <span style="font-size:200%;line-height:120%">٤</span> | چار || چوار || چوار || چوار |- align="center" | <span style="font-size:200%;line-height:120%">٥</span> | پێنج || پێنج || پەنج || پەنج |- align="center" | <span style="font-size:200%;line-height:120%">٦</span> | شەش || شەش || شەش || شەش |- align="center" | <span style="font-size:200%;line-height:120%">٧</span> | حەفت || حەوت || ھەفت || حەوت |- align="center" | <span style="font-size:200%;line-height:120%">٨</span> | ھەشت || ھەشت || ھەشت || ھەشت |- align="center" | <span style="font-size:200%;line-height:120%">٩</span> | نەھ || نۆ || نوو ،نۆ || نۆ |- align="center" | <span style="font-size:200%;line-height:120%">۱٠</span> | دەھ || دە || دە || دە |} == ئەلفوبێی کوردیی لاتینی == {{Infobox writing system |name = ئەلفوبێی کوردیی لاتینی |type = [[ئەلفوبێ]] |languages = [[زمانی کوردی]] | |fam1 = [[ھیرۆگلیفی میسری]] |fam2 = [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانیی کۆن]] |fam3 = [[ئەلفوبێی یۆنانی|یۆنانی]] |fam4 = [[ئەلفوبێی لاتین|لاتینی]] |fam5 = [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی لاتینی|لاتینی]] |unicode = |iso15924 = English |note = }} ئەلفوبێی کوردیی لاتینی ھەتا ئێستا بۆ نووسینی زمانی کوردی بە ئەلفوبێی لاتینی کەڵکی لێ وەرگیراوە. ئەلفوبێیەکە زیاتر لە [[باکووری کوردستان]] و [[ڕۆژاوای کوردستان]] بەکاردەھێنرێت. ھەتا ئێستا بۆ نووسینی زمانی کوردی بە ئەلفوبێی لاتینی لە چەند جۆر ئەلفوبێی جیاواز کەڵک وەرگیراوە، لەوانە: === ئەلفوبێی مارۆگولۆڤ شەمۆ === [[پەڕگە:Soviet kurdi latin alphabet (1929).jpg|چەپ|وێنۆک|180px|ئەلفوبێی مارۆگولۆڤ شەمۆ]] یەکەم ئەلفوبێی لاتینیی کوردی لە ساڵی ١٩٢٨دا بە دەستی [[ئیسحاق مارۆگولۆڤ]] و [[عەرەب شەمۆ]] لە [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان]]دا ئامادە کرا. پیتەکانی ئەم ئەلفوبێیە ئەمانەن: {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | A a | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B b | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | C c | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Є є | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ç ç | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ә ә |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ƣ ƣ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ь ь | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ⱪ ⱪ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Q q | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O o | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ҏ ҏ |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ş ş | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ţ ţ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | W w | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | X x | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Z z | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ƶ ƶ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ħ ħ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ә́ ә́ |} === ئەلفوبێی ھاوار (بەدرخانی) === لە ساڵی ١٩٣٢دا [[جەلادەت عالی بەدرخان]] لە [[ھاوار (کۆوار)|گۆڤاری ھاوار]]دا دەستی کرد بە بڵاوکردنی ئەلفوبێیەکی دیکەی لاتینی بۆ کوردی کە بە ''ئەلفوبێی ھاوار'' یان ''بەدرخانی'' ناسراوە. ئەم ئەلفوبێیە زیاتر بۆ نووسینی [[کوردیی باکووری]] و [[زازاکی]]ییە لە [[باکووری کوردستان]] و [[ڕۆژاوای کوردستان]]. یەکێک لەو ھۆکارانە کە ئەلفوبێی ھاوار کەمتر بۆ شێوەزارەکانی [[کوردیی ناوەندی]]، [[کوردیی باشووری]]، [[ھەورامی]] و [[لەکی]] بەکارھاتووە، نەبوونی پیتی جیاوازی ستانداردە بۆ «ح»، «ع»، «غ»، «ڕ» و «ڵ». ئەلفوبێی ھاوار لە ٣١ پیت پێکھاتووە، کە بریتین لە: {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | A a | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B b | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | C c | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ç ç | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ê ê | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Î î | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O o | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Q q | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ş ş | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Û û | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | W w | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | X x | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Z z |} == ئەلفوبێی کیریلی == لەم ئەلفوبێیە زیاتر بۆ نووسینی زمانی کوردی لە [[یەکێتیی سۆڤیەت]] کەڵک وەردەگیرێ. ئەم ئەلفوبێیە بریتییە لە: {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | А а | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Б б | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | В в | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Г г | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Г' г' | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Д д | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Е е | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ә ә |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ә' ә' | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ж ж | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | З з | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | И и | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Й й | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | К к | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | К' к' | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Л л |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | М м | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Н н | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | О о | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ö ö | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | П п | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | П' п' | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Р р | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Р' р' |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | С с | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Т т | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Т' т' | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | У у | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ф ф | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Х х | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Һ һ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Һ' һ' |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ч ч | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ч' ч' | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ш ш | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Щ щ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ь ь | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Э э | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ԛ ԛ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ԝ ԝ |} == ئەلفوبێی لاتینیی سۆڤیەتی == لە ساڵی ١٩٢٨ زمانی کوردی لە تەواوی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]دا بە [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان]]یشەوە گۆڕدرا بۆ ئەلفوبێیەکی لاتینی کە ھەندێک پیتی کیریلی تێدا لەخۆ دەگرت. لە ١٩٢٩ چاکسازی تێدا کرا و ئەم ئەلفوبێیەی خوارەوە جێگەی گرتەوە:<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=BqEeAAAAIAAJ&q=%D0%9A%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0+%D0%B8+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%92%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0&dq=%D0%9A%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0+%D0%B8+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%92%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0&hl=ckb&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiU6O_ckfSMAxXMSvEDHcfvImcQ6AF6BAgEEAM|سەردێڕ=Культура и письменность Востока|ڕێکەوت=١٩٢٨|بڵاوکەرەوە=Изд. В.Ц.К.Н.Т.А.|زمان=ru}}</ref> {| class="Unicode" style="font-size:1.4em; border-color:black; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | A a | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B b | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | C c | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | [[Ꞓ]] ꞓ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ç ç | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | [[Ə]] ə |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | [[Ə́]] ə́ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | [[Ƣ]] ƣ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | [[Ħ]] ħ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | <span style="font-size:125%;"><small>Ⱪ ⱪ</small></span> | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O o | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | [[Ɵ]] ɵ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | <span style="font-size:125%;"><small>Ҏ ҏ</small></span> | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Q q | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ş ş | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | [[Ţ]] ţ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | W w | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | X x | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Z z | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | [[Ƶ]] ƶ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | [[I with bowl|Ь]] ь |} لەئێستادا ئەم ئەلفوبێیە ھیچ بەکارھێنانێکی نییە. == ئەلفوبێی ئێزدی == {{سەرەکی|ئەلفوبێی ئێزدی}}{{Infobox writing system|name=نووسینی ئێزدی|languages={{tree list}} *[[زمانی کوردی]] **[[کوردیی باکووری]]|iso15924=Yezi|time=سەدەی ١٣یەم/١٤یەم (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا)|status=بەکەمی بەکاردەھێنرێت|caption=ناوی خاتوونا ({{Script|Yezi|𐺊𐺀𐺕𐺣𐺣𐺢𐺀}}) فەخرا ({{Script|Yezi|𐺙𐺦𐺊𐺍𐺀}}) ([[خاتوونی فەخر|خاتوونا فەخرا]]) کە کەسایەتییەکی کوردی ئێزدیی پیرۆزە لە دینی ئێزدییەتدا، بە ئەلفوبێی ئێزدی، کە لە ڕاستەوە بۆ چەپ نووسراوە|unicode=U+10E80..U+10EBF|type=← لە ڕاستەوە بۆ چەپ|sample=Shukla Khatuna Fekhra.svg|imagesize=300px}} ئەلفوبێی ئێزدی یەکێکە لە ئەلفوبێ کوردییەکانی دیکە و ئەلفوبێیەکی دێرینی [[زمانی کوردی|زمانی کوردییە]]، کە بە گوێرەی ھەندێک لە لێکۆڵەران مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان ١٤یەمی زایینی (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا).<ref name="prop">{{Cite journal |last=Andrij|first=Rovenchak,|last2=Dimitri|first2=Pirbari,|last3=Erdal|first3=Karaca,|date=2019-03-11|title=Proposal for encoding the Yezidi script in the SMP of the UCS|url=https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt|language=en|archive-url=http://web.archive.org/web/20240917103907/https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt|archive-date=2024-09-17}}</ref> کە دوو کتێبە پیرۆزەکەی ئێزدیش: [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]] بەم ئەلفوبێیە نووسراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Письмо езидов|ناونیشان=https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20260514050017/https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2026-05-14|ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05|وێبگە=www.rbardalzo.narod.ru}}</ref> ئەم ئەلفوبێیە خاوەنی ٤٤ پیتە. ئەلفوبێی ئێزدی ھەروەک [[ئەلفوبێی عەرەبی|ئەلفوبێیەکانی عەرەبی]]، [[ئەلفوبێی عیبری|عیبری]] و [[ئەلفوبێی سوریانی|سریانی]] لە ڕاستەوە بۆ چەپ پێی دەنووسرێت.<ref name="prop" /> ئەم ئەلفوبێیە بەگشتی بۆ [[زمانی کوردی]] و بەتایبەتی بۆ [[کوردیی باکووری|شێوەزاری کورمانجی]] و بەھدینی (کوردیی باکووری) بەکارھاتووە، ھەرچەندە لە ڕووی گونجانەوە بۆ زۆربەی شێوەزارەکان دەگونجێت. بەڵام لە ئێستادا لە بابەتە دینییەکاندا کاری پێ دەکرێت.<ref name="prop" /> [[پەڕگە:Ezidi_Script.png|ناوەڕاست|وێنۆک|289x289پیکسڵ|پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی بەرامبەر بە پیتە [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی عەرەبی|کوردیی عەرەبی]] و [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی لاتینی|کوردیی لاتینییەکان]]]] ھەندێک داتا مێژووەکەی دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان سەدەی ١٤یەم. لەگەڵ ئەمەشدا ھەندێک لێکۆڵەران دروستبوونی ئەم نووسینە دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٧یەم یان ١٨یەم. دروستکەر و پەرەپێدەری ئەلفوبێکە نادیارە، بەڵام بۆ دوو دەستنووس بەکارھاتووە بە ناوەکانی [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]]، کە بۆ یەکەمین جار ئەلفوبێکە بە شێوەی خشتەیەک کە وەرگێڕانی بوو بۆ پیتە عەرەبییەکان لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١ چاپکرا. [[پەڕگە:Yezidi_Script_by_Anastase-Marie_al-Karmali.png|ناوەڕاست|وێنۆک|خشتەی پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی کە ڕیزکراون لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١]] == ھەڵسەنگاندنی ئەلفوبێکانی کوردی == {{ئەمانەش ببینە|یارمەتی:IPA/کوردی|label 1=ئای پی ئەی کوردی}} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ ھەڵسەنگاندنەکان |- ! rowspan=2 | ھاوار (بەدرخانی) ! rowspan=2 | یەکگرتوو ! rowspan=2 | کیریلی ! colspan=4 | عەرەبی (سۆرانی) ! rowspan=2 | IPA |- ! جیا ! سەرەتایی ! ناوینی ! کۆتایی |- align="center" | <font size="3">A,a </font> | <font size="3">A,a </font> | <font size="3">A,a </font> | <font size="٣">ا</font> | <font size="٣">ئا</font> | colspan="1" | — |<font size="٣">ـا</font> |a: |- align="center" | <font size="3">B,b </font> | <font size="3">B,b </font> | <font size="٣">Б,б </font> | <font size="٣">ب</font> | <font size="٣">بـ</font> | <font size="٣">ـبـ</font> | <font size="٣">ـب</font> |b |- align="center" | <font size="3">C,c </font> | <font size="3">J,j </font> | <font size="٣">Щ,щ </font> | <font size="٣">ج</font> | <font size="٣">جـ</font> | <font size="٣">ـجـ</font> | <font size="٣">ـج</font> |d͡ʒ |- align="center" | <font size="٣">Ç,ç </font> | <font size="3">C,c </font> | <font size="٣">Ч,ч </font> | <font size="٣">چ</font> | <font size="٣">چـ</font> | <font size="٣">ـچـ</font> | <font size="٣">ـچ</font> |t͡ʃ |- align="center" | <font size="3">D,d </font> | <font size="3">D,d </font> | <font size="٣">Д,д </font> | <font size="٣">ﺩ</font> | colspan="2" | — | <font size="٣">ـد</font> |d |- align="center" | colspan="1" | — | colspan="1" | — | colspan="1" | — | <font size="٣">ڏ</font> | colspan="2" | — | <font size="٣">ـڏ</font> |ð |- align="center" | <font size="3">E,e </font> | <font size="3">E,e </font> | <font size="٣">Ә,ә </font> | <font size="٣">ە</font> | <font size="٣">ئە</font> | colspan="1" | — | <font size="٣">ـە</font> |æ |- align="center" | <font size="٣">Ê,ê </font> | <font size="٣">É,é </font> | <font size="3">E,e (Э э) </font> | <font size="٣">ێ</font> | <font size="٣">ئێـ</font> | <font size="٣">ـێـ</font> | <font size="٣">ـێ</font> |e: |- align="center" | <font size="3">F,f </font> | <font size="3">F,f </font> | <font size="٣">Ф,ф </font> | <font size="٣">ف</font> | <font size="٣">فـ</font> | <font size="٣">ـفـ</font> | <font size="٣">ـف</font> |f |- align="center" | <font size="3">G,g </font> | <font size="3">G,g </font> | <font size="٣">Г,г </font> | <font size="٣">گ</font> | <font size="٣">گـ</font> | <font size="٣">ـگـ</font> | <font size="٣">ـگ</font> |ɡ |- align="center" | <font size="3">H,h </font> | <font size="3">H,h </font> | <font size="3">h,h </font> | <font size="٣">ھ‎</font> | <font size="٣">ھ</font> | <font size="٣">ـھ</font> | <font size="٣">ـھ</font> |h |- align="center" | <font size="٣"> (Ḧ,ḧ) </font> | <font size="3">(H',h') </font> | <font size="3">h’,h’ </font> | <font size="٣">ح</font> | <font size="٣">حـ</font> | <font size="٣">ـحـ</font> | <font size="٣">ـح</font> |ħ |- align="center" | <font size="٣"> — </font> | <font size="3"> (E' e') </font> | <font size="٣"> Ә’,ә’ </font> | <font size="٣">ع</font> | <font size="٣">عـ</font> | <font size="٣">ـعـ</font> | <font size="٣">ـع</font> |ʕ |- align="center" | <font size="3">I,i </font> | <font size="3">I,i </font> | <font size="٣">Ь,ь </font> | colspan="4" | — |ɯ |- align="center" | <font size="٣">Î,î </font> | <font size="٣">Í,í </font> | <font size="٣">И,и </font> | <font size="٣">ی</font> | <font size="٣">ئیـ</font> | <font size="٣">ـیـ</font> | <font size="٣">ـی</font> |i: |- align="center" | <font size="3">J,j </font> | <font size="3">Jh,jh </font> | <font size="٣">Ж,ж </font> | <font size="٣">ژ</font> | colspan="2" | — | <font size="٣">ـژ</font> |ʒ |- align="center" | <font size="3">K,k </font> | <font size="3">K,k </font> | <font size="3">K,k </font> | ک | <font size="٣">کـ</font> | <font size="٣">ـکـ</font> | <font size="٣">ـک</font> |k |- align="center" | <font size="3">L,l </font> | <font size="3">L,l </font> | <font size="٣">Л,л </font> | <font size="٣">ل</font> | <font size="٣">لـ</font> | <font size="٣">ـلـ</font> | <font size="٣">ـل</font> |l |- align="center" | colspan="1" | — | <font size="3">ll </font> | <font size="٣">Л’,л’ </font> | <font size="٣">ڵ</font> | <font size="٣">ڵــ</font> | <font size="٣">ـڵـ</font> | <font size="٣"> ـڵ</font> |ɬ |- align="center" | <font size="3">M,m </font> | <font size="3">M,m </font> | <font size="3">M,m </font> | <font size="٣">م</font> | <font size="٣">مـ</font> | <font size="٣">ـمـ</font> | <font size="٣">ـم</font> |m |- align="center" | <font size="3">N,n </font> | <font size="3">N,n </font> | <font size="٣">Н,н </font> | <font size="٣">ﻥ</font> | <font size="٣">نـ</font> | <font size="٣">ـنـ</font> | <font size="٣"> ـن</font> |n |- align="center" | <font size="3">O,o </font> | <font size="3">O,o </font> | <font size="3">O,o </font> | <font size="٣">ۆ</font> | <font size="٣">ئۆ</font> | colspan="1" | – | <font size="٣">ـۆ</font> |o: |- align="center" | <font size="3">P,p </font> | <font size="3">P,p </font> | <font size="٣">П,п </font> | <font size="٣">پ</font> | <font size="٣">پــ</font> | <font size="٣">ـپـ</font> | <font size="٣"> ـپ</font> |p |- align="center" | <font size="3">Q,q </font> | <font size="3">Q,q </font> | <font size="٣">Ԛ,ԛ </font> | <font size="٣">ق</font> | <font size="٣">قـ</font> | <font size="٣">ـقـ</font> | <font size="٣">ـق</font> |q |- align="center" | <font size="3">R,r </font> | <font size="3">R,r </font> | <font size="3">P,p </font> | <font size="٣">ر</font> | colspan="2" | — | <font size="٣">ـر</font> |ɾ |- align="center" | colspan="1" | — | <font size="3">rr </font> | <font size="٣">Р’,р’ </font> | <font size="٣">ڕ</font> | colspan="2" | — | <font size="٣">ـڕ</font> |r |- align="center" | <font size="3">S,s </font> | <font size="3">S,s </font> | <font size="3">C,c </font> | <font size="٣">س</font> | <font size="٣">سـ</font> | <font size="٣">ـسـ</font> | <font size="٣">ـس</font> |s |- align="center" | <font size="٣">Ş,ş </font> | <font size="3">Sh,sh </font> | <font size="٣">Ш,ш </font> | <font size="٣">ش</font> | <font size="٣">شـ</font> | <font size="٣">ـشـ</font> | <font size="٣">ـش</font> |ʃ |- align="center" | <font size="3">T,t </font> | <font size="3">T,t </font> | <font size="3">T,т </font> | <font size="٣">ت</font> | <font size="٣">تـ</font> | <font size="٣">ـتـ</font> | <font size="٣">ـت</font> |t |- align="center" | <font size="3">U,u </font> | <font size="3">U,u </font> | <font size="٣">Ö,ö </font> | <font size="٣">و</font> | <font size="٣">ئو</font> | colspan="1" | – | <font size="٣">ـو</font> |ʊ |- align="center" | <font size="٣">Û,û </font> | <font size="٣">Ú,ú </font> | <font size="٣">У,у </font> | <font size="٣">وو</font> | <font size="٣">ئوو</font> | colspan="1" | – | <font size="٣">ـوو</font> |uː |- align="center" | colspan="1" | — | colspan="1" | <font size="٣">Ù,ù </font> | colspan="1" | — | <font size="٣">(ۊ)</font> | <font size="٣">(ئۊ)</font> | colspan="1" | – | <font size="٣">(ـۊ)</font> | ʉː |- align="center" | <font size="3">V,v </font> | <font size="3">V,v </font> | <font size="3">B,в </font> | <font size="٣">ڤ</font> | <font size="٣">ڤـ</font> | <font size="٣">ـڤـ</font> | <font size="٣">ـڤ</font> |v |- align="center" | <font size="3">W,w </font> | <font size="3">W,w </font> | <font size="٣">Ԝ,ԝ </font> | <font size="٣">و</font> | colspan="2" | — | <font size="٣">ـو</font> |w |- align="center" | <font size="3">X,x </font> | <font size="3">X,x </font> | <font size="3">X,x </font> | <font size="٣">خ</font> | <font size="٣">خـ</font> | <font size="٣">ـخـ</font> | <font size="٣">ـخ</font> |x |- align="center" | <font size="٣">(Ẍ,ẍ)</font> | <font size="3">(X',x')</font> | <font size="٣">Ѓ,ѓ </font> | <font size="٣">غ</font> | <font size="٣">غـ</font> | <font size="٣">ـغـ</font> | <font size="٣">ـغ</font> |ɣ |- align="center" | <font size="3">Y,y </font> | <font size="3">Y,y </font> | <font size="٣">Й,й </font> | <font size="٣">ی</font> | <font size="٣">یـ</font> | <font size="٣">ـیـ</font> | <font size="٣">ـی</font> | j |- align="center" | <font size="3">Z,z </font> | <font size="3">Z,z </font> | <font size="٣">З,з </font> | <font size="٣">ز</font> | colspan="2" | — | <font size="٣">ـز</font> |z |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [[عەبدوڕەحمان زەبیحی]]، ''قامووسی زمانی کوردی''، ورمێ، ناوەندی بڵاوکردنەوەی فەرھەنگ و ئەدەبیاتی کوردی * ئیبراھیمپوور، محەممەدتەقی، ''واژه‌نامە فارسی-کردی''، تاران، بڵاوکراوەی قەقنووس * [[ھەژار]]، ''[[فەرھەنگی ھەنبانەبۆرینە|ھەنبانەبۆرینە]]''، تاران، چاپەمەنی سرووش، ISBN 978-964-376-516-3 * نانەوازادە، عەلی، ''فەرھەنگی کوردیی ھەرمان''، ھەولێر، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی موکریانی، ٢٠٠٥ == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20170911233756/http://www.kurdishacademy.org/ KAL - ئەکادیمیای کوردی بۆ زمان] * [http://www.omniglot.com/writing/kurdish.htm کورتەیەک سەبارەت بە زمان و ئەلفوبێ و خوێندنەوەی کوردی] (بە ئینگلیزی) {{تووڵی دەروازە|زمانی کوردی|زمان|زمانی عەرەبی|نووسین|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdish alphabets}} [[پۆل:ئەلفوبێ لاتینییەکان]] [[پۆل:ئەلفوبێکان]] [[پۆل:زمانی کوردی]] [[پۆل:نووسینی کوردی]] 512c6zvelr64fqflvhpv3atvin40ckw 0 732 1617705 1529026 2026-08-05T23:56:12Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617705 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''چوارینەکانی خەییام''' کۆمەڵە شیعرێکە لە [[عومەر خەیام]] کە بە شێوەی [[چوار خشتەکی]] لە سەدەی ٤ و ٥ دا بە زمانی [[فارسی]] هۆنڕاوەتەوە. ئەم کۆمەڵە شیعرە زۆرتر سەبارەت بە [[فەلسەفە]]یە. بە بۆنی نەبوونی [[دیوان (شیعر)|دیوانێک]] کە لەیان [[خەییام]] یان کەسێکی دیکەوە کە لە ساڵانی کزیکی ژیانی [[خەییام]] نووسرابێت، ئاگادارییێکی زۆر سەبارەت بە ژمار و راسیەتی ئەم شیعرانە نیە. ئەم کۆمەڵە شیعرە بە زمانەکانی [[کوردی]]، [[لاتین]]، [[ئینگلیزی]]، [[فەڕانسەوی]]، [[ئاڵمانی]]، [[ئیتالیایی]]، [[زمانی دانمارکی|دانمارکی]]، [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]، [[چینی]]، [[زمانی ھیندی|هیندی]]، [[عەرەبی]]، [[ئەرمەنی]]، و ... وەرگێڕاوە. [[ھەژار]]، [[گۆران]]، و چەند کەسی دیکە ئەم کۆمەڵە شیعرەیان کردوە بە [[کوردی]]. == چەند پارچە لە چوارینەکانی خەیام == چەند پارچە لە چوارینەکانی خەیام بە [[کوردی]]، وەرگێڕانی [[ھەژار]] <poem> تیرێژ کە بە ڕۆژ و پێل بە دەریا دریا لەو ڕۆژەوە گوڵ پێکەنی، بولبول گریا خوا نووسی لە چارەی ڕەشی ئێمەش بەشمان ژینێکی ھەژاری پڕ لە خۆزیا و بریا بێھوودەیە بیر و خەم، دڵت خۆش کە برا پرسیار نەکرا، بەشت درا ھەرچی درا تۆ ھێشتە نەھاتوویە جیھان ڕۆژی بەرێ ئەو ڕۆژە دەبوو بچیتە دەر، دیاری کرا بیستوومە بەھەشتێ ھەیە حۆری تێدا ڕووباری شەڕابی پاکی دەڕوا پێدا من لێرە مەی و یارێ پەیاکەم چ دەبێ؟ دەسکەوتەکە ھەر یەکن بە ھەر دووک ڕێدا گۆیا لە جەھەندەمن ئەڤیدار و مەست بەم واتەیە پێکەنیم و گۆستی خۆم گەست جێی چەند کەری کوڵکنە ئەگەر وابێ بەھەشت یان چۆل و بیابان و کپە وەک لەپی دەست مەیگێڕ دەوەرە بەخێری چاوی کاڵت دڵ تینووە جەرگم ڕەشە چەشنی خاڵت وا تۆبە بەسەر یەکا شکا وەک پرچت بۆم تێکە مەیەک لە ڕەنگی کوڵمی ئاڵت ئەی شووشە بنازم بە دڵی خاوێنت تاوم بدەرێ بە ئاوی خەم تاوێنت دەستم بەر ئەدەم لە ئارەزووی دوور و درێژ مەیگێڕ لەوەلا دەستی من و داوێنت لەش ناسک و لاوچاکی وەھا ھەن کچ و کوڕ گوڵ دڕکە بەرانبەری بکەی، بێکەسە دوڕ گەردوون کە بە دانستە دەیانکا وەک شێت تێکیان ھەڵ دەشێلێت و دەیان کاتەوە قوڕ ئەم گۆزە وەکوو من بووە، دڵدار و ھەژار جارێکی دڵی خۆش بووە، سەدجار خەمبار ئەو ھەنگڵ و دەسگرەی لە ملیا دیوتە دەستێ بووە زۆر خراوەتە سەر ملی یار لەم بێخەبەری خۆمە کەساس و ماتم بێھوودە دەبوورێ، دەم و سات و کاتم من ببم و نەبم جیھان وەکوو خۆی وایە مەیگێڕ دەوەرەلێکی دەوە من بۆ ھاتم </poem> == ئەمانەش ببینە == * [[عومەر خەیام]] * [[ھەژار]] * [[شیعر]] == سەرچاوە == * ماڵپەڕی گاگەش {{ھەژار}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|شیعر}} {{پۆلی کۆمنز|Rubáiyát of Omar Khayyám}} [[پۆل:کتێبە فارسییەکان]] [[پۆل:وێژەی فارسی]] [[پۆل:وەرگێڕانەکانی هەژار]] [[پۆل:کتێبەکانی ١٨٥٩]] [[پۆل:عومەر خەییام]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتناسی]] ot3nvvtwhdwprcolyplpmuoqytzj1un 0 1290 1617613 1617030 2026-08-05T20:05:54Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1617613 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = کۆماری ئەلبانیا | native_name = {{Native name|sq|Republika e Shqipërisë}} | common_name = ئەلبانیا | image_flag = Flag of Albania.svg | alt_flag = ئاڵایەکی سوور کە ھەڵۆیەکی ڕەشی دووسەر لە ناوەڕاستیدایە | image_coat = [[File:Coat of arms of Albania.svg|60px]] | national_motto = {{native phrase|sq|[[Ti Shqipëri, më jep nder, më jep emrin Shqipëtar|Ti Shqipëri, më jep nder,<br />më jep emrin Shqipëtar]]|paren=no|italic=yes}}<br />"ئەی ئەلبانیا، تۆ شەرەفم پێ دەبەخشیت،<br />ناوی ئەلبانیی وەک سەربەرزی پێم دەبەخشیت" | national_anthem = {{lang|sq|"[[Himni i Flamurit]]"|italic=no}}<br />"سروودی ئاڵا"<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Hymni i Flamurit instrumental.ogg]]</div> | image_map = [[File:Location Albania Europe.png|225px|frameless]] | map_caption = شوێنی ئەلبانیا (سەوز)<br /> لە {{بنز|ئەورووپا|en|Europe|lt=ئەورووپا}}دا (خۆڵەمێشیی تۆخ) | capital = {{بنز|تیرانا|en|Tirana|lt=تیرانا}} | largest_city = {{بنز|تیرانا|en|Tirana|lt=تیرانا}} | coordinates = {{Coord|41|19|N|19|49|E|type:city(557,000)_region:AL-11}} | official_languages = {{بنز|زمانی ئەلبانی|en|Albanian language|lt=ئەلبانی}} | languages2_type = زمانی کەمینە بڕواپێکراوەکان | languages2 = {{Hlist|{{بنز|زمانی یۆنانی|en|Greek language|lt=یۆنانی}}|{{بنز|زمانی ئارۆمانی|en|Aromanian language|lt=ئارۆمانی}}|{{بنز|زمانی مەقدۆنی|en|Macedonian language|lt=مەقدۆنی}}}} | ethnic_groups = {{Unbulleted list |٩٦٫٤٤٪ {{بنز|ئەلبانییەکان|en|Albanians|lt=ئەلبانی}} |١٫٠٤٪ {{بنز|یۆنانییەکانی ئەلبانیا|en|Greeks in Albania|lt=یۆنانی}} |٠٫٥٥٪ {{بنز|ئەشکاڵی و میسرییەکانی بەڵکان|en|Ashkali and Balkan Egyptians|lt=میسری}} |١٫٣٣٪ {{بنز|کەمینەکانی ئەلبانیا|en|Minorities of Albania|lt=ئەوانی تر}} |٠٫٦٥٪ ڕانەگەەیەندراو{{efn|ھەم ھەڵبژاردەی "پێم باشترە وەڵام نەدەمەوە" (٠٫٦٪) و ھەم ھەڵبژاردەی "ھیچیان" (٠٫٠٥٪) لەخۆ دەگرێت.}} }} | ethnic_groups_ref = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.instat.gov.al/media/13581/cens-i-popullsise-2023.pdf|سەردێڕ=Censi I Popullsisë Dhe Banesave Në Shqipëri 2023|وێبگە=www.instat.gov.al|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240803125847/https://www.instat.gov.al/media/13581/cens-i-popullsise-2023.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |پەڕە=٧٥}}</ref>{{efn|بێجگە لەو دانیشتووانەی کە زانیارییان لەسەر بەردەست نییە.}} | ethnic_groups_year = 2023 | religion = {{ublist | {{Tree list}} * ٥٠٫٦٧٪ {{بنز|ئیسلام لە ئەلبانیا|en|Islam in Albania|lt=ئیسلام}} ** ٤٥٫٨٦٪ {{بنز|سوننە|en|Sunni|lt=سوننە}} ** ٤٫٨١٪ {{بنز|بەکتاشیزم لە ئەلبانیا|en|Bektashism in Albania|lt=بەکتاشیزم}} {{Tree list/end}} | {{Tree list}} * ١٦٫٠٢٪ {{بنز|مەسیحییەت لە ئەلبانیا|en|Christianity in Albania|lt=مەسیحییەت}} ** ٨٫٣٩٪ {{بنز|کەنیسەی کاتۆلیک لە ئەلبانیا|en|Catholic Church in Albania|lt=کاتۆلیک}} ** ٧٫٢٣٪ {{بنز|کەنیسەی ئۆرسۆدۆکسی ئەلبانیا|en|Albanian Orthodox Church|lt=ئۆرسۆدۆکس}} ** ٠٫٤٠٪ {{بنز|پڕۆتێستانتیزم لە ئەلبانیا|en|Protestantism in Albania|lt=پڕۆتێستانت}} {{Tree list/end}} | {{Tree list}} * ١٧٫٣٧٪ {{بنز|بێدینی لە ئەلبانیا|en|Irreligion in Albania|lt=بێدینی}} ** ١٣٫٨٣٪ {{بنز|باوەڕداران بەبێ دین|en|Believers without religion|lt=باوەڕدارانی بێ ئایین}} ** ٣٫٥٥٪ {{بنز|ئیلحاد|en|Atheism|lt=بێباوەڕی}} {{Tree list/end}} | ١٥٫٩٢٪ ڕانەگەەیەندراو}} | religion_year = 2023 | religion_ref = {{sfn|2023 Albanian census|2024|p=76}} | demonym = {{بنز|ئەلبانییەکان|en|Albanians|lt=ئەلبانی}} | government_type = {{بنز|کۆماری پەرلەمانیی یەکگرتوو|en|Unitary parliamentary republic|lt=کۆماری پەرلەمانیی یەکگرتوو}} | leader_title1 = {{بنز|سەرۆکی ئەلبانیا|en|President of Albania|lt=سەرۆک کۆمار}} | leader_name1 = {{بنز|بایرام بێگای|en|Bajram Begaj|lt=بایرام بێگای}} | leader_title2 = {{بنز|سەرۆک وەزیرانی ئەلبانیا|en|Prime Minister of Albania|lt=سەرۆک وەزیران}} | leader_name2 = {{بنز|ئێدی ڕاما|en|Edi Rama|lt=ئێدی ڕاما}} | legislature = {{بنز|پەرلەمانی ئەلبانیا|en|Parliament of Albania|lt=کوڤێندی}} | leader_title3 = {{بنز|سەرۆکی پەرلەمانی ئەلبانیا|en|Speaker of the Parliament of Albania|lt=سەرۆکی پەرلەمان}} | leader_name3 = {{بنز|نیکۆ پەلێشی|en|Niko Peleshi|lt=نیکۆ پەلێشی}} | sovereignty_type = {{بنز|مێژووی ئەلبانیا|en|History of Albania|lt=مێژووی دامەزراندن}} | established_event1 = {{بنز|میرنشینی ئاربانۆن|en|Principality of Arbanon|lt=میرنشینی ئاربانۆن}} | established_date1 = 1190 | established_event2 = {{بنز|میرنشینەکانی ئەلبانیا|en|Albanian principalities|lt=میرنشینەکانی ئەلبانیا}} | established_date2 = سەدەکانی ١٢ھەم–١٥ھەم | established_event3 = {{بنز|شانشینی ئەلبانیا (سەدەکانی ناوەڕاست)|en|Kingdom of Albania (medieval)|lt=شانشینی ئەلبانیا}} | established_date3 = شوباتی ١٢٧٢ | established_event4 = {{بنز|میرنشینی ئەلبانیا (سەدەکانی ناوەڕاست)|en|Principality of Albania (medieval)|lt=میرنشینی ئەلبانیا}} | established_date4 = 1359 | established_event5 = {{بنز|پەیمانی لێژە|en|League of Lezhë|lt=پەیمانی لێژە}} | established_date5 = ٢ی ئاداری ١٤٤٤ | established_event6 = {{بنز|پاشالکی ئیشکۆدرا|en|Pashalik of Scutari|lt=پاشالکی ئیشکۆدرا}}/{{بنز|پاشالکی یانینا|en|Pashalik of Janina|lt=یانینا}}/{{بنز|پاشالکی بێرات|en|Pashalik of Berat|lt=بێرات}} | established_date6 = ١٧٥٧/١٧٨٧ | established_event7 = {{بنز|کۆمەڵەی پڕیزرێن|en|League of Prizren|lt=کۆمەڵەی پڕیزرێن}} | established_date7 = ١٠ی حوزەیرانی ١٨٧٨ | established_event8 = {{بنز|ئەلبانیای سەربەخۆ|en|Independent Albania|lt=ئەلبانیای سەربەخۆ}} | established_date8 = ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩١٢ | established_event9 = {{بنز|میرنشینی ئەلبانیا|en|Principality of Albania|lt=میرنشینی ئەلبانیا}} | established_date9 = ٢٩ی تەممووزی ١٩١٣ | established_event10 = {{بنز|کۆماری ئەلبانیا (١٩٢٥-١٩٢٨)|en|Albanian Republic (1925–1928)|lt=کۆماری یەکەمی ئەلبانیا}} | established_date10 = ٣١ی کانونی دووەمی ١٩٢٥ | established_event11 = {{بنز|شانشینی ئەلبانیا (١٩٢٨–١٩٣٩)|en|Albanian Kingdom (1928–39)|lt=شانشینی ئەلبانیا}} | established_date11 = ١ی ئەیلوولی ١٩٢٨ | established_event12 = {{بنز|کۆماری گەلی ئەلبانیا|en|People's Republic of Albania|lt=کۆماری دووەمی ئەلبانیا}} | established_date12 = ١٠ی کانونی دووەمی ١٩٤٦ | established_event13 = {{بنز|دەستووری کۆماری سۆشیالیستیی گەلی ئەلبانیا|en|Constitution of the People's Socialist Republic of Albania|lt=کۆماری سێیەمی ئەلبانیا}} | established_date13 = ٢٨ی کانوونی پەڕەمی ١٩٧٦ | established_event14 = کۆماری چوارەمی ئەلبانیا | established_date14 = ٢٩ی نیسانی ١٩٩١ | established_event15 = {{nowrap|{{بنز|دەستووری ئەلبانیا|en|Constitution of Albania|lt=دەستووری ئێستا}}}} | established_date15 = ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨ | area_km2 = 28,748 | area_sq_mi = 11,100 | area_rank = ١٤٠ەم | percent_water = 4.7 | population_census = {{DecreaseNeutral}} ٢,٣٣٥,٩٣٠<ref name="Population 2026 January 1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.instat.gov.al/en/themes/demography-and-social-indicators/population/publication/2026/population-of-albania-on-1st-january-2026/ |سەردێڕ=Population of Albania on 1st January 2026 |بڵاوکەرەوە=Institute of Statistics |شوێن=Albania |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> | population_census_year = 2026 | population_census_rank = ١٤٣یەم | population_density_km2 = 81.3 | GDP_PPP = {{increase}} $٦٧٫٣٧٠ ملیار<ref name="IMFWEO.AL">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/ALB |سەردێڕ=IMF Data Mapper (Albania) |بڵاوکەرەوە=[[International Monetary Fund]] |وێبگە=IMF.org |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> | GDP_PPP_rank = ١١٨یەم | GDP_PPP_year = 2026 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $٢٥,٢٥٠<ref name="IMFWEO.AL" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ٨٠یەم | GDP_nominal = {{increase}} $٣٣٫٣٣٠ ملیار<ref name="IMFWEO.AL" /> | GDP_nominal_rank = ١١٤یەم | GDP_nominal_year = 2026 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $١٢,٤٩٠<ref name="IMFWEO.AL" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ٧٩یەم | Gini_year = 2021 | Gini = 29.4 | Gini_change = decrease | Gini_ref = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=1W-AL&most_recent_value_desc=false|زمان=en|سەردێڕ=Gini Coefficient Index-World, Albania|بڵاوکەرەوە=WorldBank Group, World Bank Open Data|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250807011036/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=1W-AL&most_recent_value_desc=false|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase | HDI = 0.810 | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Human Development Report 2025 |ناونیشان=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[United Nations Development Programme]] |زمان=en}}</ref> | HDI_rank = ٧١ەم | currency = {{بنز|لێکی ئەلبانی|en|Albanian lek|lt=لێک}} | currency_code = ALL | patron_saint = {{بنز|خانمی شایستەی ئەنجومەنی باش|en|Our Lady of Good Counsel|lt=خانمی شایستەی ئەنجومەنی باش}} | time_zone = {{بنز|کاتژمێری ناوەڕاستی ئەورووپا|en|Central European Time|lt=کاتژمێری ناوەڕاستی ئەورووپا}} | utc_offset = +1 | time_zone_DST = {{بنز|کاتژمێری ھاوینەی ناوەڕاستی ئەورووپا|en|Central European Summer Time|lt=کاتژمێری ھاوینەی ناوەڕاستی ئەورووپا}} | utc_offset_DST = +2 | calling_code = {{بنز|ژمارە تەلەفۆنەکانی ئەلبانیا|en|Telephone numbers in Albania|lt=+355}} | cctld = {{بنز|.al|en|.al|lt=.al}} }} '''ئەلبانیا'''،{{efn|{{IPAc-en|audio=en-us-Albania.ogg|æ|l|ˈ|b|eɪ|n|i|ə|,_|ɔː|l|-}} {{respell|a(w)l|BAY|nee|ə}}; {{langx|sq|Shqipëri}} یان {{lang|sq|Shqipëria}})، {{IPA|sq|ʃcipəˈɾi(a)|pron}}; {{langx|aln|Shqipni}} یان {{langx|aln|Shqipnia}}، ھەروەھا {{langx|aln|Shqypni}} یان {{langx|aln|Shqypnia}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/fialuurivoghels00junggoog|سەردێڕ=Fialuur i voghel scc...p e ltinisct mle...un prei P. Jak Junkut t' Scocniis ...|دوایین=Giacomo Jungg|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٨٩٥|بڵاوکەرەوە=N'Sckoder t' Scc...pniis|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|via=the Internet Archive}}</ref>}} بە فەرمی '''کۆماری ئەلبانیا'''،{{efn|{{langx|sq|Republika e Shqipërisë|link=no}}، {{IPA|sq|ɾɛpuˈblika ɛ ʃcipəˈɾisə|pron}}}} وڵاتێکە لە {{بنز|باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا|en|Southeast Europe|lt=باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا}}. کەوتووەتە شەنشینی {{بنز|بەڵکان|en|Balkans|lt=بەڵکان}}، لەسەر دەریای {{بنز|دەریای ئادریاتیک|en|Adriatic Sea|lt=ئادریاتیک}} و {{بنز|دەریای یۆنیان|en|Ionian Sea|lt=دەریای یۆنیان}} لەناو {{بنز|دەریای ناوەڕاست|en|Mediterranean Sea|lt=دەریای ناوەڕاستدا}}، و {{بنز|سنووری وشکانی|en|Land border|lt=سنووری وشکانیی}} ھەیە لەگەڵ {{بنز|شاخە ڕەش|en|Montenegro|lt=مۆنتینیگرۆ}} لە باکووری ڕۆژئاوا، {{بنز|کۆسۆڤۆ|en|Kosovo|lt=کۆسۆڤۆ}} لە باکووری ڕۆژھەڵات، {{بنز|مەقدۆنیای باکوور|en|North Macedonia|lt=مەقدۆنیای باکوور}} لە ڕۆژھەڵات و {{بنز|یۆنان|en|Greece|lt=یۆنان}} لە باشوور. بە ڕووبەری {{Convert|28748|sqkm|abbr=on}}، خاوەنی کۆمەڵێک مەرجی جیاوازی کەشوھەوا، جیوۆلۆجی، ھایدرۆلۆجی و مۆرفۆلۆجییە. دیمەنە سروشتییەکانی ئەلبانیا لە شاخە سەرکەشە بەفرپۆشەکانی {{بنز|ئەپڵەکانی ئەلبانیا|en|Accursed Mountains|lt=ئەپڵەکانی ئەلبانیا}} و {{بنز|کۆراب|en|Korab|lt=کۆراب}}، {{بنز|شاخەکانی سکاندەربێگ|en|Central Mountain Range, Albania#Skanderbeg Mountains|lt=سکاندەربێگ}}، {{بنز|پیندۆس|en|Pindus|lt=پیندۆس}} و {{بنز|شاخەکانی سیراونیان|en|Ceraunian Mountains|lt=سیراونیان}}ەوە دەست پێ دەکات تا دەکاتە دەشتاییە زەویە بەپێتەکانی کەناراوەکان کە لە کەناراوەکانی {{بنز|کەناراوەکانی دەریای ئادریاتیک لە ئەلبانیا|en|Albanian Adriatic Sea Coast|lt=ئادریاتیک}} و {{بنز|کەناراوەکانی دەریای یۆنیان لە ئەلبانیا|en|Albanian Ionian Sea Coast|lt=یۆنیان}}ەوە درێژ دەبنەوە. {{بنز|تیرانا|en|Tirana|lt=تیرانا}} پایتەخت و گەورەترین شاری وڵاتەکەیە، کە بەدوایدا شارەکانی {{بنز|دوورێس|en|Durrës|lt=دوورێس}}، {{بنز|ڤلۆرا|en|Vlorë|lt=ڤلۆرا}}، و {{بنز|ئیشکۆدرا|en|Shkodër|lt=ئیشکۆدرا}} دێن. ئەلبانیا لەلایەن چەندین {{بنز|پێڕستی گەلانی ئیلیری|en|List of Illyrian peoples and tribes|lt=ھۆزی ئیلیرییەوە}} ئاوەدان کرابوو، لەنێویاندا {{بنز|ئاردیایی|en|Ardiaei|lt=ئاردیایی}}، {{بنز|بیلیۆنەکان|en|Bylliones|lt=بیلیۆنەکان}}، {{بنز|داساریتی|en|Dassaretii|lt=داساریتی}}، {{بنز|ئەنکێلی|en|Enchele|lt=ئەنکێلی}}، و {{بنز|تاولانتی|en|Taulantii|lt=تاولانتییەکان}}، ھەروەھا {{بنز|کاوونییەکان|en|Chaonians|lt=کاوونییەکان}} کە لە باشووری ڕۆژئاوادا نیشتەجێ بووبوون. چەندین کۆلۆنی لەلایەن یۆنانییە کۆنەکانەوە لەسەر کەناراوەکانی ئەلبانیا دامەزرێنران، کە دیارترینیان {{بنز|ئاپۆلۆنیا (ئیلیریا)|en|Apollonia (Illyria)|lt=ئاپۆلۆنیا}} بوو. {{بنز|شانشینی ئیلیریا|en|Illyrian kingdom|lt=ئیلیرییەکان}} دەسەڵاتی باڵادەست بوون لە ئەلبانیا پێش {{بنز|سەرھەڵدانی مەقدۆنیا|en|rise of Macedon|lt=سەربڵندبوونی مەقدۆنیا}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Howe|یەکەم=T.|chapter=Plain tales from the hills: Illyrian influences on Argead military development|editor-last1=Müller|editor-first1=S.|editor-last2=Howe|editor-first2=Tim|editor-last3=Bowden|editor-first3=H.|editor-last4=Rollinger|editor-first4=R. |سەردێڕ=The History of the Argeads: New Perspectives |بڵاوکەرەوە=Wiesbaden|ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-٣٤٤٧١٠٨٥١٥|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3_S_swEACAAJ|پەڕە=١٠٨}}</ref> دوای {{بنز|شەڕەکانی ئیلیریا|en|Illyrian Wars|lt=شەڕەکانی ئیلیریا}}، ئەلبانیا خرایە سەر {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|en|Roman Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی}} و دوای {{بنز|دابەشبوونی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|en|Fall of the Western Roman Empire|lt=دابەشبوونی ئیمپراتۆریەتەکە}} لەناو {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتی|en|Byzantine Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتیدا}} مایەوە. لە سەدەکانی ناوەڕاستدا، چەندین {{بنز|میرنشینەکانی ئەلبانیا|en|Albanian principalities|lt=میرنشینی ئەلبانی}} سەریان ھەڵدا، لەوانە {{بنز|میرنشینی ئاربانۆن|en|Principality of Arbanon|lt=میرنشینی ئاربانۆن}}، {{بنز|شانشینی ئەلبانیا (سەدەکانی ناوەڕاست)|en|Kingdom of Albania (medieval)|lt=شانشینی ئەلبانیا}}، {{بنز|میرنشینی ئەلبانیا (سەدەکانی ناوەڕاست)|en|Principality of Albania (medieval)|lt=میرنشینی ئەلبانیا}} و {{بنز|ئەلبانیای ڤێنیسی|en|Albania Veneta|lt=ئەلبانیای ڤێنیسی}}. لە سەدەی ١٥ھەمدا، ئەلبانیا بووە ناوەندی بەرەنگاربوونەوەی {{بنز|شەڕەکانی عوسمانی لە ئەورووپا|en|Ottoman wars in Europe|lt=پەرەسەندنی عوسمانییەکان}} لەژێر سەرکردایەتیی {{بنز|ئەسکەندەر بەگ|en|Skanderbeg|lt=جۆرج کاستریۆتی ئەسکەندەر بەگ}}، کە ھەڵمەتە سەربازییەکانی بۆ زیاتر لە دوو دەیە ڕێگرییان لە پێشڕەوییەکانی عوسمانی کرد. ھەرچەندە خرایە سەر {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|en|Ottoman Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}}، ئەلبانیا مۆرك و ناسنامەی جیاوازی ڕۆشنبیری و کۆمەڵایەتیی خۆی لە ماوەی چوار سەدە لە دەسەڵاتی بێگانە پاراست، کە لە سەدەی ١٩ھەمدا گەیشتە لووتکە لە ڕێگەی {{بنز|ڕێنێسانسی ئەلبانی|en|Albanian National Awakening|lt=ڕێنێسانسی ئەلبانییەوە}}. ئەلبانیا لە ساڵی ١٩١٢دا {{بنز|ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی ئەلبانیا|en|Albanian Declaration of Independence|lt=سەربەخۆیی خۆی ڕاگەیاند}}، کە دواتر سەدەی ٢٠ھەمی ئاڵۆزی بەخۆیەوە بینی بە پاشایەتی، داگیرکاریی بێگانە لە کاتی ھیچکامی شەڕە جیھانییەکاندا، و {{بنز|کۆماری سۆشیالیستیی گەلی ئەلبانیا|en|People's Socialist Republic of Albania|lt=ڕژێمێکی کۆمۆنیستی}} لەژێر سەرکردایەتیی {{بنز|ئەنڤەر خۆجە|en|Enver Hoxha|lt=ئەنڤەر خۆجە}}دا.<ref name=zolo2002>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Zolo |یەکەم=D. |سەردێڕ=Invoking Humanity: War, Law and Global Order |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=t7KNgpZRnM8C&q=Albania+nazi+protectorate&pg=PA181 |بڵاوکەرەوە=Continuum International Publishing Group |ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٠٢|پەڕە=١٨٠|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٦٤٥٦٥٦٤}}</ref> لە کاتی سەربەخۆیی خۆییەوە لە ساڵی ١٩١٢، ئەلبانیا تووشی چەندین گۆڕانکاریی سیاسی بووە، و لە {{بنز|پاشایەتی|en|monarchy|lt=پاشایەتییەوە}} گوازراوەتەوە بۆ ڕژێمێکی {{بنز|کۆمۆنیزم|en|Communism|lt=کۆمۆنیستی}} پێش ئەوەی ببێتە {{بنز|دەوڵەتی سەربەخۆ|en|sovereign state|lt=کۆمارێکی}} {{بنز|کۆماری پەرلەمانی|en|parliamentary republic|lt=پەرلەمانیی}} {{بنز|کۆماری دەستووری|en|constitutional republic|lt=دەستووری}}. پەیڕەو لە {{بنز|دەستووری ئەلبانیا|en|Constitution of Albania|lt=دەستوورێک}} دەکات کە پێشینەی بە جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان داوە، پەیکەری سیاسیی وڵاتەکە پێکھاتووە لە {{بنز|پەرلەمانی ئەلبانیا|en|Parliament of Albania|lt=پەرلەمان}}، {{بنز|سەرۆکی ئەلبانیا|en|President of Albania|lt=سەرۆک کۆمارێکی}} ڕێوڕەسمی، {{بنز|سەرۆک وەزیرانی ئەلبانیا|en|Prime Minister of Albania|lt=سەرۆک وەزیرانێکی}} جێبەجێکار و پلەبەندیی دادگاکان. ئەلبانیا {{بنز|وڵاتێکی لەحالەتەشەنەسەندندا|en|developing country|lt=وڵاتێکی لەپەرەسەندندایە}} کە خاوەنی {{بنز|پێڕستی وڵاتان بەپێی دراوی نەتەوەیی بەپێی سەرانە|en|List of countries by GNI (nominal, Atlas method) per capita#Upper-middle-income group|lt=ئابوورییەکی داهات مامناوەندی سەرووە}} لە {{بنز|ئابووریی ئەلبانیا|en|Economy of Albania|lt=ئابووریی ئەلبانیادا}} کە زیاتر پشتی بە کەرتی خزمەتگوزاری بەستووە، ھاوکات پیشەسازیی دروستکردن و {{بنز|گەشتوگوزار لە ئەلبانیا|en|Tourism in Albania|lt=گەشتوگوزار}}، کە لە ساڵی ٢٠٢٤دا ڕایەڵی زیاتر لە ١١ ملیۆن سەردانکەری کردووە، ڕۆڵێکی بەرچاو دەگێڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania |ناونیشان=http://data.worldbank.org/country/albania/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |بڵاوکەرەوە=The World Bank |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140921063450/http://data.worldbank.org/country/albania |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref> {{بنز|بازرگانیی بەقاچاخھێنانی دەرمانە نایاساییەکان لە ئەلبانیا|en|illegal drug trade in Albania|lt=بازرگانیی نایاسایی دەرمان لە ئەلبانیا}} ساڵانە نزیکەی ١٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی دەخاتە ناو ئابووریی وڵاتەکەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=[[United Nations Office on Drugs and Crime]] |سەردێڕ=Opiates and Methamphetamine Trafficking on the Balkan Route: Drug Flows, Illicit Incomes and Illicit Financial Flows |ناونیشان=https://www.unodc.org/documents/data-and-analysis/IFF/2025/Balkan_Route.pdf}}</ref> دوای ھەڵوەشاندنەوەی سیستمی کۆمۆنیستی، وڵاتەکە لە {{بنز|ئابووریی ئاراستەکراو|en|Planned economy|lt=پلانڕێژیی ناوەندییەوە}} گوازراوەتەوە بۆ {{بنز|بازاڕی ئازاد|en|Open market|lt=ئابوورییەکی بازاڕی}} {{بنز|ئابووریی بازاڕ|en|market economy|lt=ئازاد}}. ھاووڵاتیانی ئەلبانیا دەستگەیشتنیان بە {{بنز|چاودێریی تەندروستیی جیھانی|en|universal health care|lt=چاودێریی تەندروستیی گشتی}} و پەروەردەی سەرەتایی و ناوەندیی خۆڕایی ھەیە. وڵاتەکە کاندیدێکی فەرمییە بۆ ئەندامێتی لە یەکێتیی ئەورووپا، و لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە لە {{بنز|چوونەناو یەکێتیی ئەورووپای ئەلبانیا|en|Accession of Albania to the European Union|lt=گفتوگۆکانی چوونەناوەوەدایە}}. {{TOC limit|3}} {{anchor|Etymology|Toponymy|Names}} == ڕەچەڵەکی ناو == ڕەچەڵەکی ناوی "ئەلبانیا" دەکرێت بگەڕێنرێتەوە بۆ {{بنز|لاتینیی سەدەکانی ناوەڕاست|en|medieval Latin|lt=لاتینیی سەدەکانی ناوەڕاست}} و پەیوەندیی بە {{بنز|ھۆزی ئیلیری|en|Illyrian tribe|lt=ھۆزی ئیلیریی}} {{بنز|ئەلبانی (ھۆزی ئیلیری)|en|Albani (Illyrian tribe)|lt=ئەلبانییەوە}} ھەیە. ئەم پەیوەندییە زیاتر بە نووسینەکانی جوگرافیناسی یۆنانی کۆن {{بنز|پتۆلەمایۆس|en|Ptolemy|lt=پتۆلەمایۆس}} لە سەدەی ٢ی زاینیدا پشتڕاست دەکرێتەوە، کە تێیدا ئاوەدانیی {{بنز|ئەلبانۆپۆلیس|en|Albanopolis|lt=ئەلبانۆپۆلیسی}} گرتووەتە خۆ کە کەوتبووە باکووری ڕۆژھەڵاتی {{بنز|دوورێس|en|Durrës|lt=دوورێس}}.<ref>Madrugearu A, Gordon M. The wars of the [[Balkan Peninsula]]. Rowman & Littlefield, 2007. p. 146.</ref><ref>{{Barrington Atlas|map=49}}</ref> بوونی ئاوەدانییەکی سەدەکانی ناوەڕاست بە ناوی {{بنز|میرنشینی ئاربانۆن|en|Principality of Arbanon|lt=ئەلبانۆن}} یان ئاربانۆن ئاماژە بە ئەگەری بەردەوامیی مێژوویی دەکات. پەیوەندیی ورد لە نێوان ئەم ئاماژە مێژووییانە و پرسیار لەسەر ئەوەی ئایا ئەلبانۆپۆلیس هاومانای ئاربانۆن بووە یان نا، وەک بابەتێکی گەنگەشەی زانستی دەمێنێتەوە.<ref>The Illyrians by J. J. Wilkes, 1992, {{ISBN|978-0-631-19807-9}}, page 279,"We cannot be certain that the Arbanon of Anna Comnena is the same as Albanopolis of the Albani, a place located on the map of Ptolemy (3.12)"</ref> مێژوونووسی بێزەنتی {{بنز|مایکڵ ئاتالیاتێس|en|Michael Attaliates|lt=مایکڵ ئاتالیاتێس}}، لە گێڕانەوە مێژوویییەکەی سەدەی ١١یەمیدا، یەکەم ئاماژەی بێگومان بۆ ئەلبانییەکان دەخاتە ڕوو، کاتێک وەک بەشداربوویەک لە ڕاپەڕینێک دژ بە {{بنز|قوستەنتینیە|en|Constantinople|lt=قوستەنتینیە}} لە ساڵی ١٠٧٩دا ناویان دەبات.<ref name="MadgearuGordon25b">{{harvnb|Madgearu|Gordon|2008|p=25}}. "It is still disputed by scholars that those Albanoi from 1042 were Normans from Sicily, [Southern Italy], or if they are in fact the Albanoi [a large clan of that belongs to the many clans of Albanians] found in Albanian lands during this time frame."</ref> ھەروەھا ئەو ئاربانیتایەکان وەک ژێردەستەی {{بنز|دووکی دوورازۆ|en|Duke of Durazzo (title)|lt=دووکی دیرکیۆم}} دیاری دەکات.<ref>Robert Elsei. ''The Albanian lexicon of Dion Von Kirkman. Earliest reference to the existence of the Albanian language'', pp. 113–122.</ref> لە سەدەکانی ناوەڕاستدا، ئەلبانیا بە {{lang|sq|Arbëri|i=yes}} یان {{lang|sq|Arbëni|i=yes}} لەلایەن دانیشتووانەکەیەوە ئاماژەی پێ دەکرا، کە خۆیان وەک {{lang|sq|Arbëreshë|i=yes}} یان {{lang|sq|Arbëneshë|i=yes}} دەناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pinocacozza.it/|سەردێڕ=pinocacozza.it|وێبگە=pinocacozza.it|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191230223257/http://www.pinocacozza.it/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەلبانییەکان دەستەواژەکانی {{lang|sq|Shqipëri|i=yes}} یان {{lang|sq|Shqipëria|i=yes}} بۆ وڵاتەکەیان بەکار دێنن، کە دەستەواژەگەلێکن ڕەچەڵەکی مێژوویییان دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٤ھەم.<ref name=Matasović>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Matasović|یەکەم=Ranko|ساڵ=٢٠١٩|سەردێڕ=A Grammatical Sketch of Albanian for Students of Indo European|ناونیشان=http://mudrac.ffzg.unizg.hr/~rmatasov/Albanian.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://mudrac.ffzg.unizg.hr/~rmatasov/Albanian.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|شوێن=Zagreb|بڵاوکەرەوە=Ranko Matasovic|پەڕە=٣٩}}</ref> بەڵام تەنھا لە کۆتاییەکانی سەدەی ١٧ھەم و سەرەتای سەدەی ١٨ھەمدا ئەم دەستەواژانە بە ھێواشی لە شوێنی {{lang|sq|Arbëria|i=yes}} و {{lang|sq|Arbëreshë|i=yes}} لای ئەلبانییەکان جێگیر بوون.<ref name=Matasović /><ref name=Lloshi>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lloshi |یەکەم=Xhevat |chapter=Albanian |editor1-last=Hinrichs |editor1-first=Uwe |editor2-last=Büttner |editor2-first=Uwe |سەردێڕ=Handbuch der Südosteuropa-Linguistik |ساڵ=١٩٩٩|شوێن=Wiesbaden |بڵاوکەرەوە=Otto Harrassowitz Verlag |ژپنک=٩٧٨٣٤٤٧٠٣٩٣٩٠|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Phyvk2tPaYQC |پەڕە=٢٧٧}}</ref> ئەم دوو دەربڕینە بە شێوەیەکی بەربڵاو وەک ھێمای "منداڵانی ھەڵۆکان" و "زەوی ھەڵۆکان" تێدەگەیەنرێن.<ref>Kristo Frasheri. ''History of Albania (A Brief Overview)''. Tirana, 1964.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mirror.undp.org/albania/download/pdf/albanian.pdf |سەردێڕ=The Albanian Language |دوایین=Lloshi |یەکەم=Xhevat |بڵاوکەرەوە=United Nations Development Programme |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110709114947/http://mirror.undp.org/albania/download/pdf/albanian.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> == مێژوو == === پێش مێژوو === [[File:Kamenicë Tumulus, Albania 2018 02.jpg|thumb|right|پاشماوەکانی {{بنز|گردەگۆڕی کامێنیسا|en|Kamenica Tumulus|lt=گردەگۆڕی کامێنیسا}} لە {{بنز|پارێزگای کۆرچێ|en|county of Korçë|lt=پارێزگای کۆرچێ}}]] نیشتەجێبوونی سەردەمی بەردینی ناوەڕاست (مێزۆلیتیک) لە ئەلبانیا لە چەندین شوێنی کراوەدا کە نزیک بوون لە کەناراوەکانی ئادریاتیک و لە ئەشکەوتەکاندا سەلمێنراوە. کەلوپەلەکانی مێزۆلیتیک کە لە ئەشکەوتێکی نزیک زارێ دۆزراونەتەوە، کەلوپەلی {{بنز|بەردی چەقماخ|en|flint|lt=چەقماخ}} و {{بنز|یاشم|en|jasper|lt=یاشم}} لەگەڵ ئێسکە بەبەردبووەکانی ئاژەڵان لەخۆ دەگرن، لە کاتێکدا دۆزراوەکانی کێوی دایت ئامرازەکانی ئێسک و بەرد لەخۆ دەگرن کە ھاوشێوەی کلتوری {{بنز|کلتوری ئۆریگناسیان|en|Aurignacian culture|lt=ئۆریگناسیانن}}.<ref name="Prendi">F. Prendi, "The Prehistory of Albania", ''The Cambridge Ancient History'', 2nd edn., vol. 3, part 1: ''[https://books.google.com/books?id=vXljf8JqmkoC&pg=PA187 The Prehistory of the Balkans; and the Middle East and the Aegean World, Tenth to Eighth Centuries B.C.]'', ed. John Boardman et al. (Cambridge: Cambridge UP, 1982), 189–90.</ref> سەردەمی {{بنز|نیۆلیتیک|en|Neolithic|lt=نوێبەردین (نیۆلیتیک)}} لە ئەلبانیا لە دەوروبەری ٧٠٠٠ی پێش زایین دەستی پێکرد و لەو دۆزراوانەدا سەلمێنراوە کە ئاماژە بە ماڵیکردنی مەڕ و بزن و کشتوکاڵی بچووک دەکەن. بەشێک لە دانیشتووانی نیۆلیتیک لەوانەیە ھەمان دانیشتووانی مێزۆلیتیکی باشووری بەڵکان بووبن، وەک لە ئەشکەوتی {{بنز|کۆنیسپۆل|en|Konispol|lt=کۆنیسپۆل}}، کە چینەکانی مێزۆلیتیک ھاوکاتن لەگەڵ دۆزراوەکانی نیۆلیتیکی پێشگۆزەگەری. کلتوری {{بنز|گۆزەگەریی کاردیۆم|en|Cardium pottery|lt=گۆزەگەریی کاردیۆم}} لە کەناراوەکانی ئەلبانیا و لە سەرانسەری ئادریاتیک لە دوای ٦٥٠٠ی پێش زایین دەردەکەوێت، لە کاتێکدا ئاوەدانییەکانی ناوخۆ بەشدارییان لە پرۆسەی دروستبوونی {{بنز|کلتوری ستارچێڤۆ|en|Starčevo culture|lt=کلتوری ستارچێڤۆدا}} کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Bunguri |یەکەم١=Adem |سەردێڕ=Different models for the Neolithisation of Albania |journal=Documenta Praehistorica |ڕێکەوت=٢٠١٤|بەرگ=٣٢|ناونیشان=https://www.academia.edu/51430439}}</ref> کانەکانی {{بنز|قیڕی قەترانی|en|bitumen|lt=قیڕی}} ئەلبانی لە {{بنز|سێلینیسا|en|Selenicë|lt=سێلینیسا}} بەڵگەی پێشوەختە لەسەر بەکارھێنانی قیڕ لە ئەورووپا دابین دەکەن، کە دەگەڕێتەوە بۆ کۆتاییەکانی نیۆلیتیکی ئەلبانیا (لە ٥٠٠٠ی پێش زایینەوە)، کاتێک کۆمەڵگە خۆجێییەکان وەک ڕەنگ بۆ ڕازاندنەوەی سەر سیرامیک، {{بنز|دژەئاوکەردن|en|waterproofing|lt=دژەئاوکردن}}، و {{بنز|ماددەی لکێنەر|en|adhesive|lt=ماددەی لکێنەر}} بۆ چاککردنەوەی قاپە شکاوەکان بەکاریان دەھێنا. قیڕی سێلینیسا لە سەرەتای ھەزارەی ٥ەمی پێش زایینەوە بەرەو ڕۆژھەڵاتی ئەلبانیا ڕوانراوە. یەکەم بەڵگە لەسەر ھەناردەکردنی بازرگانیی دەریایی لە نیۆلیتیک و سەردەمی بڕۆنز لە باشووری {{بنز|ئیتاڵیا|en|Italy|lt=ئیتاڵیاوە}} دێت. قیڕی کوالێتی بەرزی سێلینیسا لە سەرانسەری سەردەمە مێژوویییەکاندا لە کۆتاییەکانی سەردەمی نیۆلیتیکەوە تا ئەمڕۆ بەکارھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Connan |یەکەم١=J. |دوایین٢=Elezi |یەکەم٢=G. |دوایین٣=Engel |یەکەم٣=M.H. |دوایین٤=Zumberge |یەکەم٤=A. |سەردێڕ=Natural asphalt on Late Neolithic (5000 – 4500 BCE) potsherds from southeastern Albania: A geochemical study |journal=Journal of Archaeological Science: Reports |بەرگ=٥٣|ساڵ=٢٠٢٤|پەڕەکان=٢–٣, ١١|article-number=104343 |bibcode=2024JArSR..53j4343C |issn=2352-409X |eissn=2352-4103 |doi=10.1016/j.jasrep.2023.104343 |doi-access=free}}</ref> {{بنز|کۆچی ھیندۆئەورووپییەکان|en|Indo-European migrations|lt=ھیندۆئەورووپیبوونی}} ئەلبانیا لە چوارچێوەی ھیندۆئەورووپیبوونی بەڵکانی ڕۆژئاوادا لە دوای ٢٨٠٠ی پێش زایینەوە دەستی پێکرد. بوونی {{بنز|گردەگۆڕ|en|Tumulus|lt=گردەگۆڕەکانی}} سەردەمی بڕۆنزی سەرەتایی لە نێزیکایەتیی {{بنز|ئاپۆلۆنیا (ئیلیریا)|en|Apollonia (Illyria)|lt=ئاپۆلۆنیای دواتر}} دەگەڕێتەوە بۆ ٢٦٧٩±١٧٤ پێش زایین. ئەم گردەگۆڕانە سەر بە دەربڕینی باشووری کلتوری ئادریاتیک-لیوبلیانان (کە پەیوەندیدارە بە {{بنز|کلتوری سێتینا|en|Cetina culture|lt=کلتوری سێتینای دواتر}})، کە بەرەو باشوور بە درێژایی ئادریاتیک لە باکووری بەڵکانەوە گوازراونەتەوە. ھەمان کۆمەڵگە گردی ھاوشێوەیان لە مۆنتینیگرۆ (ڕاکیچا کوچی) و باکووری ئەلبانیا (شتۆج) دروست کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Govedarica |یەکەم١=Blagoje |سەردێڕ=The Stratigraphy of Tumulus 6 in Shtoj and the Appearance of the Violin Idols in Burial Complexes of the South Adriatic Region |journal=Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja |ڕێکەوت=٢٠١٦|issue=45 |پەڕەکان=٢٢–٢٥|ناونیشان=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=528608 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|issn=0350-0020 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230107183524/https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=528608 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکەم دۆزراوەی {{بنز|شوێنەوارناسیی بۆماوەیی|en|Archaeogenetics|lt=شوێنەوارناسیی بۆماوەیی}} پەیوەندیدار بە ھیندۆئەورووپیبوونی ئەلبانیا پیاوێک لەخۆ دەگرێت کە زیاتر ڕەچەڵەکی {{بنز|شوانکارەکانی دەشتی ڕۆژئاوا|en|Western Steppe Herders|lt=شوانکارەکانی دەشتی ڕۆژئاوای}} ھەیە و لە گردەگۆڕێکی باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەلبانیا نێژراوە، کە دەگەڕێتەوە بۆ ٢٦٦٣–٢٤٧٢ پێش زایین.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Lazaridis |یەکەم١=Iosif |دوایین٢=Alpaslan-Roodenberg |یەکەم٢=Songül |display-authors=et al. |سەردێڕ=The genetic history of the Southern Arc: A bridge between West Asia and Europe |journal=Science |بەرگ=٣٧٧|issue=6609 |ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٢|پەڕە=٢٩|وتەگێڕانەوە=: Supplementary Materials |pmid=٣٦٠٠٧٠٥٥|pmc=١٠٠٦٤٥٥٣|s2cid=251843620 |doi=10.1126/science.abm4247 |bibcode=2022Sci...377m4247L | issn = 0036-8075}}</ref> لە سەردەمی بڕۆنزی ناوەڕاستدا، شوێن و دۆزراوەکانی کلتوری سێتینا لە ئەلبانیا دەردەکەون. کلتوری سێتینا بەرەو باشوور لە سەرانسەری ئادریاتیک لە {{بنز|دۆڵی سێتینا|en|Cetina|lt=دۆڵی سێتینای}} {{بنز|دالماتیا|en|Dalmatia|lt=دالماتیاوە}} گوازراوەتەوە. لە ئەلبانیا، دۆزراوەکانی سێتینا لە دەوری باشووری {{بنز|دەریاچەی ئیشکۆدرا|en|Lake Shkodër|lt=دەریاچەی ئیشکۆدرا}} کۆبووبوونەوە و بە شێوەیەکی تایبەت لە گۆڕستانە گردییەکاندا دەردەکەون، وەک لە شکڕێل و شتۆج، و قەڵا گردییەکان وەک گاژتان (ئیشکۆدرا)، ھەروەھا لە شوێنە ئەشکەوتییەکان وەک بلاز، نێزیر، و کەپوتا (ناوەڕاستی ئەلبانیا) و شوێنە دەریاچەیییەکان وەک سوڤیان (باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەلبانیا).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Gori |یەکەم١=Maja |دوایین٢=Recchia |یەکەم٢=Giulia |دوایین٣=Tomas |یەکەم٣=Helen |سەردێڕ=The Cetina phenomenon across the Adriatic during the 2nd half of the 3rd millennium BC: new data and research perspectives |journal=38° Convegno Nazionale Sulla Preistoria, Protostoria, Storia della Daunia |ڕێکەوت=٢٠١٨|پەڕە=٢٠١|ناونیشان=https://www.academia.edu/36936788 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230415002003/https://www.academia.edu/36936788 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === سەردەمی کۆن === [[File:The City and the Prokletije from the castle.jpg|thumb|شاری {{بنز|ئیشکۆدرا|en|Scodra|lt=ئیشکۆدرا}} کە لە سەدەی ٤ی پێش زایین دامەزراوە، پایتەختی {{بنز|شانشینی ئیلیریا|en|Illyrian kingdom|lt=شانشینی ئیلیریی}} {{بنز|ئاردیایی|en|Ardiaei|lt=ئاردیایی}} و {{بنز|لابەیاتای|en|Labeatae|lt=لابەیاتای}} بوو.]] خاکی گرتراوەی ئەلبانیا لە مێژوودا لەلایەن {{بنز|گەلانی ھیندۆئەورووپی سەرەتایی|en|Proto-Indo-Europeans|lt=گەلانی ھیندۆئەورووپییەوە}} ئاوەدان کرابوو، لەنێویاندا چەندین ھۆزی {{بنز|پێڕستی گەلانی ئیلیری|en|Illyrian tribes|lt=ئیلیری}} و {{بنز|ئیپیرۆس (دەوڵەتی کۆن)|en|Epirus (ancient state)|lt=ئیپیرۆتی}}. ھەروەھا چەندین {{بنز|کۆلۆنیکردنی یۆنانی|en|Greek colonization|lt=کۆلۆنیی یۆنانی}} ھەبوون. ئەو خاکەی کە وەک {{بنز|ئیلیریا|en|Illyria|lt=ئیلیریا}} ئاماژەی پێ دەکرا تا ڕادەیەک لەگەڵ ناوچەی ڕۆژھەڵاتی {{بنز|دەریای ئادریاتیک|en|Adriatic Sea|lt=دەریای ئادریاتیک}} لە {{بنز|دەریای ناوەڕاست|en|Mediterranean Sea|lt=دەریای ناوەڕاستدا}} دەگونجا، کە لە باشوورەوە تا دەمی ڕووباری {{بنز|ڤجۆسە|en|Vjosë|lt=ڤجۆسە}} درێژ دەبۆوە.<ref>The Illyrians (The Peoples of Europe) by John Wilkes, 1996, {{ISBN|978-0-631-19807-9}}, page 92, "Appian's description of the Illyrian territories records a southern boundary with Chaonia and Thesprotia, where ancient Epirus began south of river Aoous (Vjose)" [https://books.google.com/books?id=4Nv6SPRKqs8C&pg=PR20 also map]</ref><ref>Cambridge University Press. [https://books.google.com/books?id=0qAoqP4g1fEC&pg=PA266 ''The Cambridge ancient history'']. 2000. {{ISBN|0-521-23447-6}}, page 261,"...&nbsp;down to the mouth of Aous"</ref> یەکەم گێڕانەوەی گرووپە ئیلیرییەکان لە {{بنز|پێریپلۆسی دەریای ئەوکساین|en|Periplus of the Euxine Sea|lt=پێریپلۆسی دەریای ڕەشەوە}} دێت، کە دەقێکی یۆنانییە لە سەدەی ٤ی پێش زاییندا نووسراوە.<ref name=wilkes/> {{بنز|بریجەکان|en|Bryges|lt=بریجەکانیش}} لە ناوەڕاستی ئەلبانیا ئامادەیییان ھەبوو، لە کاتێکدا باشوور لەلایەن {{بنز|کاوونییەکان|en|Chaonians|lt=کاوونییە}} ئیپیرۆتییەکانەوە ئاوەدان کرابوو، کە پایتەختەکەیان لە {{بنز|فۆینیس|en|Phoenice|lt=فۆینیس}} بوو.<ref name=wilkes/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Boardman|یەکەم١=John|دوایین٢=Hammond|یەکەم٢=Nicholas Geoffrey Lemprière|سەردێڕ=The Cambridge Ancient History: The Expansion of the Greek World, Eighth to Six Centuries B.C|شوێن=Cambridge, United Kingdom|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=١٩٨٢|ژپنک=٠-٥٢١-٢٣٤٤٧-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0qAoqP4g1fEC |پەڕە=٢٨٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Lewis|یەکەم١=David Malcolm|دوایین٢=Boardman|یەکەم٢=John|سەردێڕ=The Cambridge Ancient History, Volume 6: The Fourth Century BC|شوێن=Cambridge, United Kingdom|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٠-٥٢١-٢٣٣٤٨-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=vx251bK988gC |پەڕەکان=٤٣٠, ٤٣٤}}</ref> کۆلۆنییەکانی تر، وەک {{بنز|ئاپۆلۆنیا (ئیلیریا)|en|Apollonia (Illyria)|lt=ئاپۆلۆنیا}} و {{بنز|ئێپیدامنۆس|en|Epidamnos|lt=ئێپیدامنۆس}}، لەلایەن شارە-دەوڵەتە یۆنانییەکانەوە لەسەر کەناراوەکان تا سەدەی ٧ی پێش زایین دامەزرێنران.<ref name=wilkes>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wilkes|یەکەم=John|سەردێڕ=The Illyrians|شوێن=Oxford, United Kingdom|بڵاوکەرەوە=Blackwell Publishing|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٠-٦٣١-١٩٨٠٧-٥|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4Nv6SPRKqs8C |پەڕەکان=٩٤, ٩٦, ١٠٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wilson|یەکەم=Nigel Guy|سەردێڕ=Encyclopedia of Ancient Greece|شوێن=New York, New York and Oxford, United Kingdom|بڵاوکەرەوە=Routledge (Taylor & Francis)|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٨٧٣٩٦-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-aFtPdh6-2QC |پەڕە=٥٩٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chamoux|یەکەم=François|سەردێڕ=Hellenistic Civilization|شوێن=Oxford, United Kingdom|بڵاوکەرەوە=Blackwell Publishing|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٠-٦٣١-٢٢٢٤٢-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nafU9ADpCwcC|پەڕە=٩٧}}</ref> [[File:Parku Arkeologjik i Apollonisë 04.jpg|thumb|left|{{بنز|ئاپۆلۆنیا (ئیلیریا)|en|Apollonia (Illyria)|lt=ئاپۆلۆنیا}} {{بنز|کۆلۆنییەکانی سەردەمی کۆن#کۆلۆنییە یۆنانییەکان|en|Colonies in antiquity#Greek colonies|lt=کۆلۆنییەکی یۆنانیی}} گرنگ بوو لەسەر کەناراوەکانی {{بنز|ئیلیریا|en|Illyria|lt=ئیلیریا}} بە درێژایی {{بنز|دەریای ئادریاتیک|en|Adriatic Sea|lt=دەریای ئادریاتیک}} و یەکێک بوو لە خاڵەکانی ڕۆژئاوای ڕێگەی {{بنز|ڤیا ئێگناتیا|en|Via Egnatia|lt=ڤیا ئێگناتیا}}، کە ڕۆما و {{بنز|قوستەنتینیە|en|Constantinople|lt=قوستەنتینیەی}} بەستەبووەوە.]] ھۆزی ئیلیریی {{بنز|تاولانتی|en|Taulantii|lt=تاولانتی}} ھۆزێکی بەھێزی ئیلیری بوون لەنێو سەرەتاییترین ھۆزە تۆمارکراوەکان لە ناوچەکەدا. ئەوان لە ناوچەیەکدا دەژیان کە لەگەڵ بەشێکی زۆری ئەلبانیای ئێستادا دەگونجێت. لەگەڵ فەرمانڕەوای دارمانی {{بنز|کلیتوس (کوڕی باردیلیس)|en|Cleitus (son of Bardylis)|lt=کلیتوس}}، {{بنز|گلاوکیاسی تاولانتی|en|Glaucias of Taulantii|lt=گلاوکیاس}}، فەرمانڕەوای شانشینی تاولانتی، دژی {{بنز|ئەلێکساندەری مەزن|en|Alexander the Great|lt=ئەلێکساندەری مەزن}} لە {{بنز|گەمارۆدانی پێلیۆم|en|Siege of Pelium|lt=نەبەردی پێلیۆمدا}} لە ساڵی ٣٣٥ی پێش زاییندا شەڕیان کرد. بە تێپەڕبوونی کات، فەرمانڕەوای مەقدۆنیای کۆن، {{بنز|کاساندەر|en|Cassander|lt=کاساندەری مەقدۆنیا}}، ئاپۆلۆنیای گرت و لە ڕووباری {{بنز|ئیشکومبین|en|Shkumbin|lt=ژێنوسوس (ئیشکومبین)}} لە ساڵی ٣١٤ی پێش زاییندا پەڕییەوە. دوای چەند ساڵێک، گلاوکیاس گەمارۆی ئاپۆلۆنیای دا و کۆلۆنیی یۆنانیی {{بنز|ئێپیدامنۆس|en|Epidamnos|lt=ئێپیدامنۆسی}} دەست بەسەردا گرت.<ref>Justin, ''Epitome'', 17.3</ref> ھۆزی ئیلیریی {{بنز|ئاردیایی|en|Ardiaei|lt=ئاردیایی}}، کە ناوەندەکەی لە مۆنتینیگرۆ بوو، فەرمانڕەوایی زۆربەی خاکی باکووری ئەلبانیای دەکرد. {{بنز|شانشینی ئاردیایی|en|Ardiaean Kingdom|lt=شانشینی ئاردیایییان}} گەیشتە گەورەترین ئاستی خۆی لەژێر دەسەڵاتی {{بنز|ئاگرۆنی ئیلیریا|en|Agron of Illyria|lt=پاشا ئاگرۆن}}، کوڕی {{بنز|پلێوراتوسی دووەم|en|Pleuratus II|lt=پلێوراتوسی دووەم}}. ئاگرۆن دەسەڵاتی خۆی بۆ سەر ھۆزە ھاوسێییەکانی تریش درێژ کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Hammond |یەکەم١=Nicholas Geoffrey Lemprière |دوایین٢=Walbank |یەکەم٢=Frank William |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٢|سەردێڕ=A History of Macedonia: 336–167 B.C. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qpb3JdwuDQIC |بڵاوکەرەوە=Clarendon Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨١٤٨١٥-٩}}</ref> دوای کۆچی دوایی ئاگرۆن لە ساڵی ٢٣٠ی پێش زاییندا، ھاوسەرەکەی، {{بنز|تەوتا|en|Teuta|lt=تەوتا}}، دەسەڵاتی شانشینی ئاردیایی بەمیرات گرت. ھێزەکانی تەوتا کردەوەکانی خۆیانیان بەرەو باشوورتر بۆ سەر دەریای یۆنیان فراوان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jackson-Laufer |یەکەم=Guida Myrl |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩|سەردێڕ=Women Rulers Throughout the Ages: An Illustrated Guide |ناونیشان=https://archive.org/details/isbn_9791576070917 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO |پەڕەکان=[https://archive.org/details/isbn_٩٧٩١٥٧٦٠٧٠٩١٧/page/٣٨٢ ٣٨٢]–٣٨٣|ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٦٠٧-٠٩١-٨}}</ref> لە ساڵی ٢٢٩ی پێش زاییندا، ڕۆما جەنگی دژ بە شانشینەکە ڕاگەیاند<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The History of Rome |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=j74oAAAAYAAJ |بڵاوکەرەوە=D. Appleton & Company |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٨٤٦|پەڕە=٢٥٩}}</ref> بەھۆی تاڵانکردنی بەرفراوانی کەشتییە ڕۆمییەکان. جەنگەکە بە شکستی ئیلیرییەکان لە ساڵی ٢٢٧ی پێش زاییندا کۆتایی ھات. لە کۆتاییدا {{بنز|جێنتیوس|en|Gentius|lt=جێنتیوس}} لە ساڵی ١٨١ی پێش زاییندا شوێنی تەوتای گرتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Illyrians |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4Nv6SPRKqs8C |بڵاوکەرەوە=Wiley |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٣١-١٩٨٠٧-٩|یەکەم=John |دوایین=Wilkes |پەڕە=١٨٩}}</ref> جێنتیوس لە ساڵی ١٦٨ی پێش زاییندا لەگەڵ ڕۆمییەکان تووشی پێکدادان بوو، کە بووە ھۆی دەستپێکردنی {{بنز|شەڕی سێیەمی ئیلیریا|en|Third Illyrian War|lt=شەڕی سێیەمی ئیلیریا}}. ململانێکە بە داگیرکاریی ڕۆمییەکان بۆ سەر ناوچەکە تا ساڵی ١٦٧ی پێش زایین کۆتایی ھات. ڕۆمییەکان ناوچەکەیان بۆ سێ دابەشکاریی کارگێڕی بەش کرد.<ref>Marjeta Šašel Kos, "The Illyrian King Ballaeus – Some Historical Aspects", ''Épire, Illyrie, Macédoine: Mélanges offerts au professeur Pierre Cabanes'', ed. Danièle Berranger (Clermont-Ferrand: Presses Universitaires Blaise Pascal, 2007), 127.</ref> === سەدەکانی ناوەڕاست === [[File:Krujë-KrujaAlbania 2016.jpg|thumb|شاری {{بنز|کرۆیا|en|Krujë|lt=کرۆیا}} پایتەختی {{بنز|میرنشینی ئاربانۆن|en|Principality of Arbanon|lt=میرنشینی ئاربانۆن}} بوو لە سەدەکانی ناوەڕاستدا.]] {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|en|Roman Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی}} لە ساڵی ٣٩٥دا دوای کۆچی دوایی {{بنز|تیۆدۆسیوسی یەکەم|en|Theodosius I|lt=تیۆدۆسیوسی یەکەم}} دابەش بوو بۆ دوو بەشی {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی ڕۆژھەڵات|en|Eastern Roman Empire|lt=ڕۆژھەڵات}} و {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی ڕۆژئاوا|en|Western Roman Empire|lt=ڕۆژئاوا}}، ئەمەش بەشێک بەھۆی زیادبوونی پەستانی ھەڕەشەکان لە کاتی {{بنز|داگیرکاریی بەربەرەکان|en|Barbarian Invasions|lt=داگیرکاریی بەربەرەکاندا}}. لە سەدەی ٦ەمەوە تا سەدەی ٧ەم، {{بنز|سلاڤەکانی باشوور|en|South Slavs|lt=سلاڤەکان}} لە ڕووباری {{بنز|دانوب|en|Danube|lt=دانوب}} پەڕینەوە و بە شێوەیەکی بەرفراوان یۆنانییە ڕەسەنەکان، ئیلیرییەکان و تراسییەکانیان لە {{بنز|بەڵکان|en|Balkans|lt=بەڵکاندا}} ھەڵلووشی؛ بەم شێوەیە، ئیلیرییەکان بۆ دوا جار لە تۆمارە مێژوویییەکاندا لە سەدەی ٧ەمدا ئاماژەیان پێ کرا.<ref name="BideleuxJeffries2007">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bideleux|یەکەم١=Robert|دوایین٢=Jeffries|یەکەم٢=Ian|سەردێڕ=Balkans: A Post-Communist History|ناونیشان=https://archive.org/details/balkanspostcommu0000bide|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٤-٥٨٣٢٨-٧|پەڕە=[https://archive.org/details/balkanspostcommu٠٠٠٠bide/page/٢٥ ٢٥]|وتەگێڕانەوە=From AD 548 onward, the lands now known as Albania began to be overrun from the north by ever-increasing&nbsp;...}}</ref><ref name="Schaefer2008">{{بیرخستنەوە|دوایین=Schaefer|یەکەم=Richard T.|سەردێڕ=Encyclopedia of Race, Ethnicity, and Society|ساڵ=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=SAGE Publications|ژپنک=٩٧٨-١-٤١٢٩-٢٦٩٤-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jscZAQAAIAAJ}}</ref> لە سەدەی ١١ھەمدا، {{بنز|لێکترازانی گەورەی ١٠٥٤|en|Great Schism of 1054|lt=لێکترازانی گەورە}} بە ڕەسمی پچڕانی پەیوەندیی نێوان {{بنز|کەنیسەی ئۆرسۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|en|Eastern Orthodox Church|lt=ئۆرسۆدۆکسی ڕۆژھەڵات}} و {{بنز|کەنیسەی کاتۆلیکی ڕۆژئاوا|en|Western Catholic Church|lt=کەنیسەی کاتۆلیکی ڕۆژئاوای}} چەسپاند، کە لە ئەلبانیادا لە ڕێگەی سەرھەڵدانی باکوورێکی کاتۆلیک و باشوورێکی ئۆرسۆدۆکسەوە ڕەنگی دایەوە. گەلی ئەلبانی لە ڕۆژئاوای {{بنز|دەریاچەی ئۆھرید|en|Lake Ochrida|lt=دەریاچەی ئۆھرید}} و دۆڵی سەرووی {{بنز|ئیشکومبین|en|Shkumbin|lt=ڕووباری ئیشکومبین}}دا نیشتەجێ بوون و {{بنز|میرنشینی ئاربانۆن|en|Principality of Arbanon|lt=میرنشینی ئاربانۆنیان}} لە ساڵی ١١٩٠دا لەژێر سەرکردایەتیی {{بنز|پڕۆگۆن، لۆردی کرۆیا|en|Progon, Lord of Kruja|lt=پڕۆگۆنی کرۆیا}} دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nicol|یەکەم=Donald MacGillivray|سەردێڕ=Studies in late Byzantine history and prosopography|ساڵ=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Variorum Reprints|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=XnKgAAAAMAAJ&q=Alain+Ducellier|ژپنک=٩٧٨٠٨٦٠٧٨١٩٠٥}}</ref> کوڕەکانی بە ناوەکانی {{بنز|جین پڕۆگۆنی|en|Gjin Progoni|lt=جین پڕۆگۆنی}} و {{بنز|دیمیتریۆ پڕۆگۆنی|en|Demetrio Progoni|lt=دیمیتریۆ پڕۆگۆنی}} شوێنیان گرتەوە. دوای کۆچی دوایی دیمیتریۆ، خاکەکە کەوتە ژێر دەسەڵاتی {{بنز|گریگۆریۆس کامۆناس|en|Gregorios Kamonas|lt=گریگۆریۆس کامۆناسی}} ئەلبانی-یۆنانی و دواتریش لەژێر دەسەڵاتی {{بنز|گۆلێمی کرۆیا|en|Golem of Kruja|lt=گۆلێمی کرۆیادا}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/illyrischalbanis00thaluoft |سەردێڕ=Illyrisch-albanische Forschungen |بڵاوکەرەوە=Duncker & Humblot |دوایین١=Jireček |یەکەم١=Konstantin |دوایین٢=Thopia |ساڵ=١٩١٦|پەڕە=[https://archive.org/details/illyrischalbanis٠٠thaluoft/page/٢٣٩ ٢٣٩]|وتەگێڕانەوە=Griechen Gregorios Kamonas}}</ref><ref name=Abulafia>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bclfdU_2lesC&pg=PA786 |سەردێڕ=The New Cambridge Medieval History: Volume 5, C.1198-c.1300 |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٣٦٢٨٩-٤|دوایین١=Abulafia |یەکەم١=David |دوایین٢=McKitterick |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩|پەڕە=٧٨٦|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |وتەگێڕانەوە=Greco-Albanian lord Gregorios Kamonas}}</ref><ref name=Genealogist>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=J7pnAAAAMAAJ&q=gregorios+kamonas |سەردێڕ=The Genealogist |ساڵ=١٩٨٠|پەڕە=٤٠}}</ref> لە سەدەی ١٣ھەمدا، میرنشینەکە ھەڵوەشایەوە.<ref name=Clements31>Clements, John (1992), ''Clements encyclopedia of world governments'', Vol. 10. Political Research, Inc. p. 31: "By 1190, Byzantium's power had so receded that the archon Progon succeeded in establishing the first Albanian state of the Middle Ages, a principality"</ref><ref name="PickardÇeliku2008">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Pickard |یەکەم١=Rob |دوایین٢=Çeliku |یەکەم٢=Florent |سەردێڕ=Analysis and Reform of Cultural Heritage Policies in South-East Europe |ساڵ=٢٠٠٨|شوێن=Strasbourg |بڵاوکەرەوە=Council of Europe Publishing |ژپنک=٩٧٨-٩٢-٨٧١-٦٢٦٥-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Bi8fjENzJacC |پەڕە=١٦}}</ref><ref name="Norris1993">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Norris |یەکەم=H. T. |سەردێڕ=Islam in the Balkans: religion and society between Europe and the Arab world |ناونیشان=https://archive.org/details/islaminbalkansre00norr |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ساڵ=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=University of South Carolina Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٢٤٩-٩٧٧-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/islaminbalkansre٠٠norr/page/٣٥ ٣٥]}}</ref> ئاربانۆن وەک یەکەم پێشنیاری دەوڵەتێکی ئەلبانی ھەژمار دەکرێت، کە پێگەیەکی {{بنز|نیمچەسەربەخۆ|en|semi-autonomous|lt=نیمچەسەربەخۆی}} وەک پەڕگیری ڕۆژئاوای {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتی|en|Byzantine Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتی}} لەژێر دەسەڵاتی بێزەنتییەکانی {{بنز|دووکاس|en|Doukas|lt=دووکاسی}} {{بنز|دەسپۆتاتی ئیپیرۆس|en|Despotate of Epirus|lt=ئیپیرۆس}} یان {{بنز|لاسکاریستەکان|en|Laskaris|lt=لاسکاریستەکانی}} {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی نیسیا|en|Empire of Nicaea|lt=نیسیادا}} ھێشتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Pipa |یەکەم١=Arshi |دوایین٢=Repishti |یەکەم٢=Sami |ساڵ=١٩٨٤|سەردێڕ=Studies on Kosova |زنجیرە=East European Monographs #155 |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٨٠٣٣-٠٤٧-٣|پەڕەکان=٧–٨}}</ref> [[File:Venezia_-_Ex_Scola_degli_albanesi_(sec._XV)_-_Foto_Giovanni_Dall%27Orto,_12-Aug-2007_-_11_-_Maometto_II_assedia_Scutari.jpg|thumb|left|نەخشەیەکی بەرزی {{بنز|سکۆلا دێگڵی ئەلبانیزی|en|Scuola degli Albanesi|lt=سکۆلا دێگڵی ئەلبانیزی}} کە یادی {{بنز|گەمارۆدانی ئیشکۆدرا|en|siege of Shkodra|lt=گەمارۆدانی ئیشکۆدرا}} دەکاتەوە. وێنەی {{بنز|سوڵتانی عوسمانی|en|Ottoman Sultan|lt=سوڵتان}} {{بنز|محەممەدی دووەم|en|Mehmet II|lt=محەممەدی دووەم}} دەکێشێت کە گەمارۆی شاری ئەلبانیی ئیشکۆدرا دەدات، کە لەو کاتەدا بەشێک بوو لە {{بنز|کۆماری ڤێنیس|en|Venetian Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی ڤێنیسی}}.]] بەرەو کۆتایی سەدەی ١٢ەم و سەرەتای سەدەی ١٣ەم، {{بنز|شانشینی سەرپیا (سەدەکانی ناوەڕاست)|en|Kingdom of Serbia (medieval)|lt=سڕبەکان}} و {{بنز|کۆماری ڤێنیس|en|Venetian Empire|lt=ڤێنیسییەکان}} دەستیان کرد بە دەستبەسەرداگرتنی خاکەکە.<ref name="Barbarian Invasions">{{بیرخستنەوەی وێب|editor1-last=Zickel |editor1-first=Raymond |editor2-last=Iwaskiw |editor2-first=Walter R. |ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ="The Barbarian Invasions and the Middle Ages," Albania: A Country Study |ناونیشان=http://countrystudies.us/albania/15.htm |ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211124100556/http://countrystudies.us/albania/15.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{بنز|ڕەچەڵەکی نەتەوەیی|en|ethnogenesis|lt=پەرەسەندنی ڕەچەڵەکی}} ئەلبانییەکان نادیارە؛ بەڵام یەکەم ئاماژەی بێگومان بۆ ئەلبانییەکان لە تۆمارە مێژوویییەکاندا دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٠٧٩ یان ١٠٨٠ لە بەرھەمێکی {{بنز|مایکڵ ئاتالیاتێس|en|Michael Attaleiates|lt=مایکڵ ئاتالیاتێسدا}}، کە ئاماژەی بە {{بنز|ئەلبانۆی|en|Albanoi|lt=ئەلبانۆی}} کردووە وەک بەشداربوویەک لە ڕاپەڕینێک دژ بە {{بنز|قوستەنتینیە|en|Constantinople|lt=قوستەنتینیە}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Madgearu|یەکەم١=Alexandru|دوایین٢=Gordon|یەکەم٢=Martin|سەردێڕ=The wars of the Balkan Peninsula: Their medieval origins|ساڵ=٢٠٠٨|شوێن=Lanham|بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press|ناونیشان=https://archive.org/details/warsofbalkanpeni0000madg|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|پەڕە=[https://archive.org/details/warsofbalkanpeni٠٠٠٠madg/page/٤٣ ٤٣]|وتەگێڕانەوە=Albanoi.|ژپنک=٩٧٨٠٨١٠٨٥٨٤٦٦}}</ref> لەم خاڵەدا، ئەلبانییەکان بە تەواوی مەسیحی ببوون. دوای ھەڵوەشاندنەوەی ئاربانۆن، {{بنز|شارلی یەکەمی ئەنجۆ|en|Charles I of Anjou|lt=شارلی یەکەمی ئەنجۆ}} ڕێککەوتنێکی لەگەڵ فەرمانڕەوا ئەلبانییەکاندا ئیمزا کرد، بەڵێنی دا کە پارێزگاری لەوان و ئازادییە کۆنەکانیان بکات. لە ساڵی ١٢٧٢دا، ئەو {{بنز|شانشینی ئەلبانیا (سەدەکانی ناوەڕاست)|en|Kingdom of Albania (medieval)|lt=شانشینی ئەلبانیای}} دامەزراند و ناوچەکانی لە {{بنز|دەسپۆتاتی ئیپیرۆس|en|Despotate of Epirus|lt=دەسپۆتاتی ئیپیرۆس}} سەندەوە. شانشینەکە داوای سەرجەم خاکی ناوەڕاستی ئەلبانیای دەکرد لە {{بنز|دوورێس|en|Dyrrhachium|lt=دیرکیۆمەوە}} بە درێژایی کەناراوەکانی دەریای ئادریاتیک تا دەکاتە {{بنز|بوترینت|en|Butrint|lt=بوترینت}}. پەیکەری سیاسیی کاتۆلیکی بنەمایەک بوو بۆ پلانەکانی پاپا بۆ بڵاوکردنەوەی {{بنز|کەنیسەی کاتۆلیک|en|Catholic Church|lt=کاتۆلیکیزم}} لە نیمچەدوورگەی بەڵکاندا. ئەم پلانە ھەروەھا پشتیوانیی {{بنز|ھێلین لە ئەنجۆ|en|Helen of Anjou, Queen of Serbia|lt=ھێلینی ئەنجۆیان}} بەدەستھێنا. نزیکەی ٣٠ کەنیسە و دێری کاتۆلیکی لە سەردەمی فەرمانڕەوایی ئەودا دروست کران، بەتایبەتی لە باکووری ئەلبانیادا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Regnum Albaniae, the Papal Curia, and the Western Visions of a Borderline Nobility |دوایین=Etleva |یەکەم=Lala |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ساڵ=٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ململانێی ناوخۆیی دەسەڵات لەناو ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتیدا لە سەدەی ١٤ھەمدا ڕێگەی بە بەھێزترین فەرمانڕەوای سەدەکانی ناوەڕاستی سڕبەکان، {{بنز|ستێفان دوشان|en|Stefan Dušan|lt=ستێفان دوشان}}، دا کە {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی سڕبی|en|Serbian Empire|lt=ئیمپراتۆریەتێکی تەمەنکورت}} دامەزرێنێت کە سەرجەم ئەلبانیای جگە لە دوورێس لەخۆ دەگرت.<ref name="Barbarian Invasions"/> [[File:Albanian Principalities, ca. 1390 (modern Albania).png|thumb|میرنشینەکانی ئەلبانیا، {{Circa|1390}}، بێجگە لە {{بنز|دەسپۆتاتی ئارتا|en|Despotate of Arta|lt=دەسپۆتاتی ئارتا}}]] لە ساڵی ١٣٦٧دا، فەرمانڕەوا ئەلبانییەکان {{بنز|دەسپۆتاتی ئارتا|en|Despotate of Arta|lt=دەسپۆتاتی ئارتایان}} دامەزراند. لەو ماوەیەدا، چەندین {{بنز|میرنشینەکانی ئەلبانیا|en|Albanian principalities|lt=میرنشینی ئەلبانی}} دامەزرێنران، بەتایبەتی {{بنز|میرنشینی ئەلبانیا (سەدەکانی ناوەڕاست)|en|Principality of Albania (medieval)|lt=میرنشینی ئەلبانیا}}، {{بنز|میرنشینی کاستریۆتی|en|Principality of Kastrioti|lt=میرنشینی کاستریۆتی}}، {{بنز|گوندنشینی بێرات|en|Lordship of Berat|lt=گوندنشینی بێرات}}، و {{بنز|میرنشینی دوکاگجینی|en|Principality of Dukagjini|lt=میرنشینی دوکاگجینی}}. لە نیوەی یەکەمی سەدەی ١٥ھەمدا، {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|en|Ottoman Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} زۆربەی ئەلبانیای داگیر کرد، و {{بنز|پەیمانی لێژە|en|League of Lezhë|lt=پەیمانی لێژە}} لەژێر فەرمانڕەوایی {{بنز|ئەسکەندەر بەگ|en|Skanderbeg|lt=ئەسکەندەر بەگدا}} ڕێکخرا، کە بووە قارەمانی نیشتمانیی مێژووی سەدەکانی ناوەڕاستی ئەلبانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Qeriqi |یەکەم=Ahmet |ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Gjergj Kastrioti-Skënderbeu, heroi kombëtar dhe personaliteti më i njohur i Shqipërisë |ناونیشان=https://www.radiokosovaelire.com/gjergj-kastrioti-skenderbeu-heroi-kombetar-dhe-protagonisti-njohur-shqiperise-2/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Radio Kosova e Lirë |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gjergj Kastrioti Skënderbeu - heroi kombëtar i shqiptarëve |ناونیشان=https://www.archivioradiovaticana.va/storico/2010/01/17/gjergj_kastrioti_sk%C3%ABnderbeu_-_heroi_komb%C3%ABtar_i_shqiptar%C3%ABve/alb-349788 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.archivioradiovaticana.va}}</ref> ==== ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی ==== {{multiple image | align = left | total_width = 230 | image_style = border:none; | image1 = Skanderbeg by Antonio Maria Crespi.jpg | alt1 = جۆرج کاستریۆتی ئەسکەندەر بەگ | caption1 = دوای خزمەتکردنی {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|en|Ottoman Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} بۆ نزیکەی ٢٠ ساڵ، {{بنز|ئەسکەندەر بەگ|en|Gjergj Kastrioti Skanderbeg|lt=جۆرج کاستریۆتی ئەسکەندەر بەگ}} هەڵھات و دەستی بە {{بنز|ڕاپەڕینی ئەسکەندەر بەگ|en|Skanderbeg's rebellion|lt=ڕاپەڕینێک دژ بە ئیمپراتۆریەتەکە}} کرد کە پێشڕەویی عوسمانییەکانی بۆ ناو ئەورووپا بۆ ماوەی ٢٥ ساڵ ڕاگرت. | image2 = Monvoisin, Raymond - Ali Pacha y Vasiliki -1832 ost 345x272 PalCous frg1.jpg | alt2 = عەلی پاشا تەپەلێنا | caption2 = {{بنز|عەلی پاشا شۆڕشگێڕ|en|Ali Pasha Tepelena|lt=عەلی پاشا تەپەلێنا}} فەرمانڕەوایەکی سەر بە خۆبەڕێوەبەری عوسمانی-ئەلبانی بوو، کە فەرمانڕەوایی {{بنز|پاشالکی یانینا|en|Pashalik of Yanina|lt=پاشالکی یانینای}} دەکرد. }} بە {{بنز|فەتحی قوستەنتینیە|en|fall of Constantinople|lt=کەوتنی قوستەنتینیە}}، ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی چووە نێو قۆناغێکی درێژخایەنی داگیرکاری و فراوانخوازیی سەربازییەوە، کە سنوورەکانی بە ھێواشی لە قووڵایی {{بنز|فەتحی عوسمانی لە بەڵکاندا|en|Ottoman conquest of the Balkans|lt=باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپادا}} فراوان ببوونەوە. لە ساڵی ١٣٨٥دا، ئەوان گەیشتنە {{بنز|کەناراوەکانی دەریای یۆنیان لە ئەلبانیا|en|Albanian Ionian Sea Coast|lt=کەناراوەکانی دەریای یۆنیان}}، لە کاتێکدا لە ساڵی ١٤١٥دا، بنکە سەربازییەکانیان لە سراپای {{بنز|باشووری ئەلبانیا|en|Southern Albania|lt=باشووری ئەلبانیادا}} دامەزراند، و لە کۆتاییدا لە ساڵی ١٤٣١دا زۆربەی ئەلبانیایان داگیر کرد.<ref>{{Cite thesis |last=Licursi |first=Emiddio Pietro |title=Empire of Nations: The Consolidation of Albanian and Turkish National Identities in the Late Ottoman Empire, 1878–1913 |url=https://www.scribd.com/doc/72122169/7/Pashko-Vasa |year=2011 |publisher=Columbia University |location=New York |page=19 |quote=By 1415, after a chaotic interregnum, Sultan Mehmet I sent the military to erect the first Ottoman garrisons throughout southern Albania, establishing direct military authority in the region&nbsp;... l jurisdiction over most of Albania&nbsp;... |hdl=10022/AC:P:10297 |archive-date=26 September 2020 |access-date=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926073717/https://www.scribd.com/doc/72122169/Licursi-Senior-Thesis/ |url-status=live }}</ref><ref name="Hupchich110">[https://books.google.com/books?id=sQGIDAAAQBAJ&q=albania+vassal+serbia&pg=PA120 The Balkans: From Constantinople to Communism] by D. Hupchick, page 110</ref> لە ئەنجامدا ھەزاران ئەلبانی ھەڵھاتن بۆ ئەورووپای ڕۆژئاوا، بەتایبەتی بۆ {{بنز|کالابریا|en|Calabria|lt=کالابریا}}، {{بنز|شانشینی ناپۆلی|en|Kingdom of Naples|lt=ناپۆلی}}، {{بنز|کۆماری ڕاگوسا|en|Republic of Ragusa|lt=ڕاگوسا}}، و {{بنز|شانشینی سیسیل|en|Kingdom of Sicily|lt=سیسیل}}، لە کاتێکدا چەندین کەسی تر لە {{بنز|جوگرافیای ئەلبانیا|en|Geography of Albania|lt=شاخە سەختەکانی ئەلبانیادا}} پەنایان گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Gjonça, Arjan |سەردێڕ=Communism, Health and Lifestyle: The Paradox of Mortality Transition in Albania, 1950–1990|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=OKEal7FHClUC&pg=PA7|ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣١٥٨٦-٢|پەڕە=٧}}</ref><ref name="Norris1993" /> لەبەر ئەوەی زۆرینەی ھەرە زۆری ئەلبانییەکان پەیڕەوی لە مەسیحییەت دەکرد، ئەوان وەک {{بنز|ڕەعیەت|en|Rayah|lt=چینێکی نزمتر لە خەڵک}} ھەژمار دەکران، کە بووە ھۆی ئەوەی بە شێوازی جیاواز جیاکارییان بەرامبەر بکڕێت، لەوانە سەپاندنی {{بنز|جزیە|en|Jizya|lt=باجی قورس}}. سەرەڕای ئەوەش، سیستمی {{بنز|دۆشیرمە|en|Devshirme|lt=دۆشیرمە}} ڕێگەی بە {{بنز|سوڵتان|en|Sultan|lt=سوڵتان}} دەدا کە ڕێژەیەکی پێویست لە گەنجانی مەسیحی لە خێزانەکانیان وەربگرێت بۆ دروستکردنی سوپای {{بنز|یەنیچەری|en|Janissary|lt=یەنیچەری}}. داگیرکاریی عوسمانی ھەروەھا ھاوکات بوو لەگەڵ پرۆسەی پلەبەندیی {{بنز|ئیسلامیکردن|en|Islamisation|lt=ئیسلامیکردن}} و دروستکردنی خێرای مزگەوتەکان. شۆڕشێکی گەشەسەندوو و درێژخایەن دوای پێکھێنانی {{بنز|پەیمانی لێژە|en|League of Lezhë|lt=پەیمانی لێژە}} تا {{بنز|گەمارۆدانی ئیشکۆدرا|en|Siege of Shkodra|lt=کەوتنی ئیشکۆدرا}} لەژێر سەرکردایەتیی {{بنز|ئەسکەندەر بەگ|en|Skanderbeg|lt=جۆرج کاستریۆتی ئەسکەندەر بەگدا}} سەری ھەڵدا، کە بە بەردەوامی سوپا گەورەکانی عوسمانی بە سەرکردایەتیی {{بنز|سوڵتان|en|Sultan|lt=سوڵتانەکانی}} وەک {{بنز|مورادی دووەم|en|Murad II|lt=مورادی دووەم}} و {{بنز|محەممەدی دووەم|en|Mehmed II|lt=محەممەدی دووەم}} تێکدەشکاند. ئەسکەندەر بەگ توانی چەندین میرنشینی ئەلبانی لەنێویاندا خێزانەکانی {{بنز|خێزانی ئاریانیتی|en|Arianiti family|lt=ئاریانیتی}}، {{بنز|خێزانی دوکاگجینی|en|Dukagjini family|lt=دوکاگجینی}}، {{بنز|خێزانی زاخاریا|en|Zaharia family|lt=زاخاریا}}، و {{بنز|خێزانی سۆپیا|en|Thopia family|lt=سۆپیا}} یەکبخات و دەسەڵاتێکی ناوەندی لەسەر زۆربەی ناوچە داگیرنەکراوەکان دامەزرێنێت، و بباتە {{بنز|ئەسکەندەر بەگ|en|Skanderbeg|lt=لۆردی ئەلبانیا}}.<ref name="League of Lezhë">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Rob Pickard |سەردێڕ=Analysis and Reform of Cultural Heritage Policies in South-East Europe |ڕێکەوت=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٩٢-٨٧١-٦٢٦٥-٦|پەڕە=١٦|بڵاوکەرەوە=Council of Europe |edition=Europarat}}</ref> فراوانخوازیی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی وەستا لەو ماوەیەی کە ھێزەکانی ئەسکەندەر بەگ بەرەنگارییان دەکرد، و ئەو وەک یەکێک لە ھۆکارە سەرەکییەکانی دواکەوتنی فراوانبوونی عوسمانییەکان بۆ ناو {{بنز|ئەورووپای ڕۆژئاوا|en|Western Europe|lt=ئەورووپای ڕۆژئاوا}} دابینکرا، کە کاتی زیاتری بە میرنشینە ئیتاڵییەکان دا بۆ ئەوەی باشتر خۆیان بۆ {{بنز|گەمارۆدانی ئۆترانتۆ|en|Siege of Otranto|lt=گەیشتنی عوسمانییەکان}} ئامادە بکەن.{{sfn|Hodgkinson|2005|p=240}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Skënderbeu, heroi i popujve të Europës |ناونیشان=https://www.zemrashqiptare.net/news/40277/skenderbeu-heroi-i-popujve-te-europes.html |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Zemra Shqiptare}}</ref> بەڵام شکستی زۆربەی وڵاتانی ئەورووپا، جگە لە ناپۆلی، لە پشتیوانیکردنی گونجاو لەو، لەگەڵ شکستی پلانەکانی پاپا پیوسی دووەم بۆ ڕێکخستنی جەنگێکی خاچپەرستیی بەڵێنپێدراو دژ بە عوسمانییەکان، ئەوەی دەردەخست کە ھیچ کۆششێکی سەرکەوتنی ئەسکەندەر بەگ بە شێوەیەکی ھەمیشەیی ڕێگری لە عوسمانییەکان نەکرد لە داگیرکردنی بەڵکانی ڕۆژئاوا.{{sfn|Hodgkinson|2005|p=xii}}<ref name="Pitcher1968">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Donald Edgar Pitcher |سەردێڕ=An Historical Geography of the Ottoman Empire: From Earliest Times to the End of the Sixteenth Century |بڵاوکەرەوە=Brill |ساڵ=١٩٦٨|پەڕە=٨٨}}</ref> سەرەڕای لێھاتوویی وەک سەرکردەیەکی سەربازی، سەرکەوتنەکانی ئەسکەندەر بەگ بەسەر {{بنز|سوپای ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|en|Military of the Ottoman Empire|lt=سوپای ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا}} تەنھا کاریگەرییەکی کورتخایەنیان ھەبوو، چونکە ھێزەکانی نەیاکانتوانی بە شێوەیەکی ھەمیشەیی پێشڕەویی عوسمانییەکان ڕابگرن؛ بۆیە، تەنھا بە شێوەیەکی کاتی داگیرکاریی کۆتایی خاکی ئەلبانیایان دواخست. داگیرکارییە بەردەوامەکانی عوسمانی بووە ھۆی وێرانکاریی گەورە بۆ ئەلبانیا، بە شێوەیەکی بەرچاو ژمارەی دانیشتووانی کەم کردەوە و ئاژەڵ و بەرھەمە کشتوکاڵییەکانی لەناو برد. بێجگە لە خۆدەستبەدەستدانەوە، ھیچ ڕێگەیەک نەبوو کە ئەسکەندەر بەگ بتوانێت داگیرکارییەکانی عوسمانی ڕابگرێت سەرەڕای ئەوەی ھێزە سەربازییەکانی چەندین سەرکەوتنی یەکبەدوایەکیان بەدەستھێنابوو. لەنێو ھۆکارەکانی تردا، ھێزی مرۆیی و سەرچاوەکانی بۆ جەنگێکی درێژخایەن بەس نەبوون، کە ڕێگری لە فراوانکردنی ھەوڵەکانی جەنگ و دەرکردنی تورکەکان لە سنوورەکانی ئەلبانیا کرد. بۆیە ئەلبانیا مەحکوم بوو بە ڕووبەڕووبوونەوەی زنجیرەیەک ھێرشی نەپچڕاوی عوسمانی تا ئەوەی لە کۆتاییدا ساڵانێک دوای کۆچی دوایی ئەو کەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fine |یەکەم=John V.A. |سەردێڕ=The late medieval Balkans: a critical survey from the late twelfth century to the Ottoman conquest |ڕێکەوت=١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=University of Michigan Press |شوێن=Ann Arbor, MI |ژپنک=٩٧٨٠٤٧٢٠٨٢٦٠٥|پەڕە=٥٩٨|edition=2. print |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=LvVbRrH1QBgC |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241225072456/https://books.google.com/books?id=LvVbRrH1QBgC |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کاتێک عوسمانییەکان پێگەیەکی جێگیریان لە ناوچەکەدا بەدەستھێنا، شارۆچکە ئەلبانییەکان لە چوار {{بنز|سنجاق|en|Sanjak|lt=سنجاقی}} سەرەکیدا ڕێکخران. حکوومەت گەشەی بە بازرگانی دا بە جێگیرکردنی کۆلۆنییەکی بەرچاوی پەنابەرانی دەربەدەرکراوی جوولەکە لە ئیسپانیایەوە. شاری {{بنز|ڤلۆرا|en|Vlorë|lt=ڤلۆرا}} بینەری تێپەڕبوونی کەلەپەلی ھاوردەکراوی ئەورووپا بوو لە بەندەرەکانییەوە، وەک مەخمەل، کەلوپەلی لۆکەیی، مووھێر، فەرش، بەھارات، و چەرم لە {{بنز|بۆرسە|en|Bursa|lt=بۆرسە}} و {{بنز|قوستەنتینیە|en|Constantinople|lt=قوستەنتینیەوە}}. ھەندێک لە ھاووڵاتیانی ڤلۆرا تەنانەت ھاوبەشی کاروباری بازرگانییان لە سەرانسەری ئەورووپادا ھەبوو.<ref name=Arnawutlu/> دیاردەی ئیسلامیکردن لەنێو ئەلبانییەکاندا بە پلەی یەکەم لە سەدەی ١٧ھەمەوە بەربڵاو بوو و تا سەدەی ١٨ھەمی خایاند.<ref name="referenceworks.brillonline"/> ئیسلام دەرفەتی یەکسان و پێشکەوتنی لەناو ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا پێ بەخشین. بەڵام، بەپێی ھەندێک لە زانایان، ھۆکارەکانی موسڵمانبوون جۆراوجۆر بوون بەپێی دەقەکە؛ ھەرچەندە کەمیی سەرچاوەکان بە شێوەیەکی بەرچاو ڕێگری لە ھەوڵەکان دەکات بۆ لێکۆڵینەوە لەو جۆرە پرسانە.<ref name="referenceworks.brillonline"/> لە ئەنجامی زیادبوونی سەرکوتکاریی عوسمانییەکان بەرامبەر کاتۆلیکیزم، زۆربەی ئەلبانییە کاتۆلیکەکان لە سەدەی ١٧ھەمدا موسڵمان بوون، لە کاتێکدا ئەلبانییە ئۆرسۆدۆکسەکان بە شێوەیەکی سەرەکی لە سەدەی دواتردا پەیڕەوییان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Islamizimi i shqiptarëve – Ftillimi |ناونیشان=https://ftillimi.org/historia/sundimi/proceset/islamizimi-i-shqiptareve/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|زمان=en-GB |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250803193657/https://ftillimi.org/historia/sundimi/proceset/islamizimi-i-shqiptareve/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=R |یەکەم=K. |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Përdhosja e Historisë |ناونیشان=https://gazetadita.al/perdhosja-e-historise-mbi-arsyet-dhe-menyren-e-perhapjes-se-myslimanizmit-ne-shqiperi/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Gazeta Dita |زمان=sq |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241115005346/https://gazetadita.al/perdhosja-e-historise-mbi-arsyet-dhe-menyren-e-perhapjes-se-myslimanizmit-ne-shqiperi/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەبەر ئەوەی ناوچە ئاوەدانەکانی ئەلبانی وەک ناوچەی ستراتیژیی گرنگ ھەژمار دەکران، ئەلبانییەکان ڕێژەیەکی بەرچاوی سوپا و بیرۆکراسیی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییان پێکھێنا. لە ئەنجامدا، زۆرێک لە ئەلبانییە موسڵمانەکان گەیشتنە پێگە سیاسی و سەربازییە گرنگەکان، لە کاتێکدا کارەکانیان بەشدارییەکی ڕۆشنبیریی بەرچاوی لە {{بنز|جیھانی ئیسلامی|en|Islamic world|lt=جیھانی ئیسلامیی بەرفراوانتردا}} کرد.<ref name="referenceworks.brillonline">Clayer, Nathalie (2012). [http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/albania-COM_23054 "Albania"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160629135200/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/albania-COM_23054 |date=29 June 2016 }} in ''Encyclopaedia of Islam'', Gudrun Krämer, Denis Matringe, Rokovet, John Nawas, Everett Rowson (eds.). Brill Online.</ref> بە بەھرەمەندبوون لەم پێگە ئیمتیازدارە، ئەوان پۆستە کارگێڕییە بەرزەکانیان بەدەستھێنا، کە لەنێویاندا زۆرتر لە دوو دەرزەن ئەلبانی وەک {{بنز|وەزیری اعظم|en|Grand vizier|lt=وەزیری ئەعزەمی}} ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی خزمەتیان کرد. سەرەڕای ئەوەش، ئەلبانییە دیارەکانی تر خێزانە بەناوبانگەکانی {{بنز|خێزانی کۆپڕولو|en|Köprülü family|lt=کۆپڕولو}}، {{بنز|زەغانۆس پاشا|en|Zagan Pasha|lt=زەغانۆس پاشا}}، {{بنز|محەممەد عەلی پاشا|en|Muhammad Ali of Egypt|lt=محەممەد عەلی پاشای میسر}}، و {{بنز|عەلی پاشای یانینا|en|Ali Pasha of Yanina|lt=عەلی پاشای تەپەلێنا}}ی لەخۆ دەگرت. جگە لەوەش، دوو سوڵتانی عوسمانی، {{بنز|بایەزیدی دووەم|en|Bayezid II|lt=بایەزیدی دووەم}} و {{بنز|محەممەدی سێیەم|en|Mehmed III|lt=محەممەدی سێیەم}}، لە دایکانی خاوەن ڕەچەڵەکی نەتەوەییی ئەلبانی لەدایک بوون.<ref name=Arnawutlu>[http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/arnawutluk-COM_0065 "Arnawutluḳ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160629135458/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/arnawutluk-COM_0065 |date=29 June 2016 }} in ''Encyclopaedia of Islam'', Second Edition. Brill Online, 2012.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Babinger|یەکەم=Franz|سەردێڕ=Mehmed the Conqueror and His Time|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PPxC6rO7vvsC&q=Albanian&pg=PA175|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=[[Princeton University Press]]|ژپنک=٠-٦٩١-٠١٠٧٨-١|پەڕە=٥١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire |دوایین=Peirce |یەکەم=Leslie P. |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press, Inc. |ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٠-١٩-٥٠٧٦٧٣-٧|شوێن=New York |پەڕە=٩٤}}</ref> === ڕێنێسانس ( ڕیلینجا) === [[File:Dora d'Istria (drawing).jpg|thumb|180px|{{بنز|دۆرا دئیستریا|en|Dora d'Istria|lt=دۆرا دئیستریا}} لەنێو داواکارە سەرەکییەکاندا بوو لە ئەورووپا بۆ {{بنز|ڕێنێسانسی ئەلبانی|en|Albanian Renaissance|lt=پرسی ئەلبانی}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Observator Cultural |سەردێڕ=Dor de Dunăre şi alte nostalgii cosmopolite |ناونیشان=https://www.observatorcultural.ro/articol/dor-de-dunare-si-alte-nostalgii-cosmopolite-2/ |وێبگە=observatorcultural.ro |زمان=ro|بەستەری نووسەر١=Observator Cultural}}</ref>]] {{بنز|ڕێنێسانسی ئەلبانی|en|Albanian Renaissance|lt=ڕێنێسانسی ئەلبانی}} قۆناغێک بوو کە ڕەگ و ڕیشەی لە کۆتاییەکانی سەدەی ١٨ھەمدا بوو و تا سەدەی ١٩ھەمی خایاند، کە تێیدا گەلی ئەلبانی ھێزی ڕۆحی و ڕۆشنبیرییان بۆ ژیانێکی سەربەخۆی ڕۆشنبیری و سیاسی لەناو {{بنز|ئەلبانیای سەربەخۆ|en|Independent Albania|lt=نەتەوەیەکی سەربەخۆدا}} کۆکرده‌وه‌. {{بنز|ڕۆشنبیریی ئەلبانی|en|Albanian culture|lt=ڕۆشنبیریی ھاوچەرخی ئەلبانی}} گەشەی کرد، بەتایبەتی {{بنز|ئەدەبی ئەلبانی|en|Albanian literature|lt=ئەدەبی ئەلبانی}} و {{بنز|ھونەری ئەلبانی|en|Albanian art|lt=ھونەرەکان}}، و زۆرجار بە کاریگەرییەکانی {{بنز|ڕۆمانتیسیزم|en|Romanticism|lt=ڕۆمانتیسیزم}} و پڕەنسیپەکانی {{بنز|سەردەمی ڕۆشنبیری|en|Age of Enlightenment|lt=سەردەمی ڕۆشنبیرییەوە}} دەبەسترایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Sarah Amsler |سەردێڕ=Theorising Social Change in Post-Soviet Countries: Critical Approaches |بڵاوکەرەوە=Peter Lang, 2007 |ژپنک=٩٧٨٣٠٣٩١٠٣٢٩٤|پەڕەکان=٩٦١٠٥|edition=Balihar Sanghera, Sarah Amsler, Tatiana Yarkova |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=MzXP_r6oAxwC&pg=PA96 |ساڵ=٢٠٠٧}}</ref> پێش {{بنز|سەرھەڵدانی نەتەوەپەرستی لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا|en|Rise of nationalism in the Ottoman Empire|lt=سەرھەڵدانی نەتەوەپەرستی}}، دەسەڵاتدارانی عوسمانی ھیچ دەربڕینێکی یەکێتی یان ھۆشیاریی نەتەوەیییان لەلایەن گەلی ئەلبانییەوە سەرکوت دەکرد. سەرکەوتنی ڕووسیا بەسەر ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا دوای {{بنز|شەڕی ڕووسیا و عوسمانی|en|Russian-Ottoman War|lt=جەنگەکانی ڕووسیا و عوسمانی}} بووە ھۆی جێبەجێکردنی {{بنز|پەیماننامەی سان ستێفانۆ|en|Treaty of San Stefano|lt=پەیماننامەی سان ستێفانۆ}} کە زەوییە ئاوەدانەکانی ئەلبانیای بەخشییە دراوسێ سلاڤ و یۆنانییەکانیان. بەڵام، {{بنز|شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا|en|United Kingdom of Great Britain and Ireland|lt=شانشینی یەکگرتوو}} و {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی نەمسا-مەجەڕ|en|Austro-Hungarian Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی نەمسا-مەجەڕ}} لە ئەنجامدا ڕێککەوتنەکەیان بلۆک کرد و بوونە ھۆی دروستبوونی {{بنز|پەیماننامەی بەرلین (١٨٧٨)|en|Treaty of Berlin (1878)|lt=پەیماننامەی بەرلین}}. لەم خاڵەوە، ئەلبانییەکان دەستیان کرد بە ڕێکخستنی خۆیان بە ئامانجی پاراستن و یەکخستنی زەوییە ئاوەدانەکانی ئەلبانی بۆ ناو نەتەوەیەکی یەکگرتوو، کە بووە ھۆی پێکھێنانی {{بنز|کۆمەڵەی پڕیزرێن|en|League of Prizren|lt=کۆمەڵەی پڕیزرێن}}. کۆمەڵەکە لە سەرەتادا پشتیوانیی دەسەڵاتدارانی عوسمانیی ھەبوو کە پێگەیان لەسەر ھاوپشتیی ئایینیی خەڵکی موسڵمان و خاوەن زەوییەکانی پەیوەندیدار بە {{بنز|دەرباری عوسمانی|en|Ottoman Porte|lt=ئیدارەی عوسمانییەوە}} دامەزرابوو. ئەوان پشتیوانییان لە ھاوپشتیی موسڵمانان دەکرد و لە ھەمان کاتدا داوای بەرگریکردن لە زەوییە موسڵمانەکانیان دەکرد، کە ھۆکاری ناونانی کۆمەڵەکە بوو بە {{بنز|کۆمەڵەی پڕیزرێن#پێکھێنان|en|League of Prizren#Formation|lt=لیژنەی موسڵمانانی ڕاستەقینە}}.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Kopecek |یەکەم١=Michal |دوایین٢=Ersoy |یەکەم٢=Ahmed |دوایین٣=Gorni |یەکەم٣=Maciej |دوایین٤=Kechriotis |یەکەم٤=Vangelis |دوایین٥=Manchev |یەکەم٥=Boyan |دوایین٦=Trencsenyi |یەکەم٦=Balazs |دوایین٧=Turda |یەکەم٧=Marius |سەردێڕ=Discourses of collective identity in Central and Southeast Europe (1770–1945) |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=k5Vsjg508EYC&pg=PA349 |بەرگ=١|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Central European University Press |شوێن=Budapest, Hungary |ژپنک=٩٧٨-٩٦٣-٧٣٢٦-٥٢-٣|پەڕە=٣٤٨|وتەگێڕانەوە=The position of the League in the beginning was based on religious solidarity. It was even called ''Komiteti i Myslimanëve të Vërtetë'' (The Committee of the Real Muslims)&nbsp;... decisions are taken and supported mostly by landlords and people closely connected with Ottoman administration and religious authorities..}}</ref> نزیکەی ٣٠٠ موسڵمان بەشدارییان لە ئەنجومەنەکەدا کرد کە پێکھاتبوو لە نوێنەرانی بۆسنیا، {{بنز|سنجاقبەگ|en|sanjakbey|lt=کارگێڕی}} {{بنز|سنجاقی پڕیزرێن|en|Sanjak of Prizren|lt=سنجاقی پڕیزرێن}} وەک نوێنەرانی دەسەڵاتە ناوەندییەکان و ھیچ نوێنەرێک لە {{بنز|ویلایەتی ئیشکۆدرا|en|Vilayet of Scutari|lt=ویلایەتی ئیشکۆدراوە}} نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Kopeček |یەکەم١=Michal |دوایین٢=Ersoy |یەکەم٢=Ahmed |دوایین٣=Gorni |یەکەم٣=Maciej |دوایین٤=Kechriotis |یەکەم٤=Vangelis |دوایین٥=Manchev |یەکەم٥=Boyan |دوایین٦=Trencsenyi |یەکەم٦=Balazs |دوایین٧=Turda |یەکەم٧=Marius |سەردێڕ=Discourses of collective identity in Central and Southeast Europe (1770–1945) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=k5Vsjg508EYC&pg=PA349 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|بەرگ=١|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Central European University Press |شوێن=Budapest, Hungary |ژپنک=٩٧٨-٩٦٣-٧٣٢٦-٥٢-٣|پەڕە=٣٤٧|chapter=Program of the Albanian League of Prizren |وتەگێڕانەوە=there were no delegates from Shkodra villayet and a few Bosnian delegates also participated. Present was also mutasarrif (administrator of sandjak) of Prizren as representative of the central authorities}}</ref> کۆمەڵەکە کە تەنھا لەلایەن ٤٧ نوێنەری موسڵمانەوە ئیمزا کرابوو، {{بنز|قەرارنامە (کۆمەڵەی پڕیزرێن)|en|Kararname (League of Prizren)|lt=قەرارنامەی}} دەرکرد کە ڕاگەیەندراوێکی لەخۆ دەگرت کە خەڵکی باکووری ئەلبانیا، {{بنز|ئیپیرۆس|en|Epirus|lt=ئیپیرۆس}} و {{بنز|بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا|en|Bosnia and Herzegovina|lt=بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا}} ئامادەن بەرگری لە {{بنز|تەواویەتیی خاکی|en|territorial integrity|lt=تەواویەتیی خاکی}} ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بە سەرجەم ئامرازە ڕێگەپێدراوەکان بکەن دژ بە سوپای {{بنز|شانشینی بۆلگاریا|en|Kingdom of Bulgaria|lt=بۆلگاریا}}، {{بنز|شانشینی سڕبیا|en|Kingdom of Serbia|lt=سڕبیا}} و {{بنز|شانشینی مۆنتینیگرۆ|en|Kingdom of Montenegro|lt=مۆنتینیگرۆ}}.<ref name="albanianhistory.net">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.albanianhistory.net/texts19/AH1878_2.html |سەردێڕ=1878 The Resolutions of the League of Prizren |دوایین=Elsie |یەکەم=Robert |بەستەری نووسەر=Robert Elsie |بڵاوکەرەوە=albanianhistory.net |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100908114200/http://www.albanianhistory.net/texts19/AH1878_2.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٠|وتەگێڕانەوە=On 10 June 1878,&nbsp;... The League of Prizren, Alb. Lidhja e Prizrenit,&nbsp;... On 13 June 1878, the League submitted an eighteen-page memorandum to Benjamin Disraeli, the British representative at the Congress of Berlin}}</ref> دەسەڵاتدارانی عوسمانی پشتیوانییەکانی خۆیانیان ھەڵوەشاندەوە کاتێک کۆمەڵەکە، لەژێر سەرکردایەتیی {{بنز|عەبدول فراشێری|en|Abdyl Frashëri|lt=عەبدول فراشێریدا}}، سەرنجی خستە سەر کارکردن بۆ خۆبەڕێوەبەریی ئەلبانی و داوای یەکخستنی چوار {{بنز|ویلایەتی عوسمانی|en|Ottoman vilayet|lt=ویلایەتی عوسمانی}} کرد، لەوانە {{بنز|ویلایەتی کۆسۆڤۆ|en|Kosovo Vilayet|lt=کۆسۆڤۆ}}، {{بنز|ویلایەتی ئیشکۆدرا|en|Scutari Vilayet|lt=ئیشکۆدرا}}، {{بنز|ویلایەتی مۆناستیر|en|Monastir Vilayet|lt=مۆناستیر}} و {{بنز|ویلایەتی یانینا|en|Janina Vilayet|lt=یانینا}}، بۆ ناو ویلایەتێکی یەکگرتوو بە ناوی {{بنز|ویلایەتی ئەلبانی|en|Albanian Vilayet|lt=ویلایەتی ئەلبانی}}. کۆمەڵەکە ھێزی سەربازیی بەکارھێنا بۆ ڕێگریکردن لە لکاندنی ناوچەکانی {{بنز|شارەوانی پڵاڤ|en|Plav Municipality|lt=پڵاڤ}} و {{بنز|گوسینجیە|en|Gusinje|lt=گوسینجیە}} کە بەخشرا بوون بە مۆنتینیگرۆ. دوای چەندین نەبەردی سەرکەوتووانە لەگەڵ ھێزەکانی مۆنتینیگرۆدا، وەک {{بنز|نەبەردی نۆڤشیچە|en|Battle of Novšiće|lt=نەبەردی نۆڤشیچە}}، کۆمەڵەکە ناچار بوو لە ناوچە کێشەلەسەرەکانیان بکشێتەوە. کۆمەڵەکە دواتر لەلایەن سوپای عوسمانییەوە کە لەلایەن سوڵتانەوە نێردرابوو تێکشکێنرا.<ref name="League of Prizren">{{cite encyclopedia|title=Albanian League|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/12553/Albanian-League|encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=5 January 2012}}</ref> ==== سەربەخۆیی ==== [[File:Ismail Qemali (portrait).jpg|thumb|right|180px|{{بنز|ئیسماعیل کەمال|en|Ismail Qemali|lt=ئیسماعیل کەمال}} وەک {{بنز|پێڕستی دامەزرێنەرانی نەتەوەیی#ئەلبانیا|en|List of national founders#Albania|lt=باوکی دامەزرێنەری}} نەتەوەی ھاوچەرخی ئەلبانی ھەژمار دەکرێت.]] ئەلبانیا لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩١٢دا {{بنز|ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی ئەلبانیا|en|Albanian Declaration of Independence|lt=سەربەخۆیی خۆی لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی ڕاگەیاند}}، کە ھاوکات بوو لەگەڵ دامەزراندنی {{بنز|سێناتی ئەلبانیا|en|Senate of Albania|lt=سێنات}} و {{بنز|حکوومەتی کاتیی ئەلبانیا|en|Provisional Government of Albania|lt=حکوومەت}} لەلایەن {{بنز|ئەنجومەنی ڤلۆرا|en|Assembly of Vlorë|lt=ئەنجومەنی ڤلۆراوە}} لە ٤ی کانوونی دووەمی ١٩١٢دا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Giaro |یەکەم=Tomasz |سەردێڕ=Modernisierung durch Transfer zwischen den Weltkriegen |chapter-url=https://books.google.com/books?id=dmrRCdTQBTcC&q=Provisional%20government%20of%20vlore%20december%204%201912&pg=PA185 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Vittorio Klosterman GmbH |شوێن=Frankfurt am Main, Germany |ژپنک=٩٧٨-٣-٤٦٥-٠٤٠١٧-٠|پەڕە=١٨٥|chapter=The Albanian legal and constitutional system between the World Wars |وتەگێڕانەوە=From its own members congress elected a senate (Pleqësi), composed of 18 members, which assumed advisory role to the government.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1920.html |سەردێڕ=Ismail Kemal bey Vlora: Memoirs |یەکەم=Ismail |دوایین=Qemali |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|وتەگێڕانەوە=On the resumption of the sitting, I was elected President of the Provisional Government, with a mandate to form a Cabinet&nbsp;... |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100617232905/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1920.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Giaro |یەکەم=Tomasz |سەردێڕ=Modernisierung durch Transfer zwischen den Weltkriegen |chapter-url=https://books.google.com/books?id=dmrRCdTQBTcC&q=Provisional%20government%20of%20vlore%20december%204%201912&pg=PA185 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Vittorio Klosterman GmbH |شوێن=Frankfurt am Main, Germany |ژپنک=٩٧٨-٣-٤٦٥-٠٤٠١٧-٠|پەڕە=١٨٥|chapter=The Albanian legal and constitutional system between the World Wars |وتەگێڕانەوە=a provisional government, consisting of ten members and led by Vlora, was formed on 4 December.}}</ref> سەروەرییەکەی لەلایەن {{بنز|کۆنفرانسی لەندەنی ١٩١٢–١٩١٣|en|London Conference of 1912–1913|lt=کۆنفرانسی لەندەنەوە}} دانی پێدا نرا. لە ٢٩ی تەممووزی ١٩١٣دا، {{بنز|پەیماننامەی لەندەن (١٩١٣)|en|Treaty of London (1913)|lt=پەیماننامەی لەندەن}} سنوورەکانی وڵاتەکە و دراوسێکانی دیاری کرد، کە چەندین ئەلبانیی لە دەرەوەی ئەلبانیا ھێشتەوە، کە بە شێوەیەکی سەرەکی {{بنز|دابەشکردن (سیاسەت)|en|Partition (politics)|lt=دابەشکرابوون}} لە نێوان {{بنز|شانشینی مۆنتینیگرۆ|en|Kingdom of Montenegro|lt=مۆنتینیگرۆ}}، {{بنز|شانشینی سڕبیا|en|Kingdom of Serbia|lt=سڕبیا}}، و {{بنز|شانشینی یۆنان|en|Kingdom of Greece|lt=یۆناندا}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Elsie |یەکەم=Robert |سەردێڕ=1913 The Conference of London |ناونیشان=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1913_2.html |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110717005551/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1913_2.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> بە بنکەکەی لە ڤلۆرا، {{بنز|لیژنەی نێودەوڵەتیی کۆنتڕۆڵ|en|International Commission of Control|lt=لیژنەی نێودەوڵەتیی کۆنتڕۆڵ}} لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩١٣دا دامەزرا بۆ چاودێریکردنی کارگێڕیی ئەلبانیا تا ئەوکاتەی دامەزراوە سیاسییەکانی خۆی ڕێکدەخران.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Jelavich |یەکەم=Barbara |سەردێڕ=History of the Balkans: Twentieth century |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Hd-or3qtqrsC&pg=PA100 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|بەرگ=٢|orig-year=1983 |ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=The Press Syndicate of University of Cambridge |شوێن=Cambridge, United Kingdom |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٧٤٥٩-٣|پەڕە=[https://archive.org/details/historyofbalkans٠٠٠٠jela/page/١٠١ ١٠١]|chapter=The end of Ottoman rule in Europe |وتەگێڕانەوە=the International Commission&nbsp;... had headquarters in Vlorë |ناونیشان=https://archive.org/details/historyofbalkans0000jela/page/101}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cecl.gr/RigasNetwork/databank/REPORTS/r23/ZAHARIA.html |سەردێڕ=The post – 1989 constitutional course of south east Europe |دوایین=Zaharia |یەکەم=Perikli |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Centre for European Constitutional Law |شوێن=Athens |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110616151647/http://www.cecl.gr/RigasNetwork/databank/REPORTS/r23/ZAHARIA.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}}</ref> {{بنز|ژاندارمەریی نێودەوڵەتی|en|International Gendarmerie|lt=ژاندارمەریی نێودەوڵەتی}} وەک یەکەم ئاژانسی جێبەجێکردنی یاسای {{بنز|میرنشینی ئەلبانیا|en|Principality of Albania|lt=میرنشینی ئەلبانیا}} دامەزرا. لە تشرینی دووەمدا، یەکەم ئەندامانی ژاندارمەری گەیشتنە وڵاتەکە. شازادەی ئەلبانیا {{بنز|ویلھێلمی ڤید|en|Wilhelm of Wied|lt=ویلھێلمی ڤید}} وەک یەکەم شازادەی میرنشینەکە ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Seton-Watson |یەکەم١=R.W. |دوایین٢=Wilson |یەکەم٢=J. Dover |دوایین٣=Zimmern |یەکەم٣=Alfred E. |دوایین٤=Greenwood |یەکەم٤=Arthur |سەردێڕ=The War and Democracy |chapter-url=http://www.gutenberg.org/files/10668/10668.txt |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121113042806/http://www.gutenberg.org/files/10668/10668.txt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|orig-year=1915 |بڵاوکەرەوە=MacMillan |edition=1st |شوێن=London |chapter=III Germany |وتەگێڕانەوە=Prince William of Wied, the first Prince of Albania}}</ref> لە ٧ی ئاداردا، ئەو گەیشتە پایتەختی کاتیی {{بنز|دوورێس|en|Durrës|lt=دوورێس}} و دەستی کرد بە ڕێکخستنی حکوومەتەکەی، و {{بنز|تورھان پاشا پێرمێتی|en|Turhan Pasha Përmeti|lt=تورھان پاشا پێرمێتی}} ڕاسپارد بۆ پێکھێنانی یەکەم کابینەی وەزیرانی ئەلبانی. لە تشرینی دووەمی ١٩١٣دا، ھێزە لایەنگرەکانی عوسمانی ئەلبانی تاجی ئەلبانیایان پێشکەش بە وەزیری جەنگی عوسمانی بە ڕەچەڵەک ئەلبانی، {{بنز|ئەحمەد عیزەت پاشا|en|Ahmed Izzet Pasha|lt=ئەحمەد عیزەت پاشا}} کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.albanianphotography.net/en/dmm.html |سەردێڕ=Albania under prince Wied |یەکەم=Robert |دوایین=Elsie |بەستەری نووسەر=Robert Elsie |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110717003848/http://www.albanianphotography.net/en/dmm.html |وتەگێڕانەوە=pro-Ottoman forces&nbsp;... were opposed to the increasing Western influence&nbsp;... In November 1913, these forces,&nbsp;... had offered the vacant Albanian throne to General Izzet Pasha&nbsp;... War Minister who was of Albanian origin. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}}</ref> جووتیارە لایەنگرەکانی عوسمانی بڕوایان وابوو کە ڕژێمە نوێیەکە ئامرازێکی شەش دۆستی مەسیحیی {{بنز|زلھێزەکان|en|Great Power|lt=زلھێزەکان}} و خاوەن زەوییە خۆجێییەکانە، کە نیوەی زەوییە کێڵدراوەکانیان بەدەستەوە بوو.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Jelavich |یەکەم=Barbara |سەردێڕ=History of the Balkans: Twentieth century |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Hd-or3qtqrsC&pg=PA100 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|بەرگ=٢|orig-year=1983 |ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=The Press Syndicate of University of Cambridge |شوێن=Cambridge, United Kingdom |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٧٤٥٩-٣|پەڕە=١٠٣|وتەگێڕانەوە=peasants..willing listeners to Ottoman propaganda&nbsp;... attached the new regime as a tool of the beys and Christian powers}}</ref> لە شوباتی ١٩١٤دا، {{بنز|کۆماری سەربەخۆی باکووری ئیپیرۆس|en|Autonomous Republic of Northern Epirus|lt=کۆماری سەربەخۆی باکووری ئیپیرۆس}} لە {{بنز|جیرۆکاستێر|en|Gjirokastër|lt=جیرۆکاستێر}} لەلایەن {{بنز|یۆنانییەکانی ئەلبانیا|en|Greeks in Albania|lt=دانیشتووانی یۆنانیی خۆجێییەوە}} دژ بە لکاندنیان بە ئەلبانیا ڕاگەیەندرا. ئەم دەستپێشخەرییە تەمەنی کورت بوو، و لە ساڵی ١٩٢١دا پارێزگا باشوورییەکان خرانە سەر میرنشینی ئەلبانی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bowden|یەکەم١=William|سەردێڕ=Epirus Vetus : the archaeology of a late antique province |ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Duckworth |شوێن=London |ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٥٦-٣١١٦-٤|پەڕە=٢٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=IjsbAAAAYAAJ&q=%22+Autonomous+Republic+of+Northern+Epirus.%22 |وتەگێڕانەوە=the Greek Epirote population of the area refused to be incorporated into the new Albanian state and in February 1914 declared the Autonomous Republic of Northern Epirus&nbsp;... in 1921 Albania was recognised as an independent sovereign state, with its borders established on their present lines.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=ed|یەکەم١=Gregory C. Ference|سەردێڕ=Chronology of 20th century eastern European history |ڕێکەوت=١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=Gale Research|شوێن=Detroit [u.a.]|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٣-٨٨٧٩-٦|پەڕە=٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=RSLsAAAAMAAJ|وتەگێڕانەوە=February 28 George Zographos, a former foreign minister of Greece, proclaims at Gjirokaster the establishment of the Autonomous Republic of Northern Epirus, with Zographos as president. He notifies the International Commission that his government has been established because the Great Powers have not provided the Greeks in southern Albania any guarantees for the protection of the life, property and religious freedom, and ethnic existence.}}</ref> پیاوانی ئایینیی بەرزی ئۆرسۆدۆکس لەنێو سەرسەختترین دژبەرانی {{بنز|ڕێنێسانسی ئەلبانی|en|Albanian National Awakening|lt=ڕێنێسانسی ئەلبانی}} بوون. ڕاپۆرتەکانی ئەو سەردەمە، لەوانەش هی چاودێرە نێودەوڵەتییەکان، سووتاندنی گوندەکان و قوربانیانی مەدەنییان بەڵگەدار کردووە. یاخیبووانی ئۆرسۆدۆکسی نەتەوەپەرست تۆمەتبار کران بە بەئامانجگرتنی دانیشتووانی ئەلبانیی موسڵمان بۆ چەسپاندنی داواکارییە خاکیەکانیان بۆ یۆنان.<ref name="italianattitudetowards">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Shuka |یەکەم١=Xhilda |ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/276458592|سەردێڕ=Italian Attitude Towards the Albanian Issue: Albania's Southern Border at the Conference of Ambassadors in London 1912-1913|journal=Mediterranean Journal of Social Sciences|ڕێکەوت=٢٠١٥|doi=10.5901/mjss.2015.v6n3p325 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> لە ھەمان کاتدا، {{بنز|ڕاپەڕینی جووتیاران لە ئەلبانیا|en|Peasant Revolt in Albania|lt=ڕاپەڕینی جووتیارانی ئەلبانی}} دژ بە ڕژێمە نوێیەکە لەژێر سەرکردایەتیی گرووپێک لە مامۆستایانی ئایینیی موسڵمان کە لە دەوری {{بنز|ئەسعەد پاشا تۆپتانی|en|Essad Pasha Toptani|lt=ئەسعەد پاشا تۆپتانی}} کۆببوونەوە، تەقییەوە، کە خۆی وەک ڕزگارکەری ئەلبانیا و ئیسلام ڕاگەیاندبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.albaniainbrief.com/Albanian%20History/Fighting%20for%20amputated%20Albania.htm |سەردێڕ=The Efforts to settle amputated Albania state |بڵاوکەرەوە=albaniainbrief.com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110601023209/http://albaniainbrief.com/Albanian%20History/Fighting%20for%20amputated%20Albania.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=usurped |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|وتەگێڕانەوە=Thousands of muslim peasants,&nbsp;... were exploited by their leaders Haxhi Qamili, Arif Hiqmeti, Musa Qazimi and Mustafa Ndroqi,&nbsp;... to rebel}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Vickers |یەکەم=Miranda |سەردێڕ=The Albanians: a modern history |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris |ساڵ=١٩٩٩|وتەگێڕانەوە=He gathered round him a group of discontented Muslim priests&nbsp;... and proclaimed himself the savior of Albania and the Champion of Islam. |پەڕە=٨١|ژپنک=٩٧٨-١-٨٦٠٦٤-٥٤١-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=IzI0uOZ2j6gC}}</ref> بۆ بەدەستھێنانی پشتیوانیی خۆبەخشانی کاتۆلیکی {{بنز|میردیتا (ھۆز)|en|Mirdita (tribe)|lt=میردیتا}} لە باکووری ئەلبانیاوە، شازادە {{بنز|ویلھێلمی ڤید|en|Wilhelm of Wied|lt=ڤید}} سەرکردەکەیانی، {{بنز|پرێنک بیبە دۆدا|en|Prênk Bibë Doda|lt=پرێنک بیبە دۆدا}}ی بە وەزیری دەرەوەی میرنشینی ئەلبانیا دەستنیشان کرد. لە ئایار و حوزەیرانی ١٩١٤دا، {{بنز|عیسا بۆلێتینی|en|Isa Boletini|lt=عیسا بۆلێتینی}} و پیاوەکانی، کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە {{بنز|کۆسۆڤۆ|en|Kosovo|lt=کۆسۆڤۆوە}} ھاتبوون، پەیوەندییان بە ژاندارمەریی نێودەوڵەتییەوە کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.albanianphotography.net/en/dmm.html |سەردێڕ=Albania under prince Wied |یەکەم=Robert |دوایین=Elsie |بەستەری نووسەر=Robert Elsie |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110717003848/http://www.albanianphotography.net/en/dmm.html |وتەگێڕانەوە=mostly volunteers from Kosova under their leader Isa Boletini |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}}</ref> و یاخیبووان کاتۆلیکەکانی باکووری {{بنز|میردیتا (ھۆز)|en|Mirdita (tribe)|lt=میردیتایان}} تێکشکاند، و زۆربەی ناوەڕاستی ئەلبانیایان تا کۆتایی ئابی ١٩١٤ دەست بەسەردا گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.albanianphotography.net/en/dmm.html |سەردێڕ=Albania under prince Wied |یەکەم=Robert |دوایین=Elsie |بەستەری نووسەر=Robert Elsie |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110717003848/http://www.albanianphotography.net/en/dmm.html |وتەگێڕانەوە=Panic broke out in Durrës, and the royal family sought refuge on an Italian vessel&nbsp;... |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}}</ref> ڕژێمەکەی شازادە ڤید ڕووخا، و لە ٣ی ئەیلوولی ١٩١٤دا وڵاتەکەی بەجێھێشت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Springer |یەکەم١=Elisabeth |دوایین٢=Kammerhofer |یەکەم٢=Leopold |سەردێڕ=Archiv und Forschung |بڵاوکەرەوە=Oldenbourg Wissenschaftsverlag |ساڵ=١٩٩٣|پەڕە=٣٤٦|ژپنک=٩٧٨-٣-٤٨٦-٥٥٩٨٩-٧}}</ref> === کۆماری یەکەم === [[File:Fan Stilian Noli.jpg|thumb|right|upright|{{بنز|فان نۆلی|en|Fan Noli|lt=فان نۆلی}} ڕۆڵێکی دیاری لە سەدەی ٢٠ەمدا گێڕا، بە داواکردنی سەربەخۆیی ئەلبانیا و بوژاندنەوەی ڕۆشنبیری، ھاوکات وەک {{بنز|سەرۆک وەزیرانی ئەلبانیا|en|Prime Minister of Albania|lt=سەرۆک وەزیران}} لە ساڵی ١٩٢٤دا و دواتریش وەک سەرۆکی {{بنز|کەنیسەی ئۆرسۆدۆکسی ئەلبانیا|en|Albanian Orthodox Church|lt=کەنیسەی ئۆرسۆدۆکسی ئەلبانیا}} خزمەتی کرد.]] قۆناغی {{بنز|سەردەمی نێوان دوو جەنگ|en|interwar period|lt=نێوان دوو جەنگ}} لە ئەلبانیا بە گرفتە ئابووری و کۆمەڵایەتییە بەردەوامەکان، ناستەقامگیریی سیاسی و دەستوەردانی بێگانە دیاری کرا.<ref name="Zickel/Iwaskiw"/> دوای {{بنز|جەنگی جیهانیی یەکەم|en|World War I|lt=جەنگی جیهانیی یەکەم}}، ئەلبانیا فاقدی حکوومەتێکی جێگیر و سنوورە ناسێنراوە نێودەوڵەتییەکان بوو، کە وای کرد لاواز بێت لە بەرامبەر دەسەڵاتە ھاوسێییەکانی وەک یۆنان، ئیتاڵیا و یوگۆسلاڤیا، کە ھەموویان ھەوڵیان دەدا کاریگەریی خۆیان فراوان بکەن.<ref name="Zickel/Iwaskiw"/> ئەمەش بووە ھۆی نادیاریی سیاسی، کە لە ساڵی ١٩١٨دا کاتێک {{بنز|کۆنگرەی دوورێس|en|Congress of Durrës|lt=کۆنگرەی دوورێس}} داوای پاراستنی {{بنز|کۆنفرانسی ئاشتیی پاریس (١٩١٩–١٩٢٠)|en|Paris Peace Conference (1919–1920)|lt=کۆنفرانسی ئاشتیی پاریسی}} کرد بەڵام ڕەتکرایەوە، زیاتر پێگەی ئەلبانیای لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا ئاڵۆزتر کرد. گرژییە خاکیستانییەکان زیادیان کرد کاتێک یوگۆسلاڤیا، بەتایبەتی سڕبیا، ھەوڵی کۆنتڕۆڵکردنی باکووری ئەلبانیای دەدا، لە کاتێکدا یۆنان ئامانجی باڵادەستی بوو لە باشووری ئەلبانیادا. دۆخەکە لە ساڵی ١٩١٩دا خراپتر بوو کاتێک سڕبەکان ھێرشیان کردە سەر دانیشتووانی ئەلبانی، لەنێو شوێنەکانی تر لە {{بنز|گوسینجیە|en|Gusinje|lt=گوسینجیە}} و {{بنز|پڵاڤ، مۆنتینیگرۆ|en|Plav, Montenegro|lt=پڵاڤ}}، کە بووە ھۆی {{بنز|کۆمەڵکوژییەکانی پڵاڤ–گوسینجیە (١٩١٢–١٩١٣)|en|Plav–Gusinje massacres (1912–1913)|lt=کۆمەڵکوژی و ئاوارەبوونی بەرفراوان}}.<ref name="Zickel/Iwaskiw"/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Davies |یەکەم١=Norman |ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=Vanished Kingdoms: The History of Half-Forgotten Europe |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Z4G_Cz9TF88C&q=Serbian+atrocities&pg=RA4-PR26 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=[[Penguin Group|Penguin Books Limited]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٤-١٩٦٠٤٨-٧|پەڕە=١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230913120242/https://books.google.com/books?id=Z4G_Cz9TF88C&q=Serbian+atrocities&pg=RA4-PR26 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Pettifer |یەکەم١=James |دوایین٢=Buchanan |یەکەم٢=Tom |ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=War in the Balkans: Conflict and Diplomacy before World War I |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=g7eKDwAAQBAJ&q=Gusinye+massacre&pg=PA32 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٦٤١-٤|پەڕە=٣٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230913120417/https://books.google.com/books?id=g7eKDwAAQBAJ&q=Gusinye+massacre&pg=PA32 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref> لە ھەمان کاتدا، کاریگەریی ئیتاڵیا لەم ماوەیەدا بەردەوام بوو لە فراوانبوون، کە بەھۆی بەرژەوەندییە ئابوورییەکان و تەماحە سیاسییەکانەوە بوو.<ref name="Vickers"/><ref name="Gerwarth">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Gerwarth |یەکەم١=Robert |ڕێکەوت=٢٠٠٧|سەردێڕ=Twisted Paths: Europe 1914-1945 |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Ts4SDAAAQBAJ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩٩٢-٨١٨٥-٥|پەڕەکان=٢٤٢–٢٦١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230913120715/https://books.google.com/books?id=Ts4SDAAAQBAJ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref> {{بنز|فان نۆلی|en|Fan Noli|lt=فان نۆلی}}، کە بە {{بنز|ئایدیاڵیزم|en|idealism|lt=ئایدیاڵیزمەکەی}} ناسرابوو، لە ساڵی ١٩٢٤دا بووە سەرۆک وەزیران، بە ڕوانگەیەک بۆ دامەزراندنی حکوومەتێکی دەستووریی بە شێوازی ڕۆژئاوایی، ھەڵوەشاندنەوەی دەرەبەگایەتی، ڕووبەڕووبوونەوەی کاریگەریی ئیتاڵیا، و باشترکردنی سێکتەرە گرنگەکان، لەوانە ژێرخان، پەروەردە و چاودێریی تەندروستی.<ref name="Zickel/Iwaskiw"/> ئەو ڕووبەڕووی بەرەنگاریی ھاوپەیمانانی پێشووی بووەوە، کە یارمەتییان دابوو لە لادانی {{بنز|زۆگی یەکەمی ئەلبانیا|en|Zog I of Albania|lt=زۆگ}} لە دەسەڵات، و خەباتی کرد بۆ بەدەستھێنانی یاررمەتیی بێگانە بۆ جێبەجێکردنی کارنامەکەی. بڕیارەکەی نۆلی بۆ دامەزراندنی پەیوەندیی دیپلۆماسی لەگەڵ یەکێتیی سۆڤیەتدا، کە دوژمنی نوخبەی سڕبی بوو، بووە ھۆی تۆمەتبارکردنی بە {{بنز|بۆلشێڤیزم|en|bolshevism|lt=بۆلشێڤیزم}} لەلایەن بێلگرادەوە.<ref name="Zickel/Iwaskiw"/> ئەمەش لە بەرامبەردا بووە ھۆی زیاتربوونی پەستان لەلایەن ئیتاڵیاوە و لە کۆتاییدا بە گەڕانەوەی زۆگ بۆ دەسەڵات گەیشتە لووتکە. لە ساڵی ١٩٢٨دا، زۆگ ئەلبانیای لە کۆمارەوە گۆڕی بۆ پاشایەتییەک کە پشتیوانیی {{بنز|ئیتاڵیای فاشیست (١٩٢٢-١٩٤٣)|en|Fascist Italy (1922–1943)|lt=ئیتاڵیای فاشیستی}} بەدەستھێنا، و زۆگ نازناوی پاشا زۆگی یەکەمی وەرگرت. گۆڕانکارییە دەستوورییە سەرەکییەکان سێناتیان ھەڵوەشاندەوە و ئەنجومەنی نیشتمانیی یەکپارچەیان دامەزراند ھاوکات لەگەڵ پاراستنی دەسەڵاتە دەسەڵاتخوازەکانی زۆگدا.<ref name="Zickel/Iwaskiw"/> لە ساڵی ١٩٣٩دا، ئیتاڵیا لەژێر دەسەڵاتی {{بنز|بینیتۆ موسۆلینی|en|Benito Mussolini|lt=بینیتۆ موسۆلینیدا}} داگیرکارییەکی سەربازیی بۆ سەر ئەلبانیا دەست پێکرد، کە بووە ھۆی دەربەدەربوونی زۆگ و دروستکردنی {{بنز|پارێزراوی ئیتاڵیی ئەلبانیا (١٩٣٩–١٩٤٣)|en|Italian protectorate of Albania (1939–1943)|lt=ناوچەیەکی پارێزراوی ئیتاڵی}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Keegan |یەکەم١=John |دوایین٢=Churchill |یەکەم٢=Winston |ڕێکەوت=١٩٨٦|سەردێڕ=The Second World War (Six Volume Boxed Set) |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=e0_3Nrc8D0wC&pg=PA314 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |شوێن=[[Boston]], United States |بڵاوکەرەوە=[[Mariner Books]] |ژپنک=٠-٣٩٥-٤١٦٨٥-X|پەڕە=٣١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230913121029/https://books.google.com/books?id=e0_3Nrc8D0wC&pg=PA314 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref><ref name="isbn0-8240-7029-1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Zabecki |یەکەم= David T. |سەردێڕ=World War II in Europe: an encyclopedia |بڵاوکەرەوە=Garland Pub |شوێن=New York |ساڵ=١٩٩٩|پەڕەکان=١٣٥٣|ژپنک=٠-٨٢٤٠-٧٠٢٩-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=gYDN-UfehEEC&q=albania+%22Italian+protectorate%22&pg=PA1353}}</ref> کاتێک {{بنز|جەنگی جیهانیی دووەم|en|World War II|lt=جەنگی جیهانیی دووەم}} پێشڕەویی کرد، ئیتاڵیا ئامانجی بوو دەسەڵاتی خاکی خۆی لە بەڵکاندا فراوان بکات، لەوانە داواکاریی خاکی لەسەر ناوچەکانی یۆنان ({{بنز|چامیریا|en|Chameria|lt=چامیریا}})، مەقدۆنیا، مۆنتینیگرۆ و کۆسۆڤۆ. ئەم تەماحانە بنەمای {{بنز|پارێزراوی ئیتاڵیی ئەلبانیا (١٩٣٩–١٩٤٣)|en|Italian protectorate of Albania (1939–1943)|lt=ئەلبانیای مەزنیان}} داڕشت، کە ئامانجی یەکخستنی سەرجەم ناوچەکانی خاوەن زۆرینەی دانیشتووانی ئەلبانی بوو بۆ ناو یەک وڵات.<ref name="BogdaniLoughlin2007">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bogdani|یەکەم١=Mirela|دوایین٢=Loughlin|یەکەم٢=John|سەردێڕ=Albania and the European Union: The Tumultuous Journey Towards Integration and Accession|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=32Wu8H7t8MwC&pg=PA230 |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٥١١-٣٠٨-٧|پەڕە=٢٣٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٤٣دا، کاتێک کۆنتڕۆڵی ئیتاڵیا دابەزی، {{بنز|ئاڵمانیای نازی|en|Nazi Germany|lt=ئاڵمانیای نازی}} کۆنتڕۆڵی ئەلبانیای گرتە دەست، و ئەلبانیییەکانی خستە ژێر کاری زۆره‌ملێ، ئیستغڵالی ئابووری و سەرکوتکاری لەژێر {{بنز|داگیرکاریی ئاڵمانیا بۆ سەر ئەلبانیا|en|German occupation of Albania|lt=دەسەڵاتی ئاڵمانیادا}}. ئەم قۆناغە بینەری دەرکردنی زۆره‌ملێ و کۆمەڵکوژیی {{بنز|ئەلبانیییەکانی چام|en|Cham Albanians|lt=ئەلبانیییەکانی چام}} بوو، کە گرووپێکی زۆرینە موسڵمان بوون. دابەشبوونی ئایینی وەک پاساوێک بۆ توندوتیژی بەکارھێنرا، و ھەندێک لە ئۆرسۆدۆکسە خۆجێییەکان دراوسێ موسڵمانەکانی خۆیانیان بۆ گرووپە نیمچەسەربازییەکان دیاری دەکرد، کە بووە ھۆی کۆمەڵکوژی و دەرکردنی زۆره‌ملێی ھەزاران کەس.<ref name="italianattitudetowards" /><ref name="Morrock2010">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morrock|یەکەم=Richard|سەردێڕ=The Psychology of Genocide and Violent Oppression: A Study of Mass Cruelty from Nazi Germany to Rwanda|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CZtnAbKkOmIC&pg=PA55 |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=McFarland|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٤-٥٦٢٨-٤|پەڕە=٥٥|وتەگێڕانەوە=The nationalist Balli Kombetar, which had fought against Italy, made a deal with the German invaders, and formed a "neutral" government in Tirana which&nbsp;...}}</ref> ئاراستەکە لە ساڵی ١٩٤٤دا گۆڕا کاتێک ھێزە پارتیزانە ئەلبانیییەکان، لەژێر سەرکردایەتیی {{بنز|ئەنڤەر خۆجە|en|Enver Hoxha|lt=ئەنڤەر خۆجە}} و سەرکردە کۆمۆنیستەکانی تردا، بە سەرکەوتوویی ئەلبانیایان لە داگیرکاریی ئاڵمانیا ڕزگار کرد.<ref name="Albanian Nationalism">{{cite encyclopedia|title=Albanian Nationalism|url=https://www.britannica.com/place/Albania/Albanian-nationalism|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=22 November 2016|archive-date=15 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230315031702/https://www.britannica.com/place/Albania/Albanian-nationalism|url-status=live}}</ref> === کۆماری سۆشیالیستی === [[File:Enver Hoxha (portret).jpg|thumb|right|upright|{{بنز|ئەنڤەر خۆجە|en|Enver Hoxha|lt=ئەنڤەر خۆجە}} سەرکردەی دامەزرێنەری ئەلبانیای کۆمۆنیست بوو و فەرمانڕەوای بۆ زیاتر لە چوار دەیە بوو، کە ڕژێمێکی جێبەجێ کرد بە {{بنز|دەسەڵاتخوازی|en|authoritarianism|lt=دەسەڵاتخوازی}} و {{بنز|گۆشەگیریخوازی|en|isolationism|lt=گۆشەگیریخوازییەوە}} دیاری کرابوو.]] دامەزراندنی {{بنز|کۆماری سۆشیالیستیی گەلی ئەلبانیا|en|People's Socialist Republic of Albania|lt=کۆماری گەلی ئەلبانیا}} لەژێر سەرکردایەتیی {{بنز|ئەنڤەر خۆجە|en|Enver Hoxha|lt=ئەنڤەر خۆجەدا}} سەردەمێکی گرنگ بوو لە مێژووی ھاوچەرخی ئەلبانیادا.<ref>{{cite encyclopedia|title=Enver Hoxha|url=https://www.britannica.com/biography/Enver-Hoxha|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=22 November 2016|archive-date=25 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190725152021/https://www.britannica.com/biography/Enver-Hoxha|url-status=live}}</ref> ڕژێمەکەی خۆجە ئامێزی بۆ {{بنز|مارکسیزم-لێنینیزم|en|Marxism–Leninism|lt=ئایدۆلۆژیای مارکسیستی-لێنینیستی}} گرت و سیاسەتە {{بنز|دەسەڵاتخوازی|en|Authoritarianism|lt=دەسەڵاتخوازەکانی}} جێبەجێ کرد، لەوانە قەدەغەکردنی ڕێوڕەسمە ئایینییەکان، سزای توند لەسەر گەشتکردن، و ھەڵوەشاندنەوەی مافی موڵکایەتیی تایبەت.<ref name="HRW C">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Human Rights Watch]] (HRW) |سەردێڕ=Human Rights in Post-Communist Albania |ناونیشان=https://www.hrw.org/legacy/summaries/s.albania963.html |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230911115340/https://www.hrw.org/legacy/summaries/s.albania963.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا بە نموونەیەکی بەردەوام لە پاکتاوکردن، سەرکوتکاریی بەرفراوان، خیانەت، و دژایەتیکردنی کاریگەرییە دەرەکییەکان پێناسە دەکرا.<ref name="HRW C"/> ھەر جۆرە دژایەتییەک یان بەرەنگاربوونەوەیەک بۆ دەسەڵاتەکەی بە سزای خێرا و توند وەڵام دەدرایەوە، وەک دوورخستنەوەی ناوخۆیی، زیندانیکردنی درێژخایەن، و لەسێدارەدان.<ref name="HRW C"/> ڕژێمەکە ڕووبەڕووی کۆمەڵێک ئاڵۆزی بووەوە، لەوانە ھەژاریی بەرفراوان، نەخوێندەواری، قەیرانی تەندروستی و نایەکسانیی جێندەری.<ref name="Albanian Nationalism"/> لە وەڵامدا، خۆجە دەستپێشخەرییەکی ھاوچەرخکردنی دەست پێکرد بە ئامانجی بەدەستھێنانی ڕزگاربوونی ئابووری و کۆمەڵایەتی و گۆڕینی ئەلبانیا بۆ کۆمەڵگەیەکی پیشەسازی.<ref name="Albanian Nationalism"/> ڕژێمەکە لەپێشینەی بەرزی دا بە ھەمەجۆرکردنی ئابووری لە ڕێگەی پیشەسازیکردن بە شێوازی سۆڤیەت، پەرەپێدانی گشتگیری ژێرخان وەک ناساندنی {{بنز|ھێڵی ئاسنی ئەلبانیا|en|Hekurudha Shqiptare|lt=سیستمی ھێڵی ئاسن}}، فراوانکردنی خزمەتگوزارییەکانی پەروەردە و چاودێریی تەندروستی، لەناوبردنی نەخوێندەواریی گەورەساڵان، و پێشکەوتنی ئامانجدار لە ناوچەکانی وەک مافەکانی ئافرەتاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fischer |یەکەم=Bernd |وێبگە=[[OpenDemocracy]] |سەردێڕ=Albania and Enver Hoxha's legacy |ناونیشان=https://www.opendemocracy.net/en/albania-and-enver-hoxhas-legacy/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230911122056/https://www.opendemocracy.net/en/albania-and-enver-hoxhas-legacy/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pano |یەکەم=Aristotel |سەردێڕ=Panorama of the Economic-Social Development of Socialist Albania |ناونیشان=http://www.revolutionarydemocracy.org/archive/panorama.htm |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230531224429/http://www.revolutionarydemocracy.org/archive/panorama.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>''40 Years of Socialist Albania'', Dhimiter Picani</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Qori|یەکەم=Arlind|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=From Faculty to Factory|ناونیشان=https://jacobinmag.com/2019/02/albania-student-movement-higher-education|ئیش=[[Jacobin (magazine)|Jacobin]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190223155513/https://jacobinmag.com/2019/02/albania-student-movement-higher-education/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[File:Bunker in Albanian Alps.jpg|thumb|left|{{بنز|سەنگەرەکانی ئەلبانیا|en|Bunkers in Albania|lt=سەنگەرەکان لە ئەلبانیا}} دروست کران بۆ ڕێگریکردن لە داگیرکاریی دەرەکیی ئەگەری. تا ساڵی ١٩٨٣، نزیکەی ١٧٣,٣٧١ سەنگەر لە سەرانسەری خاکەکەیدا بەڵاو ببوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://shqiptarja.com/speciale/2751/ekskluzive-hapet-dosja-ja-harta-e-bunkereve-e-tuneleve-sekrete-257289.html|سەردێڕ=Hapet dosja, ja harta e bunkerëve dhe tuneleve sekretë|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170917171111/http://shqiptarja.com/speciale/2751/ekskluzive-hapet-dosja-ja-harta-e-bunkereve-e-tuneleve-sekrete-257289.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>]] مێژووی دیپلۆماسیی ئەلبانیا لەژێر دەسەڵاتی خۆجەدا بە ململانێی بەرچاو دیاری کرا.<ref name="Zickel/Iwaskiw"/> لە سەرەتادا وەک دەوڵەتێکی مانگی دەستکرد لەگەڵ یوگۆسلاڤیادا ھاوپەیمان بوو، بەڵام پەیوەندییەکە خراپتر بوو کاتێک یوگۆسلاڤیا ئامانجی بوو ئەلبانیا بخاتە ناو خاکی خۆیەوە.<ref name="Zickel/Iwaskiw"/> دواتر، ئەلبانیا پەیوەندیی لەگەڵ یەکێتیی سۆڤیەتدا دامەزراند و چوونە نێو ڕێککەوتنی بازرگانی لەگەڵ وڵاتانی تری ئەورووپای ڕۆژھەڵاتدا، بەڵام تووشی ناکۆکی بوو لەسەر سیاسەتەکانی سۆڤیەت، کە بووە ھۆی ئاڵۆزبوونی پەیوەندییەکان لەگەڵ مۆسکۆ و پچڕانی دیپلۆماسی لە ساڵی ١٩٦١دا.<ref name="Zickel/Iwaskiw"/> لە ھەمان کاتدا، گرژییەکان لەگەڵ ڕۆژئاوادا زیادیان کرد بەھۆی ڕەتکردنەوەی ئەلبانیا بۆ ئەنجامدانی ھەڵبژاردنی ئازاد و تۆمەتبارکردنی پشتیوانیی ڕۆژئاوا بۆ {{بنز|دژەکۆمۆنیزم|en|Anti-communism|lt=ڕاپەڕینە دژەکۆمۆنیستەکان}}. ھاوبەشیی بەردەوامی ئەلبانیا لەگەڵ چیندا بوو؛ لە کاتی {{بنز|لێکترازانی چین و سۆڤیەت|en|Sino-Soviet split|lt=ململانێی چین و سۆڤیەتدا}} لایەنگریی پەکینی کرد، کە بووە ھۆی پچڕانی پەیوەندییەکان لەگەڵ یەکێتیی سۆڤیەت و کشانەوە لە {{بنز|پەیمانی وارشۆ|en|Warsaw Pact|lt=پەیمانی وارشۆ}} لە وەڵامی داگیرکردنی چێکۆسلۆڤاکیا لە ساڵی ١٩٦٨دا. بەڵام پەیوەندییەکانیان لە ساڵی ١٩٧٠دا وەک وەستانێک مایەوە، کە ھەردوولای ھاندا ھەڵسەنگاندن بۆ پابەندبوونی خۆیان بکەنەوە، و ئەلبانیا بە شێوەیەکی چالاکانە پاشکۆیەتیی خۆی بۆ چین کەم کردەوە.<ref name="Zickel/Iwaskiw"/> لەژێر ڕژێمەکەی خۆجەدا، ئەلبانیا تووشی ھەڵمەتێکی بەرفراوان بووەوە کە پیاوانی ئایینیی ئایینە جیاوازەکانی بەئامانج دەگرت، کە بووە ھۆی چەوساندنەوەی گشتی و لەسێدارەدان، بەتایبەتی بەئامانجگرتنی موسڵمانان، کاتۆلیکە ڕۆمانییەکان و پەیڕەوانی ئۆرسۆدۆکسی ڕۆژھەڵات.<ref name="Zickel/Iwaskiw"/> لە ساڵی ١٩٤٦دا، موڵکە ئایینییەکان تووشی خۆماڵیکردن بوونەوە، کە ھاوکات بوو لەگەڵ داخستن یان گۆڕینی دامەزراوە ئایینییەکان بۆ مەبەستی جۆراوجۆری تر.<ref name="Zickel/Iwaskiw"/> ئەمەش لە ساڵی ١٩٧٦دا گەیشتە لووتکە، کاتێک ئەلبانیا بووە یەکەم دەوڵەتی بێباوەڕی دەستووری لە جیھاندا.<ref name="Elsie p27">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Historical Dictionary of Albania|دوایین=Elsie|یەکەم=Robert|بڵاوکەرەوە=[[The Scarecrow Press]]|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٦١٨٨-٦|edition=2nd|زنجیرە=Historical Dictionaries of Europe, No. 75|شوێن=Lanham, MD, and Plymouth|پەڕە=[https://books.google.com/books?id=haFlGXIg٨uoC&pg=PA٢٧ ٢٧]}}</ref> لەژێر ئەم ڕژێمەدا، ھاووڵاتیان ناچار کران دەست لە بڕوا ئایینییەکانیان ھەڵبگرن، شێوازی ژیانی عەلمانی بگرنە بەر، و ئایدۆلۆژیای سۆشیالیستی پەیڕەو بکەن.<ref name="Zickel/Iwaskiw"/><ref name="Elsie p27"/> === کۆماری چوارەم === [[File:Tirana Square 1988.jpg|thumb|right|لە ساڵی ١٩٨٨دا، یەکەم بێگانەکان ڕێگەیان پێ درا بچنە ناو {{بنز|مەیدانی ئەسکەندەر بەگ|en|Skanderbeg Square|lt=مەیدانی ئەسکەندەر بەگ}} بێ ئۆتۆمبێل لە {{بنز|تیرانا|en|Tirana|lt=تیرانا}}.]] دوای چوار دەیە لە کۆمۆنیزم ھاوکات لەگەڵ {{بنز|شۆڕشەکانی ١٩٨٩|en|revolutions of 1989|lt=شۆڕشەکانی ١٩٨٩دا}}، ئەلبانیا بینەری زیادبوونی بەرچاوی چالاکیی سیاسی بوو، بەتایبەتی لەنێو خوێندکاراندا، کە بووە ھۆی گۆڕانکاری لە سیستمی باودا. دوای یەکەم {{بنز|ھەڵبژاردنی چەند حزبی|en|multi-party elections|lt=ھەڵبژاردنی چەند حزبیی}} ساڵی {{بنز|ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەلبانیا (١٩٩١)|en|Albanian parliamentary election, 1991|lt=١٩٩١}}، حزبی کۆمۆنیست پێگەیەکی بەھێزی لە پەرلەماندا پاراست تا تێکشکاندنی لە {{بنز|ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەلبانیا (١٩٩٢)|en|Albanian parliamentary election, 1992|lt=ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی ١٩٩٢دا}} لەلایەن {{بنز|حزبی دیموکراتیی ئەلبانیا|en|Democratic Party of Albania|lt=حزبی دیموکراتەوە}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Commission on Security and Cooperation in Europe]] (CSCE) |سەردێڕ=Report: The Elections in Albania |ناونیشان=https://www.csce.gov/international-impact/publications/report-elections-albania |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001110932/https://www.csce.gov/international-impact/publications/report-elections-albania |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ١٩٩١}}</ref> سەرچاوە ئابووری و دارایییە بەرچاوەکان بۆ {{بنز|شەمای ئیستغڵالی ھەرەم لە ئەلبانیا|en|Pyramid schemes in Albania|lt=شەمای ئیستغڵالی ھەرەمی}} تەرخان کران کە بە شێوەیەکی بەرفراوان لەلایەن حکوومەتەوە پشتیوانی دەکران. شەمایەکە لە نێوان یەک لە شەش تا یەک لە سێی دانیشتووانی وڵاتەکەی گرتبۆوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Jarvis |یەکەم=Christopher |ساڵ=٢٠٠٠|ناونیشان=http://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2000/03/jarvis.htm |سەردێڕ=The Rise and Fall of the Albanian Pyramid Schemes |journal=Finance and Development |بەرگ=٣٧|issue=1 |پەڕەکان=١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20000510075306/http://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2000/03/jarvis.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Bezemer |یەکەم=Dirk |ساڵ=٢٠٠١|سەردێڕ=Post-socialist Financial Fragility: The Case of Albania |journal=Cambridge Journal of Economics |بەرگ=٢٥|issue=1 |پەڕەکان=١–٢٥|doi=10.1093/cje/25.1.1 |jstor=23599718 |hdl=10419/85494 |hdl-access=free |ناونیشان=http://papers.tinbergen.nl/99045.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://papers.tinbergen.nl/99045.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەڕای ئاگادارکردنەوەکانی {{بنز|سندووقی نێودەوڵەتیی پول|en|International Monetary Fund|lt=سندووقی نێودەوڵەتیی پول}}، {{بنز|سالی بەرانیشا|en|Sali Berisha|lt=سالی بەرانیشا}} بەرگری لە شەمایەکە کرد وەک کۆمپانیای وەبەرھێنانی گەورە، کە بووە ھۆی ئەوەی کەسانی زیاتر پارەکانیان بگوازنەوە و خانوو و ئاژەڵەکانیان بپڕۆشن بۆ ئەوەی بخرێتە ناو شەمایەکەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Musaraj |یەکەم=Smoki |ساڵ=٢٠١١|سەردێڕ=Tales from Albarado: The Materiality of Pyramid Schemes in Post-socialist Albania |journal=Cultural Anthropology |بەرگ=٢٦|issue=1 |پەڕەکان=٨٤–١١٠|doi=10.1111/j.1548-1360.2010.01081.x|doi-access=free}}</ref> شەمایەکان لە کۆتایی ساڵی ١٩٩٦دا دەستیان کرد بە داڕمان، کە بووە ھۆی ئەوەی زۆرێک لە وەبەرھێنەران پەیوەندی بە خۆپێشاندانی ھێمنانەی سەرەتایییەوە بکەن دژ بە حکوومەت، و داوای گەڕاندنەوەی پارەکانیان بکەن. خۆپێشاندانەکان لە شوباتی ١٩٩٧دا بوونە توندوتیژی کاتێک ھێزەکانی حکوومەت وەڵامیان دایەوە بە تەقەکردن لە خۆپێشاندەران. لە ئاداردا، پۆلیس و پاسەوانی کۆماری ڕایانکرد، و چەکخانەکانیان بە کراوەیی ھێشتەوە. ئەم چەکانە خێرا لەلایەن میلیشیا و گرووپە تاوانکارییەکانەوە بەتاڵ کران. {{بنز|ئاڵۆزیی شاریی ئەلبانی لە ١٩٩٧|en|1997 Albanian civil unrest|lt=جەنگی ناوخۆیی}} ئەنجامدراو بووە ھۆی شەپۆلێکی چۆڵکردنی ھاووڵاتیانی بێگانە و پەنابەران.<ref>For the most part, the [[Albanian diaspora|Albanian refugees]] emigrated to [[Albanians in Italy|Italy]], [[Albanian communities in Greece|Greece]], [[Albanians in Switzerland|Switzerland]], [[Albanians in Germany|Germany]], or North America.</ref> قەیرانەکە بووە ھۆی دەستلەکارکێشانەوەی ھەم {{بنز|ئەلێکساندەر مەکسی|en|Aleksandër Meksi|lt=ئەلێکساندەر مەکسی}} و ھەم {{بنز|سالی بەرانیشا|en|Sali Berisha|lt=سالی بەرانیشا}} لە پۆستەکانیان دوای ھەڵبژاردنی گشتی. لە نیسانی ١٩٩٧دا، {{بنز|ئۆپراسیۆنی ئالبا|en|Operation Alba|lt=ئۆپراسیۆنی ئالبا}}، ھێزێکی پاراستنی ئاشتیی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بە سەرکردایەتیی ئیتاڵیا، چووە نێو ئەلبانیاوە بە دوو ئامانج: بۆ یارمەتیدان لە چۆڵکردنی بێگانەکان و دابینکردنی زەمینە بۆ ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان. ڕێکخراوی نێودەوڵەتیی سەرەکیی بەشداربوو بەشی {{بنز|کێشەی جەنگی ناوخۆیی ئەلبانیا لە ١٩٩٧#دەستوەردانی نێودەوڵەتی|en|Albanian civil war of 1997#International intervention|lt=چەند نەتەوەییی}} {{بنز|یەکێتیی ئەورووپای ڕۆژئاوا|en|Western European Union|lt=یەکێتیی ئەورووپای ڕۆژئاوا}} و {{بنز|پۆلیسی ئەلبانیا|en|Albanian Police|lt=پۆلیسی ئەلبانی}} بوو، کە لەگەڵ حکوومەتدا کاری کرد بۆ دووبارە ڕێکخستنەوەی {{بنز|سیستمی دادوەریی ئەلبانیا|en|Judicial system of Albania|lt=سیستمی دادوەری}} و لە ھەمان کاتدا پۆلیسی ئەلبانی. === سەردەمی ھاوچەرخ === [[File:2019-11-26_Mamurras,_Albania_M6.4_earthquake_shakemap_(USGS).jpg|thumb|upright|{{بنز|بوومەلەرزەی ئەلبانیا (٢٠١٩)|en|2019 Albania earthquake|lt=بوومەلەرزەی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}} بەھێزترین بوومەلەرزە بوو کە لە زیاتر لە چوار دەیەدا لە ئەلبانیای دا بێت.<ref>{{cite anss|Albania|2019|us70006d0m|M 6.4 – 16 km WSW of Mamurras, Albania|access-date=1 December 2019}}</ref>]] دوای کەوتنی سیستمی کۆمۆنیستی، ئەلبانیا ھەوڵی یەکگرتنەوەی لەگەڵ دامەزراوە یۆرۆ-ئەتلەنتیکییەکاندا دا. بە فەرمی لە ٢٨ی نیسانی ٢٠٠٩دا داواکاریی ئەندامێتیی لە {{بنز|یەکێتیی ئەورووپا|en|European Union|lt=یەکێتیی ئەورووپا}} پێشکەش کرد و لە ھەمان ساڵدا پەیوەندیی بە {{بنز|ناتۆ|en|NATO|lt=ناتۆوە}} کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[European Commission]] |سەردێڕ=Albania{{spaced ndash}}EU-Albania relations |ناونیشان=http://ec.europa.eu/enlargement/potential-candidate-countries/albania/eu_albania_relations_en.htm |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130626032053/http://ec.europa.eu/enlargement/potential-candidate-countries/albania/eu_albania_relations_en.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name = "Albania_Croatia_EU">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[NATO|North Atlantic Treaty Organization]] |سەردێڕ=Ceremony marks the accession of Albania and Croatia to NATO |ناونیشان=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_52902.htm |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230903225736/https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_52902.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە حوزەیرانی ٢٠١٤دا پێگەی کاندیدی یەکێتیی ئەورووپای پێ بەخشرا، لە کاتێکدا گفتوگۆکانی چوونەناوەوە بە یەکەم کۆنفرانسی نێوان حکوومەتەکان لە تەممووزی ٢٠٢٢دا دەستیان پێکرد.<ref name="EU CS">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=European Commission |سەردێڕ=EU candidate status for Albania |ناونیشان=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/MEMO_14_439 |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230505211210/https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/MEMO_14_439 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name = "EUcouncil">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania |ناونیشان=https://www.consilium.europa.eu/en/policies/albania/ |بڵاوکەرەوە=Council of the European Union |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> ئەلبانیا گفتوگۆکانی لەسەر پێڕستی بنەما بنەڕەتییەکان لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا کێشایەوە و، تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٥، سەرجەم پێڕستەکانی گفتوگۆی کردەوە، کە لەلایەن کۆمسیۆنی ئەورووپاوە وەک وەرچەرخانێکی گرنگ لە پرۆسەی چوونەناوەوەدا وەسف کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania |ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://enlargement.ec.europa.eu/countries/albania_en |بڵاوکەرەوە=European Commission |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Accession Conference with Albania: EU opens negotiations on the fundamentals cluster |ناونیشان=https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-ministerial-meetings/2024/10/15/ |بڵاوکەرەوە=Council of the European Union |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> {{بنز|ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەلبانیا (٢٠١٣)|en|2013 Albanian parliamentary election|lt=ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی ٢٠١٣ی ئەلبانیا}} کۆتایی بە ھەشت ساڵ دەسەڵاتی {{بنز|حزبی دیموکراتیی ئەلبانیا|en|Democratic Party of Albania|lt=حزبی دیموکرات}} لەژێر سەرکردایەتیی {{بنز|سالی بەرانیشا|en|Sali Berisha|lt=سالی بەرانیشادا}} ھێنا. {{بنز|حزبی سۆشیالیستیی ئەلبانیا|en|Socialist Party of Albania|lt=حزبی سۆشیالیست}}، بە سەرکردایەتیی {{بنز|ئێدی ڕاما|en|Edi Rama|lt=ئێدی ڕاما}}، ھەڵبژاردنەکەی وەک ھێزی سەرەکیی {{بنز|ھاوبەشیی بۆ ئەلبانیایەکی ئەورووپی|en|Alliance for a European Albania|lt=ھاوبەشیی بۆ ئەلبانیایەکی ئەورووپی}} بردەوە، لەگەڵ {{بنز|بزووتنەوەی سۆشیالیستی بۆ یەکگرتنەوە|en|Socialist Movement for Integration|lt=بزووتنەوەی سۆشیالیستی بۆ یەکگرتنەوە}} وەک ھاوبەشی ھاوپەیمانی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Albanian leader concedes defeat, soothes fears of poll dispute |ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-albania-election/albanian-leader-concedes-defeat-soothes-fears-of-poll-dispute-idUSBRE95P1BN20130626/ |ئیش=Reuters |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Albania's new Socialist-led government targets economy, EU |ناونیشان=https://www.reuters.com/article/world/albanias-new-socialist-led-government-targets-economy-eu-idUSBRE98E0CH/ |ئیش=Reuters |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> حکوومەتەکانی ڕاما چاکسازیی دادوەری، گۆڕانکاریی لە ئیدارەی گشتیدا، دووبارە ئاوەدانکردنەوەی شارەکان، بەدیجیتاڵکردنی خزمەتگوزارییە گشتییەکان، گەشەپێدانی گەشتوگوزار و چوونەناو یەکێتیی ئەورووپایان وەک لەپێشینە سەرەکییەکان بەرز کردەوە. پاکێجێکی گەورەی چاکسازیی دادپەروەری کە لە ساڵی ٢٠١٦دا پەسەند کرا، دامەزراوەی نوێی دروست کرد لەوانە {{بنز|پەیکەری تایبەت دژ بە گەندەڵی و تاوانی ڕێکخراو|en|Special Structure against Corruption and Organized Crime|lt=پەیکەری تایبەت دژ بە گەندەڵی و تاوانی ڕێکخراو}} (SPAK)، کە دواتر بووە ناوەندی دادگاییکردنی کەیسەکانی گەندەڵیی ئاستی بەرز و تاوانی ڕێکخراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=OSCE Presence in Albania supports SPAK and Special Courts |ناونیشان=https://www.osce.org/presence-in-albania/556881 |بڵاوکەرەوە=OSCE |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> لە ھەمان کاتدا، خولی درێژخایەنی ڕاما زیاتر بووە بابەتێکی جێی گەنگەشە. حزبی سۆشیالیست لە ھەڵبژاردنە پەرلەمانییەکانی {{بنز|ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەلبانیا (٢٠١٧)|en|2017 Albanian parliamentary election|lt=٢٠١٧}}، {{بنز|ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەلبانیا (٢٠٢١)|en|2021 Albanian parliamentary election|lt=٢٠٢١}} و {{بنز|ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەلبانیا (٢٠٢٥)|en|2025 Albanian parliamentary election|lt=٢٠٢٥دا}} سەرکەوتنی بەدەستھێنا، کە ڕامای کردە یەکەم سەرۆک وەزیرانی ئەلبانی کە چوار خولی بەردەوام مسۆگەر بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Deutsche Welle]] |سەردێڕ=Albania: PM Edi Rama secures third term for Socialist Party |ناونیشان=https://www.dw.com/en/albania-pm-edi-rama-secures-third-term-for-socialist-party/a-57356202 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210610072140/https://www.dw.com/en/albania-pm-edi-rama-secures-third-term-for-socialist-party/a-57356202 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Albania's Rama wins historic fourth term, opposition says vote stolen |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/europe/albanias-rama-on-brink-landslide-election-win-2025-05-13/ |ئیش=Reuters |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> باڵادەستیی ئەو ھاوکات بوو لەگەڵ ڕەخنەی بەردەوامی حزبەکانی ئۆپۆزسیۆن، کۆمەڵگەی مەدەنی و چاودێرە نێودەوڵەتییەکان لەسەر گەندەڵی، لاوازیی کۆنتڕۆڵ و ھاوسەنگی، دەستبەسەرداگرتنی دەوڵەت، پەستانی میدیایی و بەکارھێنانی سەرچاوەکانی دەوڵەت لە ھەڵبژاردنەکاندا. ڕێکخراوی {{بنز|فریدم ھاوس|en|Freedom House|lt=فریدم ھاوس}} ئەلبانیای وەک "بەشێک بە ئازاد" و وەک "ڕژێمێکی گواستنەوەیی یان ھێبریدی" پۆلێن کردووە، ھاوکات ئاماژەی بەوە داوە کە ھەڵبژاردنەکان کێبڕکێکارانەن بەڵام سیاسەت زۆر جەمسەربەندە، لە دەوری کەسایەتییە باڵادەستەکان ڕێکخراوە، و بەھۆی گەندەڵی و بەرتیلدانەوە کاریگەریی لەسەر دروست بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania: Freedom in the World 2026 Country Report |ناونیشان=https://freedomhouse.org/country/albania/freedom-world/2026 |بڵاوکەرەوە=Freedom House |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania: Country Profile |ناونیشان=https://freedomhouse.org/country/albania |بڵاوکەرەوە=Freedom House |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> ھەڵسەنگاندنی ''نەتەوەکان لە گواستنەوەدا''ی فریدم ھاوس حکومڕانیی نیشتمانیی ئەلبانیای وەک دیموکراتیک وەسف کردووە بەڵام ژێر دەسەڵاتی سیاسەتی حزبیی کڵاینتلیستی و کەسایەتییە تاکەکەسییەکان، و ڕایگەیاندووە کە ھەڵبژاردنەکان زۆرجار بە کڕینی دەنگ، دەستکاری، ساختەکاری و لایەنگری لە سنووردارکردنی بازنەکانی ھەڵبژاردندا شێوێنراون.<ref name="albanianationsin">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania: Nations in Transit 2024 Country Report |ناونیشان=https://freedomhouse.org/country/albania/nations-transit/2024 |بڵاوکەرەوە=Freedom House |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> شڵەژانی سەبارەت بە دەستبەسەرداگرتنی دەوڵەت ھەروەھا بووە بابەتی دووبارە لە ھەڵسەنگاندنەکانی ئەلبانیادا. لە ساڵی ٢٠٢١دا، {{بنز|شەفافیەتی نێودەوڵەتی|en|Transparency International|lt=شەفافیەتی نێودەوڵەتی}} و پەیمانگەی دیموکراسی و ناوەندگەرایی نووسراوی ''هەڵوەشاندنەوەی دەستبەسەرداگرتنی دەوڵەت لە ئەلبانیا''یان بڵاوکردەوە، کە ڕاپۆرتێک بوو پشکنینی بۆ کەیسەکانی گەندەڵیی گەورە و "یاسا دروستکراوەکان" لە ساڵی ٢٠٠٨ەوە تا ٢٠٢٠ دەکرد. ڕاپۆرتەکە ڕایگەیاند کە میانیزمەکانی دەستبەسەرداگرتنی دەوڵەت لە ئەلبانیادا تۆڕە کڵاینتلیستییەکان، گەندەڵی لە دادوەریدا و یاساکانی دیزاینکراو بۆ سوودگەیاندن بە بەرژەوەندییە تایبەتە دیاریکراوەکان لەخۆ دەگرێت.<ref name="deconstructingstatecapture">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Deconstructing State Capture in Albania: An Examination of Grand Corruption Cases and Tailor-Made Laws from 2008 to 2020 |ناونیشان=https://www.transparency.org/en/publications/deconstructing-state-capture-in-albania-an-examination-of-grand-corruption-cases-and-tailor-made-laws-from-2008-to-2020 |بڵاوکەرەوە=Transparency International |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{cite report |title=Deconstructing State Capture in Albania: An Examination of Grand Corruption Cases and Tailor-Made Laws from 2008 to 2020 |url=https://idmalbania.org/wp-content/uploads/2021/11/2021_Report_DeconstructingStateCaptureAlbania_English.pdf |publisher=Institute for Democracy and Mediation / Transparency International |date=2021 |access-date=3 July 2026}}</ref> {{بنز|پێڕستی گۆڕانکاریی بێرتێلسمان|en|Bertelsmann Transformation Index|lt=پێڕستی گۆڕانکاریی بێرتێلسمان}} لە ساڵی ٢٠٢٦دا ڕایگەیاند کە تۆڕە سیاسی و ڕێوڕەسمییەکان بەردەوام بوون لە تێکدانی شایستەسالاری و پسپۆڕیی بیرۆکراسی، و لێکۆڵینەوەکانی گەندەڵیی ئاستی بەرز دەریانخستبوو کە ڕۆڵی تۆڕەکان گرێبەستەکان و سەرچاوەکانی دەوڵەتیان بەرەو ھاوبەشە سیاسییەکان، کۆمپانیا پەیوەندیدارەکان، ئەندامانی خێزان و تۆڕە تاوانکارییەکان لادابوو.<ref name="bti2026albania">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BTI 2026 Albania Country Report |ناونیشان=https://bti-project.org/en/reports/country-report/ALB |بڵاوکەرەوە=Bertelsmann Stiftung |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> تەواویەتیی ھەڵبژاردنەکان لە کاتی خولەکانی دواتری ڕامادا بە جێی کێشە مایەوە. {{بنز|نووسینگەی دەزگاکانی دیموکراتیک و مافەکانی مرۆڤی ڕێکخراوی ئاسایش و ھاوکاریی ئەورووپا|en|OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights|lt=نووسینگەی دەزگاکانی دیموکراتیک و مافەکانی مرۆڤی ڕێکخراوی ئاسایش و ھاوکاریی ئەورووپا}} ڕایگەیاند کە {{بنز|ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەلبانیا (٢٠٢٥)|en|2025 Albanian parliamentary election|lt=ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی ٢٠٢٥}} کێبڕکێکارانە بوو و بە شێوازێکی پیشەیی بەڕێوەچوو، بەڵام لە ژینگەیەکی زۆر جەمسەربەنددا ڕووی دا و بەشداربووان لە بوارێکی یەکساندا نەبوون. ڕاپۆرتی کۆتایی ئاماژەی بە ڕاپۆرتەکانی ترساندن، خراپ بەکارھێنانی سەرچاوە گشتییەکان و پەستان لەسەر کارمەندانی گشتی کرد، کە دەرفەتە یەکسانەکانی تێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania parliamentary elections 2025: ODIHR final report |ناونیشان=https://odihr.osce.org/odihr/elections/albania/600169 |بڵاوکەرەوە=OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> ڕۆیتەرز ڕایگەیاند کە ھەڵمەتی ساڵی ٢٠٢٥ لەژێر باڵادەستیی بەڵێنی ڕاما بۆ مسۆگەرکردنی ئەندامێتی لە یەکێتیی ئەورووپا تا ساڵی ٢٠٣٠ و تۆمەتەکانی گەندەڵیی بەرفراواندا بوو، لە کاتێکدا ڕەخنەگران پێیان وابوو کە ئەو دەسەڵاتێکی زۆری کۆکردووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Albania's Rama seeks fourth term in election dominated by graft, EU membership |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/albanias-rama-seeks-fourth-term-election-dominated-by-graft-eu-membership-2025-05-08/ |ئیش=Reuters |ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> دوای ھەڵبژاردنەکە، ڕاما خولی چوارەمی خۆی لە ئەیلوولی ٢٠٢٥دا دەست پێکرد و ئەندامێتیی یەکێتیی ئەورووپای تا ساڵی ٢٠٣٠ وەک ئامانجی سەرەکیی خولەکەی ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Albania's Rama starts fourth term as PM, targets EU membership |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/albanias-rama-starts-fourth-term-pm-targets-eu-membership-2025-09-18/ |ئیش=Reuters |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> چەسپاندنی دەسەڵاتی ڕاما ھاوکات بوو لەگەڵ شەپۆلێک لە لێکۆڵینەوەکانی SPAK دژ بە کەسایەتییە ئاست بەرزەکان ھەم لە زۆرینەی فەرمانڕەوا و ھەم لە ئۆپۆزسیۆندا. سەرۆک وەزیرانی پێشوو سالی بەرانیشا لە ساڵی ٢٠٢٤دا بە تۆمەتی گەندەڵی سزادرا، سەرۆکی پێشوو {{بنز|ئیلیر مێتا|en|Ilir Meta|lt=ئیلیر مێتا}} دەستگیرکرا و دواتر لە کەیسێکی گەندەڵی و سپیکردنەوەی پولدا تۆمەتبار کرا، و سەرۆکی شارەوانیی تیرانا {{بنز|ئێریۆن ڤێلیای|en|Erion Veliaj|lt=ئێریۆن ڤێلیای}}، کە کەسایەتییەکی باڵای حزبی سۆشیالیست بوو، لە ساڵی ٢٠٢٥دا بە تۆمەتی گەندەڵی و سپیکردنەوەی پول ڕاگیرا، کە ئەویش ڕەتی کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former Albanian PM Indicted for Corruption |ناونیشان=https://www.occrp.org/en/news/former-albanian-pm-indicted-for-corruption |ئیش=Organized Crime and Corruption Reporting Project |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Albanian ex-president Meta held on corruption charges |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/europe/albanias-ex-president-meta-detained-by-police-spokesman-says-2024-10-21/ |ئیش=Reuters |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=An Albanian court orders the capital's mayor into custody and accuses him of corruption |ناونیشان=https://apnews.com/article/98d0fa2e987eaf57b9e41123c832e8dc |ئیش=Associated Press |ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> جێگری سەرۆک وەزیران و وەزیری ژێرخان {{بنز|بێلیندا باڵووکو|en|Belinda Balluku|lt=بێلیندا باڵووکو}} دواتر لەسەر ئیدیعای تەندەری گشتی لێکۆڵینەوەی لەگەڵدا کرا، ئەنجامدانی کاری هەڵەی ڕەت کردەوە، و لەلایەن ڕاماوە لە شوباتی ٢٠٢٦دا دوورخرایەوە کاتێک کەیسەکە بەھێزتر بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Albanian PM fires deputy as corruption investigation heats up |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/albanian-pm-fires-deputy-corruption-investigation-heats-up-2026-02-26/ |ئیش=Reuters |ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> بەرپرسانی یەکێتیی ئەورووپا ستایشی کاری SPAKیان کرد وەک بنەمایەک بۆ چاکسازیی سەروەریی یاسا، ھاوکات ئاگادارییان دا کە پێشکەوتنی ئەلبانیا لە یەکێتیی ئەورووپادا بەستراوەتەوە بە سەربەخۆیی دادوەری و ئەنجامە باوەڕپێکراوەکانی دژەگەندەڵی.<ref name = albania2025Report>{{cite report |title=Albania 2025 Report |url=https://enlargement.ec.europa.eu/document/download/fe9138b7-90fe-4277-a12c-3a03f6d1957f_en?filename=albania-report-2025.pdf |publisher=European Commission |date=4 November 2025 |access-date=3 July 2026}}</ref> لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩دا، {{بنز|بوومەلەرزەی ئەلبانیا (٢٠١٩)|en|2019 Albania earthquake|lt=بوومەلەرزەیەک}} بە گوڕی ٦٫٤ لە سەرپێوەری {{بنز|پێوەری گوڕی مۆمێنت|en|Moment magnitude scale|lt=مۆمێنت}} لە ئەلبانیای دا، کە ناوەندەکەی نزیکەی {{convert|16|km|mi|0|abbr=on}} لە باکووری ڕۆژئاوای {{بنز|ماموراس|en|Mamurras|lt=ماموراس}} بوو.<ref>{{cite anss|Albania|2019|us70006d0m|M 6.4 – 16 km WSW of Mamurras, Albania|access-date=1 December 2019}}</ref> تەزینی بوومەلەرزەکە لە {{بنز|تیرانا|en|Tirana|lt=تیرانا}} و لە شوێنە دوورەکانی وەک {{بنز|تارانتۆ|en|Taranto|lt=تارانتۆ}} لە ئیتاڵیا، و {{بنز|بێلگراد|en|Belgrade|lt=بێلگراد}} لە سڕبیا ھەستی پێکرا، لە کاتێکدا ئەو ناوچانەی زۆرترین کاریگەرییان بەرکەوت {{بنز|دوورێس|en|Durrës|lt=دوورێس}} و {{بنز|کۆدێر-تومانە|en|Kodër-Thumanë|lt=کۆدێر-تومانە}} بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://earthquake-report.com/2019/11/26/very-strong-earthquake-albania-november-26-2019/ |سەردێڕ=Very Strong earthquake – Albania – November 26, 2019 |ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=Earthquake-Report |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191128174146/https://earthquake-report.com/2019/11/26/very-strong-earthquake-albania-november-26-2019/ |ڕەوشی ناونیشان=usurped}}</ref> وەڵامدانەوەکە کۆمەککردنی مرۆیی لەلایەن {{بنز|دیاسپۆڕای ئەلبانی|en|Albanian diaspora|lt=دیاسپۆڕای ئەلبانی}} و چەندین حکوومەتی بێگانەی لەخۆ دەگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Exit News |سەردێڕ=Albanians Raise $13 Million in 3 Days for Earthquake Relief |ناونیشان=https://exit.al/en/2019/11/29/albanians-raise-13-million-in-3-days-for-earthquake-relief/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200803175535/https://exit.al/en/2019/11/29/albanians-raise-13-million-in-3-days-for-earthquake-relief/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> لە ٩ی ئاداری ٢٠٢٠دا، {{بنز|پەتای کۆڤید-١٩ لە ئەلبانیا|en|COVID-19 pandemic in Albania|lt=پەتای کۆڤید-١٩}} پشتڕاست کرایەوە کە بڵاوبووەتەوە بۆ ئەلبانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Health and Social Protection]] |سەردێڕ=Ministria e Shëndetësisë: Konfirmohen dy rastet e para me koronavirusin e ri |ناونیشان=https://shendetesia.gov.al/ministria-e-shendetesise-konfirmohen-dy-rastet-e-para-me-koronavirusin-e-ri/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200723160112/https://shendetesia.gov.al/ministria-e-shendetesise-konfirmohen-dy-rastet-e-para-me-koronavirusin-e-ri/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٦دا، خۆپێشاندانی گەورەی دژەحکوومەت کە بە {{بنز|شۆڕشی فلامینگۆ|en|Flamingo Revolution|lt=شۆڕشی فلامینگۆ}} ناسراون، سەریان ھەڵدا دوای ئەوەی پەرەپێدانی کەناراوە لوکسە پێشنیارکراوەکان لەسەر {{بنز|دوورگەی سازان|en|Sazan Island|lt=دوورگەی سازان}} و {{بنز|ناوچەی پارێزراوی ڤجۆسە-نارتا|en|Vjosa–Narta Protected Landscape|lt=نیمچەدوورگەی زڤێرنێس}}، لەوانەش پڕۆژەکانی پەیوەندیدار بە {{بنز|جارێد کۆشنەر|en|Jared Kushner|lt=جارێد کۆشنەرەوە}}، بوونە جێی سەرنجی خۆپێشاندانە ژینگەیی و دژەگەندەڵییەکان. خۆپێشاندەران حکوومەتەکەی ڕامایان تۆمەتبار کرد بە نەبوونی شەفافیەت، مەترسی بۆ سەر سیستمی ژینگەییی پارێزراو و شکستی لە چارەسەرکردنی گەندەڵی یان باشترکردنی خزمەتگوزارییە گشتییەکان.<ref name="albanianpoliceuse">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Albanian police use teargas to disperse anti-graft demonstrators |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/albanian-police-use-teargas-disperse-anti-graft-demonstrators-2026-07-02/ |ئیش=Reuters |ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="albanianpoliceuse_1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Albanian police use tear gas and pepper spray as Tirana protest turns violent |ناونیشان=https://apnews.com/article/063288405ee82156e32e6bde500d0569 |ئیش=Associated Press |ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> خۆپێشاندانەکان، کە لە سەرەتادا سەرنجیان لەسەر پاراستنی ژینگە بوو، فراوان بوون بۆ داواکاریی بەرفراوانتر بۆ لێپرسینەوە لە حکوومەت، ھەڵبژاردنی پێشوەختە و دەستلەکارکێشانەوەی ڕاما. کەسایەتییەکانی پەرلەمانی ئەورووپاش ئاگادارییان دا کە پلانەکانی پەرەپێدانی کەناراوەکان دەکرێت کاریگەری لەسەر پرۆسەی چوونەناوی ئەلبانیا لە یەکێتیی ئەورووپا دابنێت ئەگەر لەگەڵ پابەندبوونە ژینگەیییەکان و پێوەرە دیموکراتییەکاندا ناکۆک بن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Albania warned EU accession at risk over Jared Kushner-backed resort plans |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2026/jul/01/albania-warned-eu-accession-at-risk-jared-kushner-resort-plans |ئیش=The Guardian |ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> == جوگرافیا == [[File:Valbona_nga_Kukaj.jpg|thumb|right|300px|{{بنز|ئەپڵەکانی ئەلبانیا|en|Albanian Alps|lt=ئەڵپەکانی ئەلبانیا}} درێژکراوە و لە ھەمان کاتدا بەرزترین بەشی {{بنز|ئەڵپەکانی دیناریک|en|Dinaric Alps|lt=ئەڵپەکانی دیناریکن}}.]] ئەلبانیا دەکەوێتە بەردەم {{بنز|دەریای ناوەڕاست|en|Mediterranean Sea|lt=دەریای ناوەڕاست}} لەسەر {{بنز|نیمچەدوورگەی بەڵکان|en|Balkan Peninsula|lt=نیمچەدوورگەی بەڵکان}} لە {{بنز|باشووری ئەورووپا|en|Southern Europe|lt=باشوور}} و {{بنز|باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا|en|Southeast Europe|lt=باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپادا}}، و ڕووبەرەکەی {{convert|28748|km2|0|abbr=on}}ە.<ref name="Albania pdf">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Eftimi |یەکەم=R. |سەردێڕ=Some Considerations on Seawater-freshwater Relationship in Albanian Coastal Area |ناونیشان=http://aguas.igme.es/igme/publica/tiac-02/ALBANIA-I.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200725011907/http://aguas.igme.es/igme/publica/tiac-02/ALBANIA-I.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|شوێن=Tirana}}</ref> لە ڕۆژئاواوە لەگەڵ {{بنز|دەریای ئادریاتیک|en|Adriatic Sea|lt=دەریای ئادریاتیک}}، لە باکووری ڕۆژئاواوە لەگەڵ {{بنز|شاخە ڕەش|en|Montenegro|lt=مۆنتینیگرۆ}}، لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ {{بنز|کۆسۆڤۆ|en|Kosovo|lt=کۆسۆڤۆ}}، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ {{بنز|مەقدۆنیای باکوور|en|North Macedonia|lt=مەقدۆنیای باکوور}}، لە باشوورەوە لەگەڵ {{بنز|یۆنان|en|Greece|lt=یۆنان}}، و لە باشووری ڕۆژئاواوە لەگەڵ {{بنز|دەریای یۆنیان|en|Ionian Sea|lt=دەریای یۆنیاندا}} سنووردارە. لە نێوان ھێڵەکانی پانیی {{بنز|پلەی ٤٢ی باکوور|en|42nd parallel north|lt=٤٢°}} و {{بنز|پلەی ٣٩ی باکوور|en|39th parallel north|lt=٣٩°ی باکوور}} و ھێڵەکانی درێژیی {{بنز|پلەی ٢١ی ڕۆژھەڵات|en|21st meridian east|lt=٢١°}} و {{بنز|پلەی ١٩ی ڕۆژھەڵات|en|19th meridian east|lt=١٩°ی ڕۆژھەڵاتدایە}}. پۆتانە جوگرافییەکان لەوانە {{بنز|ڤێرمۆش|en|Vërmosh|lt=ڤێرمۆش}} لە ٤٢° ٣٥' ٣٤"ی پانیی باکوور وەک باکووریترین خاڵ، {{بنز|کۆنیسپۆل|en|Konispol|lt=کۆنیسپۆل}} لە ٣٩° ٤٠' ٠"ی پانیی باکوور وەک باشووریترین خاڵ، {{بنز|دوورگەی سازان|en|Sazan Island|lt=سازان}} لە ١٩° ١٦' ٥٠"ی درێژیی ڕۆژھەڵات وەک ڕۆژئاواییترین خاڵ، و {{بنز|ڤێرنیک|en|Vërnik|lt=ڤێرنیک}} لە ٢١° ١' ٢٦"ی درێژیی ڕۆژھەڵات وەک ڕۆژھەڵاتیترین خاڵ لەخۆ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Institute of Statistics (Albania)|Instituti i Statistikës]] (INSTAT) |ناونیشان=http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/publikime/Tregues%20sipas%20qarqeve2006.pdf |سەردێڕ=Tregues Sipas Qarqeve Indicators by Prefectures |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110724163040/http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/publikime/Tregues%20sipas%20qarqeve2006.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> {{بنز|کۆراب|en|Mount Korab|lt=کێوی کۆراب}}، کە بەرزییەکەی {{convert|2764|m|ft|2|abbr=on}} {{بنز|مەتر لەسەر ئاستی دەریای ئادریاتیک|en|Metres above the Adriatic|lt=لە سەرووی ئادریاتیکەوەیە}}، بەرزترین خاڵە، لە کاتێکدا دەریای ناوەڕاست، لە {{convert|0|m|ft|2|abbr=on}}، نزمترین خاڵە. وڵاتەکە {{convert|148|km|mi|0|abbr=on}} لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ ڕۆژئاوا و نزیکەی {{convert|340|km|mi|0|abbr=on}} لە باکوورەوە بۆ باشوور درێژ دەبێتەوە. ئەلبانیا خاوەنی دیمەنێکی سروشتیی جۆراوجۆرە بە شاخ و گردەکانەوە کە خاکی وڵاتەکەیان لە ئاراستەی جیاوازدا بڕیوە. وڵاتەکە زێدی زنجیرە شاخە بەرفراوانەکانە، لەوانە {{بنز|ئەپڵەکانی ئەلبانیا|en|Albanian Alps|lt=ئەڵپەکانی ئەلبانیا}} لە باکوور، {{بنز|کۆراب|en|Korab Mountains|lt=شاخەکانی کۆراب}} لە ڕۆژھەڵات، {{بنز|پیندۆس|en|Pindus Mountains|lt=شاخەکانی پیندۆس}} لە باشووری ڕۆژھەڵات، {{بنز|شاخەکانی سیراونیان|en|Ceraunian Mountains|lt=شاخەکانی سیراونیان}} لە باشووری ڕۆژئاوا، و {{بنز|شاخەکانی سکاندەربێگ|en|Skanderbeg Mountains|lt=شاخەکانی سکاندەربێگ}} لە ناوەڕاستدا. لە باکووری ڕۆژئاوادا {{بنز|دەریاچەی ئیشکۆدرا|en|Lake of Shkodër|lt=دەریاچەی ئیشکۆدرا}} ھەیە، کە گەورەترین دەریاچەی باشووری ئەورووپایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Bolevich|یەکەم١=Maria|سەردێڕ=Largest lake in southern Europe under threat from "eco-resort"|ناونیشان=https://www.newscientist.com/article/2116873-largest-lake-in-southern-europe-under-threat-from-eco-resort/|وێبگە=New Scientist|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170104154915/https://www.newscientist.com/article/2116873-largest-lake-in-southern-europe-under-threat-from-eco-resort/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەرەو {{بنز|کەناراوەکانی دەریاچەی ئۆھرید لە ئەلبانیا|en|Albanian Ohrid Lake Coast|lt=باشووری ڕۆژھەڵات}} {{بنز|دەریاچەی ئۆھرید|en|Lake of Ohrid|lt=دەریاچەی ئۆھرید}} دەردەکەوێت، کە یەکێکە لە کۆنترین دەریاچە نەپچڕاوەکانی جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/99|بڵاوکەرەوە=UNESCO|پەڕەکان=UNESCO|وتەگێڕانەوە=Situated on the shores of Lake Ohrid, the town of Ohrid is one of the oldest human settlements in Europe; Lake Ohrid is a superlative natural phenomenon, providing refuge for numerous endemic and relict freshwater species of flora and fauna dating from the tertiary period. As a deep and ancient lake of tectonic origin, Lake Ohrid has existed continuously for approximately two to three million years.|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171217090041/https://whc.unesco.org/en/list/99|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> باشوورتر، پاناییەکە دەریاچەی {{بنز|دەریاچەی پڕێسپا|en|Prespa Lake|lt=گەورە}} و {{بنز|دەریاچەی پڕێسپای بچووک|en|Small Prespa Lake|lt=بچووکی پڕێسپا}} لەخۆ دەگرێت، کە لە بەرزترین دەریاچەکانی بەڵکانن. ڕووبارەکان زیاتر لە ڕۆژھەڵاتەوە سەرچاوە دەگرن و دەڕژێنە ناو دەریای ئادریاتیک و یۆنیانەوە. درێژترین ڕووباری وڵاتەکە، کە لە دەمەوە تا سەرچاوەکەی دەپێورێت، ڕووباری {{بنز|ڕووباری درین|en|Drin River|lt=درین}}ە، کە لە یەکگرتنی دوو سەرچاوەکەیەوە، {{بنز|درینی ڕەش|en|Black Drin|lt=درینی ڕەش}} و {{بنز|درینی سپی|en|White Drin|lt=درینی سپی}} دەست پێ دەکات. گرنگییەکی تایبەت بۆ ڕووباری {{بنز|ڤجۆسە|en|Vjosë|lt=ڤجۆسە}} ھەیە، کە یەکێکە لە دوا سیستمی ڕووبارە گەورە دەستکاری‌نەکراوەکانی ئەورووپا. لە ئەلبانیادا {{بنز|ڕووپۆشی دارستانکان|en|forest cover|lt=ڕووپۆشی دارستان}} نزیکەی ٢٩٪ی کۆی ڕووبەری زەوییە، کە یەکسانە بە ٧٨٨,٩٠٠ ھێکتار دارستان لە ساڵی ٢٠٢٠دا، کە لە ٧٨٨,٨٠٠ ھێکتار لە ساڵی ١٩٩٠دا زیادی کردووە. لە دارستانە سروشتییە دووبارە ڕواوەکاندا ١١٪ وەک {{بنز|دارستانی سەرەتایی|en|primary forest|lt=دارستانی سەرەتایی}} ڕاگەیەندراوە (کە پێکھاتووە لە جۆرە دارە خۆجێییەکان بەبێ ھیچ ئاماژەیەکی ڕوونی چالاکیی مرۆڤ) و نزیکەی ٠٪ی ڕووبەری دارستانەکان لە ناوچە پارێزراوەکاندا دۆزرایەوە. بۆ ساڵی ٢٠١٥، ٩٧٪ی ڕووبەری دارستانەکان لەژێر {{بنز|موڵکایەتیی دەوڵەت|en|State ownership|lt=موڵکایەتیی گشتیدا}} بووە، ٣٪ لەژێر {{بنز|موڵکایەتیی تایبەت|en|Private property|lt=موڵکایەتیی تایبەتدا}} و ٠٪ بە موڵکایەتیی تر یان نەزانراو لێست کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6e225da-4a31-4e06-818d-ca3aeadfd635/content |سەردێڕ=Terms and Definitions FRA 2025 Forest Resources Assessment, Working Paper 194 |بڵاوکەرەوە=Food and Agriculture Organization of the United Nations |ساڵ=٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240911122341/https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6e225da-4a31-4e06-818d-ca3aeadfd635/content |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Global Forest Resources Assessment 2020, Albania |ناونیشان=https://fra-data.fao.org/assessments/fra/2020/ALB/home/overview |وێبگە=Food Agriculture Organization of the United Nations |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240911104726/https://fra-data.fao.org/assessments/fra/2020/ALB/home/overview/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === کەشوھەوا === [[File:Gjipe_beach,_Albania.JPG|thumb|right|{{بنز|جیپێ|en|Gjipe|lt=جیپێ}} لەسەر یەکگرتنی دەریای {{بنز|دەریای ئادریاتیک|en|Adriatic Sea|lt=ئادریاتیک}} و {{بنز|دەریای یۆنیان|en|Ionian Sea|lt=دەریای یۆنیان}} کەوتووە، لەسەر {{بنز|ریڤێرای ئەلبانی|en|Albanian Riviera|lt=ریڤێرای ئەلبانی}}.]] {{بنز|کەشوھەوای ئەلبانیا|en|climate of Albania|lt=کەشوھەوای ئەلبانیا}} ئاستێکی دیاری گۆڕانکاری و ھەمەجۆری پێشان دەدات بەھۆی جیاوازی لە ھێڵی پانی، درێژی و بەرزی لە ئاستی دەریادا.<ref name="climate"/><ref name="climate2"/> ئەلبانیا کەشوھەوای {{بنز|کەشوھەوای دەریای ناوەڕاست|en|Mediterranean climate|lt=دەریای ناوەڕاست}} و {{بنز|کەشوھەوای کیشوەری|en|Continental climate|lt=کیشوەری}} بەخۆیەوە دەبینێت، کە بە بوونی چوار وەرزی جیاواز دیاری کراوە.<ref name="climate1"/> بەپێی {{بنز|پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن|en|Köppen climate classification|lt=پۆلێنکردنی کۆپن}}، ئەلبانیا پێنج جۆری کەشوھەوای سەرەکی لەخۆ دەگرێت، کە لە دەریای ناوەڕاست و {{بنز|کەشوھەوای شێداری ژێر خولگەیی|en|Humid subtropical climate|lt=ژێر خولگەییی شێدارەوە}} لە نیوەی ڕۆژئاوادا تا دەکاتە {{بنز|کەشوھەوای زەریایی|en|Oceanic climate|lt=زەریایی}}، {{بنز|کەشوھەوای شێداری کیشوەری|en|Humid continental climate|lt=کیشوەریی شێدار}} و {{بنز|کەشوھەوای ژێر جەمسەری|en|Subarctic climate|lt=ژێر جەمسەری}} لە نیوەی ڕۆژھەڵاتی وڵاتەکەدا درێژ دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=World Bank Group |سەردێڕ=Albania: Climate Change Overview |ناونیشان=https://climateknowledgeportal.worldbank.org/country/albania |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230708191821/https://climateknowledgeportal.worldbank.org/country/albania |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ناوچە کەناراوەکانی بە درێژایی دەریای {{بنز|کەناراوەکانی دەریای ئادریاتیک لە ئەلبانیا|en|Albanian Adriatic Sea Coast|lt=ئادریاتیک}} و {{بنز|کەناراوەکانی دەریای یۆنیان لە ئەلبانیا|en|Albanian Ionian Sea Coast|lt=یۆنیان}} لە ئەلبانیادا وەک گەرمترین ناوچەکان دەناسرێن، لە کاتێکدا ناوچەکانی باکوور و ڕۆژھەڵات کە {{بنز|ئەپڵەکانی ئەلبانیا|en|Albanian Alps|lt=ئەڵپەکانی ئەلبانیا}} و {{بنز|کۆراب|en|Korab Mountains|lt=شاخەکانی کۆراب}} دەگرنە خۆ وەک ساردترین ناوچەکانی وڵاتەکە دەناسرێن.<ref name="climate3"/> لە سەرانسەری ساڵدا، پلەی گەرمیی مانگانەی ناوەند گۆڕانکاریی بەسەردا دێت، کە لە {{convert|-1|°C|°F|lk=on}} لە مانگەکانی زستاندا تا دەکاتە {{convert|21.8|°C|°F|lk=off}} لە مانگەکانی ھاویندا. بە تایبەتی، بەرزترین پلەی گەرمیی تۆمارکراوی {{convert|43.9|°C|°F|lk=off}} لە {{بنز|کوچۆڤا|en|Kuçovë|lt=کوچۆڤا}} لە ١٨ی تەممووزی ١٩٧٣دا بینرا، لە کاتێکدا نزمترین پلەی گەرمیی {{convert|-29|°C|°F|lk=off}} لە شتیڵە، {{بنز|لیبراژد|en|Librazhd|lt=لیبراژد}} لە ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧دا تۆمار کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.chemicals.al/doc/profili_shqip.pdf|سەردێڕ=PERGATITJA E PROFILIT KOMBETAR SHQIPETAR PER TE VLERESUAR STRUKTUREN KOMBETARE NE MENAXHIMIN E KIMIKATEVE DHE ZBATIMIN E UDHEZIMEVE TE SAICM|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190411202329/http://www.chemicals.al/doc/profili_shqip.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://shqiptarja.com/aktualitet/2731/--8203-moti-regjistrohet-temperatura-rekord-ne-shqiperi---29-grade-ne-librazhd-396120.html|سەردێڕ=Moti, regjistrohet temperatura rekord në Shqipëri, – 29 gradë në Librazhd|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180304172653/https://shqiptarja.com/aktualitet/2731/--8203-moti-regjistrohet-temperatura-rekord-ne-shqiperi---29-grade-ne-librazhd-396120.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەلبانیا زۆربەی {{بنز|دابارین (کەشواھەوا)|en|precipitation (meteorology)|lt=دابارین}} لە مانگەکانی زستاندا بەدەست دێنێت و کەمتر لە مانگەکانی ھاویندا.<ref name="climate2"/> تێکڕای دابارین نزیکەی {{convert|1485|mm|in|abbr=off}}ە.<ref name="climate3"/> ناوەندی دابارینی ساڵانە لە نێوان {{convert|600|and|3000|mm|in|abbr=off}} دایە بەپێی شوێنی جوگرافی.<ref name="climate1"/> بەرزاییەکانی {{بنز|کێوەکانی باکووری ئەلبانیا|en|Northern Mountain Range (Albania)|lt=باکووری ڕۆژئاوا}} و {{بنز|کێوەکانی باشووری ئەلبانیا|en|Southern Mountain Range (Albania)|lt=باشووری ڕۆژھەڵات}} بڕی دابارینی چڕتر وەردەگرن، لە کاتێکدا بەرزاییەکانی {{بنز|کێوەکانی باکووری ئەلبانیا|en|Northern Mountain Range (Albania)|lt=باکووری ڕۆژھەڵات}} و {{بنز|کێوەکانی باشووری ئەلبانیا|en|Southern Mountain Range (Albania)|lt=باشووری ڕۆژئاوا}} ھەروەھا {{بنز|دەشتاییەکانی ڕۆژئاوا|en|Western Lowlands|lt=دەشتاییەکانی ڕۆژئاوا}} بڕی دیاریکراوتر وەردەگرن.<ref name="climate3">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Alban Kuriqi|سەردێڕ=Climate and climate change data for Albania|ناونیشان=http://drinkadria.fgg.uni-lj.si/externalapp/content/climate/FB11_CC_Albania_national.pdf|وێبگە=drinkadria.fgg.uni-lj.si|شوێن=Tirana|پەڕەکان=٣–٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171201043318/http://drinkadria.fgg.uni-lj.si/externalapp/content/climate/FB11_CC_Albania_national.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {{بنز|ئەپڵەکانی ئەلبانیا|en|Albanian Alps|lt=ئەڵپەکانی ئەلبانیا}} لەوپەڕی باکووری وڵاتەکەدا وەک نموونەی شێدارترین ناوچەکانی ئەورووپا ھەژمار دەکرێن، کە لانی کەم {{convert|3100|mm|1|abbr=on}} باران ساڵانە بەدەست دێنن.<ref name="climate3"/> چوار {{بنز|ڕووباری بەستەڵەکی|en|glacier|lt=ڕووباری بەستەڵەکی}} لەناو ئەم شاخانەدا لە بەرزیی ڕێژەییی نزمی {{convert|2000|m|ft}}دا دۆزرانەوە، کە زۆر دەگمەنە بۆ ھێڵی پانیی باشووری وەھا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=Arctic, Antarctic, and Alpine Research |بەرگ=٤١|issue=4 |پەڕەکان=٤٥٥–٤٥٩|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|دوایین١=Hughes |یەکەم١=Philip D. |سەردێڕ=Twenty-first Century Glaciers and Climate in the Prokletije Mountains, Albania|doi=10.1657/1938-4246-41.4.455|bibcode=2009AAAR...41..455H |doi-access=free}}</ref> === ھەمەجۆریی زیندەیی === [[File:Golden_eagle_(13434882845).jpg|thumb|right|{{بنز|ھەڵۆی زێڕین|en|golden eagle|lt=ھەڵۆی زێڕین}} ھێمای نیشتمانی و ئاژەڵی نیشتمانیی ئەلبانیایە.]] وەک {{بنز|ناوچەی گەرمی ھەمەجۆریی زیندەیی|en|biodiversity hotspot|lt=شوێنێکی گەرمی ھەمەجۆریی زیندەیی}}، ئەلبانیا خاوەنی {{بنز|ھەمەجۆریی زیندەیی|en|biodiversity|lt=ھەمەجۆرییەکی زیندەییی}} زۆر دەوڵەمەند و جیاوازە بەھۆی شوێنی جوگرافیی لە ناوەڕاستی {{بنز|دەریای ناوەڕاست|en|Mediterranean Sea|lt=دەریای ناوەڕاست}} و ھەمەجۆریی گەورە لە مەرجەکانی {{بنز|کەشوھەوا|en|climatic|lt=کەشوھەوا}}، جیوۆلۆجی و {{بنز|ھایدرۆلۆجی|en|hydrological|lt=ھایدرۆلۆجیدا}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[BirdLife International]] |سەردێڕ=Mediterranean Basin Biodiversity Hotspot |ناونیشان=https://www.cepf.net/sites/default/files/mediterranean-basin-2017-ecosystem-profile-english_0.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200730213136/https://www.cepf.net/sites/default/files/mediterranean-basin-2017-ecosystem-profile-english_0.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[National Agency of Protected Areas (Albania)|National Agency of Protected Areas]] |سەردێڕ=Biodiversity in Albania |ناونیشان=https://macfungi.webs.com/Fungi-Albanici/Report%20on%20National%20Situation%20of%20Biodiversity%20in%20Albania.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200730213513/https://macfungi.webs.com/Fungi-Albanici/Report%20on%20National%20Situation%20of%20Biodiversity%20in%20Albania.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> بەھۆی دوورییەوە، شاخ و گردەکانی ئەلبانیا خاوەنی دارستان، دار و گیان کە زۆر گرنگن بۆ ژیانی کۆمەڵێک ئاژەڵی جۆراوجۆر، لەنێویاندا بۆ دوو لە {{بنز|جۆرەکانی لەژێر مەترسیی لەناوچووندان|en|endangered species|lt=جۆرە لەژێر مەترسییەکاندا لەناوچووەکانی}} وڵاتەکە، {{بنز|وشکیی بەڵکان|en|Balkan lynx|lt=وشک}} و {{بنز|ورچی قاوەیی|en|brown bear|lt=ورچی قاوەیی}}، ھەروەھا {{بنز|پشیلەی کێوی|en|wildcat|lt=پشیلەی کێوی}}، {{بنز|گورگی خۆڵەمێشی|en|grey wolf|lt=گورگی خۆڵەمێشی}}، {{بنز|ڕێوی سەرخۆڵ|en|red fox|lt=ڕێوی سوور}}، {{بنز|چەقاڵی زێڕین|en|golden jackal|lt=چەقاڵی زێڕین}}، {{بنز|سیسڕەی میسری|en|Egyptian vulture|lt=سیسڕەی میسری}} و {{بنز|ھەڵۆی زێڕین|en|golden eagle|lt=ھەڵۆی زێڕین}}، کە ئەمەی دوایییان ئاژەڵی نیشتمانیی وڵاتەکەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Tourism and Environment (Albania)|Ministry of Tourism and Environment]] |سەردێڕ=Fifth National Report of Albania to the United Nations Convention on Biological Diversity (CBD) |ناونیشان=https://www.cbd.int/doc/world/al/al-nr-05-en.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.cbd.int/doc/world/al/al-nr-05-en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠|پەڕە=٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=UNECE|سەردێڕ=Albania Environmental Performance Reviews|ناونیشان=http://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/epr/epr_studies/AlbaniaII.pdf|وێبگە=unece.org|پەڕە=١٤١|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140227090205/http://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/epr/epr_studies/AlbaniaII.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=On the status and distribution of the large carnivores (Mammalia: Carnivora) in Albania |ناونیشان=http://www.catsg.org/balkanlynx/07_library/7_2_publications/Pdfs/Bego_2000_Status_and_distribution_of_large_carnivores_in_Albania.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.catsg.org/balkanlynx/07_library/7_2_publications/Pdfs/Bego_2000_Status_and_distribution_of_large_carnivores_in_Albania.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠|شوێن=Tirana |پەڕە=٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Die potentielle Verbreitung der Wildkatze (Felis silvestris silvestris) in Österreich als Entscheidungsgrundlage für weitere Schutzmaßnahmen |ناونیشان=https://www.wildkatze-in-oesterreich.at/pages_file/de/62/Habitateignung-Felis-silvestris-silvestris-Da-sarah-friembichler.pdf |وێبگە=wildkatze-in-oesterreich.at |شوێن=Salzburg |پەڕە=١٩|زمان=de |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180909073952/https://www.wildkatze-in-oesterreich.at/pages_file/de/62/Habitateignung-Felis-silvestris-silvestris-Da-sarah-friembichler.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەمە ڕووبارەکان، زۆنگاوەکان و دەریاچەکان گرنگییەکی نائاسایییان ھەیە بۆ {{بنز|فلامینگۆی گەورە|en|greater flamingo|lt=فلامینگۆی گەورە}}، {{بنز|قازەقوڕتکی بچووک|en|pygmy cormorant|lt=قازەقوڕتکی بچووک}} و بالندەی زۆر دەگمەن و ڕەنگە ئایکۆنیترین بالندەی وڵاتەکە، {{بنز|پێلیکانی دالماتیا|en|dalmatian pelican|lt=پێلیکانی دالماتیا}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Protection and Preservation of Natural Environment in Albania|سەردێڕ=Albanian Nature|ناونیشان=http://www.ppnea.org/albanian_nature.html|وێبگە=ppnea.org |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180831152920/http://ppnea.org/albanian_nature.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گرنگییەکی تایبەتیان ھەیە {{بنز|فۆکی ڕەبەنانی دەریای ناوەڕاست|en|Mediterranean monk seal|lt=فۆکی ڕەبەنانی دەریای ناوەڕاست}}، {{بنز|کیسەڵە دەریایییەکەی لۆگەڕھێد|en|loggerhead sea turtle|lt=کیسەڵی دەریاییی لۆگەڕھێد}} و {{بنز|کیسەڵی دەریاییی سەوز|en|green sea turtle|lt=کیسەڵی دەریاییی سەوز}} کە ھێلانە لەسەر ئاوە کەناراوەکان و شۆڕەکان دەکەن. لە ڕووی {{بنز|جوگرافیای ڕووەکناسی|en|phytogeography|lt=جوگرافیای ڕووەکناسییەوە}}، ئەلبانیا بەشێکە لە {{بنز|شانشینی بۆریال|en|Boreal Kingdom|lt=شانشینی بۆریال}} و بە تایبەتی لەناو پارێزگای ئیلیریی {{بنز|ناوچەی سێرکۆمبۆریال|en|Circumboreal Region|lt=سێرکۆمبۆریال}} و {{بنز|حەوزی دەریای ناوەڕاست|en|Mediterranean Basin|lt=ناوچەی دەریای ناوەڕاستدا}} درێژ دەبێتەوە. خاکەکەی دەکرێت دابەش بکرێت بۆ چوار {{بنز|ناوچەی ئێکۆڵۆژی|en|ecoregion|lt=ناوچەی ئێکۆڵۆژیی}} وشکانیی {{بنز|پەڵەی پالێئارکتیک|en|Palearctic realm|lt=پەڵەی پالێئارکتیک}} واتە لەناو {{بنز|دارستانە ڕووەکوەریوەکانی ئیلیریا|en|Illyrian deciduous forests|lt=دارستانە ڕووەکوەریوەکانی ئیلیریا}}، {{بنز|دارستانە تێکەڵاوەکانی بەڵکان|en|Balkan mixed forests|lt=دارستانە تێکەڵاوەکانی بەڵکان}}، {{بنز|دارستانە تێکەڵاوەکانی شاخەکانی پیندۆس|en|Pindus Mountains mixed forests|lt=دارستانە تێکەڵاوەکانی شاخەکانی پیندۆس}} و {{بنز|دارستانە تێکەڵاوەکانی شاخەکانی دیناریک|en|Dinaric Mountains mixed forests|lt=دارستانە تێکەڵاوەکانی شاخەکانی دیناریک}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=NaturAL|سەردێڕ=Albania towards NATURA 2000|ناونیشان=http://www.natura.al/page.php?lang=en&section=albaniatowardsn2000|وێبگە=natura.al|شوێن=Tirana|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170311223347/http://www.natura.al/page.php?lang=en&section=albaniatowardsn2000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The National Parks of Albania The fifteen national parks in Albania encompass an area of 210,668.48 hectares which accounts for about 3.65% of the overall territory of the country.|ناونیشان=http://www.worldatlas.com/articles/the-national-parks-of-albania-protecting-the-natural-treasures-of-the-country.html|وێبگە=worldatlas.com|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وتەگێڕانەوە=The territory of Albania can be divided into four ecoregions: Dinaric Alpine (mixed forests in the far north). Balcanic (mixed forest in the north-east). Pindus mountain (mixed forests covering the central and southeast mountains). Illyrian deciduous (forest covering the rest of the country).|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180913223325/https://www.worldatlas.com/articles/the-national-parks-of-albania-protecting-the-natural-treasures-of-the-country.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> نزیکەی ٣,٥٠٠ جۆری جیاوازی ڕووەک لە ئەلبانیادا دۆزرابوونەتەوە کە زیاتر ئاماژەن بۆ تایبەتمەندیی {{بنز|دەریای ناوەڕاست|en|Mediterranean|lt=دەریای ناوەڕاست}} و {{بنز|ئۆراسیای|en|Eurasia|lt=ئۆراسیا}}. وڵاتەکە نەریتی زیندووی بەکارھێنانی گیا و دەرمانی پەیڕەو دەکات. لانی کەم ٣٠٠ ڕووەک کە لە ناوخۆدا دەڕوێن لە ئامادەکردنی گیا و دەرماندا بەکار دەھێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Ministry of Environment |سەردێڕ=Gap Analysis for Nature Protection Legal Acts on Wild Fauna Conservation and Hunting (Albania) |ناونیشان=https://www.al.undp.org/content/dam/albania/docs/FINAL%20GAP.pdf |وێبگە=al.undp.org |پەڕەکان=٨٦–٩٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181014204539/https://www.al.undp.org/content/dam/albania/docs/FINAL%20GAP.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|بەستەری نووسەر=Ministry of Environment (Albania)}}</ref> دارەکانی ناو دارستانەکان بە پلەی یەکەم {{بنز|سنۆبەر|en|fir|lt=سنۆبەر}}، {{بنز|بەڕوو|en|oak|lt=بەڕوو}}، {{بنز|ڕاش|en|beech|lt=ڕاش}} و {{بنز|کاج|en|pine|lt=کاجن}}. === پاراستنی ژینگە === [[File:Ksamill-1.jpg|thumb|right|{{بنز|دوورگە بچووکەکانی کسامیل|en|islets of Ksamil|lt=دوورگە بچووکەکانی کسامیل}} لە {{بنز|پارکی نیشتمانیی بوترینت|en|Butrint National Park|lt=پارکی نیشتمانیی بوترینتدان}}.]] ئەلبانیا بەشداربوویەکی چالاکی چەندین ڕێککەوتننامە و کۆنفرانسی نێودەوڵەتی بووە بە ئامانجی بەھێزکردنی پابەندبوونی خۆی بۆ پاراستن و بەڕێوەبردنی بەردەوامی ھەمەجۆریی زیندەیی. لە ساڵی ١٩٩٤ەوە، وڵاتەکە لایەنێکە لە {{بنز|پەیماننامەی ھەمەجۆریی زیندەیی|en|Convention on Biological Diversity|lt=پەیماننامەی ھەمەجۆریی زیندەیی}} (CBD) و {{بنز|پڕۆتۆکۆلی کارتاگینا لەسەر سەلامەتیی زیندەیی|en|Cartagena Protocol on Biosafety|lt=پڕۆتۆکۆلەکانی کارتاگینا}} و {{بنز|پڕۆتۆکۆلی ناگۆیا|en|Nagoya Protocol|lt=ناگۆیا}}ی پەیوەندیدار.<ref name="CBD">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Convention on Biological Diversity]] (CBD) |سەردێڕ=Country Profiles: Albania{{spaced ndash}}Main Details |ناونیشان=https://www.cbd.int/countries/profile/?country=al#:~:text=In%20Albania%2C%203%2C200%20taxa%20of,are%20endemic%20to%20the%20country. |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230904154959/https://www.cbd.int/countries/profile/?country=al |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بۆ ڕاگرتنی ئەم پابەندبوونانە، ستراتیژی و پلانێکی کاری گشتگیری {{بنز|پلانی کاری ھەمەجۆریی زیندەیی|en|Biodiversity action plan|lt=نیشتمانیی بۆ ھەمەجۆریی زیندەیی}} (NBSAP) پەرەپێداوە و جێبەجێی کردووە.<ref name="CBD"/> سەرەڕای ئەوەش، ئەلبانیا ھاوبەشییەکی لەگەڵ {{بنز|یەکێتیی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی سروشت|en|International Union for Conservation of Nature|lt=یەکێتیی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی سروشتدا}} (IUCN) دامەزراندووە، کە ھەوڵەکانی پاراستنی لەسەر ئاستی نیشتمانی و نێودەوڵەتی پێشخستووە. بە ڕێنمایی IUCN، وڵاتەکە پێشکەوتنی بەرچاوی بەدەستھێناوە لە دامەزراندنی {{بنز|ناوچەی پارێزراو|en|protected area|lt=ناوچە پارێزراوەکاندا}} لەناو سنوورەکانیدا، کە ١٢ {{بنز|پارکی نیشتمانی|en|national park|lt=پارکی نیشتمانی}} لەخۆ دەگرێت لەوانە {{بنز|پارکی نیشتمانیی بوترینت|en|Butrint National Park|lt=بوترینت}}، {{بنز|پارکی دەریاییی کارابورون-سازان|en|Karaburun-Sazan Marine Park|lt=کارابورون-سازان}}، {{بنز|پارکی نیشتمانیی ڵۆگارا|en|Llogara National Park|lt=ڵۆگارا}}، {{بنز|پارکی نیشتمانیی پڕێسپا (ئەلبانیا)|en|Prespa National Park (Albania)|lt=پڕێسپا}} و {{بنز|پارکی نیشتمانیی ڕووباری کێویی ڤجۆسە|en|Vjosa Wild River National Park|lt=ڤجۆسە}}.<ref name="New NP">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Për miratimin e ndryshimit të statusit dhe të sipërfaqes së ekosistemeve natyrore park kombëtar (kategoria ii) të zonave të mbrojtura mjedisore |ناونیشان=https://qbz.gov.al/alfresco/api/-default-/public/alfresco/versions/1/nodes/9bdebcfb-5b0f-4d93-9854-5183906bd793/content?attachment=true&alf_ticket=TICKET_e8d425ce36bd2eaf13017ada30e7b7e30a4a8a93 |journal=[[Official Publishing Center (Albania)|Qendra e Botimeve Zyrtare]] |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230922122722/https://qbz.gov.al/alfresco/api/-default-/public/alfresco/versions/1/nodes/9bdebcfb-5b0f-4d93-9854-5183906bd793/content?attachment=true&alf_ticket=TICKET_e8d425ce36bd2eaf13017ada30e7b7e30a4a8a93 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وەک ئیمزاکەرێکی {{بنز|پەیماننامەی ڕامسار|en|Ramsar Convention|lt=پەیماننامەی ڕامسار}}، ئەلبانیا دانپێدانانی تایبەتی بە بەخشیوە بە چوار زۆنگاو، و وەک زۆنگاوی خاوەن گرنگیی نێودەوڵەتیی دیاری کردوون، لەوانە {{بنز|بۆنا (دەریای ئادریاتیک)|en|Buna (Adriatic Sea)|lt=بۆنا}}-{{بنز|دەریاچەی ئیشکۆدرا|en|Lake Skadar|lt=ئیشکۆدرا}}، {{بنز|گۆلاوی بوترینت|en|Butrint Lagoon|lt=بوترینت}}، {{بنز|گۆلاوی کاراڤاستا|en|Karavasta Lagoon|lt=کاراڤاستا}} و {{بنز|دەریاچەی پڕێسپا|en|Lake Prespa|lt=پڕێسپا}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Ramsar Convention]] |سەردێڕ=Annotated List of Wetlands of International Importance: Albania |ناونیشان=https://rsis.ramsar.org/sites/default/files/rsiswp_search/exports/Ramsar-Sites-annotated-summary-Albania.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230904155518/https://rsis.ramsar.org/sites/default/files/rsiswp_search/exports/Ramsar-Sites-annotated-summary-Albania.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پابەندبوونی وڵاتەکە بۆ پاراستن زیاتر بۆ ناو کایەی {{بنز|یونسکۆ|en|UNESCO|lt=یونسکۆ}} لە {{بنز|تۆڕی جیھانیی یەدەگە سەرچاوەیییەکان|en|World Network of Biosphere Reserves|lt=تۆڕی جیھانیی یەدەگە ژینگەیییەکاندا}} درێژ دەبێتەوە، کە لە چوارچێوەی {{بنز|بەرنامەی مرۆڤ و زیندەوەران|en|Man and the Biosphere Programme|lt=بەرنامەی مرۆڤ و زیندەوەراندا}} کار دەکات، کە ئەمەش بە بەشداربوونی لە {{بنز|یەدەگی زیندەییی نێوان سنوورەکانی ئۆھرید-پڕێسپا|en|Ohrid-Prespa Transboundary Biosphere Reserve|lt=یەدەگی زیندەییی نێوان سنوورەکانی ئۆھرید-پڕێسپادا}} سەلمێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) |سەردێڕ=Ohrid-Prespa Transboundary Biosphere Reserve, Albania/North Macedonia |ناونیشان=https://en.unesco.org/biosphere/eu-na/ohrid-prespa |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230904155725/https://en.unesco.org/biosphere/eu-na/ohrid-prespa |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Euronatur |سەردێڕ=Prespa-Ohrid region: Ancient lakes and undiscovered mountain ranges |ناونیشان=https://www.euronatur.org/en/what-we-do/project-areas/project-areas-a-z/balkan-green-belt/projects/prespa-ohrid-region/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210920142057/https://www.euronatur.org/en/what-we-do/project-areas/project-areas-a-z/balkan-green-belt/projects/prespa-ohrid-region/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، ئەلبانیا میوانداریی دوو شوێنی سروشتیی {{بنز|شوێنی کەلەپووری جیھانی|en|World Heritage Site|lt=کەلەپووری جیھانی}} دەکات، کە ناوچەی ئۆھرید و ھەردوو {{بنز|ڕووباری گاشی|en|Gashi River|lt=ڕووباری گاشی}} و {{بنز|ڕایجکە|en|Rrajce|lt=ڕایجکە}} وەک بەشێک لە {{بنز|دارستانە کۆنەکانی ڕاشی کاپاتیا و ناوچەکانی تری ئەورووپا|en|Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|lt=دارستانە کۆنەکانی ڕاشی کاپاتیا و ناوچەکانی تری ئەورووپا}} لەخۆ دەگرێت.<ref name="Ancient Primeval Beech Forests">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organisation (UNESCO) |سەردێڕ=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe |ناونیشان=http://whc.unesco.org/en/list/1133 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210912222952/http://whc.unesco.org/en/list/1133 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== ناوچە پارێزراوەکان ==== [[File:A fishermen house in Karavasta Lagoon (Divjakë-Karavasta National Park).jpg|thumb|{{بنز|گۆلاوی کاراڤاستا|en|lagoon of Karavasta|lt=گۆلاوی کاراڤاستا}} لەناو {{بنز|پارکی نیشتمانیی دیڤجاکە-کاراڤاستا|en|Divjakë-Karavasta National Park|lt=پارکی نیشتمانیی دیڤجاکە-کاراڤاستا}}]] {{بنز|ناوچە پارێزراوەکانی ئەلبانیا|en|protected areas of Albania|lt=ناوچە پارێزراوەکانی ئەلبانیا}} ئەو ناوچانەن کە لەلایەن {{بنز|حکوومەتی ئەلبانیا|en|Albanian government|lt=حکوومەتی ئەلبانیایەوە}} دیاری دەکرێن و بەڕێوە دەبرێن. ١٢ {{بنز|پارکی نیشتمانی|en|national park|lt=پارکی نیشتمانی}}، ٤ {{بنز|شوێنی ڕامسار|en|ramsar site|lt=شوێنی ڕامسار}}، ١ {{بنز|یەدەگی زیندەیی|en|biosphere reserve|lt=یەدەگی زیندەیی}} و ٧٨٦ جۆری تری یەدەگی پاراستن لە ئەلبانیادا ھەن.<ref name="New NP"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Shumka |یەکەم=Spase |بڵاوکەرەوە=[[United Nations Development Programme]] (UNDP) |سەردێڕ=Albania's Biodiversity and Protected Areas An Executive Summary |ناونیشان=https://www.undp.org/content/dam/albania/docs/short_report_design.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726213843/https://www.undp.org/content/dam/albania/docs/short_report_design.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> کەوتبووە باکوورەوە، پارکی نیشتمانیی ئەڵپەکانی ئەلبانیا، کە {{بنز|پارکی نیشتمانیی تێت|en|Theth National Park|lt=پارکی نیشتمانیی پێشووی تێت}} و {{بنز|پارکی نیشتمانیی دۆڵی ڤالبۆنا|en|Valbonë Valley National Park|lt=پارکی نیشتمانیی دۆڵی ڤالبۆنا}}ی لەخۆ دەگرت، لەناو لووتکە بەرزەکانی {{بنز|ئەپڵەکانی ئەلبانیا|en|Accursed Mountains|lt=ئەڵپەکانی ئەلبانیادا}} دەورە دراوە. لە ڕۆژھەڵاتدا، بەشێک لە شاخە سەختەکانی {{بنز|کۆراب|en|Korab|lt=کۆراب}}، {{بنز|نەمێرچکە|en|Nemërçka|lt=نەمێرچکە}} و {{بنز|شێبێنیک|en|Shebenik|lt=شێبێنیک}} لەناو سنوورەکانی {{بنز|پارکی نیشتمانیی سنۆبەری ھۆتۆڤە-دانگێڵی|en|Fir of Hotovë-Dangëlli National Park|lt=پارکی نیشتمانیی سنۆبەری ھۆتۆڤە-دانگێڵی}}، {{بنز|پارکی نیشتمانیی شێبێنیک|en|Shebenik National Park|lt=پارکی نیشتمانیی شێبێنیک}} و {{بنز|پارکی نیشتمانیی پڕێسپا (ئەلبانیا)|en|Prespa National Park (Albania)|lt=پارکی نیشتمانیی پڕێسپادا}} پارێزراون، کە ئەمەی دوایییان بەشی ئەلبانیا لە دەریاچەی {{بنز|دەریاچەی پڕێسپا|en|Prespa Lake|lt=گەورە}} و {{بنز|دەریاچەی پڕێسپای بچووک|en|Small Prespa Lake|lt=بچووکی پڕێسپا}} لەخۆ دەگرێت. بەرەو باشوور، {{بنز|شاخەکانی سیراونیان|en|Ceraunian Mountains|lt=شاخەکانی سیراونیان}} دیاریی {{بنز|کەناراوەکانی دەریای یۆنیان لە ئەلبانیا|en|Albanian Ionian Sea Coast|lt=کەناراوەکانی دەریای یۆنیان}} دەکەن، و دیمەنی سروشتیی {{بنز|پارکی نیشتمانیی ڵۆگارا|en|Llogara National Park|lt=پارکی نیشتمانیی ڵۆگارا}} دروست دەکەن، کە درێژ دەبێتەوە بۆ ناو {{بنز|نیمچەدوورگەی کارابورون، ئەلبانیا|en|Karaburun Peninsula, Albania|lt=نیمچەدوورگەی کارابورون}}، و {{بنز|پارکی دەریاییی کارابورون-سازان|en|Karaburun-Sazan Marine Park|lt=پارکی دەریاییی کارابورون-سازان}} پێکھێنێت. باشوورتر {{بنز|پارکی نیشتمانیی بوترینت|en|Butrint National Park|lt=پارکی نیشتمانیی بوترینت}} کەوتووە، کە دەست دەگرێت بەسەر نیمچەدوورگەیەکدا کە بە دەریاچەی بوترینت و {{بنز|کەناڵی ڤیڤاری|en|Channel of Vivari|lt=کەناڵی ڤیڤاری}} دەورە دراوە. لە ڕۆژئاواوە، بە درێژایی {{بنز|کەناراوەکانی دەریای ئادریاتیک لە ئەلبانیا|en|Albanian Adriatic Sea Coast|lt=کەناراوەکانی دەریای ئادریاتیک}}، {{بنز|پارکی نیشتمانیی دیڤجاکە-کاراڤاستا|en|Divjakë-Karavasta National Park|lt=پارکی نیشتمانیی دیڤجاکە-کاراڤاستا}} شانازی بە {{بنز|گۆلاوی کاراڤاستا|en|Lagoon of Karavasta|lt=گۆلاوی بەرفراوانی کاراڤاستاوە}} دەکات، کە یەکێکە لە گەورەترین سیستمەکانی گۆلاو لە دەریای ناوەڕاستدا. بە دیاریکراوی، یەکەم پارکی نیشتمانیی ڕووباری کێوی لە ئەورووپا، {{بنز|پارکی نیشتمانیی ڕووباری کێویی ڤجۆسە|en|Vjosa Wild River National Park|lt=پارکی نیشتمانیی ڤجۆسە}}، پارێزگاری لە {{بنز|ڤجۆسە|en|Vjosa|lt=ڕووباری ڤجۆسە}} و لقە سەرەکییەکانی دەکات، کە لە شاخەکانی {{بنز|پیندۆس|en|Pindus|lt=پیندۆسەوە}} سەرچاوە دەگرێت و دەڕژێتە ناو دەریای ئادریاتیکەوە. {{بنز|پارکی نیشتمانیی کێوی دایتی|en|Dajti Mountain National Park|lt=پارکی نیشتمانیی کێوی دایتی}}، {{بنز|پارکی نیشتمانیی کێوی ڵورە-دێجە|en|Lurë-Dejë Mountain National Park|lt=پارکی نیشتمانیی کێوی ڵورە-دێجە}} و {{بنز|پارکی نیشتمانیی کێوی تۆمۆر|en|Tomorr Mountain National Park|lt=پارکی نیشتمانیی کێوی تۆمۆر}} پارێزگاری لە زەوییە شاخاوییەکانی ناوەڕاستی ئەلبانیا دەکەن، لەوانە شاخەکانی {{بنز|تۆمۆر|en|Tomorr|lt=تۆمۆر}} و {{بنز|شاخەکانی سکاندەربێگ|en|Skanderbeg Mountains|lt=سکاندەربێگ}}. ==== کێشە ژینگەیییەکان ==== [[File:Show Your Stripes change in temperature graphic for All of Albania with bars with labels.png|thumb|گۆڕانی پلەی گەرمی لە ئەلبانیا. ھەر ھێڵێک نوێنەرایەتیی پلەی گەرمیی ساڵێک دەکات.]] کێشە ژینگەیییەکان لە ئەلبانیادا بە دیاریکراوی {{بنز|پیسبوونی ھەوا|en|Air pollution|lt=پیسبوونی ھەوا}} و {{بنز|پیسبوونی ئاو|en|water pollution|lt=ئاو}}، کاریگەرییەکانی {{بنز|گۆڕانی کەشواھەوا لە ئەلبانیا|en|Climate change in Albania|lt=گۆڕانی کەشوھەوا}}، کەموکوڕییەکانی {{بنز|بەڕێوەبردنی خاشاک|en|waste management|lt=بەڕێوەبردنی خاشاک}}، {{بنز|بایۆلۆجیی پاراستن|en|Conservation biology|lt=لەدەستدانی ھەمەجۆریی زیندەیی}} و پێویستیی دەستبەجێ بۆ {{بنز|پاراستنی سروشت|en|nature conservation|lt=پاراستنی سروشت}} لەخۆ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Sida's Helpdesk for Environment and Climate Change (SLU) |سەردێڕ=Albania Environment and Climate Change Policy Brief |ناونیشان=https://sidaenvironmenthelpdesk.se/digitalAssets/1616/1616252_albania-eccpb-alb-nov-2011.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210905140139/https://sidaenvironmenthelpdesk.se/digitalAssets/1616/1616252_albania-eccpb-alb-nov-2011.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|پەڕە=٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[United Nations Development Programme|United Nations Development Programme Albania]] (UNDP) |سەردێڕ=Albania: Environment and Climate Change |ناونیشان=https://www.al.undp.org/content/albania/en/home/crisis-response/in-depth.html |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200922152100/https://www.al.undp.org/content/albania/en/home/crisis-response/in-depth.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پێشبینی دەکرێت گۆڕانی کەشوھەوا کاریگەریی بەرچاو بخاتە سەر ئاستی ژیان لە ئەلبانیادا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[World Bank]] |سەردێڕ=Climate Risk Country Profile Albania |ناونیشان=https://climateknowledgeportal.worldbank.org/sites/default/files/2021-06/15812-Albania%20Country%20Profile-WEB.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210906121926/https://climateknowledgeportal.worldbank.org/sites/default/files/2021-06/15812-Albania%20Country%20Profile-WEB.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|پەڕە=١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەلبانیا یەکێکە لەو وڵاتە ئەورووپییانەی کە زۆرترین مەترسی و لاوازییان ھەیە لە بەرامبەر {{بنز|کارەساتی سروشتی|en|natural disaster|lt=کارەساتی سروشتیدا}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=World Bank |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Albania—Country Climate and Development Report |ناونیشان=https://www.worldbank.org/en/country/albania/publication/albania-country-climate-and-development-report#:~:text=Background,in%20the%20year%202050%20alone. |ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=World Bank |زمان=en}}</ref> کارەساتە سروشتییەکان، وەک {{بنز|لاپەڕەی لافاو|en|flood|lt=لافاو}}، {{بنز|ئاگری کێوی|en|Wildfire|lt=ئاگری دارستانەکان}}، و {{بنز|ڕاماڵینی زەوی|en|landslide|lt=ڕاماڵینی زەوی}}، لە ئەلبانیادا بەھۆی گۆڕانی کەشوھەواوە ڕوو لە زیابوونن، و زیانی بەرچاو دەگەیەنن.<ref name="imfcountryreport"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Tourism and Environment (Albania)|Ministry of Environment]] |سەردێڕ=Third National Communication of the Republic of Albania under the United Nations Framework Convention on Climate Change |ناونیشان=https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Albania%20NC3_13%20October%202016_0.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210707035551/https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Albania%20NC3_13%20October%202016_0.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠٢١|پەڕە=١٤٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چاوەڕوان دەکرێت بەرزبوونی ئاستی دەریایش کاریگەریی نەرێنی لەسەر کۆمەڵگە کەناراوییەکان و پیشەسازیی گەشتوگوزار دابنێت.<ref name="imfcountryreport" /> لە ساڵی ٢٠٢٣دا ئەلبانیا ٧٫٦٧ ملیۆن تۆن {{بنز|گازی گەرمخانەیی|en|greenhouse gas|lt=گازی گەرمخانەیی}} دەردەکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Jones |یەکەم١=Matthew W. |دوایین٢=Peters |یەکەم٢=Glen P. |دوایین٣=Gasser |یەکەم٣=Thomas |دوایین٤=Andrew |یەکەم٤=Robbie M. |دوایین٥=Schwingshackl |یەکەم٥=Clemens |دوایین٦=Gütschow |یەکەم٦=Johannes |دوایین٧=Houghton |یەکەم٧=Richard A. |دوایین٨=Friedlingstein |یەکەم٨=Pierre |دوایین٩=Pongratz |یەکەم٩=Julia |دوایین١٠=Le Quéré |یەکەم١٠=Corinne |ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=National contributions to climate change due to historical emissions of carbon dioxide, methane, and nitrous oxide since 1850 |ناونیشان=https://doi.org/10.1038/s41597-023-02041-1 |journal=Scientific Data |بەرگ=١٠|issue=1 |پەڕە=١٥٥|doi=10.1038/s41597-023-02041-1 |pmid=٣٦٩٩١٠٧١|issn=2052-4463|pmc=١٠٠٦٠٥٩٣|bibcode=2023NatSD..10..155J}}</ref> کە یەکسانە بە ٢٫٧٣ تۆن بۆ ھەر کەسێک،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Ritchie |یەکەم١=Hannah |دوایین٢=Rosado |یەکەم٢=Pablo |دوایین٣=Roser |یەکەم٣=Max |ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Greenhouse gas emissions |ناونیشان=https://ourworldindata.org/greenhouse-gas-emissions |journal=Our World in Data |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200803102846/https://ourworldindata.org/greenhouse-gas-emissions |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە ئەمەش دەیکاتە وڵاتێکی ڕێژەیی کەم دەرکەر. ئەلبانیا بەڵێنی کەمکردنەوەی ٢٠٫٩٪ی دەرکردنی گازی گەرمخانەییی داوە تا ساڵی ٢٠٣٠، و {{بنز|دەردانی تۆڕی سفر|en|Net-zero emissions|lt=تۆڕی سفر}} تا ساڵی ٢٠٥٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania Climate Change Data {{!}} Emissions and Policies |ناونیشان=https://www.climatewatchdata.org/countries/ALB?end_year=2021&start_year=1990 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.climatewatchdata.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241219112538/https://www.climatewatchdata.org/countries/ALB%3Fend_year%3D2021%26start_year%3D1990 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وڵاتەکە ئاستێکی مامناوەند و باشتربووی لە {{بنز|پێڕستی ئەنجامدانی ژینگەیی|en|Environmental Performance Index|lt=پێڕستی ئەنجامدانی ژینگەییدا}} ھەیە بە پلەی گشتیی ٦٢ لە نێوان ١٨٠ وڵاتدا لە ساڵی ٢٠٢٢دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Environmental Performance Index]] (EPI) |سەردێڕ=2022 Environmental Performance Index Results |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://epi.yale.edu/epi-results/2022/component/epi |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230610151325/https://epi.yale.edu/epi-results/2022/component/epi |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام، پلەی ئەلبانیا دابەزیوە لە دوای بەرزترین پێگەی لە پلەی ١٥ لە پێڕستی ئەنجامدانی ژینگەییی ساڵی ٢٠١٢دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Columbia University]], [[Yale University]] |سەردێڕ=2012 Environmental Performance Index and Pilot Trend Environmental Performance Index |ناونیشان=https://wbc-rti.info/object/document/7519/attach/2012EPI_Report.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200528081455/https://wbc-rti.info/object/document/7519/attach/2012EPI_Report.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠|پەڕە=١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سیاسەت == لە کاتی ڕاگەیاندنی سەربەخۆیییەوە لە ساڵی ١٩١٢دا، ئەلبانیا تووشی گۆڕانکاریی سیاسیی بەرچاو بووە، کە لە قۆناغە جیاوازەکاندا تێپەڕیوە کە دەسەڵاتی پاشایەتی، ڕژێمێکی کۆمۆنیستی و لە کۆتاییدا دامەزراندنی سیستمی دیموکراتییان لەخۆ دەگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[NATO|North Atlantic Treaty Organization]] (NATO) |سەردێڕ=Legal and Institutional Reform in albania after the Democratic Revolution (1991{{spaced ndash}}1997) |ناونیشان=https://www.nato.int/acad/fellow/95-97/luarasi.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230910150444/https://www.nato.int/acad/fellow/95-97/luarasi.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٨دا، ئەلبانیا گوازراوەتەوە بۆ {{بنز|دەوڵەتی سەربەخۆ|en|sovereign state|lt=کۆمارێکی}} {{بنز|کۆماری پەرلەمانی|en|parliamentary republic|lt=پەرلەمانیی}} {{بنز|کۆماری دەستووری|en|constitutional republic|lt=دەستووریی}} سەربەخۆ، کە نیشانەی وەرچەرخانێکی بنەڕەتی بوو لە پەرەسەندنی سیاسییدا.<ref name="Kushtetuta">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Organization for Security and Co-operation in Europe]] (OSCE) |سەردێڕ=Constitution of the Republic of Albania |ناونیشان=https://www.osce.org/albania/41888 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230910145807/https://www.osce.org/albania/41888 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیکەری حکومڕانییەکەی لەژێر {{بنز|دەستووری ئەلبانیا|en|Constitution of Albania|lt=دەستوورێکدا}} کار دەکات کە وەک بەڵگەنامەی سەرەکیی وڵاتەکە خزمەت دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Food and Agriculture Organization]] (FAO) |سەردێڕ=Constitution of Albania |ناونیشان=https://www.fao.org/faolex/results/details/en/c/LEX-FAOC072561/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230910150216/https://www.fao.org/faolex/results/details/en/c/LEX-FAOC072561/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەستوورەکە لەسەر بنەمای پڕەنسیپی {{بنز|جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان|en|separation of powers|lt=جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان}} دامەزراوە، بە سێ باڵی حکوومەت کە یاسادانان لە {{بنز|پەرلەمانی ئەلبانیا|en|Parliament of Albania|lt=پەرلەماندا}} بەرجەستە دەبێت، جێبەجێکار بە سەرکردایەتیی {{بنز|سەرۆکی ئەلبانیا|en|President of Albania|lt=سەرۆک کۆمار}} وەک {{بنز|سەرۆکی وڵات|en|head of state|lt=سەرۆکی ڕێوڕەسمیی دەوڵەت}} و {{بنز|سەرۆک وەزیرانی ئەلبانیا|en|Prime Minister of Albania|lt=سەرۆک وەزیران}} وەک {{بنز|سەرۆکی حکوومەت|en|head of government|lt=سەرۆکی جێبەجێکاری حکوومەت}}، و دادوەری بە پلەبەندیی دادگاکان، لەوانە دادگاکانی {{بنز|دادگای دەستووریی ئەلبانیا|en|Constitutional Court of Albania|lt=دەستووری}} و {{بنز|دادگای باڵای ئەلبانیا|en|Supreme Court of Albania|lt=باڵا}} ھەروەھا چەندین دادگای {{بنز|دادگاکانی پێداچوونەوەی ئەلبانیا|en|Appeals courts of Albania|lt=پێداچوونەوە}} و {{بنز|دادگا کارگێڕییەکان لە ئەلبانیا|en|Administrative Courts in Albania|lt=کارگێڕی}}.<ref name="Kushtetuta"/> سیستمی یاساییی ئەلبانیا بە شێوازێک ڕێکخراوە کە پارێزگاری لە مافە سیاسییەکانی خەڵکەکەی بکات، بەبێ ڕەچاوکردنی پەیوەندییە نەتەوەیی، زمانی، ڕەگەزی، یان ئایینییەکانیان.<ref name="Kushtetuta"/><ref name="FH2023">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Freedom House]] |سەردێڕ=Albania: Freedom in the World 2023 |ناونیشان=https://freedomhouse.org/country/albania/freedom-world/2023 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230910183519/https://freedomhouse.org/country/albania/freedom-world/2023 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەڕای ئەم پڕەنسیپانە، نیگەرانیی بەرچاو لەسەر مافەکانی مرۆڤ لە ئەلبانیادا ھەن کە پێویستیان بە سەرنجە.<ref name="USDS Politics">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[United States Department of State]] |سەردێڕ=2022 Country Reports on Human Rights Practices: Albania |ناونیشان=https://www.state.gov/reports/2022-country-reports-on-human-rights-practices/albania/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230910184101/https://www.state.gov/reports/2022-country-reports-on-human-rights-practices/albania/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم نیگەرانییانە پرسیارەکانی پەیوەندیدار بە سەربەخۆییی دادوەری، نەبوونی کەرتی میدیای ئازاد و کێشەی بەردەوامی گەندەڵی لەناو دەستە جۆراوجۆرەکانی حکوومەت، ئاژانسەکانی جێبەجێکردنی یاسا و دامەزراوەکانی تردا لەخۆ دەگرن.<ref name="USDS Politics"/> لە کاتێکدا ئەلبانیا ڕێگەی خۆی بەرەو ئەندامێتی لە یەکێتیی ئەورووپادا دەپێوێت، ھەوڵی چالاکانە دەدرێت بۆ بەدەستھێنانی باشتربوونی بەرچاو لەم ناوچانەدا بۆ خۆگونجاندن لەگەڵ پێوەر و ستانداردەکانی یەکێتیی ئەورووپادا.<ref name="FH2023"/> === دۆخی سیاسی === لە کاتێکەوە کە {{بنز|ئێدی ڕاما|en|Edi Rama|lt=ئێدی ڕاما}} و {{بنز|حزبی سۆشیالیستیی ئەلبانیا|en|Socialist Party of Albania|lt=حزبی سۆشیالیست}} لە ساڵی ٢٠١٣دا گەیشتنە دەسەڵات، ئەلبانیا بینەری کۆبوونەوەیەکی بێپێشینەی دەسەڵاتی جێبەجێکار بووە، کە حزبی سۆشیالیست چوار ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی یەکبەدوایەکی لە ساڵانی ٢٠١٣، ٢٠١٧، ٢٠٢١ و ٢٠٢٥دا بردەوە. پشتیوانان ستایشی حکوومەتەکەی ڕاما دەکەن بۆ خێراکردنی گفتوگۆکانی چوونەناو یەکێتیی ئەورووپا، جێبەجێکردنی چاکسازیی دادوەریی ساڵی ٢٠١٦، فراوانکردنی خزمەتگوزارییە گشتییە دیجیتاڵییەکان، باشترکردنی ژێرخان و زیاتربوونی گەشتوگوزار.<ref name = "EUcouncil"/> لە ھەمان کاتدا، خولی درێژخایەنی ڕاما بووەتە ھۆی ڕەخنەی بەردەوامی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی. حزبەکانی ئۆپۆزسیۆن، ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و چەندین شیکەرەوە ڕایانگەیاندووە کە ئەلبانیا تووشی پاشەکشەیەکی دیموکراتیی بەرچاو بووەوە کە بە زیاتربوونی باڵادەستیی دەسەڵاتی جێبەجێکار، لاوازبوونی کۆنتڕۆڵ و ھاوسەنگیی دامەزراوەیی، حکومڕانیی کڵاینتلیستی و پاترۆناژی سیاسیی بەرفراوان پێناسە دەکرێت.<ref name="albanianationsin_1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania: Nations in Transit 2024 |بڵاوکەرەوە=Freedom House |ناونیشان=https://freedomhouse.org/country/albania/nations-transit/2024}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BTI 2026 Albania Country Report |بڵاوکەرەوە=Bertelsmann Stiftung |ناونیشان=https://bti-project.org/en/reports/country-report/ALB}}</ref> ڕێکخراوی فریدم ھاوس ئەلبانیا وەک وڵاتێکی "بەشێک بە ئازاد" وەسف دەکات و ئاماژە بەوە دەدات کە سیاسەت لەژێر باڵادەستیی سەرکردە بەھێزەکانی حزبەکاندا دەخولێتەوە، لە کاتێکدا گەندەڵی وەک ئاڵۆزییەکی بەردەوام دەمێنێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania: Freedom in the World 2026 |بڵاوکەرەوە=Freedom House |ناونیشان=https://freedomhouse.org/country/albania/freedom-world/2026}}</ref> ڕاپۆرتی ''نەتەوەکان لە گواستنەوەدا''ی حکومڕانیی نیشتمانیی ئەلبانیا وەک ئەوەی لەژێر باڵادەستیی سیاسەتی حزبیی کڵاینتلیستیدا بێت دادەنێت و ڕایدەگەیەنێت کە ھەڵبژاردنەکان بەردەوام بەھۆی کڕینی دەنگ، دەستکاری، ساختەکاری و لایەنگری لە سنووردارکردنی بازنەکانی ھەڵبژاردندا شێوێنراون.<ref name="albanianationsin_1" /> نیگەرانییەکان سەبارەت بە دەستبەسەرداگرتنی دەوڵەت ھەروەھا بە شێوەیەکی دیار لە ھەڵسەنگاندنەکانی سیستمی سیاسیی ئەلبانیادا دەرکەوتوون. لە ساڵی ٢٠٢١دا، {{بنز|شەفافیەتی نێودەوڵەتی|en|Transparency International|lt=شەفافیەتی نێودەوڵەتی}} و پەیمانگەی دیموکراسی و ناوەندگەرایی نووسراوی ''هەڵوەشاندنەوەی دەستبەسەرداگرتنی دەوڵەت لە ئەلبانیا''یان بڵاوکردەوە، کە ڕایانگەیاند گەندەڵیی گەورە، تۆڕە کڵاینتلیستییەکان، لاوازیی دادوەری و یاسادانانی تایبەت میانیزمەکانی دەستبەسەرداگرتنی دەوڵەتیان چالاک کردووە کە کاریگەرییان لەسەر حکومڕانی و دامەزراوە گشتییەکان داناوە.<ref name="deconstructingstatecapture"/> تەواویەتیی ھەڵبژاردنەکان وەک بابەتێکی جێی کێشە مایەوە. دوای {{بنز|ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەلبانیا (٢٠٢٥)|en|2025 Albanian parliamentary election|lt=ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی ٢٠٢٥}}، {{بنز|نووسینگەی دەزگاکانی دیموکراتیک و مافەکانی مرۆڤی ڕێکخراوی ئاسایش و ھاوکاریی ئەورووپا|en|OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights|lt=نووسینگەی دەزگاکانی دیموکراتیک و مافەکانی مرۆڤی ڕێکخراوی ئاسایش و ھاوکاریی ئەورووپا}} گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە ھەڵبژاردنەکە کێبڕکێکارانە بوو و بە شێوازێکی پیشەیی بەڕێوەچوو، بەڵام دەرکەوت کە لە ژینگەیەکی زۆر جەمسەربەنددا و بەبێ بوارێکی یەکسان بەڕێوەچوو. شاندی چاودێری ڕاپۆرتی لەسەر خراپ بەکارھێنانی سەرچاوە گشتییەکان، پەستان لەسەر کارمەندانی گشتی، ئیدیعای ترساندن و مەرجەکانی نایەکسانی ھەڵمەتەکان دا کە دەرفەتە یەکسانەکانی لە نێوان کاندیدەکاندا تێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania Parliamentary Elections, 11 May 2025: Final Report |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=OSCE/ODIHR |ناونیشان=https://odihr.osce.org/odihr/elections/albania/600028}}</ref> فراوانبوونی {{بنز|پەیکەری تایبەت دژ بە گەندەڵی و تاوانی ڕێکخراو|en|Special Structure against Corruption and Organized Crime|lt=پەیکەری تایبەت دژ بە گەندەڵی و تاوانی ڕێکخراو}} (SPAK) بووە ھۆی لێکۆڵینەوە و دادگاییکردنی سیاسەتمەدارانی ئاست بەرز ھەم لە زۆرینەی فەرمانڕەوا و ھەم لە ئۆپۆزسیۆندا، لەوانە سەرۆک وەزیرانی پێشوو {{بنز|سالی بەرانیشا|en|Sali Berisha|lt=سالی بەرانیشا}}، سەرۆکی پێشوو {{بنز|ئیلیر مێتا|en|Ilir Meta|lt=ئیلیر مێتا}}، سەرۆکی شارەوانیی تیرانا {{بنز|ئێریۆن ڤێلیای|en|Erion Veliaj|lt=ئێریۆن ڤێلیای}} و بەرپرسانی باڵای تر.<ref name="albanianationsin_1" /> کۆمسیۆنی ئەورووپا بە گشتی ستایشی کاری SPAKی کردووە ھاوکات بەردەوام جەختی کردووەتەوە کە گەندەڵی لە زۆرێک لە سێکتەرەکاندا بەربڵاو دەمێنێتەوە و دەبێت سەربەخۆییی دادوەری لە پەستانی سیاسی بپارێزرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2025 Rule of Law Report – Albania |بڵاوکەرەوە=European Commission |ناونیشان=https://commission.europa.eu/document/download/3732ae59-5ab4-48a6-a3e6-0ef9aa593863_en?filename=2025+Rule+of+Law+Report+-+Country+Chapter+Albania.pdf}}</ref> لە کاتی خولی چوارەمی ڕامادا، خۆپێشاندانی دژەحکوومەت چڕتر بووەوە. لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٥دا دەستی پێکرد و لە کاتی {{بنز|شۆڕشی فلامینگۆ|en|Flamingo Revolution|lt=شۆڕشی فلامینگۆدا}} لە ساڵی ٢٠٢٦دا زیاتر فراوان بوو، خۆپێشاندەران حکوومەتیان تۆمەتبار کرد بە گەندەڵیی سیستمی، نەبوونی شەفافیەت، خراپ بەکارھێنانی سەرچاوە گشتییەکان و لایەنگریی بەرژەوەندییە بازرگانییە سیاسییەکان. خۆپێشاندانەکان، کە لە سەرەتادا بەھۆی دژایەتیکردنی پڕۆژەکانی پەرەپێدانی کەناراوەکانەوە دەستیان پێکردبوو، فراوان بوون بۆ داواکاریی بەرفراوانتر بۆ چاکسازیی دیموکراتی، لێپرسینەوە لە حکوومەت و دەستلەکارکێشانەوەی ڕاما.<ref name="albanianpoliceuse"/><ref name="albanianpoliceuse_1"/> پشتیوانییەکانی مافەکانی مرۆڤ لەلایەن دەستوورەوە بەبێ ڕەچاوکردنی نەتەوە، زمان، ڕەگەز یان ئایین گەرەنتی کراون.<ref name="Kushtetuta"/><ref name="FH2023"/> سەرەڕای ئەوەش، ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان بەردەوامن لە دەستنیشانکردنی نیگەرانییەکان سەبارەت بە سەربەخۆییی دادوەری، گەندەڵی، فرەییی میدیایی و کاریگەریی سیاسی لەسەر دامەزراوەکانی دەوڵەت، ھاوکات ئاماژە بەوە دەدەن کە پێشکەوتن لەم ناوچانەدا بە توندی بەستراوەتەوە بە پرۆسەی چوونەناوی ئەلبانیا لە یەکێتیی ئەورووپادا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[United States Department of State]] |سەردێڕ=2022 Country Reports on Human Rights Practices: Albania |ناونیشان=https://www.state.gov/reports/2022-country-reports-on-human-rights-practices/albania/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2025 Rule of Law Report – Albania |بڵاوکەرەوە=European Commission |ناونیشان=https://commission.europa.eu/document/download/3732ae59-5ab4-48a6-a3e6-0ef9aa593863_en?filename=2025+Rule+of+Law+Report+-+Country+Chapter+Albania.pdf}}</ref> === مافەکانی مرۆڤ === مافەکانی مرۆڤ لە ئەلبانیادا بە فەرمی لەلایەن {{بنز|دەستووری ئەلبانیا|en|Constitution of Albania|lt=دەستووری ئەلبانیاوە}} پارێزراون، کە یەکسانی لە بەرامبەر یاسادا، ئازادیی دەربڕین، ئازادیی کۆبوونەوە، ئازادیی ئایینی و پاراستن لە جیاکاری گەرەنتی دەکات.<ref name="Kushtetuta"/> ھەڵسەنگاندنە نێودەوڵەتییەکان بە گشتی ئەلبانیا وەک دیموکراسییەکی کێبڕکێکارانە بەڵام لاوازبوو وەسف دەکەن، بە کێشەی بەردەوامی وەک گەندەڵی، پەستانی سیاسی لەسەر دامەزراوەکان، ئازادیی میدیا، توندوتیژیی جێندەری، مەرجەکانی زیندان و جیاکاری دژ بە گرووپە لاوازەکان.<ref name="FH2026">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania: Freedom in the World 2026 Country Report |ناونیشان=https://freedomhouse.org/country/albania/freedom-world/2026 |بڵاوکەرەوە=Freedom House |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="State2024HR">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2024 Country Reports on Human Rights Practices: Albania |ناونیشان=https://www.state.gov/reports/2024-country-reports-on-human-rights-practices/albania |بڵاوکەرەوە=United States Department of State |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref><ref name="Amnesty2024">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Human rights in Albania |ناونیشان=https://www.amnesty.org/en/location/europe-and-central-asia/western-central-and-south-eastern-europe/albania/report-albania/ |بڵاوکەرەوە=Amnesty International |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> لە کاتی سەرۆکایەتیی درێژخایەنی {{بنز|ئێدی ڕاما|en|Edi Rama|lt=ئێدی ڕامادا}}، کە {{بنز|حزبی سۆشیالیستیی ئەلبانیا|en|Socialist Party of Albania|lt=حزبی سۆشیالیستەکەی}} لە ساڵی ٢٠١٣ەوە حکومڕانی دەکات، نیگەرانییەکانی مافەکانی مرۆڤ زۆرجار بەستراونەتەوە بە ڕەخنەی بەرفراوانتر لە پاشەکشەی دیموکراتی، کۆبوونەوەی دەسەڵاتی جێبەجێکار، سیاسەتی حزبیی کڵاینتلیستی و کۆنتڕۆڵی لاوازی دامەزراوەکان. {{بنز|فریدم ھاوس|en|Freedom House|lt=فریدم ھاوس}} ئەلبانیا وەک "بەشێک بە ئازاد" پۆلێن دەکات و ڕایدەگەیەنێت کە گەندەڵی و بەرتیلدان وەک کێشەی سەرەکی دەمێننەوە، لە کاتێکدا ھەڵسەنگاندنی ''نەتەوەکان لە گواستنەوەدا''ی حکومڕانیی نیشتمانی وەک ئەوەی لەژێر باڵادەستیی سیاسەتی حزبیی کڵاینتلیستی و کەسایەتییە تاکەکەسییەکاندا بێت وەسف دەکات.<ref name="FH2026"/><ref name="albanianationsin" /> حزبەکانی ئۆپۆزسیۆن و ڕەخنەگران فەرمانڕەواییی ڕامایان وەک دەسەڵاتخوازیی زیاتر وەسف کردووە، لە کاتێکدا حکوومەت و پشتیوانانی ئاماژە بە چاکسازیی دادوەری، پێشکەوتنی چوونەناو یەکێتیی ئەورووپا و کاری دامەزراوەکانی دژەگەندەڵی وەک بەڵگەی چەسپاندنی دیموکراتی دەکەن.<ref name="bti2026albania" /><ref name= "albania2025Report"/> ئازادیی دەربڕین و سەربەخۆییی میدیا وەک نیگەرانیی سەرەکی دەمێننەوە. ڕاپۆرتی مافەکانی مرۆڤی ساڵی ٢٠٢٤ی وەزارەتی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان پێشێلکاریی توندی ئازادیی دەربڕین و ئازادیی میدیای دەستنیشان کردووە، لەوانە سانسۆرکردنی خۆبەخۆیی ڕۆژنامەنوسان، ھەڕەشە و ھەڵمەتی ناوزڕاندن دژ بەو ڕۆژنامەنوسانەی ڕاپۆرت لەسەر گەندەڵیی ئەگەری دەکەن.<ref name="State2024HR"/> ڕێکخراوی {{بنز|ڕۆژنامەنوسانی بێ سنوور|en|Reporters Without Borders|lt=ڕۆژنامەنوسانی بێ سنوور}} ڕایگەیاندووە کە ڕۆژنامەنوسان لە ئەلبانیادا ڕووبەڕووی پەستانی سیاسی دەبنەوە، بەتایبەتی لە کاتی ھەڵبژاردنەکاندا، ھەروەھا پەستانی خاوەن میدیاکان و ناستەقامیی ئابووری.<ref name="RSFAlbania">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania |ناونیشان=https://rsf.org/en/country/albania |بڵاوکەرەوە=Reporters Without Borders |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> لە {{بنز|پێڕستی ئازادیی ڕۆژنامەگەریی جیھانی|en|World Press Freedom Index|lt=پێڕستی ئازادیی ڕۆژنامەگەریی جیھانیی}} ساڵی ٢٠٢٦دا، ئەلبانیا پلەی ٨٣ی لە نێوان ١٨٠ وڵاتدا بەدەستھێنا، کە گرووپەکانی مافی میدیا ئاماژەیان بە کێشەی پەیکەریی بەردەوام کرد کە کاریگەرییان لەسەر سەربەخۆییی سەرنووسەری و سەلامەتیی ڕۆژنامەنوسان داناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania ranks 83rd in RSF 2026 Index amid continued global decline in press freedom |ناونیشان=https://safejournalists.net/albania-ranks-83rd-in-rsf-2026-index-amid-continued-global-decline-in-press-freedom/ |بڵاوکەرەوە=SafeJournalists Network |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> ئازادیی کۆبوونەوە بە گشتی دانپێدانراوە، بەڵام پۆلیسیکردنی خۆپێشاندانەکان لە کاتی سەردەمەکانی ناستەقامیی سیاسییدا سەرنجی ڕاکێشاوە. لە ساڵی ٢٠٢٦دا، پۆلیس غازی فرمێسکڕێژ، سپڕەی بیبەر و تۆپی ئاوی لە کاتی خۆپێشاندانەکانی دژەحکوومەت لە تیرانا بەکارھێنا کە پەیوەندیدار بوون بە ئیدیعاکانی گەندەڵی و {{بنز|شۆڕشی فلامینگۆ|en|Flamingo Revolution|lt=شۆڕشی فلامینگۆ}}، کە بزووتنەوەیەکی خۆپێشاندان بوو لەسەر پلانەکانی پەرەپێدانی کەناراوەکان دەستی پێکرد و فراوان بوو بۆ داواکاریی بەرفراوانتر بۆ شەفافیەت، پاراستنی ژینگە و لێپرسینەوە لە حکوومەت.<ref name="albanianpoliceuse" /><ref name="albanianpoliceuse_1" /> دەسەڵاتداران ڕایانگەیاند کە وەڵامدانەوەی پۆلیس دوای ھێرشکردنە سەر کارمەندان و زیانگەیاندن بە موڵکایەتی ھات، لە کاتێکدا خۆپێشاندەران و کەسایەتییەکانی ئۆپۆزسیۆن حکوومەتیان تۆمەتبار کرد بە بەکارھێنانی ھێز بۆ سەرکوتکردنی دژایەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Police fire tear gas as Albania opposition protest turns violent |ناونیشان=https://www.euronews.com/2026/02/11/police-fire-tear-gas-as-albania-opposition-protest-turns-violent |ئیش=Euronews |ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> گەندەڵی ھەروەھا کاریگەریی ڕاستەوخۆی لەسەر مافەکانی مرۆڤ و متمانەی گشتی بە دامەزراوەکان ھەیە. ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەکان بە بەردەوامی گەندەڵی لە حکوومەت، جێبەجێکردنی یاسا، دادوەری و ئیدارەی خۆجێییدا وەک کێشەیەکی سەرەکی دەستنیشان کردووە.<ref name="State2024HR"/><ref name="FH2026"/> لە ساڵی ٢٠٢١دا، {{بنز|شەفافیەتی نێودەوڵەتی|en|Transparency International|lt=شەفافیەتی نێودەوڵەتی}} و پەیمانگەی دیموکراسی و ناوەندگەرایی ڕایانگەیاند کە ئەلبانیا ئاماژەکانی دەستبەسەرداگرتنی دەوڵەت پێشان دەدات لە ڕێگەی گەندەڵیی گەورە، تۆڕە کڵاینتلیستییەکان و یاساکانی دروستکراو بە بەرژەوەندیی تایبەت.<ref name="deconstructingstatecapture" /> دروستکردنی {{بنز|پەیکەری تایبەت دژ بە گەندەڵی و تاوانی ڕێکخراو|en|Special Structure against Corruption and Organized Crime|lt=پەیکەری تایبەت دژ بە گەندەڵی و تاوانی ڕێکخراو}} (SPAK) بووە ھۆی لێکۆڵینەوە لە گەندەڵیی ئاستی بەرز دژ بە کەسایەتییەکانی ھەم حکوومەت و ھەم ئۆپۆزسیۆن، بەڵام ڕاپۆرتەکانی یەکێتیی ئەورووپا بەردەوام ڕادەگەیەنن کە گەندەڵی بەربڵاو دەمێنێتەوە و دەبێت سەربەخۆییی دادوەری لە پەستانی سیاسی بپارێزرێت.<ref name="EC2025HR">{{cite report |title=2025 Rule of Law Report: Country Chapter on the rule of law situation in Albania |url=https://commission.europa.eu/document/download/3732ae59-5ab4-48a6-a3e6-0ef9aa593863_en?filename=2025+Rule+of+Law+Report+-+Country+Chapter+Albania.pdf |publisher=European Commission |date=8 July 2025 |access-date=3 July 2026}}</ref> مەرجەکانی ناو زیندانەکان و ناوەندەکانی ڕاگرتن وەک نیگەرانیی مافەکانی مرۆڤ ماونەتەوە. ڕێکخراوی ئەمنستی ئینتەرناشناڵ ڕایگەیاند کە کەسانی ناو زیندانەکان تووشی قەرەباڵغیی زۆر و چاودێریی تەندروستیی نەگونجاو بوونەتەوە، لە کاتێکدا ئەنجومەنی ئەورووپا و دەسەڵاتدارانی ئەلبانی چاکسازیی زیندان و پاراستنی مافەکانی زیندانیانیان وەک لەپێشینەی بەردەوام دەستنیشان کردووە.<ref name="Amnesty2024"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Enhancing the protection of human rights of prisoners in Albania |ناونیشان=https://www.coe.int/en/web/tirana/news/-/asset_publisher/SENehJ2ESZrW/content/enhancing-the-protection-of-human-rights-of-prisoners-in-albania |بڵاوکەرەوە=Council of Europe Office in Tirana |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> پێشکەشکردنی کۆمەڵگەی مەدەنی بۆ لیژنەی دژ بە ئەشکەنجەی نەتەوە یەکگرتووەکان ھەروەھا نیگەرانییان سەبارەت بە قەرەباڵغیی زۆر، مەرجە خراپەکانی ڕاگرتن، دەستگەیشتنی سنووردار بۆ وەکالەتی یاسایی و لێکۆڵینەوەی ناتەواو لە ئیدیعاکانی بەکارھێنانی خراپ بەرزکردووەتەوە.<ref>{{cite report |title=Albania's Compliance with the Convention against Torture |url=https://www.theadvocatesforhumanrights.org/Res/ALBANIA%20CAT%202025-%20HRDC-AHR_VF_Oct%2013.pdf |publisher=Human Rights in Democracy Centre / The Advocates for Human Rights |date=13 October 2025 |access-date=3 July 2026}}</ref> توندوتیژی دژ بە ئافرەتان و کچان بە بەربڵاوی دەمێنێتەوە. نزیکەی ٦٠٪ی ئافرەتان لە ناوچە گوندییەکاندا تووشی توندوتیژیی جەستەیی یان دەروونی دەبنەوە و نزیکەی ٨٪ قوربانیی توندوتیژیی سێکسین. بڕیارەکانی پاراستن زۆرجار پێشێل دەکرێن. لە ساڵی ٢٠١٤دا {{بنز|لیژنەی ھێلسینکیی ئەلبانی|en|Albanian Helsinki Committee|lt=لیژنەی ھێلسینکیی ئەلبانی}} (AHC) ڕایگەیاند کە ژمارەی قوربانیانی ئافرەتی کوژراو بە بەرزی دەمێنێتەوە.<ref name="civilRightsDefenders">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.civilrightsdefenders.org/country-reports/human-rights-in-albania/ |سەردێڕ=Human Rights in Albania |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180114170645/http://www.civilrightsdefenders.org/country-reports/human-rights-in-albania/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆمسیاری پاراستن لە جیاکاری نیگەرانییەکانی سەبارەت بە یاسای تۆمارکردنی خێزان بەرزکردووەتەوە کە جیاکاری دژ بە ئافرەتان دەکات. لە ئەنجامدا، سەرۆکی خێزانەکان، کە زۆرینەی ھەرە زۆریان پیاوانن، مافی گۆڕینی شوێنی نیشتەجێبوونی خێزانیان ھەیە بەبێ مۆڵەتی ھاوبەشەکانیان.<ref name="civilRightsDefenders"/> لە ساڵی ٢٠٢٤دا، دەستەی چاودێریی GREVIOی ئەنجومەنی ئەورووپا پێشکەوتنی لە چوارچێوەی ئەلبانیادا دژ بە توندوتیژی بەرامبەر ئافرەتان ڕاگەیاند، بەڵام وتی کەموکوڕیی توند ماونەتەوە، لەوانە ستێریۆتایپە جێندەرییە بەردەوامەکان، ڕاپۆرتکردنی زۆر کەمی توندوتیژیی سێکسی و خزمەتگوزارییە پسپۆڕییە سنووردارەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=GREVIO: Progress in efforts to stop violence against women but significant gaps remain among findings in new thematic report |ناونیشان=https://www.coe.int/en/web/tirana/-/grevio-progress-in-efforts-to-stop-violence-against-women-but-significant-gaps-remain-among-findings-in-new-thematic-report |بڵاوکەرەوە=Council of Europe Office in Tirana |ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٦دا، ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ئەلبانیادا پێشوازیی لە پەسەندکردنی یاسایەکی نوێ کرد بۆ ڕێگری و پاراستن لە توندوتیژی دژ بە ئافرەتان و توندوتیژیی خێزانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=United Nations in Albania congratulates Albania on the adoption of new Law on the Prevention and Protection from Violence against Women and Domestic Violence |ناونیشان=https://albania.un.org/en/309050-united-nations-albania-congratulates-albania-adoption-new-law-prevention-and-protection |بڵاوکەرەوە=United Nations Albania |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> کۆمەڵگەکانی ڕۆما، میسرییەکانی بەڵکان و کەمینەکانی تر بەردەوامن لە ڕووبەڕووبوونەوەی کۆسپ لە پەروەردە، نیشتەجێبوون، کار و دەستگەیشتن بە خزمەتگوزارییە گشتییەکاندا. لە ساڵی ٢٠٢٤دا، لیژنەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ نەمانی جیاکاریی ڕەگەزی جێبەجێکردنی پابەندبوونەکانی دژەجیاکاریی ئەلبانیای پێداچووەوە و تاوتوێی دۆخی کۆمەڵگەکانی ڕۆما و میسری کرد، لەوانە پەروەردە، یارمەتیی یاسایی و چاودێریی وتاری ڕق و کینە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Experts of the Committee on the Elimination of Racial Discrimination Commend Albania on Legal Aid Offered to Ethnic Minorities, Ask Questions on Discrimination Faced by Roma and Egyptians and Measures to Combat Hate Speech |ناونیشان=https://www.ohchr.org/en/meeting-summaries/2024/04/examen-de-lalbanie-devant-le-cerd-la-situation-des-roms-des-egyptiens-des |بڵاوکەرەوە=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> ئەلبانیا خاوەنی پاراستنی یاسایییە دژ بە جیاکاری لەسەر بنەمای ئاڕاستەی سێکسی و ناسنامەی جێندەری، و ڕێکخراوەکانی LGBT چالاکیی گشتی ئەنجام دەدەن وەک شانازیی تیرانا. لە ساڵی ٢٠١٥دا، ڕێکخراوی {{بنز|ئیڵگا-ئەورووپا|en|ILGA-Europe|lt=ئیڵگا-ئەورووپا}} ئەلبانیای لە پلەی ١٩ھەمدا پۆلێن کرد لە ڕووی مافەکانی LGBTدا لە نێوان ٤٩ وڵاتی بەشداربووی ئەورووپادا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Annual Review of the Human Rights Situation of Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex People in Europe |ناونیشان=http://www.ilga-europe.org/sites/default/files/Attachments/01_full_annual_review_updated.pdf |وێبگە=ilga-europe.org |بڵاوکەرەوە=ILGA-Europe |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150711045221/http://www.ilga-europe.org/sites/default/files/Attachments/01_full_annual_review_updated.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ڕاپۆرتی ئەورووپای پەلکەزێڕینەی ساڵی ٢٠٢٢دا، نەبوونی پێشکەوتن بووە ھۆی ئەوەی ئەلبانیا لە پلەی ٢٨ەمدا بێت لە نێوان ٤٩ وڵاتدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rainbow Europe |ناونیشان=https://www.rainbow-europe.org/#8618/0/0 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=[www.rainbow-europe.org](http://www.rainbow-europe.org) |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210108180320/https://rainbow-europe.org/#8618/0/0 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕاپۆرتەکانی دواتری ئیڵگا-ئەورووپا بەردەوام بوون لە دەستنیشانکردنی جیاکاری و ژینگەی مەترسیداری قوتابخانەکان بۆ کەسانی LGBTI، کە ڕاپرسییەکی سەرانسەریی ساڵانی ٢٠٢٤–٢٠٢٥ لەلایەن ئەلیانکا LGBTIوە ڕایگەیاند کە زۆربەی وەڵامدانەوەکان قوتابخانەکانیان وەک نائارام بۆ گرووپە پەڕواوخراوەکان، لەوانەش خوێندکارانی LGBTI بینیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania |ناونیشان=https://rainbowmap.ilga-europe.org/countries/albania/ |بڵاوکەرەوە=ILGA-Europe Rainbow Map |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> === پەیوەندییە دەرەکییەکان === [[File:Artigianato Arberesh.jpg|thumb|right|بە یارمەتیی حکوومەتەکانی {{بنز|کۆسۆڤۆ|en|Kosovo|lt=کۆسۆڤۆ}} و ئەلبانیا، داواکارییەکی فەرمی بۆ گرتنەبەری {{بنز|گەلی ئاربێرێشێ|en|Arbëreshë people|lt=گەلی ئاربێرێشێ}} لە پێڕستی {{بنز|پێڕستەکانی کەلەپووری ڕۆشنبیریی ناپێژراوی یونسکۆ|en|UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists|lt=کەلەپووری ڕۆشنبیریی ناپێژراوی}} {{بنز|یونسکۆ|en|UNESCO|lt=یونسکۆدا}} ئامادە دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Telegrafi |سەردێڕ=Arbëreshët kërkojnë ndihmë nga Tirana (Video) |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://telegrafi.com/arbereshet-kerkojne-ndihme-nga-tirana-video/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٧|زمان=sq}}</ref>]] بە دەربازبوون لە چەندین دەیە گۆشەگیری دوای کەوتنی کۆمۆنیزم، ئەلبانیا ئاراستەیەکی {{بنز|پەیوەندییە دەرەکییەکانی ئەلبانیا|en|Foreign relations of Albania|lt=سیاسەتی دەرەوەی}} گرتووەتە بەر کە ناوەندەکەی ھاوکاریی چالاک و بەشداریکردنە لە کاروباری نێودەوڵەتیدا. لە ناوەندی سیاسەتە دەرەکییەکانی ئەلبانیادا کۆمەڵێک ئامانج ھەن، کە پابەندبوون بە پاراستنی سەروەری و تەواویەتیی خاکی خۆی، بەخێوکردنی پەیوەندییە دیپلۆماسییەکان لەگەڵ وڵاتانی تر، داواکردن بۆ {{بنز|دانپێدانانی نێودەوڵەتیی کۆسۆڤۆ|en|international recognition of Kosovo|lt=دانپێدانانی نێودەوڵەتیی کۆسۆڤۆ}}، چارەسەرکردنی نیگەرانییەکانی پەیوەندیدار بە {{بنز|دەرکردنی ئەلبانیییەکانی چام|en|expulsion of Cham Albanians|lt=دەرکردنی ئەلبانیییەکانی چام}}، ھەوڵدان بۆ یەکگرتنی یۆرۆ-ئەتلەنتیکی و پاراستنی مافەکانی ئەلبانییەکان لە {{بنز|ئەلبانیییەکان لە کۆسۆڤۆ|en|Albanians in Kosovo|lt=کۆسۆڤۆ}}، {{بنز|ئەلبانیییەکان لە یۆنان|en|Albanians in greece|lt=یۆنان}}، {{بنز|گەلی ئاربێرێشێ|en|Arbëreshë people|lt=ئیتاڵیا}}، {{بنز|ئەلبانیییەکان لە مۆنتینیگرۆ|en|Albanians in Montenegro|lt=مۆنتینیگرۆ}}، {{بنز|ئەلبانیییەکان لە مەقدۆنیای باکوور|en|Albanians in Macedonia|lt=مەقدۆنیای باکوور}}، {{بنز|ئەلبانیییەکان لە باشووری سڕبیا|en|Albanians in south Serbia|lt=سڕبیا}} و {{بنز|دیاسپۆڕای ئەلبانی|en|Albanian diaspora|lt=دیاسپۆڕادا}} لەخۆ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Aydın |یەکەم١=Abdurrahim F. |دوایین٢=Progonati |یەکەم٢=Erjada |سەردێڕ=Albanian foreign policy in the post-communist era |journal=Unisci Discussion Papers |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١١|بەرگ=٢٦|doi=10.5209/REV_UNIS.2011.V26.37824 |s2cid=154016018 |doi-access=free |ناونیشان=https://www.redalyc.org/pdf/767/76718800012.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240804133532/https://www.redalyc.org/pdf/767/76718800012.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کاروباری دەرەوەی ئەلبانیا جەخت لەسەر تەرخانکردنی وڵاتەکە بۆ سەقامگیریی ناوچەیی و یەکگرتن لەناو دامەزراوە نێودەوڵەتییە سەرەکییەکاندا دەکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Ministry for Europe and Foreign Affairs (Albania)|Ministry for Europe and Foreign Affairs]] |سەردێڕ=Albania in the region |ناونیشان=https://punetejashtme.gov.al/en/shqiperia-ne-rajon/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230603154057/https://punetejashtme.gov.al/en/shqiperia-ne-rajon/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەلبانیا بووە ئەندامی {{بنز|نەتەوە یەکگرتووەکان|en|United Nations|lt=نەتەوە یەکگرتووەکان}} (UN) لە ساڵی ١٩٥٥دا، کەمێک دوای دەربازبوون لە قۆناغێکی گۆشەگیری لە سەردەمی کۆمۆنیستیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Ministry for Europe and Foreign Affairs |سەردێڕ=Meeting Global Challenges Through Partnership Albania For UN Security Council 2022{{spaced ndash}}2023 |ناونیشان=https://punetejashtme.gov.al/wp-content/uploads/2021/12/Security-Council-UN.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230904125516/https://punetejashtme.gov.al/wp-content/uploads/2021/12/Security-Council-UN.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وڵاتەکە لە ساڵی ٢٠٠٩دا بە بەدەستھێنانی ئەندامێتی لە ناتۆدا گەیشتە دەستکەوتێکی گەورە لە سیاسەتی دەرەوەیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[NATO|North Atlantic Treaty Organization]] (NATO) |سەردێڕ=Nato member countries |ناونیشان=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_52044.htm |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230903225501/https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_52044.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name = "Albania_Croatia_EU"/> لە کاتی بەدەستھێنانی پێگەی کاندید لە ساڵی ٢٠١٤ەوە، وڵاتەکە ھەروەھا دەستی کردووە بە کارنامەیەکی چاکسازیی گشتگیر بۆ خۆگونجاندن لەگەڵ پێوەرەکانی چوونەناو یەکێتیی ئەورووپادا (EU)، بە ئامانجی بوون بە دەوڵەتێکی ئەندامی یەکێتیی ئەورووپا.<ref name="EU CS"/> ئەلبانیا و کۆسۆڤۆ پەیوەندییەکی برایانەی بەھێز پەیڕەو دەکەن کە بەھۆی بەستەرە ڕۆشنبیری، نەتەوەیی و مێژوویییە بەرچاوەکانیانەوە بەھێز بووە.<ref name="AlbKosRelation">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Ministry for Europe and Foreign Affairs |سەردێڕ=Relations with Regional Countries |ناونیشان=https://punetejashtme.gov.al/en/shqiperia-ne-rajon/marredheniet-me-vendet-e-rajonit/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260110144623/https://punetejashtme.gov.al/en/marredheniet-me-vendet-e-rajonit/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەردوو وڵات بەستەری دیپلۆماسیی بەردەوام بەخێو دەکەن، بە شێوەیەک ئەلبانیا بە چالاکی پشتیوانی لە گەشەپێدانی کۆسۆڤۆ و ھەوڵەکانی یەکگرتنی نێودەوڵەتی دەکات.<ref name="AlbKosRelation"/> بەشدارییە بنەڕەتییەکەی بۆ {{بنز|ڕاگەیاندنی سەربەخۆییی کۆسۆڤۆ لە ٢٠٠٨|en|2008 Kosovo declaration of independence|lt=ڕێگەی کۆسۆڤۆ بەرەو سەربەخۆیی}} جەختی لەسەر کراوەتەوە لە ڕێگەی {{بنز|دانپێدانانی نێودەوڵەتیی کۆسۆڤۆ|en|International recognition of Kosovo|lt=دانپێدانانی پێشوەختەی بۆ سەروەریی کۆسۆڤۆ}} لە ساڵی ٢٠٠٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dhimolea |یەکەم=Antonela |بڵاوکەرەوە=[[Friedrich Ebert Foundation]] |سەردێڕ=Comprehensive cooperation between Albania and Kosovo as an auxiliary instrument to a speedy regional economic integration |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://library.fes.de/pdf-files/bueros/albanien/20321.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230904133234/https://library.fes.de/pdf-files/bueros/albanien/20321.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، ھەردوو حکوومەت کۆبوونەوەی ساڵانەی ھاوبەش ئەنجام دەدەن، کە یەکەم کۆبوونەوە لە ساڵی ٢٠١٤دا بەڕێوەچوو، کە وەک پلاتفۆڕمێکی فەرمی خزمەت دەکات بۆ بەھێزکردنی ھاوکاریی دوو قۆڵی و بەھێزکردنی پابەندبوونی ھاوبەشیان بە سیاسەتانێک کە گەشە بە سەقامگیری و خۆشگوزەرانیی ناوچەی بەرفراوانتری ئەلبانی دەدەن.<ref name="AlbKosRelation"/> === سوپا === [[File:Albanian special operations forces, provide security as Afghan Border Police (ABP) break ground on a new checkpoint in the district of Spin Boldak, Kandahar province, Afghanistan, March 25, 2013 130325-A-MX357-127.jpg|thumb|right|{{بنز|ھێزی وشکانیی ئەلبانیا|en|Albanian Land Force|lt=سەربازانی ئەلبانی}} لە {{بنز|پارێزگای قەندەھار|en|Kandahar Province|lt=پارێزگای قەندەھار}}، ئەفغانستان]] {{بنز|ھێزە چەکدارەکانی ئەلبانیا|en|Albanian Armed Forces|lt=ھێزە چەکدارەکانی ئەلبانیا}} پێکھاتوون لە ھێزەکانی {{بنز|ھێزی وشکانیی ئەلبانیا|en|Albanian Land Force|lt=وشکانی}}، {{بنز|ھێزی ئاسمانیی ئەلبانیا|en|Albanian Air Force|lt=ئاسمانی}} و {{بنز|ھێزی دەریاییی ئەلبانیا|en|Albanian Naval Force|lt=دەریایی}} و ھێزە سەربازی و نیمچەسەربازییەکانی وڵاتەکە پێک دێنن. ئەوان لەلایەن {{بنز|فەرماندەی گشتی|en|commander-in-chief|lt=فەرماندەی گشتییەوە}} لەژێر سەرپەرشتیی {{بنز|وەزارەتی بەرگری (ئەلبانیا)|en|Ministry of Defence (Albania)|lt=وەزارەتی بەرگڕی}} و لەلایەن {{بنز|سەرۆکی ئەلبانیا|en|President of Albania|lt=سەرۆک کۆمارەوە}} وەک فەرماندەی باڵا لە کاتی جەنگدا سەرکردایەتی دەکرێن. بەڵام، لە کاتی ئاشتیدا دەسەڵاتەکانی لە ڕێگەی {{بنز|سەرۆک وەزیرانی ئەلبانیا|en|Prime Minister of Albania|lt=سەرۆک وەزیران}} و {{بنز|وەزارەتی بەرگری (ئەلبانیا)|en|Ministry of Defence (Albania)|lt=وەزیری بەرگرییەوە}} جێبەجێ دەکرێن.<ref name="constitution">{{cite constitution |article=169 |section=1 |country=Albania |ratified=28 November 1998 |url=http://www.osce.org/albania/41888 |access-date=6 July 2016}}</ref> ئامانجی سەرەکیی ھێزە چەکدارەکانی ئەلبانیا بەرگریکردنە لە سەربەخۆیی، {{بنز|سەروەری|en|sovereignty|lt=سەروەری}} و {{بنز|تەواویەتیی خاکی|en|territorial integrity|lt=تەواویەتیی خاکی}} وڵاتەکە، ھەروەھا بەشداریکردن لە ئۆپراسیۆنە مرۆیی، شەڕکەر، نەبەرد و پشتیوانیی ئاشتیدا.<ref name="constitution"/> {{بنز|خزمەتی سەربازی|en|Military service|lt=خزمەتی سەربازی}} لە ساڵی ٢٠١٠ەوە ئارەزوومەندانەیە و تەمەنی ١٩ ساڵ کەمترین تەمەنی یاسایییە بۆ خزمەتکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania to end conscription by 2010|ناونیشان=https://www.wri-irg.org/node/745|وێبگە=wri-irg.org|ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160428115732/http://www.wri-irg.org/node/745|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania Military 2017|ناونیشان=http://www.theodora.com/wfbcurrent/albania/albania_military.html|وێبگە=theodora.com|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170428012454/http://www.theodora.com/wfbcurrent/albania/albania_military.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەلبانیا پابەند بووە بە زیاترکردنی بەشداریکردن لە ئۆپراسیۆنە چەند نەتەوەیییەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Ministry of Defence|سەردێڕ=Engagement Policy and evidence of AAF participation in PK missions|ناونیشان=http://www.mod.gov.al/arkiv/eng/index.php?option=com_content&view=article&id=902:politika-e-angazhimit-dhe-evidenca-e-pjesemarrjes-se-farsh-ne-misione-paqeruajtese-dhe-luftarake-te-drejtuara-nga-nato-be-dhe-okb&catid=197:misione-nderkombetare&Itemid=588|وێبگە=mod.gov.al|بەستەری نووسەر١=Ministry of Defence (Albania)|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171014101410/http://www.mod.gov.al/arkiv/eng/index.php?option=com_content&view=article&id=902:politika-e-angazhimit-dhe-evidenca-e-pjesemarrjes-se-farsh-ne-misione-paqeruajtese-dhe-luftarake-te-drejtuara-nga-nato-be-dhe-okb&catid=197:misione-nderkombetare&Itemid=588|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە دوای کەوتنی کۆمۆنیزم، وڵاتەکە بەشداریی لە شەش نێرردراوی نێودەوڵەتیدا کردووە بەڵام تەنھا یەک نێرردراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لە {{بنز|نێرردراوی چاودێریی نەتەوە یەکگرتووەکان لە جۆرجیا|en|UNOMIG|lt=جۆرجیا}}، کە سێ چاودێری سەربازیی نارد. لە شوباتی ٢٠٠٨ەوە، ئەلبانیا بە فەرمی بەشداریی لە {{بنز|ئۆپراسیۆنی ھەوڵی چالاک|en|Operation Active Endeavor|lt=ئۆپراسیۆنی ھەوڵی چالاکی}} ناتۆدا کردووە لە {{بنز|دەریای ناوەڕاست|en|Mediterranean Sea|lt=دەریای ناوەڕاستدا}}.<ref>[http://www.nato.int/isminor sues/active_endeavour/index.html Operation Active Endeavour]. nato.int {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110830210539/http://www.nato.int/issues/active_endeavour/index.html |date=30 August 2011}}</ref> لە ٣ی نیسانی ٢٠٠٨دا داوەت کرا بۆ چوونەناو ناتۆ، و لە ٢ی نیسانی ٢٠٠٩دا بووە ئەندامی تەواو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania membership Nato |بڵاوکەرەوە=NATO |ناونیشان=http://www.nato.int/issues/nato_albania/evolution.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110728003727/http://www.nato.int/issues/nato_albania/evolution.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> ئەلبانیا ژمارەی سەربازە چالاکەکانی لە ٦٥,٠٠٠ لە ساڵی ١٩٨٨دا کەم کردەوە بۆ ١٤,٥٠٠ لە ساڵی ٢٠٠٩دا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1935630.stm |ئیش=BBC News |سەردێڕ=Albania sells off its military hardware |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٠٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2008/08/21/feature-03 |سەردێڕ=Albania to abolish conscription by 2010 |ئیش=Southeast European Times |ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180930144906/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2008/08/21/feature-03 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سوپا لە ئێستادا بە سەرەکی لە کەشتیگەلێکی بچووکی فڕۆکە و کەشتیی دەریایی پێکھاتووە. زیاتکردنی بودجەی سەربازی یەکێک بوو لە مەرجە ھرە گرنگەکان بۆ یەکگرتن لەگەڵ {{بنز|ناتۆ|en|NATO|lt=ناتۆدا}}. لە ساڵی ١٩٩٦دا خەرجیی سەربازی نزیکەی ١٫٥٪ی بەرھەمی ناوخۆییی خاوی وڵاتەکە بوو، تەنھا بۆ ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٩دا بگاتە لووتکە لە ٢٪ و دووبارە دابەزێتەوە بۆ ١٫٥٪.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albanian military expenditure as % of GDP|ناونیشان=https://www.google.com/publicdata/explore?ds=d5bncppjof8f9_&met_y=ms_mil_xpnd_gd_zs&idim=country:ALB&dl=en&q=military+expenditure+of+albania#!ctype=l&strail=false&bcs=d&nselm=h&met_y=ms_mil_xpnd_gd_zs&scale_y=lin&ind_y=false&rdim=region&idim=country:ALB&ifdim=region&dl=en&ind=false|بڵاوکەرەوە=World Bank|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190618174644/https://www.google.com/publicdata/explore?ds=d5bncppjof8f9_&met_y=ms_mil_xpnd_gd_zs&idim=country:ALB&dl=en&q=military+expenditure+of+albania#!ctype=l&strail=false&bcs=d&nselm=h&met_y=ms_mil_xpnd_gd_zs&scale_y=lin&ind_y=false&rdim=region&idim=country:ALB&ifdim=region&dl=en&ind=false|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === دابەشکارییە کارگێڕییەکان === ئەلبانیا لە ناوچەیەکی خاکی بە ڕووبەری {{convert|28748|km2|0|abbr=on}} لە {{بنز|نیمچەدوورگەی بەڵکان|en|Balkan Peninsula|lt=نیمچەدوورگەی بەڵکاندا}} پێناسە دەکرێت. بە شێوەیەکی ناوفەرمی دابەش دەبێت بۆ سێ ھەرێم، {{بنز|باکووری ئەلبانیا|en|Northern Albania|lt=ھەرێمەکانی باکوور}}، {{بنز|ناوەڕاستی ئەلبانیا|en|Central Albania|lt=ناوەڕاست}} و {{بنز|باشووری ئەلبانیا|en|Southern Albania|lt=باشوور}}. لە کاتی {{بنز|ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی ئەلبانیا|en|Albanian Declaration of Independence|lt=ڕاگەیاندنی سەربەخۆیییەوە}} لە ساڵی ١١٩١٢دا، ئەلبانیا ٢١ جار چاکسازیی لە {{بنز|دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئەلبانیا#مێژوو|en|Administrative divisions of Albania#History|lt=ڕێکخستنی ناوخۆییی خۆیدا}} کردووە. لە ئێستادا، {{بنز|دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئەلبانیا|en|administrative divisions of Albania|lt=یەکە کارگێڕییە}} سەرەکییەکان بریتین لە دوانزە {{بنز|پارێزگاکانی ئەلبانیا|en|counties of Albania|lt=پارێزگاکان}} ({{lang|sq|{{linktext|qarqe|lang=sq}}/{{linktext|qarqet|lang=sq}}}})، کە پێگەی یەکسانیان لەژێر یاسادا ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Government of Albania]] |سەردێڕ=Reforma Administrativo-territoriale |ناونیشان=https://www.parlament.al/download/studime_propozime_per_komisioni_p--r_reform--n_administrativo-territoriale/KRITERET-TEKNIKE-PROPOZIMI-PER-KOMISIONIN-28-PRILL-2014.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.parlament.al/download/studime_propozime_per_komisioni_p--r_reform--n_administrativo-territoriale/KRITERET-TEKNIKE-PROPOZIMI-PER-KOMISIONIN-28-PRILL-2014.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |پەڕە=٨|زمان=sq}}</ref> پارێزگاکان پێشتر لە ساڵانی ١٩٥٠کاندا بەکارھێنراون و لە ٣١ی تەممووزی ٢٠٠٠دا دووبارە دروست کرانەوە بۆ یەکخستنی ٣٦ {{بنز|ناوچەکانی ئەلبانیا|en|Districts of Albania|lt=ناوچەی (ناوچەکانی)}} ئەوکاتە ({{lang|sq|{{linktext|rrathë|lang=sq}}/{{linktext|rrathët|lang=sq}}}}).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A Brief History of the Administrative-territorial Organisation in Albania |ناونیشان=http://www.reformaterritoriale.al/en/reform/history |وێبگە=reformaterritoriale.al |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170609225417/http://www.reformaterritoriale.al/en/reform/history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref><ref name="terref">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.reformaterritoriale.al/en/roadmap/history |سەردێڕ=A Brief History of the Administrative-territorial Organization in Albania |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150524170836/http://www.reformaterritoriale.al/en/roadmap/history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> گەورەترین پارێزگا لە ئەلبانیادا بەپێی ژمارەی دانیشتووان {{بنز|پارێزگای تیرانا|en|Tirana County|lt=پارێزگای تیرانایە}} بە زیاتر لە ٨٠٠,٠٠٠ کەس. بچووکترین پارێزگا بەپێی ژمارەی دانیشتووان {{بنز|پارێزگای جیرۆکاستێر|en|Gjirokastër County|lt=پارێزگای جیرۆکاستێرە}} بە زیاتر لە ٧٠,٠٠٠ کەس. گەورەترین پارێزگا بەپێی ڕووبەر {{بنز|پارێزگای کۆرچێ|en|Korçë County|lt=پارێزگای کۆرچێیە}} کە {{convert|3711|km²|sqmi}} لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەلبانیا دەگرێتە خۆ. بچووکترین پارێزگا بەپێی ڕووبەر {{بنز|پارێزگای دوورێس|en|Durrës County|lt=پارێزگای دوورێسە}} بە ڕووبەری {{convert|766|km²|sqmi}} لە ڕۆژئاوای ئەلبانیادا. پارێزگاکان لە ٦١ دابەشکاریی ئاستی دووەم پێکھاتوون کە بە {{بنز|شارەوانییەکانی ئەلبانیا|en|municipalities of Albania|lt=شارەوانییەکان}} ({{lang|sq|{{linktext|bashki|lang=sq}}/{{linktext|bashkia|lang=sq}}}}) ناسراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Fletorja Zyrtare e Republikës së Shqipërisë]] |سەردێڕ=STRATEGJIA NDËRSEKTORIALE PËR DECENTRALIZIMIN DHE QEVERISJEN VENDORE 2015–2020 |ناونیشان=http://www.qbz.gov.al/botime/fletore_zyrtare/2015/PDF-2015/147-2015.pdf |پەڕە=٩|زمان=sq |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630232453/http://qbz.gov.al/botime/fletore_zyrtare/2015/PDF-2015/147-2015.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شارەوانییەکان ئاستی یەکەمی حکومڕانیی خۆجێیین، کە بەرپرسن لە پێداویستییە خۆجێییەکان و {{بنز|جێبەجێکردنی یاسا لە ئەلبانیا|en|Law enforcement in Albania|lt=جێبەجێکردنی یاسا}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.moi.gov.al/english/images/pdf/qeverisja_vendore.pdf |سەردێڕ=On the Organization and Functioning of the Local Government, Republic of Albania, 2000 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100215175046/http://www.moi.gov.al/english/images/pdf/qeverisja_vendore.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=38109&kat=88 |سەردێڕ=Ndarja e re, mbeten 28 bashki, shkrihen komunat &#124; Shekulli Online |بڵاوکەرەوە=Shekulli.com.al |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20140113102623/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=38109&kat=88 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.reformaterritoriale.al/ |سەردێڕ=Reforma Territoriale – KRYESORE |بڵاوکەرەوە=Reformaterritoriale.al |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170514063154/http://www.reformaterritoriale.al/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> ئەوان سیستمی پێشووی شارەوانییە {{بنز|شارەوانییە شارستانییەکانی ئەلبانیا|en|urban municipalities of Albania|lt=شارستانی}} و {{بنز|شارەوانییە گوندیییەکانی ئەلبانیا|en|rural municipalities of Albania|lt=گوندییەکان}} یان {{بنز|کۆمۆنەکانی ئەلبانیا|en|Communes of Albania|lt=کۆمۆنەکانیان}} ({{lang|sq|{{linktext|komuna|lang=sq}}/{{linktext|komunat|lang=sq}}}}) لە ساڵی ٢٠١٥دا یەکخست و سادەیان کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.top-channel.tv/lajme/artikull.php?id=292404|سەردێڕ=Ndarja administrative, njësitë vendore në lagje dhe fshatra|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170925225940/http://top-channel.tv/lajme/artikull.php?id=292404|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=38109&kat=88|سەردێڕ=Ndarja e re, mbeten 28 bashki, shkrihen komunat – Shekulli Online|بڵاوکەرەوە=Shekulli.com.al |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20140113102623/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=38109&kat=88 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> بۆ پرسیارە بچووکەکانی حکومڕانیی خۆجێیی، شارەوانییەکان بۆ ٣٧٣ {{بنز|یەکە کارگێڕییەکانی ئەلبانیا|en|administrative units of Albania|lt=یەکەی کارگێڕی}} ({{lang|sq|njësia}}/{{lang|sq|njësitë administrative}}) ڕێکخراون. ھەروەھا ٢٩٨٠ گوند ({{lang|sq|{{linktext|fshatra|lang=sq}}/{{linktext|fshatrat|lang=sq}}}})، گەڕەک ({{lang|sq|{{linktext|lagje|lang=sq}}/{{linktext|lagjet|lang=sq}}}})، و شوێن ({{lang|sq|{{linktext|lokalitete|lang=sq}}/{{linktext|lokalitetet|lang=sq}}}}) ھەن کە پێشتر وەک یەکەی کارگێڕی بەکارھێنراون. {| class="sortable wikitable" style="text-align:left; font-size:85%; margin:1em auto;" |- style="font-size:100%; text-align:right;" ! style="width:25px;" | {{بنز|نیشانی نیشتمانی|en|Coat of arms|lt=نیشان}} !! style="width:100px;"| {{بنز|پارێزگاکانی ئەلبانیا|en|Counties of Albania|lt=پارێزگا}} !! style="width:87px;"| پایتەخت !! style="width:75px;" | ڕووبەر <br />(km²) !! style="width:90px;" | دانیشتووان (٢٠٢٣)<ref name="INSTAT2025pop" /> !! style="width:70px;" | {{بنز|پێڕستی پارێزگاکانی ئەلبانیا بەپێی پێڕستی گەشەپێدانی مرۆیی|en|List of counties of Albania by Human Development Index|lt=HDI}} (٢٠٢٢)<ref name="GDL2022" /> |- ! scope="row" style="text-align:center" | [[File:Flag of Albania.svg|17px|alt=Flag of Albania]] | '''ئەلبانیا (کۆی گشتی)''' || {{بنز|تیرانا|en|Tirana|lt=تیرانا}} || style="text-align:right" | ٢٨,٧٤٨ || style="text-align:right" | '''٢,٤٠٢,١١٣''' || style="text-align:right" | '''٠٫٨٠٦''' |- ! scope="row" style=text-align:center | [[File:Stema e Qarkut Berat.svg|17px|alt=Emblem of Berat County]] | {{بنز|پارێزگای بێرات|en|Berat County|lt=بێرات}} || {{بنز|بێرات|en|Berat|lt=بێرات}} || style="text-align:right" | ١,٧٩٨ || style="text-align:right" | ١٤٠,٩٥٦ || style="text-align:right" | ٠٫٧٩٣ |- ! scope="row" style=text-align:center | [[File:ALB Qarku i Dibrës COA.svg|17px|alt=Emblem of Dibër County]] | {{بنز|پارێزگای دیبێر|en|Dibër County|lt=دیبێر}} || {{بنز|پێشکۆپی|en|Peshkopi|lt=پێشکۆپی}} || style="text-align:right" | ٢,٥٨٦ || style="text-align:right" | ١٠٧,١٧٨ || style="text-align:right" | ٠٫٧٦٥ |- ! scope="row" style=text-align:center | [[File:Stema e Qarkut Durrës.svg|17px|alt=Emblem of Durrës County]] | {{بنز|پارێزگای دوورێس|en|Durrës County|lt=دوورێس}} || {{بنز|دوورێس|en|Durrës|lt=دوورێس}} || style="text-align:right" | ٧٦٦ || style="text-align:right" | ٢٢٦,٨٦٣ || style="text-align:right" | ٠٫٨١٣ |- ! scope="row" style=text-align:center | [[File:Stema e Qarkut Elbasan.svg|17px|alt=Emblem of Elbasan County]] | {{بنز|پارێزگای ئۆڵباسان|en|Elbasan County|lt=ئۆڵباسان}} || {{بنز|ئۆڵباسان|en|Elbasan|lt=ئۆڵباسان}} || style="text-align:right" | ٣,١٩٩ || style="text-align:right" | ٢٣٢,٥٨٠ || style="text-align:right" | ٠٫٧٩٥ |- ! scope="row" style=text-align:center | [[File:Stema e Qarkut Fier.svg|17px|alt=Emblem of Fier County]] | {{بنز|پارێزگای فیێر|en|Fier County|lt=فیێر}} || {{بنز|فیێر|en|Fier|lt=فیێر}} || style="text-align:right" | ١,٨٩٠ || style="text-align:right" | ٢٤٠,٣٧٧ || style="text-align:right" | ٠٫٧٧٩ |- ! scope="row" style=text-align:center | [[File:Stema e Qarkut Gjirokastër.svg|17px|alt=Emblem of Gjirokastër County]] | {{بنز|پارێزگای جیرۆکاستێر|en|Gjirokastër County|lt=جیرۆکاستێر}} || {{بنز|جیرۆکاستێر|en|Gjirokastër|lt=جیرۆکاستێر}} || style="text-align:right" | ٢,٨٨٤ || style="text-align:right" | ٦٠,٠١٣ || style="text-align:right" | ٠٫٨٠٦ |- ! scope="row" style=text-align:center | [[File:Stema e Qarkut Korçë.svg|17px|alt=Emblem of Korçë County]] | {{بنز|پارێزگای کۆرچێ|en|Korçë County|lt=کۆرچێ}} || {{بنز|کۆرچێ|en|Korçë|lt=کۆرچێ}} || style="text-align:right" | ٣,٧١١ || style="text-align:right" | ١٧٣,٠٩١ || style="text-align:right" | ٠٫٨٠١ |- ! scope="row" style=text-align:center | [[File:Stema e Qarkut Kukës.svg|17px|alt=Emblem of Kukës County]] | {{بنز|پارێزگای کۆکێس|en|Kukës County|lt=کۆکێس}} || {{بنز|کۆکێس|en|Kukës|lt=کۆکێس}} || style="text-align:right" | ٢,٣٧٤ || style="text-align:right" | ٦١,٩٩٨ || style="text-align:right" | ٠٫٧٦٠ |- ! scope="row" style=text-align:center | [[File:Stema e Qarkut Lezhë.svg|17px|alt=Emblem of Lezhë County]] | {{بنز|پارێزگای لێژە|en|Lezhë County|lt=لێژە}} || {{بنز|لێژە|en|Lezhë|lt=لێژە}} || style="text-align:right" | ١,٦٢٠ || style="text-align:right" | ٩٩,٣٨٤ || style="text-align:right" | ٠٫٧٨٠ |- ! scope="row" style=text-align:center | [[File:Stema e Qarkut Shkodër.svg|17px|alt=Emblem of Shkodër County]] | {{بنز|پارێزگای ئیشکۆدرا|en|Shkodër County|lt=ئیشکۆدرا}} || {{بنز|ئیشکۆدرا|en|Shkodër|lt=ئیشکۆدرا}} || style="text-align:right" | ٣,٥٦٢ || style="text-align:right" | ١٥٤,٤٧٩ || style="text-align:right" | ٠٫٧٩٥ |- ! scope="row" style=text-align:center | [[File:Stema e Qarkut Tiranë.svg|17px|alt=Emblem of Tirana County]] | {{بنز|پارێزگای تیرانا|en|Tirana County|lt=تیرانا}} || {{بنز|تیرانا|en|Tirana|lt=تیرانا}} || style="text-align:right" | ١,٦٥٢ || style="text-align:right" | ٧٥٨,٥١٣ || style="text-align:right" | ٠٫٨٣٢ |- ! scope="row" style=text-align:center | [[File:Stema e Qarkut Vlorë.svg|17px|alt=Emblem of Vlorë County]] | {{بنز|پارێزگای ڤلۆرا|en|Vlorë County|lt=ڤلۆرا}} || {{بنز|ڤلۆرا|en|Vlorë|lt=ڤلۆرا}} || style="text-align:right" | ٢,٧٠٦ || style="text-align:right" | ١٤٦,٦٨١ || style="text-align:right" | ٠٫٨١٤ |- |-class="sortbottom" | colspan=20 align="left" |ژێدەرەکان:<ref name="INSTAT2025pop">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Instituti i Statistikës (INSTAT) |سەردێڕ=Popullsia e Shqipërisë, 1 Janar 2025 |ناونیشان=https://www.instat.gov.al/media/y5diizmw/finale-popullsia-1-janar-2025-dt-12062025.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|زمان=sq |وتەگێڕانەوە=County totals for 1 Jan 2023 on pp. 64–65.}}</ref><ref name="GDL2022">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sub-national HDI – Global Data Lab (Albania, 2022) |ناونیشان=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/?levels=1+4&years=2022&interpolation=0&extrapolation=0 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|زمان=en}}</ref> |} == ئابووری == {{Main|ئابووریی ئەلبانیا}} [[File:Toptani Shopping Mall Tirana 2016.jpg|thumb|right|ناوچەی گەورە شاری دورانا، کە شارەکانی [[تیرانا]] و [[دڕەس]] دەگرێتەوە، وەک ناوەندی سەرەکیی ئابووریی ئەلبانیا کار دەکات.<ref name="harvnb_unece_country">{{harvnb|UNECE Country Profile|2024|p=68}}</ref>]] بە تێپەڕبوون لە [[ئابووریی پلان بۆ داڕێژراو|ئابوورییەکی پلاندارێژراوی]] [[سۆسیالیزم|سۆسیالیستییەوە]] بەرەو [[ئابووریی تێکەڵ|ئابوورییەکی تێکەڵی]] [[سەرمایەداری]]، ئەلبانیا وەک [[بازاڕی کراوە|بازاڕێکی کراوەی]] [[وڵاتی تازەپێگەیشتوو|تازەپێگەیشتوو]] پۆلێن دەکرێت کە خاوەنی پێگەی [[پێڕستی وڵاتان بەپێی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (نەوی، شێوازی ئەتڵەس) بۆ ھەر تاکێک#گرووپی داھاتی مامناوەندی سەروو|داھاتی مامناوەندی سەرووە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[OECD iLibrary]] |سەردێڕ=Overview: Identifying strategic opportunities for Albania |ناونیشان=https://www.oecd-ilibrary.org/sites/7c2fa8bd-en/index.html?itemId=/content/component/7c2fa8bd-en |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230708145742/https://www.oecd-ilibrary.org/sites/7c2fa8bd-en/index.html?itemId=/content/component/7c2fa8bd-en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Independent Evaluation Group]] (IEG) |سەردێڕ=Albania Country Program Evaluation: Chapter 1 {{!}} Country Context and World Bank Group Strategy and Program FY11{{spaced ndash}}19 |ناونیشان=https://ieg.worldbankgroup.org/evaluations/albania-country-program-evaluation/chapter-1-country-context-and-world-bank-group |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230708145947/https://ieg.worldbankgroup.org/evaluations/albania-country-program-evaluation/chapter-1-country-context-and-world-bank-group |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[ئابووریی ئەلبانیا]] بە [[کەرتی سێیەمی ئابووری|کەرتی خزمەتگوزارییەکی]] بەھێز جیادەکرێتەوە، کە ٤٨٫٦٪ی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (GDP) پێکدەھێنێت، بە بەشداریی سەرەکی لە بازرگانیی کۆ و تاک، [[گەشتیاری لە ئەلبانیا|گەشتیاری]]، خانووبەرە، و لۆجستی.<ref name="Eco: Sectors">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD) |سەردێڕ=Competitiveness in South East Europe 2021: Albania profile |ناونیشان=https://www.oecd-ilibrary.org/content/thematicgrouping/5c0afb54-en/sectionchapters?fmt=ahah |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240926095247/https://www.oecd-ilibrary.org/content/thematicgrouping/5c0afb54-en/sectionchapters?fmt=ahah |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە دوای ئەمەشەوە، [[کەرتی دووەمی ئابووری|کەرتی پیشەسازی]] ٢٠٫٢٪ پێکدەھێنێت، کە بەتایبەتی کاریگەریی کەرتی بیناسازیی لەسەرە، لەکاتێکدا [[کەرتی یەکەمی ئابووری|کەرتی کشتوکاڵ]] کە دارستانەکان و ماسیگریش دەگرێتەوە، ١٨٫٥٪ پێکدەھێنێت، و [[کەرتی دووەمی ئابووری|کەرتی بەرھەمھێنان (کارگەکان)]] بە ڕێژەیەکی کەمتر و بە ٦٫٣٪ بەشداری لە ئابووریدا دەکات.<ref name="Eco: Sectors"/> تا ساڵی ٢٠٢٥، نەوی [[تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی]] (GDP)ی ئەلبانیا بە ٢٦٫٩١١ ملیار دۆلار ڕاگەیەندراوە لەگەڵ [[تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی#تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی نەوی و ڕێکخستنەکانی|تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی بۆ ھەر تاکێک]] کە ٩٬٤٧٤ دۆلارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[International Monetary Fund]] (IMF) |سەردێڕ=World Economic Outlook Database: April 2024 |ناونیشان=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=914,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2024&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240925114333/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=914,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2024&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پێشبینیی گەشەی ساڵانەی ئابووری بۆ ساڵی ٢٠٢٥ بە ٣٫٨٪ مەزەندە دەکرێت، لەگەڵ پێشبینیی مامناوەندبوونەوە بۆ ٣٫٥٪ تا ساڵی ٢٠٢٩.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=International Monetary Fund (IMF) |سەردێڕ=Real GDP growth Annual percent change |ناونیشان=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDP_RPCH@WEO/ALB |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240925114333/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=914,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2024&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەلبانیا چوارچێوەیەکی گشتگیری بۆ بازرگانیی نێونەتەوەیی پەرەپێداوە لە ڕێگەی چەندین ڕێکەوتننامەی گرنگ لەگەڵ ناوچە جیاوازەکاندا. [[پرۆسەی جێگیرکردن و کۆمەڵە|ڕێکەوتننامەی جێگیرکردن و کۆمەڵە]] (SAA) لەگەڵ یەکێتیی ئەورووپا، کە لە ساڵی ٢٠٠٦دا واژوو کراوە، یەکێکە لە ھەرە گرنگترین ڕێکەوتننامەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[EUR-Lex]] |سەردێڕ=Stabilisation and Association Agreement with Albania |ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٠٩|ناونیشان=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/stabilisation-and-association-agreement-with-albania.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240925125844/https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/stabilisation-and-association-agreement-with-albania.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم ڕێکەوتننامەیە سوودی بازرگانیی ھەستیار دەستەبەر دەکات و وەک بنەمایەک بۆ تێکەڵبوونی ئەلبانیا لەگەڵ یەکێتیی ئەورووپا کار دەکات. لە ساڵی ٢٠٠٩دا، ئەلبانیا ڕێکەوتننامەی بازرگانیی ئازادی (FTA) لەگەڵ [[کۆمەڵەی بازرگانیی ئازادی ئەورووپا]] (EFTA) واژوو کرد، کە زیاتر دەرفەتەکانی بازرگانی و گەیشتن بە بازاڕەکان فراوان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[European Free Trade Association]] (EFTA) |سەردێڕ=Free Trade Network: Albania |ناونیشان=https://www.efta.int/trade-relations/free-trade-network/albania |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240925130321/https://www.efta.int/trade-relations/free-trade-network/albania |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا وڵاتەکە بەشدارە لە [[ڕێکەوتننامەی بازرگانیی ئازادی ناوەڕاستی ئەورووپا]] (CEFTA) و [[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئابووریی دەریای ڕەش]] (BSEC)، کە بەمەش ھاندەری بازرگانیی ناوچەیی و ھاوکارییە لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=World Bank Group |سەردێڕ=Albania: Trade Impact of CEFTA |ناونیشان=https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/865891548426513058/albania-trade-impact-of-cefta |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240925130557/https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/865891548426513058/albania-trade-impact-of-cefta |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Organization of the Black Sea Economic Cooperation]] (BSEC) |سەردێڕ=BSCE Member States |ناونیشان=https://www.bsec-organization.org/member-states |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240926104232/https://www.bsec-organization.org/member-states |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جگە لەوەش، وڵاتەکە پەیوەندییە بازرگانییە دووقۆڵییەکانی لە ڕێگەی ڕێکەوتننامەی بازرگانیی ئازاد لەگەڵ تورکیا، شانشینی یەکگرتوو، و پەیماننامەیەکی وەبەرھێنانی دووقۆڵی لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەھێزتر کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[General Directorate of Customs (Albania)]] |سەردێڕ=Free Trade Agreements |ناونیشان=https://www.dogana.gov.al/english/d/182/249/0/263/free-trade-agreements |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240905190504/https://www.dogana.gov.al/english/d/182/249/0/263/free-trade-agreements |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[International Trade Administration]] (ITA) |سەردێڕ=Albania - Country Commercial Guide: Market Overview |ناونیشان=https://www.trade.gov/country-commercial-guides/albania-market-overview |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240925131133/https://www.trade.gov/country-commercial-guides/albania-market-overview |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕاپۆرتی ساڵی ٢٠٢٣ی [[ئازادیی ئابووریی جیھان]]، ئەلبانیای لە ڕیزبەندیی ٣١ەمین دانا، بە تێبینیی ھەبوونی ئاستێکی بەرچاوی سەربەخۆیی ئابووری و پەسەندکردنی کاریگەری سیاسەتە بازاڕییەکان.<ref name="Economic Freedom of the World 2023">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Gwartney |یەکەم١=James |دوایین٢=Lawson |یەکەم٢=Robert A. |دوایین٣=Murphy |یەکەم٣=Ryan |دوایین٤=Abubaker |یەکەم٤=Matanda |دوایین٥=Celico |یەکەم٥=Andrea |دوایین٦=Hammond |یەکەم٦=Alexander C. R. |دوایین٧=McMahon |یەکەم٧=Fred |دوایین٨=Rode |یەکەم٨=Martin |بڵاوکەرەوە=[[Fraser Institute]] |سەردێڕ=Economic Freedom of the World: 2023 Annual Report |ناونیشان=https://www.fraserinstitute.org/studies/economic-freedom-of-the-world-2023-annual-report |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240926101128/https://www.fraserinstitute.org/studies/economic-freedom-of-the-world-2023-annual-report |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پێوەرەکانی گۆڕانکاریی بێرتڵسمان]] لە ساڵی ٢٠٢٤دا، ئەلبانیای لە ڕیزبەندی ٢٠ەمین دانا و دانی نا بە بەرەوپێشچوونێکی بەرچاو لە گۆڕانکارییە سیاسی و ئابوورییەکاندا.<ref name="Bertelsmann Transformation Index 2024">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Bertelsmann Stiftung]] |سەردێڕ=Albania Country Report 2024 |ناونیشان=https://bti-project.org/en/reports/country-report/ALB |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240804080224/https://bti-project.org/en/reports/country-report/ALB |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەر لە ساڵی ٢٠٢٤دا، وڵاتەکە لە پلەی ٢٣ەمینی [[ڕاپۆرتی کەلێنی جێندەری جیھانی|پێوەری کەلێنی جێندەری جیھانی]] جێگیر بوو، و لە بەشی بەشداریی ئابووری و دەرفەتەکان لە ڕیزبەندی ١٦ەمینی جیھاندا سەرکەوتنی بەدەستھێنا، کە ئەوەش پێشڤەچوونێکی گەورە لە بەشداریی ئابووریی ژنان نیشان دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=World Economic Forum (WEF) |سەردێڕ=Global Gender Gap Report 2024 |ناونیشان=https://www.weforum.org/publications/global-gender-gap-report-2024/digest/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240927093119/https://www.weforum.org/publications/global-gender-gap-report-2024/digest/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، ئابووریی ئەلبانیا، بەبێ گوێدانە نیشاندانی خۆڕاگرییەکی بەرچاو، ڕووبەڕووی لاوازیی گەورە دەبێتەوە کە ڕێگرن لە پەرەسەندنەکەی.<ref name="ICS US">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[United States Department of State]] |سەردێڕ=2024 Investment Climate Statements: Albania |ناونیشان=https://www.state.gov/reports/2024-investment-climate-statements/albania/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240926110424/https://www.state.gov/reports/2024-investment-climate-statements/albania/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئاڵەنگارییە سەرەکییەکان بریتین لە گەندەڵییەکی بەربڵاو، کێبڕکێی شێواو، و گۆڕانکارییە بەردەوامەکان لە یاسای دارایی.<ref name="ICS US"/> سەرەڕای ئەوەش، جێبەجێنەکردنی تەواوەتیی گرێبەستەکان، کەرتی نافەرمیی گەورە، و کەمیی بەردەوامی دەستی کار، بەشێوەیەکی ئاڵۆزتر ڕێگرن لە پێشکەوتنی ئابووریی نیشتمانی.<ref name="Bertelsmann Transformation Index 2024"/><ref name="ICS US"/> دیمەنی ئابووری لە ئەلبانیا بە نایەکسانیی ناوچەیی جیادەکرێتەوە، کە بەتایبەتی لە چڕبوونەوەی چالاکییە ئابوورییەکان لەو ناوچە سێگۆشەیییەدا دەردەکەوێت کە لە نێوان [[تیرانا]]، [[دڕەس]] و [[لاچ]]دا پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Regjistri elektronik per Njoftimet dhe Konsultimet publike |سەردێڕ=Strategjia Kombëtare për Mbrojtjen Sociale 2024–2030 |ناونیشان=https://konsultimipublik.gov.al/Konsultime/Detaje/684 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240927115305/https://konsultimipublik.gov.al/Konsultime/Detaje/684 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|پەڕە=٧|زمان=sq |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم ناوچە گەورە شارە، کە بە دورانا ناسراوە، وەک ناوەندی ئابووریی سەرەکیی ئەلبانیا کار دەکات.<ref name="harvnb_unece_country" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Karafili |یەکەم=Elona |بڵاوکەرەوە=[[Springer Nature|Springer International Publishing]] |سەردێڕ=Cluster Dynamics in Transition Economies The Case of Albania |ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|ژپنک=٩٧٨-٣-٠٣٠-٦٩٨٤٢-٣|پەڕە=٤٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kFUkEAAAQBAJ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240927132331/https://www.google.com/books/edition/Cluster_Dynamics_in_Transition_Economies/kFUkEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١دا، [[پارێزگای تیرانا]] ڕێژەیەکی بەرچاوی ٤٤٪ی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی نیشتمانیی پێکدەھێنا، ھەروەھا پارێزگاکانی [[پارێزگای فیێر|فیێر]] و [[پارێزگای دڕەس|دڕەس]]یش ڕۆڵی دانەبڕاویان لە ئابووریدا ھەیە، و بە ڕێککەوت بە ١١٪ و ١٠٪ بەشدارییان لە تێکڕای بەرھەمی ناوخۆییدا ھەیە.<ref name="GDP by County">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Instituti i Statistikës (INSTAT) |سەردێڕ=Gross Domestic Product by Statistical Regions NUTS in Albania, year 2021 |ناونیشان=https://www.instat.gov.al/en/themes/economy-and-finance/regional-accounts-in-albania/publication/2023/gross-domestic-product-by-statistical-regions-nuts-in-albania-year-2021/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240927131103/https://www.instat.gov.al/en/themes/economy-and-finance/regional-accounts-in-albania/publication/2023/gross-domestic-product-by-statistical-regions-nuts-in-albania-year-2021/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|شوێن=Tirana |پەڕە=٢|زمان=sq |ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ناوەندە ئابوورییە گەورەکانی دیکە، وەک [[ئەلباسان]] و شارە کەناراوییەکانی [[ساراندە]] و [[ڤلۆرە]]، تیشک دەخەنە سەر دابەشبوونی نایەکسانی پەرەپێدانی ئابووری لە سەرانسەری وڵاتدا.<ref name="harvnb_unece_country_1">{{harvnb|UNECE Country Profile|2024|p=73}}</ref> ناوچە کولتوورییەکان، لەوانە [[بێرات]] و [[کۆرچە]]، سەرەڕای دووریی جوگرافییان لە ناوەندە ئابوورییە سەرەکییەکانەوە، سوودێکی زۆریان لە فراوانبوونی کەرتی گەشتیاری وەرگرتووە.<ref name="harvnb_unece_country_1" /> نیگەرانییەکان لەسەر دارایی نایاسایی، سپیکردنەوەی پارە و کاریگەریی تاوانی ڕێکخراو لە ھەڵسەنگاندنەکانی ئابووریی ئەلبانیادا زیاتر دەرکەوتوون. [[وەزارەتی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، ئەلبانیای وەک وڵاتێکی لاواز بەرامبەر بە سپیکردنەوەی پارە دەستنیشان کردووە، کە داھاتی تاوانکاری لە ڕێگەی کڕینی خانووبەرە، پڕۆژەکانی بیناسازی، سامانە گریمانەیییەکان و گەشەپێدانی بازرگانییەوە سپی دەکرێنەوە.<ref>{{cite report |title=2025 International Narcotics Control Strategy Report, Volume II: Money Laundering |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2025/03/2025-International-Narcotics-Control-Strategy-Volume-2-Accessible.pdf |publisher=United States Department of State |date=2025 |access-date=3 July 2026}}</ref> ھەروەھا بەیاننامەی کەشوھەوای وەبەرھێنان لە ساڵی ٢٠٢٥، گەشەپێدانی ئابووریی ئەلبانیای بە لاواز وەسف کردووە بەھۆی گەندەڵیی بەربڵاو، تاوانی ڕێکخراو، کێبڕکێی شێواو، کەمیی دەستی کار، بەرھەمداریی نزم و کەرتی نافەرمیی گەورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2025 Investment Climate Statements: Albania |ناونیشان=https://www.state.gov/reports/2025-investment-climate-statements/albania |بڵاوکەرەوە=United States Department of State |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> پێوەری تاوانی ڕێکخراوی جیھانیی ٢٠٢٥ی سەر بە [[دەستپێشخەریی جیھانی دژی تاوانی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی]]، ئەلبانیای وەک شوێنێکی دیار بۆ سپیکردنەوەی پارە وەسف کرد، و ڕای گەیاند کە ڕێکخراوە تاوانکارییەکان کەرتی خانووبەرە، گەشتیاری و بیناسازی بەکاردەھێنن بۆ ئەوەی قازانجە نایاسایییەکانیان ڕەوا بکەن. ھەروەھا ڕاپۆرتی دا کە کەرتی بیناسازی بەشێوەیەکی قورس دزەی پێکراوە لەلایەن پارەی نایاسایییەوە کە بازاڕی شێواندووە، و گەندەڵی لە نێو دامەزراوە سیاسی و یاسا جێبەجێکارەکاندا بەردەوامە لە ئاسانکاری بۆ تاوانی ڕێکخراو.<ref>{{cite report |title=Global Organized Crime Index 2025: Albania |url=https://ocindex.net/assets/downloads/2025/english/ocindex_profile_albania_2025.pdf |publisher=Global Initiative Against Transnational Organized Crime |date=2025 |access-date=3 July 2026}}</ref> ڕەخنەگرانی مۆدێلی ئابووریی سەرۆک وەزیران [[ئێدی ڕاما]]، ئەم نیگەرانییانەیان بەستووەتەوە بە فراوانبوونی خێرای بیناسازی، خانووبەرە و گەشتیاریی لوکس لە ماوەی دەسەڵاتی درێژخایەنی ئەودا، بەو بیانووەی کە پڕۆژەکانی گەشەپێدان کە لەلایەن دەوڵەتەوە پاڵپشتی دەکرێن و نەبوونی ڕێوشوێنی پاراستن، ڕێگەیان داوە بە بەرژەوەندییە بازرگانییە سیاسییەکان و سەرمایەی نایاسایی کە کاریگەری پەیدا بکەن. حکوومەت بەگشتی تۆمەتەکانی پاراستنی سیاسی بۆ تاوانی ڕێکخراو ڕەتکردووەتەوە و وەک بەڵگەی پێشکەوتن ئاماژەی بە چاکسازیی دادوەری، ڕێوشوێنەکانی دژی سپیکردنەوەی پارە و لێکۆڵینەوەکانی [[پێکھاتەی تایبەت دژی گەندەڵی و تاوانی ڕێکخراو]] کردووە. === کەرتی یەکەم === [[File:Berat_kale_-_panoramio.jpg|thumb|right|ترێ لە [[بێرات]]. بەھۆی [[ئاووھەوای دەریای ناوین]]ەوە، [[شەرابی ئەلبانی|شەراب]]، [[زەیتوون]] و [[میوە مزرەمەنییەکان|مزرەمەنییەکان]] زۆربەیان لە باشووری ئەلبانیا بەرھەم دەھێنرێن.]] ئەلبانیا بڕێکی بەرچاو بەرھەم دەھێنێت لە میوەکان (سێو، [[زەیتوون]]، ترێ، پرتەقاڵ، لیمۆ، [[قەیسی]]، [[قۆخ]]، [[گێلاس]]، [[ھەنجیر]]، [[ئاڵووبالوو]]، [[ھەڵوژە]]، و [[شلیک]])، [[ڕووەکە زەیتدارەکان|سەوزەکان]] (پەتاتە، تەماتە، [[گەنمەشامی]]، پیاز، و گەنم)، [[چەوەندەری شەکر]]، تووتن، گۆشت، [[ھەنگوین]]، [[بەرھەمە شیرەمەنییەکان]]، پزیشکیی نەریتی و [[ڕۆنی سروشتی|ڕووەکە بۆندارەکان]]. ھەروەھا، وڵاتەکە یەکێکە لە بەرھەمھێنەرە گرنگەکانی جیھان بۆ [[مریەم گۆتا]]، [[ڕۆزماری]] و [[ژەنتانی زەرد]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Dhimitër Doka|سەردێڕ=Albaniens vergessener Exportschlager|ناونیشان=https://www.humboldt-foundation.de/web/kosmos-humboldtianer-im-fokus-91-4.html|وێبگە=humboldt-foundation.de|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠١٦|زمان=de|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171201082108/https://www.humboldt-foundation.de/web/kosmos-humboldtianer-im-fokus-91-4.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نزیکیی وڵاتەکە لە [[دەریای ئایۆنی]] و [[دەریای ئادریاتیک]]، توانا و شارەزایییەکی زۆر بە پیشەسازیی ماسیگرییە کەم گەشەسەندووەکەی دەبەخشێت. ئابووریناسانی [[بانکی جیھانی]] و [[کۆمەڵگەی ئەورووپا]] ڕاپۆرت دەدەن کە، پیشەسازیی ماسیگری ئەلبانیا توانایەکی باشی ھەیە بۆ پەیداکردنی داھاتی ھەناردەکردن چونکە نرخەکان لە بازاڕە نزیکەکانی یۆنان و ئیتالیادا چەندین ھێندە بەرزترن لەو نرخانەی لە بازاڕی ئەلبانیادا ھەن. ئەو ماسییانەی لە کەناراوەکانی وڵاتەکەدا دەست دەکەون بریتین لە [[ماسیی کارپ]]، [[قەلەماسی]]، [[سی بریم]]، [[گوێچکەماسی|گوێچکەماسییەکان]] و [[توێکڵدارەکان]]. ئەلبانیا خاوەنی یەکێک لە درێژترین مێژووەکانی ئەورووپایە بۆ [[مێوکاری]].<ref name="winealbania1">[http://www.winealbania.com winealbania.com] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208101841/http://winealbania.com/ |date=8 February 2011}} Wine Albania Portal</ref> ناوچەکەی ئێستا یەکێک بوو لەو کەمینە شوێنانەی کە مێو بە شێوەیەکی سروشتی لە سەردەمی سەھۆڵبەنداندا تێیدا گەشەی دەکرد. کۆنترین تۆوە دۆزراوەکان لە ناوچەکەدا تەمەنیان لە ٤٬٠٠٠ بۆ ٦٬٠٠٠ ساڵ دەبێت.<ref name="Stevenson2011">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Tom Stevenson|سەردێڕ=The Sotheby's Wine Encyclopedia|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8S7IkQEACAAJ|ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Dorling Kindersley|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٥٣-٥٩٧٩-٥}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩دا، نەتەوەکە بە مەزەندەکراوی نزیکەی ١٧٬٥٠٠ تۆن شەرابی بەرھەمھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://faostat.fao.org/site/636/DesktopDefault.aspx?PageID=636#ancor |سەردێڕ=Wine production (tons) |بڵاوکەرەوە=[[Food and Agriculture Organization]] |پەڕە=٢٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520105103/http://faostat.fao.org/site/636/DesktopDefault.aspx?PageID=636 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١}}</ref> === کەرتی دووەم === [[File:Something in Albania (10759257413).jpg|thumb|right|کارگەی [[چیمەنتۆی ئەنتیا|ئەنتیا]] لە [[فوشێ-کرویێ]]]] کەرتی دووەمی ئابووریی ئەلبانیا لەدوای ڕووخانی ڕژێمی کۆمۆنیستییەوە گۆڕانکاری و ھەمەجۆری زۆری بەخۆیەوە بینیوە. ئەو کەرتە زۆر ھەمەجۆرە، لە [[پیشەسازیی ئەلیکترۆنیک|ئەلیکترۆنیک]]، [[پیشەسازیی بەرھەمھێنان|کارگەکان]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Manufacturing & garment industry|ناونیشان=https://invest-in-albania.org/manufacturing-garment-industry/|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180818214425/https://invest-in-albania.org/manufacturing-garment-industry/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پیشەسازیی ڕستن و چنین|ڕستن و چنین]]، تا دەگاتە [[پیشەسازیی خۆراک|خۆراک]]، [[پیشەسازیی چیمەنتۆ|چیمەنتۆ]]، [[پیشەسازیی کانزاکاری|کانزاکاری]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mining sector|ناونیشان=https://invest-in-albania.org/mining-sector/|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170418082906/https://invest-in-albania.org/mining-sector/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[پیشەسازیی وزە|وزە]]. وێستگەی [[چیمەنتۆی ئەنتیا]] لە [[فوشێ-کرویێ]] بە یەکێک لە گەورەترین وەبەرھێنانە پیشەسازییە سەوزەکانی نەتەوەکە دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ANTEA, the company with the highest working standards|ناونیشان=http://www.anteacement.com/2015/06/20/antea-the-company-with-the-highest-working-standards/|وێبگە=anteacement.com|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170418081831/http://www.anteacement.com/2015/06/20/antea-the-company-with-the-highest-working-standards/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوت و غازی ئەلبانیا یەکێکە لە پڕئومێدترین کەرتەکانی ئابوورییەکەی، ھەرچەندە بە توندی ڕێکخراوە. ئەلبانیا خاوەنی [[پێڕستی وڵاتان بەپێی یەدەگی سەلمێنراوی نەوت|دووەم گەورەترین یەدەگی نەوتە]] لە [[نیمچەدوورگەی باڵکان]] لە دوای [[ڕۆمانیا]]، و گەورەترین [[کێڵگەی نەوتی پاتۆس-مارینزا|یەدەگی نەوتە]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/bankerspetroleum-idUSL3E7F724020110407 |ئیش=Reuters |سەردێڕ=UPDATE 1-Bankers Petroleum's key Albanian oilfield output jumps in Q1 |ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924152246/http://www.reuters.com/article/2011/04/07/bankerspetroleum-idUSL3E7F724020110407 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ئەورووپادا. کۆمپانیای [[ئەلبپێترۆل]] خاوەندارێتییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ دەوڵەتی ئەلبانیا و چاودێریی ڕێکەوتننامەکانی نەوتی دەوڵەت دەکات لە وڵاتەکەدا. پیشەسازیی ڕستن و چنین فراوانبوونێکی گەورەی بەخۆیەوە بینیوە بە نزیکبوونەوەی کۆمپانیاکانی [[یەکێتیی ئەورووپا]] (EU) لە ئەلبانیا. بەپێی ئاماری [[دامەزراوەی ئامار (ئەلبانیا)|ئاماری ئەلبانیا (INSTAT)]]، تا ساڵی ٢٠١٦، بەرھەمھێنانی ڕستن و چنین گەشەی ساڵانەی بە ڕێژەی ٥٫٣٪ ھەبووە و قەبارەی بازرگانیی ساڵانەی نزیکەی ١٫٥ ملیار یۆرۆ بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Textile industry in Albania is unprepared for a potential influx of import orders|ناونیشان=http://www.balkaneu.com/textile-industry-albania-unprepared-potential-influx-import-orders/|وێبگە=balkaneu.com|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170418081528/http://www.balkaneu.com/textile-industry-albania-unprepared-potential-influx-import-orders/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەلبانیا بەرھەمھێنەرێکی گرنگی کانزاکانە و لە ڕیزبەندی پێشەنگەکانی بەرھەمھێنان و ھەناردەکردنی [[کرۆم]]دایە لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Europe Review 2003/04: The Economic and Business Report|پەڕەکان=٣–٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Hwi0s3I5jLEC&q=largest%20chrome%20producer%20in%20the%20world%20albania&pg=PA5 |ژپنک=٩٧٨٠٧٤٩٤٤٠٦٧١|ساڵ=٢٠٠٣|دوایین١=Page|یەکەم١=Kogan Kogan|بڵاوکەرەوە=Kogan Page Publishers}}</ref> ھەروەھا نەتەوەکە بەرھەمھێنەرێکی دیاری مس، نیکڵ و خەڵووزە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania – Mining and Minerals|ناونیشان=https://www.export.gov/article?id=Albania-Mining-and-Minerals|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170418083842/https://www.export.gov/article?id=Albania-Mining-and-Minerals|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[کانی باترا]]، [[کانی بولقیزە]]، و [[کانی ثێکنا]] لە ناسراوترین کانەکانی ئەلبانیان کە تا ئێستاش کار دەکەن. === کەرتی سێیەم === [[File:Ksamil Albania . Albanian Riviera.jpg|thumb|right|[[دوورگەکانی کسامیل]]، لە باشووری [[کەناراوەکانی دەریای ئایۆنیی ئەلبانیا]]]] [[کەرتی سێیەمی ئابووری|کەرتی سێیەم (خزمەتگوزاری)]] نوێنەرایەتیی خێراترین کەرتی گەشەسەندووی ئابووری وڵاتەکە دەکات. ٣٦٪ی دانیشتووان لە کەرتی خزمەتگوزاریدا کار دەکەن کە ٦٥٪ی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی وڵاتەکە پێکدەھێنێت.<ref name="DSSA">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم١=Oltiana|دوایین١= Muharremi|یەکەم٢= Filloreta|دوایین٢= Madani|یەکەم٣= Erald|دوایین٣= Pelari |سەردێڕ=The Development of the Service Sector in Albania and Its Future |ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/271105196 |journal=Mediterranean Journal of Social Sciences |ڕێکەوت= ٢٠١٣|پەڕەکان=٢–٩|doi= 10.5901/mjss.2013.v4n10p556}}</ref> لە کۆتاییی سەدەی بیستەمەوە، [[پیشەسازیی بانکداری]] پێکھاتەیەکی سەرەکیی کەرتی سێیەمە و بە گشتی لە دۆخێکی باشدا ماوەتەوە بەھۆی [[تایبەتکاری]] و [[سیاسەتی دراو]]ی جێگەی ستایشەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Analysis of the Albanian Banking System in the Transition Years |ناونیشان=https://www.ijbcnet.com/2-4/IJBC-12-2406.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.ijbcnet.com/2-4/IJBC-12-2406.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |وێبگە=ijbcnet.com}}</ref><ref name="DSSA"/> [[پیشەسازیی پەیوەندییەکان]]، کە پێشتر یەکێک بوو لە [[پەراوێزخستن|پەراوێزخراوترین]] و کۆنترۆڵکراوترینەکان لە جیھاندا، لە ئێستادا بەشداربوویەکی سەرەکییە لەو کەرتەدا. زیاتر لە ڕێگەی تایبەتکاری و وەبەرھێنانی دواتری وەبەرھێنەرانی ناوخۆیی و بیانییەوە گەشەی کردووە.<ref name="DSSA"/> کۆمپانیاکانی [[ئێگل مۆبایل|ئێگل]]، [[ڤۆدافۆن ئەلبانیا|ڤۆدافۆن]] و [[تێلێکۆمی ئەلبانیا]] پێشەنگی [[دابینکەری خزمەتگوزاریی پەیوەندییەکان]]ن لە وڵاتەکەدا. گەشتیاری وەک پیشەسازییەکی خاوەن گرنگیی نیشتمانی دانی پێدانراوە و لە سەرەتای سەدەی بیست و یەکەمەوە بە شێوەیەکی بەردەوام ڕووی لە زیادبوون کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=TOURISM AND EMPLOYMENT IN ALBANIA – IS THERE A STRONG CORRELATION? |ناونیشان=http://www.asecu.gr/files/13th_conf_files/Tourism-and-Employment-in-Albania-Is-There-A-Strong-Correlation.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.asecu.gr/files/13th_conf_files/Tourism-and-Employment-in-Albania-Is-There-A-Strong-Correlation.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |وێبگە=asecu.gr |پەڕەکان=١–٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Eglantina Hysa – Epoka University |سەردێڕ=INFLUENCE OF TOURISM SECTOR IN ALBANIAN GDP: ESTIMATION USING MULTIPLE REGRESSION METHOD |ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/308111717 |وێبگە=researchgate.net |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١٢|شوێن=Tirana |پەڕەکان=٢٣–٢٦}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ ٨٫٤٪ی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆییی پێکدەھێنا ھەرچەندە ئەگەر بەشدارییە ناڕاستەوخۆکانیش ھەژمار بکرێن، ڕێژەکە بەرز دەبێتەوە بۆ ٢٦٪.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=World Travel & Tourism Council|سەردێڕ=Travel & Tourism: Economic Impact 2017: Albania|ناونیشان=https://www.wttc.org/.../econo.../countries-2017/albania2017.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.wttc.org/.../econo.../countries-2017/albania2017.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=wttc.org|شوێن=London|پەڕە=١٢|بەستەری نووسەر١=World Travel & Tourism Council}}{{dead link|date=November 2017}}</ref> ھەر لەو ساڵەدا، وڵاتەکە پێشوازیی لە نزیکەی ٤٫٧٤ ملیۆن سەردانکەر کردووە کە زۆربەیان لە سەرانسەری ئەورووپا و ھەروەھا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Arrivals of foreign citizens by Lëvizjet e shtetasve shqiptarë dhe të huaj and Month|ناونیشان=http://databaza.instat.gov.al/.../Tr.../table/tableViewLayout2/...|وێبگە=databaza.instat.gov.al}}{{dead link|date=November 2017}}</ref> زیادبوونی ژمارەی سەردانکەرانی بیانی زۆر بەرچاو بووە. ئەلبانیا لە ساڵی ٢٠٠٥دا تەنھا ٥٠٠٬٠٠٠ سەردانکەری ھەبوو، و بە مەزەندەی ٤٫٢ ملیۆن لە ساڵی ٢٠١٢دا، کە زیادبوونێکی بەرچاوی بە ڕێژەی ٧٤٠ لەسەد نیشان دەدات. بەپێی ئاماری [[ڕێکخراوەی گەشتیاریی نەتەوە یەکگرتووەکان]] (UN Tourism)، ئەلبانیا پێشوازیی لە نزیکەی ١١٫٧ ملیۆن گەشتیار کردووە لە ساڵی ٢٠٢٤دا، کە ئەمەش زیادبوونێکی گەورەیە بەراورد بە ساڵانی پێشوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[UN Tourism]] |سەردێڕ=Tourism Doing Business: Investing in Albania |ناونیشان=https://www.unwto.org/investment/tourism-doing-business-investing-in-albania |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250503130056/https://www.unwto.org/investment/tourism-doing-business-investing-in-albania |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەشێکی زۆری پیشەسازیی گەشتیاری لە درێژایی دەریای [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و [[دەریای ئایۆنی|ئایۆنی]] لە ڕۆژاوای وڵاتەکەدا چڕبووەتەوە. بەڵام [[ڕیڤێرای ئەلبانی]] لە باشووری ڕۆژاوا خاوەنی جوانترین و پاکترین کەناراوەکانە؛ کەناراوەکەی درێژییەکی بەرچاوی ھەیە کە دەگاتە {{convert|446|km|abbr=off}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Sustainable Development of Sea-Corridors and Coastal Waters: The TEN ECOPORT project in South East Europe|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨٣٣١٩١١٣٨٥٢|پەڕە=٨٥|edition=Chrysostomos Stylios, Tania Floqi, Jordan Marinski, Leonardo Damiani |ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> کەناراوەکە تایبەتمەندییەکی جیاوازی ھەیە، دەوڵەمەندە بە جۆرەھا کەناراوە دەستلێنەدراوەکان، کەنداوەکان، کەنداوە داپۆشراوەکان، گۆماوەکان، کەناراوە بچووکە چەوییەکان، ئەشکەوتە دەریایییەکان، و زۆرێک لە شێوەکانی زەوی. ھەندێک بەشی ئەم کەنارە لە ڕووی ژینگەیییەوە زۆر پاکن، لەوانە ناوچە نەدۆزراوەکان، کە زۆر دەگمەنن لە ناوچەی [[دەریای ناوین|دەریای ناویندا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://albania.al/explore/natural-heritage/coast-line |سەردێڕ=Coastline &#124; The Official website of Albanian Tourism |بڵاوکەرەوە=Albania.al |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140809003858/http://www.albania.al/explore/natural-heritage/coast-line |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شوێنە سەرنجڕاکێشەکانی دیکە بریتین لە ناوچە شاخاوییەکان وەک [[ئەڵپەکانی ئەلبانیا]]، [[چیاکانی سیراونی]] و چیاکانی [[کۆراب]]، ھەروەھا شارە مێژووییەکانی وەکوو [[بێرات]]، [[دڕەس]]، [[گیرۆکاستێر]]، [[ساراندە]]، [[شکۆدەر]] و [[کۆرچە]]. === گواستنەوە === [[File:Autostrada Durrës-Morina-05.jpg|thumb|right|[[ڕێگای خێرای دڕەس-کوکێس|ڕوگا ئی کۆمبیت]]، [[دەریای ئادریاتیک]] لە ڕێگەی پێدەشتەکانی ڕۆژاواوە دەبەستێتەوە بە [[ئەڵپەکانی ئەلبانیا|ئەڵپەکانی ئەلبانیاوە]].]] گواستنەوە لە ئەلبانیا لە ژێر سەرپەرشتی و ئەرکەکانی [[وەزارەتی ژێرخان و وزە (ئەلبانیا)|وەزارەتی ژێرخان و وزە]] بەڕێوەدەبرێت، ھەروەھا دەزگاکانی وەک [[دەسەڵاتی ڕێگاوبانەکانی ئەلبانیا]] (ARRSH)، کە بەرپرسە لە دروستکردن و پاراستنی [[ڕێگای خێرا لە ئەلبانیا|ڕێگا خێراکان]] و [[ئۆتۆبانەکان لە ئەلبانیا|ئۆتۆبانەکانی ئەلبانیا]]، لەگەڵ [[دەسەڵاتی فڕۆکەوانیی شارستانی (ئەلبانیا)|دەسەڵاتی فڕۆکەوانیی ئەلبانی]] (AAC)، کە بەرپرسیارە لە ھەماھەنگی فڕۆکەوانیی شارستانی و فڕۆکەخانەکانی وڵاتەکە. [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی تیرانا نەنە تێرێزا|فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی]] [[تیرانا]] دەروازەی سەرەکیی ئاسمانییە بۆ وڵاتەکە، و ھەروەھا خاڵی سەرەکییە بۆ ھێڵی ئاسمانیی نیشتمانیی ئەلبانیا، بەناوی [[ئەیر ئەلبانیا]]. فڕۆکەخانەکە لە ساڵی ٢٠١٩دا زیاتر لە ٣٫٣ ملیۆن گەشتیاری گواستووەتەوە و گرێدراوە بە چەندین شوێنی مەبەستەوە لە وڵاتانی دیکەی دەوروبەری [[ئەورووپا]]، [[ئەفریقا]] و [[ئاسیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Instituti i Statistikës (INSTAT) |سەردێڕ=Statistikat e transportit |ناونیشان=http://www.instat.gov.al/media/6649/statistikat-e-transportit_dhjetor_2019.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.instat.gov.al/media/6649/statistikat-e-transportit_dhjetor_2019.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|پەڕە=٢|زمان=sq |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> وڵاتەکە پلان دادەنێت بەشێوەیەکی پلەبەپلە ژمارەی فڕۆکەخانەکان زیاد بکات بەتایبەتی لە باشووردا، لەگەڵ شوێنە پێشنیارکراوەکانی وەک [[ساراندە]]، [[گیرۆکاستێر]] و [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ڤلۆرە|ڤلۆرە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Tirana Times |سەردێڕ=Turkish consortium bids to build Vlora airport as Albania prepares to launch national carrier |ناونیشان=http://www.tiranatimes.com/?p=135404 |وێبگە=tiranatimes.com |ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> [[ڕێگای خێرا لە ئەلبانیا|ڕێگا خێراکان]] و [[ئۆتۆبانەکان لە ئەلبانیا|ئۆتۆبانەکان]] بەشێوەیەکی گونجاو چاکسازییان بۆ دەکرێت و زۆرجاریش ھێشتا لە قۆناغی دروستکردن و نۆژەنکردنەوەدان. [[ئۆتۆبانی ١ (ئەلبانیا)|ئۆتۆسترادا ١]] (A1) ڕێڕەوێکی گواستنەوەی سەرەکییە و درێژترین ئۆتۆبانی وڵاتەکەیە. پلان وایە کە [[دڕەس]] لەسەر دەریای ئادریاتیک لە ڕێگەی [[پریشتینا]] لە کۆسۆڤۆ ببەستێتەوە بە [[ڕێڕەوی پان-ئەورووپی ١٠|ڕێڕەوی پان-ئەورووپیی دەیەم]] لە سڕبیا.<ref name="SEETO">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=South East Europe Transport Observatory (SEETO) |سەردێڕ=The Core Transport Network – South-East Europe Transport Observatory |ناونیشان=https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/pdf/projects-in-focus/donor-coordination/2-3_april_2009/working_group_transport_seeto_en.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/pdf/projects-in-focus/donor-coordination/2-3_april_2009/working_group_transport_seeto_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=European Commission |پەڕە=٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Serbia and Kosovo Only Beginning to Form Infrastructural Links: Peace Highway to Connect the Region |ناونیشان=https://kossev.info/serbia-and-kosovo-only-beginning-to-form-infrastructural-links-peace-highway-to-connect-the-region/ |وێبگە=kossev.info |ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> [[ئۆتۆبانی ٢ (ئەلبانیا)|ئۆتۆسترادا ٢]] (A2) بەشێکە لە [[ئۆتۆبانی ئادریاتیک–ئایۆنی|ڕێڕەوی ئادریاتیک–ئایۆنی]] و ھەروەھا [[ڕێڕەوی پان-ئەورووپی ٨|ڕێڕەوی پان-ئەورووپیی ھەشتەم]]، و [[فیێر]] بە [[ڤلۆرە]] دەبەستێتەوە.<ref name="SEETO"/> [[ئۆتۆبانی ٣ (ئەلبانیا)|ئۆتۆسترادا ٣]] (A3) لە قۆناغی دروستکردندایە و دوای تەواوبوونی [[تیرانا]] و [[ئەلباسان]] بە ڕێڕەوی پان-ئەورووپیی ھەشتەمەوە دەبەستێتەوە. کاتێک ھەر سێ ڕێڕەوەکە تەواو دەبن، ئەلبانیا مەزەندەی {{convert|759|km}} ڕێگای خێرای دەبێت، کە بە ھەموو وڵاتانی دراوسێوەی دەبەستێتەوە. [[بەندەری دڕەس|دڕەس]] قەرەباڵغترین و گەورەترین [[بەندەری دەریایی]]یە لە وڵاتەکەدا، لە دوای ئەویش [[بەندەری ڤلۆرە|ڤلۆرە]]، [[بەندەری شێنگجین|شێنگجین]] و [[بەندەری ساراندە|ساراندە]] دێن. تۆڕی شەمەندەفەر لەلایەن کۆمپانیای شەمەندەفەری نیشتمانیی [[ھێکورودا شقیپتارێ]] بەڕێوەدەبرێت. ھێڵێکی نوێی شەمەندەفەر لە تیرانا و فڕۆکەخانەکەیەوە بەرەو دڕەس پلانی بۆ دانراوە. شوێنی ئەم شەمەندەفەرە، کە پڕدانیشتووانترین ناوچە شارستانییەکانی ئەلبانیا بەیەکەوە دەبەستێتەوە، دەیکاتە پڕۆژەیەکی گرنگی گەشەپێدانی ئابووری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Rabeta|یەکەم١=Lorenc|سەردێڕ=Trenat e rinj Tiranë-Durrës-Rinas me 222 pasagjerë, 112 të ulur|ناونیشان=http://shqiptarja.com/news.php?IDNotizia=396302|وێبگە=dailynews.al|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170113141207/http://shqiptarja.com/news.php?IDNotizia=396302|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hekurudha Tiranë-Rinas-Durrës, Haxhinasto: Projekti përfundon në 2019|ناونیشان=http://www.top-channel.tv/lajme/artikull.php?id=329857|وێبگە=top-channel.tv|زمان=sq |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170928055749/http://top-channel.tv/lajme/artikull.php?id=329857 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> === وزە === [[File:Albania electricity production.svg|thumb|بەرھەمھێنانی کارەبا لە ئەلبانیا لە ١٩٨٠ تا ٢٠١٩]] بەھۆی ھەڵکەوتەی جوگرافی و سەرچاوە سروشتییەکانییەوە، ئەلبانیا خاوەنی چەندین جۆری جیاوازی [[سەرچاوەی وزە|سەرچاوەکانی وزە]]یە، کە لە غاز، نەوت، و خەڵووزەوە دەست پێدەکات تا دەگاتە [[وزەی با|با]]، [[وزەی خۆر|خۆر]]، [[وزەی ئاو|ئاو]]، و سەرچاوە [[وزەی نوێبووەوە|نوێبووەوەکانی]] دیکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Tourism and Environment (Albania)|Ministry of Environment]] |سەردێڕ=Albania's Technology Needs Assessment (Final Draft) |ناونیشان=https://unfccc.int/files/meetings/seminar/application/pdf/sem_albania_sup2.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171209062915/http://unfccc.int/files/meetings/seminar/application/pdf/sem_albania_sup2.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٠٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Zavalani |یەکەم=Orion |بڵاوکەرەوە=[[European Commission]] (EC) |سەردێڕ=Renewable energy potentials of Albania |ناونیشان=https://cordis.europa.eu/article/id/124474-renewable-energy-potentials-of-albania |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200829151705/https://cordis.europa.eu/article/id/124474-renewable-energy-potentials-of-albania |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> بەپێی پێوەری گواستنەوەی وزەی ٢٠٢٣ (ETI)ی سەر بە [[کۆڕبەندی ئابووریی جیھانی]]، وڵاتەکە لە ڕیزبەندی ٢١ەمینی جیھاندایە، کە تیشک دەخاتە سەر پێشکەوتنەکانی لە کارنامەی گواستنەوەی وزەیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[World Economic Forum]] |سەردێڕ=Fostering Effective Energy Transition 2023 Edition |ناونیشان=https://www3.weforum.org/docs/WEF_Fostering_Effective_Energy_Transition_2023.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230708154526/https://www3.weforum.org/docs/WEF_Fostering_Effective_Energy_Transition_2023.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|پەڕە=١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ئێستادا، کەرتی بەرھەمھێنانی کارەبا لە ئەلبانیا پشتبەستووە بە [[کارەبای ئاوی]]، کە لە ڕووی سەدییەوە لە پلەی پێنجەمی جیھاندایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Infrastructure and Energy (Albania)]] |سەردێڕ=Albania Renewable Energy Progress Reports 2014–2015 |ناونیشان=https://www.energy-community.org/dam/jcr:fbad98e2-6780-430b-a465-2ab46e9cb499/AL_RE_progress_2017.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.energy-community.org/dam/jcr:fbad98e2-6780-430b-a465-2ab46e9cb499/AL_RE_progress_2017.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |پەڕە=٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[World Bank]] |ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/EG.ELC.HYRO.ZS?year_high_desc=true |سەردێڕ=Electricity production from hydroelectric sources (% of total) |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170928103117/https://data.worldbank.org/indicator/EG.ELC.HYRO.ZS?year_high_desc=true |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[The World Factbook]] |سەردێڕ=Electricity – from hydroelectric plants |ناونیشان=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/259rank.html#AL |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200817215245/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/259rank.html#AL |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێشبینی دەکرێت مەترسییەکانی لافاو و وشکەساڵی بەھۆی [[گۆڕانی ئاووھەوا]]وە مەترسی بخاتە سەر بەرھەمھێنانی کارەبا.<ref name="imfcountryreport"/> ڕووباری [[درین (ڕووبار)|درین]]، لە باکوور، خاوەنی چوار [[وێستگەی کارەبای ئاوی]]یە، لەوانە [[وێستگەی کارەبای ئاویی فیێرزا|فیێرزا]]، [[وێستگەی کارەبای ئاویی کۆمان|کۆمان]]، [[وێستگەی کارەبای ئاویی سکاڤیکا|سکاڤیکا]] و [[وێستگەی کارەبای ئاویی ڤاو ئی دێیێس|ڤاو ئی دێیێس]]. دوو وێستگەی دیکە، وەک [[وێستگەی کارەبای ئاویی بانجێ|بانجێ]] و [[وێستگەی کارەبای ئاویی مۆگلیچێ|مۆگلیچێ]]، لەسەر ڕووباری [[دێڤۆل (ڕووبار)|دێڤۆل]] لە باشوور جێگیرکراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[International Hydropower Association]] (IHA) |سەردێڕ=Profile: Albania |ناونیشان=https://www.hydropower.org/country-profiles/albania |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200829161126/https://www.hydropower.org/country-profiles/albania |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> ئەلبانیا خاوەنی یەدەگێکی بەرچاوی نەوتە. یەدەگەکەی ١٠ەمین گەورەترینە لە ئەورووپا و ٥٨ەمینە لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Energy Information Administration|سەردێڕ=Crude Oil Proved Reserves 2016|ناونیشان=http://www.eia.gov/cfapps/ipdbproject/IEDIndex3.cfm?tid=5&pid=57&aid=6|وێبگە=eia.gov|پەڕەکان=١|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٦|بەستەری نووسەر١=Energy Information Administration|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160816185057/http://www.eia.gov/CFapps/ipdbproject/IEDIndex3.cfm?tid=5&pid=57&aid=6|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کێڵگە نەوتییە سەرەکییەکانی وڵاتەکە لە دەوروبەری [[کەناراوەکانی دەریای ئادریاتیکی ئەلبانیا]] و دەشتی [[میزێقێ]] لە ناو [[پێدەشتەکانی ڕۆژاوا]] ھەڵکەوتوون، کە گەورەترین یەدەگی وڵاتەکەی تێدایە. ھەروەھا، [[کێڵگەی نەوتی پاتۆس-مارینزا|پاتۆس-مارینزا]] کە لە ھەمان ناوچەدا ھەڵکەوتووە، گەورەترین [[کێڵگەی نەوت]]ی سەر وشکانییە لە ئەورووپادا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Lorenc Gordani|سەردێڕ=Albania, from the largest continental onshore oil reserves in Europe, to the new bridge between the Balkans and Italy, by Dr Lorenc Gordani|ناونیشان=http://esc.albaniaenergy.org/en/2017/06/21/albania-oil-reserves-natural-gas-dr-lorenc-gordani-21th-june-2017/|وێبگە=esc.albaniaenergy.org|پەڕەکان=١|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}{{Dead link|date=January 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[بۆریی ئادریاتیکی تێپەڕ]] (TAP)، کە بەشێکە لە [[ڕێڕەوی غازی باشوور]] کە پلانی بۆ دانراوە، بە درێژاییی {{convert|215|km|0|abbr=off}} بەناو خاکی ئەلبانیادا تێدەپەڕێت پێش ئەوەی بگاتە [[کەناراوەکانی دەریای ئادریاتیکی ئەلبانیا]] کە بە نزیکەیی دەکەوێتە {{convert|17|km|0|abbr=off}} باکووری ڕۆژاوای [[فیێر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Trans Adriatic Pipeline]] (TAP) |سەردێڕ=Scoping Report for the ESIA (Environmental and Social Impact Assessment) Albania |ناونیشان=https://www.tap-ag.com/assets/07.reference_documents/english/scoping_document/albania/TAP_Scoping_report_ESIA_English.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200725013409/https://www.tap-ag.com/assets/07.reference_documents/english/scoping_document/albania/TAP_Scoping_report_ESIA_English.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١}}</ref> [[سەرچاوە ئاوییەکان]]ی ئەلبانیا لە سەرجەم ناوچەکانی وڵاتەکەدا زۆر و زەبەندن و پێکدێن لە [[دەریاچەکانی ئەلبانیا|دەریاچەکان]]، [[ڕووبارەکانی ئەلبانیا|ڕووبارەکان]]، کانییەکان، و چینە ئاودارە ژێرزەوییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[European Commission]] (EC) |سەردێڕ=06/11347 – Albania – Benefits of Compliance with environmental acquis – final report |ناونیشان=https://ec.europa.eu/environment/archives/international_issues/pdf/report_albania.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200829133812/https://ec.europa.eu/environment/archives/international_issues/pdf/report_albania.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> تێکڕای قەبارەی بەردەستی [[ئاوی شیرین]] بۆ ھەر دانیشتوویەک لە ساڵێکدا بە {{convert|129.7|m3|0|abbr=off}} مەزەندە دەکرێت، کە یەکێکە لە بەرزترین ڕێژەکان لە ئەورووپادا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[European Statistical Office]] (Eurostat) |سەردێڕ=Water statistics |ناونیشان=https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Water_statistics#:~:text=Among%20the%20EU%20countries%2C%20Finland,Sweden%20(19%20410%20m%C2%B3). |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200829132407/https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Water_statistics#:~:text=Among%20the%20EU%20countries%2C%20Finland,Sweden%20(19%20410%20m%C2%B3). |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> بەپێی ئەو داتایانەی کە لەلایەن [[بەرنامەی چاودێریی ھاوبەش بۆ دابینکردنی ئاو و ئاوەڕۆ]] (JMP) لە ساڵی ٢٠١٥دا خراوەتەڕوو، نزیکەی ٩٣٪ی کۆی دانیشتووانی وڵاتەکە دەستیان بە خزمەتگوزارییە [[ئاوەڕۆ|باشکراوەکانی ئاوەڕۆ]] گەیشتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[United Nations Children's Fund]] (UNICEF) and [[World Health Organization]] (WHO) |سەردێڕ=Progress on Sanitation and Drinking Water : 2015 Update and MDG Assessment |ناونیشان=http://www.wssinfo.org/fileadmin/user_upload/resources/JMP-Update-report-2015_English.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304112745/http://www.wssinfo.org/fileadmin/user_upload/resources/JMP-Update-report-2015_English.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> === ڕاگەیاندن === {{See also|سینەمای ئەلبانیا}} [[File:Villa_of_the_former_Radio_Tirana_(03).jpg|thumb|گۆڕەپانی پێشووی بارەگای سەرەکیی [[ڕادیۆی تیرانا]] لە پایتەخت، [[تیرانا]]. {{lang|sq|[[Radio Televizioni Shqiptar]]|italic=no}} (RTSH) لە سەرەتادا بە ناوی ڕادیۆ تیرانا لە ساڵی ١٩٣٨ پێش [[جەنگی جیھانیی دووەم]] کرایەوە.]] [[ئازادیی ڕۆژنامەگەری]] و [[ئازادیی ڕادەربڕین]]، و مافی ڕادەربڕینی ئازاد لەلایەن [[دەستووری ئەلبانیا|دەستووری ئەلبانیاوە]] دەستەبەر کراون.<ref name="Kushtetuta"/> بەڵام لە کارپێکردندا، ئازادیی ڕاگەیاندن بەھۆی پەستانی سیاسی، خاوەندارێتی چڕ، دارایی ناڕوون، تۆقاندنی ڕۆژنامەنووسان و تێکەڵبوونی بەرژەوەندییەکانی ڕاگەیاندن، بازرگانی و سیاسییەوە لاواز بووە.<ref name="RSFAlbania"/><ref name="MFRR2024">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Media in Albania, under the blows of power |ناونیشان=https://www.mfrr.eu/media-in-albania-under-the-blows-of-power/ |بڵاوکەرەوە=Media Freedom Rapid Response |ڕێکەوت=٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> ئەلبانیا لە ڕیزبەندی ٨٤ەمینی [[پێوەری ئازادیی ڕۆژنامەگەریی جیھانی]]ی ساڵی ٢٠٢٠دا جێگیر بوو کە لەلایەن [[پەیامنێرانی بێسنوور]]ەوە ئامادە کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Reporters Without Borders]] |سەردێڕ=2020 World Press Freedom Index |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://rsf.org/en/ranking |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201003131858/https://rsf.org/en/ranking |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> پەیامنێرانی بێسنوور بەردەوامە لە وەسفکردنی ژینگەی ڕاگەیاندنی ئەلبانیا بە لاواز، و ڕایدەگەیەنێت کە ئازادیی ڕۆژنامەگەری و سەربەخۆییی ڕاگەیاندن لەلایەن ململانێی بەرژەوەندییەکانی نێوان بازرگانی و سیاسەت، چوارچێوەیەکی یاساییی کەمایەسیدار و ڕێکخستنی حزبییەوە مەترسی لەسەرە.<ref name="RSFAlbania"/> لە ساڵی ٢٠٢٦دا، ئەلبانیا لە ڕیزبەندی ٨٣ەمین ھات لە نێوان ١٨٠ وڵاتدا لە پێوەری ئازادی ڕۆژنامەگەری جیھانیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=RSF: Rama should focus on improving the media landscape, not challenging the Index |ناونیشان=https://citizens.al/en/2026/05/28/rsf-rama-te-fokusohet-ne-permiresimin-e-peizazhit-mediatik-jo-ne-sfidimin-e-indeksit/ |ئیش=Citizens.al |ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ }}{{بەستەری مردوو|url=https://citizens.al/en/2026/05/28/rsf-rama-te-fokusohet-ne-permiresimin-e-peizazhit-mediatik-jo-ne-sfidimin-e-indeksit/ |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> {{lang|sq|[[Radio Televizioni Shqiptar]]|italic=no}} (RTSH) پەخشی [[پەخشی گشتی|ڕاگەیاندنی گشتیی]] ئەلبانیایە، کە کەناڵە تەلەڤیزیۆنی و وێستگەکانی ڕادیۆ لە سەرانسەری وڵاتەکەدا بەڕێوەدەبات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Konrad Adenauer Foundation]] |سەردێڕ=Media Outlets in Albania |ناونیشان=https://www.kas.de/de/web/balkanmedia/media-outlets |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201003115348/https://www.kas.de/de/web/balkanmedia/media-outlets |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> پەخشکارە تایبەتە سەرەکییەکان بریتین لە [[تۆپ چانێڵ]]، [[تی ڤی کلان]]، [[ڤیزیۆن پڵەس]]، ئەی٢ سی ئێن ئێن (A2 CNN)، [[تەلەڤیزیۆنی سیری|سیری تی ڤی]] و ئۆرا نیوز. بەرھەمە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئەلبانیا ھەروەھا لە [[کۆسۆڤۆ]] و ناوچە ئەلبانی زمانەکانی دیکەش دابەش دەکرێن. خاوەندارێتیی ڕاگەیاندن بە زۆری لای چەند لایەنێک چڕبووەتەوە. پەیامنێرانی بێسنوور ڕایدەگەیەنێت کە کاریگەرترین دەزگا ڕاگەیاندنەکانی کەرتی تایبەت خاوەندارێتییەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ ژمارەیەکی کەم لە کۆمپانیاکان کە پەیوەندییان بە جیھانی سیاسەت و ئەو کەرتانەوە ھەیە کە بە توندی ڕێکخراون وەک کەرتی بیناسازی.<ref name="RSFAlbania"/> دەزگای وەڵامدانەوەی خێرای ئازادیی ڕاگەیاندن (Media Freedom Rapid Response) ڕاپۆرتی دا کە چوار گەورەترین خاوەنەکانی بازاڕی تەلەڤیزیۆنی ئەلبانیا دەگەنە نێوان ٤٨٫٩٣٪ و ٥٨٫٦٠٪ی بینەران، و کە سنووری نێوان ڕاگەیاندن، سیاسەت و ئابووری ھێشتا ناڕوونە.<ref name="MFRR2024"/> بەپێی ئەم ھەڵسەنگاندنانە، خاوەنەکانی ڕاگەیاندن زۆرجار دەزگاکانیان بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە بازرگانییەکان یان کاریگەری خستنە سەر حکوومەتەکان و پارتە سیاسییەکان بەکاردەھێنن، لەکاتێکدا ڕیکلامەکانی دەوڵەت و پارە گشتییەکان بە شێوەیەکی ناڕوون دابەش دەکرێن کە ئەمەش دەکرێت پشت پێ بەستنی سیاسی دروست بکات.<ref name="RSFAlbania"/><ref name="albanianationsin" /> ژینگەی ڕاگەیاندن بووەتە بەشێکی ناوەندی لە ڕەخنەکانی سەر حوکمی درێژخایەنی سەرۆک وەزیران [[ئێدی ڕاما]]. ڕێکخراوەکانی ئازادیی ڕاگەیاندنی نێودەوڵەتی و ڕۆژنامەنووسانی ئەلبانی حکوومەتیان تۆمەتبار کردووە بە بەکارھێنانی ناوەندیکردنی پەیوەندییەکان، گەیشتنی دیاریکراو، بابەتی پەیوەندییە گشتییەکان و ھێرشکردنە سەر پەیامنێرانی ڕەخنەگر بۆ زاڵبوون بەسەر بۆشاییی زانیاریدا.<ref name="RSFAlbania"/><ref name="MFRR2024"/> پەیامنێرانی بێسنوور ڕایگەیاندووە کە ڕۆژنامەنووسان ڕووبەڕووی پەستانی سیاسی دەبنەوە، بەتایبەتی لە کاتی ھەڵبژاردنەکاندا، و کە سیاسەتمەداران بە بەکارھێنانی ڕێکخەرەکان و پەخشکاری گشتی بۆ مەرامی سیاسی خۆیان، سەربەخۆیی سەرنووسەرایەتی سنووردار دەکەن.<ref name="RSFAlbania"/> دەزگای وەڵامدانەوەی خێرای ئازادی ڕاگەیاندن لە زاری گیێرگ ئێرێبارا، سەرنووسەری بێرن ئەلبانیاوە (BIRN Albania) بڵاوی کردووەتەوە کە بەشێکی زۆر لە پانتاییی ڕاگەیاندنی ئەلبانیا لەژێر پەستانی پڕوپاگەندەی حکوومەت و زانیاریی چەواشەدا کار دەکەن.<ref name="MFRR2024"/> ئەو ڕۆژنامەنووسانەی لێکۆڵینەوە لە گەندەڵی، تاوانی ڕێکخراو یان بەرژەوەندییە بازرگانییە پەیوەستەکان بە سیاسەت دەکەن، ڕووبەڕووی مەترسییەکی تایبەت دەبنەوە. پەیامنێرانی بێسنوور ڕایدەگەیەنێت کە ڕۆژنامەنووسانی لێکۆڵەر لە تاوان و گەندەڵی زۆرجار دەبنە ئامانجی ھەڕەشە، و سانسۆری خودی لە ناو ڕۆژنامەنووساندا بەربڵاوە.<ref name="RSFAlbania"/> ھەروەھا ڕاپۆرت دەدات کە ڕۆژنامەنووسانی ڕەخنەگر ڕووبەڕووی ھێرشی ناوزڕاندن دەبنەوە لەلایەن ھەردوو سیاسەتمەدارانی حکوومەت و ئۆپۆزسیۆنەوە، لەکاتێکدا تاوانی ڕێکخراو وەک ھەڕەشەیەکی گەورە بۆ سەر سەلامەتی ڕۆژنامەنووسان دەمێنێتەوە.<ref name="RSFAlbania"/> لە ئازاری ٢٠٢٣دا، بارەگای سەرەکیی تۆپ چانێڵ بە چەکی ئۆتۆماتیکی ھێرشی کرایە سەر، کە بووە ھۆی گیانلەدەستدانی پاسەوانێکی ئاسایش.<ref name="RSFAlbania"/> پەخشکاری گشتیش بەشێک بووە لە مشتومڕەکانی دەستبەسەرداگرتنی ڕاگەیاندن و پەستانی سیاسی. لە ساڵی ٢٠٢٦دا، ڕێکخراوەکانی ئازادیی ڕاگەیاندنی نێودەوڵەتی ھۆشدارییان دا کە چاکسازی دیموکراسیانەی RTSH نابێت لە ڕێگەی کەمکردنەوەی بودجە، ھەڵپەساردن یان داخستنەوە ئەنجام بدرێت، بەو بیانووەی کە ڕێوشوێنی لەم جۆرە پێشێلی ستانداردە ئەورووپییەکان دەکات بۆ ڕاگەیاندنی خزمەتگوزارییە گشتییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania: Democratic reform of public broadcaster RTSH remains only viable option |ناونیشان=https://www.ecpmf.eu/albania-democratic-reform-of-public-broadcaster-rtsh-remains-only-viable-option/ |بڵاوکەرەوە=European Centre for Press and Media Freedom |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> سینەمای ئەلبانیا ڕەگ و ڕیشەی لە سەدەی بیستەمدایە و پاش [[جاڕنامەی سەربەخۆییی ئەلبانیا|ڕاگەیاندنی سەربەخۆییی]] وڵاتەکە گەشەی کرد.<ref name="Cinema">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=The Albanian Cinema Project |سەردێڕ=An Overview of Albanian Film History |ناونیشان=https://www.thealbaniancinemaproject.org/albanian-history.html |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201003140224/https://www.thealbaniancinemaproject.org/albanian-history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> یەکەمین [[ھۆڵی سینەما]] کە بەتەواوی تەرخانکرابێت بۆ پیشاندانی [[وێنەی جووڵاو|وێنە جووڵاوەکان]] لە ساڵی ١٩١٢ لە [[شکۆدەر]] دروست کرا.<ref name="Cinema"/> لە سەردەمی [[کۆماری گەلی ئەلبانیا]]دا، سینەمای ئەلبانیا بە خێرایی پەرەی سەند لەگەڵ کردنەوەی [[ستۆدیۆی فیلمی کینۆستودیۆ شقیپێریا ئی ڕی|کینۆستودیۆ شقیپێریا ئی ڕی]] لە تیرانا.<ref name="Cinema"/> لە ساڵی ١٩٥٣دا، [[فیلمی ئەپیک|فیلمی داستانیی]] ھاوبەشی ئەلبانی-سۆڤیەتی ''[[جەنگاوەری مەزن سکاندەربێگ]]'' بڵاوکرایەوە، کە ژیان و خەباتی پاڵەوانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئەلبانی، [[سکاندەربێگ]] دەگێڕێتەوە. دواتر لە [[ڤیستیڤاڵی فیلمی کانی ١٩٥٤|ڤیستیڤاڵی فیلمی کان لە ساڵی ١٩٥٤دا]] خەڵاتێکی نێونەتەوەیی بەدەست ھێنا. لە ساڵی ٢٠٠٣دا، [[ڤیستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی تیرانا]] دامەزرا، کە گەورەترین ڤیستیڤاڵی فیلمە لە وڵاتەکەدا. ھەروەھا [[شانۆی کراوەی دڕەس|ئامفی شانۆی دڕەس]] میوانداری [[ڤیستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دڕەس]] دەکات، کە دووەم گەورەترین ڤیستیڤاڵی فیلمی وڵاتەکەیە. === تەکنۆلۆژیا === لە دوای [[ڕووخانی کۆمۆنیزم لە ئەلبانیا|ڕووخانی کۆمۆنیزم]] لە ساڵی ١٩٩١دا، سەرچاوە مرۆیییەکان لە بواری زانست و تەکنۆلۆژیادا لە ئەلبانیا بە ڕێژەیەکی بەرچاو کەمیان کردووە. بەپێی چەندین ڕاپۆرتی جیاواز، لە ماوەی نێوان ساڵانی ١٩٩١ بۆ ٢٠٠٥ نزیکەی ٥٠٪ی مامۆستایان و زانایانی زانکۆکان و دامەزراوە زانستییەکان لە وڵاتەکەدا ئەلبانیایان بەجێھێشتووە.<ref name="dfid">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dfid.gov.uk/R4D/SearchResearchDatabase.asp?OutputID=177440|سەردێڕ=Research for Development|بڵاوکەرەوە=DFID|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110511122050/http://www.dfid.gov.uk/R4D/SearchResearchDatabase.asp?OutputID=177440|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەلبانیا لە [[پێوەری داھێنانی جیھانی]]دا بۆ ساڵی ٢٠٢٥ لە ڕیزبەندی ٦٧ەمیندا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=GII Innovation Ecosystems & Data Explorer 2025 |ناونیشان=https://www.wipo.int/gii-ranking/en/albania |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=WIPO |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250720164245/https://www.wipo.int/gii-ranking/en/albania |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Dutta |یەکەم١=Soumitra |ناونیشان=https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2025/en/index.html |سەردێڕ=Global Innovation Index 2025: Innovation at a Crossroads |دوایین٢=Lanvin |یەکەم٢=Bruno |بڵاوکەرەوە=[[World Intellectual Property Organization]] |ساڵ=٢٠٢٥|ژپنک=٩٧٨-٩٢-٨٠٥-٣٧٩٧-٠|پەڕە=١٩|زمان=en |doi=10.34667/tind.58864 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251012035001/https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2025/en/index.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania ranking in the Global Innovation Index 2025|ناونیشان=https://www.wipo.int/gii-ranking/en/albania|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.wipo.int|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250720164245/https://www.wipo.int/gii-ranking/en/albania|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیوەندییەکان یەکێکە لەو کەرتانەی کە خێراترین گەشەی ھەیە و چالاکترینە لە ئەلبانیادا.<ref name="National Plan">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Infrastructure and Energy (Albania)|Ministry of Infrastructure and Energy]] |سەردێڕ=Plani Kombëtar për Zhvillimin e Qëndrueshëm të Infrastrukturës Digjitale Broadband 2020–2025 |ناونیشان=https://www.infrastruktura.gov.al/wp-content/uploads/2020/04/DRAFT-PLANI-KOMBETAR-PER-ZHVILLIMIN-E-QENDRUESHEM-TE-INFRASTRAKTURES-BROADBAND-2020-2025-2.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200830111001/https://www.infrastruktura.gov.al/wp-content/uploads/2020/04/DRAFT-PLANI-KOMBETAR-PER-ZHVILLIMIN-E-QENDRUESHEM-TE-INFRASTRAKTURES-BROADBAND-2020-2025-2.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢٠|پەڕە=٨|زمان=sq}}</ref><ref name="DSSA"/> کۆمپانیاکانی [[ڤۆدافۆن ئەلبانیا]]، [[تێلێکۆمی ئەلبانیا]] و [[ئەلبتیلیکۆم]] سێ دابینکەری گەورەی تۆڕی [[پێشکەشکاری تۆڕی مۆبایل|مۆبایل]] و [[ئینتەرنێت]]ن لە ئەلبانیا.<ref name="National Plan"/> بەپێی ئاماری [[دەسەڵاتی پەیوەندییە ئەلیکترۆنی و پۆستەیییەکان (ئەلبانیا)|دەسەڵاتی پەیوەندییە ئەلیکترۆنی و پۆستەیییەکان]] (AKEP) لە ساڵی ٢٠١٨دا، وڵاتەکە خاوەنی نزیکەی ٢٫٧ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکی مۆبایل بووە لەگەڵ نزیکەی ١٫٨ ملیۆن بەشداربووی چالاکی ھێڵی خێرای ئینتەرنێت.<ref name="AKEP">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Electronic and Postal Communications Authority (Albania)|Electronic and Postal Communications Authority]] (AKEP) |سەردێڕ=2019 Raporti Vjetor |ناونیشان=https://www.parlament.al/Files/Kerkese/20200518141712RAPORT%20VJETOR%202019%20%20-%20AKEP_compressed%20(1).pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200830122238/https://www.parlament.al/Files/Kerkese/20200518141712RAPORT%20VJETOR%202019%20%20-%20AKEP_compressed%20%281%29.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢٠|پەڕەکان=١٦, ١٩|زمان=sq}}</ref> تەنھا ڤۆدافۆن ئەلبانیا خزمەتگوزاریی بۆ زیاتر لە ٩٣١٬٠٠٠ بەکارھێنەری مۆبایل دابین کردووە، تێلێکۆمی ئەلبانیا نزیکەی ٦٠٥٬٠٠٠ بەکارھێنەری ھەبووە و ئەلبتیلیکۆم زیاتر لە ٢٧٢٬٠٠٠ بەکارھێنەری ھەبووە.<ref name="AKEP"/> لە [[پێڕستی ھەڵدانی گەشتە ئاسمانییەکان لە کانوونی دووەم-حوزەیرانی ٢٠٢٣|کانوونی دووەمی ٢٠٢٣دا]]، ئەلبانیا [[پێڕستی یەکەم مانگە دەستکردەکان بەپێی وڵات|یەکەم دوو مانگی دەستکردی خۆی]]، بە ناوەکانی ''ئەلبانیا ١'' و ''ئەلبانیا ٢''، ھەڵدا بۆ ناو [[خولگەی مانگی دەستکرد|خولگە]]، لە ھەنگاوێکدا کە وەک دەستکەوتێکی مێژوویی سەیر دەکرێت بۆ چاودێریکردنی خاکی وڵاتەکە و دیاریکردنی چالاکییە نایاسایییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Petrushevska |یەکەم=Dragana |ئیش=SeeNews |سەردێڕ=SpaceX launches two Albanian satellites{{spaced ndash}}PM Rama |ناونیشان=https://seenews.com/news/spacex-launches-two-albanian-satellites-pm-rama-810332 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20230117144132/https://seenews.com/news/spacex-launches-two-albanian-satellites-pm-rama-810332 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ئیش=bne IntelliNews |سەردێڕ=Albania's first satellites launched into space |ناونیشان=https://bne.eu/albania-s-first-satellites-launched-into-space-265909/?source=albania |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20230117144321/https://bne.eu/albania-s-first-satellites-launched-into-space-265909/?source=albania |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەندازیاری ئەلبانی-ئەمریکی [[میرا موراتی]]، کە بەڕێوەبەری سەرەکیی تەکنۆلۆژیایە لە ڕێکخراوی توێژینەوەی [[ئۆپن‌ئەی‌آی]] (OpenAI)، ڕۆڵێکی بەرچاوی ھەبووە لە پەرەپێدان و بڵاوکردنەوەی خزمەتگوزارییەکانی ژیریی دەستکردی وەک [[چات‌جی‌پی‌تی]]، [[کۆدێکس (نوێنەری ژیریی دەستکرد)|کۆدێکس]] و [[داڵ-ئی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Metz |یەکەم١=Cade |دوایین٢=Mickle |یەکەم٢=Tripp |ئیش=[[The New York Times]] |سەردێڕ=Meet Mira Murati, the Engineer Now Leading OpenAI |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2023/11/17/technology/mira-murati-openai.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231224151442/https://www.nytimes.com/2023/11/17/technology/mira-murati-openai.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Aratani |یەکەم=Lauren |ئیش=[[The Guardian]] |سەردێڕ=How OpenAI interim chief Mira Murati helped launch AI into the mainstream |ناونیشان=https://www.theguardian.com/technology/2023/nov/19/how-openai-interim-chief-mira-murati-helped-launch-ai-into-the-mainstream |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231224151723/https://www.theguardian.com/technology/2023/nov/19/how-openai-interim-chief-mira-murati-helped-launch-ai-into-the-mainstream |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣دا، سەرۆک وەزیران ئێدی ڕاما پلانەکانی بۆ ھاوکاریی نێوان حکوومەتی ئەلبانیا و چات‌جی‌پی‌تی ڕاگەیاند، کە لە ڕێگەی گفتوگۆکان لەگەڵ موراتی ئاسانکاریی بۆ کرا.<ref name="Taylor">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Taylor |یەکەم=Alice |ئیش=[[Euractiv]] |سەردێڕ=Albania to speed up EU accession using ChatGPT |ناونیشان=https://www.euractiv.com/section/politics/news/albania-to-speed-up-eu-accession-using-chatgpt/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231224152827/https://www.euractiv.com/section/politics/news/albania-to-speed-up-eu-accession-using-chatgpt/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ئیش=Telegrafi |سەردێڕ='Bisedova me Mira Muratin', Rama: Përafrimi i legjislacionit me BE-në bëhet me ChatGPT |ناونیشان=https://telegrafi.com/bisedova-mira-muratin-rama-perafrimi-legjislacionit-ne-behet-chatgpt/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231216042231/https://telegrafi.com/bisedova-mira-muratin-rama-perafrimi-legjislacionit-ne-behet-chatgpt/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=sq |ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕاما جەختی لەسەر ئەو مەبەستە کردەوە کە کارئاسانی بکرێت بۆ گونجاندنی یاساکانی ئەلبانیا لەگەڵ ڕێنمایییەکانی یەکێتیی ئەورووپا، بە ئامانجی کەمکردنەوەی تێچووەکانی پەیوەست بە وەرگێڕان و خزمەتگوزارییە یاسایییەکان.<ref name="Taylor"/> == دیمۆگرافیا == [[File:Albania_demography.svg|thumb|پەرەسەندنی [[دیمۆگرافیای ئەلبانیا|دانیشتووانی ئەلبانیا]] لە ماوەی شەست ساڵی ڕابردوودا]] ئامارە دیمۆگرافییەکانی ئەلبانیا، وەک ئەوەی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٢٣دا دەرکەوتووە کە لەلایەن [[دامەزراوەی ئامار (ئەلبانیا)|دامەزراوەی ئاماری ئەلبانیا]] (INSTAT)ەوە ئەنجام دراوە، ئاماژەی بەوە کردووە کە ژمارەی دانیشتووان ٢٬٤٠٢٬١١٣ کەسە، کە دابەزینێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە بەراورد بەو ٢٬٨٢١٬٩٧٧ کەسەی کە لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١دا تۆمار کرابوو.{{sfn|2023 Albanian census|2024|p=105}}{{sfn|2011 Albanian census|2012|p=7}} کەمبوونەوەی دانیشتووان لەدوای ڕووخانی ڕژێمی کۆمۆنیستی لە ئەلبانیاوە دەستی پێکرد و پەیوەستە بە گۆڕانکارییە گەورەکان لە پێکھاتەی سیاسی، ئابووری و کۆمەڵایەتیی ئەلبانیا.{{sfn|Population Dynamics|2014|p=25}}{{sfn|2023 Albanian census|2024|p=114}} ھۆکارێکی سەرەکی لەم گۆڕانکارییەدا بریتییە لە کەمبوونەوەی ڕێژەی لەدایکبوون لەگەڵ زیادبوونی کۆچکردن بۆ دەرەوە، کە ھەردووکیان بەشدارن لە گۆڕانکاری و ئاڵەنگارییە بەردەوامە دیمۆگرافییەکان.{{sfn|Population Dynamics|2014|p=39}} پێشبینی دەکرێت ژمارەی دانیشتووان لانیکەم بۆ دە ساڵی داھاتوو بەردەوام بێت لە کەمبوونەوە، بەپێی ڕێژەی ڕاستەقینەی لەدایکبوون و ئاستی کۆچکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Instituti i Statistikës (INSTAT) |سەردێڕ=Albania Population Projections 2011–2031 |ناونیشان=http://www.instat.gov.al/media/2964/population_projections_2011-2031.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.instat.gov.al/media/2964/population_projections_2011-2031.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |پەڕە=٣٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> لە ئێستادا چڕیی دانیشتووانی ئەلبانیا بە ٨٣٫٦ کەس بۆ ھەر کیلۆمەترێکی چوارگۆشە دەپێورێت، بە دابەشبوونێکی جیاوازی دانیشتووان بەسەر ناوچە جیاوازەکاندا.{{sfn|2023 Albanian census|2024|p=105}}<ref>{{cite CIA World Factbook|country=Albania|section=People and Society|year=2024|access-date=18 September 2024}}</ref> پارێزگاکانی [[پارێزگای تیرانا|تیرانا]] و [[پارێزگای دڕەس|دڕەس]] چڕییەکی گەورەی دانیشتووانیان تێدایە، کە بە تێکڕا نزیکەی ٤١٪ی کۆی دیمۆگرافیای ئەلبانیا پێکدەھێنن، کە ٣٢٪یان لە تیرانا و ٩٪یان لە دڕەس نیشتەجێن.{{sfn|2023 Albanian census|2024|p=117}} بەپێچەوانەوە، پارێزگا پەراوێزخراو و لادێیییەکانی وەک [[پارێزگای گیرۆکاستێر|گیرۆکاستێر]] و [[پارێزگای کوکێس|کوکێس]] چڕییەکی زۆر کەمتریان ھەیە، کە ھەریەکەیان تەنھا ٣٪ لە کۆی دانیشتووان پێکدەھێنن.{{sfn|2023 Albanian census|2024|p=117}} لە ڕووی مێژوویییەوە، گەلی ئەلبانیا چەندین کۆمەڵگەیان لە زۆرێک لە ناوچەکانی باشووری ئەورووپا دروست کردووە. [[ڕەوەندی ئەلبانی]] لە کۆتاییی سەدەکانی ناوەڕاستەوە پێکھاتووە، کاتێک ئەوان کۆچیان کرد بۆ ڕزگاربوون لە سەختییە کۆمەڵایەتی-سیاسییە جیاوازەکان یان داگیرکاریی عوسمانییەکان بۆ سەر ئەلبانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Historia e popullit shqiptar|نووسەر=Stafi i Akedemise se Shkencave|ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Botimet Toena|پەڕەکان=٢٥٢–٢٥٤}}</ref> لەدوای ڕووخانی کۆمۆنیزم، ژمارەیەکی زۆر لە ئەلبانییەکان کۆچیان کردووە بۆ وڵاتانی وەک ئوسترالیا، کەنەدا، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. [[کەمینە|کەمینە]] ئەلبانییەکان بوونیان ھەیە لە ناوچە دراوسێکاندا وەک ڕۆژاوای مەقدوونیای باکوور، باشووری ڕۆژھەڵاتی مۆنتینیگرۆ، کۆسۆڤۆ بەتەواوەتی، و بەشێک لە باشووری سڕبیا. بەگشتی، مەزەندە دەکرێت ژمارەی ئەلبانییە نەتەوەیییەکان کە لە دەرەوە دەژین زیاتر بێت لە کۆی دانیشتووانی ناوخۆی ئەلبانیا. نزیکەی سێیەکی ئەو کەسانەی لە سنوورەکانی وڵاتەکەدا لەدایک بوون ئێستا لە دەرەوەی وڵات دەژین، کە ئەمەش ئەلبانیا دەکاتە یەکێک لەو وڵاتانەی زۆرترین ڕێژەی کۆچکردنی بۆ دەرەوە ھەیە بەراورد بە دانیشتووانەکەی لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.euractiv.com/section/politics/news/30-of-albanians-live-abroad-amid-increased-migration-woes/ |سەردێڕ=30% of Albanians live abroad amid increased migration woes – EURACTIV.com |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230424224125/https://www.euractiv.com/section/politics/news/30-of-albanians-live-abroad-amid-increased-migration-woes/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.migrationpolicy.org/article/embracing-emigration-migration-development-nexus-albania |سەردێڕ=Article: Embracing Emigration: The Migration-Devel.. &#124; migrationpolicy.org |ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250703024450/https://www.migrationpolicy.org/article/embracing-emigration-migration-development-nexus-albania |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٢دا ڕێژەی لەدایکبوون بەراورد بە ساڵی ٢٠٢١ بە ڕێژەی ٢٠٪ کەمتر بووە، کە ھۆکارە سەرەکییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کۆچکردنی ئەو کەسانەی کە لە تەمەنی منداڵبووندان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.opendemocracy.net/en/beyond-trafficking-and-slavery/the-other-albanian-migrant-crisis/|سەردێڕ=The other Albanian migrant crisis|وێبگە=openDemocracy |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> === شارنشینی === لەدوای ڕووخانی کۆمۆنیزم لە ساڵی ١٩٩١ەوە، ئەلبانیا گۆڕانکارییەکی بەرچاوی لە دیمەنی شارنشینیدا بەخۆیەوە بینیوە، و بووەتە یەکێک لەو وڵاتانەی ئەورووپا کە خێراترین گەشەی شارنشینییان ھەیە.{{sfn|Internal Migration Albania|2014|p=12}}<ref>{{harvnb|UNECE Country Profile|2024|p=65}}</ref><ref>{{harvnb|UNECE Country Profile|2024|p=107}}</ref> لە پێشەنگی ئەم گۆڕانکارییەدا کۆبوونەوەی شارەکانی [[پارێزگای تیرانا|تیرانا]]–[[پارێزگای دڕەس|دڕەس]] دێت، کە ڕێڕەوێکی شارنشینییە بە چڕییەکی زۆری دانیشتووانەوە و دەکەوێتە بەدرێژایی [[پێدەشتەکانی کەناراوەکانی ئەلبانیا|کەناراوەکانی ڕۆژاوای ئەلبانیا]].<ref name="CIEACA 2">{{harvnb|CIEACA: Albania|2017|pp=3–4}}</ref> ئەم ڕێڕەوە بووەتە ناوەندی سەرەکیی گەشەی دانیشتووان و پەرەپێدانی نیشتەجێبوون، و لێشاوی گەورەی کۆچبەرانی ناوخۆیی لە ناوچە پەراوێزخراوەکانی وڵاتەکەوە بۆ لای خۆی ڕاکێشاوە.<ref name="CIEACA 2"/> سەرەڕای کەمبوونەوەی گشتیی کۆی دانیشتووانی وڵاتەکە، ڕێژەی دیمۆگرافیای شارنشین بەشێوەیەکی بەردەوام لە ٤٧٪ لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بۆ ٦٥٪ لە ساڵی ٢٠٢٣دا بەرز بووەتەوە.{{sfn|2023 Albanian census|2024|p=114}}{{sfn|2011 Albanian census|2012|p=10}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=World Bank |سەردێڕ=Urban population (% of total population){{spaced ndash}}Albania |ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/SP.URB.TOTL.IN.ZS?locations=AL&most_recent_value_desc=true |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240914102716/https://data.worldbank.org/indicator/SP.URB.TOTL.IN.ZS?locations=AL&most_recent_value_desc=true |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم بەرزبوونەوە بەردەوامە، لەگەڵ چڕبوونەوەیان لە ناوچەی تیرانا-دڕەس، بووەتە ھۆی بڵاوبوونەوەی نایەکسانیی ناوچەیی، کە ناوچە پەراوێزخراوەکان، بەتایبەتی [[پارێزگای دیبێر|دیبێر]] و [[پارێزگای کوکێس|کوکێس]]، ڕووبەڕووی چۆڵبوونی توندی دانیشتووان بوونەتەوە.{{sfn|Internal Migration Albania|2014|pp=12 & 18}}{{sfn|Internal Migration Albania|2014|p=15}}{{sfn|2023 Albanian census|2024|p=117}} === زمان === {{See also|زمانی ئەلبانی}}{{Pie chart | thumb = right | caption = زمانە قسەپێکراوەکانی ناو ماڵ تا ساڵی ٢٠٢٣:{{sfn|2023 Albanian census|2024|p=77}} | label1 = ئەلبانی | value1 = 91.07 | color1 = DarkGreen | label2 = زمانی تر | value2 = 1.54 | color2 = Gold | label3 = چەند زمانێک | value3 = 0.57 | color3 = Orange | label4 = بێ وەڵام | value4 = 1.21 | color4 = Skyblue | label5 = بەردەست نییە | value5 = 5.59 | color5 = Yellowgreen }} [[زمانی فەرمی|زمانی فەرمیی]] وڵاتەکە [[زمانی ئەلبانی|ئەلبانییە]] کە لەلایەن زۆرینەی ڕەھای دانیشتووانی وڵاتەکەوە قسەی پێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Constitution of the Republic of Albania |ناونیشان=https://www.osce.org/albania/41888 |وێبگە=osce.org |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨|پەڕە=٣|وتەگێڕانەوە=The official language in the Republic of Albania is Albanian.}}</ref> فۆڕمی پێوەرەی قسەکردن و نووسینی زمانەکە پێداچوونەوەی بۆ کراوە و لە دوو شێوەزاری سەرەکییەوە وەرگیراوە، کە بریتین لە [[گێگ]] و [[تۆسک (زمانی ئەلبانی)|تۆسک]]، ھەرچەندە بەشێوەیەکی بەرچاو زیاتر لەسەر بنەمای شێوەزاری تۆسک دامەزراوە. ڕووباری [[شکومبین]] سنووری دابەشبوونی نزیکەیی نێوان ئەم دوو شێوەزارەیە. لە نێوان زمانە کەمینەکاندا، [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] دووەم زۆرترین زمانی قسەپێکراوە لە وڵاتەکەدا، کە ٠٫٥ تا ٣٪ی دانیشتووان وەک زمانی یەکەم قسەی پێدەکەن، بەتایبەتی لە باشووری وڵاتەکەدا کە ئاخێوەرەکانی تێدا چڕبوونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Nitsiakos|یەکەم١=Vasilēs G.|سەردێڕ=Balkan Border Crossings: Second Annual of the Konitsa Summer School |ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=LIT Verlag Münster|ژپنک=٩٧٨٣٦٤٣٨٠٠٩٢٣|پەڕە=١٥٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A6HEpazarccC&pg=PA150 |وتەگێڕانەوە=in the Albanian south... The Greek language is spoken by an important percentage of the Albanians of the south.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What Languages Are Spoken in Albania? |ناونیشان=https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-albania.html |وێبگە=WorldAtlas|ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٧}}</ref><ref name="SecondMostSpokenLanguage">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Second Most Spoken Languages Around the World|ناونیشان=http://graduate.olivet.edu/news-events/news/second-most-spoken-languages-around-world|newspaper=Kathimerini|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|وتەگێڕانەوە=.5% speak it as first language.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180729003624/https://graduate.olivet.edu/news-events/news/second-most-spoken-languages-around-world|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="kathimerini">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Greek language is widely spoken in Albania (H Ελληνική γλώσσα γίνεται καθομιλουμένη στην Αλβανία)|ناونیشان=http://www.kathimerini.gr/138922/article/epikairothta/politikh/h-ellhnikh-glwssa-ginetai-ka8omiloymenh-sthn-alvania|newspaper=Kathimerini |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> زمانەکانی دیکە کە لەلایەن کەمینە نەتەوەیییەکانەوە لە ئەلبانیا قسەیان پێدەکرێت بریتین لە [[زمانی ئارۆمانی|ئارۆمانی]]، [[سێربۆ-کرواتی]]، [[زمانی مەقدوونی|مەقدوونی]]، [[زمانی بولگاری|بولگاری]]، [[شێوەزاری گۆرانی|گۆرانی]]، و [[زمانی ڕۆمانی|ڕۆمانی (دۆمی)]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=albania |سەردێڕ=Languages of Albania |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090123044546/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=Albania |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> مەقدوونی لە شارەوانیی پوستێک لە ڕۆژھەڵاتی ئەلبانیا زمانێکی فەرمییە. لە سەرژمێریی دانیشتووانی ساڵی ٢٠٢٣دا، ٩١٫٠٧٪ ئەلبانییان وەک زمانی قسەپێکراوی ناو ماڵ تۆمار کردووە. ١٫٥٤٪ ڕایانگەیاندووە کە لە ماڵەوە بە زمانێکی تر قسە دەکەن، ٠٫٥٧٪ بە چەند زمانێک، ١٫٢١٪ ھیچ وەڵامێکیان نەداوەتەوە و ٥٫٥٩٪ بەردەست نەبوون.{{sfn|2023 Albanian census|2024|p=77}} لە نێو گەنجانی تەمەن ٢٥ ساڵ یان کەمتردا، ئارەزووی فێربوونی ئینگلیزی، ئەڵمانی و تورکی لە دوای ساڵی ٢٠٠٠ەوە ڕووی لە زیادبوون کردووە. ئیتالی و فەڕەنسی ئارەزوویەکی جێگیریان ھەبووە، لەکاتێکدا یۆنانی بەشێکی زۆری پێگەی پێشووی لەدەستداوە. ئەم ئاراستەیە پەیوەستە بە ھۆکارە کولتووری و ئابوورییەکانەوە.<ref name="Shkurtaj2017">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Gjovalin Shkurtaj|سەردێڕ=Urgjenca gjuhësore: -huazime të zëvendësueshme me fjalë shqipe- : (fjalorth)|ساڵ=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Naimi|وتەگێڕانەوە=Sic u permend me lart, per shkak te shkaqeve kulturore dhe ekonomike, trendet e mesimit te gjuheve nga te rinjte (grupmosha deri ne 25 vjec) ndryshojne. Keto trende jane percaktues i nje sere fenomeneve shoqerore, sic do te shohim me tej. Keshtu nga viti 2000 e ketej, gjuha angleze, gjermane dhe ajo turke kane pasur nje rritje te interest. Gjuha italiane, por edhe ajo franceze kane pasur nje stabilitet, pra as rritje dhe as ulje te interesit te pergjithshem nga ana e grupmoshes te siperpermendur. Vihet re se gjuha greke ka pesuar nje renie te forte te interesit. Ne fakt, shumica e interesit ka rene per kete gjuhe. Arsyet per kete gjuhe specifike do ti trajtojme me tej ne kapitulin e trete.|ژپنک=٩٧٨٩٩٢٨٢٣٤٠٤٩|پەڕەکان=١٥–١٦}}</ref> لە ناوەڕاستی دەیەی ٢٠١٠دا، ژمارەیەکی زیاتر لە ئەلبانییەکان ئارەزوویان بۆ فێربوونی [[زمانی ئەڵمانی]] نیشان دا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pani |یەکەم=Pandeli |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦|سەردێڕ=Learning German is gaining popularity |ناونیشان=https://www.dw.com/en/learning-german-is-gaining-popularity-in-the-balkan-states/a-35984926 |وێبگە=[[Deutsche Welle|DW]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> کە وەک بەشێک لە "ڕەوتێکی ڕۆژاوای باڵکان بۆ ئامادەکاری بۆ تێکەڵبوون بە بازاڕی کاری ئەڵمانیا" وەسف کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=<!-- not stated --> |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Albanians join regional race to learn German as escape from everyday problems |ناونیشان=https://www.tiranatimes.com/albanians-join-regional-race-to-learn-german-as-escape-from-everyday-problems |وێبگە=[[Tirana Times]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> ھەندێک لەوانە چوونەتە [[ئەڵمانیا]] بۆ خوێندن یان کارکردن. ئەلبانیا و ئەڵمانیا ڕێکەوتنیان ھەیە بۆ ھاوکاریکردن لە یارمەتیدانی گەنجانی ھەردوو وڵات بۆ ئەوەی باشتر ئاشنای ھەردوو کولتوورەکە ببن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.albinfo.ch/gjuha-gjermane-shume-e-kerkuar-ne-shqiperi/ |سەردێڕ=Gjuha gjermane, shumë e kërkuar në Shqipëri |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٤|وێبگە=albinfo.ch |بڵاوکەرەوە=albinfo |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503235525/https://www.albinfo.ch/gjuha-gjermane-shume-e-kerkuar-ne-shqiperi/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەھۆی بەرزبوونەوەی خێرای پەیوەندییە ئابوورییەکان لەگەڵ [[تورکیا]]، ئارەزووی فێربوونی [[زمانی تورکی|تورکی]]، بەتایبەتی لە نێوان گەنجاندا، لە دەیەی ٢٠١٠دا ساڵ لە دوای ساڵ لە گەشەکردندا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.voal.ch/ne-shqiperi-vazhdon-te-rritet-interesi-per-gjuhen-turke/ |سەردێڕ=Në Shqipëri vazhdon të rritet interesi për gjuhën turke |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=voal.ch |بڵاوکەرەوە=voal |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> === کەمینەکان === ئەو کەمینە نەتەوەیی و کولتوورییانەی لە ئەلبانیا بەفەرمی ناسراون بریتین لە گەلانی ئارۆمانی، یۆنانی، مەقدوونی، مۆنتینیگرۆیی، سڕبی، ڕۆما، میسری، بۆسنی و بولگاری، ھەروەھا گۆرانییەکان و جووەکان وەک گرووپی کەمینەی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=staff|سەردێڕ=Albania has Recognized the Bulgarian Minority in the Country|ناونیشان=http://www.novinite.com/articles/184224/Albania+has+Recognized+the+Bulgarian+Minority+in+the+Country |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=novinite.com|agency=Sofia News Agency |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=United Nations High Commissioner for Refugees |ناونیشان=http://www.unhcr.org/refworld/country,,,COUNTRYPROF,ALB,,4954cdfe1a,0.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130416035942/http://www.unhcr.org/refworld/country,,,COUNTRYPROF,ALB,,4954cdfe1a,0.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠١٣|سەردێڕ=World Directory of Minorities and Indigenous Peoples&nbsp;– Albania : Overview |بڵاوکەرەوە=United Nations High Commission for Refugees |ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref> سەرژمێریی ساڵی ٢٠٢٣ پێکھاتەی نەتەوەیی بەم شێوەیە تۆمار کردووە: [[ئەلبانییەکان]] ٢٬١٨٦٬٩١٧ (٩١٫٠٤٪ی کۆی گشتی)، [[یۆنانییەکان لە ئەلبانیا|یۆنانییەکان]] ٢٣٬٤٨٥ (٠٫٩٨٪)، [[مەقدوونییەکانی ئەلبانیا|مەقدوونییەکان]] ٢٬٢٨١ (٠٫٠٩٪)، [[مۆنتینیگرۆیییەکانی ئەلبانیا|مۆنتینیگرۆیییەکان]] ٥١١ (٠٫٠٢٪)، [[ئارۆمانییەکان لە ئەلبانیا|ئارۆمانییەکان]] ٢٬٤٥٩ (٠٫١٪)، [[ڕۆما (دۆم) لە ئەلبانیا|ڕۆما]] ٩٬٨١٣ (٠٫٤٪)، [[میسرییەکانی باڵکان]] ١٢٬٣٧٥ (٠٫٥٪)، [[بۆسنییەکان لە ئەلبانیا|بۆسنییەکان]] ٢٬٩٦٣ (٠٫١٢٪)، [[سڕبییەکان و مۆنتینیگرۆیییەکان لە ئەلبانیا|سڕبییەکان]] ٥٨٤ (٠٫٠٢٪)، [[بولگارییەکان لە ئەلبانیا|بولگارییەکان]] ٧٬٠٥٧ (٠٫٢٩٪)، نەتەوە تێکەڵەکان ٧٧٠ (٠٫٠٣٪)، نەتەوەکانی تر ٣٬٧٩٨ (٠٫١٥٪)، و ١٣٤٬٤٥١ (٥٫٦٠٪) بەبێ دیاریکردنی نەتەوە، لە کۆی گشتی دانیشتووانی ٢٬٤٠٢٬١١٣ کەس. === ئایین === ئەلبانیا وڵاتێکی [[دەوڵەتی عەلمانی|عەلمانی]] و ھەمەجۆری ئایینییە کە ھیچ [[ئایینی فەرمی|ئایینێکی فەرمی]]ی نییە. [[ئازادیی ئایینی]]، [[ئازادیی بیروباوەڕ|بیروباوەڕ]] و [[ئازادیی ویژدان|ویژدان]] لەژێر [[دەستووری ئەلبانیا|دەستووری]] وڵاتەکەدا دەستەبەر کراون.<ref name="Kushtetuta" /> بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٢٣، ١٬١٠١٬٧١٨ (٤٥٫٨٦٪) پەیڕەوانی [[سوننە|ئیسلامی سوننە]] ھەبوون، ٢٠١٬٥٣٠ (٨٫٣٨٪) [[کاتۆلیکی ڕۆمانی|کاتۆلیک]]، ١٧٣٬٦٤٥ (٧٫٢٢٪) [[ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵاتی]]، ١١٥٬٦٤٤ (٤٫٨١٪) پەیڕەوانی [[تەریقەتی بەکتاشی|ئیسلامی بەکتاشی]]، ٩٬٦٥٨ (٠٫٤٪) [[ئینجیلی|مەسیحیی ئینجیلی]]، ٣٬٦٧٠ (٠٫١٥٪) لە ئایینەکانی تر، ٣٣٢٬١٥٥ (١٣٫٨٢٪) بڕواداری بێ ئایین یان مەزھەب، ٨٥٬٣١١ (٣٫٥٥٪) بێخوایان، و ٣٧٨٬٧٨٢ (١٥٫٧٦٪) وەڵامیان نەدابووەوە.{{sfn|2023 Albanian census|2024|p=76}} سەرەڕای ئەوەش، ئەلبانیا وەک یەکێک لە کەمترین وڵاتە ئایینییەکان لە جیھاندا پۆلێن دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Gallup |سەردێڕ=Gallup Global Reports |ناونیشان=http://www.gallup.com/poll/128210/Gallup-Global-Reports.aspx |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131014034457/http://www.gallup.com/poll/128210/Gallup-Global-Reports.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئایین ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت تەنھا لە ژیانی ٣٩٪ی دانیشتووانی وڵاتەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Smith |یەکەم=Oliver |بڵاوکەرەوە=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |سەردێڕ=Mapped: The world's most (and least) religious countries |ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/travel/maps-and-graphics/most-religious-countries-in-the-world/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210816211924/https://www.telegraph.co.uk/travel/maps-and-graphics/most-religious-countries-in-the-world/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ڕاپۆرتێکی تردا، ٥٦٪ خۆیان بە ئایینی دەزانی، ٣٠٪ خۆیان بە نائایینی دەزانی، لەکاتێکدا ٩٪ خۆیان وەک بێخوای قەناعەتپێکراو پێناسە کرد. ٨٠٪ بڕوایان بە خوا ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Worldwide Independent Network/Gallup International Association |بەستەری نووسەر١=WIN/GIA |سەردێڕ=Religion prevails in the world |ناونیشان=http://www.wingia.com/web/files/news/370/file/370.pdf |وێبگە=wingia.com |پەڕە=٤ & ٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171114113506/http://www.wingia.com/web/files/news/370/file/370.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> [[ئیسلام لە ئەلبانیا|ئەلبانییە موسڵمانەکان]] بەسەر سەرانسەری وڵاتەکەدا دابەش بوون. [[ئۆرتۆدۆکسی لە ئەلبانیا|ئۆرتۆدۆکسەکان]] و [[بەکتاشی|بەکتاشییەکان]] زیاتر لە باشوور دەدۆزرێنەوە، لەکاتێکدا [[کاتۆلیکی لە ئەلبانیا|کاتۆلیکەکان]] بەشێوەیەکی سەرەکی لە باکوور دەژین.<ref name="International Religious Freedom Report 2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90160.htm |سەردێڕ=Albania: International Religious Freedom Report 2007 |بڵاوکەرەوە=U.S. State Department |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٨دا، ٦٩٤ کڵێسای [[کاتۆلیک]] و ٤٢٥ کڵێسای [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسیی ئەلبانیا|ئۆرتۆدۆکس]]، ٥٦٨ مزگەوت و ٧٠ [[تەکێ|تەکیەی]] [[تەریقەتی بەکتاشی|بەکتاشی]] لە وڵاتەکەدا ھەبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Korrieri online – Shqip |ناونیشان=http://www.korrieri.com/index.php?k=1&i=15799 |ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050523030433/http://www.korrieri.com/index.php?k=1&i=15799 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠٠٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Në Shqipëri P. ka 1119 kisha dhe 638 xhami |ناونیشان=https://ateistet.org/lm1108237w |وێبگە=Ateistët |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=usurped |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151118155654/https://ateistet.org/lm1108237w |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> لە ماوەی [[سەردەمی مۆدێرن|سەردەمە مۆدێرنەکاندا]]، ڕژێمە کۆماری، پاشایەتی و دواتر کۆمۆنیستییەکانی ئەلبانیا سیاسەتێکی سیستماتیکیان پەیڕەو کرد بۆ جیاکردنەوەی ئایین لە ئەرکە فەرمی و ژیانی کولتووری. وڵاتەکە ھەرگیز [[ئایینی فەرمی|ئایینێکی فەرمی]]ی نەبووە نە وەک کۆمار و نە وەک پاشایەتی. لە سەدەی بیستەمدا، پیاوانی ئایینیی ھەموو ئایینەکان لەژێر دەسەڵاتی پاشایەتیدا لاواز کران و لە کۆتاییدا لە دەیەکانی ١٩٥٠ و ١٩٦٠دا بنەبڕ کران، لەژێر سیاسەتی دەوڵەت بۆ سڕینەوەی ھەموو ئایینێکی ڕێکخراو لە خاکەکانی ئەلبانیا. [[کۆمۆنیزم لە ئەلبانیا|ڕژێمی کۆمۆنیستی]] چەوساندنەوە و سەرکوتی پەیڕەوانی ئایین و دامەزراوە ئایینییەکانی کرد و بەتەواوی [[دژە-ئایین|ئایینی قەدەغە کرد]]. وڵاتەکە ئەوکات بە فەرمی ڕاگەیەندرا وەک یەکەم [[دەوڵەتی بێخوایەتی|دەوڵەتی بێخوای]] جیھان. بەڵام ئازادیی ئایینی لەدوای [[ڕووخانی کۆمۆنیزم لە ئەلبانیا|کۆتاییی کۆمۆنیزمەوە]] گەڕاوەتەوە. ئیسلام لە چەوساندنەوەی سەردەمی کۆمۆنیست ڕزگاری بوو و لە سەردەمی مۆدێرندا وەک ئایینێکی پەیڕەوکراو لە ئەلبانیادا سەرلەنوێ دەرکەوتەوە.<ref name="Merdjanova673940">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Merdjanova|یەکەم=Ina|سەردێڕ=Rediscovering the Umma: Muslims in the Balkans between nationalism and transnationalism|ساڵ=٢٠١٣|شوێن=Oxford|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6eYRDAAAQBAJ&q=Islam%20Albania%20Ottoman|ژپنک=٩٧٨٠١٩٠٤٦٢٥٠٥|پەڕەکان=٦–٧, ٣٩–٤٠}}</ref> ھەندێک لە ڕێبازە مەسیحییە بچووکەکان لە ئەلبانیا بریتین لە [[ئینجیلی|مەسیحییە ئینجیلییەکان]] و چەندین کۆمەڵگەی [[پرۆتێستانت]] لەوانە [[کڵێسای ئەدڤێنتیستەکانی ڕۆژی حەوتەم]]، [[کڵێسای یەسوع مەسیحی پیرۆزانی ڕۆژانی دوایی|کڵێسای یەسوع مەسیحی پیرۆزانی ڕۆژانی دوایی]] و [[شایەتحاڵەکانی یەھۆڤا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ted-adventist.org/countries/europe/albania |سەردێڕ=Albania |بڵاوکەرەوە=TED Adventist |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130224022017/http://www.ted-adventist.org/countries/europe/albania |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://reliefweb.int/report/albania/famous-british-celebrity-visits-adra-albania|سەردێڕ=Famous British celebrity visits ADRA Albania – Albania|وێبگە=ReliefWeb|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠٠١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=LDS Newsroom-Country Profile-Albania |ناونیشان=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/contact-us/albania |بڵاوکەرەوە=The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100825075459/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/contact-us/albania |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=2015 Yearbook of Jehovah's Witnesses|بڵاوکەرەوە=Watch Tower Society|پەڕە=١٧٨}}</ref> یەکەمین پرۆتێستانتی تۆمارکراوی ئەلبانیا سەعید تۆپتانی بوو، کە بە ئەورووپادا گەشتی کرد و لە ساڵی ١٨٥٣دا گەڕایەوە بۆ [[تیرانا]]، لەوێ دەستی کرد بە بانگەشەکردن بۆ [[پرۆتێستانتیزم]]. یەکەمین [[پرۆتێستانتە ئینجیلییەکان]] لە سەدەی نۆزدەھەمدا دەرکەوتن و ھاوپەیمانیی ئینجیلی لە ساڵی ١٨٩٢ دامەزرا. لە ئێستادا، ١٦٠ کۆبوونەوەی ئەندامی لە مەزھەبە پرۆتێستانتە جیاوازەکان ھەیە. دوای کۆچکردنی بەکۆمەڵ بۆ ئیسرائیل لە پاش ڕووخانی کۆمۆنیزم، تەنھا ٢٠٠ [[جوولەکە لە ئەلبانیا|جووی]] ئەلبانی لە وڵاتەکەدا ماونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3997848,00.html |سەردێڕ=1st chief rabbi inaugurated in Albania – Israel Jewish Scene, Ynetnews |ئیش=Ynetnews |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |last=Scheib |first=Ariel |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/albania.html |title=Albania Virtual Jewish Tour |encyclopedia=Jewish Virtual Library |access-date=15 February 2014}}</ref> === پەروەردە === [[File:Akademia_e_arteve_Ergys_Veliu_Photography.jpg|thumb|left|[[زانکۆی ھونەرەکان (ئەلبانیا)|زانکۆی ھونەرەکان]] گەورەترین پەیمانگای خوێندنی باڵایە کە تەرخان کراوە بۆ خوێندنی ھونەر.]] لە ئەلبانیا، پەروەردە عەلمانی، بێبەرامبەر، [[خوێندنی ناچاری|ناچاریی]]ە، و لەسەر بنەمای سێ ئاست پێکھاتووە.<ref name="Official">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Language Education Policy Profile: Albania Country Report |ناونیشان=https://rm.coe.int/language-education-policy-profile-albania-country-report/16807b3b2d |شوێن=Tirana |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref><ref name="Epnuffic">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Albanian education system described and compared with the Dutch system|ناونیشان=https://www.epnuffic.nl/en/publications/find-a-publication/education-system-albania.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://wayback.archive-it.org/all/20171014102820/https://www.epnuffic.nl/en/publications/find-a-publication/education-system-albania.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> ساڵی خوێندن بەسەر دوو وەرزدا دابەش دەبێت، کە لە ئەیلوول یان تشرینی یەکەمەوە دەست پێدەکات و لە حوزەیران یان تەممووزدا کۆتایی دێت. [[زمانی ئەلبانی|ئەلبانی]] [[زمانی سەرەکی]]ی فێرکردنە لە [[قوتابخانەی دەوڵەتی|دامەزراوە ئەکادیمییەکان]]ی وڵاتەکەدا.<ref name="Epnuffic"/> خوێندنی یەکەم زمانی بیانی ناچارییە و زۆربەی جار لە قوتابخانە سەرەتایی و دوو زمانەکاندا دەگوترێتەوە.<ref name="foreign languages">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Language Education Policy Profile 2015 – 2017 ALBANIA |ناونیشان=https://rm.coe.int/language-education-policy-profile-albania/168073cf89 |وێبگە=rm.coe.int |شوێن=Tirana |پەڕەکان=١٣–١٨}}</ref> ئەو زمانانەی لە قوتابخانەکاندا دەگوترێنەوە بریتین لە ئینگلیزی، ئیتالی، فەڕەنسی و ئەڵمانی.<ref name="foreign languages"/> ئەلبانیا خاوەنی [[ماوەی چاوەڕوانکراوی ژیانی خوێندن|پێشبینیی ١٦ ساڵ مانەوەیە لە قوتابخانە]] و [[ڕێژەی خوێندەواری]] ٩٨٫٧٪ـە، کە ٩٩٫٢٪ بۆ پیاوان و ٩٨٫٣٪ بۆ ژنانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=SCHOOL LIFE EXPECTANCY|ناونیشان=http://world.bymap.org/SchoolLifeExpectancy.html|وێبگە=world.bymap.org |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref><ref name=cia_fb2013>{{Cite CIA World Factbook|country=Albania|access-date=21 June 2013|year=2013}}</ref> خوێندنی سەرەتاییی ناچاری بەسەر دوو ئاستدا دابەش دەبێت، قوتابخانەی سەرەتایی و ناوەندی، کە بە ڕێککەوت لە پۆلی یەکەمەوە تا پێنجەم و لە شەشەمەوە تا نۆیەم دەگرێتەوە.<ref name="Official"/> قوتابییان پێویستە لە تەمەنی شەش ساڵییەوە تا دەگەنە ١٦ ساڵی لە قوتابخانە ئامادە بن. دوای تەواوکردنی سەرکەوتووانەی خوێندنی سەرەتایی، ھەموو قوتابییان مافی ئەوەیان ھەیە بچنە قوتابخانە ئامادەیییەکان، بە پسپۆڕیکردن لە ھەر بوارێکدا بێت، لەوانە ھونەر، وەرزش، زمانەکان، زانستەکان، و تەکنۆلۆژیا.<ref name="Official"/> خوێندنی باڵا ئارەزوومەندانەیە و بە چاکسازی و سەرلەنوێ داڕشتنەوەیەکی تەواودا تێپەڕیوە بەپێی بنەماکانی [[پرۆسەی بۆلۆنیا]]. ژمارەیەکی بەرچاو لە [[دامەزراوەکانی خوێندنی باڵا]]ی تایبەت و گشتی لە شارە گەورەکانی ئەلبانیادا ھەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Overview of the Higher Education System Albania |ناونیشان=https://eacea.ec.europa.eu/sites/eacea-site/files/countryfiche_albania_2017.pdf |بڵاوکەرەوە=European Commission |پەڕەکان=١٢–١٦|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180930135101/https://eacea.ec.europa.eu/sites/eacea-site/files/countryfiche_albania_2017.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Epnuffic"/> خوێندنی باڵا بەسەر سێ ئاستی یەک لە دوای یەکدا ڕێکخراوە، کە بریتین لە [[بڕوانامەی بەکالۆریۆس|بەکالۆریۆس]]، [[بڕوانامەی ماستەر|ماستەر]]، و [[بڕوانامەی دکتۆرا|دکتۆرا]]. === تەندروستی === [[File:Olive-oil-1412361 1920.jpg|thumb|right|[[چێشتی ئەلبانی]]ی دەریای ناوین، کە بە بەکارھێنانی میوە، سەوزە و [[زەیتی زەیتوون]] جیادەکرێتەوە، بەشدارە لە خۆراکی باشی دانیشتووانی وڵاتەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Health Care Systems in Transition Albania 2002 |ناونیشان=http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0009/96426/E80089.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0009/96426/E80089.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=World Health Organization |پەڕە=١٧}}</ref>]] [[دەستووری ئەلبانیا]] مافی چاودێریی تەندروستیی یەکسان، بێبەرامبەر و [[چاودێریی تەندروستیی گشتگیر|گشتگیر]] بۆ ھاووڵاتیانی دەستەبەر دەکات.<ref name="Kushtetuta"/> سیستەمی چاودێریی تەندروستی بەسەر چاودێریی [[چاودێریی تەندروستیی سەرەتایی|سەرەتایی]]، [[چاودێریی دووەمی|دووەمی]]، و [[چاودێریی تەندروستیی سێیەمی|سێیەمی]]دا ڕێکخراوە، و لە پرۆسەی مۆدێرنکردن و پەرەپێداندایە.<ref name="cod">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania Demographic and Health Survey 2008–09 |ناونیشان=https://dhทรงprogram.com/pubs/pdf/FR230/FR230.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://dhsprogram.com/pubs/pdf/FR230/FR230.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |وێبگە=dhsprogram.com |پەڕە=٣٧|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠١٠}}</ref><ref name="hospitals">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.euro.who.int/document/e80089.pdf |سەردێڕ=Albania-prel.pmd |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091227181701/http://www.euro.who.int/document/E80089.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تێکڕای [[تەمەنی پێشبینیکراو]] لە کاتی لەدایکبووندا لە ئەلبانیا ٧٧٫٨ ساڵە، کە لە ڕیزبەندی [[پێڕستی وڵاتان بەپێی تەمەنی پێشبینیکراو|٣٧ەمینی]] جیھاندایە و پێش چەندین [[وڵاتی پێشکەوتوو]] کەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=Albania&countryCode=al&regionCode=eu&rank=51#al|سەردێڕ=Life Expectancy at Birth|بڵاوکەرەوە=CIA&nbsp;– The World Factbook|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140713025849/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=Albania&countryCode=al&regionCode=eu&rank=51#al|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تێکڕای [[تەمەنی پێشبینیکراو#تەمەنی پێشبینیکراوی تەندروست|تەمەنی پێشبینیکراوی تەندروست]] ٦٨٫٨ ساڵە، کە لە ڕیزبەندی ٣٧ەمینی جیھاندایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=WHO|سەردێڕ=Healthy life expectancy at birth, 2000–2015|ناونیشان=http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/mbd/hale_1/atlas.html|بڵاوکەرەوە=World Health Organization|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191013084820/http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/mbd/hale_1/atlas.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ڕێژەی مردنی کۆرپە]] لە وڵاتەکەدا بە ١٢ حاڵەت لە ھەر ١٬٠٠٠ لەدایکبوونێکی زیندوو لە ساڵی ٢٠١٥دا مەزەندە کراوە. لە ساڵی ٢٠٠٠دا، وڵاتەکە خاوەنی ٥٥ەمین باشترین ئاستی چاودێریی تەندروستی بووە لە جیھاندا، وەک ئەوەی لەلایەن [[ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانی]] (WHO) دیاری کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://pages.stern.nyu.edu/~wgreene/Statistics/WHO-COMP-Study-30.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://pages.stern.nyu.edu/~wgreene/Statistics/WHO-COMP-Study-30.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |سەردێڕ=Measuring overall health system performance for 191 countries |نووسەر=World Health Organization |بڵاوکەرەوە=New York University|بەستەری نووسەر=World Health Organization}}</ref> [[نەخۆشیی دڵ و لوولەکانی خوێن]] ھۆکاری سەرەکیی مردنە لە ئەلبانیا، کە ٥٢٪ی حاڵەتەکانی مردن پێکدەھێنێت.<ref name="cod"/> [[ڕووداو]]، برینداربوون، نەخۆشییە [[نەخۆشیی شێرپەنجە|شێرپەنجەیییەکان]] و [[نەخۆشییەکانی کۆئەندامی ھەناسە|کۆئەندامی ھەناسە]] ھۆکارە سەرەکییەکانی تری مردنن.<ref name="cod"/> [[تێکچوونە دەماری و دەروونییەکان|نەخۆشییە دەماری و دەروونییەکانیش]] ڕوویان لە زیادبوون کردووە بەھۆی گۆڕانکارییە دیمۆگرافی، کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکانی ئەم دوایییەی وڵاتەکە.<ref name="cod"/> لە ساڵی ٢٠٠٩دا، ئەلبانیا دابینکردنی میوە و سەوزەی بە بڕی ٨٨٦ گرام بۆ ھەر کەسێک لە ڕۆژێکدا ھەبووە، کە پێنجەم بەرزترین ڕێژەی دابینکردن بووە لە ئەورووپادا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nutrition, Physical Activity and Obesity Albania |ناونیشان=http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0003/243282/Albania-WHO-Country-Profile.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0003/243282/Albania-WHO-Country-Profile.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=World Health Organization |پەڕە=٣}}</ref> بە بەراورد بە وڵاتانی پێشکەوتوو و تازەپێگەیشتووی تر، ئەلبانیا ڕێژەیەکی تاڕادەیەک نزمی [[قەڵەوی]] ھەیە، کە پێدەچێت سوپاسی [[خۆراکی دەریای ناوین]] بێت بۆ ئەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The World Is Getting Fatter and No One Knows How to Stop It|newspaper=Bloomberg.com|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/graphics/2016-global-obesity/|بڵاوکەرەوە=Bloomberg L.P. |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Living Smart, the Mediterranean Way of Being Albanian|ناونیشان=http://agroweb.org/?id=10&l=2106&ln=en&url=living-smart-the-mediterranean-way-of-being-albanian|وێبگە=agroweb.org|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170917171550/http://agroweb.org/?id=10&l=2106&ln=en&url=living-smart-the-mediterranean-way-of-being-albanian|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی [[پێڕستی وڵاتان بەپێی پێوەری بارستەی لەش#داتاکانی WHO لەسەر بڵاوبوونەوەی قەڵەوی (BMI سەروو 30) (2014)|داتای ٢٠١٦ی WHO]]، ٢١٫٧٪ی پێگەیشتووان لە وڵاتەکەدا لە ڕووی پزیشکییەوە [[کێشی زیادە]]یان ھەیە، بە خاڵی [[پێوەری بارستەی لەش]] (BMI) کە ٢٥ یان زیاترە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Prevalence of obesity, ages 18+, 2010–2014|ناونیشان=http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html|وێبگە=WHO|بڵاوکەرەوە=World Health Organization|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191120191542/http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == چاند == === ھێماکان === [[File:Casque Skanderbeg Vienne.jpg|thumb|[[چەکی سکاندەربێگ|کڵاوی ئاسنینی]] [[سکاندەربێگ|گیێرگی کاستریۆتی سکاندەربێگ]] وەک ھێمایەکی سەربەخۆییی ئەلبانیا دانراوە.]] [[ڕەنگە نەتەوەیییەکان|ڕەنگە نەتەوەیییەکانی]] سوور و ڕەش لەسەر [[ئاڵای ئەلبانیا]] دەردەکەون کە بە [[ھەڵۆی دووسەر]] نەخشێنراوە و وەک ناسراوترین [[ھێما نەتەوەییەکانی ئەلبانیا|ھێمای نەتەوەییی ئەلبانیا]] دادەنرێت.<ref name="Flamuri">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Official Publishing Center (Albania)|Fletorja zyrtare e Republikës së Shqipërisë]] |سەردێڕ=Për formën dhe përmasat e Flamurit kombëtar përmbajtjen e Himnit kombëtar, formën dhe përmasat e Stemës së Republikës të Shqiperisë dhe mënyrën e përdorimit të tyre |ناونیشان=http://www.qbz.gov.al/botime/fletore_zyrtare/2002/PDF-2002/48-2002.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804012641/http://www.qbz.gov.al/botime/fletore_zyrtare/2002/PDF-2002/48-2002.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١٦|شوێن=Tirana |زمان=sq |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Flag Elsie">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robert |یەکەم=Elsie |سەردێڕ=Historical Dictionary of Albania |ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Rowman & Littlefield|Scarecrow Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٧٣٨٠-٣|پەڕە=١٤٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=haFlGXIg8uoC&dq=albanian+flag+eagle&pg=PA140 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230929164542/https://www.google.de/books/edition/Historical_Dictionary_of_Albania/haFlGXIg8uoC?hl=de&gbpv=1&dq=albanian+flag+eagle&pg=PA140&printsec=frontcover |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Minahan">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=James Minahan |بەستەری نووسەر=James Minahan |سەردێڕ=The Complete Guide to National Symbols and Emblems |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٤٤٩٧-٨|پەڕەکان=٣٠١{{spaced ndash}}304 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=D7rOEAAAQBAJ&dq=albania+The+Complete+Guide+to+National+Symbols+and+Emblems&pg=PA303 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230930214942/https://www.google.de/books/edition/The_Complete_Guide_to_National_Symbols_a/D7rOEAAAQBAJ?hl=de&gbpv=1&dq=albania+The+Complete+Guide+to+National+Symbols+and+Emblems&pg=PA303&printsec=frontcover |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref> لەکاتێکدا ھەڵۆ ڕەشەکە ئازایەتی و ھێز دەنوێنێت، پانتایییە سوورەکە ھێمایە بۆ خۆڕاگری و قوربانیدانی گەلی ئەلبانیا.<ref name="Flamuri"/> ھەڵۆکە پەیوەستە بە میراتی پاڵەوانی نەتەوەیی [[سکاندەربێگ|گیێرگی کاستریۆتی]]، کە بە سکاندەربێگ ناسراوە، کە سەرکردایەتی بزووتنەوەیەکی سەرکەوتووی [[ڕاپەڕینی سکاندەربێگ|بەرگری]]ی دژی دەسەڵاتی عوسمانییەکان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Paulist Fathers |بڵاوکەرەوە=[[Paulist Fathers]] |سەردێڕ=Catholic World, Band 23 |پەڕە=٢٣٥|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ybwRAAAAYAAJ&q=skanderbeg+double+headed+eagle&pg=PA235 |ساڵ=١٨٧٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Francis Tapon |بڵاوکەرەوە=SonicTrek, Inc. |سەردێڕ=The Hidden Europe: What Eastern Europeans Can Teach Us |ژپنک=٩٧٨٠٩٧٦٥٨١٢٢٢|پەڕە=٤٤١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GlbAmn_cajYC&q=skanderbeg+double+headed+eagle&pg=PA441 |ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref><ref name="Minahan"/> ڕەگ و ڕیشەی ئەم ھێمایە دەگەڕێتەوە بۆ سەدەکانی ناوەڕاست، کاتێک وەک [[ھێماکانی ئەلبانیا|ھێمایەکی پەیمانی]] و [[ئارمۆریالی ئەلبانیا|نیشانە]] لە [[میرنشینی ئاربانۆن|میرنشینی ئاربێر]] و لە نێوان خانەوادە دیارەکانی ئەلبانیا وەک خێڵەکانی [[خێزانی دوکاجینی|دوکاجینی]]، [[خێزانی کاستریۆتی|کاستریۆتی]]، [[خێزانی موزاکا|موزاکا]] و [[خێزانی تۆپیا|تۆپیا]] دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Historia e popullit shqiptar |بڵاوکەرەوە=Botimet Toena, 2002 |شوێن=Tirana |پەڕەکان=٢٩٤–٢٩٨, ٤٣٣–٤٣٤|edition=Instituti i Historisë (Akademia e Shkencave e RSH) |زمان=sq}}</ref> لە سەردەمی [[ڕێنێسانسی ئەلبانیا|بوژانەوەی نەتەوەییی ئەلبانیا]]، کە سەرەتای سەرھەڵدانەوەی شوناسی نەتەوەییی ئەلبانیا و ئاواتەکانی سەربەخۆیی بوو، ھەڵۆی ئەلبانی جارێکی تر پێگەی خۆی بەدەستھێناوە.<ref name="Flag Elsie"/> گرنگییەکەی گەیشتە لوتکە بە [[جاڕنامەی سەربەخۆییی ئەلبانیا|ڕاگەیاندنی سەربەخۆییی ئەلبانیا]] لە ساڵی ١٩١٢، کاتێک [[ئیسماعیل کەمالی]] وەک ئاڵای نیشتمانی لە [[ڤلۆرە]] ھەڵیکرد.<ref name="Flag Elsie"/> [[نیشانی نیشتمانیی ئەلبانیا|دروشمی ئەلبانیا]] (لۆگۆی نیشتمانی) گۆڕانکارییەکە لە ئاڵای ئەلبانیا و مۆری سکاندەربێگ.<ref name="Flamuri"/> دروشمەکە لە ھەڵۆیەکی دووسەری ڕەش پێکھاتووە کە لە ناوەڕاستی پانتایییەکی سووردایە.<ref name="Flamuri"/> لە سەرووی ھەڵۆکەوە، [[چەکی سکاندەربێگ|کڵاوی ئاسنینی سکاندەربێگ]] ھەڵدەگرێت کە بە سەری بزنێکی شاخدار بە ڕەنگی زێڕین تاجدار کراوە.<ref name="Minahan"/> {{lang|sq|[[Ti Shqipëri, më jep nder, më jep emrin Shqipëtar]]|i=no}}، کە وەرگێڕانەکەی دەبێتە "تۆ ئەلبانیا، شانازیم پێدەبەخشیت، ناوی ئەلبانیم پێدەبەخشیت"، [[پێڕستی دروشمە نیشتمانییەکان|دروشمی نیشتمانیی ئەلبانیایە]].<ref name="Flag Elsie"/><ref name="Minahan"/> بنەچەی ئەمە دەگەڕێتەوە بۆ میراتی [[شاعیری نیشتمانی]] [[نەعیم فراشێری]]، کە ڕۆڵێکی ناسراوی ھەبوو لە سەردەمی بوژانەوەی ئەلبانیادا.<ref name="Flag Elsie"/> [[سروودی نیشتمانی|سروودی نیشتمانیی ئەلبانیا]]، "{{lang|sq|[[Himni i Flamurit]]|i=no}}" (سروودی ئاڵا)، لەلایەن [[ئەلێکساندەر ستاڤرە درێنۆڤا|ئەزدرێنی]] دانراوە و وەک سروودی نیشتمانی پەسەند کرا دوای سەربەخۆییی ئەلبانیا لە ساڵی ١٩١٢.<ref name="Flamuri"/> === پۆشاک === [[File:Les Danseurs Albanais by Alexandre-Gabriel Decamps (c. 1835).jpg|thumb|right|[[فوستانێللا]] وەک [[پۆشاکی نەتەوەییی ئەلبانیا]] دیاری کراوە کە گرنگییەکی کولتووریی گەورەی ھەیە لە ناو کولتووری ئەلبانیادا.]] [[پۆشاکی نەتەوەییی ئەلبانیا|پۆشاکی نەریتیی ئەلبانیا]]، لەگەڵ جیاوازییە پێچەوانەکانی بۆ ئەلبانییەکانی [[گێگ]]ی باکوور و [[تۆسک]]ی باشوور، بەڵگەیەکە لەسەر مێژوو، ھەمەجۆریی کولتووری و شوناسی نەتەوەییی ئەلبانیا.<ref name="Gjergji">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gjergji |یەکەم=Andromaqi |بەستەری نووسەر=Andromaqi Gjergji |بڵاوکەرەوە=Academy of Sciences of Albania |ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=Albanian Costumes Through the Centuries: Origin, Types, Evolution |ژپنک=٩٧٨-٩٩٩٤٣-٦١٤-٤-١|پەڕەکان=١٥٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=vc3fAAAAMAAJ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230312175750/https://books.google.com/books?id=vc3fAAAAMAAJ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پیاوانی گێگ کراسێکی ڕەنگ کاڵ دەپۆشن لەگەڵ پانتۆڵێکی فراوان و شل کە بە تیرق ناسراوە. ئەم پانتۆڵە بە قاییشێکی تەنراوی پان کە پێی دەوترێت برێز، بە توندی دەبەسترێتەوە. پێکھاتەیەکی جیانەکراوەی جلوبەرگەکەیان بریتییە لە [[جامادان]]، کە ئێلەکێکی قەیفەی سووری خورییە و بە نەخشی فۆلکلۆری و شێوەی زێڕین ڕازێنراوەتەوە.<ref>{{harvnb|Blumi|2011|p=19}}</ref> ھەروەھا کڵاوێکی تایبەتی قوببەیی دەپۆشن کە بە [[قێلێشێ]] ناسراوە، کە لە خوری دروست کراوە و ڕەگ و ڕیشەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[ئیلیریاکان]].<ref>{{harvnb|Stipčević|1977|p=89|ps=: "It is generally agreed, and rightly so, that the modern Albanian cap originates directly from the similar cap worn by the Illyrians."}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|بڵاوکەرەوە=Instituti Albanologijik i Prishtinës |سەردێڕ=Recherches albanologiques: Folklore et ethnologie |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=a6niAAAAMAAJ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠١٣|ساڵ=١٩٨٢|پەڕە=٥٢|وتەگێڕانەوە=Ne kuadrin e veshjeve me përkime ilire, të dokumentuara gjer më tani hyjnë tirqit, plisi, qeleshja e bardhë gjysmësferike, goxhufi-gëzofi etj}}</ref> بە پێچەوانەوە، پیاوانی تۆسک [[فوستانێللا]] ھەڵدەبژێرن، کە جلێکە تا ئەژنۆ دێت و وەک جلوبەرگی نیشتمانی دیاری کراوە، بەزۆری سپییە و چرچە، لەگەڵ کراسێکی سپی. ھەروەھا جامادانێکی بێجی یان شینی تۆخ دەپۆشن کە لە جلی گێگەکان دەچێت. بۆ تەواوکردنی جلوبەرگەکەیان، پیاوان گۆرەوییەک تا ئەژنۆ دەپۆشن کە بە [[چۆراپێ]] ناسراوە لەگەڵ پێڵاوی پێستی کە بە [[ئۆپینگا]] دەناسرێت. جلوبەرگی ژنانی گێگ و تۆسک بە ڕەنگە دەوڵەمەندەکانی و وردەکارییە نەخشێنراوەکانی زێڕ و زیو ناسراوە، کە لەسەر چەندین پێکھاتەی جیاواز دەردەکەون لەوانە گوارە، ئەڵقەی پەنجە، ملوانکە، قوفڵی قاییش و دوگمە. پێکھاتە سەرەکییەکان بریتین لە کراسێکی درێژ و ڕەنگ کاڵ کە لەگەڵ پێشینەیەک (بەرکۆش) دەپۆشرێت، زۆرجار لەگەڵ باڵاپۆشێکی خوری یان لباد کە بە ژۆکا ناسراوە. جلەکانی تری بەشی سەرەوە، وەک دۆڵاما یان مینتان، دەکرێت بەسەریەکدا بپۆشرێن، لەگەڵ سەرپۆشێک کە بە کاپیکا یان شاڵ ناسراوە. شێوازێکی جیاواز بریتییە لە لەبەرکردنی جووتێک پێشینە، لەوانە پێشتیەللاک لە بەشی دواوە و پارانیک لە بەشی پێشەوە. پێکھاتەیەکی دانەبڕاو لە جلوبەرگی نەریتیی ژنانی گێگ بریتییە لە [[ژوبلێتا]]ی دێرین.<ref name="Gjergji"/> ھەوڵی تایبەت دراوە بۆ پاراستن و بەرەوپێشبردنی ئەم جلە، بە لەبەرچاوگرتنی گرنگییەکەی وەک ھێمایەکی میراتی ئەلبانی.<ref name="Xhubleta">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=UNESCO |سەردێڕ=Xhubleta, skills, craftsmanship and forms of usage |ناونیشان=https://ich.unesco.org/en/USL/xhubleta-skills-craftsmanship-and-forms-of-usage-01880 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230924132319/https://ich.unesco.org/en/USL/xhubleta-skills-craftsmanship-and-forms-of-usage-01880 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وەک بەڵگەیەک بۆ گرنگییەکەی، ژوبلێتا لە [[پێڕستەکانی میراتی کولتووریی ناماددیی یوونێسکۆ|پێڕستی میراتی کولتووریی ناماددی]] [[یوونێسکۆ]] تۆمار کراوە.<ref name="Xhubleta"/> ئەم جلە تایبەتە کە شێوەی زەنگی ھەیە بە ڕەنگی ڕەش دروست دەکرێت و بە نەخشی نەتەوەییی ئەلبانی دەوڵەمەند کراوە، کە پیشاندەری لێھاتوویییەکی بەرچاوی دەستییە لە باکووری ئەلبانیا.<ref name="Gjergji"/> پرۆسەی دروستکردنەکەی چەندین قۆناغی ئاڵۆز لەخۆدەگرێت، لەوانە ئامادەکردنی قوماشی شایاک و تەکنیکە وردەکانی بڕین.<ref name="Xhubleta"/> === ھونەر و نژیاروانی === [[File:Amphitheatre of Butrint 2009.jpg|thumb|right|[[بوترینت]] لە ساڵی ١٩٩٢ەوە خراوەتە ناو پێڕستی [[شوێنەوارە جیھانییەکان]]ی [[یوونێسکۆ]]وە.]] [[File:Kole Idromeno, Motra tone.jpg|thumb|upright|''[[مۆترا تۆنێ]]'' لەلایەن [[کۆلێ ئیدرۆمێنۆ]].]] مێژووی ھونەری ئەلبانیا بەتایبەتی کاریگەریی پێکھاتووە لە چەندین [[شارستانییەت|گەل]]، نەریت و ئایینی دێرین و سەدەکانی ناوەڕاستەوە. ئەم مێژووە پانتایییەکی فراوان دەگرێتەوە کە چەندین ئامراز و پسپۆڕی لەخۆدەگرێت وەک وێنەکێشان، [[گۆزەکەری]]، پەیکەرسازی، [[سێرامیک]] و نژیاروانی، کە ھەموویان نموونەی ھەمەجۆرییەکی گەورەن لە شێواز و شێوەدا، لە ناوچە و سەردەمە جیاوازەکاندا. ھەڵکشان و گەشەکردنی [[ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتی|بێزەنتی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لە [[سەدەکانی ناوەڕاست]]دا ھاوکات بوو لەگەڵ گەشەکردنێکی ھاوشێوە لە [[ھونەری مەسیحی]] و [[ھونەری ئیسلامی]] لە خاکەکانی ئەلبانیادا کە لە نموونەکانی نژیاروانی و مۆزایکی سەرانسەری وڵاتەکەدا دەردەکەون.<ref name="www.albanianart.net index_al">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Robert Elsie: Arti Shqiptar |ناونیشان=http://www.albanianart.net/index_al.html |وێبگە=albanianart.net |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> چەندین سەدە دواتر، [[ڕێنێسانسی ئەلبانیا|بوژانەوەی نەتەوەییی ئەلبانیا]] زۆر گرنگ بوو بۆ سەربەخۆییی کولتووری مۆدێرنی ئەلبانی و بووە ھۆی گەشەسەندنێکی بێوێنە لە سەرجەم بوارەکانی وێژە و ھونەردا، لە کاتێکدا کە ھونەرمەندان ھەوڵیان دەدا بگەڕێنەوە بۆ ئامانجەکانی [[ئیمپڕێشنیزم]] و [[ڕۆمانتیزم (ھونەر)|ڕۆمانتیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=MaryLee Knowlton|سەردێڕ=Albania – Band 23 von Cultures of the world|بڵاوکەرەوە=Marshall Cavendish, 2004|ژپنک=٩٧٨٠٧٦١٤١٨٥٢٨|پەڕەکان=١٠٢–١٠٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=alNsb0fpX9IC&q=impressionism+in+albania&pg=PA102 |ساڵ=٢٠٠٥}}</ref> بەڵام، [[ئۆنوفری]]، [[کۆلێ ئیدرۆمێنۆ]]، [[داڤید سێلێنیکا]]، [[کۆستاندین شپاتاراکو]] و [[براکانی زۆگرافی]] دیارترین نوێنەرانی ھونەری ئەلبانین. [[نژیاروانیی ئەلبانیا]] ڕەنگدانەوەی میراتی چەندین شارستانییەتە کە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[چەرخی کۆن|کۆنی کلاسیک]]. شارە گەورەکانی ئەلبانیا لە ناو قەڵاکانەوە پەرەیان سەندووە بۆ ئەوەی ببنە خاوەنی خانووبەرە، پێکھاتە ئایینی و بازرگانییەکان، لەگەڵ دووبارە نەخشەدانانی بەردەوامی گۆڕەپانی شارۆچکەکان و پەرەسەندنی تەکنیکەکانی بیناسازی. لە ئێستادا، شار و شارۆچکەکان کۆمەڵەیەکی تەواو لە چەندین [[شێوازی نژیاروانی]]ی جیاواز پیشان دەدەن. لە سەدەی بیستەمدا، زۆرێک لە بینا مێژوویی و [[نژیاروانیی پیرۆز|پیرۆزەکان]] کە ھەڵگری کاریگەرییە دێرینەکان بوون لە سەردەمی [[کۆمۆنیزم لە ئەلبانیا|دەسەڵاتی کۆمۆنیستی]]دا ڕووخێنران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Karin Myhrberg – [[University of Gothenburg]]|سەردێڕ=Heritage from the Communist Period in Albania – An Unwanted Heritage Today?|ناونیشان=https://gupea.ub.gu.se/bitstream/2077/29221/1/gupea_2077_29221_1.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://gupea.ub.gu.se/bitstream/2077/29221/1/gupea_2077_29221_1.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=gupea.ub.gu.se|پەڕە=١٢}}</ref> [[نژیاروانیی کۆن]] لە سەرانسەری ئەلبانیادا دەدۆزرێتەوە و زۆرتر لە شارەکانی [[بیلیس]]، [[ئامانتیا]]، [[فۆینیس]]، [[ئەپۆلۆنیا (ئیلیریا)|ئەپۆلۆنیا]]، [[بوترینت]]، [[ئەنتیگۆنیا (کائۆنیا)|ئەنتیگۆنیا]]، [[قەڵای ڕۆزافا|شکۆدەر]] و [[شانۆی کراوەی دڕەس|دڕەس]]دا دیارە. بە لەبەرچاوگرتنی ماوەی درێژی فەرمانڕەواییی [[ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتی]]، ئەوان قەڵا، باڵەخانە، کڵێسا و دێریان ناساند لەگەڵ سامانێکی زۆر لە [[نیگارکێشانی سەر دیوار|نیگاری سەردیوار]] و [[فرێسکۆ]]ی بینراو. لەوانەیە باشترین نموونەکان لە شارەکانی باشووری ئەلبانیا و دەوروبەری [[کۆرچە]]، [[بێرات]]، [[ڤۆسکۆپۆژێ]] و [[گیرۆکاستێر]]دا بدۆزرێنەوە. بە ھاتنەناوەوەی [[نژیاروانیی عوسمانی]]، گەشەکردنێک لە مزگەوتەکان و بینا ئیسلامییەکانی تردا ڕوویدا، کە بەتایبەتی لە بێرات و گیرۆکاستێردا دەبینرێن. قۆناغێکی بەرھەمدار لە [[مێژووییزم (ھونەر)|مێژووییزم]]، [[ئارت نۆڤۆ]] و [[نیۆکلاسیسیزم]] تێکەڵ بە سەدەی نۆزدەھەم بوو، کە باشترین نموونەی لە [[کۆرچە]]دایە. سەدەی بیستەم شێوازی نوێی نژیاروانیی ھێنا وەک [[نژیاروانیی ئیتالی|شێوازی ئیتالیی]] مۆدێرن، کە لە [[تیرانا]] بوونی ھەیە وەک [[گۆڕەپانی سکاندەربێگ]] و وەزارەتەکان. ھەروەھا لە شکۆدەر، [[ڤلۆرە]]، [[ساراندە]] و [[دڕەس]]دا دەبینرێت. سەرەڕای ئەوەش، شارۆچکەکانی تر شێوەی تایبەتیی ئێستای خۆیان لە ڕێگەی چەندین کاریگەریی کولتووری یان ئابووریی جیاوازەوە وەرگرت. [[کلاسیسیزمی سۆسیالیستی]] لە کاتی [[کۆماری گەلی ئەلبانیا|سەردەمی کۆمۆنیستی]] لە ئەلبانیا دوای [[جەنگی جیھانیی دووەم]] گەیشتە وڵاتەکە. لەم ماوەیەدا زۆرێک لە کۆمەڵگە، ڕێگا پانەکان و کارگەکان بە شێوازی سۆسیالیستی دروست کران، لەکاتێکدا گۆڕەپانی شارۆچکەکان دووبارە نەخشەیان بۆ کێشرایەوە و ژمارەیەکی زۆر لە بینا مێژوویی و گرنگەکان ڕووخێنران. نموونە دیارەکانی ئەم شێوازە بریتین لە [[گۆڕەپانی دایکە تێرێزا (تیرانا)|گۆڕەپانی دایکە تێرێزا]]، [[ھەرەمی تیرانا]]، [[کۆشکی کۆنگرەکان]] و ھتد. سێ شوێنەواری [[شوێنەوارناسی|شوێنەوارناسیی]] ئەلبانیا لە پێڕستی [[شوێنەوارە جیھانییەکانی یوونێسکۆ]]دان. ئەمانە بریتین لە پاشماوە کۆنەکانی بوترینت، [[ناوەندە مێژوویییەکانی بێرات و گیرۆکاستێر]] لە سەدەکانی ناوەڕاست، و شوێنەواری [[دەریاچەی ئۆخرید|میراتی سروشتی و کولتووریی ناوچەی ئۆخرید]] کە لە ساڵی ٢٠١٩ەوە لەگەڵ [[مەقدوونیای باکوور]] ھاوبەشە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=UNESCO|سەردێڕ=Butrint|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/570|بڵاوکەرەوە=UNESCO|بەستەری نووسەر١=UNESCO}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=UNESCO|سەردێڕ=Historic Centres of Berat and Gjirokastra|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/569|بڵاوکەرەوە=UNESCO|بەستەری نووسەر١=UNESCO}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، [[گۆڕە شاھانەکانی سێلکا ئی پۆشتمێ|گۆڕە ئیلیرییە]] شاھانەیییەکان، پاشماوەکانی [[ئەپۆلۆنیا (ئیلیریا)|ئەپۆلۆنیا]]، [[شانۆی کراوەی دڕەس|ئامفی شانۆی]] کۆنی دڕەس و [[قەڵای باشتۆڤێ]] خراونەتە پێڕستی کاتیی ئەلبانیاوە. === مۆسیقا === [[File:A_traditional_male_folk_group_from_Skrapar.JPG|right|thumb|[[فرەدەنگیی ئیسۆی ئەلبانی]] وەک یەکێک لە [[شاکارەکانی میراتی زارەکی و ناماددیی مرۆڤایەتی]] لەلایەن [[یوونێسکۆ]]وە دەستنیشان کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organisation]] (UNESCO) |سەردێڕ=Albanian folk iso-polyphony |ناونیشان=https://ich.unesco.org/en/RL/albanian-folk-iso-polyphony-00155 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201214180840/https://ich.unesco.org/en/RL/albanian-folk-iso-polyphony-00155 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref>]] مۆسیقای فۆلکلۆری ئەلبانی بەشێکی دیاری شوناسی نەتەوەیییە، و بەردەوامە لە گێڕانی ڕۆڵێکی گەورە لە سەرجەم [[مۆسیقای ئەلبانیا|مۆسیقای ئەلبانی]]دا. مۆسیقای فۆلکلۆری دەتوانرێت دابەش بکرێت بۆ دوو گرووپی شێوازیی سەرەکی، کە بریتین لە جۆرەکانی باکووری [[گێگ]]، و جۆرەکانی باشووری [[لابێریا|لاب]] و [[تۆسک]]. نەریتەکانی باکوور و باشوور جیاوازن لە یەکتری، بە جۆرێک باکوور ئاوازێکی سەخت و گرژی ھەیە، لەکاتێکدا باشوور شێوازێکی ئارامتری مۆسیقای ھەیە. زۆرێک لە گۆرانییەکان باس لە ڕووداوەکانی [[مێژووی ئەلبانیا]] و [[چاندی ئەلبانیا|کولتووری ئەلبانیا]] دەکەن، لەوانە بابەتە نەریتییەکانی وەک شەرەف، میوانداری، خیانەت و تۆڵەسەندنەوە. یەکەمین کۆمەڵەی مۆسیقای فۆلکلۆری ئەلبانی لەلایەن دوو مۆسیقاژەنی [[ھیمارا|ھیماریۆت]]ەوە دروست کرا، کە بریتی بوون لە [[نێچۆ موکۆ]] و کۆچۆ چاکالی، لە پاریس، لە کاتی کارکردنیان لەگەڵ سۆپرانۆی ئەلبانی [[تێفتا تاشکۆ-کۆچۆ]]. چەندین کۆمەڵە گۆرانی لەسەر [[تۆماری فۆنۆگراف|گرامافۆن]] لەو کاتەدا لەلایەن ئەم سێ ھونەرمەندەوە تۆمار کران، کە لە کۆتاییدا بووە ھۆی ناساندنی [[فرەدەنگیی ئیسۆی ئەلبانی]] وەک [[پێڕستەکانی میراتی کولتووریی ناماددیی یوونێسکۆ|میراتی کولتووریی ناماددی]] لەلایەن [[یوونێسکۆ]]وە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.shekulli.com.al/m/post.php?id=362126 |سەردێڕ=Kujtimet për Koço Çakalin, themeluesin e këngës himariote |بڵاوکەرەوە=shekulli.com.al |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160829090701/http://www.shekulli.com.al/m/post.php?id=362126 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> {{lang|sq|[[Festivali i Këngës]]|italic=no}} ڤیستیڤاڵێکی نەریتیی گۆرانیی ئەلبانییە کە لەلایەن پەخشکاری نیشتمانی {{lang|sq|[[Radio Televizioni Shqiptar]]|italic=no}} (RTSH) ڕێکدەخرێت. ئەم ڤیستیڤاڵە ساڵانە بەڕێوەدەچێت لە کاتی دەستپێکردنییەوە لە ساڵی ١٩٦٢ەوە و بووەتە ھۆی دەرکەوتنی چەندین گۆرانیبێژی سەرکەوتووی ئەلبانی لەوانە [[ڤاچێ زێلا]] و [[پاراشقێڤی سیماکو]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[Radio Televizioni Shqiptar]] (RTSH) |سەردێڕ=Historiku i Festivalit të Këngës |ناونیشان=http://www.festivali-rtsh.al/historiku/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200107023738/http://www.festivali-rtsh.al/historiku/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=sq}}</ref> ئەمە بەشێوەیەکی بەرچاو پێشبڕکێیەکی مۆسیقایە لە نێوان ھونەرمەندانی ئەلبانی کە گۆرانییە نوێ و بڵاونەکراوەکان پێشکەش دەکەن، کە لەلایەن ئاوازدانەرانی ئەلبانییەوە ئامادە کراون و لەلایەن لیژنەی دادوەری یان بینەرانەوە دەنگیان پێدەدرێت. ھونەرمەندانی ھاوچەرخ وەکوو [[ڕیتا ئۆرا]]، [[بێبێ ڕێخا]]، [[ئێرا ئیستریفی]]، [[دوا لیپا]]، [[ئێیڤا ماکس]]، [[بلێۆنا]]، [[ئێلڤانا گجاتا]]، [[ئێرمۆنێلا جاھۆ]]، و [[ئینڤا مولا]] لەسەر ئاستی نێونەتەوەیی ناوبانگیان بەدەستھێناوە بۆ مۆسیقاکەیان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Era Istrefi requires Albanian citizenship, meets with President Nishani|ناونیشان=http://www.ocnal.com/2016/11/era-istrefi-requires-albanian.html|وێبگە=ocnal |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> لەکاتێکدا گۆرانیبێژی سۆپرانۆ [[ئێرمۆنێلا جاھۆ]] لەلایەن ھەندێکەوە وەک "پەسەندترین سۆپرانۆی جیھان" وەسف کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=How Ermonela Jaho became the world's most acclaimed soprano|ناونیشان=https://www.economist.com/news/books-and-arts/21699431-how-ermonela-jaho-became-worlds-most-acclaimed-soprano-fiery-angel |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٦|newspaper=[[The Economist]]|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> گۆرانیبێژی ئۆپێرای ئەلبانی [[سایمیر پیرگو]] پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی [[خەڵاتەکانی گرامی|گرامی]] لە ساڵی ٢٠١٧دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tenori shqiptar Saimir Pirgu nominohet në "Grammy Awards"! (Foto)|ناونیشان=http://telegrafi.com/tenori-shqiptar-saimir-pirgu-nominohet-ne-grammy-awards-foto/|وێبگە=Telegrafi |ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> === وێژە === [[File:Meshari.jpg|thumb|right|بڕگەیەک لە [[مێشاری]] ''(پەرتووکی دوعا)'' کە لەلایەن [[گیۆن بوزوکو]]ەوە نووسراوە <small>(١٥٥٥)</small>]] بوژانەوەی کولتووری سەرەتا لە ڕێگەی گەشەپێدانی [[زمانی ئەلبانی]] لە بواری دەقە کڵێسایییەکان و بڵاوکراوەکاندا دەرکەوت. چاکسازییە پرۆتێستانتەکان ئومێدیان بۆ گەشەپێدانی زمانە ناوخۆیییەکان و نەریتی وێژەیی بەھێزتر کرد، کاتێک قەشە [[گیۆن بوزوکو]] [[نوێژی کاتۆلیکی]] بۆ سەر زمانی ئەلبانی وەرگێڕا، بە ھەوڵدان بۆ ئەوەی ھەمان کار بۆ زمانی ئەلبانی بکات کە [[مارتن لووتەر]] بۆ زمانی ئەڵمانیی کردبووی. پەرتووکی [[مێشاری]] (''پەرتووکی دوعا'') کە لەلایەن [[گیۆن بوزوکو]]ەوە نووسراوە لە ساڵی ١٥٥٥دا بڵاوکرایەوە و بە یەکێک لە یەکەمین بەرھەمە وێژەیییەکانی زمانی ئەلبانیی نووسراو دادەنرێت لە سەدەکانی ناوەڕاستدا. ئاستی بەرزی زمانەکە و ڕێنووسە جێگیرەکەی دەبێت دەرئەنجامی نەریتێکی پێشتری زمانی ئەلبانیی نووسراو بێت، نەریتێک کە بەباشی تێگەیشتنی بۆ نەکراوە. بەڵام، ھەندێک بەڵگەی پچڕپچڕ ھەیە کە مێژووەکەی پێش بوزوکو دەگەڕێتەوە، کە ئەوە پیشان دەدات کە زمانی ئەلبانی لانیکەم لە سەدەی چواردەھەمەوە نووسراوە. [[File:Parashqevi-qirjazi_152_186.jpg|thumb|upright|[[پاراشقێڤی قیریازی]] – مامۆستا و فێمینیست (١٨٨٠–١٩٧٠)]] دەقە نووسراوە ئەلبانییەکانی ئەم سەدەیە پێدەچێت تەنیا دەقی ئایینی نەبووبن، بەڵکو تۆماری مێژووییش بووبن. ئەمانە لەلایەن مرۆڤدۆست [[مارین بارلێتی]]ەوە ئاماژەیان پێکراوە، کە لە پەرتووکەکەیدا سەبارەت بە [[گەمارۆدانی شکۆدەر (١٤٧٨)#پەرتووکەکە|گەمارۆدانی شکۆدەر]] (''Rrethimi i Shkodrës'') لە ساڵی ١٥٠٤دا، پشتڕاستی دەکاتەوە کە بەناو تۆمارە مێژوویییەکاندا چووە کە بە زمانی گەل نووسراون (''in vernacula lingua'')، ھەروەھا لە ژیاننامە بەناوبانگەکەی سەبارەت بە [[سکاندەربێگ]] بە ناوی [[مارین بارلێتی|Historia de vita et gestis Scanderbegi Epirotarum principis]] (''مێژووی سکاندەربێگ'') لە ساڵی ١٥٠٨دا. ''مێژووی سکاندەربێگ'' تا ئێستاش بنەمای توێژینەوەکانی سکاندەربێگە و بە گەنجینەیەکی کولتووریی ئەلبانیا دادەنرێت، کە ڕۆڵێکی زۆر گرنگی ھەیە بۆ پێکھێنانی ھۆشیاریی نەتەوەییی ئەلبانیا. لە ماوەی سەدەکانی ١٦ و ١٧دا، [[کاتیچیزم]] (''E mbësuame krishterë'') (وانە مەسیحییەکان) لە ساڵی ١٥٩٢ کە لەلایەن [[لێکێ ماترێنگا]]ەوە نووسراوە، (''Doktrina e krishterë'') (عەقیدەی مەسیحی) لە ساڵی ١٦١٨ و (''Rituale romanum'') ١٦٢١ لەلایەن [[پیێتێر بودی]] کە یەکەم نووسەری ئەلبانییە بۆ [[پەخشان]] و ھۆنراوەی ڕەسەن، [[داوای لێبوردن|بەرگرییەکی]] بۆ گیۆرگ کاستریۆت (١٦٣٦) لەلایەن [[فرانج باردی]]، کە ھەروەھا فەرھەنگێک و بەرھەمە [[فۆلکلۆر|فۆلکلۆرییەکانی]] بڵاوکردەوە، پەیماننامە تیۆلۆژی-فەلسەفییەکەی ''[[کونێئوس پرۆفێتاروم]]'' (دەستەی پێغەمبەران) (١٦٨٥) لەلایەن [[پیێتێر بۆگدانی]] کە گەورەترین کەسایەتی گشتگیری [[سەدەکانی ناوەڕاست|سەدەکانی ناوەڕاستی]] ئەلبانیایە، بە [[زمانی ئەلبانی]] بڵاوکرانەوە. بەناوبانگترین نووسەری ئەلبانی لە سەدەکانی ٢٠ و ٢١دا لەوانەیە [[ئیسماعیل کادارێ]] بێت. === چێشت === بە درێژاییی سەدەکان، [[چێشتی ئەلبانی]] بە شێوەیەکی فراوان کاریگەریی پێکھاتووە لە [[چاندی ئەلبانیا|کولتووری ئەلبانیا]]، [[جوگرافیای ئەلبانیا|جوگرافیا]] و [[مێژووی ئەلبانیا|مێژوو]]، و بەو ھۆیەوە بەشە جیاوازەکانی وڵاتەکە خاوەنی [[خۆراکی ناوچەیی|چێشتی ناوچەیی]] تایبەت بە خۆیانن. نەریتەکانی چێشتلێنان بەتایبەتی لە نێوان باکوور و باشووردا جیاوازن، کە دەگەڕێتەوە بۆ جیاوازی لە [[تۆپۆگرافیا]] و [[ئاووھەوا]]دا کە بەشێوەیەکی سەرەکی بەشدارن لە دروستکردنی بارودۆخی نموونەیی بۆ گەشەکردنی جۆرەھا ڕووەکی بۆندار، میوە، و سەوزە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Albania Mania |ناونیشان=http://agroweb.org/archive//?id=10&l=248&ln=en&url=albania-mania |وێبگە=agroweb.org |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171013225145/http://agroweb.org/archive//?id=10&l=248&ln=en&url=albania-mania |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەلبانییەکان جۆرەھا میوە بەرھەم دەھێنن و بەکاریدەھێنن وەک [[لیمۆ]]، پرتەقاڵ، [[ھەنجیر]]، و بەتایبەتی، [[زەیتوون]]، کە ڕەنگە گرنگترین توخم بێت لە چێشتلێنانی ئەلبانیدا. بەھارات و ڕووەکە بۆندارەکانی وەک [[ڕێحانە]]، [[لاڤێندەر]]، [[نەعناع]]، [[ئۆریگانۆ]]، [[ڕۆزماری]]، و [[مەرزەنگووش]] بە شێوەیەکی فراوان بەکاردەھێنرێن، ھەروەھا سەوزەی وەک سیر، پیاز، [[بیبەر]]، پەتاتە، تەماتە، ھەروەھا سەرجەم جۆرەکانی [[پاقلەمەنییەکان]]. بەھۆی ھەبوونی کەناراوێک بە درێژاییی دەریای [[کەناراوەکانی دەریای ئادریاتیکی ئەلبانیا|ئادریاتیک]] و [[کەناراوەکانی دەریای ئایۆنیی ئەلبانیا|ئایۆنی]] لە [[دەریای ناوین]]، ماسی، [[توێکڵدارەکان]]، و خواردنە دەریایییەکان بەشێکی باو و دانەبڕاون لە سیستەمی خۆراکی ئەلبانی. ئەگەرنا، [[گۆشتی بەرخ]] گۆشتی نەریتییە بۆ پشووە جیاوازەکان و [[ڤیستیڤاڵی ئایینی|ڤیستیڤاڵە ئایینییەکان]] بۆ ھەردوو [[مەسیحییەت لە ئەلبانیا|مەسیحییەکان]] و [[ئیسلام لە ئەلبانیا|موسڵمانان]]، ھەرچەندە پەلەوەر، گۆشتی مانگا، و گۆشتی بەرازیش بە فراوانی دەستدەکەون. [[تاڤێ کۆسی]] ("[[قاپێکی فڕن|قاپی]] [[ماستی کەمچەوری]]") [[خواردنی نیشتمانی|خواردنی نیشتمانیی]] ئەلبانیایە، کە لە گۆشتی بەرخ و برنج پێکھاتووە و لە فڕندا دەبرژێنرێت لە ژێر چینێکی ئەستوور و ترشی [[ماست]]دا. [[فێرگێسێ]] یەکێکی ترە لە خواردنە نیشتمانییەکان، کە لە بیبەر، تەماتە، و [[پەنیر]] پێکھاتووە. پیتێ ھەروەھا باوە، کە جۆرێکە لە ھەویری برژاو بە ناوپۆشێکی تێکەڵ لە [[سپێناغ]] و پەنیر یان گۆشتی وردکراو. پەتوللا، کە ھەویرێکی سورەوەکراوی نەریتییە، ھەروەھا تایبەتمەندییەکی باوە، و لەگەڵ [[شەکری ھاڕاو]] یان [[پەنیری فێتا]] و جۆرەھا [[مرەبا]] پێشکەش دەکرێت. [[فلیا]] لە چەندین چینی ھاوشێوەی [[کرێپ]] پێکھاتووە کە بە کرێم چەور دەکرێت و لەگەڵ سەرشیر پێشکەش دەکرێت. [[کرۆفنێ]]، کە ھاوشێوەی [[دۆنەتی بەرلین|دۆنەتی بەرلینییە]]، بە مرەبا یان شوکولاتە پڕدەکرێتەوە و زۆرجار لە زستاندا دەخورێت. قاوە بەشێکی جیانەکراوەیە لە شێوازی ژیانی ئەلبانی. وڵاتەکە زۆرترین ژمارەی قاوەخانەی ھەیە بۆ ھەر کەسێک لەچاو ھەموو وڵاتانی تری جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.ocnal.com/2018/02/albania-ranked-first-in-world-for.html|سەردێڕ=Albania ranked first in the World for the number of Bars and Restaurants per inhabitant|ئیش=Oculus News|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠١٨}}</ref> چاش ھەروەھا بەدڵە چ لە ماڵەوە بێت یان لە دەرەوە لە قاوەخانە، باڕ، یان چێشتخانەکاندا. چای مالی (چای [[سیدێریتیس]]) زۆر خواستی لەسەرە، و بەشێکە لە ڕۆتینی ڕۆژانەی زۆربەی ئەلبانییەکان. لە سەرانسەری باشووری ئەلبانیا دەچێنرێت و بە تایبەتمەندییە پزیشکییەکانی ناسراوە. [[چای ڕەش]] ھەروەھا باوە. [[شەرابی ئەلبانی]] ھەروەھا لە سەرانسەری وڵاتەکەدا باوە، و بۆ ماوەی ھەزاران ساڵە بەرھەم دەھێنرێت. ئەلبانیا خاوەنی مێژوویەکی درێژ و دێرینە لە بەرھەمھێنانی شەرابدا، و سەر بە [[شەرابی جیھانی کۆن|وڵاتانی بەرھەمھێنەری شەرابە لە جیھانی کۆندا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Why Albania Is A Great Destination For Wine Drinkers|ناونیشان=https://epicureandculture.com/albanian-wine/|وێبگە=epicureandculture.com |ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wines of Albania|ناونیشان=http://www.winesofbalkans.com/index.php?balkan-states/albania|وێبگە=winesofbalkans.com|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140107005025/http://www.winesofbalkans.com/index.php?balkan-states%2Falbania |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> <gallery widths=250 heights=250> File:Bukë_kollomoqe,_bukë_misri.JPG|بوکێ میسری ([[نانی گەنمەشامی]]) خواردنێکی سەرەکییە لەسەر مێزی ئەلبانییەکان. File:Albanian_cuisine_-_Pite_dhe_Speca.jpg|سپێکا تێ فێرگوار ([[بیبەر]]ی برژاو) کە لەگەڵ [[پیتێ (خواردن)|پیتێ]] پێشکەش دەکرێت، کە کێکێکی چین-چینی نەریتی و دیاری ئەلبانییە </gallery> === وەرزش === ئەلبانیا بۆ یەکەمین جار لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢|یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٧٢]]دا بەشداری کرد. وڵاتەکە بۆ یەکەمین جار لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا لە ساڵی [[ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠٠٦|٢٠٠٦]]دا بەشداری کرد. ئەلبانیا بەشداریی چوار یاریی داھاتووی نەکرد، کە دووانیان بەھۆی بایکۆتکردنەکانی ١٩٨٠ و ١٩٨٤ەوە بوو، بەڵام بۆ یارییەکانی ساڵی ١٩٩٢ لە [[ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٩٢|بەرشەلۆنە]] گەڕایەوە. لەو کاتەوە، ئەلبانیا لە ھەموو یارییەکاندا بەشداری کردووە. ئەلبانیا بەگشتی لەو یارییانەدا کێبڕکێ دەکات کە بریتین لە مەلەوانی، گۆڕەپان و مەیدان، بەرزکردنەوەی قورسایی، نیشانەشکێنی و زۆرانبازی. وڵاتەکە لەلایەن [[لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نیشتمانیی ئەلبانیا]]وە لە ساڵی ١٩٧٢ەوە نوێنەرایەتی دەکرێت. نەتەوەکە بەشداریی لە [[یارییەکانی دەریای ناوین]]دا کردووە لە یارییەکانی ساڵی [[یارییەکانی دەریای ناوینی ١٩٨٧|١٩٨٧]]ەوە لە سووریا. وەرزشوانانی ئەلبانی کۆی گشتی ٤٣ مەدالیایان (٨ زێڕ، ١٧ زیو و ١٨ بڕۆنز) بەدەستھێناوە لە نێوان ساڵانی [[یارییەکانی دەریای ناوینی ١٩٨٧|١٩٨٧]] بۆ [[یارییەکانی دەریای ناوینی ٢٠١٣|٢٠١٣]]. وەرزشە باوەکان لە ئەلبانیا بریتین لە [[تۆپی پێ لە ئەلبانیا|تۆپی پێ]]، بەرزکردنەوەی قورسایی، [[ھەڵبژاردەی نیشتمانیی باسکەی ئەلبانیا|باسکە]]، بالە، تێنس، مەلەوانی، [[ڕەگبی]] و لەشجوانی. تۆپی پێ بە جیاوازییەکی زۆرەوە باوترین وەرزشە لە ئەلبانیا. لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەلبانیا]] ({{langx|sq|Federata Shqiptare e Futbollit}}, F.SH.F.)ەوە سەرپەرشتی دەکرێت، کە ئەندامییەتی لە [[فیفا]] و [[یوفا]] ھەیە. [[ھەڵبژاردەی نیشتمانیی تۆپی پێی ئەلبانیا]]، کە لە ساڵی ٢٠١٧دا لە ڕیزبەندی ٥١ەمینی [[ڕیزبەندیی جیھانیی فیفا|جیھان]]دا بوو (بەرزترین ڕیزبەندیی لە ٢٢ی ئابی ٢٠١٥دا بووە کە ٢٢ەمین بووە)، براوەی [[جامی باڵکان لە ساڵی ١٩٤٦]] و [[پاڵەوانێتیی نێونەتەوەییی ڕۆتمانز ٢٠٠٠|پاڵەوانێتیی نێونەتەوەییی ڕۆتمانزی ماڵتا لە ساڵی ٢٠٠٠]]ە، بەڵام پێشتر لە ھیچ پاڵەوانێتییەکی گەورەی [[یوفا]] یان [[فیفا]]دا بەشداریی نەکردبوو، تا [[یۆرۆی ٢٠١٦ی یوفا]]، کە یەکەم دەرکەوتنی ئەلبانیا بوو لە پاڵەوانێتیی کیشوەری و لە پاڵەوانێتییەکی گەورەی تۆپی پێی پیاواندا. ئەلبانیا یەکەم گۆڵی خۆی لە پاڵەوانێتییەکی گەورەدا تۆمار کرد و یەکەم بردنەوەی لە پاڵەوانێتیی ئەورووپادا بەدەستھێنا کاتێک لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٦دا لە یارییەکی [[یۆرۆی ٢٠١٦ی یوفا]] بە ئەنجامی ١–٠ لە [[ھەڵبژاردەی نیشتمانیی تۆپی پێی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]]ی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/football/2016/06/19/albania-vs-romania-euro-2016---live/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/football/2016/06/19/albania-vs-romania-euro-2016---live/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|سەردێڕ=Euro 2016: Albania 0–1 Romania – Armando Sadiku scores the only goal to seal his country's first ever win at a major competition|ئیش=The Daily Telegraph |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٦|دوایین١=Amofa|یەکەم١=Richard}}{{cbignore}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mirror.co.uk/sport/football/match-reports/romania-0-1-albania-armando-8233364|سەردێڕ=Romania 0–1 Albania – Sadiku scores landmark goal to provide last 16 hope |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ئیش=Daily Mirror |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> سەرکەوتووترین یانەکانی تۆپی پێ بریتین لە [[یانەی سکێندەربێو کۆرچە|سکێندەربێو]]، [[یانەی تیرانا]]، [[یانەی دینامۆ تیرانا|دینامۆ تیرانا]]، [[یانەی پارتیزانی تیرانا|پارتیزانی]] و [[یانەی ڤلازنیا شکۆدەر|ڤلازنیا]]. بەرزکردنەوەی قورسایی یەکێکە لە سەرکەوتووترین وەرزشە تاکەکەسییەکان بۆ ئەلبانییەکان، و تیمی نیشتمانی چەندین مەدالیای لە [[پاڵەوانێتیی بەرزکردنەوەی قورساییی ئەورووپا]] و کێبڕکێ نێونەتەوەیییەکانی تردا بەدەستھێناوە. یاریزانانی بەرزکردنەوەی قورساییی ئەلبانی کۆی گشتی ١٦ مەدالیایان لە [[پاڵەوانێتیی بەرزکردنەوەی قورساییی ئەورووپا|پاڵەوانێتییەکانی ئەورووپا]] بەدەستھێناوە کە یەکێکیان زێڕ، حەوت زیو و ھەشت بڕۆنز بوون. لە [[پاڵەوانێتییەکانی بەرزکردنەوەی قورساییی جیھان]]، تیمی بەرزکردنەوەی قورساییی ئەلبانیا لە ساڵی [[پاڵەوانێتیی بەرزکردنەوەی قورساییی جیھان ١٩٧٢|١٩٧٢]] مەدالیایەکی زێڕ، لە ساڵی [[پاڵەوانێتیی بەرزکردنەوەی قورساییی جیھان ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] زیوێک، و لە ساڵی [[پاڵەوانێتیی بەرزکردنەوەی قورساییی جیھان ٢٠١١|٢٠١١]] مەدالیایەکی بڕۆنزی بەدەستھێناوە. == تێبینییەکان == {{notelist}} == سەرچاوەکان == {{reflist}} === سەرچاوەکان === {{Refbegin|30em|indent=yes}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Blumi |یەکەم=Isa |بڵاوکەرەوە=[[Palgrave Macmillan]] |ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١١|سەردێڕ=Reinstating the Ottomans: Alternative Balkan Modernities, 1800{{spaced ndash}}1912 |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-١١٩٠٨-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ca3IAAAAQBAJ&pg=PA19 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230923161456/https://books.google.de/books?id=ca3IAAAAQBAJ&pg=PA19&redir_esc=y |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hodgkinson|یەکەم=Harry|سەردێڕ=Scanderbeg: From Ottoman Captive to Albanian Hero |ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ژپنک=١-٨٥٠٤٣-٩٤١-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stipčević |یەکەم=Aleksandar |بڵاوکەرەوە=Noyes Press |سەردێڕ=The Illyrians: History and Culture |ساڵ=١٩٧٧|زنجیرە=History and Culture Series |ژپنک=٠٨١٥٥٥٠٥٢٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NLcWAQAAIAAJ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230525033344/https://books.google.com/books?id=NLcWAQAAIAAJ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|بڵاوکەرەوە=United Nations Economic Commission for Europe (UNECE) |سەردێڕ=Country Profiles on Urban Development, Housing and Land Management: Albania |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٤|ژپنک=٩٧٨-٩٢-١-٠٠٣٠٤٩٦|ناونیشان=https://unece.org/info/publications/pub/391437 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240816085952/https://unece.org/info/publications/pub/391437 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢٤|زمان=en |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ref={{harvid|UNECE Country Profile|2024}}}} * {{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Instituti i Statistikës (INSTAT) |سەردێڕ=Censi i Popullsisë dhe Banesave në Shqipëri 2011: Rezultatet Kryesore{{spaced ndash}}Albania Population and Housing Census 2011: Main Results |ناونیشان=https://www.instat.gov.al/media/3058/main_results__population_and_housing_census_2011.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200826201945/https://www.instat.gov.al/media/3058/main_results__population_and_housing_census_2011.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|زمان=en |ڕێکەوت=٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ref={{harvid|2011 Albanian census|2012}}}} * {{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Instituti i Statistikës (INSTAT) |سەردێڕ=Population and population dynamics in Albania. New demographic horizons? |ناونیشان=https://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/wphc/Albania/03-analysis.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240918124559/https://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/wphc/Albania/03-analysis.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|شوێن=Tirana |ڕێکەوت=٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ref={{harvid|Population Dynamics|2014}}}} * {{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Instituti i Statistikës (INSTAT) |سەردێڕ=Migracioni në Shqipëri, 2014 |ناونیشان=https://www.instat.gov.al/media/3078/migracioni_ne_shqiperi.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240914105719/https://www.instat.gov.al/media/3078/migracioni_ne_shqiperi.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|شوێن=Tirana |زمان=sq |ڕێکەوت=٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ref={{harvid|Internal Migration Albania|2014}}}} * {{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=World Bank |سەردێڕ=Cities in Europe and Central Asia : Albania |ناونیشان=https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/338011511933862442/cities-in-europe-and-central-asia-albania |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240913120340/https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/338011511933862442/cities-in-europe-and-central-asia-albania |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|شوێن=Washington, D.C. |زمان=en |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ref={{harvid|CIEACA: Albania|2017}}}} * {{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Instituti i Statistikës (INSTAT) |سەردێڕ=Censi i Popullsisë dhe Banesave në Shqipëri 2023: Rezultatet Kryesore{{spaced ndash}}Albania Population and Housing Census 2023: Main Results |ناونیشان=https://www.instat.gov.al/media/13626/cens-2023-census-botim.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240814174433/https://www.instat.gov.al/media/13626/cens-2023-census-botim.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوت=٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ref={{harvid|2023 Albanian census|2024}}}} {{Refend}} == خوێندنەوەی زیاتر == {{Refbegin}} * ''History of the Party of Labor of Albania''. Tirana: Institute of Marxist–Leninist Studies, 1971. 691 p. * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Abrahams |یەکەم١=Fred |ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=Modern Albania: From Dictatorship to Democracy in Europe |بڵاوکەرەوە=NYU Press |پەڕە=٣٨٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٤٧-٠٥١١-٧}} {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == <!--======================== {{No more links}} ============================ | PLEASE BE CAUTIOUS IN ADDING MORE LINKS TO THIS ARTICLE. Wikipedia | | is not a collection of links nor should it be used for advertising. | | | | Excessive or inappropriate links WILL BE DELETED. | | See [[Wikipedia:External links]] & [[Wikipedia:Spam]] for details. | | | | If there are already plentiful links, please propose additions or | | replacements on this article's discussion page, or submit your link | | to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org) | | and link back to that category using the {{dmoz}} template. | ======================== {{No more links}} ============================--> * [https://albania.al/ albania.al] {{in lang|en}} * [https://president.al/ president.al] {{in lang|sq}} * [https://kryeministria.al/ kryeministria.al] {{in lang|sq}} * [https://parlament.al/ parlament.al] {{in lang|sq}} * {{Wikiatlas|Albania}} * {{Cite CIA World Factbook|country=Albania}} {{Albania topics}} {{Navboxes |title=Related articles |list= {{Balkan countries}} {{Countries and territories of the Mediterranean Sea}} {{Countries of Europe}} {{Council of Europe}} {{European Union candidates}} {{Organization of the Black Sea Economic Cooperation}} {{La Francophonie|state=collapsed}} {{Organisation of Islamic Cooperation|state=collapsed}}}} {{Sister bar|auto=1|voy=Albania|b=Wikijunior:Countries A-Z/Albania}} {{Authority control}} {{Coord|41|N|20|E|type:country_region:AL|name=Albania|display=title}} <!-- Please leave the empty space as per [[WP:EPONYMOUS]]. --> {{تووڵی دەروازە|ئەلبانیا|ئەورووپا|سیاسەت|وڵاتەکان|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Albania}} [[پۆل:ئەلبانیا| ]] [[پۆل:ئەو وڵات و ناوچانەی ئەلبانی تێیاندا زمانێکی فەرمییە]] [[پۆل:وڵاتان لە باڵکان]] [[پۆل:وڵاتانی ئەورووپا]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندامی ناتۆ]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندامی ئەنجومەنی ئەورووپا]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندامی ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی فرانکۆفۆنی]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندامی یەکێتیی دەریای ناوین]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:ویلایەت و ناوچە دامەزراوەکانی ١٩١٢]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ناتۆ]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩١٢]] 7o2iywnvozhnp8d0tb1qenkqrvqfxea 0 1343 1617551 1596070 2026-08-05T18:32:33Z حوسێن 42516 حوسێن پەڕەی [[یوکلییەیدێس]] گواستەوە بۆ [[ئیقلیدس]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو: بەپێی وتووێژی پەڕە: ناوی باو 1596070 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = یوکلییەیدێسی ئەسکەندەرانی و باوکی ئەندازە | وێنە = Euclid statue, Oxford University Museum of Natural History, UK - 20080315.jpg | قەبارەی وێنە = 220px | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٣٠٠ی پ. ز<ref name="russell">مێژووی فەلسەفەی ڕۆژاوا (بە ئینگلیزی History of Western Philosophy). [[بێرتراند ڕەسڵ]]، چاپی ١٩٩١ی ڕوتلێج لەندەن. بەشی XXIV بیرکاری سەرەتایی یۆنان و ئەستێرەناسی</ref> | ڕێکەوتی مردن = نادیار | نیشتەجێ = [[ئەسکەندەرییە]]، [[میسر]] | ناسراو بە ھۆی = [[ئەندازەی یوکلییەیدێس]]، [[توخمەکانی یوکلییەیدێس]]}} '''یوکلییەیدێس'''، '''ئیقلیدس''''، '''ئیقلید''' یان '''یوکلید''' ({{بە یۆنانی|Εὐκλείδης}}، ''ئێوکلێیدیس'')، لەدایکبووی ٣٠٠ی پ. ز، [[بیرکار]]ێکی [[یۆنان]]ی بوو کە بە «باوکی ئەندازە» ناوی دەرکردووە. کتێبەکەی بە ناوی [[توخمەکانی یوکلییەیدێس|توخمەکان]] یەکێک لەو کارانەیە کە زۆرترین کاریگەرییان ھەبووە لە [[مێژووی بیرکاری]]دا، بە چەشنێک کە ھەر لە کاتی بڵاوبوونەوەیەوە ھەتا کۆتاییی سەدەی ١٩ھەم و سەرەتای سەدەی ٢٠ەم کتێبی سەرەکیی [[وانە|وانەبێژی]] بووە بۆ فێرکردنی [[بیرکاری]] (بەتایبەت [[ئەندازە]]). لەو کارەدا پرەنسیپەکان و بنەواشەکانی ئەو زانستەی کە ئەمڕۆژە پێدەوترێ [[ئەندازەی یوکلییەیدێس]] لە ژمارەیەکی کەم [[بەڵگەنەویست|بەڵگەنەویستەوە]] [[ھەڵھێنجان|ھەڵھێنجراون]]. == ژیان == تەنھا لە چەند سەرچاوەی کەمدا ئاماژە بە یوکلییەیدێس دراوە، لەبەر ئەوە، سەبارەت بە ژیانی وی زانیارییەکی زۆر کەم لەبەردەستە. لە ڕاستیدا، ئەو سەرچاوانەی ئاماژەیان بە یوکلییەیدێس داوە چەند سەدەیەک پاش سەردەمی ژیانی، لەلایەن [[پرۆکلۆس]] و [[پاپۆسی ئەسکەندەرانی|پاپۆسی ئەسکەندەرانییەوە]] نووسراون، ڕەسڵ ئەڵێ [[سیسیرۆ]] یەکەم کەس بووە کە ناوی ھێناوە و دواتریش [[بۆثیەس]] یەکەم وەرگێڕانی نزیک ٤٨٠ز بۆ کردوە.<ref name="russell"/> پرۆکلۆس زۆر بەکورتی لە پەرتووکەکەی خۆی بە ناوی ''پەراوێزێک لەسەر توخمەکان'' کە لە سەدەی پێنجەمدا نووسیویەتی باسی یوکلییەیدێسی کردووە. تەنھا سەرچاوەی سەرەکیی دیکە پاپۆسە لە سەدەی چوارەمدا؛ کە ئەویش ھەر بەکورتی یادی کردووە. شوێن و مێژووی لەدایکبوون و مردنی یوکلییەیدێس و ھەروەھا ھۆی مردنی نادیارە، بەڵام مێژووناسان وای بۆ دەچن کە یوکلییەیدێس دەوروبەری ساڵی ٣٠٠ی پێش زایین لەدایک بووبێ. == کارەکانی == کتێبی [[توخمەکانی یوکلییەیدێس]] لای [[بێرتراند ڕاسڵ]] یەکێکە لە شاکارەکانی ژیری [[یۆنانی کۆن]].<ref name="russell"/> ڕەسڵ لە باسی توخمەکاندا ئەڵێ کە یوکلییەیدێس وەک ئەفلاتوون کەمتر بایەخی داوە بە سودە کرداریەکانی کارەکانی. ھەروەھا ئەڵێ کە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ڕۆمانیەکان]] زۆرتر بایەخیان بە سودی کرداری داوە بۆیە کارەکانی یوکلییەیدێسیان لا گرنگ نەبوە. ھەروەھا ئەڵێ ئیمپراتۆرێکی بەیزەنتینی کۆپیەکی توخمەکان ئەدا بە خەلیفەیەی عەرەب لە نزیک ٧٦٠ز و دواتر ھارونە ڕەشید نزیک ٨٠٠ز وەری ئەگێڕێتە سەر عەرەبی، ھەروەھا ئەڵێ کە تەنھا کۆپیەکی توخمەکان کە تا ئێستا مابێت لەو وەرگێڕانە عەرەبیەوە وەرگێڕدراوەتەوە لە ١١٢٠ز و ئەمەش وای کرد کە خوێندنی ئەندازە دووبارە زیندوو ببێتەوە لە ڕۆژاوا. توخمەکان یەکێکە لە کتێبەکانی ئەقلیدس کە بە ڕەواجترین کتێبی ئەندازەیی دادەنرێت لە ڕۆژئاوادا. کتێبەکە لە ١٣ بەش پێکدێت، ماوەی دوو سەدە بەبێ دەسکاری مایەوە بەڵام دواتر کەمێک دەسکاری کرا ئەقلیدس دەیویست ھەرچی زانستێک پەیوەندی بە ماتماتیک و ئەندازیاریەوە ھەبوو لەو کتێبە جێیان بکاتەوە لە پاڵ بیرۆکە و بیردۆزەکان خۆی. ئەقلیدس لە کتێبی توخمەکان زانستی ئەندازیاری شیدەکاتەوە و بیردۆزە بنچینەییەکان چوارگۆشە و سێ گۆشە و بازنە لێکدەداتەوە ھەروەھا باسی بیردۆز و ڕێژەییەکانی فیساگۆرس دەکات. دوای نزیکە ٢٣٠٠ساڵ ھێشتا ئەقلیدس کاریگەری لەسەر زاناکان ماوە و کتێبەکەی کاری پێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=کتێبی ئەو ١٠٠ بلیمەتەی جیھانیان گۆڕی، نوسینی ئەکرەم عبدالوەھاب، ساڵی چاپ/ ٢٠١٦ ھەولێر.}}</ref> == سەرچاوەکان == <references/> {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|ژیاننامە|ئایین|یۆنان|فەلسەفە|میسر}} {{پۆلی کۆمنز|Euclid}} [[پۆل:ئیقلیدس]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی یۆنانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٤ی پ. ز]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ٣یەمی پ. ز]] [[پۆل:تیۆریی ژمارەکان]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ٣یەمی پ.ز]] [[پۆل:ماتماتیکزانەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٤ی پ.ز]] [[پۆل:ماتماتیکزانە یۆنانییە دێرینەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی بیرکاری]] p6w4t4xuwgy5zig0gd9z2azmx7b6kp1 1617555 1617551 2026-08-05T18:33:28Z حوسێن 42516 1617555 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = یوکلییەیدێسی ئەسکەندەرانی و باوکی ئەندازە | وێنە = Euclid statue, Oxford University Museum of Natural History, UK - 20080315.jpg | قەبارەی وێنە = 220px | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٣٠٠ی پ. ز<ref name="russell">مێژووی فەلسەفەی ڕۆژاوا (بە ئینگلیزی History of Western Philosophy). [[بێرتراند ڕەسڵ]]، چاپی ١٩٩١ی ڕوتلێج لەندەن. بەشی XXIV بیرکاری سەرەتایی یۆنان و ئەستێرەناسی</ref> | ڕێکەوتی مردن = نادیار | نیشتەجێ = [[ئەسکەندەرییە]]، [[میسر]] | ناسراو بە ھۆی = [[ئەندازەی یوکلییەیدێس]]، [[توخمەکانی یوکلییەیدێس]]}} '''ئیقلیدس،''' '''ئیقلید''' یان '''یوکلید''' ({{بە یۆنانی|Εὐκλείδης}}، ''ئێوکلێیدیس'')، لەدایکبووی ٣٠٠ی پ. ز، [[بیرکار]]ێکی [[یۆنان]]ی بوو کە بە «باوکی ئەندازە» ناوی دەرکردووە. کتێبەکەی بە ناوی [[توخمەکانی یوکلییەیدێس|توخمەکان]] یەکێک لەو کارانەیە کە زۆرترین کاریگەرییان ھەبووە لە [[مێژووی بیرکاری]]دا، بە چەشنێک کە ھەر لە کاتی بڵاوبوونەوەیەوە ھەتا کۆتاییی سەدەی ١٩ھەم و سەرەتای سەدەی ٢٠ەم کتێبی سەرەکیی [[وانە|وانەبێژی]] بووە بۆ فێرکردنی [[بیرکاری]] (بەتایبەت [[ئەندازە]]). لەو کارەدا پرەنسیپەکان و بنەواشەکانی ئەو زانستەی کە ئەمڕۆژە پێدەوترێ [[ئەندازەی یوکلییەیدێس]] لە ژمارەیەکی کەم [[بەڵگەنەویست|بەڵگەنەویستەوە]] [[ھەڵھێنجان|ھەڵھێنجراون]]. == ژیان == تەنھا لە چەند سەرچاوەی کەمدا ئاماژە بە یوکلییەیدێس دراوە، لەبەر ئەوە، سەبارەت بە ژیانی وی زانیارییەکی زۆر کەم لەبەردەستە. لە ڕاستیدا، ئەو سەرچاوانەی ئاماژەیان بە یوکلییەیدێس داوە چەند سەدەیەک پاش سەردەمی ژیانی، لەلایەن [[پرۆکلۆس]] و [[پاپۆسی ئەسکەندەرانی|پاپۆسی ئەسکەندەرانییەوە]] نووسراون، ڕەسڵ ئەڵێ [[سیسیرۆ]] یەکەم کەس بووە کە ناوی ھێناوە و دواتریش [[بۆثیەس]] یەکەم وەرگێڕانی نزیک ٤٨٠ز بۆ کردوە.<ref name="russell"/> پرۆکلۆس زۆر بەکورتی لە پەرتووکەکەی خۆی بە ناوی ''پەراوێزێک لەسەر توخمەکان'' کە لە سەدەی پێنجەمدا نووسیویەتی باسی یوکلییەیدێسی کردووە. تەنھا سەرچاوەی سەرەکیی دیکە پاپۆسە لە سەدەی چوارەمدا؛ کە ئەویش ھەر بەکورتی یادی کردووە. شوێن و مێژووی لەدایکبوون و مردنی یوکلییەیدێس و ھەروەھا ھۆی مردنی نادیارە، بەڵام مێژووناسان وای بۆ دەچن کە یوکلییەیدێس دەوروبەری ساڵی ٣٠٠ی پێش زایین لەدایک بووبێ. == کارەکانی == کتێبی [[توخمەکانی یوکلییەیدێس]] لای [[بێرتراند ڕاسڵ]] یەکێکە لە شاکارەکانی ژیری [[یۆنانی کۆن]].<ref name="russell"/> ڕەسڵ لە باسی توخمەکاندا ئەڵێ کە یوکلییەیدێس وەک ئەفلاتوون کەمتر بایەخی داوە بە سودە کرداریەکانی کارەکانی. ھەروەھا ئەڵێ کە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ڕۆمانیەکان]] زۆرتر بایەخیان بە سودی کرداری داوە بۆیە کارەکانی یوکلییەیدێسیان لا گرنگ نەبوە. ھەروەھا ئەڵێ ئیمپراتۆرێکی بەیزەنتینی کۆپیەکی توخمەکان ئەدا بە خەلیفەیەی عەرەب لە نزیک ٧٦٠ز و دواتر ھارونە ڕەشید نزیک ٨٠٠ز وەری ئەگێڕێتە سەر عەرەبی، ھەروەھا ئەڵێ کە تەنھا کۆپیەکی توخمەکان کە تا ئێستا مابێت لەو وەرگێڕانە عەرەبیەوە وەرگێڕدراوەتەوە لە ١١٢٠ز و ئەمەش وای کرد کە خوێندنی ئەندازە دووبارە زیندوو ببێتەوە لە ڕۆژاوا. توخمەکان یەکێکە لە کتێبەکانی ئەقلیدس کە بە ڕەواجترین کتێبی ئەندازەیی دادەنرێت لە ڕۆژئاوادا. کتێبەکە لە ١٣ بەش پێکدێت، ماوەی دوو سەدە بەبێ دەسکاری مایەوە بەڵام دواتر کەمێک دەسکاری کرا ئەقلیدس دەیویست ھەرچی زانستێک پەیوەندی بە ماتماتیک و ئەندازیاریەوە ھەبوو لەو کتێبە جێیان بکاتەوە لە پاڵ بیرۆکە و بیردۆزەکان خۆی. ئەقلیدس لە کتێبی توخمەکان زانستی ئەندازیاری شیدەکاتەوە و بیردۆزە بنچینەییەکان چوارگۆشە و سێ گۆشە و بازنە لێکدەداتەوە ھەروەھا باسی بیردۆز و ڕێژەییەکانی فیساگۆرس دەکات. دوای نزیکە ٢٣٠٠ساڵ ھێشتا ئەقلیدس کاریگەری لەسەر زاناکان ماوە و کتێبەکەی کاری پێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=کتێبی ئەو ١٠٠ بلیمەتەی جیھانیان گۆڕی، نوسینی ئەکرەم عبدالوەھاب، ساڵی چاپ/ ٢٠١٦ ھەولێر.}}</ref> == سەرچاوەکان == <references/> {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|ژیاننامە|ئایین|یۆنان|فەلسەفە|میسر}} {{پۆلی کۆمنز|Euclid}} [[پۆل:ئیقلیدس]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی یۆنانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٤ی پ. ز]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ٣یەمی پ. ز]] [[پۆل:تیۆریی ژمارەکان]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ٣یەمی پ.ز]] [[پۆل:ماتماتیکزانەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٤ی پ.ز]] [[پۆل:ماتماتیکزانە یۆنانییە دێرینەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی بیرکاری]] gq8tijb02wtpzvcscnn9hszhogtk1zw 1617556 1617555 2026-08-05T18:33:42Z Zemen 40346 دەستکاریی [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] ([[User talk:حوسێن|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:AramBot|AramBot]] گەڕێندرایەوە 1596070 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = یوکلییەیدێسی ئەسکەندەرانی و باوکی ئەندازە | وێنە = Euclid statue, Oxford University Museum of Natural History, UK - 20080315.jpg | قەبارەی وێنە = 220px | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٣٠٠ی پ. ز<ref name="russell">مێژووی فەلسەفەی ڕۆژاوا (بە ئینگلیزی History of Western Philosophy). [[بێرتراند ڕەسڵ]]، چاپی ١٩٩١ی ڕوتلێج لەندەن. بەشی XXIV بیرکاری سەرەتایی یۆنان و ئەستێرەناسی</ref> | ڕێکەوتی مردن = نادیار | نیشتەجێ = [[ئەسکەندەرییە]]، [[میسر]] | ناسراو بە ھۆی = [[ئەندازەی یوکلییەیدێس]]، [[توخمەکانی یوکلییەیدێس]]}} '''یوکلییەیدێس'''، '''ئیقلیدس''''، '''ئیقلید''' یان '''یوکلید''' ({{بە یۆنانی|Εὐκλείδης}}، ''ئێوکلێیدیس'')، لەدایکبووی ٣٠٠ی پ. ز، [[بیرکار]]ێکی [[یۆنان]]ی بوو کە بە «باوکی ئەندازە» ناوی دەرکردووە. کتێبەکەی بە ناوی [[توخمەکانی یوکلییەیدێس|توخمەکان]] یەکێک لەو کارانەیە کە زۆرترین کاریگەرییان ھەبووە لە [[مێژووی بیرکاری]]دا، بە چەشنێک کە ھەر لە کاتی بڵاوبوونەوەیەوە ھەتا کۆتاییی سەدەی ١٩ھەم و سەرەتای سەدەی ٢٠ەم کتێبی سەرەکیی [[وانە|وانەبێژی]] بووە بۆ فێرکردنی [[بیرکاری]] (بەتایبەت [[ئەندازە]]). لەو کارەدا پرەنسیپەکان و بنەواشەکانی ئەو زانستەی کە ئەمڕۆژە پێدەوترێ [[ئەندازەی یوکلییەیدێس]] لە ژمارەیەکی کەم [[بەڵگەنەویست|بەڵگەنەویستەوە]] [[ھەڵھێنجان|ھەڵھێنجراون]]. == ژیان == تەنھا لە چەند سەرچاوەی کەمدا ئاماژە بە یوکلییەیدێس دراوە، لەبەر ئەوە، سەبارەت بە ژیانی وی زانیارییەکی زۆر کەم لەبەردەستە. لە ڕاستیدا، ئەو سەرچاوانەی ئاماژەیان بە یوکلییەیدێس داوە چەند سەدەیەک پاش سەردەمی ژیانی، لەلایەن [[پرۆکلۆس]] و [[پاپۆسی ئەسکەندەرانی|پاپۆسی ئەسکەندەرانییەوە]] نووسراون، ڕەسڵ ئەڵێ [[سیسیرۆ]] یەکەم کەس بووە کە ناوی ھێناوە و دواتریش [[بۆثیەس]] یەکەم وەرگێڕانی نزیک ٤٨٠ز بۆ کردوە.<ref name="russell"/> پرۆکلۆس زۆر بەکورتی لە پەرتووکەکەی خۆی بە ناوی ''پەراوێزێک لەسەر توخمەکان'' کە لە سەدەی پێنجەمدا نووسیویەتی باسی یوکلییەیدێسی کردووە. تەنھا سەرچاوەی سەرەکیی دیکە پاپۆسە لە سەدەی چوارەمدا؛ کە ئەویش ھەر بەکورتی یادی کردووە. شوێن و مێژووی لەدایکبوون و مردنی یوکلییەیدێس و ھەروەھا ھۆی مردنی نادیارە، بەڵام مێژووناسان وای بۆ دەچن کە یوکلییەیدێس دەوروبەری ساڵی ٣٠٠ی پێش زایین لەدایک بووبێ. == کارەکانی == کتێبی [[توخمەکانی یوکلییەیدێس]] لای [[بێرتراند ڕاسڵ]] یەکێکە لە شاکارەکانی ژیری [[یۆنانی کۆن]].<ref name="russell"/> ڕەسڵ لە باسی توخمەکاندا ئەڵێ کە یوکلییەیدێس وەک ئەفلاتوون کەمتر بایەخی داوە بە سودە کرداریەکانی کارەکانی. ھەروەھا ئەڵێ کە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ڕۆمانیەکان]] زۆرتر بایەخیان بە سودی کرداری داوە بۆیە کارەکانی یوکلییەیدێسیان لا گرنگ نەبوە. ھەروەھا ئەڵێ ئیمپراتۆرێکی بەیزەنتینی کۆپیەکی توخمەکان ئەدا بە خەلیفەیەی عەرەب لە نزیک ٧٦٠ز و دواتر ھارونە ڕەشید نزیک ٨٠٠ز وەری ئەگێڕێتە سەر عەرەبی، ھەروەھا ئەڵێ کە تەنھا کۆپیەکی توخمەکان کە تا ئێستا مابێت لەو وەرگێڕانە عەرەبیەوە وەرگێڕدراوەتەوە لە ١١٢٠ز و ئەمەش وای کرد کە خوێندنی ئەندازە دووبارە زیندوو ببێتەوە لە ڕۆژاوا. توخمەکان یەکێکە لە کتێبەکانی ئەقلیدس کە بە ڕەواجترین کتێبی ئەندازەیی دادەنرێت لە ڕۆژئاوادا. کتێبەکە لە ١٣ بەش پێکدێت، ماوەی دوو سەدە بەبێ دەسکاری مایەوە بەڵام دواتر کەمێک دەسکاری کرا ئەقلیدس دەیویست ھەرچی زانستێک پەیوەندی بە ماتماتیک و ئەندازیاریەوە ھەبوو لەو کتێبە جێیان بکاتەوە لە پاڵ بیرۆکە و بیردۆزەکان خۆی. ئەقلیدس لە کتێبی توخمەکان زانستی ئەندازیاری شیدەکاتەوە و بیردۆزە بنچینەییەکان چوارگۆشە و سێ گۆشە و بازنە لێکدەداتەوە ھەروەھا باسی بیردۆز و ڕێژەییەکانی فیساگۆرس دەکات. دوای نزیکە ٢٣٠٠ساڵ ھێشتا ئەقلیدس کاریگەری لەسەر زاناکان ماوە و کتێبەکەی کاری پێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=کتێبی ئەو ١٠٠ بلیمەتەی جیھانیان گۆڕی، نوسینی ئەکرەم عبدالوەھاب، ساڵی چاپ/ ٢٠١٦ ھەولێر.}}</ref> == سەرچاوەکان == <references/> {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|ژیاننامە|ئایین|یۆنان|فەلسەفە|میسر}} {{پۆلی کۆمنز|Euclid}} [[پۆل:ئیقلیدس]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی یۆنانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٤ی پ. ز]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ٣یەمی پ. ز]] [[پۆل:تیۆریی ژمارەکان]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ٣یەمی پ.ز]] [[پۆل:ماتماتیکزانەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٤ی پ.ز]] [[پۆل:ماتماتیکزانە یۆنانییە دێرینەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی بیرکاری]] p6w4t4xuwgy5zig0gd9z2azmx7b6kp1 1617557 1617556 2026-08-05T18:34:08Z Zemen 40346 Zemen پەڕەی [[ئیقلیدس]] گواستەوە بۆ [[یوکلییەیدێس]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو 1596070 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = یوکلییەیدێسی ئەسکەندەرانی و باوکی ئەندازە | وێنە = Euclid statue, Oxford University Museum of Natural History, UK - 20080315.jpg | قەبارەی وێنە = 220px | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٣٠٠ی پ. ز<ref name="russell">مێژووی فەلسەفەی ڕۆژاوا (بە ئینگلیزی History of Western Philosophy). [[بێرتراند ڕەسڵ]]، چاپی ١٩٩١ی ڕوتلێج لەندەن. بەشی XXIV بیرکاری سەرەتایی یۆنان و ئەستێرەناسی</ref> | ڕێکەوتی مردن = نادیار | نیشتەجێ = [[ئەسکەندەرییە]]، [[میسر]] | ناسراو بە ھۆی = [[ئەندازەی یوکلییەیدێس]]، [[توخمەکانی یوکلییەیدێس]]}} '''یوکلییەیدێس'''، '''ئیقلیدس''''، '''ئیقلید''' یان '''یوکلید''' ({{بە یۆنانی|Εὐκλείδης}}، ''ئێوکلێیدیس'')، لەدایکبووی ٣٠٠ی پ. ز، [[بیرکار]]ێکی [[یۆنان]]ی بوو کە بە «باوکی ئەندازە» ناوی دەرکردووە. کتێبەکەی بە ناوی [[توخمەکانی یوکلییەیدێس|توخمەکان]] یەکێک لەو کارانەیە کە زۆرترین کاریگەرییان ھەبووە لە [[مێژووی بیرکاری]]دا، بە چەشنێک کە ھەر لە کاتی بڵاوبوونەوەیەوە ھەتا کۆتاییی سەدەی ١٩ھەم و سەرەتای سەدەی ٢٠ەم کتێبی سەرەکیی [[وانە|وانەبێژی]] بووە بۆ فێرکردنی [[بیرکاری]] (بەتایبەت [[ئەندازە]]). لەو کارەدا پرەنسیپەکان و بنەواشەکانی ئەو زانستەی کە ئەمڕۆژە پێدەوترێ [[ئەندازەی یوکلییەیدێس]] لە ژمارەیەکی کەم [[بەڵگەنەویست|بەڵگەنەویستەوە]] [[ھەڵھێنجان|ھەڵھێنجراون]]. == ژیان == تەنھا لە چەند سەرچاوەی کەمدا ئاماژە بە یوکلییەیدێس دراوە، لەبەر ئەوە، سەبارەت بە ژیانی وی زانیارییەکی زۆر کەم لەبەردەستە. لە ڕاستیدا، ئەو سەرچاوانەی ئاماژەیان بە یوکلییەیدێس داوە چەند سەدەیەک پاش سەردەمی ژیانی، لەلایەن [[پرۆکلۆس]] و [[پاپۆسی ئەسکەندەرانی|پاپۆسی ئەسکەندەرانییەوە]] نووسراون، ڕەسڵ ئەڵێ [[سیسیرۆ]] یەکەم کەس بووە کە ناوی ھێناوە و دواتریش [[بۆثیەس]] یەکەم وەرگێڕانی نزیک ٤٨٠ز بۆ کردوە.<ref name="russell"/> پرۆکلۆس زۆر بەکورتی لە پەرتووکەکەی خۆی بە ناوی ''پەراوێزێک لەسەر توخمەکان'' کە لە سەدەی پێنجەمدا نووسیویەتی باسی یوکلییەیدێسی کردووە. تەنھا سەرچاوەی سەرەکیی دیکە پاپۆسە لە سەدەی چوارەمدا؛ کە ئەویش ھەر بەکورتی یادی کردووە. شوێن و مێژووی لەدایکبوون و مردنی یوکلییەیدێس و ھەروەھا ھۆی مردنی نادیارە، بەڵام مێژووناسان وای بۆ دەچن کە یوکلییەیدێس دەوروبەری ساڵی ٣٠٠ی پێش زایین لەدایک بووبێ. == کارەکانی == کتێبی [[توخمەکانی یوکلییەیدێس]] لای [[بێرتراند ڕاسڵ]] یەکێکە لە شاکارەکانی ژیری [[یۆنانی کۆن]].<ref name="russell"/> ڕەسڵ لە باسی توخمەکاندا ئەڵێ کە یوکلییەیدێس وەک ئەفلاتوون کەمتر بایەخی داوە بە سودە کرداریەکانی کارەکانی. ھەروەھا ئەڵێ کە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ڕۆمانیەکان]] زۆرتر بایەخیان بە سودی کرداری داوە بۆیە کارەکانی یوکلییەیدێسیان لا گرنگ نەبوە. ھەروەھا ئەڵێ ئیمپراتۆرێکی بەیزەنتینی کۆپیەکی توخمەکان ئەدا بە خەلیفەیەی عەرەب لە نزیک ٧٦٠ز و دواتر ھارونە ڕەشید نزیک ٨٠٠ز وەری ئەگێڕێتە سەر عەرەبی، ھەروەھا ئەڵێ کە تەنھا کۆپیەکی توخمەکان کە تا ئێستا مابێت لەو وەرگێڕانە عەرەبیەوە وەرگێڕدراوەتەوە لە ١١٢٠ز و ئەمەش وای کرد کە خوێندنی ئەندازە دووبارە زیندوو ببێتەوە لە ڕۆژاوا. توخمەکان یەکێکە لە کتێبەکانی ئەقلیدس کە بە ڕەواجترین کتێبی ئەندازەیی دادەنرێت لە ڕۆژئاوادا. کتێبەکە لە ١٣ بەش پێکدێت، ماوەی دوو سەدە بەبێ دەسکاری مایەوە بەڵام دواتر کەمێک دەسکاری کرا ئەقلیدس دەیویست ھەرچی زانستێک پەیوەندی بە ماتماتیک و ئەندازیاریەوە ھەبوو لەو کتێبە جێیان بکاتەوە لە پاڵ بیرۆکە و بیردۆزەکان خۆی. ئەقلیدس لە کتێبی توخمەکان زانستی ئەندازیاری شیدەکاتەوە و بیردۆزە بنچینەییەکان چوارگۆشە و سێ گۆشە و بازنە لێکدەداتەوە ھەروەھا باسی بیردۆز و ڕێژەییەکانی فیساگۆرس دەکات. دوای نزیکە ٢٣٠٠ساڵ ھێشتا ئەقلیدس کاریگەری لەسەر زاناکان ماوە و کتێبەکەی کاری پێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=کتێبی ئەو ١٠٠ بلیمەتەی جیھانیان گۆڕی، نوسینی ئەکرەم عبدالوەھاب، ساڵی چاپ/ ٢٠١٦ ھەولێر.}}</ref> == سەرچاوەکان == <references/> {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|ژیاننامە|ئایین|یۆنان|فەلسەفە|میسر}} {{پۆلی کۆمنز|Euclid}} [[پۆل:ئیقلیدس]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی یۆنانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٤ی پ. ز]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ٣یەمی پ. ز]] [[پۆل:تیۆریی ژمارەکان]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ٣یەمی پ.ز]] [[پۆل:ماتماتیکزانەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٤ی پ.ز]] [[پۆل:ماتماتیکزانە یۆنانییە دێرینەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی بیرکاری]] p6w4t4xuwgy5zig0gd9z2azmx7b6kp1 0 1468 1617748 1541644 2026-08-06T00:50:31Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617748 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox astronaut |name = Yuri Gagarin<br/>Юрий Гагарин |birth_name = Yuri Alekseyevich Gagarin |image = Gagarin in Sweden.jpg | caption = گاگارین لە 1964 |type = [[پەڕگە:Gagarin Signature.svg|150px]]<br/>ئاسمانەوانی سۆڤیەتی<br />یەکەم مرۆڤ لە بۆشایی دەرەوەی [[زەوی]] |status = مردووە |nationality = [[سۆڤیەت]] |birth_date = {{Birth date|df=yes|1934|3|9}} |death_date = {{Death date and age|df=yes|1968|3|27|1934|3|9}} |birth_place = [[کلوشینۆ]] ، [[ڕووسیا]] ، [[یەکێتیی سۆڤیەت]] |death_place = [[نۆڤۆسیۆلۆڤۆ]] ، [[ڕووسیا]] ، [[یەکێتیی سۆڤیەت]] |occupation = [[فڕۆکەوان]] |rank = سەرهەنگ (عەقید) ، [[هێزی ئاسمانی سۆڤیەت]] |selection = [[هێزی ئاسمانی]] گرووپی ١. |time = ١ کاتژمێر و ٤٨ خولەک. |mission = [[ڤۆستۆک ١]] |insignia = |awards = [[پەڕگە:Hero of the Soviet Union medal.png|20px]] {{فەرمانی لینین}} }} '''یوری گاگارین''' ({{بە ئینگلیزی|Yuri Gagarin}}) گەشتەوانێکی بۆشایی سۆڤیەتیە، لە دایک بووی (٩/ئازاری/١٩٣٤)، گاگارین بەیەکەم مرۆڤ دائەنرێ، کە توانیبێتی هەڵفڕێ بۆ بۆشایی دەرەکی، و خولانەوە بە دەوری زەویدا، لەرێکەوتی (١٢-اپریل-١٩٦١)، بەسواری گالیسکەی بۆشایی ڕووسی‌(فۆستۆک١). == سەرەتای ژیانی == یۆری، لە خێزانێکی هەژار لە دایک بووە، لە (کلۆشیۆ)، لە نزیک (گزاتسک) کە شوێنێکە لە رۆژ ئاوای (مۆسکو) لە (روسیا)، کە دواتر شوێنی نیشتەجێ بوونی بەناوی ئەوەوەنرا، وەک رێزلێنانێک بۆی لەساڵی (١٩٦٨). باوکی دارتاش بووە، دایکیشی سەرگەرمی خوێندن بووە، ڕێزبەندی لە نێوان چوار خوشک وبراکەی، سێ یەمینە، خوشکە گەورەکەی پەروەردەی ئەکرد، لەبەر لە ماڵ نەبوونی زۆربەی کاتی دایک و باوکی، بۆبژێوی پەیداکردن، هەروەکو زۆربەی خانەودەکانی یەکیەتی سۆڤیەت. خانەوادەکەیان تووشی ناخۆشی بووە، لە ماوەی شەڕی جیهانی دووەم، دوو براشی لەدەست داوە لەکاتی شەردا، لەگەڵ ئەڵمانیەکان کاتێک کە بە دایلیان گرتن، لە کۆتایی جەنگیشدا نەگەڕانەوە. هەردەم مامۆستاکانی بەزیرەک و لێهاتوو باسیان کردووە، وازهێنانی لە مامۆستای ماتماتیکی و پەیوەندیکردنی بە هێزی ئاسمانی لە لەشکری سوور، کاریگەری دیاری لەسەر یۆری جێهێشتووە. == فێربوونی == لەکاتی کارکردنی لە یەکێک لە کارگەکانی ئاسن، هەڵئەبژێردرێ بۆ پڕۆژەی مەشقکردن، لە پەیمانگای تەکنۆلۆژی لە شاری (سرتوف) ، لەکاتی مانەوەی لەوێ، پەوەیەندی ئەکات بە یانەیێکی فڕۆکەوانی، و مەشقکردن، بۆ هەڵفڕینی فڕۆکەی بچووک، وای لێ هات گرنگی بەم ئارەزووە نوێیەی بداو، زۆربەی کاتەکانی پێیەوە خەریک بووە تائەوە کاتەی فێری هونەری فڕۆکەوانی بوو، بە شێوەیێکی رێک و پێک، و بوو بە هاندەرێک بۆئەوەی پەیوەندی بکات بە کۆلێژی فرۆکەوانی جەنگی، لە ئۆرنبێرگ لەساڵی ١٩٥٥ز، دوای تەواو کردنی خوێندنەکەی لە سرتۆف. لە کۆلێژیشدا چاوی کەوت بە فالانتیا گۆڕیشیفیا، و لە ساڵی ١٩٥٧ز بوون بە هاوسەر، ولە دوای تەواو کردنی مەشقەکەش بەشێوەیێکی دروست لە سەر فرۆکەی میگ(١٥) ، لەبنکەیێکی ئاسمانی دامەزرا، لەنزیک سنووری نەرویجی، لە هەرێمی مۆڕماسک. کارکردنی لە پرۆژەی بۆشایی گەری سۆڤیەتی : لەساڵی ١٩٦٠ز، ئەندازیارانی پرۆژەی بۆشاییگەری سۆڤیەتی، دەستیان کرد بە لێکۆڵینەوەو کارکردنی ورد، لەسەر دۆزینەوەی کەسانی شیاو و لێهاتوو، تامەشقیان پێ بکرێ، و ئامادە بکرێن، بۆ ئەم کارە چاوەڕوان کراوەی، کە گۆڕانێک دروست ئەکات لەسەر ئاستی نێو دەوڵەتی، چونکە سەرکەوتنی یەکیەتی سۆڤیەت لە پرۆژەی بڕینی بۆشاییگەریان، ئەوە ئەگەێنی، کەئەمان سەرکەووتن بەسەر وڵاتەیەکگرتووەکان، بەتایبەت لە لێکۆڵینەوەی بۆشاییگەری، لەم کەتەدا هەر کێبرکێیەکی بێ ئەندازە خۆی ئەنواند، لە نێوانی ئەم دوو زلهێزەدا، لە هەموو بوارێکدا بیست کەس هەڵبژێردرا، کە یۆری یەکێک بوو لەوان، و خرانە ژێر جۆرەها شێوازی تاقی کردنەوەی لاشەیی، و دەروونی توند، بۆ مسۆگەرکردن لە سەرکەوتنی کارەکە، لە کۆتاییدا ئەوە مایەوە کەیەکێک لەم دوو ناوە هەڵبژێردرێ( یۆری گاگارین، یان گیرمان تیتۆف) ، بۆ ئەوەی ببێ بە یەکەم کەس کەئەچێ بۆ بۆشایی ئاسمان، ئەوە بوو یۆری گاگارینی کورتە باڵایان هەڵبژارد، چونکە لەکاتی مەشق و تاقی کردنەوەکان سەر کەتووتربوو، و جگە لەمەش خاوەنی کەسایەتیێکی نەرم و سادە بوو. == یۆری لەبۆشایی ئاسمان == لە دوانزەی ئەپریلی ١٩٦١، یۆری یەکەم کەس بوو کەزەوەی ببینێ لە بۆشایی دەرەکیدا، بەسواری گالیسکەی (فۆستۆک١) . بەپێی دەزگاکانی ڕاگەیاندنی نێودەوڵەتی، ئەوکاتەی کە یۆری لە بۆشایی ئاسماندا بووە، وتویەتی (هیچ بوونێک بۆ خودا نابینم لێرە)، بەڵام هیچ بەڵگەێک لەسەر ڕاستی ئەم وتەیە نییە چونکە تۆمارکراوە رێکۆردەرییەکان هیچ جۆرێک لەم وتانەی تیانییە، لەم کاتەی کە ئەم لە بۆشایی ئاسماندا بوو، پلەی بەرزکرایەوە لە یاریدەدەری یەکەم، بۆ پلەی پێشڕەو(رائد) . سۆڤیەت بە جارێ سەری سوڕمابوو لە گەڕانەوەی یۆری، چونکە ئەوان ئەمەیان چاوەڕوان نەئەکرد، نیکیتا خرۆشۆف، یۆری بە نەبەردێکی نەتەوەیی دانا، بەهۆیەوە ناوبانگی تادەهات زیاتر ئەبوو. ئەم سەرکەوتن و دەسکەوتە سەرنجی خرۆشۆفی ڕاکێشا، کە پڕۆژەی بۆشاییگەری سۆڤیەتی بەدەستی هێناوە، بۆیە فەرمانی دا کەپارەی زیاتر ببەخشرێ بە [[جبەخانە]]ی موشەکی سۆڤیەتی، کە بەهۆیەوە چەکی ئاسایی پشت گوێ خرا، بۆیە بوو بەهۆی بێزاری و توڕەبوونی دەزگاکانی لەشکرو سوپا و، دابەزینی ئاستی خرۆشۆف لە ڕووی ڕامیاریەوە. == لە دوای گەڕانەوەی بۆ سەر زەوی == لە دوای گەڕانەوەی بۆسەر زەوی، یۆری بوو بەیەکێک لە گرنگترین کەسایەتییە بەناو بانگەکان وسەردانی وڵاتانی جیهانی ئەکرد، وەک ریکلامێک بۆ یەکێتی سۆڤیەت .و لەگەڵ ناوبانگەکەیدا بەڕێکی هەڵسو کەوتی ئەکرد، بەڵام ئەمە شوێنەوارێکی نەریتی بۆ دروست کرد، ئەوە بوو کە ڕاهات لەسەر مەی خواردنەوە، کەبەهۆیەوە کێشەی خێزانیشی پێ چارەنەئەکرا، پاشان بوو بە جێگری ئەنجومەنی سۆڤیەتی، تائەوکاتەی کە گەڕایەوە بۆ (سیتی‌ستار)تا هاریکاربێت لە دروستکردنی گالیسکەیێکی بۆشاییگەری کە، توانای ئەوەی هەبێت کەزێتر لە جارێک بەکاربهێنرێ، ئەوەبوو لەساڵی ١٩٦٧ز ئەو لەوێ کاری ئەکرد، کاتێ کە گالیسکەی بۆشاییگەری‌([[سویوز]]) سەرکەوتنی بەدەست نەهێنا، و گەشتە وانێکی سۆڤیەتی تیایدا گیانی لەدەستدا، بەناوی ڤلادیمیر کۆمارۆف. == مەرگ == بەهۆی سروشتی کارەکەی، کەجێگری بەڕێوەبەری مەشق کردن بوو، لە سیتی ستار، ئەبوایە جارێکی تر هەڵفڕێ بە سواری مێگ-١٥، تا مۆڵەتی فڕۆکەوانی پێ بدرێ، ئەوە بوولە ٢٧-مارس- ١٩٦٨ز، لەکاتی مەشق کردنێکی ئاسایی‌(رۆتینی‌) لە نزیک (کیزراچ)، بەهۆی کەمووکوڕیەکی هونەری نەزانراو، فرۆکەکەی تێک شکا، و خۆی و ڕاهێنەرەکەی بوون بە قوربانی‌. ==سەرچاوە== *http://en.wikipedia.org/wiki/Yuri_Gagarin *[http://www.kurdzhin.net/forum.php/viewtopic.php?id=115824 ماڵپەڕی کوردژین] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|فڕین|ژیاننامە|سیاسەت|وڵاتەکان|فڕینی بۆشایی|ڕووسیا}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Yuri Gagarin}} [[پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٦١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٨]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤]] [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:پاڵەوانەکانی یەکێتی سۆڤیەت]] [[پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین]] [[پۆل:ئەفسەرەکانی ھێزی ئاسمانی سۆڤیەت]] ac1tg5ygae7fvnp0t2isl9xmo7lx3yu 0 2356 1617750 1551108 2026-08-06T00:51:01Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617750 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} <div align="center"> [[سەدەی ١٩یەم]] | '''[[سەدەی ٢٠ەم]]''' | [[سەدەی ٢١ەم]] <br/> [[١٩٤٣]] | [[١٩٤٤]] | [[١٩٤٥]] | [[١٩٤٦]] | [[١٩٤٧]] | [[١٩٤٨]] | [[١٩٤٩]] | [[١٩٥٠]] | [[١٩٥١]] | [[١٩٥٢]] | [[١٩٥٣]] | [[١٩٥٤]] | [[١٩٥٥]] </div> == ڕووداوەکان == === تشرینی یەکەم === * [[٧ی تشرینی یەکەم]] - [[کۆماری دیموکراتی ئەڵمانیا]] ([[ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات]]) دامەزرا. == لەدایکبوونەکان == == مردنەکان == *[[١٨ی ئایار]] - [[جەیمس تروسلۆو ئادامز]] نوسەر {{ساڵ-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|1949}} {{تووڵی دەروازە|شەڕی سارد|ڕۆژژمێر|کات}} [[پۆل:١٩٤٩]] [[پۆل:ساڵەکان]] 8jto7tu51b8qkt69rafv0a76kkm9zyc 0 2661 1617383 1616246 2026-08-05T12:31:36Z Hivja 64112 /* */ 1617383 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی =יִשְׂרָאֵל{{ھن}}إسرائیل |ناو_فەرمی =دەوڵەتی ئیسرائیل |ناوی_باو =מְדִינַת יִשְׂרָאֵל |ئاڵا_وێنە =Flag of Israel.svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە =Coat of arms of Israel.svg |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی ={{چینی ناوەند}}[[پەڕگە:Hatikvah instrumental.ogg]]{{کۆتایی}}{{ھن}}Hatikvah ('''הַתִּקְוָה''') |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە =LocationIsrael.svg |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[ئورشەلیم]] |شار_گەورەترین = [[ئورشەلیم]] (قودس) |زمانەکان_فەرمی =[[زمانی عیبری|عیبری]] |زمانەکان_ناوچەیی = [[عەرەبی]] |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان =٧٣٫٩٪ [[جوو]]، ٢١٫١٪ [[عەرەب]]، ٥٪ ئەوانی دیکە |جۆری_دەسەڵات =[[پەرلەمان]]ی |پلەی_سەرۆک١ = [[سەرۆک کۆماری ئیسرائیل|سەرۆک کۆمار]] |ناوی_سەرۆک١ =[[ئایزک ھێرزۆگ]] |پلەی_سەرۆک٢ =[[سەرۆک وەزیران]] |ناوی_سەرۆک٢ =[[بێنیامین نێتانیاھوو]]<ref>https://www.gov.uk/government/news/pm-call-with-prime-minister-netanyahu-of-israel-8-october-2023#:~:text=The%20Prime%20Minister%20spoke%20to,attacks%20by%20Hamas%20against%20Israel.</ref><ref>https://www.jewishvirtuallibrary.org/prime-ministers-of-israel</ref> |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات =وەرگرتنی سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات =سەربەخۆیی لە حووکمی [[بەریتانیا]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ =[[١٤ی ئایار]] [[١٩٤٨]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = |پلە_ڕووبەر =١٥١ەم |area_km2 = 20,770{{\}}22,072 ([[List of countries and dependencies by area|153rd]]) |area_sq_mi = ٨٬٠١٩{{\}}٨٬٥٢٢ |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتووان =٩٬٥١٧٬١٨١ |پلە_مەزەندەی_دانیشتووان =٩٥ەم |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتووان =[[٢٠٢٥]] |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتووان_ک. م. ٤گۆش =36503 |پلە_چڕیی_دانیشتوان =٣٠ەم |دراو = [[شێکێل]] ₪ |کۆدی_دراو =ILS |کاتی_ناوچەیی =IST |قەرەبووی_کات =+٢ |لای_لێخوڕین =ڕاست |پاشگر_دۆمەین = [[.il]] |کۆدی_تەلەفوون =٩٧٢ }} '''ئیسرائیل''' ({{بە عیبری|יִשְׂרָאֵל‎}})، بە فەرمی '''دەوڵەتی ئیسرائیل'''، وڵاتێکە لە ناوچەی [[باشووری شام]] لە [[ڕۆژاوای ئاسیا]]. لە باکوورەوە [[سنوورەکانی ئیسرائیل|ھاوسنوورە]] لەگەڵ [[لوبنان]]، لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[سووریا]]، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[ئوردن]]، و لە باشووری ڕۆژاواوە لەگەڵ [[میسر]]. [[دەشتی کەناراوەکانی ئیسرائیل|کەناراوی ڕۆژاوای ئیسرائیل]] دەکەوێتە سەر [[دەریای ناوەڕاست]]، لووتکەی باشووری دەگاتە [[دەریای سوور]]، و لە ڕۆژھەڵاتیشەوە [[نزمترین خاڵی زەوی]] لە نزیک [[دەریای مردوو]] ھەیە. [[ئورشەلیم]] شوێنی حکوومەت و [[بارودۆخی ئورشەلیم|پایتەختی ڕاگەیەندراوە]]،<ref>Akram, Susan M. , Michael Dumper, Michael Lynk, and Iain Scobbie, eds. 2010. "International Law and the Israeli-Palestinian Conflict: A Rights-Based Approach to Middle East Peace". Routledge. p. 119: "UN General Assembly Resolution 181 recommended the creation of an international zone, or corpus separatum, in Jerusalem to be administered by the UN for a 10-year period, after which there would be a referendum to determine its future. This approach applies equally to West and East Jerusalem and is not affected by the occupation of East Jerusalem in 1967. To a large extent it is this approach that still guides the diplomatic behaviour of states and thus has greater force in international law."</ref> لەکاتێکدا [[تێل ئەڤیڤ]] [[گووش دان|گەورەترین ناوچەی شارنشین]] و [[ئابووریی ئیسرائیل|ناوەندی ئابووریی]] ئیسرائیلە. [[خاکی ئیسرائیل]]، کە بە [[فەلەستین]] یان [[خاکی پیرۆز]]یش ناودەبرێت، نیشتمانی کەنعانییە کۆنەکان و دواتریش شانشینەکانی [[ئیسرائیل و یەھوودای کۆن|ئیسرائیل و یەھوودا]] و [[ھەسمۆنیی یەھوودا]] بووە. دەکەوێتە نزیک [[ڕێڕەوی شام|ڕێڕەوی کیشوەرەکان]]، [[مێژووی دانیشتووانناسیی فەلەستین (ناوچە)|دانیشتووانناسییەکەی گۆڕا]] لەژێر ئیمپراتۆریەتە جۆراوجۆرەکاندا. [[دژەسامییەتیی ئەورووپی]] لە سەدەی ١٩دا پەرەی بە بزووتنەوەی [[زایۆنیزم|زایۆنیست]] دا بۆ [[نیشتمانی جوولەکە]]، کە پاڵپشتی [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|بەریتانیا]]ی بەدەستھێنا بە [[ڕاگەیەندراوی بالفۆر]] لە ساڵی ١٩١٧. دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، بەریتانیا ناوچەکەی داگیرکرد و [[ژێرفەرمانی بەریتانیا بۆ سەر فەلەستین|فەلەستینی ژێر دەسەڵاتی بەریتانیا]]ی دامەزراند. فەرمانڕەوایی بەریتانیا و [[ئالیا|کۆچی جوولەکەکان]] لە سەروبەندی [[ھۆلۆکۆست]]دا [[ململانێی نێوان پێکھاتەکان لە فەلەستینی ژێر دەسەڵاتی بەریتانیا|گرژییەکانی نێوان عەرەب و جوولەکە]]ی چڕتر کردەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Morris |یەکەم= Benny |بەستەری نووسەر= Benny Morris|سەردێڕ= Righteous Victims: A History of the Zionist-Arab Conflict, 1881–2001 |بڵاوکەرەوە= Knopf |ساڵ= ١٩٩٩|edition= reprint |ژپنک= ٩٧٨-٠-٦٧٩-٧٤٤٧٥-٧|وتەگێڕانەوە= The fear of territorial displacement and dispossession was to be the chief motor of Arab antagonism to Zionism down to 1948 (and indeed after 1967 as well). |ناونیشان= https://books.google.com/books?id=746mQgAACAAJ |ڕێکەوتی سەردان= ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240322131219/https://books.google.com/books?id=746mQgAACAAJ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} Also quoted, among many, by Mark M. Ayyash (2019). "Hermeneutics of Violence: A Four-Dimensional Conception". University of Toronto Press, p. [https://books.google.com/books?id=W1G_DwAAQBAJ&pg=PA195 195] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240322131220/https://books.google.com/books?id=W1G_DwAAQBAJ&pg=PA195 |date=22 March 2024}}, {{ISBN|978-1-4875-0586-8}}. Accessed 22 March 2024.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Fildis |یەکەم١=Ayse |دوایین٢=Nisanci |یەکەم٢=Ensar |سەردێڕ=British Colonial Policy "Divide and Rule": Fanning Arab Rivalry in Palestine |ساڵ=٢٠١٩|journal=International Journal of Islamic and Civilizational Studies |بەرگ=٦|issue=1 |بڵاوکەرەوە=UTM Press |ناونیشان=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/78420814/ea601a07a2310f41e37ea266a47b38107202-libre.pdf?1641751843=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DBritish_Colonial_Policy_Divide_and_Rule.pdf&Expires=1715344527&Signature=UEfPzsmbLIHNW7Sd0jLxe4OpYu4sPt5claU2beASuCt0BXqpfOQmcXAcR9EAPzkenh~oHMrRZIUREfMTfqEosnMw8oqIVa2Ap6HVteACMhsC0VpH~MUmjcYs8f8rQUrWjZtnMuKwHetiRQ92Md~PThKv6lbAds05mX-cJzPamGLZ7fpx8xA3ejpYDXiG1uYE7Ks550xBEdWLCCPkfuOUJXMTbmJAucKnXRZnDL78EuDeQx0CNpSWdujVlcd82klFyLverJL5AAJs5AH2eHNVpXzym0fPdBy2YJWz5sgMYZOC9oN09cDXB007r7qRj2nFSL3Zs13Un0i~~1~pwbg__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240510121206/https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/78420814/ea601a07a2310f41e37ea266a47b38107202-libre.pdf?1641751843=&response-content-disposition=inline%20filename=British_Colonial_Policy_Divide_and_Rule.pdf&Expires=1715344527&Signature=UEfPzsmbLIHNW7Sd0jLxe4OpYu4sPt5claU2beASuCt0BXqpfOQmcXAcR9EAPzkenh~oHMrRZIUREfMTfqEosnMw8oqIVa2Ap6HVteACMhsC0VpH~MUmjcYs8f8rQUrWjZtnMuKwHetiRQ92Md~PThKv6lbAds05mX-cJzPamGLZ7fpx8xA3ejpYDXiG1uYE7Ks550xBEdWLCCPkfuOUJXMTbmJAucKnXRZnDL78EuDeQx0CNpSWdujVlcd82klFyLverJL5AAJs5AH2eHNVpXzym0fPdBy2YJWz5sgMYZOC9oN09cDXB007r7qRj2nFSL3Zs13Un0i~~1~pwbg__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە پەرەی سەند بۆ [[جەنگی ناوخۆیی ١٩٤٧–١٩٤٨ لە فەلەستینی ژێر دەسەڵاتی بەریتانیا|جەنگێکی ناوخۆیی]] دوای [[پلانی دابەشکردنی فەلەستین لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە|پلانی دابەشکردن]]ی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە ساڵی ١٩٤٧. ئیسرائیل [[ڕاگەیەندراوی سەربەخۆییی ئیسرائیل|سەربەخۆییی ڕای گەیاند]] کاتێک [[کۆتاییی دەسەڵاتی بەریتانیا بەسەر فەلەستین|دەسەڵاتی بەریتانیا کۆتایی ھات]] لە ١٤ی ئایاری ١٩٤٨، کە بەدوایدا [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|داگیرکارییەک]] لەلایەن [[جیھانی عەرەب|وڵاتانی عەرەبی]]یەوە ڕوویدا. [[ڕێککەوتننامەکانی ئاگربەستی ١٩٤٩|ئاگربەستی ١٩٤٩]] ئیسرائیلی لە دەرەوەی پلانی نەتەوە یەکگرتووەکان فراوانتر کرد،<ref name="Britannica">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Zionism {{!}} Definition, History, Examples, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Zionism |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181225204632/https://www.britannica.com/topic/Zionism |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەکاتێکدا ھیچ وڵاتێکی نوێی عەرەبی دروست نەکرا، و [[داگیرکردنی کەرتی غەززە لەلایەن کۆماری یەکگرتووی عەرەبییەوە|غەززە لەژێر کۆنترۆڵی میسر]] و [[لکاندنی کەناری ڕۆژاوا بە ئوردن|کەناری ڕۆژاوا لەلایەن ئوردنەوە فەرمانڕەوایی دەکرا]] مایەوە.<ref name="Britannica"/><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Meir-Glitzenstein |یەکەم١=Esther |ڕێکەوت=پاییزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Turning Points in the Historiography of Jewish Immigration from Arab Countries to Israel |journal=Israel Studies |بڵاوکەرەوە=Indiana University Press |بەرگ=٢٣|issue=3 |پەڕەکان=١١٤–١٢٢|doi=10.2979/israelstudies.23.3.15 |jstor=10.2979/israelstudies.23.3.15 |s2cid=150208821 |وتەگێڕانەوە=The mass immigration from Arab countries began in mid-1949 and included three communities that relocated to Israel almost in their entirety: 31,000 Jews from Libya, 50,000 from Yemen, and 125,000 from Iraq. Additional immigrants arrived from Egypt, Morocco, Tunisia, Turkey, Iran, India, and elsewhere. Within three years, the Jewish population of Israel doubled. The ethnic composition of the population shifted as well, as immigrants from Muslim counties and their offspring now comprised one third of the Jewish population—an unprecedented phenomenon in global immigration history. From 1952–60, Israel regulated and restricted immigration from Muslim countries with a selective immigration policy based on economic criteria, and sent these immigrants, most of whom were North African, to peripheral Israeli settlements. The selective immigration policy ended in 1961 when, following an agreement between Israel and Morocco, about 100,000 Jews immigrated to the State. From 1952–68 about 600,000 Jews arrived in Israel, three quarters of whom were from Arab countries and the remaining immigrants were largely from Eastern Europe. Today fewer than 30,000 remain in Muslim countries, mostly concentrated in Iran and Turkey.}}</ref>{{sfn|Fischbach|2008|p=٢٦–٢٧}} زۆربەی [[فەلەستینییەکان|عەرەبە فەلەستینییەکان]] لە کاتی [[نەکبە]]دا [[دەرکردن و ڕاکردنی فەلەستینییەکان لە ١٩٤٨|ڕایانکرد یان دەرکران]]، {{sfn|Slater|2020|pp=٨١–٩٢, ٣٥٠|ps=, "[p. 350] It is no longer a matter of serious dispute that in the 1947–48 period—beginning well before the Arab invasion in May 1948—some 700,000 to 750,000 Palestinians were expelled from or fled their villages and homes in Israel in fear of their lives—an entirely justifiable fear, in light of massacres carried out by Zionist forces."}}<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Ghanim |یەکەم١=Honaida |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٠٩|سەردێڕ=Poetics of Disaster: Nationalism, Gender, and Social Change Among Palestinian Poets in Israel After Nakba |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/40608203 |journal=[[International Journal of Politics, Culture, and Society]] |بەرگ=٢٢|پەڕەکان=٢٣–٣٩ [٢٥–٢٦]|doi=10.1007/s10767-009-9049-9 |jstor=40608203 |s2cid=144148068 |ژمارە=١|issn=0891-4486 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211106040944/https://www.jstor.org/stable/40608203 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |وتەگێڕانەوە=Around 750,000–900,000 Palestinians were systematically expelled from their homes and lands and about 531 villages were deliberately destroyed. |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Cleveland |یەکەم١=William L. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CuHaDwaAQBAJ&pg=PT290 |سەردێڕ=A History of the Modern Middle East |دوایین٢=Bunton |یەکەم٢=Martin |ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Westview Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٢٩-٩٧٥١٣-٤|زمان=en |پەڕە=٢٧٠|وتەگێڕانەوە=Not only was there no Palestinian Arab state, but the vast majority of the Arab population in the territory that became Israel-over 700,000 people-had become refugees. The Arab flight from Palestine began during the intercommunal war and was at first the normal reaction of a civilian population to nearby fighting-a temporary evacuation from the zone of combat with plans to return once hostilities ceased. However, during spring and early summer 1948, the flight of the Palestinian Arabs was transformed into a permanent mass exodus. ...}}</ref> لەکاتێکدا سەربەخۆییی ئیسرائیل بووە ھۆی [[دژەسامییەتی لە جیھانی عەرەبیدا]] و [[کۆچی بەکۆمەڵی جوولەکەکان لە جیھانی ئیسلامییەوە|کۆچی بەکۆمەڵی جوولەکەکان لەوێوە]]، بەتایبەتی بۆ ئیسرائیل. لەکاتێکدا سەربەخۆییی ئیسرائیل بووە ھۆی [[دژەسامییەتی لە جیھانی عەرەبیدا]] و [[کۆچی بەکۆمەڵی جوولەکەکان لە جیھانی ئیسلامییەوە|کۆچی بەکۆمەڵی جوولەکەکان لەوێوە]]، بەتایبەتی بۆ ئیسرائیل.<ref name=":05">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Beker |یەکەم=Avi |ڕێکەوت=٢٠٠٥|سەردێڕ=The Forgotten Narrative: Jewish Refugees from Arab Countries |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/25834637 |journal=Jewish Political Studies Review |بەرگ=١٧| issue=3/4 |پەڕەکان=٣–١٩|jstor=25834637 |issn=0792-335X |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240109013108/https://www.jstor.org/stable/25834637 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=":22">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dinstein |یەکەم=Yoram |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-cpKEAAAQBAJ&dq=650000+(72%25)+of+these+Jews+resettled+in+Israel.&pg=PA282 |سەردێڕ=Israel Yearbook on Human Rights, Volume 6 (1976) |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٤٢٢٨٧-٢|پەڕە=٢٨٢|زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240521171644/https://books.google.com/books?id=-cpKEAAAQBAJ&pg=PA282&lpg=PA282&dq=650000+(72%25)+of+these+Jews+resettled+in+Israel.&source=bl&ots=F8PgTaUHaN&sig=ACfU3U0WsIDoJxluxSyPsNK60ypjp280-A&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjnzt69mZ-GAxUiweYEHYlBh04ChDoAXoECAMQAw#v=onepage&q=650000%20(72%25)%20of%20these%20Jews%20resettled%20in%20Israel.&f=false |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای [[جەنگی شەش ڕۆژە]]ی ١٩٦٧، ئیسرائیل کەناری ڕۆژاوا، غەززە و [[داگیرکردنی نیمچەدوورگەی سینا لەلایەن ئیسرائیلەوە|سینا]]ی میسری داگیرکرد، و [[لکاندنی قودسی ڕۆژھەڵات بە ئیسرائیل|قودسی ڕۆژھەڵات]] و [[یاسای بەرزایییەکانی جۆلان|بەرزایییەکانی جۆلان]]ی سووریای لکاند. پەیماننامەی ئاشتی لەگەڵ [[پەیماننامەی ئاشتیی میسر و ئیسرائیل|میسر]] لە ساڵی ١٩٧٩ (سینا لە ساڵی ١٩٨٢ گەڕێندرایەوە) و [[پەیماننامەی ئاشتیی ئیسرائیل و ئوردن|ئوردن]] لە ساڵی ١٩٩٤ واژوو کران. [[ڕێککەوتنی ئۆسلۆ ١|ڕێککەوتننامەکانی ئۆسلۆ]]ی ١٩٩٣ [[خۆبەڕێوەبەریی فەلەستینی]] سنوورداری لە [[کەناری ڕۆژاوا]] و [[کەرتی غەززە|غەززە]] ھێنایە ئاراوە، لەکاتێکدا [[ڕێککەوتننامەکانی ئیبراھیم]]ی ٢٠٢٠ پەیوەندییەکانی لەگەڵ وڵاتانی زیاتری عەرەبی [[ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکانی عەرەب و ئیسرائیل|ئاسایی کردەوە]]، بەڵام [[ململانێی ئیسرائیل و فەلەستین]] بەردەوامە. [[یاسا بنەڕەتییەکانی ئیسرائیل]] [[کنێسێت]] وەک [[نوێنەرایەتیی ڕێژەیی|پەرلەمان]]ێکی ھەڵبژێردراو بە شێوەیەکی ڕێژەیی جێگیر دەکەن. ئەو [[کابینەی ئیسرائیل|حکوومەت]] پێکدەھێنێت، کە لەلایەن [[سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل|سەرۆک وەزیران]]ەوە سەرکردایەتی دەکرێت، و [[سەرۆککۆماری ئیسرائیل|سەرۆک کۆمار]]ی تا ڕادەیەکی زۆر ڕێوڕەسمی ھەڵدەبژێرێت. ئیسرائیل خاوەنی یەکێک لە گەورەترین ئابوورییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Israel datasets |ناونیشان=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/ISR |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.imf.org}}</ref> [[پێڕستی وڵاتانی ئاسیا و ئۆقیانووسیا بەپێی پێوەری گەشەپێدانی مرۆیی|یەکێکە لە بەرزترین ئاستەکانی بژێوی لە ئاسیا]]، و لەسەر ئاستی جیھان لە ڕیزبەندی [[پێڕستی وڵاتان بەپێی تێکرای بەرھەمی ناوخۆیی|٢٥ەمینە لە تێکرای بەرھەمی ناوخۆیی]] و [[پێڕستی وڵاتان بەپێی تێکرای بەرھەمی ناوخۆیی بۆ ھەر کەس|١٤ەمینە لە تێکرای بەرھەمی ناوخۆیی بۆ ھەر کەس]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=30 Wealthiest Countries by Per Capita Net Worth |ناونیشان=https://finance.yahoo.com/news/30-wealthiest-countries-per-capita-111348314.html |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=Yahoo Finance |زمان=en-US}}</ref> یەکێکە لە پێشکەوتووترین وڵاتانی جیھان لە ڕووی [[زانست و تەکنۆلۆژیا لە ئیسرائیل|پێشکەوتووی تەکنەلۆژییەوە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Global Innovation Index (GII) |ناونیشان=https://www.wipo.int/en/web/global-innovation-index |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=global-innovation-index |زمان=en-US}}</ref> ئیسرائیل بەشێکی گەورەتری ئابوورییەکەی بۆ توێژینەوە و پەرەپێدان تەرخان دەکات [[پێڕستی وڵاتانی سەروەر بەپێی خەرجییەکانی توێژینەوە و پەرەپێدان|زیاتر لە ھەر دەوڵەتێکی دیکە]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Global Innovation Index 2023, 15th Edition |ناونیشان=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2023/index.html |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوت=٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=World Intellectual Property Organization |doi=10.34667/tind.46596 |ژپنک=٩٧٨-٩٢-٨٠٥-٣٤٣٢-٠|زمان=en |دوایین١=Dutta |یەکەم١=Soumitra |دوایین٢=Lanvin |یەکەم٢=Bruno |دوایین٣=Wunsch-Vincent |یەکەم٣=Sacha}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Getzoff |یەکەم=Marc |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Most Technologically Advanced Countries In The World 2023 |ناونیشان=https://gfmag.com/data/non-economic-data/most-advanced-countries-in-the-world/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231108044803/https://gfmag.com/data/non-economic-data/most-advanced-countries-in-the-world/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Global Finance Magazine |زمان=en-US}}</ref> و وا بڕوادەکرێت کە [[ئیسرائیل و چەکی ناوەکی|خاوەنی چەکی ناوەکی بێت]]. تاکە وڵاتە کە خاوەنی زمانێکی فەرمیی [[بووژاندنەوەی زمانی عیبری|بووژاوە]] بێت، [[عیبریی مۆدێرن|عیبری]]، [[چاندی ئیسرائیل]] [[چاندی جوولەکە|دابونەریتە جوولەکەکان]] لەگەڵ کاریگەرییەکانی [[چاندی عەرەبی|عەرەب]] تێکەڵ دەکات. == مێژوو == === پێش مێژوو === [[شوێنی پێش مێژووی عوبەیدییە]] لە باکووری ئیسرائیل [[فراوانبوونی پێشوەختەی ھۆمینینەکان بۆ دەرەوەی ئەفریقا|بوونی مرۆڤە دێرینەکان]] نزیکەی ١٫٥ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر نیشان دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Tchernov |یەکەم=Eitan |بەستەری نووسەر=Eitan Tchernov |ڕێکەوت=١٩٨٨|سەردێڕ=The Age of 'Ubeidiya Formation (Jordan Valley, Israel) and the Earliest Hominids in the Levant |journal=[[Paléorient]] |بەرگ=١٤|issue=2 |پەڕەکان=٦٣–٦٥| doi=10.3406/paleo.1988.4455}}</ref> دووەم کۆنترین بەڵگەی [[مرۆڤی لەڕووی توێکارییەوە مۆدێرن|مرۆڤە لەڕووی توێکارییەوە مۆدێرنەکان]] [[ڕەچەڵەکی ئەفریقیی دوایینی مرۆڤە مۆدێرنەکان|دەرەوەی ئەفریقا]] بەردبوویەکی تەمەن ٢٠٠٬٠٠٠ ساڵەیە لە [[دەشکەوتی میسلیا]] لەسەر کێوی کارمێل.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Wade |یەکەم=Lizzie |ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Skull fragment from Greek cave suggests modern humans were in Europe more than 200,000 years ago |ناونیشان=https://www.science.org/content/article/skull-fragment-greek-cave-suggests-modern-humans-were-europe-more-200000-years-ago |journal=[[Science (journal)|Science]] |بڵاوکەرەوە=American Association for the Advancement of Science |doi=10.1126/science.aay6927 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> [[کالچەری ناتوفی]] (١٠٬٠٠٠ پێش زایین) ڕەنگە پەیوەندی بە [[زمانی پرۆتۆ-ئەفرۆئاسیایی]]یەوە ھەبێت<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Winfried Nöth |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Y4_It_sAuMYC&pg=PA293 |سەردێڕ=Origins of Semiosis: Sign Evolution in Nature and Culture |بڵاوکەرەوە=Walter de Gruyter |ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٩٧٨-٣-١١-٠٨٧٧٥٠-٢|پەڕە=٢٩٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Roger Blench, Matthew Spriggs |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NUvnqjutFmoC&pg=PT70 |سەردێڕ=Archaeology and Language IV: Language Change and Cultural Transformation |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٤-٨١٦٢٣-١|پەڕە=٧٠}}</ref> و بەھۆی وەرگرتنی [[نشینگەیی]] پێش [[سەرەتای کشتوکاڵ لە ڕۆژاوای ئاسیا|سەرھەڵدانی کشتوکاڵ]] و [[شۆڕشی نیۆلیتیک]] بەرچاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Hershkovitz |یەکەم١=Israel |بەستەری نووسەر١=Israel Hershkovitz |دوایین٢=Gopher |یەکەم٢=Avi |بەستەری نووسەر٢=Avi Gopher |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|chapter=Demographic, Biological and Cultural Aspects of the Neolithic Revolution: A View from the Southern Levant |chapter-url=https://www.researchgate.net/publication/225258426 |سەردێڕ=The Neolithic Demographic Transition and its Consequences |editor-last1=Bocquet-Appel | editor-first1=Jean-Pierre |editor-last2=Bar-Yosef |editor-first2=Ofer |editor-link2=Ofer Bar-Yosef |بڵاوکەرەوە=Springer Science+Business Media |پەڕە=٤٦٥|doi=10.1007/978-1-4020-8539-0_17 |ژپنک= ٩٧٨-١-٤٠٢٠-٨٥٣٨-٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === سەردەمەکانی بڕۆنز و ئاسن === ئاماژە سەرەتایییەکان بۆ شارەکانی «[[کەنعان]]ی» و دواتر [[ئیسرائیلییەکان|ئیسرائیلی]] لە دەقە دێرینەکانی [[ڕۆژھەڵاتی نزیکی کۆن|ڕۆژھەڵاتی نزیک]] و [[میسری کۆن|میسری]]دا (٢٠٠٠ پێش زایین) دەردەکەون؛ ئەم دانیشتووانە وەک [[شارە-دەوڵەت]]ە سەربەخۆکانی لەڕووی ڕامیارییەوە ڕێکخرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Canaanites |ناونیشان=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195393361/obo-9780195393361-0216.xml |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=obo |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230403082451/https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195393361/obo-9780195393361-0216.xml |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Glassman |یەکەم=Ronald M. |سەردێڕ=The Political Structure of the Canaanite City-States: Monarchy and Merchant Oligarchy |ڕێکەوت=٢٠١٧|ناونیشان=https://doi.org/10.1007/978-3-319-51695-0_49 |ئیش=The Origins of Democracy in Tribes, City-States and Nation-States |پەڕەکان=٤٧٣–٤٧٧|editor-last=Glassman |editor-first=Ronald M. |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|شوێن=Cham |بڵاوکەرەوە=Springer International Publishing |زمان=en | doi=10.1007/978-3-319-51695-0_49 |ژپنک=٩٧٨-٣-٣١٩-٥١٦٩٥-٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240429061941/https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-319-51695-0_49 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> لە ماوەی [[سەردەمی بڕۆنزی درەنگ]] (١٥٥٠–١٢٠٠ پێش زایین)، بەشێکی زۆری کەنعان [[دەوڵەتی پاشکۆ]]کانی [[شانشینی نوێی میسر]]یان پێکھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Braunstein |یەکەم١=Susan L. |ساڵ=٢٠١١|سەردێڕ=The Meaning of Egyptian-Style Objects in the Late Bronze Cemeteries of Tell el-Far'ah (South) |journal=Bulletin of the American Schools of Oriental Research |بەرگ=٣٦٤|issue=364 |پەڕەکان=١–٣٦|doi=10.5615/bullamerschoorie.364.0001 |jstor=10.5615/bullamerschoorie.364.0001 |s2cid=164054005}}</ref> لە ئەنجامی [[داڕمانی سەردەمی بڕۆنزی درەنگ]]، کەنعان کەوتە ناو پشێوییەوە و دەسەڵاتی میسری بەسەر ناوچەکەدا داڕما.<ref>Dever, William G. "Beyond the Texts", Society of Biblical Literature Press, 2017, pp. 89–93</ref><ref>S. Richard, "Archaeological sources for the history of Palestine: The Early Bronze Age: The rise and collapse of urbanism", "The Biblical Archaeologist" (1987)</ref> وا بڕوا دەکرێت باپیرانی [[ئیسرائیلییەکان]] [[گەلە دێرینە سامی-ئاخێوەرەکان]] بووبێتن کە خەڵکی ڕەسەنی ئەم ناوچەیە بوون.<ref name="Miller1986">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Miller |یەکەم١=James Maxwell |ناونیشان=https://archive.org/details/historyofancient00mill |سەردێڕ=A History of Ancient Israel and Judah |دوایین٢=Hayes |یەکەم٢=John Haralson |بڵاوکەرەوە=Westminster John Knox Press |ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٦٤-٢١٢٦٢-٩}}</ref>{{rp|78–79}} گێڕانەوە شوێنەوارییە نوێیەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئیسرائیلییەکان و کالچەرەکەیان لە گەلانی کەنعانییەوە جیابوونەتەوە لە ڕێگەی پەرەپێدانی ئایینێکی جیاوازی [[تایبەتپەرستی|تایبەتپەرست]]—و دواتر [[یەکتاپەرستی|یەکتاپەرست]]—کە چەقی لەسەر [[یەھوە]] بوو.<ref>Rendsberg, Gary (2008). "Israel without the Bible". In Frederick E. Greenspahn. The Hebrew Bible: New Insights and Scholarship. NYU Press, pp. 3–5</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Gnuse |یەکەم١=Robert Karl |سەردێڕ=No Other Gods: Emergent Monotheism in Israel |ڕێکەوت=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Sheffield Academic Press Ltd |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٠٧٥-٦٥٧-٦|پەڕەکان=٢٨, ٣١}}</ref> ئەوان بە شێوەیەکی دێرینی [[زمانی عیبری|عیبری]] قسەیان دەکرد، کە بە [[عیبریی ئینجیلی]] ناسراوە.<ref>Steiner, Richard C. (1997), "Ancient Hebrew", in Hetzron, Robert (ed.), "The Semitic Languages", Routledge, pp. 145–173, {{ISBN|978-0-415-05767-7}}</ref> نزیکەی لە ھەمان کاتدا، [[فەلەستییەکان]] لە باشووری [[دەشتی کەناراوەکانی ئیسرائیل|دەشتی کەناراوەکان]] نیشتەجێ بوون.{{sfn|Killebrew|2005|p=230}}{{sfn|Shahin|2005|p=٦}} [[پەڕگە:Mesad Hashavyahu ostracon.jpg|وێنۆک|[[ئۆستراکۆنی یاڤنێ-یام]]، نووسراوێکی بە [[ئەلفوبێی عیبریی دێرین|عیبریی دێرین]] کە بەڵگەنامەی بەڕێوەبردنە لە [[شانشینی یەھوودا|یەھوودا]]]] زۆربەی زانایانی مۆدێرن ھاوڕان لەسەر ئەوەی کە گێڕانەوەی [[کۆچی بەکۆمەڵ]] لە [[تەورات]] و [[پەیمانی کۆن]]دا بەو شێوەیەی وێنا کراوە ڕووی نەداوە؛ بەڵام ھەندێک لە ڕەگەزەکانی ئەم نەریتانە [[مێژووییبوونی ئینجیل|ڕەگە مێژووییەکان]]یان ھەیە.<ref>{{harvnb|Faust|2015|p=476}}: "While there is a consensus among scholars that the Exodus did not take place in the manner described in the Bible, surprisingly most scholars agree that the narrative has a historical core, and that some of the highland settlers came, one way or another, from Egypt."</ref><ref>{{harvnb|Redmount|2001|p=61}}: "A few authorities have concluded that the core events of the Exodus saga are entirely literary fabrications. But most biblical scholars still subscribe to some variation of the Documentary Hypothesis, and support the basic historicity of the biblical narrative."</ref> مشتومڕ لەسەر سەرەتاییترین بوونی [[مێژووی ئیسرائیل و یەھوودای دێرین|شانشینەکانی ئیسرائیل و یەھوودا]] و ڕادەی دەسەڵاتیان ھەیە. لەکاتێکدا ڕوون نییە ئایا [[شانشینی ئیسرائیل (پاشایەتیی یەکگرتوو)|شانشینی یەکگرتووی ئیسرائیل]] ھەبووە یان نا،<ref name="lipschits">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Lipschits |یەکەم١=Oded |سەردێڕ=The Jewish Study Bible |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٩٧٨٤٦-٥|editor1-last=Berlin |editor1-first=Adele |edition=2nd |زمان=en |chapter=The History of Israel in the Biblical Period |editor2-last=Brettler |editor2-first=Marc Zvi |chapter-url=https://books.google.com/books?id=yErYBAAAQBAJ |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230409160917/https://books.google.com/books?id=yErYBAAAQBAJ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Kuhrtp438">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kuhrt |یەکەم=Amiele |ناونیشان=https://archive.org/details/ancientneareastc00akuh/page/438 |سەردێڕ=The Ancient Near East |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٦٧٦٢-٨|پەڕە=[https://archive.org/details/ancientneareastc٠٠akuh/page/٤٣٨ ٤٣٨]}}</ref> مێژوونووسان و شوێنەوارناسان کۆکن لەسەر ئەوەی کە باکووری [[شانشینی ئیسرائیل (سامیرە)|شانشینی ئیسرائیل]] نزیکەی ٩٠٠ پێش زایین ھەبووە<ref name="Finkelstein">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Finkelstein |یەکەم١=Israel |سەردێڕ=The Bible Unearthed: archaeology's new vision of ancient Israel and the origin of its stories |دوایین٢=Silberman |یەکەم٢=Neil Asher |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٨٤-٨٦٩١٢-٤|edition=1st Touchstone}}</ref>{{rp|169–195}} و [[شانشینی یەھوودا]] نزیکەی ٨٥٠ پێش زایین.<ref name="Finkelstein, Israel, (2020)">Finkelstein, Israel, (2020). [https://books.google.com/books?id=wH3-DwAAQBAJ&pg=PA33 "Saul and Highlands of Benjamin Update: The Role of Jerusalem"], in Joachim J. Krause, Omer Sergi, and Kristin Weingart (eds.), "Saul, Benjamin, and the Emergence of Monarchy in Israel: Biblical and Archaeological Perspectives", SBL Press, Atlanta, GA, p. 48, footnote 57: "...They became territorial kingdoms later, Israel in the first half of the ninth century BCE and Judah in its second half..."</ref><ref name="Pitcher">[https://books.google.com/books?id=tu02muKUVJ0C&pg=PA229 The Pitcher Is Broken: Memorial Essays for Gosta W. Ahlstrom, Steven W. Holloway, Lowell K. Handy, Continuum, 1 May 1995] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230409160404/https://books.google.com/books?id=tu02muKUVJ0C&pg=PA229 |date=9 April 2023}} Quote: "For Israel, the description of the battle of Qarqar in the Kurkh Monolith of Shalmaneser III (mid-ninth century) and for Judah, a Tiglath-pileser III text mentioning (Jeho-) Ahaz of Judah (IIR67 = K. 3751), dated 734–733, are the earliest published to date."</ref> شانشینی ئیسرائیل لەو دووانە گەشاوەتر بوو و زوو بوو بە ھێزێکی ناوچەیی، پایتەختەکەشی لە [[سامیرە (شاری دێرین)|سامیرە]] بوو؛<ref>{{harvnb|Finkelstein|Silberman|2002|pp=146–147}}: Put simply, while Judah was still economically marginal and backward, Israel was booming. … In the next chapter we will see how the northern kingdom suddenly appeared on the ancient Near Eastern stage as a major regional power.</ref><ref name=":04">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Finkelstein |یەکەم=Israel |سەردێڕ=The Forgotten Kingdom: the archaeology and history of Northern Israel |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٩٨٣-٩١١-٣|پەڕەکان=٦٥–٦٦; ٧٣; ٧٤; ٧٨; ٨٧–٩٤|oclc=٨٨٠٤٥٦١٤٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Finkelstein |یەکەم=Israel |ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Observations on the Layout of Iron Age Samaria |journal=Tel Aviv |بەرگ=٣٨|issue=2 |پەڕەکان=١٩٤–٢٠٧|doi=10.1179/033443511X13099584885303 |issn=0334-4355 |s2cid=128814117}}</ref> لەژێر دەسەڵاتی [[بنەماڵەی عۆمری]]دا، کۆنترۆڵی [[سامیرە]]، [[جەلیل]]، بەشی سەرەوەی [[دۆڵی ئوردن]]، [[دەشتی شارۆن]] و بەشێکی زۆری [[ترانسئوردن (ناوچە)|ترانسئوردن]]ی دەکرد.<ref name=":04"/> شانشینی ئیسرائیل لە دەوروبەری ٧٢٠ پێش زایین لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ]]وە [[سامێرینا|داگیرکرا]].<ref name="Broshi 2001 174">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Broshi |یەکەم=Maguen |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=etTUEorS1zMC&pg=PAPA174 |سەردێڕ=Bread, Wine, Walls and Scrolls |بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing |ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٢٧-٢٠١-٦|پەڕە=١٧٤|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230210203455/https://books.google.com/books?id=etTUEorS1zMC&pg=PAPA174 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> شانشینی یەھوودا، لەژێر دەسەڵاتی [[شوێنکەوتووی داوود|داوودی]]دا و بە پایتەختیی [[قودس]]، دواتر بوو بە [[دەوڵەتی پاشکۆ]]ی سەرەتا ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ و پاشان [[ئیمپراتۆریەتیی بابلیی نوێ]]. مەزەندە دەکرێت [[مێژووی دانیشتووانناسیی ناوچەی فەلەستین|دانیشتووانی ناوچەکە]] لە دەوروبەری ٤٠٠٬٠٠٠ کەس بووبێت لە [[سەردەمی ئاسنی دووەم]]دا.<ref name=":42">Broshi, M. , & Finkelstein, I. (1992). [https://www.academia.edu/40790691/M_Broshi_and_I_Finkelstein_The_Population_of_Palestine_in_Iron_Age_II_BASOR_287_1992_pp_47_60 "The Population of Palestine in Iron Age II"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230305224039/https://www.academia.edu/40790691/M_Broshi_and_I_Finkelstein_The_Population_of_Palestine_in_Iron_Age_II_BASOR_287_1992_pp_47_60 |date=5 March 2023}}. "Bulletin of the American Schools of Oriental Research", "287"(1), 47–60.</ref> لە ٥٨٧/٦ پێش زایین، دوای [[ڕاپەڕینەکانی یەھوودا دژی بابل|ڕاپەڕین لە یەھوودا]]، شا [[نەبووخەدنسەری دووەم]] [[گەمارۆدانی قودس (٥٨٧ پێش زایین)|قودسی گەمارۆ دا و وێرانی کرد]] و ھەروەھا [[پەرستگای سولەیمان]]،<ref>{{harvnb|Finkelstein|Silberman|2002|p=307}}: "Intensive excavations throughout Jerusalem have shown that the city was indeed systematically destroyed by the Babylonians. The conflagration seems to have been general. When activity on the ridge of the City of David resumed in the Persian period, the-new suburbs on the western hill that had flourished since at least the time of Hezekiah were not reoccupied."</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lipschits |یەکەم=Oded |ڕێکەوت=١٩٩٩|سەردێڕ=The History of the Benjamin Region under Babylonian Rule |journal=Tel Aviv |بەرگ=٢٦|issue=2 |پەڕەکان=١٥٥–١٩٠|doi=10.1179/tav.1999.1999.2.155 |issn=0334-4355}}</ref> شانشینەکەی ھەڵوەشاندەوە و [[بێسەروشوێنکردنی بابلی|زۆربەی نوخبەی یەھوودی بۆ بابل دوورخستەوە]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wheeler |یەکەم=P. |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Review of the book Song of Exile: The Enduring Mystery of Psalm 137, by David W. Stowe |journal=The Catholic Biblical Quarterly |بەرگ=٧٩|issue=4 |پەڕەکان=٦٩٦–٦٩٧|doi=10.1353/cbq.2017.0092 |s2cid=171830838}}</ref> === شانشینی ئیسرائیل و جودا === [[پەڕگە:Kingdoms of Israel and Judah map 830-ms.svg|وێنۆک|430x430پیکسڵ|شانشینی ئیسرائیل و جودا؛ ساڵی ٨٣٠ پێش زاین]] لە دەوروبەری ساڵانی ١٠٠٠ پ. ز دوو شانشینی (ئیسرائیلی/عیبری) پێکھات # باناوی شنشینی ئیسرائیل - باکوور # شانشینی (یەھوود/جودا) - باشوور ھەردوو شانشینەکە لە [[تەورات]] و [[ئینجیل]] ئاماژەیان پێکراوە<ref>https://tsjok45.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/07/finkelstein-israel_the-bible-unearthed.pdf</ref> ==== ململانێ و ئیمپراتۆرییەتەکان ==== ناوچەکە لەم ماوەیەدا ز زۆر بە جێگیری نەماوەتەوە ئاشوورییەکان شانشینی ئیسرائیلیان داگیرکرد (٧٢٢ پێش زایین) [[بابل|بابلییەکان]] (جودا/یەھوودا)یان داگیرکرد (٥٨٦ پێش زایین) و ئۆرشەلیمیان وێرانکرد<ref>https://www.britannica.com/event/Babylonian-Captivity</ref> زۆرێک لە جووەکانیان دەربەدەر کرد لەم ماوەیەدا<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Jerusalem_(587_BC)#cite_note-:42-8</ref> لەپاشان فارسەکان دەستیان بەسەردا گرت و ڕێگەیان دا ھەندێک جوو بگەڕینەوە بۆ شوێنی خۆیان.<ref>https://www.britannica.com/event/Babylonian-Captivity</ref><ref>https://www.britannica.com/topic/Achaemenian-Empire</ref> === دەسەڵاتی یۆنانی و ڕۆمانییەکان === لەپاش ئەمانە دەسەڵاتی [[یۆنانی کۆن|یۆنانییەکان]] پەرەیسەند لە نێون ساڵانی (٣٣٠ پێش زایین) [[ئەسکەندەری مەزن]] ناوچەکەی داگیرکرد لەگەڵ زۆرینەی ناوچەکانی [[مێزۆپۆتامیا]] و [[ئاناتۆلیا|ئەناتۆڵی ڕۆژاوا]] و [[کوردستان|کوردستانیش]]؛ لەپاشان چەندنین فەرمانڕەوای یۆنانی بەڕێوەیان بردووە.<ref>https://academic.oup.com/jts/article-abstract/60/1/221/1684588?redirectedFrom=fulltext</ref><ref>https://www.jewishhistory.org/alexander-the-great/</ref> دەسەڵاتداری یۆنانییەکان بەردەوام بوو ھەتا لەپڕێکدا ڕۆمانییەکان ([[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتینییەکان)]] دەسەڵاتیانگرتەدەست لە ساڵانی (٦٣ پێش زایین)<ref>https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire</ref> === پاش ھاتنی ساڵی زایینی === لە ساڵی (٧٠ زایینی) دا دەسەڵاتداری ڕۆمانییەکان ھەر بەردەوام بوو بەجۆرێک کە دووبارە ھێرشکرایەوە سەر ئۆرشەلیم و دووەم پەرستگای پیرۆزی جووەکانیان وێرانکرد؛ ھەندێک لە جووەکانیان کوشت و ھەندێکیشیان لابران.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Jerusalem_during_the_Byzantine_period</ref> ==== پاش پەرەسەندنی ئیسلام ==== لە سەدەی حەوتەمی زایینی بە دیاریکراوی ساڵانی (٦٣٧ زایینی) دەستیانبەسەر زۆر ناوچە داگرت و کۆتاییان بە دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسنییەکان]] و بێشێکی زۆر لە دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بێزەنتینییەکان]] (ڕۆمانییەکان) ھێنا لەژێر فەرمانڕەوایی [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]] زۆرێک لە ناوچەکانی [[فەلەستین]] و [[کوردستان|کوردستانیان]] دەستبەسەرداگرت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of Palestine |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Palestine |وێبگە=Encyclopaedia Britannica}}</ref> و زمانی عەرەبی و ئیسلامیان بڵاوکردەوە لەو ناوچانەدا و زۆربەی ھەرەزۆری ناوچەکان عەرەب نیشتەجێکران.<ref>https://global.oup.com/academic/product/the-oxford-history-of-the-ancient-near-east-9780190687854?cc=iq&lang=en&</ref><ref>https://tsjok45.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/07/finkelstein-israel_the-bible-unearthed.pdf</ref><ref>https://academic.oup.com/jts/article-abstract/60/1/221/1684588?redirectedFrom=fulltext</ref> [[پەڕگە:The Crusader States in 1135.svg|وێنۆک|433x433پیکسڵ|نەخشەی دەسەڵاتی ھێزی خاچھەڵگران لە ساڵی ١١٣٥ی زایینی]] === ھاتنەوەی دەسەڵاتداری مەسیحی === لەسەڵانی (١٠٩٥–١٠٩٩) ڕێکخراوێکی سوپای زۆر گەورە دروستکرا بەناوی [[شەڕەکانی خاچھەڵگران|سووپای خاچھەڵگران]]<ref>https://www.britannica.com/event/Crusades/The-First-Crusade-and-the-establishment-of-the-Latin-states</ref> توانیان لە کۆتاییدا کۆتایی بە دەسەڵاتی ئیسلامی بھێنن لە ناوچەکە خرایە ژێر دەسەڵاتی ھێزی خاچھەڵگران بە دیریکراوی لە ساڵی ١٠٩٩ی زایینی [[ئورشەلیم]]یان خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیان<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kingdom_of_Jerusalem#:~:text=The%20Crusaders%20arrived%20at%20Jerusalem,newly%20created%20Kingdom%20of%20Jerusalem.</ref> بۆ ماوەی ٢٠٠ ساڵ فەرمانڕەواییان بەردەوام بوو<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Timeline_of_the_Kingdom_of_Jerusalem</ref> ؛ لە گرنگترین فەرمانڕەواکانی ئەم ماوەیە '''[[باڵدوینی چوارەم]]''' بوو کە پاشای شانشینی ئۆرشەلیم بوو.<ref>https://www.britannica.com/biography/Baldwin-IV-king-of-Jerusalem</ref> لە پاش ئەم ماوەیەدا ھێزە ئیسلامیەکان یەکیانگرتەوە و کۆتاییان ھێنا بە دەسەڵاتی مەسیحییەکان.<ref>https://www.historyextra.com/period/medieval/crusades-causes-history-when-how-many-were-there-death-toll/</ref> ==== پاش ھاتن و ڕووخانی عوسمانییەکان ==== ساڵی ١٥١٧ی زایینی [[عوسمانییەکان]] [[فەلەستین]]یان داگیرکرد بۆ ماوی ٤٠٠ ساڵ کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئەوان<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Ottoman_Palestine#:~:text=The%20Ottoman%20Empire%20proceeded%20to,the%20Mamluk%20capital%20in%20Egypt.</ref> ھەتا ساڵی ١٩١٧ لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] ڕووداوێکی مێژووی گەورە ڕوویدا ئەویش ڕووخانی دەسەڵاتی [[عوسمانی]] بوو لەلایەن [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانییەکان]].<ref>https://jewishvirtuallibrary.org/ottoman-rule-1517-1917</ref> === دەسەڵاتی بەریتانییەکان === لە پاش ساڵانی ١٩١٧ی زایینی دا بەریتانییەکان ناوچەی ئیسرائیلیان کۆنتڕۆڵکرد<ref>https://www.britannica.com/place/Palestine/World-War-I-and-after</ref>؛ لێرەوە ناکۆکییەکی نوێ پەرەیسەند ئەویش ناکۆکی نێوان عەرەبە ھاوردەکان و ئیسرائیلییەکان بوو ئەمەش بوو<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Arab–Israeli_conflict#:~:text=In%201917%2C%20British‑led%20troops,nothing%20shall%20be%20done%20which</ref> ھۆی پێکدادانی نێوانیان لە ڕووی کۆمەڵایەتی و ڕامیارییەوە ئەمە بەردەوام بوو ھەتاوەک و ساڵی ١٩٤٧. ====== پلانی نەتەوە یەکگرتووەکان ====== * لە ساڵی '''١٩٤٧''' [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] نەخشەڕێگایەکی پێشنیارکرد کە بریتیبوو لە جیاکردنەوەی ناوچەکە بۆ دوو بەش بەشێکی بۆ جووەکان و بەشێکی بۆ [[عەرەب]]ەکان.<ref>https://www.britannica.com/event/1948-Arab-Israeli-War</ref><ref>https://history.state.gov/milestones/1945-1952/arab-israeli-war</ref><ref>https://digitallibrary.un.org/record/3792734?ln=en&v=pdf</ref> لە دەرەنجامدا ئیسرائیل قبووڵی کرد بەڵام عەرەبەکان قبووڵیان نەکرد و دەوڵەتە عەرەبییەکانیش دەستیانکرد بە ھێرشکردنە سەر ئیسرائیل؛ سەر ئەنجام لە ساڵی ١٩٤٨ ئیسرائیل سەرکەوت و فراوانتر بوو ھەتا وەک و نزیکەیی ھەموو ڕووبەری ناوچەدێرینەکانی خۆی گرتەوە. <ref>https://www.idf.il/en/mini-sites/wars-and-operations/israels-war-of-independence-1948/#:~:text=The%20Fight%20for%20Independence,withdrawal%20on%20May%2014%2C%201948.</ref> === لەدوای جەنگی ١٩٦٧ === {{سەرەکی|شەڕی شەش ڕۆژە}} ئەم جەنگە لەنێوان [[عەرەب]] و دەوڵەتی ئیسرائیل بوو تێیدا لە کۆتاییدا بەھاوکاری [[ئەمریکا]]، ئیسرائیل سەرکەوت<ref>https://history.state.gov/milestones/1961-1968/arab-israeli-war-1967#:~:text=Between%20June%205%20and%20June,the%20Soviet%20Union%20to%20intervene.</ref>؛ دەسکەوتەکانی ئیسرائیل<ref>https://www.gov.il/en/pages/israel-after-the-six-day-war</ref> گرتنی [[بەرزایییەکانی جۆلان]] و لە [[کەرتی ڕۆژاوا]] گرتنەوەی کۆنتڕۆڵ لە [[کەرتی غەززە]] کۆنتڕۆڵکردنی [[نیمچەدوورگەی سینا]].<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Six-Day_War#:~:text=Israel%20is%20believed%20to%20have,nuclear%20weapon%20by%20December%201966.</ref><ref>https://www.gov.il/BlobFolder/generalpage/israel-after-the-six-day-war/en/English_HISTORY_MAPS_Israel-after-Six-Day-War.jpg</ref> == ڕەگناسی == [[پەڕگە:Political map of Israel-Palestine.jpg|وێنۆک|نەخشەی [[ڕامیاری]] ئیسرائیل و بەڕێوەبەرایەتیی [[میری]]ی [[فەلەستین]]]] لە کۆندا یۆنانییەکان بە گەلی ناوچەی [[کەنعان]]یان دەگوت «فۆنیسیا-فینیقیا» ،{{تێبینی|ئەو ناوەیە کە [[ھۆمیرۆس]] و [[ھێرۆدۆت]] بە کەنارەکانی باکووری [[شام]] ([[لوبنان]]ی ئەمڕۆ، بەشێک لە کەنارەکانی [[سووریا]] و باکووری [[فەلەستین]])یان داوە. وشەکە لە یۆنانی «Phoinix» وەرگیراوە، بە واتای «وەنەوشەیی»، بەھۆی بۆیەی بەناوبانگی مورێکسیانەوە.<ref>https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/phoenicia-phoenicians</ref>}} کە دەستەواژەیەک بوو بۆ کەنعانییەکان. دەستەواژەی [[فەلەستین]] پەیوەست نییە بە زمانی [[عەرەبی]] لە ڕووی ڕەگ و ڕیشەوە.<ref>https://www.euppublishing.com/doi/10.3366/hlps.2016.0140</ref>{{تێبینی|یەکەم کەس کە ئەم ناوەی لە ڕووی جوگرافییەوە بە زمانی [[یۆنانیی کۆن|یۆنانی]] بەکارھێنا، مێژوونووسی یۆنانی [[ھێرۆدۆت]] بوو لە سەدەی پێنجەمی پێش زایین (٤٥٠ پێش زایین) لە پەرتووکی «مێژووەکان». ناوبراو بە «پارێزگایەکی سووریا بە ناوی فەلەستین» وەسفی کردووە، و بە وردی سنوورەکانی بەو شێوەیە پێناسە کردووە کە دەکەوێتە باشووری فینیقیا و درێژدەبێتەوە بۆ سنوورەکانی [[میسر]].<ref>https://www.jpost.com/opinion/article-752532</ref>}} ناوەکانی [[خاکی ئیسرائیل]] و منداڵانی ئیسرائیل بە درێژاییی مێژوو بۆ ئاماژەدان بە [[شانشینی ئیسرائیل (پاشایەتیی یەکگرتوو)|شانشینی ئیسرائیل]]ی پەرتووکی پیرۆز و ھەموو گەلی [[جووەکان|جوو]] بەکارھێنراون. [[ئیسرائیل (ناو)|ناوی «ئیسرائیل»]] ([[عیبری]]: {{lang|he-Latn|Yīsrāʾēl}}؛ [[سەپتۆجینت]]، بە [[یۆنانیی کۆن]]: Ἰσραήλ، بە [[لاتینی]]: Israēl، «[[ئێل (خواوەند)|ئێل (خوا)]] بەردەوام دەبێت/حوکم دەکات») ئاماژەیە بۆ پێشەوا [[یەعقووب]] کە، بە بۆچوونی [[کتێبی پیرۆزی عیبری|پەرتووکی پیرۆزی عیبری]]، دوای ئەوەی بە سەرکەوتوویی لەگەڵ [[فریشتەی پەروەردگار]] [[زۆرانبازی]] کرد، ئەو ناوەی لێنرا.<ref>{{cite encyclopedia |author=Geoffrey W. Bromiley |url=https://books.google.com/books?id=yklDK6Vv0l4C&pg=PA907 |title=Israel |encyclopedia=[[International Standard Bible Encyclopedia]]: E–J |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing |date=1995 |page=907 |isbn=978-0-8028-3782-0}}</ref> کۆنترین بەرھەمی شوێنەواریی ناسراو کە ناوی «ئیسرائیل» وەک کۆمەڵێک بھێنێت، [[کێلی مێرنێپتا]]ی [[میسری کۆن]]ە (کە مێژووەکەی بۆ کۆتاییی سەدەی ١٣یەمی پێش زایین دەگەڕێتەوە).<ref>{{harvnb|Barton|Bowden|2004|p=126}}</ref> «کێلی مێرنێپتا… بە کۆنترین بەڵگە لە دەرەوەی پەرتووکی پیرۆز دادەنرێت بۆ بوونی ئیسرائیل تا سەدەی ١٣یەمی پێش زایین.»<ref name="NollMerneptah">K.L. Noll, [https://books.google.com/books?id=hMeRK7B1EsMC&pg=PA139 "Canaan and Israel in Antiquity: A Textbook on History and Religion,"] A&C Black, 2012, rev.ed. pp. 137ff.</ref><ref name="ThompsonMerneptah">[[تۆماس ل. تۆمپسۆن|Thomas L. Thompson]], [https://books.google.com/books?id=RwrrUuHFb6UC&pg=PA275 "Early History of the Israelite People: From the Written & Archaeological Sources,"] Brill, 2000 pp. 275–276</ref> [[ئیسرائیل (ناو)|ناوی کەسیی «ئیسرائیل»]] زۆر پێشتر دەردەکەوێت، لە [[ئیبلا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hasel |یەکەم=Michael G. |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٤|سەردێڕ=Israel in the Merneptah Stela |journal=Bulletin of the American Schools of Oriental Research |بەرگ=٢٩٦|issue=296 |پەڕەکان=٤٥–٦١|doi=10.2307/1357179 |jstor=1357179 |s2cid=164052192}}{{ھن}}{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bertman |یەکەم=Stephen |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1C4NKp4zgIQC&q=ebla%20israel%20ishmael%20abraham&pg=PA317 |سەردێڕ=Handbook to Life in Ancient Mesopotamia |ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٨٣٦٤-١}}{{ھن}}{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Meindert Dijkstra |سەردێڕ=Between Evidence and Ideology Essays on the History of Ancient Israel read at the Joint Meeting of the Society for Old Testament Study and the Oud Testamentisch Werkgezelschap Lincoln Nebraska, July 2009 |ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Brill |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٨٧٣٧-٥|editor1-last=Becking |editor1-first=Bob |پەڕە=٤٧|chapter=Origins of Israel between history and ideology |وتەگێڕانەوە=As a West Semitic personal name it existed long before it became a tribal or a geographical name. This is not without significance, though it rarely mentioned. We learn of a maryanu named ysr"il (*Yiįsr—a"ilu) from Ugarit living in the same period, but the name was already used a thousand years before in Ebla. The word Israel originated as a West Semitic personal name. One of the many names that developed into the name of the ancestor of a clan, of a tribe and finally of a people and a nation. |editor2-last=Grabbe |editor2-first=Lester}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Lemche |یەکەم١=Niels Peter |ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=The Israelites in History and Tradition |بڵاوکەرەوە=Westminster John Knox Press |ناونیشان={{Google books |JIoy7PagAOAC |پەڕە=PA٣٥|plainurl=yes}} |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٦٤-٢٢٧٢٧-٢}}</ref> لە [[ژێرفەرمانی بەریتانیا بۆ سەر فەلەستین|ژێرفەرمانی بەریتانیا]] (١٩٢٠–١٩٤٨)، ھەموو ناوچەکە بە «[[فەلەستین]]» دەناسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://time.com/3445003/mandatory-palestine/ |سەردێڕ=Mandatory Palestine: What It Was and Why It Matters |نووسەر=Noah Rayman |magazine=[[تایم (گۆڤار)|Time]] |ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190518140257/http://time.com/3445003/mandatory-palestine/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Avalon Project: The Palestine Mandate |ناونیشان=https://avalon.law.yale.edu/20th_century/palmanda.asp |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=avalon.law.yale.edu}}</ref> لە کاتی [[ڕاگەیاندنی سەربەخۆییی ئیسرائیل|دامەزراندنی لە ساڵی ١٩٤٨]]، وڵاتەکە بە فەرمی ناوی «دەوڵەتی ئیسرائیل» ({{langx|he|מְדִינַת יִשְׂרָאֵל}}، {{Audio|He-Medinat Israel.ogg|{{transliteration|engvar=gb|he|''Medīnat Yisrā'el''}}|help=no}} {{IPA|he|mediˈnat jisʁaˈʔel}}؛ {{langx|ar|دَوْلَة إِسْرَائِیل}}، {{transliteration|engvar=gb|ar|ALA-LC|''Dawlat Isrāʼīl''}}, {{IPA|ar|dawlat ʔisra:ˈʔi:l}})ی وەرگرت، دوای ئەوەی ناوەکانی دیکەی [[ڕاگەیاندنی سەربەخۆییی ئیسرائیل#ناو|پێشنیارکراو]] لەوانە «[[خاکی ئیسرائیل]]» ({{lang|he-Latn|Eretz Yisrael}})، «ئەبەر» (لە باپیری [[ئەبەر]])، «[[زایۆن]]»، و «[[یەھوودا]]»، تاوتوێ کران بەڵام ڕەتکرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ئیش=[[پەلەستاین پۆست|The Palestine Post]] |ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٧|پەڕە=١|سەردێڕ=Popular Opinion |ناونیشان=http://www.jpress.org.il/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib:LowLevelEntityToSaveGifMSIE_TAUEN&Type=text/html&Locale=english-skin-custom&Path=PLS/1947/12/07&ChunkNum=-1&ID=Ar00105&PageLabel=1 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120815030044/http://www.jpress.org.il/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib%3ALowLevelEntityToSaveGifMSIE_TAUEN&Type=text%2Fhtml&Locale=english-skin-custom&Path=PLS%2F1947%2F12%2F07&ChunkNum=-1&ID=Ar00105&PageLabel=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/jj.18254265 |سەردێڕ=Israel: The First Decade of Independence |ڕێکەوت=١٩٩٥|بڵاوکەرەوە=State University of New York Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-٢٢٦٠-١}}</ref> ناوی «ئیسرائیل» لەلایەن [[دەیڤید بن گوریۆن]] پێشنیار کرا و بە دەنگی ٦–٣ پەسەند کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://info.jpost.com/1998/Supplements/Jubilee/2.html |سەردێڕ=One Day that Shook the world |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120112220409/http://info.jpost.com/1998/Supplements/Jubilee/2.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[قودس پۆست|The Jerusalem Post]] |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ١٩٩٨|نووسەر=Elli Wohlgelernter}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Forman |یەکەم=Jacob |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Jewish Word {{!}} Israel: What's in a Name? |ناونیشان=https://momentmag.com/jewish-word-israel-whats-in-a-name/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Moment Magazine |زمان=en-US}}</ref> لە ھەفتەکانی یەکەمی دوای دامەزراندنی، حکوومەت زاراوەی «[[ئیسرائیلییەکان|ئیسرائیلی]]»ی ھەڵبژارد بۆ ئاماژەدان بە ھاووڵاتییەکی دەوڵەتەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,798687-2,00.html |magazine=[[تایم (گۆڤار)|Time]] |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ١٩٤٨|سەردێڕ=On the Move |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071016074447/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C798687-2%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> == جوگرافیا == [[پەڕگە:Israel_Topography.png|وێنۆک|نەخشەی بەرز و نزمی ئیسرائیل]] سنوورە سیاسییەکانی ئیسرائیل یەکێکە لەو بابەتانەی کە زۆرترین مشتومڕی لەسەرە لە جیھاندا، بەو پێیەی لە سەرەتای دامەزراندنییەوە لە ساڵی ١٩٤٨ەوە تا ئێستا سنوورە فەرمییەکانی خۆی بە تەواوی ڕانەگەیاندووە، ئەو بەشە سنوورانەی کە لە نێوان ئیسرائیل و وڵاتانی دراوسێیدا ڕێککەوتوون، سنووری [[میسر]] (کە تێدەپەڕێت لە نێوان [[نیمچەدوورگەی سینا]] و نەگێڤ) و دوو بەشی سنووری [[ئوردن]] (لە وادی عەرەبە و لە مەرج بیسان)، کە لەدوای واژووکردنی دوو پەیماننامەی ئاشتی دەستنیشانکران. لە ساڵی ٢٠٠٠ ئیسرائیل داوای لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] کرد سنوورەکانی نێوان خۆی و لوبنان دیاری بکات و ھێزەکانی بەپێی فەرمانە نێونەتەوەیییەکان (بەناوی «ھێڵی شین») لە باشووری [[لوبنان]] کشانەوە. لە مانگی ئابی ٢٠٠٥ ئیسرائیل «ھێڵی سەوز»ی دەوروبەری [[کەرتی غەززە]]ی وەک سنووری خۆی ڕاگەیاند. دەوڵەتی ئیسرائیل دەکەوێتە کیشوەری [[ئاسیا]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و ھاوسنوورە لەگەڵ [[دەریای ناوین]]. لە ڕووی جوگرافییەوە ئیسرائیل وڵاتێکی بچووکە کە ڕووبەرەکەی نزیکەی ڕووبەری [[پارێزگای سلێمانی]]یە، و ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ٩٫٧ ملیۆن کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://hulul.el-jeel.com/200412/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231010211823/https://hulul.el-jeel.com/200412/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرەتای دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسرائیلەوە تا ئێستا، ئیسرائیل لایەنێک بووە لە ململانێکانی ناوچەکە، بەتایبەتی لەگەڵ میسر، سووریا، لوبنان، ئوردن و فەلەستینییەکان. == حکوومەت و سیاسەت == === پایتەخت === [[پەڕگە:Jerusalem, old city, historical religious sights, القدس البلده القديمه 34.jpg|وێنۆک|[[ئورشەلیم]]، پایتەختی ئیسرائیل]] [[قودس|ئورشەلیم]] پایتەختی وڵاتی ئیسرائیلە<ref>https://www.whitehouse.gov/briefings-statements/2025/12/presidential-message-on-the-eighth-anniversary-of-recognizing-jerusalem-as-the-capital-of-the-state-of-israel/</ref> بەپێی یاسای «بنەڕەتی ئورشەلیم، پایتەختی ئیسرائیل»ە، کە لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٩٨٠ لەلایەن کنێسێتەوە پەسەندکرا، گەورەترین شاری ئیسرائیل شاری [[ئورشەلیم]]ە<ref>https://www.aljazeera.net/encyclopedia/2023/10/13/مدينة-تل-أبيب-من-حي-لليهود-إلى-عاصمة</ref><ref>https://www.aninews.in/news/world/middle-east/jerusalem-is-israels-largest-city-with-a-population-above-one-million20240603225145/</ref> کە شاریکە دەکەوێتە سەر [[دەریای ناوین| دەریای سپی ناوەڕاست]]؛ بەڵام پایتەختی وڵاتی ئیسرائیل شارێکی زۆر چڕە لەڕووی ژمارەی [[سەرژمێری|دانیشتووان]] و [[تەلارسازی|تەلارسازییەوە]]یەوە ھەندێک کونسوڵخانەی وڵاتانی وەک [[ئەمریکا]] و [[بەریتانیا]] و [[فەڕەنسا]] و ئەوانی تر لە [[قودس|ئورشەلیم]] ھەڵکەوتوون و ھەندێکی تریان لە [[تێل ئەڤیڤ]]. === بنەمای یاسا === [[پەڕگە:PikiWiki_Israel_7260_Knesset-Room.jpg|وێنۆک|[[کنێسێت]]]] [[کنێسێت]] [[پەرلەمان|پەرلەمانی ئیسرائیلە]]،<ref>https://www.gov.il/en/departments/knesset/govil-landing-page</ref> بەڵام ئیسرائیل دەستووری فەرمی پەسەند نەکردووە. سەرباری ئەوەی کە بەیاننامەی دەوڵەت داوای پەسەندکردنی [[دەستوور]]ێک بوو کە لە ڕێکەوتی ١ی ئابی ١٩٤٨ درەنگتر نەبێت، و سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتی حکوومەتی کاتی بەناوی [[دەیڤید بن گوریۆن]]، فەرمانێکی دەرکرد کە بەردەوامی ڕەوایی یاساکانی ژێرفەرمانی بەریتانیا بوونی ھەبێت بە شێوەیەک کە ناکۆک نەبێت لەگەڵ ئەو گۆڕانکارییەی کە لە ئەنجامی دامەزراندنی دەوڵەت و دەستنیشانکردنی ئەنجومەنی دامەزرێنەری ھەڵبژێردراو وەک دەزگایەک کە دامەزراندنی دەستوور و پەسەندکردنی پێسپێردراوە، بەڵام ئەم ئەرکە بەردەوام بوو لە گواستنەوە بۆ بەشەکانی دیکە، و سەرەڕای پێشبینی ئەوەی کە ئەم یەکلاکردنەوە و یەکلاکردنەوەکانی دواتر دەستبەجێ یان کاتی دەبن، بەڵام فەرمانی پێشوو لەگەڵ ھەموارکردنە جیاکراوەکانی لە «فەرمانی بنەماکانی حوکمرانی و یاسا» دا دەمینێتەوە کە لەلایەن ئەنجومەنی کاتی دەوڵەتەوە لە ١٩ی ئایاری ١٩٤٨ دەرچووە و تا ئێستا ماوەتەوە.<ref>https://www.nytimes.com/2024/01/01/world/middleeast/israel-supreme-court-netanyahu.html</ref> بەڵام [[کنێسێت]]، واتە پەرلەمانی ئیسرائیل، «یاسا بنەڕەتییەکان»ی وەک ئامرازی دادوەری جێگر بۆ [[دەستوور]] دەرکرد، کە کردەوەی دەسەڵاتداران و [[مافی مرۆڤ]] لە ھەندێک بواردا ڕێکدەخات، بەڵام نەبوونی دەستوورێکی تەواو و ڕوونکردنەوەی ئەولەوییەتەکانی یاسا بنەڕەتییەکان بەسەر یاسا ئاسایییەکاندا ھاووڵاتیان و دامەزراوەکان ناچار دەکات ڕووبکەنە دادگای باڵا، بۆ لێکدانەوەی سیستمی یاسایی لە زۆرێک لە حاڵەتە ناڕوونەکاندا، ئەمەش وا دەکات پێگەی دادگای باڵا بەھێزتر بێت زیاتر لەوەی لە وڵاتانی دیکەدا پەسەندکراوە.<ref>https://www.reuters.com/world/middle-east/netanyahu-judicial-overhaul-faces-showdown-israeli-supreme-court-2023-08-02/</ref> === دامودەزگاکانی حوکمڕانی === [[پەڕگە:Menora-virun-der-Knesset--w.jpg|وێنۆک|مێنۆرای حەوتی کە [[مووسا]] لە چادرەکە و پاشان لە [[پەرستگای سولەیمان]] لەبەردەم [[کنێسێت]]ی ئیسرائیلدا دای نا]] ئیسرائیل خۆی وەک دیموکراسییەکی پەرلەمانی فرە حیزبی پێناسە دەکات کە ھاوشێوەی دیموکراسییەکانی [[ئەورووپای ناوەڕاست]]ە. واتا دامودەزگای ناوەندی پەرلەمانە، کە ڕۆڵی ئەنجومەنی یاسادانان دەبینێت، ھەروەھا ئەندامەکانی حکوومەت و سەرۆکی دەوڵەت ھەڵدەبژێرن و چاودێری کاری دامودەزگاکانی حکوومەت دەکەن. پەرلەمانی ئیسرائیل پێی دەوترێت «کنێسێت» (بە واتای «کۆکەرەوە»). ھەموو ئەو ھاووڵاتیانەی تەمەنیان ١٨ ساڵ یان زیاترە و لە سنووری ساڵی ١٩٤٨ی ئیسرائیل و [[بەرزایییەکانی جۆلان|کەرتی جۆلان]] و لە شوێنە نیشتەجێبوونەکانی [[کەناری ڕۆژاوای ڕووباری ئوردن|کەرتی ڕۆژاوا]] نیشتەجێن، مافی دەنگدانیان بە [[کنێسێت]] ھەیە، بەڵام لە ساڵی ١٩٦٧ەوە تا ئەمڕۆ نە دانیشتووی کەرتی ڕۆژاوا و نە دانیشتووی کەرتی [[غەززە]] مافی دەنگدانیان نەماوە لە کنێسێت. دوای ھەڵبژاردنە گشتییەکان، ئەندامانی کنێسێتی نوێ، لەنێو ئەندامان سەرۆکی حکوومەتی نوێ ھەڵدەبژێرن و ماوەیەکی دیاریکراوی پێدەبەخشن بۆ پێکھێنانی حکوومەتەکەی، دواتر ئەندامانی کنێسێت حکوومەت بەو شێوەیە پەسەند دەکەن کە سەرۆکە ھەڵبژێردراوەکەی پێشنیاری کردووە. ھەندێک لایەن ئیسرائیل بەم شێوەیە پۆلێن دەکەن کە لە پێشەنگی سیستمی [[دیموکراسی]] لە ناوچەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]دایە.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Israeli_system_of_government</ref> == ئەو وڵاتە عەرەبییانەی دانیان بە دەوڵەتی ئیسرائیلدا ناوە == * {{ئاڵا|میسر}} * {{ئاڵا|ئوردن}} * {{ئاڵا|مۆریتانیا}} * {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}}<ref>https://www.dw.com/en/israel-and-uae-how-nominal-enemies-became-allies/a-60614394</ref> * {{ئاڵا|بەحرەین}}<ref>https://www.dw.com/ar/دول-عربية-قد-تتجه-نحو-تطبيع-علاقاتها-مع-إسرائيل/a-54901490</ref> * {{ئاڵا|سوودان}} * {{ئاڵا|مەغریب}}<ref>https://www.voronoiapp.com/geopolitics/Mapped-Recognition-of-Israel-by-Country-296</ref> == ئابووریی == === گەشتیاری === گەشتیاری یەکێکە لەو ھۆیانەی کە پەرەی بە ئابووری وڵاتی ئیسرائیل داوە، یەکێک لەو ھۆکارانەی کە گەشتیاران ڕووی تێدەکەن بوونی شوێنەوارە پیرۆزەکانی ھەرسێ ئایینیی [[جوویەتی|جوو]] و [[ئیسلام]] و [[مەسیحییەت|مەسیحی]]، و ڕەخساندنی تایبەت لەلایەن کەرتی تایبەتی وڵات لە خزمەتگوزاری ھۆتێل و شوێنی حەسانەوەو و چێشتخانە، لە ساڵی ٢٠٠٩ دا ئیسرائیل سەروو ٢٫٧ ملیۆن گەشتیاری ھەبووە. == دانیشتووان == بەپێی ئاماری ساڵی [[٢٠٢٣]] ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی ئیسرائیل ٩٫٧ ملیۆن کەس دەبێت کە دەکاتە ٠٫١١ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٣٠٫١ ساڵە. ھەروەھا ٩٢ لە سەدی دانیشتووانی وڵاتەکە لە شارەکان دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Countries in the world (ranked by 2014 population)| ناونیشان = http://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/ |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئایاری ٢٠١٥ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی Worldometers |زمان = ئینگلیسی}}</ref> و [[کوردە جووەکانی ئیسرائیل|کوردی جوو]] نزیکەی ٣٥٠٬٠٠٠–٥٠٠ ھەزار کەس دەخەملێنرێت. == ئایین == {{bar box | title=ئایینەکان لە ئیسرائیل (ئاماری ٢٠٢٠)<ref>https://fanack.com/ar/israel/population-of-israel/</ref> | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|[[جوولەکایەتی|جوویەتی]]|gray|٧٣٫٩}} {{bar percent|[[ئیسلام]]|green|٢١٫١}} {{bar percent|[[مەسیحییەت]] و ھی دیکە|blue|٥}}}} == چاند == [[پەڕگە:Bar_Mitzvah_a_Jewish_culture.jpg|وێنۆک|چاندی جووەکان لە ئیسرائیل]] [[چاند]]ی ھەمەچەشنی ئیسرائیل لە فرەچەشنی دانیشتووانەکەیەوە سەرچاوە دەگرێت. جووەکانی کۆمەڵگە بڵاوەبووەکان لە سەرانسەری جیھاندا نەریتە چاندی و ئایینییەکانیان لەگەڵ خۆیان ھێنایەوە. کاریگەرییەکانی [[عەرەب]] لە زۆرێک لە بوارە کولتوورییەکانیاندا بوونیان ھەیە، وەک [[تەلارسازی]]، [[مۆسیقا]] و چێشتلێنان. ئیسرائیل تاکە وڵاتە لە جیھاندا کە تێیدا [[ڕۆژژمێری عیبری]] بەکاردێت. ڕۆژانی کارکردن و پشووی خوێندنگەکانی جووەکان بەپێی پشووەکانی جووەکان دیاری دەکرێن و ڕۆژی فەرمی پشوودان لە وڵاتەکەدا [[شەممە]]یە؛ یان شەممەی جووەکان.<ref>https://web.archive.org/web/20181212143120/https://www.hse.ru/en/news/28331917.html</ref><ref>https://books.google.com/books?id=dD_7CwAAQBAJ</ref><ref>https://books.google.com/books/about/From_the_Arab_Other_to_the_Israeli_Self.html?hl=ar&id=dD_7CwAAQBAJ</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107225017/http://www.mfa.gov.il/MFA/MFA+Publications/Photo+exhibits/Encounters-+The+Vernacular+Paradox+of+Israeli+Arch-+Intro.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150710000905/http://www.israel21c.org/culture/israeli-palestinian-and-jordanian-djs-create-bridge-for-peace/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181012134956/http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern%20History/Israel%20at%2050/The%20International%20Israeli%20Table</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070814055003/http://www.mfa.gov.il/mfa/facts%20about%20israel/people/jewish%20festivals%20in%20israel</ref> === وێژە === وێژەی ئیسرائیلی بە پلەی یەکەم [[شیعر]] و نووسراوەیە کە بە زمانی [[عیبری]] نووسراوە، ئەمەش وەک بەشێک لە ڕێنێسانسی زمانی عیبری وەک زمانێکی ئاخاوتن لە ناوەڕاستی [[سەدەی نۆزدەھەم]]ەوە، ھەرچەندە کۆمەڵێکی بچووکی [[وێژە]] بە زمانەکانی دیکە، وەک [[ئینگلیزی]] چاپ کراوە. بەپێی یاسا، دوو چاپی سەرجەم ئەو بڵاوکراوانەی لە ئیسرائیل بڵاودەکرێنەوە، دەبێت لە پەرتووکخانەی نیشتمانی ئیسرائیل لە زانکۆی عیبری [[ئورشەلیم]] دابنرێت. لە ساڵی ٢٠٠١ یاساکە ھەمووارکرایەوە و تۆمارە دەنگی و ڤیدیۆیییەکان و ھی دیکەی ناچاپکراو لەخۆبگرێت. لە ساڵی ٢٠١٦دا ٨٩٪ی ئەو ٧٣٠٠ پەرتووکەی کە گواستراونەتەوە بۆ پەرتووکخانەکە، بە زمانی عیبری بوون. ئەبراھام مابۆ بە یەکەم نووسەر دادەنرێت کە سەرکەوتنی گەورەی بەدەستھێناوە بەھۆی [[ڕۆمان]]ەکەیەوە کە بە زمانی عیبری نووسیوویەتی لە ساڵی ١٨٥٣ بوو، ھەروەھا ڕێنێسانسی عیبری قەرزاری ئەلیزەر بن یەھودایە، کە بەشدارییەکی زۆری لە زمانی عیبریدا کردووە و بەشدارییەکی زۆری کردووە لە دەوڵەمەندکردنی زمانی عیبری، وای کردووە ببێتە زمانێکی ئاخاوتن و نووسین بۆ مەبەستی تر جگە لە دەقە پیرۆزەکان و لێکۆڵینەوە لە [[تەورات]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://jnul.huji.ac.il/eng/lgd.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160415143212/http://jnul.huji.ac.il/eng/lgd.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190115125821/http://web.nli.org.il/sites/NLI/English/library/depositing/statistics/Pages/lgd-statistics-2016.aspx</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ [[شموئێل یووسف عەگنۆن|شموێل یووسف ئاگنۆن]] خەڵاتی نۆبڵی وێژەی لەگەڵ نووسەری ئەڵمانی-جوو نێلی ساکس ھاوبەش کرد. لە ناو [[شاعیر]]ە ھەرە دیارەکانی ئیسرائیلدا یەھودا ئەمیچای، ناتان ئاڵتەرمان، لیا گۆڵدبێرگ و ڕیتچێڵ بلوستاین بوون. ڕۆماننووسانی ھاوچەرخی ئیسرائیلی بەناوبانگی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] بریتین لە ئەمۆس ئۆز، ئیتگار کێرت و دەیڤید گڕۆسمان. نووسەر سەید قاشوو لە عەرەبی ٤٨ە کە لە ئاستی نێونەتەوەیییشدا ناسراوە. ھەروەھا ئیسرائیل نیشتمانی سیاسەتوان و نووسەر ئیمیل حەبیبی بووە، کۆمەڵێک ڕۆمانی نووسیوە، لەوانە «ڕاستییە سەیرەکان لە دیارنەمانی سەعید دەبی نەحسی مووتەشائیل» و نووسراوی تر، و خەڵاتی ئیسرائیلی بەدەستھێنا بۆ [[وێژەی عەرەبی]].<ref>https://web.archive.org/web/20180702150907/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1966/index.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150217200929/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/250792/Emile-Habibi</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190718233153/http://cms.education.gov.il/EducationCMS/Units/PrasIsrael/Tashmag/Tashnab_Tashmag_Rikuz.htm?DictionaryKey=Tashnab</ref> === مۆسیقا و سەما === [[پەڕگە:Israel_Philharmonic_Orchestra.jpg|وێنۆک|ئۆرکێسترای ئیسرائیل کە لەلایەن زووبین میھتاوە بەڕێوەدەبرێت]] مۆسیقای ئیسرائیل کاریگەرییە مۆسیقییەکانی ھەموو جیھان لەخۆدەگرێت؛ مۆسیقای ڕۆژھەڵاتی و سێفاردی، ئاوازی حەسیدی، مۆسیقای یۆنانی، جاز و پۆپ ڕۆک بەشێکن لە دیمەنی مۆسیقا. لەنێو ئۆرکێسترا ئیسرائیلییە بەناوبانگەکانی جیھان ئۆرکێسترای ئیسرائیل ھەیە کە زیاتر لە حەفتا ساڵە کۆنسێرت پێشکەش دەکات و ئەمڕۆ ساڵانە زیاتر لە دوو سەد کۆنسێرت پێشکەش دەکات. ئیسحاق پێرلمان، پینچاس تسوکەرمان و عووفرا حازە ھەموویان مۆسیقاژەنی بەناوبانگی نێونەتەوەیین و لە ئیسرائیل لەدایکبوون. ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٧٣ەوە نزیکەی ھەموو ساڵێک بەشداری پێشبڕکێی گۆرانی ئەورووپی دەکات و چوار جار سەرکەوتنی بەدەستھێناوە و دووجاریش میوانداری ئاھەنگەکەی کردووە. زۆرێک لە فێستیڤاڵەکانی مۆسیقا و گۆرانی لە ئیسرائیل بەڕێوەدەچن، وەک فێستیڤاڵی دەریای سوور بۆ جاز کە لە ساڵی ١٩٨٧ەوە ساڵانە لە ئیلات بەڕێوەدەچێت، گۆرانییە فۆلکلۆرییە تەوراتییەکانی وڵاتەکە کە بە «گۆرانییەکانی خاکی ئیسرائیل» ناسراون، لەگەڵ باسکردنی ئەزموون و پێشەنگییەکانی بنیاتنانی نیشتمانی جووەکان.<ref>Broughton, Ellingham & Trillo 1999، صفحات 365–369</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120210070052/http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/country/content.country/israel_36</ref><ref>Ben-Sasson 1985، صفحة 1095</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210501081613/https://archive.org/details/whosemastersvoic0000unse</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070206190159/http://www.mfa.gov.il/MFA/Israel+beyond+politics/Israel+Philharmonic+Orchestra+celebrates+70th+anniversary+5-Feb-2007.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170411163728/http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=18</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170129130750/http://www.eurovision.tv/page/history/year</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120312202659/http://www.redseajazzeilat.com/en/about/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120103145812/http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/genre/content.genre/israeli_folk_735/en_US</ref> === سینەما و شانۆ === ١٠ فیلمی ئیسرائیلی لە سەرەتای دامەزراندنی ئیسرائیلەوە بۆ خەڵاتی ئۆسکار پاڵێوراون بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی. فیلمی عەجەمی ساڵی ٢٠٠٩ سێیەمین پاڵێوراوی لەسەریەک بوو بۆ فیلمێکی ئیسرائیلی. دەرھێنەرانی فەلەستینی-ئیسرائیلی کۆمەڵێک فیلمیان دروست کردووە کە باس لە ململانێی عەرەب و ئیسرائیل و دۆخی فەلەستینییەکانی ناو ئیسرائیل دەکەن، وەک فیلمەکانی محەممەد بەکری ٢٠٠٢: «جەنین و جەنین و بووکە سوورییەکە».<ref>https://web.archive.org/web/20130117112056/http://www.jpost.com/ArtsAndCulture/Entertainment/Article.aspx?id=167582</ref> ئیسرائیل بە درێژەدان بە نەریتی شانۆیی بەھێزی شانۆی یدیشی لە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]]، دیمەنێکی شانۆیی زیندوو دەپارێزێت. شانۆی حەبیمە لە ساڵی ١٩١٨ لە [[تێل ئەڤیڤ]] دامەزراوە و کۆنترین کۆمپانیای شانۆ و ڕێپەرتۆری نیشتمانییە لە ئیسرائیل.<ref>https://web.archive.org/web/20191211013717/https://www.habima.co.il/</ref> [[پەڕگە:Haredi_Judaism.jpg|وێنۆک|گەنجانی ھاریدی بە جلوبەرگی نەریتییەوە سەیری خشتەی ڕیکلامەکان دەکەن لە [[ئورشەلیم]]]] === میدیا === ڕاپۆرتی ساڵانەی ئازادی ڕۆژنامەگەری ساڵی ٢٠١٧ کە لەلایەن ماڵی ئازادییەوە (Freedom House) بڵاوکراوەتەوە، ئیسرائیلی وەک وڵاتێکی ئازاد لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و [[باکووری ئەفریقا]] ڕیزبەندی کردووە، ھەروەھا لە پلەی ٦٤ی جیھاندا ھاتووە. لە پێوەرەکانی ئازادی ڕۆژنامەگەری ساڵی ٢٠١٧ کە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانی بێ سنوورەوە دەرچووە، ئیسرائیل لە ڕیزبەندی ٩١ی وڵاتدا بووە لە کۆی ١٨٠ وڵات، ھەروەھا لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوین و باکووری ئەفریقا پلەی یەکەمی بەدەستھێناوە. لە میدیای ئیسرائیلدا زیاتر لە ١٠ زمانی جیاواز ھەیە و زمانی عیبری باڵادەستە. ڕۆژنامەگەری بە زمانی [[عەرەبی]] پێداویستییەکانی ھاووڵاتیانی عەرەبی ئیسرائیل دابین دەکات، لەگەڵ گەیشتن بەو ناوچانەی کە لەلایەن دەسەڵاتی نیشتمانیی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستین]]ەوە بەڕێوەدەبرێن. لە ماوەی ساڵانی ھەشتا و نەوەدەکاندا، چاپەمەنی ئیسرائیل پرۆسەیەکی گۆڕانکاری گەورەی بەسەردا ھات، چونکە میدیاکان وردە وردە ھاتنە ژێر کۆنترۆڵی ژمارەیەکی سنووردار لە ڕێکخراوەکانەوە، لەکاتێکدا ئەو ڕۆژنامانەی کە لەلایەن لایەنە سیاسییەکانەوە بڵاودەکرانەوە، دەستیان بە نەمان کرد. ئەمڕۆ لە تێل ئەڤیڤ سێ کۆمەڵەی گەورە و خاوەندارێتی تایبەت بەسەر میدیای گشتی ئیسرائیلدا زاڵن.<ref>https://web.archive.org/web/20190808014941/https://freedomhouse.org/sites/default/files/FOTP_2017_booklet_FINAL_April28.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190816203659/https://rsf.org/en/ranking</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170509085059/http://www.iba.org.il/world/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190507163600/http://www.mfa.gov.il/mfa/aboutisrael/culture/pages/the%20printed%20media-%20israel-s%20newspapers.aspx</ref> === مۆزەخانەکان === [[پەڕگە:Billy_Rose_Art_Garden_(14755133799).jpg|وێنۆک|بینای دەفری کتێب لە مۆزەخانەی ئیسرائیل، کە نووسراوەکانی [[دەریای مردوو]]ی تێدایە]] مۆزەخانەی ئیسرائیل لە [[ئورشەلیم]] یەکێکە لە گرنگترین دامەزراوە ڕۆشنبیرییەکانی ئیسرائیل و دەستنووسەکانی دەریای مردووی تێدایە، لەگەڵ کۆمەڵەیەکی بەرفراوان لە کەلوپەلی کۆنی جووەکان و ھونەری ئەورووپی. مۆزەخانەی یاد ڤاشێمی نیشتمانی بۆ یادکردنەوەی [[ھۆلۆکۆست]]، [[ئەرشیف]]ی ناوەندی جیھانە بۆ زانیارییە پەیوەندیدارەکان بە ھۆلۆکۆستەوە. مۆزەخانەی گەلی [[جوولەکە|جوو]] لە ماڵی تەفشی لە [[زانکۆی تێل ئەڤیڤ]] مۆزەخانەیەکی کارلێککارانەیە کە تایبەتە بە مێژووی کۆمەڵگە جووەکان لە سەرانسەری جیھان. جگە لە مۆزەخانە گەورەکان لە شارە گەورەکاندا، لە زۆرێک لە شار و کیبوتزیمەکاندا شوێنی ھونەری کوالێتی بەرز ھەیە. میشکان لۆمانۆت لە کیبوتز عەین ھاروود مەھاد گەورەترین [[مۆزەخانەی ھونەری]]یە لە باکووری وڵات.<ref>https://web.archive.org/web/20130302154234/http://www.english.imjnet.org.il/page_1465?c0=14896&bsp=14393</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070709044752/https://www.imj.org.il/eng/shrine/index.html</ref><ref>http://www1.yadvashem.org/yv/en/about/index.asp</ref> ئیسرائیل زۆرترین مۆزەخانەی ھەیە بۆ ھەر تاکێک لە جیھاندا. ھەروەھا چەندین مۆزەخانەی ئیسرائیل تایبەتن بە چاندی ئیسلامی، لەوانە مۆزەخانەی ڕۆکفێلەر و پەیمانگەی ئێڵ مایر بۆ ھونەری ئیسلامی کە ھەردووکیان لە [[ئورشەلیم]]ن. مۆزەخانەی ڕۆکفێلەر تایبەتمەندە بە شوێنەوارناسیی سەردەمی [[عوسمانییەکان]] و مێژووی دیکەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]. ھەروەھا شوێنی یەکەمین کەللەسەری بەردبووە کە لە [[ڕۆژاوای ئاسیا]] دۆزرایەوە. کۆمەڵێک لە کەللەسەرەکە لە مۆزەخانەی ئیسرائیل نمایشکراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20140625091036/http://bh.org.il/about-us.aspx</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171107024929/https://www.haaretz.com/israel-news/travel/mishkan-leomanut-1.242533</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170629144146/http://travel.cnn.com/best-israel-museums-361281/</ref><ref>https://books.google.com/books?id=4Z0YrPfeHa8C</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161227024455/http://www.imj.org.il/imagine/galleries/viewItemE.asp?case=1&itemNum=359979</ref> === چێشتخانە === [[پەڕگە:Food_in_Israel.jpg|وێنۆک|قاپێک کە بریتییە لە [[فەلافل]] و [[حووموس]] و [[پەتاتە]]ی سوورکراوە و [[زەلاتە]]ی ئیسرائیلی]] خواردنی ئیسرائیل خواردنە ناوخۆیییەکان و ھەروەھا خواردنی جووەکان لەخۆدەگرێت کە لەلایەن کۆچبەرە جووەکانەوە ھێنراونەتە وڵاتەکە. لە دروستکردنی دەوڵەتەوە لە ساڵی ١٩٤٨ و بە تایبەتی لە کۆتایییەکانی حەفتاکاندا، چێشتخانەی فیووژنی ئیسرائیل پەرەی سەندووە. چێشتخانەی ئیسرائیل توخمەکانی شێوازی چێشتلێنانەکانی میزراھی، سێفاردی و ئەشکەنازی ھەیە. ھەروەھا زۆرێک لەو خواردنانە لەخۆدەگرێت کە بە شێوەیەکی نەریتی لە خواردنەکانی [[شام]]، عەرەب، [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و [[دەریای ناوین]]دا دەخورێن، وەک فەلافل، حووموس، شەکشووکە، کووسکووس و زەعتەر. ھەروەھا شنیتزل، [[پیتزا]]، [[ھەمبەرگر]]، پەتاتەی سوورکراوە، [[برنج]] و زەڵاتە خواردنی بەناوبانگی ئیسرائیلن.<ref>https://books.google.com/books?id=KjuYCgAAQBAJ&pg=PT119</ref><ref>https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3850942,00.html</ref><ref>Gur, The Book of New Israeli Food, pg. 11</ref> نزیکەی نیوەی دانیشتووانی جووەکانی ئیسرائیل کشرووت لە ماڵەکانیان دەپارێزن. چێشتخانەکانی کشرووت، ھەرچەندە لە ساڵانی شەستەکاندا دەگمەن بوون، بەڵام تا ساڵی ٢٠١٥ نزیکەی ٢٥٪ی ھەموو چێشتخانەکان پێکدەھێنن، ئەمەش ڕەنگە ڕەنگدانەوەی بەھا عەلمانییەکانی ئەو کەسانە بێت کە کشرووت ناخۆن. چێشتخانەکانی ھۆتێلەکان زیاتر خواردنی کشرووت پێشکەش دەکەن. بازاڕی فرۆشتنی تاکەکەسی بە شێوەیەکی نەریتی لەگەڵ یاسای جووەکاندا ناگونجێت، بەڵام بە خێرایی و بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش گەشەی کرد دوای ھاتنی کۆچبەرانی وڵاتانی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ی پێشوو لە ماوەی ساڵانی نەوەدەکاندا. لەگەڵ ئەو ماسییانەی کە لەگەڵ یاسای جووەکاندا ناگونجێت، [[کەروێشک]] و نەعامە، گۆشتی [[بەراز]] لە ئیسرائیل زۆر بەرھەمدەھێنرێت و دەخورێت، سەرەڕای سنووردارکردنەکان لەلایەن ھەردوو ئایینی [[جوولەکایەتی|جوو]] و [[ئیسلام]]ەوە.<ref>https://books.google.com/books/about/American_Israelis.html?hl=ar&id=CG-WQZDJdo8C#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Food_for_Thought.html?hl=ar&id=FYXlAgAAQBAJ#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107171630/https://books.google.com/books?id=FYXlAgAAQBAJ&pg=PA233</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181215123309/http://www.slate.com/articles/life/faithbased/2012/08/israel_s_pork_problem_and_what_it_means_for_the_country_s_christian_arabs_.single.html</ref> === وەرزش === [[پەڕگە:88750_sports_in_israel_PikiWiki_Israel.jpg|وێنۆک|کۆمەڵێک جوو یاری دەکەن (١٩٣٥–١٩٣٦)]] زۆرێک لە وەرزشەکان لە ئیسرائیل بەربڵاون، بەناوبانگترینیان [[تۆپی پێ]] و [[تۆپی باسکە]]یە، ١٢ تیپ کێبڕکێی جامی [[پریمەرلیگ]] دەکەن، بەناوبانگترینیان مەکابی حەیفا و بەیتاری قودس، ئیسرائیل بەشداری لە خولی یانە پاڵەوانەکانی [[ئەورووپا]] دەکات بۆ تۆپی پێ، ھەروەھا بۆ جامی باسکەی ئەورووپاش، ھەڵبژاردەی ئیسرائیل بەشداری دەکات و ھەردوو خولی ژنان و پیاوان لەم پاڵەوانێتییەدا ھەیە. جگە لە تۆپی باسکە و تۆپی پێ، زۆرێک لە وەرزشە بەناوبانگەکان لە ئیسرائیل ئەنجام دەدرێن، لەوانە [[تێنس]]، [[تۆپی دەست]]، و [[بالە|تۆپی بالە]]، ھەروەھا وەرزشی کەنار دەریا و ماراسۆنەکان، وەک ماراسۆنی ساڵانەی تیبیریاس، جگە لە وەرزشە مۆدێرنەکانی وەک بیسبۆڵ، [[تۆپی پێی ئەمریکی]]، و [[کریکێت]]، لەگەڵ باسکردنی [[وەرزشی شەڕکردن]] و ھی دیکە. ئیسرائیل لە ناوەڕاستی سەدەی ڕابردووەوە بەشداری یارییە ئۆڵۆمپییەکان کردووە، ھەروەھا ئیسرائیل میوانداری جووەکانی خۆی دەکرد لەم پاڵەوانێتییەدا، کە بە مەکابیا ناسراوە، کە لە ساڵی ١٩٣٢ەوە ھەر ٤ ساڵ جارێک بەڕێوەدەچێت، فەلەستینییەکان فێستیڤاڵی مەکابیایان بە ڕەگەزپەرستی دانا، کە لە ساڵی ١٩٣٢ بەڕێوەچوو، چونکە بەڕای ئەوان ئامانجی ئەوە بووە کە [[عەرەب]]ە [[فەلەستینییەکان]] پەراوێز بخات و جووەکان لە گۆڕەپانی وەرزشدا باڵادەست بکات بەبێ ئەوەی دانیشتووانی عەرەب بتوانن بەشداری بکەن.<ref>https://web.archive.org/web/20140409080736/http://www.thaqafa.org/Main/default.aspx?xyz=BOgLkxlDHteZpYqykRlUuI1kx/VDUOFosYKgFxmv1dyNMmXxBa+v9/W27KprXF82yuArZvAEM/TglrMe4IXyGsJO7fPW6Ub3PNX0LBeFiUjawcA/k1isisN/N/N9bFpHoALbPfiq0DI=</ref> لەیاریزانە ناودارەکانی تۆپی پێ لە پێشوو تا ئێستا [[یووسی بنعیوون]] کە لە یانەکانی خولی ئینگلیزی [[لیڤەرپوول]] و [[چێلسی]] یاری کردووە؛ و لە یانە بەناوبانگە وەرزشییەکانیان ماکابی تێل ئەڤیڤ و ماکابی حەیفا کە ئەو دوویانەیە چەند جارێک بەشدارییان لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە یاری [[تۆپی پێ]] و [[باسکە]] کردووە. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{وڵاتەکانی ئاسیا}} {{ووڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|وڵاتەکان|ئیسرائیل|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Israel}} [[پۆل:ئیسرائیل]] [[پۆل:شام]] [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٨ لە ئیسرائیل]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو]] [[پۆل:ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانیان پێنەدراوە یان دانپێدانانیان سنووردارە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٨]] [[پۆل:نزیک وڵاتانی ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاست]] aavrz0ga3vlwhuy9txh5sjoi0cfnmfe 0 3253 1617346 1617139 2026-08-05T12:09:05Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617346 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی | ناوی_خۆماڵی = Demokratik Toplum Partisi, DTP | زمان١ = [[کوردیی باکووری]] | ناوی_زمان١ = Partiya Civaka Demokratîk | زمان٢ = | ناوی_زمان٢ = | زمان٣ = | ناوی_زمان٣ = | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = | ڕەنگکۆد = | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە١ = ھاوسەرۆکان | ناوی_سەرکردە١ = [[ئەحمەد تورک]]، [[ئەمینە ئاینا]]{{ھن}}[[ئایسەل توغلوک]]، [[نوورەدین دەمیرتاش]] | ناونیشانی_سەرکردە٢ = | ناوی_سەرکردە٢ = | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = ١٧ی ئابی ٢٠٠٥ | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = پارتی ئاشتی و دیموکراسی | یەکگرتن = [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)|پارتی دیموکراتی گەل]]{{ھن}}[[بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیک]] | پاشینە = [[پارتی ئاشتی و دیموکراسی]] | شوێنگە = شەقامی باریش مانچۆ، کۆڵانی ٣٢، ژمارەی ٣٧، بالگات، [[ئانکارا]]، [[تورکیا]] | ڕۆژنامە = | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = | ناوی_باڵی١ = قێخەکران | باڵی١ = ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ | ناوی_باڵی٢ = | باڵی٢ = | ناوی_باڵی٣ = | باڵی٣ = | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[مافی چارەنووس|مافی چارەنووس بۆ کورد]]{{ھن}}[[جیھانگەرایی]]{{ھن}}[[مافەکانی ژنان]]{{ھن}}[[دیموکراسیی کۆمەڵایەتی]]{{ھن}}[[سۆسیالیزمی دیموکراتیک]]{{ھن}}[[ھەرێمایەتی (سیاسەت)|ھەرێمایەتی]] |شوێنی_سیاسی = [[چەپڕەوی|چەپ]] | ئایین = | نیشتمانی = [[کاندیداکانی ھەزار ھیوا]] | نێودەوڵەتی = [[ئینتەرناسیۆنالی سۆشیالیستی]] | ئەوروپی = [[پارتی سۆسیالیستە ئەورووپییەکان]] (ئەندامی چاودێر) | پەرلەمانی_ئەوروپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = | ئینتیما١ = | ڕەنگەکان = {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#2d8c43}} [[کەسک]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئاڵا = | ماڵپەر = [https://web.archive.org/web/20080825014159/http://www.dtp.org.tr/] (ئەرشیڤکراو) | وڵات = تورکیا | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} '''پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی''' یان '''دەتەپە''' (بە [[تورکی]]: ''Demokratik Toplum Partisi'') لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥ لە لایەن ژمارەیەک لە کەسایەتییە [[ڕامیاری]]یەکانی [[کورد]] لە [[تورکیا]]وە دامەزرا. لە [[ھەڵبژاردنی ناوچەییی تورکیا (٢٠٠٩)|ھەڵبژاردنی ٢٠٠٩]] توانی ٢١ کورسیی پەرلەمانی تورکیا بەدەستبھێنێت و ٩٨ پۆستی [[شارەوانی]]ی ناوچەکانی [[باکووری کوردستان]]یش بۆ خۆی مسۆگەر بکات. ڕۆژی ١١/١٢/٢٠٠٩ [[دادگای دەستووریی‌ تورکیا]]، پارتی کۆمەڵگای دیموکراتیی بە بیانووی ھەبوونی‌ پەیوەندی‌ لەگەڵ [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] داخست، کە پارتەکە ھەردەم داخوازی ئاشتی و ئازادی دەکرد بۆ گشت گەلی تورکیا لەوانەش بۆ کوردستانیانی باکوور. ئەم پارتە جێگەی خۆی دا بە پارتی تازە دامەزراوی [[پارتی ئاشتی و دیموکراسی]] (بەدەپە)، کە ئەویش پارتێکی کوردی بوو لە تورکیا و لە ساڵی ٢٠٠٨ دامەزرا لە ترسی ئەوەی کە پارتی کۆمەڵگەی دیموکراتی لە ھەر کاتێک بە ھەر چ بیانوویەک دابخرێت. ==مێژوو== پارتەکە لە ساڵی ٢٠٠٥دا دامەزرا، وەک یەکگرتنی [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)|پارتی دیموکراتی گەل]] و بزووتنەوەی کۆمەڵگەی دیموکراتیک (DTH). کۆمەڵگەی دیموکراتیک لەلایەن [[سیاسەتوان|ڕامیار]]ە [[کورد|کوردە]] دێرینەکان، نوێنەرانی پێشوو [[لەیلا زانا]]، [[ئۆرھان دۆغان]]، [[خەتیب دیجلە]] و [[سەلیم سەداک]] دوای ئازادکردنیان لە زیندان لە ساڵی ٢٠٠٤دا دامەزرابوو. پارتەکە کۆتای ڕەگەزیی ٤٠٪ و سیستەمی ھاوسەرۆکایەتیی لە ھەموو ئاستەکانی بڕیاردانی پارتەکەدا پەسەند کرد. [[ئەحمەد تورک]] و [[ئایسەل توغلووک]] وەک یەکەم ھاوسەرۆکانی پارتەکە ھەڵبژێردران.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Women in the Kurdish Movement: Mothers, Comrades, Goddesses|دوایین=Çağlayan|یەکەم=Handan|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Springer Nature|ژپنک=٩٧٨٣٠٣٠٢٤٧٤٤٧|پەڕەکان=١٠٩|زمان=en}}</ref> پارتەکە پێی وابوو چارەسەرکردنی پرسی کورد و دیموکراتییەت لە [[تورکیا]]دا دەبێتە ھۆی بڵاوبوونەوەی دیموکراسی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Yilmaz |یەکەم=Cihat |ناونیشان=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2139658 |سەردێڕ=Turkey's Kurdish Question Revisited; Perspectives of Kurdish Political Parties Towards the Kurdish Issue |بڵاوکەرەوە=Nubihar Akademi |ساڵ=٢٠٢١|پەڕەکان=١٩٤}}</ref> سەرەڕای ئەوەش داوای قبووڵکردنی ناسنامەی کوردی لە دەستوور و خوێندن بە زمانی کوردی کرد.<ref name=":2" /> لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧دا، [[نوورەدین دەمیرتاش]] و [[ئەمینە ئاینە]] جێگەی ئەحمەد تورک و ئایسەل توغلووکیان گرتەوە.<ref name="turkeykurdistan2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2008/5/turkeykurdistan1860.htm |سەردێڕ=Turkey: Chairman of pro-Kurdish DTP Ahmet Türk resigns |بڵاوکەرەوە=Ekurd.net |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2008/5/turkeykurdistan1860.htm |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2007/11/turkeykurdistan1513.htm |سەردێڕ=Nurettin Demirtas was elected new leader of Turkey's Kurdish DTP party |بڵاوکەرەوە=Ekurd.net |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721214436/http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2007/11/turkeykurdistan1513.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام نوورەدین دەمیرتاش مانگی دواتر بەھۆی ڕاپۆرتێکی پزیشکیی ساختە کە وای لێکردبوو خۆی لە خزمەتی سەربازی بدزێتەوە، زیندانی کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2007/12/turkeykurdistan1588.htm |سەردێڕ=Turkey arrests pro-Kurdish DTP party leader Nurettin Demirtas |بڵاوکەرەوە=Ekurd.net |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2007/12/turkeykurdistan1588.htm |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> لە ئایاری ٢٠٠٨دا، نوورەدین دەمیرتاش دوای ئازادکردنی لە زیندان و وەرگرتنی لە [[سوپای تورکیا]]دا، ناچار کرا دەست لەکار بکێشێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.iraqupdates.com/p_articles.php/article/30575 |سەردێڕ=Turkey's Kurdish DTP party leader resigns |ئیش=Iraq Updates |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081009152104/http://www.iraqupdates.com/p_articles.php/article/30575 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمینە ئاینە، پەرلەمانتاری [[مێردین (بازنەی ھەڵبژاردن)|مێردین]]، لە شوێنی ئەو وەک ڕێبەری دەتەپە ھەڵبژێردرا.<ref name="turkeykurdistan2" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://news.pseka.net/index.php?module=article&id=8519 |سەردێڕ=Cyprus PIO: Turkish Press and Other Media |ئیش=PSEKA |ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٠٨ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ }}{{بەستەری مردوو|url=http://news.pseka.net/index.php?module=article&id=8519 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> دواتر لە ئایاردا، ئاینە بوو بە سەرۆکی فراکسیۆنی پەرلەمانیی دەتەپە، کاتێک ئەحمەد تورک دەستی لەکار کێشایەوە.<ref name="turkeykurdistan2" /> بەڵام لە تەممووزی ٢٠٠٨دا ئەحمەد تورک جارێکی دیکە بووەوە بە سەرۆکی دەتەپە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.bianet.org/english/kategori/english/108479/democratic-society-party-elects-ahmet-turk-as-president |سەردێڕ=Democratic Society Party Elects Ahmet Türk As President |ئیش=Bianet |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081202011822/http://www.bianet.org./english/kategori/english/108479/democratic-society-party-elects-ahmet-turk-as-president |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> === پڕۆسەی ئاشتی === حکوومەتی ئاکەپە لە ساڵی ٢٠٠٩دا لەژێر ڕێبەرایەتیی وەزیری ناوخۆ [[بەشیر ئەتەلای]] دەسپێشخەرییەکی [[دەسپێشخەریی دیموکراتیک|پڕۆسەی ئاشتی]]ی دەست پێکرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yeğen|یەکەم=Mesut|ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=The Kurdish Peace Process in Turkey: Genesis, Evolution and Prospects|ناونیشان=https://www.files.ethz.ch/isn/191379/gte_wp_11.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200818012618/https://www.files.ethz.ch/isn/191379/gte_wp_11.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.files.ethz.ch|پەڕەکان=٦–٧}}</ref> سەرەڕای ئەوەی پارتە ئۆپۆزسیۆنەکانی [[پارتی بزووتنەوەی نەتەوەپەرست]] (MHP) و [[پارتی کۆماریی گەل|پارتی گەلی کۆماری]] (CHP) نیگەرانییان لەسەر یەکپارچەیی نەتەوەیی و نیشتمانیی دەوڵەتەکە دەربڕی، [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) و ئاکەپە بەردەوام بوون لە پڕۆسەی ئاشتی.<ref name=":0" /> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩دا، سی و چوار چەکداری پەکەکە لەسەر داوای [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]]، ڕێبەری [[زیندانیکردنی عەبدوڵڵا ئۆجەلان|زیندانیکراوی]] پەکەکە، ھاتنە ناو [[تورکیا]]وە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Caliskan |یەکەم=Mehmet Emin |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Kurd militants surrender to back Turkish reforms |زمان=en |ئیش=[[Reuters]] |ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-turkey-kurds-idUSTRE59I5A020091019 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> وەک نیشانەیەک بۆ پاڵپشتیی پەکەکە لە پلانەکانی حکوومەت بۆ مافە گەورەترەکانی کورد، خۆیان ڕادەستی دەسەڵاتدارانی [[تورکیا]] کرد.<ref name=":3" /> گروپەکە لەلایەن جەماوەرێکی لایەنگری پەکەکە و چەندین [[ڕامیاری]] دەتەپەیەوە پێشوازییان لێکرا.<ref name=":3" /> دەتەپە پاڵپشتیی لێبووردنی بۆ چەکدارانی پەکەکە کرد و ئەحمەد تورکیش پێی وابوو کە پەکەکە لایەنگری ئاشتییە نەک شەڕ.<ref name=":3" /> [[حکوومەتی تورکیا]] بەو پێشوازییە ئاھەنگگێڕانە دڵخۆش نەبوو کە کرا، و زیاتر لە ٤٠٠ ڕامیاری باڵای دەتەپەیی دەستبەسەر کرد.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Plakoudas |یەکەم=Spyridon |سەردێڕ=The Kurdish "Phoenix" (2004–2012) |ڕێکەوت=٢٠١٨|ناونیشان=https://doi.org/10.1007/978-3-319-75659-2_3 |ئیش=Insurgency and Counter-Insurgency in Turkey: The New PKK |پەڕەکان=٣٢|editor-last=Plakoudas |editor-first=Spyridon |شوێن=Cham |بڵاوکەرەوە=Springer International Publishing |زمان=en |doi=10.1007/978-3-319-75659-2_3 |ژپنک=٩٧٨-٣-٣١٩-٧٥٦٥٩-٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٣|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> دوای ھێرشێکی کوشندەی چەکدارانی پەکەکە بۆ سەر سەربازانی [[تورکیا]] لە ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩، پڕۆسەی ئاشتی کۆتایی پێھات.<ref name=":0" /> === گەیشتن بە ئاستی نێونەتەوەیی === پارتەکە نوسینگەیەکی لە [[بروکسێل]]، [[بەلجیکا]] ھەبوو بۆ ئەنجامدانی دانوستان لەگەڵ [[سیاسەتوان|ڕامیار]]ان لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]دا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Saylan |یەکەم=İbrahim |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=The Europeanization process and Kurdish nationalism in Turkey: the case of the Democratic Society Party |ناونیشان=https://doi.org/10.1080/00905992.2011.652608 |journal=[[Nationalities Papers]] |بەرگ=٤٠|issue=2 |پەڕەکان=١٨٥–٢٠٢|doi=10.1080/00905992.2011.652608 |issn=0090-5992|hdl=11693/21579 |s2cid=53316173 |hdl-access=free |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://web.archive.org/web/20091215215036/http://www.peyamner.com/details.aspx?l=1&id=156790 وردەکاری داخستنی دەتەپە و کاردانەوەکانیی - ھەواڵنێریی پەیامنێر] {{بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیک}} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|تورکیا|دەیەی ٢٠٠٠|کوردستان|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Democratic Society Party}} [[پۆل:کوردایەتی]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٥ لە تورکیا]] [[پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ٢٠٠٥]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:حیزبە ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] 7136hmrgyz8h62wsd6rmgvi6irzjn1p 0 3530 1617727 1218715 2026-08-06T00:02:22Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617727 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{دەقی ڕوونکردنەوە}} == جوگرافی == * '''گۆیژە''' ناوی چەند گوندێکی کوردستانە. ** [[گۆیژە، سەنگاو]]، ناوی گوندێکی شارەدێی [[سەنگاو]]ە لە [[قەزای چەمچەماڵ]]. == شاخ == * '''گۆیژە''' چیایەکە. ** [[چیای گۆیژە]]، چیایەکە لە ڕۆژهەڵاتی شاری [[سلێمانی]]. == گەرەک == * '''گۆیژە''' گەڕەکێکە. ** [[گۆیژە (گەڕەک)]]، گەڕەکێکی شاری [[سلێمانی]]ە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە]] {{ڕوونکردنەوە}} == پەراوێزەکان == cjk0l499y9q4qoy9uet3oxgu3svbzec 1 7411 1617553 1610072 2026-08-05T18:32:34Z حوسێن 42516 حوسێن پەڕەی [[وتووێژ:یوکلییەیدێس]] گواستەوە بۆ [[وتووێژ:ئیقلیدس]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو: بەپێی وتووێژی پەڕە: ناوی باو 1610072 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) bhmuaxyaqlh494abyl8qktzhv7pn65t 1617559 1617553 2026-08-05T18:34:09Z Zemen 40346 Zemen پەڕەی [[وتووێژ:ئیقلیدس]] گواستەوە بۆ [[وتووێژ:یوکلییەیدێس]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو 1610072 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) bhmuaxyaqlh494abyl8qktzhv7pn65t 1617561 1617559 2026-08-05T18:35:01Z Zemen 40346 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617561 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) nb5qz28qwpxwhgyk8mo7cnzizq5fxf0 1617564 1617561 2026-08-05T18:45:05Z حوسێن 42516 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617564 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) r5crn0fa93t1s4nc9kirm1ldjhxvvq0 1617567 1617564 2026-08-05T18:55:50Z Zemen 40346 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617567 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) c9cq9aonnv5m2kdoagk7m85iidfdbqx 1617572 1617567 2026-08-05T19:07:48Z حوسێن 42516 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617572 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ogg2r5gkjrnw69y87dsq5syeo9zqtzx 1617575 1617572 2026-08-05T19:19:38Z Zemen 40346 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617575 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) or1ssi0ofdhs9sm12wl0ox1rtv50tfd 1617578 1617575 2026-08-05T19:31:33Z حوسێن 42516 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617578 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::::{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. ::::::::::::::::::::::::ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) hj4p0lytrqj1iye1zjkhoghdoa7be7g 1617579 1617578 2026-08-05T19:32:20Z حوسێن 42516 1617579 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) polei7fqi8kmdqmjojb34xxjxcyh8s4 1617582 1617579 2026-08-05T19:39:33Z Zemen 40346 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617582 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) b8edcbixph2q04ioxpbl8dqxndipkfm 1617585 1617582 2026-08-05T19:46:15Z حوسێن 42516 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617585 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 21ojr24her0u2nb94hci4u236i3qw0e 1617610 1617585 2026-08-05T20:04:00Z Zemen 40346 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617610 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوە یاسایە و دانراوە، حەزت پێ نییە، بەو شێوەیە. چۆن چوار جاری تریش لە سەرەوە وتوومەتەوە، کەی سەرچاوەتان بۆ ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە ھێنایەوە، ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) sphzc27z6eckd8be5sps2mmodvd0vcc 1617612 1617610 2026-08-05T20:04:50Z Zemen 40346 1617612 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوە یاسایە و دانراوە، حەزت پێ نییە، کێشەی خۆتە. چۆن چوار جاری تریش لە سەرەوە وتوومەتەوە، کەی سەرچاوەتان بۆ ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە ھێنایەوە، ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) g57f7iktsmuvqfsyz012y28m1h7c3w5 1617621 1617612 2026-08-05T20:16:07Z حوسێن 42516 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617621 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوە یاسایە و دانراوە، حەزت پێ نییە، کێشەی خۆتە. چۆن چوار جاری تریش لە سەرەوە وتوومەتەوە، کەی سەرچاوەتان بۆ ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە ھێنایەوە، ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کێشەکە ئەوەیە زمانی لە خۆڕا درێژە! کاکە، یاساکە دەڵێ دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ، نەک ''یوکلییەیدێس''! یاساکە دەڵێ دەبێ باو بێ. سێرچێکی بچووک بکە، دەبینی کە دەیان کەس ئیقلیدسیان بە کار ھێناوە و لە نێوان خەڵکیش دا باوە. ئەم ناوەی ئێستا لە ھیچ شوێنێک دا نەھاتووە. ئەمە گاڵتەجاڕییە تا ئێستا باسی ئەمە دەکەی و خۆت پێوە ھەڵواسیوە. :::::دە جاری دیکەیش بیڵێ، بە کەیفی تۆ نییە. سەرچاوە بۆ ئەم ناوەی ئێستا بھێنە. ئەگەر نییە، لا دەبرێ و دەکرێتەوە ناوە کۆنەکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 9ytlks2sac6dwg2mjz60wiitep6m200 1617623 1617621 2026-08-05T20:19:53Z Zemen 40346 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617623 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوە یاسایە و دانراوە، حەزت پێ نییە، کێشەی خۆتە. چۆن چوار جاری تریش لە سەرەوە وتوومەتەوە، کەی سەرچاوەتان بۆ ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە ھێنایەوە، ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کێشەکە ئەوەیە زمانی لە خۆڕا درێژە! کاکە، یاساکە دەڵێ دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ، نەک ''یوکلییەیدێس''! یاساکە دەڵێ دەبێ باو بێ. سێرچێکی بچووک بکە، دەبینی کە دەیان کەس ئیقلیدسیان بە کار ھێناوە و لە نێوان خەڵکیش دا باوە. ئەم ناوەی ئێستا لە ھیچ شوێنێک دا نەھاتووە. ئەمە گاڵتەجاڕییە تا ئێستا باسی ئەمە دەکەی و خۆت پێوە ھەڵواسیوە. :::::دە جاری دیکەیش بیڵێ، بە کەیفی تۆ نییە. سەرچاوە بۆ ئەم ناوەی ئێستا بھێنە. ئەگەر نییە، لا دەبرێ و دەکرێتەوە ناوە کۆنەکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە سەرەوە عەرزم کردون، گەر خوێندەواریت ھەبێ دەتوانی دووبارە بیخوێنیتەوە، بەڕێوەبەریک وتوویەتی گەڕانچی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. ئەوەندە بێ منەتی کە حساب بۆ قسەی بەڕێوەبەر نەکەی؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) kvs1pifuw0gz1ew5r1e1m2d3c4r9e4z 1617624 1617623 2026-08-05T20:20:59Z Zemen 40346 /* ناو */ 1617624 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوە یاسایە و دانراوە، حەزت پێ نییە، کێشەی خۆتە. چۆن چوار جاری تریش لە سەرەوە وتوومەتەوە، کەی سەرچاوەتان بۆ ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە ھێنایەوە، ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کێشەکە ئەوەیە زمانی لە خۆڕا درێژە! کاکە، یاساکە دەڵێ دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ، نەک ''یوکلییەیدێس''! یاساکە دەڵێ دەبێ باو بێ. سێرچێکی بچووک بکە، دەبینی کە دەیان کەس ئیقلیدسیان بە کار ھێناوە و لە نێوان خەڵکیش دا باوە. ئەم ناوەی ئێستا لە ھیچ شوێنێک دا نەھاتووە. ئەمە گاڵتەجاڕییە تا ئێستا باسی ئەمە دەکەی و خۆت پێوە ھەڵواسیوە. :::::دە جاری دیکەیش بیڵێ، بە کەیفی تۆ نییە. سەرچاوە بۆ ئەم ناوەی ئێستا بھێنە. ئەگەر نییە، لا دەبرێ و دەکرێتەوە ناوە کۆنەکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە سەرەوە عەرزم کردون، گەر خوێندەواریت ھەبێ دەتوانی بیخوێنیتەوە، بەڕێوەبەرێک دەڵێ گەڕانچی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. ئەوەندە بێ منەتی کە حساب بۆ قسەی بەڕێوەبەر نەکەی؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) kx427l7s5n1jpnsu8h1qydtrfod9ct3 1617625 1617624 2026-08-05T20:22:36Z Pirehelokan 5097 ڕا 1617625 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوە یاسایە و دانراوە، حەزت پێ نییە، کێشەی خۆتە. چۆن چوار جاری تریش لە سەرەوە وتوومەتەوە، کەی سەرچاوەتان بۆ ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە ھێنایەوە، ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کێشەکە ئەوەیە زمانی لە خۆڕا درێژە! کاکە، یاساکە دەڵێ دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ، نەک ''یوکلییەیدێس''! یاساکە دەڵێ دەبێ باو بێ. سێرچێکی بچووک بکە، دەبینی کە دەیان کەس ئیقلیدسیان بە کار ھێناوە و لە نێوان خەڵکیش دا باوە. ئەم ناوەی ئێستا لە ھیچ شوێنێک دا نەھاتووە. ئەمە گاڵتەجاڕییە تا ئێستا باسی ئەمە دەکەی و خۆت پێوە ھەڵواسیوە. :::::دە جاری دیکەیش بیڵێ، بە کەیفی تۆ نییە. سەرچاوە بۆ ئەم ناوەی ئێستا بھێنە. ئەگەر نییە، لا دەبرێ و دەکرێتەوە ناوە کۆنەکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە سەرەوە عەرزم کردون، گەر خوێندەواریت ھەبێ دەتوانی بیخوێنیتەوە، بەڕێوەبەرێک دەڵێ گەڕانچی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. ئەوەندە بێ منەتی کە حساب بۆ قسەی بەڕێوەبەر نەکەی؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}ئەمە ناوێکی تازە نیە کە وتووێژی لەسەر بکەین. مەلای جزیری و خانای قوبادی و حاجی قادر و مەلا مارف و... چۆن وتوویانە ئێمەیش وا دەبێ بیڵێین. وەک چۆن بە ئەورووپا ناڵێین ئێڤرۆپی یان بە ئەفلاتوون پلاتۆن یان بە ئەرەستۆ ئەریستاتلێس ناڵێێن ئەمیشە هەر بە ناوە ڕەسەنەکەی بانگ بکرێ: ئوقلیدس، ئیقلیدس. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٢٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) llalf8z1z18cubu8iury8lvf95kpv8g 1617629 1617625 2026-08-05T20:31:32Z Zemen 40346 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617629 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوە یاسایە و دانراوە، حەزت پێ نییە، کێشەی خۆتە. چۆن چوار جاری تریش لە سەرەوە وتوومەتەوە، کەی سەرچاوەتان بۆ ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە ھێنایەوە، ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کێشەکە ئەوەیە زمانی لە خۆڕا درێژە! کاکە، یاساکە دەڵێ دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ، نەک ''یوکلییەیدێس''! یاساکە دەڵێ دەبێ باو بێ. سێرچێکی بچووک بکە، دەبینی کە دەیان کەس ئیقلیدسیان بە کار ھێناوە و لە نێوان خەڵکیش دا باوە. ئەم ناوەی ئێستا لە ھیچ شوێنێک دا نەھاتووە. ئەمە گاڵتەجاڕییە تا ئێستا باسی ئەمە دەکەی و خۆت پێوە ھەڵواسیوە. :::::دە جاری دیکەیش بیڵێ، بە کەیفی تۆ نییە. سەرچاوە بۆ ئەم ناوەی ئێستا بھێنە. ئەگەر نییە، لا دەبرێ و دەکرێتەوە ناوە کۆنەکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە سەرەوە عەرزم کردون، گەر خوێندەواریت ھەبێ دەتوانی بیخوێنیتەوە، بەڕێوەبەرێک دەڵێ گەڕانچی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. ئەوەندە بێ منەتی کە حساب بۆ قسەی بەڕێوەبەر نەکەی؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}ئەمە ناوێکی تازە نیە کە وتووێژی لەسەر بکەین. مەلای جزیری و خانای قوبادی و حاجی قادر و مەلا مارف و... چۆن وتوویانە ئێمەیش وا دەبێ بیڵێین. وەک چۆن بە ئەورووپا ناڵێین ئێڤرۆپی یان بە ئەفلاتوون پلاتۆن یان بە ئەرەستۆ ئەریستاتلێس ناڵێێن ئەمیشە هەر بە ناوە ڕەسەنەکەی بانگ بکرێ: ئوقلیدس، ئیقلیدس. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٢٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دەستتخۆش بێ، منیش ئەوە دەڵێم، گەر ئەو گەورە نووسەر و ڕۆشنبیرانە وتبێتیان یەکلایان کردبێتەوە و سەرچاوە ھەبێ بۆی، قسەی ئەوان دەڕوا، نەک ھەر کەس ھەڵسا و لە خۆیەوە کۆمێنتی نووسی و بڵێین بەسەرچاو. ئەو بەکارھێنەرە وا دەزانێ کێشەی کەسیم ھەیە لەگەڵیدا، ھەموو ئەوەی داوام کردوە ھێنانی سەرچاوەیەکە و بەس. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) es99smaq0rxq2vgey5rn1up0vqdvsc3 1617631 1617629 2026-08-05T20:36:30Z حوسێن 42516 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617631 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوە یاسایە و دانراوە، حەزت پێ نییە، کێشەی خۆتە. چۆن چوار جاری تریش لە سەرەوە وتوومەتەوە، کەی سەرچاوەتان بۆ ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە ھێنایەوە، ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کێشەکە ئەوەیە زمانی لە خۆڕا درێژە! کاکە، یاساکە دەڵێ دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ، نەک ''یوکلییەیدێس''! یاساکە دەڵێ دەبێ باو بێ. سێرچێکی بچووک بکە، دەبینی کە دەیان کەس ئیقلیدسیان بە کار ھێناوە و لە نێوان خەڵکیش دا باوە. ئەم ناوەی ئێستا لە ھیچ شوێنێک دا نەھاتووە. ئەمە گاڵتەجاڕییە تا ئێستا باسی ئەمە دەکەی و خۆت پێوە ھەڵواسیوە. :::::دە جاری دیکەیش بیڵێ، بە کەیفی تۆ نییە. سەرچاوە بۆ ئەم ناوەی ئێستا بھێنە. ئەگەر نییە، لا دەبرێ و دەکرێتەوە ناوە کۆنەکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە سەرەوە عەرزم کردون، گەر خوێندەواریت ھەبێ دەتوانی بیخوێنیتەوە، بەڕێوەبەرێک دەڵێ گەڕانچی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. ئەوەندە بێ منەتی کە حساب بۆ قسەی بەڕێوەبەر نەکەی؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}ئەمە ناوێکی تازە نیە کە وتووێژی لەسەر بکەین. مەلای جزیری و خانای قوبادی و حاجی قادر و مەلا مارف و... چۆن وتوویانە ئێمەیش وا دەبێ بیڵێین. وەک چۆن بە ئەورووپا ناڵێین ئێڤرۆپی یان بە ئەفلاتوون پلاتۆن یان بە ئەرەستۆ ئەریستاتلێس ناڵێێن ئەمیشە هەر بە ناوە ڕەسەنەکەی بانگ بکرێ: ئوقلیدس، ئیقلیدس. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٢٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دەستتخۆش بێ، منیش ئەوە دەڵێم، گەر ئەو گەورە نووسەر و ڕۆشنبیرانە وتبێتیان یەکلایان کردبێتەوە و سەرچاوە ھەبێ بۆی، قسەی ئەوان دەڕوا، نەک ھەر کەس ھەڵسا و لە خۆیەوە کۆمێنتی نووسی و بڵێین بەسەرچاو. ئەو بەکارھێنەرە وا دەزانێ کێشەی کەسیم ھەیە لەگەڵیدا، ھەموو ئەوەی داوام کردوە ھێنانی سەرچاوەیەکە و بەس. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ئێمەیش ھەمان شتمان پێ وتووە، بەڵام ئەو ھەر درێژەی پێ دەدا. لە ڕێ دەر چووە و ئەمە ھەزارەیەم جاریەتی ھێرش دەکا. قەرار نییە شتێکی پێ بڵێی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 5cy62b2hd5re61g247fz1m66jk44ixl 1617932 1617631 2026-08-06T11:17:20Z حوسێن 42516 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617932 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوە یاسایە و دانراوە، حەزت پێ نییە، کێشەی خۆتە. چۆن چوار جاری تریش لە سەرەوە وتوومەتەوە، کەی سەرچاوەتان بۆ ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە ھێنایەوە، ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کێشەکە ئەوەیە زمانی لە خۆڕا درێژە! کاکە، یاساکە دەڵێ دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ، نەک ''یوکلییەیدێس''! یاساکە دەڵێ دەبێ باو بێ. سێرچێکی بچووک بکە، دەبینی کە دەیان کەس ئیقلیدسیان بە کار ھێناوە و لە نێوان خەڵکیش دا باوە. ئەم ناوەی ئێستا لە ھیچ شوێنێک دا نەھاتووە. ئەمە گاڵتەجاڕییە تا ئێستا باسی ئەمە دەکەی و خۆت پێوە ھەڵواسیوە. :::::دە جاری دیکەیش بیڵێ، بە کەیفی تۆ نییە. سەرچاوە بۆ ئەم ناوەی ئێستا بھێنە. ئەگەر نییە، لا دەبرێ و دەکرێتەوە ناوە کۆنەکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە سەرەوە عەرزم کردون، گەر خوێندەواریت ھەبێ دەتوانی بیخوێنیتەوە، بەڕێوەبەرێک دەڵێ گەڕانچی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. ئەوەندە بێ منەتی کە حساب بۆ قسەی بەڕێوەبەر نەکەی؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}ئەمە ناوێکی تازە نیە کە وتووێژی لەسەر بکەین. مەلای جزیری و خانای قوبادی و حاجی قادر و مەلا مارف و... چۆن وتوویانە ئێمەیش وا دەبێ بیڵێین. وەک چۆن بە ئەورووپا ناڵێین ئێڤرۆپی یان بە ئەفلاتوون پلاتۆن یان بە ئەرەستۆ ئەریستاتلێس ناڵێێن ئەمیشە هەر بە ناوە ڕەسەنەکەی بانگ بکرێ: ئوقلیدس، ئیقلیدس. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٢٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دەستتخۆش بێ، منیش ئەوە دەڵێم، گەر ئەو گەورە نووسەر و ڕۆشنبیرانە وتبێتیان یەکلایان کردبێتەوە و سەرچاوە ھەبێ بۆی، قسەی ئەوان دەڕوا، نەک ھەر کەس ھەڵسا و لە خۆیەوە کۆمێنتی نووسی و بڵێین بەسەرچاو. ئەو بەکارھێنەرە وا دەزانێ کێشەی کەسیم ھەیە لەگەڵیدا، ھەموو ئەوەی داوام کردوە ھێنانی سەرچاوەیەکە و بەس. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ئێمەیش ھەمان شتمان پێ وتووە، بەڵام ئەو ھەر درێژەی پێ دەدا. لە ڕێ دەر چووە و ئەمە ھەزارەیەم جاریەتی ھێرش دەکا. قەرار نییە شتێکی پێ بڵێی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] بۆچی ھیچت سەبارەت بە ئاکاری نەوت؟ ھەروەھا، @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بۆچی وەڵام نادەی؟ لە وتووێژەکەی دیکەیش دا بانگم کردی. بەکارھێنێک لە وتووێژ دا [[وپ:ئاکار]] پەیڕەو ناکا و بە کەیفی خۆی قسە بە بەکارھێنەکانی ویکیپیدیا دەکا. دەمێ دەڵێ «ئەگەر خوێندەواریت ھەبێ» و دەمێ بە ئاشکرا درۆ دەکا! دەڵێ من بەپێی یاسا ڕۆیشتووم (لە کاتێک دا یاساکە پێچەوانەی کارەکەی ئەو دەڵێ) یان دەڵێ تۆ حساب بۆ ڕای کەس ناکەی، بەڵام من وا نیم (لە کاتێک دا سێ کەس وتوویانە با ئیقلیدس بێ، بەڵام ئەو بە قسەی خۆی کردووە و کردوویەتی بە ئەم ناوە سەیرەی ئێستا). داوای سەرچاوەیش لە ئێمە دەکا، کەچی خۆی ھیچ ناھێنێ! کە پێی دەڵێی سەرچاوە بھێنە، دەڵێ تۆ لە چەواشەکاری شارەزای! [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ش بخوێنن. :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] و @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داوا لە ھەموو بەڕێوەبەران دەکەم ھەڵوێستیان ھەبێ و نەھێڵن ویکیپیدیا تێک بچێ. نەسیحەتی بکەن تا لە درۆ و قسەکردن بە بەکاربەرانی ویکیپیدیا دوور بکەوێ. ئەگەر [[وپ:ئاکار]] قیمەتی نەماوە و کاری پێ ناکرێ و [[ویکیپیدیا:پەلاماری_کەسی_قەدەغەیە|ھێرشی کەسی]] ئاسایی بووە، پێمان بڵێن با ئێمەیش بزانین. ئێمەیش دەتوانین قسە بە بەکاربەری دیکە بکەین و شەڕەدەستکاری بکەین. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٧، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) e1krflglqebxwqrhss7ljtypffateqe 1617933 1617932 2026-08-06T11:18:19Z حوسێن 42516 1617933 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوە یاسایە و دانراوە، حەزت پێ نییە، کێشەی خۆتە. چۆن چوار جاری تریش لە سەرەوە وتوومەتەوە، کەی سەرچاوەتان بۆ ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە ھێنایەوە، ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کێشەکە ئەوەیە زمانی لە خۆڕا درێژە! کاکە، یاساکە دەڵێ دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ، نەک ''یوکلییەیدێس''! یاساکە دەڵێ دەبێ باو بێ. سێرچێکی بچووک بکە، دەبینی کە دەیان کەس ئیقلیدسیان بە کار ھێناوە و لە نێوان خەڵکیش دا باوە. ئەم ناوەی ئێستا لە ھیچ شوێنێک دا نەھاتووە. ئەمە گاڵتەجاڕییە تا ئێستا باسی ئەمە دەکەی و خۆت پێوە ھەڵواسیوە. :::::دە جاری دیکەیش بیڵێ، بە کەیفی تۆ نییە. سەرچاوە بۆ ئەم ناوەی ئێستا بھێنە. ئەگەر نییە، لا دەبرێ و دەکرێتەوە ناوە کۆنەکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە سەرەوە عەرزم کردون، گەر خوێندەواریت ھەبێ دەتوانی بیخوێنیتەوە، بەڕێوەبەرێک دەڵێ گەڕانچی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. ئەوەندە بێ منەتی کە حساب بۆ قسەی بەڕێوەبەر نەکەی؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}ئەمە ناوێکی تازە نیە کە وتووێژی لەسەر بکەین. مەلای جزیری و خانای قوبادی و حاجی قادر و مەلا مارف و... چۆن وتوویانە ئێمەیش وا دەبێ بیڵێین. وەک چۆن بە ئەورووپا ناڵێین ئێڤرۆپی یان بە ئەفلاتوون پلاتۆن یان بە ئەرەستۆ ئەریستاتلێس ناڵێێن ئەمیشە هەر بە ناوە ڕەسەنەکەی بانگ بکرێ: ئوقلیدس، ئیقلیدس. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٢٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دەستتخۆش بێ، منیش ئەوە دەڵێم، گەر ئەو گەورە نووسەر و ڕۆشنبیرانە وتبێتیان یەکلایان کردبێتەوە و سەرچاوە ھەبێ بۆی، قسەی ئەوان دەڕوا، نەک ھەر کەس ھەڵسا و لە خۆیەوە کۆمێنتی نووسی و بڵێین بەسەرچاو. ئەو بەکارھێنەرە وا دەزانێ کێشەی کەسیم ھەیە لەگەڵیدا، ھەموو ئەوەی داوام کردوە ھێنانی سەرچاوەیەکە و بەس. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ئێمەیش ھەمان شتمان پێ وتووە، بەڵام ئەو ھەر درێژەی پێ دەدا. لە ڕێ دەر چووە و ئەمە ھەزارەیەم جاریەتی ھێرش دەکا. قەرار نییە شتێکی پێ بڵێی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] بۆچی ھیچت سەبارەت بە ئاکاری نەوت؟ ھەروەھا، @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بۆچی وەڵام نادەی؟ لە وتووێژەکەی دیکەیش دا بانگم کردی. بەکارھێنێک لە وتووێژ دا [[وپ:ئاکار]] پەیڕەو ناکا و بە کەیفی خۆی قسە بە بەکارھێنەکانی ویکیپیدیا دەکا. دەمێ دەڵێ «ئەگەر خوێندەواریت ھەبێ» و دەمێ بە ئاشکرا درۆ دەکا! دەڵێ من «بەپێی یاسا ڕۆیشتووم» (لە کاتێک دا یاساکە پێچەوانەی کارەکەی ئەو دەڵێ) یان دەڵێ «تۆ حساب بۆ ڕای کەس ناکەی، بەڵام من وا نیم» (لە کاتێک دا سێ کەس وتوویانە با ئیقلیدس بێ، بەڵام ئەو بە قسەی خۆی کردووە و کردوویەتی بە ئەم ناوە سەیرەی ئێستا). داوای سەرچاوەیش لە ئێمە دەکا، کەچی خۆی ھیچ ناھێنێ! کە پێی دەڵێی سەرچاوە بھێنە، دەڵێ تۆ لە چەواشەکاری شارەزای! [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ش بخوێنن. :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] و @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داوا لە ھەموو بەڕێوەبەران دەکەم ھەڵوێستیان ھەبێ و نەھێڵن ویکیپیدیا تێک بچێ. نەسیحەتی بکەن تا لە درۆ و قسەکردن بە بەکاربەرانی ویکیپیدیا دوور بکەوێ. ئەگەر [[وپ:ئاکار]] قیمەتی نەماوە و کاری پێ ناکرێ و [[ویکیپیدیا:پەلاماری_کەسی_قەدەغەیە|ھێرشی کەسی]] ئاسایی بووە، پێمان بڵێن با ئێمەیش بزانین. ئێمەیش دەتوانین قسە بە بەکاربەری دیکە بکەین و شەڕەدەستکاری بکەین. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٧، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) lw5m6b9pr6gcf8eq86dso1utkt2n3a6 1617937 1617933 2026-08-06T11:37:18Z Zemen 40346 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617937 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوە یاسایە و دانراوە، حەزت پێ نییە، کێشەی خۆتە. چۆن چوار جاری تریش لە سەرەوە وتوومەتەوە، کەی سەرچاوەتان بۆ ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە ھێنایەوە، ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کێشەکە ئەوەیە زمانی لە خۆڕا درێژە! کاکە، یاساکە دەڵێ دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ، نەک ''یوکلییەیدێس''! یاساکە دەڵێ دەبێ باو بێ. سێرچێکی بچووک بکە، دەبینی کە دەیان کەس ئیقلیدسیان بە کار ھێناوە و لە نێوان خەڵکیش دا باوە. ئەم ناوەی ئێستا لە ھیچ شوێنێک دا نەھاتووە. ئەمە گاڵتەجاڕییە تا ئێستا باسی ئەمە دەکەی و خۆت پێوە ھەڵواسیوە. :::::دە جاری دیکەیش بیڵێ، بە کەیفی تۆ نییە. سەرچاوە بۆ ئەم ناوەی ئێستا بھێنە. ئەگەر نییە، لا دەبرێ و دەکرێتەوە ناوە کۆنەکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە سەرەوە عەرزم کردون، گەر خوێندەواریت ھەبێ دەتوانی بیخوێنیتەوە، بەڕێوەبەرێک دەڵێ گەڕانچی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. ئەوەندە بێ منەتی کە حساب بۆ قسەی بەڕێوەبەر نەکەی؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}ئەمە ناوێکی تازە نیە کە وتووێژی لەسەر بکەین. مەلای جزیری و خانای قوبادی و حاجی قادر و مەلا مارف و... چۆن وتوویانە ئێمەیش وا دەبێ بیڵێین. وەک چۆن بە ئەورووپا ناڵێین ئێڤرۆپی یان بە ئەفلاتوون پلاتۆن یان بە ئەرەستۆ ئەریستاتلێس ناڵێێن ئەمیشە هەر بە ناوە ڕەسەنەکەی بانگ بکرێ: ئوقلیدس، ئیقلیدس. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٢٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دەستتخۆش بێ، منیش ئەوە دەڵێم، گەر ئەو گەورە نووسەر و ڕۆشنبیرانە وتبێتیان یەکلایان کردبێتەوە و سەرچاوە ھەبێ بۆی، قسەی ئەوان دەڕوا، نەک ھەر کەس ھەڵسا و لە خۆیەوە کۆمێنتی نووسی و بڵێین بەسەرچاو. ئەو بەکارھێنەرە وا دەزانێ کێشەی کەسیم ھەیە لەگەڵیدا، ھەموو ئەوەی داوام کردوە ھێنانی سەرچاوەیەکە و بەس. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ئێمەیش ھەمان شتمان پێ وتووە، بەڵام ئەو ھەر درێژەی پێ دەدا. لە ڕێ دەر چووە و ئەمە ھەزارەیەم جاریەتی ھێرش دەکا. قەرار نییە شتێکی پێ بڵێی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] بۆچی ھیچت سەبارەت بە ئاکاری نەوت؟ ھەروەھا، @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بۆچی وەڵام نادەی؟ لە وتووێژەکەی دیکەیش دا بانگم کردی. بەکارھێنێک لە وتووێژ دا [[وپ:ئاکار]] پەیڕەو ناکا و بە کەیفی خۆی قسە بە بەکارھێنەکانی ویکیپیدیا دەکا. دەمێ دەڵێ «ئەگەر خوێندەواریت ھەبێ» و دەمێ بە ئاشکرا درۆ دەکا! دەڵێ من «بەپێی یاسا ڕۆیشتووم» (لە کاتێک دا یاساکە پێچەوانەی کارەکەی ئەو دەڵێ) یان دەڵێ «تۆ حساب بۆ ڕای کەس ناکەی، بەڵام من وا نیم» (لە کاتێک دا سێ کەس وتوویانە با ئیقلیدس بێ، بەڵام ئەو بە قسەی خۆی کردووە و کردوویەتی بە ئەم ناوە سەیرەی ئێستا). داوای سەرچاوەیش لە ئێمە دەکا، کەچی خۆی ھیچ ناھێنێ! کە پێی دەڵێی سەرچاوە بھێنە، دەڵێ تۆ لە چەواشەکاری شارەزای! [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ش بخوێنن. :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] و @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داوا لە ھەموو بەڕێوەبەران دەکەم ھەڵوێستیان ھەبێ و نەھێڵن ویکیپیدیا تێک بچێ. نەسیحەتی بکەن تا لە درۆ و قسەکردن بە بەکاربەرانی ویکیپیدیا دوور بکەوێ. ئەگەر [[وپ:ئاکار]] قیمەتی نەماوە و کاری پێ ناکرێ و [[ویکیپیدیا:پەلاماری_کەسی_قەدەغەیە|ھێرشی کەسی]] ئاسایی بووە، پێمان بڵێن با ئێمەیش بزانین. ئێمەیش دەتوانین قسە بە بەکاربەری دیکە بکەین و شەڕەدەستکاری بکەین. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٧، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تا وشەی درۆ و دووڕووت بەرامبەرم بەکارنەھێنا کێ ئاکاری جوان نەبوو؟ بۆیە کەسانی وەک تۆ فەرزە دەبێ بەو شێوەیە وەڵام بدرێنەوە، بەکارھێنەر بە چی تێگەیشتووی تا بە دڵی خۆت قسەی نزمی پێ بڵێی و ئەویش دەنگ نەکا! سەبارەت بە وتووێژەکانیش ھیچ ڕاست ناکەی، ڕاستی لە یەک لێدوانتدا نییە، بەداخەوە کە لەوەتەی لێرەی چەشنی درۆ نەماوە تاقی نەکەیتەوە. وتووێژەکانت لێرە و دەگەڵ Tessla سەلمێنەری نیازخراپی تۆن لەم ویکییە. زۆر ڕوو قایمی زۆۆر! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٣٧، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) oc25pvibg5puj6yn8pfh28cfq3yacaq 1617938 1617937 2026-08-06T11:46:49Z Sakura emad 42467 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617938 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوە یاسایە و دانراوە، حەزت پێ نییە، کێشەی خۆتە. چۆن چوار جاری تریش لە سەرەوە وتوومەتەوە، کەی سەرچاوەتان بۆ ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە ھێنایەوە، ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کێشەکە ئەوەیە زمانی لە خۆڕا درێژە! کاکە، یاساکە دەڵێ دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ، نەک ''یوکلییەیدێس''! یاساکە دەڵێ دەبێ باو بێ. سێرچێکی بچووک بکە، دەبینی کە دەیان کەس ئیقلیدسیان بە کار ھێناوە و لە نێوان خەڵکیش دا باوە. ئەم ناوەی ئێستا لە ھیچ شوێنێک دا نەھاتووە. ئەمە گاڵتەجاڕییە تا ئێستا باسی ئەمە دەکەی و خۆت پێوە ھەڵواسیوە. :::::دە جاری دیکەیش بیڵێ، بە کەیفی تۆ نییە. سەرچاوە بۆ ئەم ناوەی ئێستا بھێنە. ئەگەر نییە، لا دەبرێ و دەکرێتەوە ناوە کۆنەکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە سەرەوە عەرزم کردون، گەر خوێندەواریت ھەبێ دەتوانی بیخوێنیتەوە، بەڕێوەبەرێک دەڵێ گەڕانچی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. ئەوەندە بێ منەتی کە حساب بۆ قسەی بەڕێوەبەر نەکەی؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}ئەمە ناوێکی تازە نیە کە وتووێژی لەسەر بکەین. مەلای جزیری و خانای قوبادی و حاجی قادر و مەلا مارف و... چۆن وتوویانە ئێمەیش وا دەبێ بیڵێین. وەک چۆن بە ئەورووپا ناڵێین ئێڤرۆپی یان بە ئەفلاتوون پلاتۆن یان بە ئەرەستۆ ئەریستاتلێس ناڵێێن ئەمیشە هەر بە ناوە ڕەسەنەکەی بانگ بکرێ: ئوقلیدس، ئیقلیدس. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٢٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دەستتخۆش بێ، منیش ئەوە دەڵێم، گەر ئەو گەورە نووسەر و ڕۆشنبیرانە وتبێتیان یەکلایان کردبێتەوە و سەرچاوە ھەبێ بۆی، قسەی ئەوان دەڕوا، نەک ھەر کەس ھەڵسا و لە خۆیەوە کۆمێنتی نووسی و بڵێین بەسەرچاو. ئەو بەکارھێنەرە وا دەزانێ کێشەی کەسیم ھەیە لەگەڵیدا، ھەموو ئەوەی داوام کردوە ھێنانی سەرچاوەیەکە و بەس. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ئێمەیش ھەمان شتمان پێ وتووە، بەڵام ئەو ھەر درێژەی پێ دەدا. لە ڕێ دەر چووە و ئەمە ھەزارەیەم جاریەتی ھێرش دەکا. قەرار نییە شتێکی پێ بڵێی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] بۆچی ھیچت سەبارەت بە ئاکاری نەوت؟ ھەروەھا، @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بۆچی وەڵام نادەی؟ لە وتووێژەکەی دیکەیش دا بانگم کردی. بەکارھێنێک لە وتووێژ دا [[وپ:ئاکار]] پەیڕەو ناکا و بە کەیفی خۆی قسە بە بەکارھێنەکانی ویکیپیدیا دەکا. دەمێ دەڵێ «ئەگەر خوێندەواریت ھەبێ» و دەمێ بە ئاشکرا درۆ دەکا! دەڵێ من «بەپێی یاسا ڕۆیشتووم» (لە کاتێک دا یاساکە پێچەوانەی کارەکەی ئەو دەڵێ) یان دەڵێ «تۆ حساب بۆ ڕای کەس ناکەی، بەڵام من وا نیم» (لە کاتێک دا سێ کەس وتوویانە با ئیقلیدس بێ، بەڵام ئەو بە قسەی خۆی کردووە و کردوویەتی بە ئەم ناوە سەیرەی ئێستا). داوای سەرچاوەیش لە ئێمە دەکا، کەچی خۆی ھیچ ناھێنێ! کە پێی دەڵێی سەرچاوە بھێنە، دەڵێ تۆ لە چەواشەکاری شارەزای! [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ش بخوێنن. :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] و @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داوا لە ھەموو بەڕێوەبەران دەکەم ھەڵوێستیان ھەبێ و نەھێڵن ویکیپیدیا تێک بچێ. نەسیحەتی بکەن تا لە درۆ و قسەکردن بە بەکاربەرانی ویکیپیدیا دوور بکەوێ. ئەگەر [[وپ:ئاکار]] قیمەتی نەماوە و کاری پێ ناکرێ و [[ویکیپیدیا:پەلاماری_کەسی_قەدەغەیە|ھێرشی کەسی]] ئاسایی بووە، پێمان بڵێن با ئێمەیش بزانین. ئێمەیش دەتوانین قسە بە بەکاربەری دیکە بکەین و شەڕەدەستکاری بکەین. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٧، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تا وشەی درۆ و دووڕووت بەرامبەرم بەکارنەھێنا کێ ئاکاری جوان نەبوو؟ بۆیە کەسانی وەک تۆ فەرزە دەبێ بەو شێوەیە وەڵام بدرێنەوە، بەکارھێنەر بە چی تێگەیشتووی تا بە دڵی خۆت قسەی نزمی پێ بڵێی و ئەویش دەنگ نەکا! سەبارەت بە وتووێژەکانیش ھیچ ڕاست ناکەی، ڕاستی لە یەک لێدوانتدا نییە، بەداخەوە کە لەوەتەی لێرەی چەشنی درۆ نەماوە تاقی نەکەیتەوە. وتووێژەکانت لێرە و دەگەڵ Tessla سەلمێنەری نیازخراپی تۆن لەم ویکییە. زۆر ڕوو قایمی زۆۆر! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٣٧، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کاک پیرەھەڵۆ زۆر بە جوانی ئەم وتووێژەی ئێرەی گرتە دەست و گەر شتێک ھەیە بەو بلێن بۆچی دوو بەرێوەبەر بەیەک کێشە خەریک بن؟ گەر کێشەکان بە کاک پیرەھەڵۆ چارەنەکرا ئەوکات من دێمە ناوی سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٤٦، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 0vbjrfmkhuk7q8n8t1mzzciqltycriu 1617939 1617938 2026-08-06T11:50:01Z حوسێن 42516 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617939 wikitext text/x-wiki == ناو == سەردێڕی ئەم وتارە پێشتر [[ئۆکلیدس]] بوو. بەڵام من ئۆکلیدسم لە ھیچ شوێنێکی تر نەدۆزیەوە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%86%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3+-wiki+-ckb&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. بەڵام ئیقلیدس ھەیە [http://www.google.com/search?hl=en&client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=%D8%A6%DB%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=]. لە ڕۆژھەڵاتیشدا ئیقلیدس یان ئۆقلیدس ئەڵێن. کەوایە ناوەکەم گۆڕا بە ئیقلیدس کە ھەم بۆ ڕۆژھەڵات و ھەم بۆ باشوور ئاشنایە. عەرەبەکان بەم پیاوە دەڵێن "ئیقلیدس". کتێبەکەی ئیقلیدس زیاتر لە ١٠٠٠ ساڵ لەومەوبەر تەرجومە کراوەتەوە لە بەغدا کە ئەو دەم ناوەندی زانستی جیھان بووە و پڕ بووە لە زانستگای جۆربەجۆر. فارس و کوردیش لە عەرەبیان گرتووە (ناچار بوونە چونکە ئەو سەردەمە عەرەبی زمانی زانست بووە) و ١٠٠٠ ساڵە فارس و کوردی دەرس خوێندووش ئەڵێن ئیقلیدس. ئیتر نازانم ئێمە بۆ بیگۆڕین؟ بۆ ناوەکانی ئەفلاتوون و ئەرەستوو و سوقراتیش ھەر ئاوەھایە. تکایە پێش لێدوان ناوی ئەم وتارە مەگۆڕن. سپاس--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٠:٥٥, ٢٢ ئاب ٢٠١٠ (UTC) :ببوورن دڵنیا نیم [[توخمەکانی ئیقلیدس]] یەکەم جار کەی تەرجومە کراوە بە عەرەبی. ڕەنگە ١٠٠٠ ساڵ نەبووبێ!--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ١٥:٢٩, ٢٣ ئاب ٢٠١٠ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بیانووەکەی سەرێت بۆ وەرگرتنی ناوە عەرەبییەکە زۆر نالۆجیکییە. کوردی خۆمان عەرەب زۆر گەورە دەبینن، ھەر شەکرێ بشکێنن کورد چەپڵەیان بۆ لێ ئەدا، بڵێن ماست ڕەنگی ڕەشە کورد ئەشەوبیلای بۆ دەکات. کابرا ناوی ئیکلدیس (ئێکلدەس یان ئۆکلیدس) بووە، ئەم قافە لە کوێوە ھات؟ ئەگەر دژ نەبوو دەیگوازمەوە بۆ ناوە ڕەسەنەکەی خۆی. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] گۆکردنی لە یۆنانیدا «یوکلییەیدێس»ە. گرنگ ئەوەیە لە ناو کورددا ناوەکە چۆن باو بووە. پێم وایە ھەر ئیقلیدس باو بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وایە و پێت وایە نایخوا، چ داتا و ئامارێکت لایە بڵێ ئیقلیدز لەناو کوردا باوە؟ کەواتە دەبێ «یوکلییەیدێس» بێت، ئەوە ناوی بووە، تۆ بۆ دەیگۆڕی؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئاماری گەڕانی گووگڵ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کاک ئارام پێشووتر ڕوونی کردبووەوە کە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نیشانەی باوبوونی وشەکەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە خۆ وەرگێڕان نییە تا بڵێی ھەڵەیە. ئەمە ناوە، بەو جۆرەش باوە ناو کورددا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] پێم وابێ ھەر کاک ئارامیش بوو گوتی: «دەتوانیت بە ئارەزووی خۆت دەستکاریی ئەنجامەکان بکەیت». ھیچ بەڵگەیەکت نییە کە ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە لەناو کوردا باو بێ. ماوەیەک ڕادەوەستم گەر کەسێک سەرنجی نەبوو، بۆ یوکلییەیدێس دەیگوازمەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٣، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە هەموو کتێبە کوردییەکان بە ئیقلیدیس نوسراوە بە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەدەوە ئەمەش بەڵگەی باوبوونە، دووەم گووتنی ( ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە) بریتییە لە سوکایەتیکردن بە زمانی عەرەبی و سوکایەتیکردن لە ویکیپیدیا ڕێگەپێنەدراوە و دەبێتە هۆی بەربەستکردن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ئەوە لە زووەوە بڕاوەتەوە گەر وەزارەتی پەروەردە بکەینە پێوەر، دەبێت ناوی دروستی سەدان وتار بگۆڕین بۆ ناوێکی ھەڵە. بانگەشەی 'ھەموو کتێبە کوردییەکان' بێ ھێنانی سەرچاوە قسەیەکی بەتاڵە، باشە، منیش دەڵێم لە ھەموو کتێبە کوردییەکان یوکلییەیدێسە... و تکایە چەواشە مەکە، مەبەستم ئەو ناوە بووە کە عەرەب سەقەتی کردوە، نەک بە زمانێکم گوتبێ 'بێزراو'. گەر سووکایەتیشە با عەرەبێک بێتە جواب و سکاڵام لێ بکا، نەک بەکارهێنەرێ هەڕەمەکی لێرە ببێتە محامی زمانەکەیان و محاسەبەم بکا. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٠:٠٤، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] منیش لەگەڵ ''ئیقلیدس''م. ھیچکەس لە ئەم ناوەی ئێستا حاڵی نابێ. وەک چۆن ''[[قەقنەس]]''، کە لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانییە و بە ''ک'' دەستی پێ دەکرد، دەستی لێ نادرێ و وەکوو خۆی بە کار دێ، ئەمیش ھەر وایە. ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] چ شتێک لای تۆ سەرچاوەیە؟ کتێب نایخوا، گەڕانی گووگڵ نابێ، کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە جێمتمانە نین، ئێستا چی بکەین؟ بچم شار بە شار بگەڕێم و لە ئەو خەڵکە بپرسم ئەم کابرایە ناوی چییە؟ ڤیدیۆیشی دەکەم تا باوەڕ بکەی. ئەگەر داوای سەرچاوە لە ئێمە دەکەی، منیش داوای سەرچاوە دەکەم کە ئەم ناوە عەنتیکەیەی تێدا بە کار ھاتبێ، چ نووسەرێک ئەم ناوەی بە کار بردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە خۆشی و ترشی بێ، خوێندنەوە ڕەسەنەکەی ئەوھاییە کە Aza ئاماژەی پێ داوە، گەر سەرچاوەت دەوێ لەو بپرسە. کابرا ئەوە ناوی بووە حەقم چییە عەرەب کافی کردوەتە قاف؟! کتێب کامە کتێب؟ داوام کردوە سەرچاوەیەک دانێن، ھیچم نەبینی. سەرچاوە/کتێبێکیش کە لانیکەم نووسەرەکەی خاڵبەندی زانیبێت. من و تۆش باش دەزانین کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە حاڵیان چۆنە، بۆیە ھەرگیز نابنە سەرچاوە. دواتر من نەموتووە گەڕانی گووگڵ نابێتە سەرچاوە، بەڕێوەبەر وای وتووە. کورد بەدەست خۆی نییە، حەز ئەکا کۆیلەی زمانی عەرەبی بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئا تخوا پێمان بڵێ خوێندنەوەی ڕەسەنی ''قەڵەم'' چییە، ''قانوون''یش ئەگەر ئەزێت نییە. ئەو تەنیا خوێندنەوە ڕەسەنەکەی نووسیوە، نەینووسیوە با بیکەین بە ئەوە. تۆ وشەکەت پەسەند کردووە و گواستووتەتەوە، بۆیە لە تۆ دەپرسم. یان ئەگەر شتێکت بە دڵ بوو، سەرچاوە پێویست نییە؟ بڕۆ نزیکترین کتێبخانە و بڵێ ''ئیقلیدس'' کێیە، پاشان بڵێ ''یوکلییەیدێس'' کێیە، بزانە کامیان دەناسێ. ::::::::::::کوردی و فارسی دەیان وشەی یۆنانییان لە ڕێی عەرەبییەوە وەرگرتووە و ناتوانی بیانگۆڕی. ڕقت بۆ زمانی عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: منیش لەگەڵ ئیقلیدسم. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٢، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە چوون و نەچوونی من بۆ کتێبخانە ھیچ ناگۆڕێ، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە لەسەر سەرچاوەی بڕواپێکراو بنیاد نراوە. من خوێندنەوە ڕەسەنەکەم پێ دروست بووە زۆر پێش ئەو کاتەی کە Aza ھەڵەی خوێندنەوەکەی بۆ ڕاست کردومەتەوە. کەسیش نەیوتووە قەڵەم و قانوون ھەڵەیە، سەرچاوەیان ھەیە کە بەکارھێنراون و باون. ئەمە تێکەڵ کردنی دوو بابەتی جودایە بۆ چەواشەکاری (ناوی گشتی و خوێندنەوەی ناوی تایبەتی کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ئاماژەی پێ دراوە، گەر نەتخوێندوەتەوە پێشنیار ئەکەم چاوێکی لێ بکەی) دیارە بەم تێکەڵکارییە دەتەوێت بیانوو بەدەست بێنیت. گەر جەنابت سەرچاوەیەکی بڕواپێکراوت بۆ باو بوونی ئیقڵدز ھەیە، کەس دەستی نەگرتویت داینەنێیت، فەرموو دایبنێ و با وتووێژی بکەین، دوایش خۆم دەستکارییەکانی خۆم دەگەڕێنمەوە؛ کێشەم نە لەگەڵ کەسدا ھەیە نە لەگەڵ وشەیەکی دیاریکراو. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٦:٢٥، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] برای باوکم، ''قەڵەم'' و ''قانوون'' لە بنەڕەت دا یۆنانین و لە ڕێی عەرەبییەوە ھاتوونەتە نێو کوردییەوە، خۆیان بە ''ک'' دەستیان پێ دەکرد. ئەگەر دەڵێی ئەمانە ناوی تایبەت نین، ''قەقنەس'' ناوێکی تایبەتە. :::::::::::::::من دەبێ باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] بکەم. دووەم بنەما باوبوونە کە لە ئەم بارە دا ''ئیقلیدس'' گەلێک باوترە. تۆ ھەموو شتێکت ڕەت کردووەتەوە، چی بە بەڵگە بھێنم؟ بۆیە نووسیم بڕۆ بۆ کتێبخانە تا بە گوێی خۆت ببیسی و بە چاوی خۆت ببینی کە ''ئیقلیدس'' باوە و خەڵک دەزانێ کێیە. سەرچاوە تەنیا وێبگەیەکی سەر ئینتەرنێت نییە. ئەگەر کتێبت دەوێ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زیاتر لەسەر فەلسەفە و ماتماتیک دەنووسێ و دەتوانێ کتێبی وەرگێڕاوی کوردیت بە نموونە بۆ بھێنێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] پرسیارم لە ھاوڕێیەکی خۆم کرد، وتی «بە ئیوقلیدیس و ئیقلیدس-یش بیستوومە»، بەڵام قسەی ھاوڕێ و کتێبخانە دەبنە سەرچاوە؟ نەخێر. گەر Aza سەرچاوەیەکی 'باوەڕپێکراوی' لایە، بفەرمووێ با دایبنێ ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە ناوەکەی پێشووی، وەک وتم. لە یاسای دووەمی وپ:ناوی وتارەکان ئاماژە بەوە نەکرابوو کە ناوە باوەکە دەبێت سەرچاوەی ھەبێت تا بسەلمێنرێت باوە، بۆیە لێرە عەرزتان دەکەم کە پێش ھەر قسەیەک کە بیکەن سەرچاوە بھێننەوە (کتێب، وێب هتد..) نەک کەسێک بێ و ھاکەزایی بڵێ «من وام بیستووە»؛ ھەموو ویکییە باشەکان وان، نازانم لێرە بۆ ھەر کەس چتێکی بەدڵ نەبوو دەبێ ئیللا بە بیانوویەک ئەوەی خۆی بەدڵیەتی بیسەپێنێت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٨، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئیقلیدس باوە. بڕیار دراوە کە ناوی باو دابنرێ، مەگەر ئەوەی کە ھەڵە بێ. ئەمەش چونکە ناوی کەسایەتییە و وەرگێڕان نییە، ھەڵە و ڕاست ھەڵناگرێ. کەوایە دەبێ ھەر ئیقلیدس بێت. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٢٨، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] یوکلییەیدێس باوترە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٥٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] جگە لە ویکیپیدیا لە ھیچ شوێنێکا یوکلییەیدێس بە کار نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بەڵێ بەکارھاتووە بەڵام جەنابتان ئاگادار نین. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٤٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە کاریش ھاتبێ - کە قەت نەھاتووە - بە قەد ئیقلیدیس باو نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢١، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دیارە تۆ حساب بۆ کەس ناکەی و دەتەوێ بەدڵی خۆت دەستکاری بکەی. ئێرە بە چی تێگەیشتووی؟ کێ وتی بەپێی وتووێژ بڕیار لەسەر ئیقلیدس دراوە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە پێچەوانەوە، تۆ حساب بۆ کەس ناکەی! زۆرینە لەگەڵ ''ئیقلیدس''ن، بەڵام تۆ ناوێکت داناوە کە کەس نەیبیستووە و کەسیش بە کاری ناھێنێ! ھەفتە زیاتریشە دەنگت نەبووە. بەپێی پێوەرەکانیش بێ، ئەمە دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ. واز لە ئەم ئاکارە مناڵانەیەت بھێنە. ::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دووبارەی کردەوە. دیسان شەڕەدەستکاری کرد و دەستکارییەکەمی گەڕاندەوە. تکایە، ئامۆژگاری بکەن با لە ڕێ دەر نەچێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئاقڵ گیان. ڕاستە وتووێژ سەنگ و قورسایی خۆی ھەیە، بەڵام ئێمە لەسەر خشتەیەک دەڕۆین کە لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] ھەیە، تا ئەو تەریقەتە کۆنە لەکۆڵ بکەینەوە کە ھەر کەس ھات و بە ئارەزووی وانێکی خۆی لێدوان بنووسێ و ناوی وتار یەکلایی بکاتەوە. لەوانەیە ئێرەت لەگەڵ شوێنی تر لێ تێکچووبێت، ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و سەرچاوە دەیخوا نەک قسەی گیرفان. من پتر لە دوو مانگە داوای سەرچاوەیەکم کرد کە بیسەلمێنێ ئیقلدیس باوە، کەس نقەی لێوە نەھات، دەی جیاوازی ئەم ناوە و ئەو ناوەی تر چییە؟ ئەرێ دەزانم، چونکە عەرەبییە، ھەر ئێرە مابوو [[عەرەباندن|تەعریبی]] کەن! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕەحمەتت لێ بێ! ئێرە ویکیپیدیایە و سەرچاوەی پێویستە، سەرچاوەکەت کوا؟ لە کام سەرچاوە دا ''یوکلییەیدێس'' بە کار ھاتووە؟ تۆ کەسێکی زۆر دووڕووی. لە شوێنێک دا دەڵێی من سەرچاوەم ھێناوە (بە قسەی خۆت) و چۆن دەبێ لای ببەن، و لێرەیش دا (چونکە ھیچ سەرچاوەیەکت نییە) دەڵێی سەرچاوەم بۆ بھێنن کە ئەم ناوە باو بێ! ئەی خۆت؟ خۆت سەرچاوەت بۆ ئەم ناوە عەنتیکەیە چییە کە داتناوە؟ تۆ کە ''ئیقلیدس''ت نەبیستووە، کێشەی خۆتە. بەڵگەھێنانەوە لەسەر تۆیە، تۆ دەبێ بەڵگە بۆ ئەم ناوە سەیرە بھێنی. ::::::::::::::::::::::نازانم بۆچی باسی [[وپ:ناوی وتارەکان]] دەکەی! بەپێی ئەمە بێ دەبێ بکرێ بە ''ئیقلیدس''، چونکە باوترە. تۆ خۆتیش نازانی چی دەڵێی. ::::::::::::::::::::::پێشترێش پێم وتی، ڕقت بۆ عەرەبی ببە بۆ شوێنێکی دیکە و ئەم گاڵتەجاڕییەت ڕابگرە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] زۆر لە چەواشەکاری و چەواشەکردن شارەزای، ماڵت ئاوابێ، چۆن وا تێکەڵ و پێکەڵت کردن! بە فێڵزانییەکەت سەرسام بووم، بەس وە ئەقڵت نا. من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە. گەر ھەستی بینینت ھەبێ و بتوانی وەخوێنی، لە [[وپ:ناوی وتارەکان]] جوان دیارە نووسراوە '''ناوی وتارەکان''' کە کۆمەڵێ یاسای تێدایە بۆ دیاریکردنی ناوی وتار، کێ وتی ئەوەی لە [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] مناقەشەی دەکەین لەسەر ناوی وتارە؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :{{سھ}} @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بە قەد تۆی لێ نازانم! ڕاستیش ناکەی، خاڵی دووەمی [[وپ:ناوی وتارەکان]] باوبوونە و ئەم وشە عەنتیکەیە ھیچ باو نییە و کەس نەیبیستووە. ئێستا کاممان ڕێز لە یاسا ناگرین؟ کێ یاساکان دەخاتە ژێر پێی؟ نازانم ئەم درۆیانە بۆ کێ دەکەی! ھەتا سەرچاوەیەک نەھێنی، یەک وشە نەنووسی. :ھەروەھا، کێ باسی [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ی کردووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر مەبەستت [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]] نەبوو، وەک پیاو بە بەستەرێ ئاماژە بەو شوێنە بدە کە من ئەو قسەیەم لێی کردوە، چون ئاوا بێ بەڵگەھێنانەوە ھەم دەبێتە بوختان ھەمیش لە قسەی ژنی بەر درگا ئەچێت. من خۆم لە سەرەوە وتوومە کە پرسیارم کردوە و وتوویانە ئیقلیدس، ئەم قسە قۆڕانە چییە ھەڵیدەچنی؟ سەرچاوە بێنە و تەواو، کە سەرچاوەش نەبوو ناوە ڕەسەنەکە لە زمانە ڕەسەنەکەی خۆیدا چۆن بوو ئەوە دەنووسین، ئیتر نوزە نوزی پێ ناوێ. چەواشەکارییەکی تریشت ڕاست بکەمەوە؛ وپ:ناوی وتارەکان نەیوتووە ھەر کەس بەدڵی خۆی و بێ ئەوەی سەرچاوەی ھەبێ دەتوانێ ناوی وتار دەستکاری بکا. مەگەر یەکێ ئێرەی لەگەڵ ناوبازاڕ لێ تێکچووبێت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە ئەوە بە ''سەرچاوە بۆ یوکلییەیدێس'' ھەژمار ناکرێ، ھەوڵ بدەوە! :::ئەمە شتێکی نوێ نییە تا ناوە ئینگلیزییەکە (ئینگلیزی نییە، یۆنانییە) دابنێین. ئەمە ناوە و لە نێوان خەڵک دا بە ''ئیقلیدس'' باوە، تۆ بۆت نییە بیگۆڕی. توانج و قسەکانیشت بۆ خۆت ھەڵبگرە، ئێرە فەیسبوک نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوە یاسایە و دانراوە، حەزت پێ نییە، کێشەی خۆتە. چۆن چوار جاری تریش لە سەرەوە وتوومەتەوە، کەی سەرچاوەتان بۆ ئەم ناوە بێزراوە عەرەبییە ھێنایەوە، ئەوسا خۆم دەیگوازمەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کێشەکە ئەوەیە زمانی لە خۆڕا درێژە! کاکە، یاساکە دەڵێ دەبێ ''ئیقلیدس'' بێ، نەک ''یوکلییەیدێس''! یاساکە دەڵێ دەبێ باو بێ. سێرچێکی بچووک بکە، دەبینی کە دەیان کەس ئیقلیدسیان بە کار ھێناوە و لە نێوان خەڵکیش دا باوە. ئەم ناوەی ئێستا لە ھیچ شوێنێک دا نەھاتووە. ئەمە گاڵتەجاڕییە تا ئێستا باسی ئەمە دەکەی و خۆت پێوە ھەڵواسیوە. :::::دە جاری دیکەیش بیڵێ، بە کەیفی تۆ نییە. سەرچاوە بۆ ئەم ناوەی ئێستا بھێنە. ئەگەر نییە، لا دەبرێ و دەکرێتەوە ناوە کۆنەکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە سەرەوە عەرزم کردون، گەر خوێندەواریت ھەبێ دەتوانی بیخوێنیتەوە، بەڕێوەبەرێک دەڵێ گەڕانچی گووگڵ نابێتە سەرچاوە. ئەوەندە بێ منەتی کە حساب بۆ قسەی بەڕێوەبەر نەکەی؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}ئەمە ناوێکی تازە نیە کە وتووێژی لەسەر بکەین. مەلای جزیری و خانای قوبادی و حاجی قادر و مەلا مارف و... چۆن وتوویانە ئێمەیش وا دەبێ بیڵێین. وەک چۆن بە ئەورووپا ناڵێین ئێڤرۆپی یان بە ئەفلاتوون پلاتۆن یان بە ئەرەستۆ ئەریستاتلێس ناڵێێن ئەمیشە هەر بە ناوە ڕەسەنەکەی بانگ بکرێ: ئوقلیدس، ئیقلیدس. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٢٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دەستتخۆش بێ، منیش ئەوە دەڵێم، گەر ئەو گەورە نووسەر و ڕۆشنبیرانە وتبێتیان یەکلایان کردبێتەوە و سەرچاوە ھەبێ بۆی، قسەی ئەوان دەڕوا، نەک ھەر کەس ھەڵسا و لە خۆیەوە کۆمێنتی نووسی و بڵێین بەسەرچاو. ئەو بەکارھێنەرە وا دەزانێ کێشەی کەسیم ھەیە لەگەڵیدا، ھەموو ئەوەی داوام کردوە ھێنانی سەرچاوەیەکە و بەس. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ئێمەیش ھەمان شتمان پێ وتووە، بەڵام ئەو ھەر درێژەی پێ دەدا. لە ڕێ دەر چووە و ئەمە ھەزارەیەم جاریەتی ھێرش دەکا. قەرار نییە شتێکی پێ بڵێی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] بۆچی ھیچت سەبارەت بە ئاکاری نەوت؟ ھەروەھا، @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بۆچی وەڵام نادەی؟ لە وتووێژەکەی دیکەیش دا بانگم کردی. بەکارھێنێک لە وتووێژ دا [[وپ:ئاکار]] پەیڕەو ناکا و بە کەیفی خۆی قسە بە بەکارھێنەکانی ویکیپیدیا دەکا. دەمێ دەڵێ «ئەگەر خوێندەواریت ھەبێ» و دەمێ بە ئاشکرا درۆ دەکا! دەڵێ من «بەپێی یاسا ڕۆیشتووم» (لە کاتێک دا یاساکە پێچەوانەی کارەکەی ئەو دەڵێ) یان دەڵێ «تۆ حساب بۆ ڕای کەس ناکەی، بەڵام من وا نیم» (لە کاتێک دا سێ کەس وتوویانە با ئیقلیدس بێ، بەڵام ئەو بە قسەی خۆی کردووە و کردوویەتی بە ئەم ناوە سەیرەی ئێستا). داوای سەرچاوەیش لە ئێمە دەکا، کەچی خۆی ھیچ ناھێنێ! کە پێی دەڵێی سەرچاوە بھێنە، دەڵێ تۆ لە چەواشەکاری شارەزای! [[وتووێژ:زمانی ئینگلیزی]]ش بخوێنن. :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] و @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] داوا لە ھەموو بەڕێوەبەران دەکەم ھەڵوێستیان ھەبێ و نەھێڵن ویکیپیدیا تێک بچێ. نەسیحەتی بکەن تا لە درۆ و قسەکردن بە بەکاربەرانی ویکیپیدیا دوور بکەوێ. ئەگەر [[وپ:ئاکار]] قیمەتی نەماوە و کاری پێ ناکرێ و [[ویکیپیدیا:پەلاماری_کەسی_قەدەغەیە|ھێرشی کەسی]] ئاسایی بووە، پێمان بڵێن با ئێمەیش بزانین. ئێمەیش دەتوانین قسە بە بەکاربەری دیکە بکەین و شەڕەدەستکاری بکەین. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٧، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تا وشەی درۆ و دووڕووت بەرامبەرم بەکارنەھێنا کێ ئاکاری جوان نەبوو؟ بۆیە کەسانی وەک تۆ فەرزە دەبێ بەو شێوەیە وەڵام بدرێنەوە، بەکارھێنەر بە چی تێگەیشتووی تا بە دڵی خۆت قسەی نزمی پێ بڵێی و ئەویش دەنگ نەکا! سەبارەت بە وتووێژەکانیش ھیچ ڕاست ناکەی، ڕاستی لە یەک لێدوانتدا نییە، بەداخەوە کە لەوەتەی لێرەی چەشنی درۆ نەماوە تاقی نەکەیتەوە. وتووێژەکانت لێرە و دەگەڵ Tessla سەلمێنەری نیازخراپی تۆن لەم ویکییە. زۆر ڕوو قایمی زۆۆر! <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١١:٣٧، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کاک پیرەھەڵۆ زۆر بە جوانی ئەم وتووێژەی ئێرەی گرتە دەست و گەر شتێک ھەیە بەو بلێن بۆچی دوو بەرێوەبەر بەیەک کێشە خەریک بن؟ گەر کێشەکان بە کاک پیرەھەڵۆ چارەنەکرا ئەوکات من دێمە ناوی سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٤٦، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ڕاست ناکەی، بەر لەوەی ئەو قسانەت پێ بڵێم تۆ ئاکارت جوان نەبووە. ھەروەھا، تۆ درۆت کردووە! چاوەڕێی چیت پێ بڵێم؟ ھێشتا ئەویش دەڵێ «بەکارھێنەر بە چی تێگەیشتووی تا بە دڵی خۆت قسەی نزمی پێ بڵێی و ئەویش دەنگ نەکا»! کەسێکی زۆری سەیری، وتووێژەکان ماون و بەڕێوەبەران دەزانن کێ وای کردووە. :::::ئەم بابەتەیش تێکەڵ بە بابەتی دیکە مەکە. ئەو بەکاربەرەی باسی دەکەی ویکیپیدیای وێران کردبوو. :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کاک پیرەھەڵۆ تەنیا باسی کێشەی ناوەکەی کردووە، باسی ئاکاری Zemenی نەکردووە. من لەبەر ئەمە تۆ و بەڕێوەبەرانی دیکەم بانگ کرد تا لەوە زیاتر بێتام نەبێ و ئەم کەسە کۆنترۆڵ بکرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٥٠، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) biifw85l288zx9hsztedz2w7wr0gzqp 0 8005 1617343 1617145 2026-08-05T12:08:06Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617343 wikitext text/x-wiki {{Coord|35|N|103|E|type:country|display=title}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|کۆماری گەلی چین|چین (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی Belongs to [[ROC]]) 中华人民共和国) |ناو_فەرمی =کۆماری گەلی چین |ناوی_باو =چین |ئاڵا_وێنە =Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی = |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە =China in its region (claimed hatched).svg |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت =[[پیکەن]] |latd=2 |latm=20 |latNS=N |longd=1 |longm=40 |longEW=E |شار_گەورەترین =[[شانگھای]] |زمانەکان_فەرمی =([[چینیی ماندارین]]) ، زمانی ھەرێمەکان ([[تورکی]] ، [[مەنگۆلی]] ، تبتی….هتد). |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان = |جۆری_دەسەڵات =تاک حیزب - [[کۆمۆنیزم]] |پلەی_سەرۆک١ =سەرۆک کۆمار |ناوی_سەرۆک١ =[[شی ژنپنگ]] |پلەی_سەرۆک٢ =[[سەرۆک وەزیران]] |ناوی_سەرۆک٢ =لی یانگ |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات = |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات = |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ =[[١ی تشرینی یەکەم]] [[١٩٤٩]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = |پلە_ڕووبەر =سێھەم |ڕووبەر_ک. م. ٤گ =٩٫٥٩٦٫٠٠٠ |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتووان =١٫٣٢١٫٨٥٨٫٨٨٨ |پلە_مەزەندەی_دانیشتووان =یەکەم |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتووان =[[٢٠٠٧]] |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتووان_ک. م. ٤گۆش =١٠٤ |پلە_چڕیی_دانیشتووان =٥٣ھەم |دراو =ییوان |کۆدی_دراو =CNY |کاتی_ناوچەیی =UTC |قەرەبووی_کات =+٨ |لای_لێخوڕین = |پاشگر_دۆمەین =[[.cn]] |کۆدی_تەلەفوون =+٨٦ }}'''چین'''،{{efn|{{lang-zh|s=中国<!-- Do not add traditional characters. -->|p=Zhōngguó}}}} بە فەرمی '''کۆماری گەلی چین''' ('''PRC''')،{{efn|{{lang-zh|s=中华人民共和国|p=Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó}}}} وڵاتێکە لە [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]. دابەش بووە بەسەر ٣٣ ناوچەی کارگێڕیی ، لەوانە دوو ناوچەی کارگێڕیی تایبەت. [[پەکین]] پایتەختی وڵاتەکەیە، لە کاتێکدا [[شانگھای|شانگهای]] زۆرترین ژمارەى دانیشتوانى تێدا نیشتەجێیە. لە ڕووی جوگرافییەوە، دەشتایی ناوەڕاست، ڕووبارە گەورەکانی وەک [[ڕووباری یانگتسی|یانگتسی]] و [[ڕووباری زەرد]]، بیابانەکان، دارستانە زێدەخولگەیییەکان و مامناوەندەکان، دەشتایییە بەرزەکان، و [[زنجیرەچیا|زنجیرە چیاکانی]] وەک [[ھیمالایا|هیمالایا]] لەخۆ دەگرێت. چین دووەم پڕدانیشتووانترین وڵاتی جیهانە دوای [[ھیندستان|هیندستان]]، بە ژمارەی دانیشتووانێک کە لە ١.٤ ملیار تێپەڕ دەبێت (١٧٪ی دانیشتووانی جیهان)، بە ڕووبەرێک کە دەگاتە {{Convert|9.6|e6sqkm|sqmi|sp=us}}، کە دەیكاتە [[پێڕستی وڵاتان پشت بەستن بە ناوچەکەیان|سێیەم گەورەترین وڵات لە جیهاندا لە ڕووی ڕووبەرەوە]].{{efn|پلەبەندیی کۆی ڕووبەر بەراورد بە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] پشت دەبەستێت بە پێوانەکردنی کۆی ڕووبەرەکان. بۆ زانیاری زیاتر سەردانی [[پێڕستی وڵاتان و ناوچەکان بەپێی ڕووبەر]] بکە. دوو سەرچاوەی سەرەکیی خوارەوە مەودای خەمڵاندنەکانی ڕووبەری گشتیی چین و ویلایەتە یەکگرتووەکان دەردەخەن. # ''[[ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا]]'' چین بە سێیەم گەورەترین وڵات پۆلێن دەکات (دوای ڕووسیا و کەنەدا) بە کۆی ڕووبەری ٩,٥٧٢,٩٠٠ کم{{Sup|2}}.<ref name="britannica"/> # [[دەفتەری زانیاریی جیھانی|کتێبی ڕاستییەکانی جیهانی سی ئای ئەی]] چین بە چوارەم گەورەترین وڵات پۆلێن دەکات (دوای ڕووسیا، کەنەدا و ویلایەتە یەکگرتووەکان) بە کۆی ڕووبەری ٩,٥٩٦,٩٦٠ کم{{Sup|2}}.<ref name="CIA"/> هەردوو سەرچاوەکە هەریەکە لە تایوان و ئاوە کەناری و هەرێمییەکان لە ڕووبەری چین دەردەکەن. سەرەڕای ئەوەش، ''کتێبی ڕاستییەکانی جیهانی'' سی ئای ئەی ئاوە کەناری و هەرێمییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لەخۆ دەگرێت، لە کاتێکدا ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا دەریان دەکات. بریتانیکا ڕووبەری ویلایەتە یەکگرتووەکان (بەبێ ئاوە کەناری و هەرێمییەکان) بە ٩,٥٢٥,٠٦٧ کم{{Sup|2}} دیاری دەکات، کە کەمترە لەو ژمارەیەی کە هەر یەک لە سەرچاوەکان بۆ ڕووبەری چین خستوویانەتە ڕوو.<ref name="United States">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=United States |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/United-States |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Encyclopædia Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150528012641/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/616563/United-States |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |زمان=en}}</ref>}} مرۆڤەکان بۆ یەکەمجار لە سەردەمی بەردینی کۆندا گەیشتنە چین. تاوەکو هەزارەی دووەمی پێش زایین، دەوڵەتە شانشینەکان سەریان هەڵدا. هەزارەی یەکەمی پێش زایین بینەری ئاژاوەی سیاسی و گەشەی کەلتووری بوو. لە ساڵی ٢٢١ پ.ز، چین لە ژێر دەسەڵاتی بنەماڵەی چن و [[ئیمپراتۆریەتیی ھان|بنەماڵەی هانی]] دوای خۆیدا یەکخرا، بەمەش دوو هەزارە لە حوکمڕانیی ئیمپراتۆری لە ماوەی قۆناغەکانی یەکگرتن و دابەشبووندا دەستی پێکرد. دەستکەوتەکانی بریتین لە [[ڕێگای ئاوریشم]] و داهێنانی بارووت، کاغەز، [[چاپکردن]]، و قیبلەنما. لە دوای زیادبوونی کاریگەرییە سیاسی، ئابووری و فەلسەفییەکانی ڕۆژاوا، شۆڕشی ١٩١١ ئیمپراتۆرییەتەکەی ڕووخاند و [[کۆماری چین (١٩١٢-١٩٤٩)|کۆماری چینی]] (ROC) دامەزراند. دواتر سەردەمی جەنگاوەران و [[شەڕی ناوخۆییی چین]] بەدوای خۆیدا هێنا، کە بە [[دووەم جەنگی چین و ژاپۆن]] پچڕا. ئەمە لە ساڵی ١٩٤٥ بە سەرکەوتنی چین کۆتایی هات. لە ساڵی ١٩٤٩، [[حیزبی کۆمۆنیستی چین]] (CCP) کۆماری گەلی چینی ڕاگەیاند و حکوومەتی کۆماری چینی ناچار کرد پاشەکشە بکات بۆ [[تایوان]]. هەردوولا بانگەشەی شەرعییەتی سیاسی دەکەن. هەوڵەکانی حزبی شیوعی بۆ پێشخستنی [[کۆمۆنیزم]] بەهۆی برسێتی و ئاڵۆزیی سیاسییەوە شکستیان خوارد. پڕۆسەی چاکسازی و کرانەوە کە لە ساڵی ١٩٧٨ دەستی پێکرد، چین بەرەو ئابووریی بازاڕی سۆسیالیستی برد، و بووە هۆی گەشەسەندنی ئابووری. کۆماری گەلی چین دەوڵەتێکی [[دەوڵەتی یەکگرتوو|یەکگرتووە]] و حزبی شیوعی تاکە [[ڕژێمی تاک حیزبی|حزبی دەسەڵاتداریەتی]]. یەکێکە لە پێنج [[ئەندامی ھەمیشەیی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان|ئەندامە هەمیشەیییەکانی]] [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] و ئەندامە لە چەندین ڕێکخراوی فرەلايەنەدا. چین گەورەترین بەرهەمهێنەرە لە جیهاندا و خاوەنی دووەم گەورەترین ئابوورییە بەپێی بەرهەمی ناوخۆییی گشتیی ناوەکی. ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان ڕەخنەیان لە کۆماری گەلی چین گرتووە، و تۆمەتباری دەکەن بە دەسەڵاتخوازی و پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ. بەهۆی هەبوونی سوپایەکی گەورە و کۆگایەکی چەکی ئەتۆمییەوە، چین بە هێزێکی مەزن وەسف کراوە بەهۆی کاریگەرییەکەیەوە لە جیۆپۆلەتیک، زانست و تەکنەلۆجیا، پیشەسازی بەرهەمهێنان، [[ئابووریی چین|ئابووری]] و کەلتووردا. هونەر و کەلتووری چین کاریگەریی لەسەر بەشێکی زۆری ئاسیا هەبووە. [[پیتی چینی|پیتە چینییەکان]] یەکێکن لە کۆنترین سیستمەکانی نووسین لەسەر زەوی، بە نەریتێکی ئەدەبییەوە کە دەگەڕێتەوە بۆ هەزاران ساڵ لەمەوبەر بۆ سەردەمی دەقە کلاسیکییە چینییەکان. چین زێدی [[کۆنفووشیزم]] و [[تاویزم]]، کە لەگەڵ [[بودیزم]] پێکەوە سێ فێرکارییە نەریتییەکەی فەلسەفەی چینی و ئایینی فۆلکلۆری چینی پێکدەهێنن. چێشتخانەی چینی هەمەجۆرە و زۆر ناوچەیییە، برنج وەک خۆراکی سەرەکییە لە باشوور و گەنمیش لە باکوورە. خاوەنی ٦٠ شوێنەواری کەلەپووری جیهانییە، لەوانە [[دیواری چین|دیواری گەورەی چین]] و کەناڵی گەورە. نەتەوەی هان، کە زۆرینەیان قسەکەر بە زمانە سینیتییەکانن، نەتەوەی باڵادەستی چینن، هەرچەندە وڵاتەکە نیشتمانی ٥٥ کەمینەی دانیپێدانراوە، لەوانە هوی، [[مەغۆل|مۆغۆلەکان]]، تیبەتییەکان، [[ئۆیغوورەکان]]، و ژووانگ. == سیاسەتی ئێستا == لەئێستادا دەسەڵاتی چین لەسەر جۆری سۆشیالیستی کۆمۆنیستی دەڕوات. لەم وڵاتەدا سیستەمی مەرکەزی پەیڕەو دەکرێت، و ھاوکاتیش چین وڵاتێکی تاکپارتییە؛ واتا فرەپارتی یان فرەحیزبی نییە. لە چین [[شی جین ثین]] سەرۆککۆمارە، و سەرۆک وەزیرانیش [[ڤەن جیابائۆ]]یە. == ئابووری == [[پەڕگە:Shanghai - Nanjing Road.jpeg|وێنۆک|بازاڕێکی گەورەی چینی لەشاری شەنگەھای]] دوای وەرگرتنی دەسەڵات لەلایەن کۆمۆنیستەکانەوە، چین لەسەر بیردۆزی [[مارکس]] و [[فرێدریش ئەنگەڵس|ئەنگەڵس]] ئابوورییەکی پتەوی داڕشت تاکو لە قەیرانەکان ڕزگار بێت. بەھۆی زۆریی دانیشتووانەوە، ئابووریی چین ھەردەم بەرەو پێشەوە چووە. لە ڕووی زۆریی داھاتی بەرھەمھێنانەوە، ئابووریی چینی لە پلەی دووەم دێت لەدوای [[ئەمریکا]]. ئابوورییەکەی لە ساڵی (٢٠١٤) (١١٬٦) ترلیۆن دۆلار بووە. == پەروەردە و فێرکردن == لە ساڵی ١٩٨٦ی زایینی، کۆماری چین بیری لەوە کردەوە کە گرنگیی زۆرتر بەلایەنی پەروەردە و فێرکردن بدرێت وەک لەوەی گرنگی بەلایەنی سەربازی و [[شەڕ]] بدات، ھەر بۆیە لەو کاتەوە تا ساڵی ٢٠٠٧ ٣٩٨٬٥٦٧ خوێندنگای سەرەتایی و ٩٤٬١١٦ خوێندنگای ناوەندی بنیاد نراوە؛ ئەم ڕێژەیەش بۆ ڕێژەی دانیشتووان گونجاوە و، حکوومەتی چین لەماوەی پێنج ساڵدا زۆرتر لە ٢٨ ملیارد دۆلاری لە کەرتی پەروەردەدا خەرج کرد. چین لە کردنەوەی زانکۆ و پەیمانگا کەمتەرخەم نەبووە؛ جۆرەھا زانکۆی جۆراوجۆری لە گشت بوارەکان کردووەتەوە. لە ناوبانگترینیان: * لە شاری پەکین: زانکۆی پەکین، زانکۆی چینگوا، زانکۆی پەکین تایبەت بە مامۆستایان، زانکۆی ڕەنمین. * لە شاری شەنگەھای: زانکۆی شەنگەھای، زانکۆی ڕۆژھەڵاتی پەکین تایبەت بە مامۆستایان. * لە شاری ھاربین: پەیمانگای ھاربین تایبەت بە ئایتی و تەکنەلۆژیا * زانکۆی زانست و تەکنەلۆژیا * زانکۆی وھان * زانکۆی تچیانگ == جوگرافیا == {{Main|جوگرافیای چین}} [[پەڕگە:China_Köppen.svg|وێنۆک|نەخشەی پۆلێنکردنی ئاووهەوای کۆپێن-گایگەر بۆ خاکی سەرەکیی چین{{sfn|Beck|Zimmermann|McVicar|Vergopolan|2018|p=3}}]] جوگرافیای چین زۆر هەمەجۆرە؛ لە ڕۆژاوا وشک و شاخاوییە، و لە ڕۆژهەڵاتیشدا چیا و دۆڵی ڕووبارە فراوانەکان لەخۆ دەگرێت. لە ڕووی مێژوویییەوە، شارستانیەتی چین لەو دەشتایییانەدا چڕ بووەتەوە کە دەکەونە دەوروبەری دوو ڕووبارە گەورەکەی وڵاتەکە: [[ڕووباری یانگتسی|یانگتسی]] و [[ڕووباری زەرد]]، کە هەردووکیان لە بانکێوی تیبەتەوە سەرچاوە دەگرن. ئەم ناوچە مامناوەندە، لە باکوورەوە هاوسنوورە لەگەڵ دارستان و [[دەشت|دەشتایییەکان]]، لە باشووریشەوە هاوسنوورە لەگەڵ [[باکوور و باشووری چین|ناوچە شاخاوی و زێدەخولگەیییەکان]].{{Sfn|Shelach-Lavi|2015|pp=9–10}} کەناراوەکانی چین بەسەر دەریای بۆهای، دەریای زەرد، دەریای ڕۆژهەڵاتی چین و دەریای باشووری چیندا درێژ دەبنەوە، کە هەموویان بەشێکن لە [[ئۆقیانووسی ئارام]]. گەورەترین دوورگەی چین [[جوگرافیای تایوان|تایوانە]]، و گەورەترین دوورگەش کە لە ئێستادا لەژێر دەسەڵاتی کۆماری گەلی چیندا بێت هاینانە. هەروەها ژاوشان گەورەترین [[کۆمەڵە دوورگە|کۆمەڵە دوورگەیە]].{{Sfn|Xu|Chen|Xu|2018|p=47}} لەنێو دەریاچە ئاو شیرینەکانی وڵاتەکەدا، دەریاچەی پۆیانگ لە هەموویان گەورەترە.{{Sfn|Xu|Chen|Xu|2018|p=46}} زنجیرە چیا گەورەکانی ڕۆژاوا، لەوانە [[ھیمالایا|هیمالایا]] و [[تیان شان]]، چین لە [[باشووری ئاسیا]] و [[ئاسیای ناوەندی]] جیا دەکەنەوە. جوگرافیای ئەم وڵاتە هەریەکە لە نزمایی تورپان (کە یەکێکە لە نزمترین خاڵەکانی سەر وشکانی) و بانکێوی بەرزی تیبەت لەخۆ دەگرێت.{{Sfn|Veeck et al.|2016|pp=21–22, 31}} بەرزترین خاڵی جیهان، کە [[کێوی ئێڤەرست|چیای ئێڤەرستە]] ({{Convert|8,848|m|ft}})، دەکەوێتە سەر سنووری وڵاتەکە لەگەڵ [[نیپال|نیپاڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8608913.stm|سەردێڕ=Nepal and China Agree on Mount Everest's Height|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٠|ئیش=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180712190003/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8608913.stm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چین خاوەنی جۆرەها سەرچاوەی کانزایە.{{Sfn|Xu|Chen|Xu|2018|pp=44–45}} ئاووهەوای چین بە شێوەیەکی سەرەکی لەژێر کاریگەریی وەرزە وشکەکان و با وەرزییە شێدارەکاندایە، ئەمەش بووەتە هۆی دروستبوونی جیاوازییەکی بەرچاو لە پلەکانی گەرمیدا لە نێوان زستان و هاویندا. لە زستاندا، ئەو بایە باکوورییانەی لە ناوچەکانی هێڵی پانیی بەرزەوە هەڵدەکەن سارد و وشکن؛ لە هاوینیشدا، ئەو با باشوورییانەی لە ناوچە کەناراوییەکانی هێڵی پانیی نزمترەوە دێن گەرم و شێدارن.{{sfn|Fu et al.|2008|p=1}} بڕی بارانبارینی ساڵانە لە بیابانەکانی باکووری ڕۆژاوای چین تەنها نزیکەی {{Convert|50|mm|in|abbr=on}} دەبێت، لە کاتێکدا لە زۆربەی ناوچەکانی باشووردا بڕی بارانبارین لە {{Convert|1000|mm|in|abbr=on}} تێپەڕ دەبێت.{{Sfn|Veeck et al.|2016|pp=24–25}} زۆربەی ناوچەکانی ڕۆژهەڵاتی چین زۆر گونجاون بۆ کشتوکاڵ، بە جۆرێک کە لە ساڵێکدا دەتوانرێت دوو یان سێ جار بەروبووم دروێنە بکرێت. لە باشووردا چاندنی [[برنج]] باوە، بەڵام لە باکووردا بەروبوومەکانی وەک [[گەنم]] و [[گەنمەشامی]] دەچێنرێن.{{Sfn|Veeck et al.|2016|pp=243–244}} لە ساڵی ٢٠٢١دا، ١٢٪ی مێرگ و لەوەڕگە هەمیشەیییەکانی جیهان، لەگەڵ ٨٪ی زەوییە کشتوکاڵییەکانی جیهان، دەکەوتنە چینەوە.{{sfn|FAO|2023}} == دانیشتووان == بەپێی ئامارەکانی ساڵی [[٢٠١٤]] ژمارەی دانیشتووانی کۆماری گەلی چین ١٬٣٩٣٬٧٨٣٬٨٣٦ کەس بووە کە دەکاتە ١٩٫٢٤ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٣٥٫٧ ساڵە. ھەروەھا ٥٤ لە سەدی دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Countries in the world (ranked by 2014 population)| ناونیشان = http://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/ |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئایاری ٢٠١٥ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی Worldometers |زمان = ئینگلیسی}}</ref> == ئایین == بەپێی سەرژمێری، زۆرتر لەنیوەی دانیشتیوانی چین ھیچ ئایینێکیان نییە؛ جگە لەوەش، کۆمەڵەی تر ھەن پەیڕەویی کۆنفۆشی، بووزی، مەسیحییەت و، [[ئیسلام]] دەکەن. لە چین ھەڵبژاردنی ئایینی تاکەکەس ئازادە، بەڵام لەسەر بنەمای ڕێزگرتن لە بیروبۆچوونی ئایینی کەسی بەرامبەر دەبێت. {{bar box | title=ئایینەکان لە چین<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|بێ ئایین|brown|٧٥٫٠}} {{bar percent|بودیزم|pink|١٨٫٠}} {{bar percent|سوننە|green|٢٫٠}} {{bar percent|ئەوانی تر|pruple|٥٫٠}}}} == ئەمانەش ببینە == * [[ناکۆکی تورکستانی ڕۆژھەڵات]] * [[سنووری چین-ڤێتنام]] * [[سنووری چین-مەنگۆلیا]] * [[سنووری ئەفغانستان-چین]] == سەرچاوەکان == * ویکی عەرەبی * [http://www.china.org.cn/ ماڵپەڕێکی حکوومی چینی] {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20080601193220/http://www.iraqembassy.cn/k/embk.htm ماڵپەڕی کوردیی باڵیۆزخانەی عێراق لە پەکین] * [https://web.archive.org/web/20130512205759/http://www.china-map-guide.com/ ڕێبەری نەخشەی چین] {{وڵاتەکانی ئاسیا}} {{کۆڵکە}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|چین|سۆشیالیزم|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|China}} [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:کۆماری گەلی چین]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:ئەو وڵاتانەی تازە پیشەسازی دەکەن]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٩]] [[پۆل:وڵاتانی گرووپی بیست]] [[پۆل:نەتەوەکانی ئی ٧]] [[پۆل:ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانیان پێنەدراوە یان دانپێدانانیان سنووردارە]] 6o1z6zvhxavr8zwhz98iwe4akpktk0v 0 8767 1617344 1617143 2026-08-05T12:08:26Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617344 wikitext text/x-wiki {{Coord|39|40|N|43|10|E|type:city|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای ئاگری | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Ağrı_Turkey_Provinces_locator.jpg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = پارێزگای ئاگری | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ھەرێمە جوگرافییەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ھەرێمی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١١,٠٩٩ | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٥١١،٢٣٨ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٣]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = 0472 | وێبگە = http://www.agri.gov.tr/ }} '''پارێزگای ئاگری''' (بە [[تورکی]]: Ağrı ili، بە [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]: Արարատ մարզ، بە [[کوردیی باکووری]]: Parêzgeha Agirîyê) دەکەوێتە [[باکووری کوردستان]]، لە ڕۆژھەڵاتەوە ھاوسنوورە لەگەڵ [[ئێران]] و لە باکوورەوە لەگەڵ [[پارێزگای قەرس]]، لە باکووری ڕۆژاواوە [[ئەرزەڕۆم]]، لە باشووری ڕۆژاواوە [[مووش]] و [[بدلیس]]، لە باشوورەوە [[وان]]، و لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە [[ئیدر]]. ڕووبەرەکەی ١١،٠٩٩ کیلۆمەتر دووجایە، و ژمارەی دانیشتووانەکەی ٥١١،٢٣٨ کەسە (٢٠٢٣). ناوەندی پارێزگاکە شاری [[ئاگری]]یە، کە دەکەوێتە سەر بان (پانی)یەکی بەرز بە بەرزایی ١،٦٥٠ مەتر. [[بازید]] تا ساڵی ١٩٤٦ پایتەختی پارێزگاکە بوو. پارێزگاری ئێستا [[مستەفا کۆچ]]ە.<ref>https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en</ref><ref>Law, Gwillim (2015-05-20). Administrative Subdivisions of Countries: A Comprehensive World Reference, 1900 through 1998. McFarland. p. 372. ISBN 978-1-4766-0447-3.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.agri.gov.tr/yoneticilerimiz |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260213094712/http://www.agri.gov.tr/yoneticilerimiz |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پارێزگاکە بە بەشێک لە «[[ئەرمەنستانی ڕۆژاوا]]» دادەنرێت و بەشێک بووە لە پارێزگای کۆنی ئایرارات سەر بە [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|شانشینی ئەرمەنستان]]. پێش [[جینۆسایدی ئەرمەنییەکان]]، پارێزگای ئاگریی ئێستا بەشێک بوو لە شەش ویلایەتە ئەرمەنییەکە. پارێزگاکە بەشێکە لە [[تورکیا]] و خاوەنی زۆرینەیەکی [[کورد]]ە.<ref>Myhill, John (2006). Language, Religion and National Identity in Europe and the Middle East: A historical study. Amsterdam: J. Benjamins. p. 32. ISBN 978-90-272-9351-0.</ref><ref>https://iranicaonline.org/articles/ayrarat</ref> ==قەزاکان== پارێزگای ئاگری دابەش کراوە بەسەر ھەشت قەزادا: ===ئاگری=== * [[دیادین]] * [[بازید]] * [[ئەلەشکیرت]] (زێدکان) * [[ھاموور]] * [[پاتنۆس]] * [[تاشلیچای]] * [[تووتاک]] ==جوگرافیا== پارێزگای ئاگری لە باکوورەوە بە [[چیاکانی ئاراس]] دەورە دراوە. ئاگری ناوەکەی لە چیای ئاگریی نزیکەوە وەرگرتووە، کە گڕکانێکی چین چینی بەرزە بە بەرزایی ٥،١٣٧ مەتر (١٦،٨٥٤ پێ)، بەرزترین چیایە لە [[تورکیا]] و ھێمایەکی نەتەوەییە بۆ [[ئەرمەنییەکان]]. دەکرێت لێرەوە سەربکەویتە سەری و لە بەشەکانی [[ئازەربایجان]]، [[ئێران]]، [[گورجستان]] و [[ئەرمەنستان]]ەوە دەبینرێت. نزیکترین شارۆچکە لە چیاکە [[بازید]]ە. ٤٦٪ی پارێزگاکە شاخاوییە، ٢٩٪ی دەشتە، ١٨٪ی بانە (پانتایی بەرز)، و ٧٪ی مێرگی بەرزە. وێڕای [[کێوی ئارارات|ئارارات]] چەندین لوتکەی دیکەی بەرزتر لە ٣،٠٠٠ مەتر ھەن، لەوانە چیای [[کۆسەداغ]]، [[ئالاداغلار]] و [[تەندورەک]]. دەشتەکان بەپیتن، بە نیشتووەی گڕکانەکان داپۆشراون، و بۆ چاندنی [[دانەوێڵە]] و [[ئاژەڵداری]] بەکاردێن. چەندین لقە [[ڕووباری مووراد]] (کە دواتر دەڕژێتە ڕووباری [[فورات]]) بە ناوچەکەدا تێدەپەڕن و ئاوی ئەم دەشتانە دابین دەکەن. مێرگە بەرزەکان بۆ لەوەڕاندن بەکاردێن. کەشوھەوای ئێرە زۆر ساردە (تێکڕای پلەکانی گەرما لە [[زستان]]ان نزیکەی -١٠ پلەی سەدییە و لای شاخەکان بەزۆری ڕووتن. ژمارەیەک دەروازە و ڕێگای گرنگ بەناو چیاکاندا ھەن. ==مێژوو== پانتایی ئاگری لەلایەن [[شانشینی ئورارتوو]]ە کۆنتڕۆڵ کرابوو ھەتا گواستنەوەی بۆ سەر [[شانشینی ئەرمەنستان]]. ناوچەکە لەلایەن زۆرێکەوە وەک دەروازەیەک لەنێوان ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا تەماشا دەکرا. چەندین جار لەلایەن ئاشوورییەکان، فارسە ئەخامینییەکان، یۆنانییەکان، ڕۆمەکان، بیزەنتینییەکان، [[عەرەبەکان]]، [[گورجییەکان]]، [[مەغۆلەکان]]، ئیمپراتۆریەتە جیاوازەکانی [[فارس]]، و لە کۆتاییدا لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی|سەلجووقی]] و تورکە [[عوسمانییەکان]]ەوە داگیر کراوە. یەکەم موسڵمانەکان لە ناوچەکە [[عەباسییەکان]] بوون لە ساڵی ٨٧٢. ھۆزە تورکەکان لە دوای شکانی سوپای بیزەنتینی لە مەڵازگرد لە ساڵی ١٠٧١ بە ژمارەیەکی زۆر دەستیان کرد بە تێپەڕبوون، ھەندێک جار لەلایەن مەغۆلەکانەوە ڕادەنران. زەوییەکە لەلایەن [[سوڵتان سەلیمی یەکەم]]ەوە دوای جەنگی چاڵدێران خرایە سەر [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]. ناوچەکە بەشێک بوو لە [[ویلایەتی ئەرزڕۆم]] لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی عوسمانیدا. لە کۆتاییەکانی سەدەی ١٩ و سەرەتای سەدەی ٢٠، پارێزگاکە گۆڕەپانی «ململانێکانی ئەرمەنی-[[کورد]] لە ئاگری» بوو، کە ڕەنگدانەوەی گرژییەکانی نێوان گرووپە ھۆزەکییە کوردییەکان، نەتەوەپەرستە ئەرمەنییەکان، و لاوازبوونی دەسەڵاتی عوسمانی بوو. == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان= ١٣ی شوباتی ٢٠٢٦\ ٢٤ی ڕێبەندانی ٢٧٢٥}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|تورکیا|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Ağrı Province}} [[پۆل:پارێزگای ئاگری]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|ئاگری]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|ئاگری]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:باکووری کوردستان]] gx3vuqrz3ogsrz014mfgr0mfg7njqmz 0 9747 1617622 1582996 2026-08-05T20:17:46Z Kurd2021 40095 زيادكردنى کەم 1617622 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''مەدینە''' (بە [[عەرەبی]]:المدینة المنورة) '''<ref>{{استشهاد بويب|عنوان=ص900 - كتاب معجم ما استعجم من اسماء البلاد والمواضع - طيبة - المكتبة الشاملة|مسار=https://shamela.ws/book/11802/918#p3|تاريخ-الوصول=2025-03-28|صحيفة=shamela.ws|مسار أرشيف=http://web.archive.org/web/20250503063419/https://shamela.ws/book/11802/918|تاريخ أرشيف=2025-05-03}}</ref>'''<ref>{{استشهاد بويب|عنوان=ص1686 - كتاب بغية المقتصد شرح بداية المجتهد - الفصل الأول في معرفة حكم صلاة الجماعة - المكتبة الشاملة|مسار=https://shamela.ws/book/1149/1681#p4|تاريخ-الوصول=2025-03-28|صحيفة=shamela.ws|مسار أرشيف=http://web.archive.org/web/20250504005848/https://shamela.ws/book/1149/1681|تاريخ أرشيف=2025-05-04}}</ref>یەکەمین پایتەختە لە مێژووی [[ئیسلام|ئیسلامدا]]، و دووەم پیرۆزترین شوێنە بۆ مسوڵمانان لە دوای [[مەککە]]. پایتەختی ناوچەی مەدینەیە کە دەکەوێتە سەر خاکی [[حیجاز]]، لە ڕۆژئاوای [[عەرەبستانی سعوودی|شانشینی عەرەبستانی سعوودی]]، مەدینە بە دووریی نزیکەی ٤٠٠کم دەکەوێتە باکووری ڕۆژهەڵاتی [[مەککە|مەککەی]]<ref name="amana-md.gov.sa">[https://web.archive.org/20060502182207/www.amana-md.gov.sa/WebLinks/Amanageography.aspx أمانة المدينة المنورة، موقع ومساحة المدينة المنورة] تاريخ الوصول [[12 يوليو]] [[2009]]</ref> و نزیکەی ١٥٠کم لە ڕۆژهەڵاتی [[دەریای سوور]] دوورە، و نزیکترین بەندەر لێیەوە بەندەری یەنبوعە کە دەکەوێتە باشووری ڕۆژئاوایەوە و 220کم لێیەوە دوورە،<ref name="amana-md.gov.sa" /> ڕووبەری مەدینە نزیکەی 589 کم² دەبێت <ref name="al-madinah.org">[http://www.al-madinah.org/madina/sections.php?sid=454 موقع ومساحة المدينة]، مركز بحوث ودراسات المدينة المنورة، تاريخ الوصول [[12 يوليو]] [[2009]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305075035/http://al-madinah.org/madina/sections.php?sid=454|date=05 مارس 2016}}</ref> کە 99 کم²ـی ناوچەی ئاوەدانکراوەیە، و ڕووبەرەکەی تریشی دەکەوێتە دەرەوەی ناوچەی ئاوەدانکراوە کە پێکهاتووە لە [[کێو|چیاکان]] و [[دۆڵ|دۆڵەکان]] و لێژیی لافاوەکان و [[بیابان|زەوییە بیابانییەکان]] و زەوییە کشتوکاڵییەکان و [[گۆڕستان|گۆڕستانەکان]] و بەشێک لە تۆڕی ڕێگا خێراکان.<ref name="al-madinah.org" /> مەدینەی زیاتر لە 1500 ساڵ پێش دامەزراوە،<ref>[http://www.al-madinah.org/madina/sections.php?sid=7362 بداية تأسيس المدينة]، مركز بحوث ودراسات المدينة المنورة، تاريخ الوصول [[13 يوليو]] [[2009]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305141654/http://al-madinah.org/madina/sections.php?sid=7362|date=05 مارس 2016}}</ref> و پێش دەرکەوتنی ئیسلام بە ناوی یەسرب دەناسرا، و ئەم ناوەش لە [[قورئان|قورئاندا]] هاتووە: <ref>سورة الأحزاب - الآية رقم 13</ref><ref>[https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&ID=2765&idfrom=0&idto=0&flag=1&bk_no=48&ayano=0&surano=0&bookhad=0 المكتبة الإسلامية، كتاب الجامع لأحكام القرآن، سورة الأحزاب، قوله تعالى: ''وإذ قالت طائفة منهم يا أهل يثرب لا مقام لكم فارجعوا''] تاريخ الوصول [[13 يوليو]] [[2009]] {{استشهاد بويب|مسار=http://www.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=48&ID=2765|عنوان=نسخة مؤرشفة|تاريخ الوصول=8 أغسطس 2009|تاريخ أرشيف=10 مارس 2013|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20130310164104/http://www.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=48&ID=2765|حالة المسار=bot: unknown}}</ref> لە فەرموودەی سەحیحیشدا هاتووە کە پێغەمبەر [[محەممەد]] ناوەکەی لە یەسرەبەوە گۆڕیوە بۆ مەدینە، و بەکارهێنانی ناوە کۆنەکەی قەدەغە کردووە هەروەها چوونە ناو مەدینە بۆ کەسانی نامسوڵمان قەدەغەیە.<ref>[http://www.al3ez.net/mag/madina_pr_1.htm حرمة أرض المدينة]، فضائل المدينة المنورة، تاريخ الوصول [[13 يوليو]] [[2009]]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161123145714/http://www.al3ez.net/mag/madina_pr_1.htm|date=23 نوفمبر 2016}}</ref><ref>[https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&ID=1478&idfrom=0&idto=0&flag=1&bk_no=47&ayano=0&surano=0&bookhad=0 صحيح البخاري، كتاب البيوع، باب بركة صاع النبي ومده]، المكتبة الإسلامية تاريخ الوصول [[13 يوليو]] [[2009]] {{استشهاد بويب|مسار=http://www.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=47&ID=1478|عنوان=نسخة مؤرشفة|تاريخ الوصول=8 أغسطس 2009|تاريخ أرشيف=10 مارس 2013|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20130310164055/http://www.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=47&ID=1478|حالة المسار=bot: unknown}}</ref> مەدینە سێ لە کۆنترین مزگەوتەکانی [[جیھان|جیهان]] لەخۆدەگرێت، کە لە گرنگترین مزگەوتەکانن لای مسوڵمانان، ئەوانیش: [[مزگەوتی پێغەمبەر]]، و مزگەوتی قوباء،<ref>[http://www.hajinformation.com/main/h2022.htm وزارة الحج في المملكة العربية السعودية: مسجد قباء] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170822095754/http://www.hajinformation.com/main/h2022.htm|date=22 أغسطس 2017}}</ref> و [[مزگەوتی قیبلەتەین]]. مەدینە گرنگییەکەی لای مسوڵمانان لە کۆچکردنی پێغەمبەر محەممەد بۆی و مانەوەی تێیدا لە ماوەی کۆتایی ژیانیدا وەرگرتووە، مەدینە یەکێکە لە دیارترین و گرنگترین شوێنەکان و مسوڵمانان بەو سوورەتە قورئانیانەی کە دوای کۆچی پێغەمبەر بۆی دابەزیون دەڵێن سوورەتە مەدەنییەکان.<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=ZcMHD5WWL7AC&pg=PA26&dq=quran+revealed+medina+mecca&hl=en&ei=n9wFTvG7F8q68gPK2IHfDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false القيمة التاريخية للقرآن الكريم والحديث النبوي الشريف] أ.م. خان {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150209052458/http://books.google.co.uk/books?id=ZcMHD5WWL7AC&pg=PA26&dq=quran+revealed+medina+mecca&hl=en&ei=n9wFTvG7F8q68gPK2IHfDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDAQ6AEwAA|date=09 فبراير 2015}}</ref><ref>[http://books.google.co.uk/books?id=5ShMqiiJbNYC&pg=PA61&dq=quran+revealed+medina+mecca+surah&hl=en&ei=oOAFTry8H4as8gOv5-XpDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CEAQ6AEwBA#v=onepage&q&f=false ما ينبغي أن يعرفه الجميع عن القرآن الكريم]، أحمد الليثي {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150108032632/http://books.google.co.uk/books?id=5ShMqiiJbNYC&pg=PA61&dq=quran+revealed+medina+mecca+surah&hl=en&ei=oOAFTry8H4as8gOv5-XpDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CEAQ6AEwBA|date=08 يناير 2015}}</ref> ژمارەی دانیشتووانی مەدینە نزیکەی 1,411,599 کەسە،<ref>{{استشهاد بويب|مسار=https://portal.saudicensus.sa/portal/public/1/15/101460?type=TABLE|عنوان=تعداد السعودية - السكان حسب - الهيئة السعودية للإحصاء|تاريخ الوصول=1 أغسطس 2023|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20230714141738/https://portal.saudicensus.sa/portal/public/1/15/101460?type=TABLE|تاريخ أرشيف=2023-07-14}}</ref> و شارەکە چەندین شوێنەوار و جێگەی مێژوویی لەخۆدەگرێت، کە لە دیارترینیان [[مزگەوتی پێغەمبەر|مزگەوتی پێغەمبەرە]] کە بە دووەم پیرۆزترین مزگەوت دادەنرێت لای مسوڵمانان دوای [[مزگەوتی حەرام]] لە مەککەی پیرۆز، سەرباری [[بەقیع|گۆڕستانی بەقیع]] کە گۆڕستانی سەرەکی خەڵکی مەدینەیە و زۆربەی هاوەڵانی پێغەمبەری تێدا نێژراوە،<ref>[http://www.al-madinah.org/madina/sections.php?sid=618 أماكن تشرع زيارتها]، مركز بحوث ودراسات المدينة، تاريخ الوصول [[13 يوليو]] [[2009]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305023809/http://www.al-madinah.org/madina/sections.php?sid=618|date=05 مارس 2016}}</ref> هەروەها مزگەوتی قوباء کە یەکەمین مزگەوتە لە ئیسلامدا دروستکرابێت، و [[مزگەوتی قیبلەتەین]]، و چیای ئوحود، لەگەڵ چەندین دۆڵ و بیر و شەقام و گەڕەک و کۆڵانی کۆن. هەروەک بەشێکی زۆری [[حیجاز]]، مەدینە لە ماوەی تەمەنی تا ڕادەیەک کورتیدا، چەندین گۆڕانکاری لە دەسەڵاتدارێتیدا بەخۆیەوە بینیوە. ناوچەکە لەلایەن هۆزە جووە-عەرەبییەکان (تا سەدەی پێنجەمی زایینی)، [[ئەوس]] و [[خەزرەج]] (تا گەیشتنی پێغەمبەر محەممەد)، پێغەمبەر محەممەد و [[خەلیفەکانی ڕاشیدون]] زۆر وەک زۆربەی [[حیجاز|حیجازەکان]] ، مەدینە لە ماوەی بوونی بەراوردکاری کورتدا چەندین ئاڵوگۆڕی دەسەڵاتی بەخۆیەوە بینیوە. ناوچەکە لەلایەن [[History of the Jews in the Arabian Peninsula|هۆزەکانی جولەکە-عەرەبی]] (تا سەدەی پێنجەمی زایینی)، [[ئەوس]] و [[خەزرەج]] (تا هاتنی محەمەد)، محەمەد و [[خەلیفەکانی ڕاشیدون]] (622–660)، [[خەلافەتی ئومەوی|ئومەیییەکان]] (660–749)، [[خەلافەتی عەباسی|عەباسیەکان]], [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمیەکان]], [[دەوڵەتی ئەییووبی]], [[مەمالیکەکان|مەملووکەکانی میسر]] کۆنتڕۆڵ کراوە (١٢٥٤-١٥١٧)، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] (١٥١٧-١٨٠٥)، [[یەکەم دەوڵەتی عەرەبستانی سعوودی]] (١٨٠٥-١٨١١)، [[محەممەد عەلی پاشا]] (١٨١١-١٨٤٠)، عوسمانییەکان بۆ جاری دووەم (١٨٤٠-١٩١٨)، [[شەریفەتی مەککە]] لە ژێر دەستی هاشمییەکان (١٩١٨-١٩٢٥) و دواجار لە دەستی شانشینی سعودیە (١٩٢٥-ئێستا). <ref name=":52">{{Cite book|last=Badr|first=Abdulbasit A.|title=Madinah, The Enlightened City: History and Landmarks|year=2015|isbn=9786039041474|location=Madinah}}</ref> سەرباری سەردانکردن بە مەبەستی زیارەت، گەشتیاران دێن بۆ سەردانکردنی مزگەوت و شوێنەوارە دیارەکانی تری شارەکە کە گرنگیی ئایینییان هەیە وەک [[کێوی ئوحود]] ،[[گۆڕستانی بەقیع]] و حەوت مزگەوتەکە، لەگەڵ چەندین شوێنی تر. هەروەها حکوومەتی عەرەبستانى سعودى هەستاوە بە لەناوبردنی چەندین پێکهاتەی مێژوویی و شوێنی شوێنەواری لە مەدینە و مەککەشدا.<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|title=Wahhābī (Islamic movement)|url=https://www.britannica.com/topic/Wahhabi|date=9 June 2020|access-date=8 September 2020|publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]]|location=[[Edinburgh]]|quote=Because [[Wahhabism|Wahhābism]] prohibits the veneration of shrines, tombs, and sacred objects, many sites associated with the [[early history of Islam]], such as the homes and graves of [[Companions of the Prophet|companions]] of [[Muhammad]], were demolished under Saudi rule. [[Preservationist]]s have estimated that as many as 95 percent of the historic sites around [[Mecca]] and Medina have been razed.|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626201633/https://www.britannica.com/topic/Wahhabi|archive-date=26 June 2020|url-status=live}}</ref> == ناوی مەدینە == پێش ١٦٠٠ ساڵ لەھاتنی پێغەمبەری ئیسلام ناوی ئەم شارە [[یەسریب]] بوو کەبەمانای مانگا دێت، بەڵام دواتر کە پێغەمبەری ئیسلام گەیشت بە مەدینە ناوەکەی گۆڕی بۆ مەدینەی مونەوەر کەبەمانای شاری درەوشاوە دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=والعمرة |یەکەم=وزارة الحج |سەردێڕ=وزارة الحج والعمرة |ناونیشان=https://www.haj.gov.sa/MakkahAndMadinah/Madinah |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241224164732/https://www.haj.gov.sa/MakkahAndMadinah/Madinah |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=www.haj.gov.sa |زمان=ar |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایینی کۆن و نوێ لە مەدینە == شاری مەدینە لەکۆندا زۆر لە بیرووباوەڕی لە خۆ گرتبوو لەوانە [[بتپەرستی]] و [[بێ باوەڕی]] لە ئایین یان پەیڕەوکردنی [[ئایینی یەھوودییەت]] بەڵام دوای ھاتنی [[ئیسلام]] بۆ شار و گرتنی دەسەڵات لەلایەن ئیسلامییەکانەوە چەند یاسایەک دەرچوو بۆ گشت بیرو باوەڕەکان کە ئەوان پشتگیریان لێ دەکەن و دەیانپارێزن دواتر کۆمەڵەی یەھوودییەکان سەرپێچی یاساکانیان کرد بەمەش دوورخرانەوە لە شاری مەدینە، لە ئێستادا مەدینە شارێکە زۆرینەی دانیشتووانی پەیڕەوی ئایینی [[ئیسلام]] دەکەن. == ڕووی گەشتیاری و ئابووری == گرینگی مەدینە لەوەدایا کە مزگەوتی پێغەمبەری تێدایە و ھەروەھا بەوەی مەدینە یەکەم پایتەختی دەوڵەتی ئیسلام بوو بووەتە شارێکی گرنگ لەلایەن موسڵمانانی ئێستا و ڕابردوو و ساڵانە بە چەندەھا موسڵمان سەردان شارەکە دەکەن بەمەبەستی گەیاندنی [[حەج]] و [[عەمرە]]، ئەمەش بە یەکێ لە بنچینەکانی داھاتی شاری مەدینە دادەنرێت. [[پەڕگە:Medine.jpg|وێنۆک|مزگەوتی پێغەمبەری ئیسلام لە مەدینە]] == شوێنەوارە گرینگەکانی شاری مەدینە == === چیاکانی شاری مەدینە === شاری مەدینە چەند شاخێکی تیایە لەوانە: * چیای ئوحود * چیای وەرقان * چیای سلع * چیای ڕەمایە * چیای ذیاب === مزگەوتەکانی شاری مەدینە === [[پەڕگە:صورة مسجد قباء فی المدینة المنورة.jpg|وێنۆک|[[مزگەوتی قوبا]]]] * [[مزگەوتی پێغەمبەر]] * [[مزگەوتی قوبا]] * [[مزگەوتی قیبلەتەین]] * [[مزگەوتی فەتح]] * [[مزگەوتی عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] * [[مزگەوتی دوو خەلیفە]] * مزگەوتی غەمامە * مزگەوتی سەقیا * مزگەوتی ئەبووبەکری سدیق * مزگەوتی عومەری کوڕی خەتاب * مزگەوتی عوسمانی کوڕی عەفان * مزگەوتی بیلالی حەبەشی * مزگەوتی عەنبەرییە * مزگەوتی بەنی ئەنیف * مزگەوتی عتبان بن مالک * مزگەوتی جومعە * مزگەوتی ئیجابە * مزگەوتی دوو شێخ * مزگەوتی ئەبی زەڕ * مزگەوتی بەنی دینار * مزگەوتی سەبق * مزگەوتی فەسح * مزگەوتی ڕایە * مزگەوتی سەلمانی فارسی * مزگەوتی میقات * مزگەوتی دوو منارە === گۆڕستانی بەقیع === [[پەڕگە:Jannat.ul.Baqi - Madina - panoramio - khadim-un-nabi Rao (1).jpg|وێنۆک|وێنەی گۆڕستانی بەقیع]] [[گۆڕستانی بەقیع]] کۆنترین و یەکەم گۆڕستانی ئیسلامی [[مەدینە|مەدینەیە]] لە ناوچەی [[حیجاز]]ی ئێستای [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە]]. دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[مزگەوتی پێغەمبەر]] کە گۆڕی نزیکەی دە ھەزار صەحابە و بەشێک لە بنەماڵە و ھاوڕێکانی [[محەممەد|پێغەمبەری محەممەدی]] تێدایە. ھەروەھا بە باقی غەرقەد ناسراوە. زەمینەکان گرنگییەکی زۆری ھەیە بۆ موسڵمانان، شوێنی پشوودانی زۆرێک لە خزم و ھاوەڵەکانی محەممەدە، بەمەش وەک یەکێک لە دوو پیرۆزترین گۆڕستان لە نەریتی ئیسلامیدا دیاری دەکرێت. زۆرێک لە گێڕانەوەکان باس لەوە دەکەن کە پێغەمبەر ھەر جارێک بەسەردا تێپەڕیوە نوێژێکی دەرکردووە؛ و لەئێستا و ڕابردوودا ئەو کەسانەی لە مەدینە کۆچی دوایی دەکەن لەم گۆڕسانە دەنێژرێن وەک ڕێزێک بۆیان. [[پەڕگە:Bagicemetri2.JPG|وێنۆک|وێنەی گۆڕستانی بەقیع]] === بیرەکانی شاری مەدینەی مونەوەر === * بیری عوسمانی کوڕی عەفان * بیری خاتەم * بیری بیزاعە *بیری غەرس * بیری عەروە == ئەمانەش ببینە == * [[حیجاز]] * [[مەککە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارەکانی عەرەبستانی سعوودی}} {{تووڵی دەروازە|عەرەبستانی سعوودی|مەدینە|ئیسلام|ڕۆژھەڵاتی ناوین|جوگرافیا|محەممەد}} {{پۆلی کۆمنز|Medina}} [[پۆل:مەدینە]] [[پۆل:ناوەندی پارێزگاکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:شارە پیرۆزەکان]] [[پۆل:جوگرافیای ئیسلام]] [[پۆل:پایتەختەکانی خەلافەتی ئیسلامی]] miom9r8h1ybqffo7066gonn2hxpgewf 1617670 1617622 2026-08-05T22:39:13Z Kurd2021 40095 زيادكردنى کەم 1617670 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''مەدینە''' (بە [[عەرەبی]]:المدینة المنورة) '''<ref>{{استشهاد بويب|عنوان=ص900 - كتاب معجم ما استعجم من اسماء البلاد والمواضع - طيبة - المكتبة الشاملة|مسار=https://shamela.ws/book/11802/918#p3|تاريخ-الوصول=2025-03-28|صحيفة=shamela.ws|مسار أرشيف=http://web.archive.org/web/20250503063419/https://shamela.ws/book/11802/918|تاريخ أرشيف=2025-05-03}}</ref>'''<ref>{{استشهاد بويب|عنوان=ص1686 - كتاب بغية المقتصد شرح بداية المجتهد - الفصل الأول في معرفة حكم صلاة الجماعة - المكتبة الشاملة|مسار=https://shamela.ws/book/1149/1681#p4|تاريخ-الوصول=2025-03-28|صحيفة=shamela.ws|مسار أرشيف=http://web.archive.org/web/20250504005848/https://shamela.ws/book/1149/1681|تاريخ أرشيف=2025-05-04}}</ref>یەکەمین پایتەختە لە مێژووی [[ئیسلام|ئیسلامدا]]، و دووەم پیرۆزترین شوێنە بۆ مسوڵمانان لە دوای [[مەککە]]. پایتەختی ناوچەی مەدینەیە کە دەکەوێتە سەر خاکی [[حیجاز]]، لە ڕۆژئاوای [[عەرەبستانی سعوودی|شانشینی عەرەبستانی سعوودی]]، مەدینە بە دووریی نزیکەی ٤٠٠کم دەکەوێتە باکووری ڕۆژهەڵاتی [[مەککە|مەککەی]]<ref name="amana-md.gov.sa">[https://web.archive.org/20060502182207/www.amana-md.gov.sa/WebLinks/Amanageography.aspx أمانة المدينة المنورة، موقع ومساحة المدينة المنورة] تاريخ الوصول [[12 يوليو]] [[2009]]</ref> و نزیکەی ١٥٠کم لە ڕۆژهەڵاتی [[دەریای سوور]] دوورە، و نزیکترین بەندەر لێیەوە بەندەری یەنبوعە کە دەکەوێتە باشووری ڕۆژئاوایەوە و 220کم لێیەوە دوورە،<ref name="amana-md.gov.sa" /> ڕووبەری مەدینە نزیکەی 589 کم² دەبێت <ref name="al-madinah.org">[http://www.al-madinah.org/madina/sections.php?sid=454 موقع ومساحة المدينة]، مركز بحوث ودراسات المدينة المنورة، تاريخ الوصول [[12 يوليو]] [[2009]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305075035/http://al-madinah.org/madina/sections.php?sid=454|date=05 مارس 2016}}</ref> کە 99 کم²ـی ناوچەی ئاوەدانکراوەیە، و ڕووبەرەکەی تریشی دەکەوێتە دەرەوەی ناوچەی ئاوەدانکراوە کە پێکهاتووە لە [[کێو|چیاکان]] و [[دۆڵ|دۆڵەکان]] و لێژیی لافاوەکان و [[بیابان|زەوییە بیابانییەکان]] و زەوییە کشتوکاڵییەکان و [[گۆڕستان|گۆڕستانەکان]] و بەشێک لە تۆڕی ڕێگا خێراکان.<ref name="al-madinah.org" /> مەدینەی زیاتر لە 1500 ساڵ پێش دامەزراوە،<ref>[http://www.al-madinah.org/madina/sections.php?sid=7362 بداية تأسيس المدينة]، مركز بحوث ودراسات المدينة المنورة، تاريخ الوصول [[13 يوليو]] [[2009]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305141654/http://al-madinah.org/madina/sections.php?sid=7362|date=05 مارس 2016}}</ref> و پێش دەرکەوتنی ئیسلام بە ناوی یەسرب دەناسرا، و ئەم ناوەش لە [[قورئان|قورئاندا]] هاتووە: <ref>سورة الأحزاب - الآية رقم 13</ref><ref>[https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&ID=2765&idfrom=0&idto=0&flag=1&bk_no=48&ayano=0&surano=0&bookhad=0 المكتبة الإسلامية، كتاب الجامع لأحكام القرآن، سورة الأحزاب، قوله تعالى: ''وإذ قالت طائفة منهم يا أهل يثرب لا مقام لكم فارجعوا''] تاريخ الوصول [[13 يوليو]] [[2009]] {{استشهاد بويب|مسار=http://www.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=48&ID=2765|عنوان=نسخة مؤرشفة|تاريخ الوصول=8 أغسطس 2009|تاريخ أرشيف=10 مارس 2013|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20130310164104/http://www.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=48&ID=2765|حالة المسار=bot: unknown}}</ref> لە فەرموودەی سەحیحیشدا هاتووە کە پێغەمبەر [[محەممەد]] ناوەکەی لە یەسرەبەوە گۆڕیوە بۆ مەدینە، و بەکارهێنانی ناوە کۆنەکەی قەدەغە کردووە هەروەها چوونە ناو مەدینە بۆ کەسانی نامسوڵمان قەدەغەیە.<ref>[http://www.al3ez.net/mag/madina_pr_1.htm حرمة أرض المدينة]، فضائل المدينة المنورة، تاريخ الوصول [[13 يوليو]] [[2009]]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161123145714/http://www.al3ez.net/mag/madina_pr_1.htm|date=23 نوفمبر 2016}}</ref><ref>[https://islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&ID=1478&idfrom=0&idto=0&flag=1&bk_no=47&ayano=0&surano=0&bookhad=0 صحيح البخاري، كتاب البيوع، باب بركة صاع النبي ومده]، المكتبة الإسلامية تاريخ الوصول [[13 يوليو]] [[2009]] {{استشهاد بويب|مسار=http://www.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=47&ID=1478|عنوان=نسخة مؤرشفة|تاريخ الوصول=8 أغسطس 2009|تاريخ أرشيف=10 مارس 2013|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20130310164055/http://www.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=47&ID=1478|حالة المسار=bot: unknown}}</ref> مەدینە سێ لە کۆنترین مزگەوتەکانی [[جیھان|جیهان]] لەخۆدەگرێت، کە لە گرنگترین مزگەوتەکانن لای مسوڵمانان، ئەوانیش: [[مزگەوتی پێغەمبەر]]، و مزگەوتی قوباء،<ref>[http://www.hajinformation.com/main/h2022.htm وزارة الحج في المملكة العربية السعودية: مسجد قباء] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170822095754/http://www.hajinformation.com/main/h2022.htm|date=22 أغسطس 2017}}</ref> و [[مزگەوتی قیبلەتەین]]. مەدینە گرنگییەکەی لای مسوڵمانان لە کۆچکردنی پێغەمبەر محەممەد بۆی و مانەوەی تێیدا لە ماوەی کۆتایی ژیانیدا وەرگرتووە، مەدینە یەکێکە لە دیارترین و گرنگترین شوێنەکان و مسوڵمانان بەو سوورەتە قورئانیانەی کە دوای کۆچی پێغەمبەر بۆی دابەزیون دەڵێن سوورەتە مەدەنییەکان.<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=ZcMHD5WWL7AC&pg=PA26&dq=quran+revealed+medina+mecca&hl=en&ei=n9wFTvG7F8q68gPK2IHfDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false القيمة التاريخية للقرآن الكريم والحديث النبوي الشريف] أ.م. خان {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150209052458/http://books.google.co.uk/books?id=ZcMHD5WWL7AC&pg=PA26&dq=quran+revealed+medina+mecca&hl=en&ei=n9wFTvG7F8q68gPK2IHfDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDAQ6AEwAA|date=09 فبراير 2015}}</ref><ref>[http://books.google.co.uk/books?id=5ShMqiiJbNYC&pg=PA61&dq=quran+revealed+medina+mecca+surah&hl=en&ei=oOAFTry8H4as8gOv5-XpDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CEAQ6AEwBA#v=onepage&q&f=false ما ينبغي أن يعرفه الجميع عن القرآن الكريم]، أحمد الليثي {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150108032632/http://books.google.co.uk/books?id=5ShMqiiJbNYC&pg=PA61&dq=quran+revealed+medina+mecca+surah&hl=en&ei=oOAFTry8H4as8gOv5-XpDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CEAQ6AEwBA|date=08 يناير 2015}}</ref> ژمارەی دانیشتووانی مەدینە نزیکەی 1,411,599 کەسە،<ref>{{استشهاد بويب|مسار=https://portal.saudicensus.sa/portal/public/1/15/101460?type=TABLE|عنوان=تعداد السعودية - السكان حسب - الهيئة السعودية للإحصاء|تاريخ الوصول=1 أغسطس 2023|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20230714141738/https://portal.saudicensus.sa/portal/public/1/15/101460?type=TABLE|تاريخ أرشيف=2023-07-14}}</ref> و شارەکە چەندین شوێنەوار و جێگەی مێژوویی لەخۆدەگرێت، کە لە دیارترینیان [[مزگەوتی پێغەمبەر|مزگەوتی پێغەمبەرە]] کە بە دووەم پیرۆزترین مزگەوت دادەنرێت لای مسوڵمانان دوای [[مزگەوتی حەرام]] لە مەککەی پیرۆز، سەرباری [[بەقیع|گۆڕستانی بەقیع]] کە گۆڕستانی سەرەکی خەڵکی مەدینەیە و زۆربەی هاوەڵانی پێغەمبەری تێدا نێژراوە،<ref>[http://www.al-madinah.org/madina/sections.php?sid=618 أماكن تشرع زيارتها]، مركز بحوث ودراسات المدينة، تاريخ الوصول [[13 يوليو]] [[2009]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305023809/http://www.al-madinah.org/madina/sections.php?sid=618|date=05 مارس 2016}}</ref> هەروەها مزگەوتی قوباء کە یەکەمین مزگەوتە لە ئیسلامدا دروستکرابێت، و [[مزگەوتی قیبلەتەین]]، و چیای ئوحود، لەگەڵ چەندین دۆڵ و بیر و شەقام و گەڕەک و کۆڵانی کۆن. هەروەک بەشێکی زۆری [[حیجاز]]، مەدینە لە ماوەی تەمەنی تا ڕادەیەک کورتیدا، چەندین گۆڕانکاری لە دەسەڵاتدارێتیدا بەخۆیەوە بینیوە. ناوچەکە لەلایەن هۆزە جووە-عەرەبییەکان (تا سەدەی پێنجەمی زایینی)، [[ئەوس]] و [[خەزرەج]] (تا گەیشتنی پێغەمبەر محەممەد)، پێغەمبەر محەممەد و [[خەلیفەکانی ڕاشیدون]] زۆر وەک زۆربەی [[حیجاز|حیجازەکان]] ، مەدینە لە ماوەی بوونی بەراوردکاری کورتدا چەندین ئاڵوگۆڕی دەسەڵاتی بەخۆیەوە بینیوە. ناوچەکە لەلایەن هۆزەکانی جولەکە-عەرەبی (تا سەدەی پێنجەمی زایینی)، [[ئەوس]] و [[خەزرەج]] (تا هاتنی محەمەد)، محەمەد و [[خەلیفەکانی ڕاشیدون|خەلیفەکا ر نی ڕاشیدون]] (622–660)، [[خەلافەتی ئومەوی|ئومەیییەکان]] (660–749)، [[خەلافەتی عەباسی|عەباسیەکان]], [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمیەکان]], [[دەوڵەتی ئەییووبی]], [[مەمالیکەکان|مەملووکەکانی میسر]] کۆنتڕۆڵ کراوە (١٢٥٤-١٥١٧)، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] (١٥١٧-١٨٠٥)، [[یەکەم دەوڵەتی عەرەبستانی سعوودی]] (١٨٠٥-١٨١١)، [[محەممەد عەلی پاشا]] (١٨١١-١٨٤٠)، عوسمانییەکان بۆ جاری دووەم (١٨٤٠-١٩١٨)، [[شەریفەتی مەککە]] لە ژێر دەستی هاشمییەکان (١٩١٨-١٩٢٥) و دواجار لە دەستی شانشینی سعودیە (١٩٢٥-ئێستا). <ref name=":52">{{Cite book|last=Badr|first=Abdulbasit A.|title=Madinah, The Enlightened City: History and Landmarks|year=2015|isbn=9786039041474|location=Madinah}}</ref> سەرباری سەردانکردن بە مەبەستی زیارەت، گەشتیاران دێن بۆ سەردانکردنی مزگەوت و شوێنەوارە دیارەکانی تری شارەکە کە گرنگیی ئایینییان هەیە وەک [[کێوی ئوحود]] ،[[گۆڕستانی بەقیع]] و حەوت مزگەوتەکە، لەگەڵ چەندین شوێنی تر. هەروەها حکوومەتی عەرەبستانى سعودى هەستاوە بە لەناوبردنی چەندین پێکهاتەی مێژوویی و شوێنی شوێنەواری لە مەدینە و مەککەشدا.<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|title=Wahhābī (Islamic movement)|url=https://www.britannica.com/topic/Wahhabi|date=9 June 2020|access-date=8 September 2020|publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]]|location=[[Edinburgh]]|quote=Because [[Wahhabism|Wahhābism]] prohibits the veneration of shrines, tombs, and sacred objects, many sites associated with the [[early history of Islam]], such as the homes and graves of [[Companions of the Prophet|companions]] of [[Muhammad]], were demolished under Saudi rule. [[Preservationist]]s have estimated that as many as 95 percent of the historic sites around [[Mecca]] and Medina have been razed.|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626201633/https://www.britannica.com/topic/Wahhabi|archive-date=26 June 2020|url-status=live}}</ref> == ناوەکان == === یەسریب === پێش سەرهەڵدانی ئیسلام، شارەکە بە یەسریب ({{langx|ar|يَثْرِب|translit=|engvar=gb}}) ناسرابوو. وشەی ''یەسریب'' لە نووسراوێکدا دەردەکەوێت کە لە [[حەڕان]] دۆزراوەتەوە و دەگەڕێتەوە بۆ پاشای بابلی نەبونەید (سەدەی شەشەمی پێش زایین)<ref>{{Cite journal |last=C. J. Gadd |year=1958 |title=The Harran Inscriptions of Nabonidus |url=https://www.jstor.org/stable/3642415 |url-status=live |journal=Anatolian Studies |volume=8 |page=59 |doi=10.2307/3642415 |jstor=3642415 |s2cid=162791503 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421062943/https://www.jstor.org/stable/3642415?read-now=1&refreqid=excelsior%3Acf24ec5d1543efefc4bfd7e117098145&seq=41#page_scan_tab_contents |archive-date=21 April 2022 |access-date=29 June 2021}}</ref> و بە باشی لە چەندین دەقی سەدەکانی دواتردا سەلمێنراوە.<ref>{{cite web |date= |url=https://www.islamic-awareness.org/history/islam/inscriptions/yathrib1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405103321/https://www.islamic-awareness.org/history/islam/inscriptions/yathrib1.html |archive-date=5 April 2022 |access-date=29 June 2021 |website=Islamic Awareness |title=A Pre-Islamic Nabataean Inscription Mentioning The Place Yathrib |url-status=live}}</ref> ناوەکە هەروەها لە [[ئایەت|ئایەتی]] ١٣ی [[سووڕەت|سوورەتی]] [[سووڕەتی ئەحزاب|٣٣ی]] [[قورئان|قورئاندا]] تۆمار کراوە و بەم پێیەش دەزانرێت کە تا کاتی [[شەڕی خەندەق]] ناوی شارەکە بووە. بەپێی نەریتی ئیسلامی، دواتر محەممەد قەدەغەی کرد شارەکە بەم ناوە بانگ بکرێت.<ref name=":1">{{Cite book|title=<>.|date=2003|publisher=Bayt al-Afkar al-Dawliyah|others=Ibn Ḥanbal, ʻAbd Allāh ibn Aḥmad, 828–903.|isbn=9957-21-049-1|location='Amman|oclc=957317429}}</ref> [[پەڕگە:An_inscription_mentioning_prophet's_grave_in_Madinah.jpg|ڕاست|وێنۆک|نووسراوێکی سەر بەردی سەدەی هەشتەم کە لە مەدینە دۆزراوەتەوە و شارەکە بە 'تەیبە' ناو دەبات]] ماوەیەک دوای شەڕەکە، [[محەممەد]] ناوی شارەکەی گۆڕی بۆ ''تەیبە'' (پاک یان باش) <ref>{{Cite book|last=Muslim ibn al-Ḥajjāj al-Qushayrī, approximately 821–875.|title=Ṣaḥīḥ Muslim : with the full commentary by Imam al-Nawawi|date=26 November 2019|others=Nawawī, ‡d 1233–1277., Salahi, Adil|isbn=978-0-86037-786-3|location=London|oclc=1134530211}}</ref> بۆ ئاماژەدان بە شارەکە بەکارهاتووە. ئەم دوو ناوە لە ناوێکی تری شارەکەدا تێکەڵ کراون کە شارەکەی پێ دەناسرێتەوە، ئەویش ''تەیبەتو تابە'' (باشترینی باشەکان)ە. === مەدینە === شارەکە هەروەها بە سادەیی لە هەندێک لە ''فەرموودەکاندا'' بە ئەلمەدینە (واتە 'شارەکە') ناوبراوە.<ref name="Ibn Ḥajar al-ʻAsqalānī, Aḥmad ibn ʻAlī, 1372–1449">{{Cite book|last1=Ibn Ḥajar al-ʻAsqalānī, Aḥmad ibn ʻAlī, 1372-1449.|title=Fatḥ al-Bārī : victory of the Creator|last2=ابن حجر العسقلاني، أحمد بن علي،, 1372–1449.|others=Williams, Khalid, Waley, M. I.|year=2017|isbn=978-1-909460-11-9|location=[U.K.]|oclc=981125883}}</ref> ناوەکانی ({{lang|ar|ٱلْمَدِينَة ٱلنَّبَوِيَّة}} بە واتای "شاری پێغەمبەر") مەدینەى منەوەرە ("شارە ڕووناککراوەکە") هەموویان داڕێژراوی ئەم وشەیەن. ئەمە لە هەمان کاتدا باوترین و پەسەندکراوترین ناوی سەردەمیانەی شارەکەیە، کە شانبەشانی مەدینە لە بەڵگەنامە فەرمییەکان و هێماکانی ڕێگاوباندا بەکاردەهێنرێت.{{cn|date=June 2026}} == مێژوو == مەدینە چەندین شوێنەوار و جێگەی دیار لەخۆ دەگرێت، کە زۆربەیان مزگەوتن و گرنگییەکی مێژووییان هەیە. ئەمانە بریتین لەو سێ مزگەوتەی پێشتر ئاماژەیان پێ درا، مزگەوتی فەتح (کە بە مزگەوتی خەندەقیش ناسراوە)، حەوت مزگەوتەکە، [[گۆڕستانی بەقیع]] کە گۆڕی چەندین کەسایەتیی ئیسلامیی بەناوبانگی لێیە؛ ڕاستەوخۆ لە باشووری ڕۆژهەڵاتی مزگەوتی پێغەمبەرەوە، [[کێوی ئوحود]] هەیە، کە شوێنی [[شەڕی ئوحود|شەڕی ئوحودی]] بەناوبانگە و هەروەها کۆمەڵگەی شا فەهد بۆ چاپکردنی قورئانی پیرۆز کە زۆربەی [[موسحەف|موسحەفە]] مۆدێرنەکانی قورئانی تێدا چاپ دەکرێن. === مێژووی سەرەتایی === مەدینە لایەنی کەم ١٥٠٠ ساڵ پێش کۆچ، یان بە نزیکەیی لە سەدەی نۆیەمی پێش زایینەوە ئاوەدان بووە.<ref name=":3" /> تا سەدەی چوارەم، هۆزە عەرەبەکان دەستیان بە هاتنە ناوەوە کرد لە [[یەمەن|یەمەنەوە]]، و سێ هۆزی جولەکەی دیار هەبوون لە نێو ئەو [[هۆزە عەرەبییانەی کارلێکیان لەگەڵ محەممەد کردووە|هۆزانەی]] کە لە دەوروبەری سەردەمی محەممەددا لە شارەکەدا دەژیان: [[بەنی قەینوقاع|بەننو قەینووقاع]]، [[بەنی قورەیزە|بەنى قورەیزە]]، و [[بەنی نەزیر|بەنى نەزیر]].<ref name="jewishencyclopedia 1">[[Jewish Encyclopedia]] [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=326&letter=M Medina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110918092258/http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=326&letter=M|date=18 September 2011}}</ref> ئیبن خوڕدادبە دواتر ڕایگەیاند کە لە سەردەمی باڵادەستیی [[مێژووی ئێران|ئیمپراتۆریەتیی فارس]] لە حیجاز، بەنوو قورەیزە وەک باجگیر بۆ [[شا|شای]] فارس خزمەتیان دەکرد.<ref>Peters 193</ref> بارودۆخەکە گۆڕا دوای گەیشتنی دوو هۆزی نوێی [[عەرەب]]، [[ئەوس|هۆزی ئەوس]] و [[خەزرەج]]، کە بە بەنوو خەزرەجیش ناسراون. لە سەرەتادا، ئەم هۆزانە هاوپەیمانی ئەو هۆزە جولەکانە بوون کە حوکمڕانیی ناوچەکەیان دەکرد، بەڵام دواتر ڕاپەڕین و سەربەخۆییی خۆیان ڕاگەیاند.<ref name="Medina">"Al-Medina." ''[[ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام]]''</ref> [[پەڕگە:'Madinah_Sharif'_Indian_token.jpg|چەپ|وێنۆک|تۆکنێکی بڕۆنزیی سەدەی ١٧یەم کە [[مزگەوتی پێغەمبەر]] نیشان دەدات، نووسراوەکەی خوارەوەی دەڵێت 'Madinah Shareef' (شاری پیرۆز)]] === لە سەردەمی ئەوس و خەزرەجدا === بەرەو کۆتاییی سەدەی پێنجەم،<ref>for date see "J. Q. R." vii. 175, note</ref> حوکمڕانە جولەکەکان کۆنترۆڵی شارەکەیان لەدەست دا بۆ دوو هۆزە عەرەبەکە. زۆربەی مێژوونووسە مۆدێرنەکان ئەو بانگەشەیەی سەرچاوە موسڵمانەکان پەسەند دەکەن کە دەڵێن دوای ڕاپەڕینەکە، هۆزە جولەکەکان بوون بە کەسانی ژێردەستەی ئەوس و خەزرەج.<ref>See e.g., Peters 193; "Qurayza", ''[[Encyclopaedia Judaica]]''</ref> بەڵام، بەپێی زانای سکۆتلەندی، [[ویلیام مۆنتگۆمێری وات]]، ژێردەستەییی هۆزە جولەکەکان بە قسەی بەشێک لە مێژوویییەکانی پێش ساڵی ٦٢٧ ناسەلمێنرێت، و ئەو جەختی لەوە کردەوە کە دانیشتووانە جولەکەکە ڕێژەیەک لە سەربەخۆییی سیاسییان پاراستبوو.<ref name="Medina" /> بەپێی نووسینەکانی [[ئیبن ئیسحاق]]، ململانێیەک لە نێوان دوایین پاشاکانی [[شانشینی حیمیەر|حیمیەرییەکان]] و دانیشتووانی یەسریب ڕوویدا، دەڵێت کاتێک ئەو پاشایە بە مەدینەدا تێدەپەڕی، هەندێک لە دانیشتووان پەلاماریان دا و کوڕەکەیان کوشت، بۆیە پاشا هەڕەشەی لەناوبردنی تەواوی خەڵکەکەی و بڕینەوەی [[خورما|دارخورماکانیانی]] کرد، و خەریک بوو ئەوە بکات ئەگەر دەستتێوەردانی دوو لە پیاوانی ئایینی جوو نەبووایە، کە پاشایان قایل کرد لە بڕیارەکەی پاشگەز ببێتەوە؛ چونکە ئەم شارە ئەو شوێنەیە کە «پێغەمبەرێک لە [[قوڕەیش]] لە داهاتوودا کۆچی بۆ دەکات، و تێیدا نیشتەجێ دەبێت، و تێیدا دەنێژرێت». بە پشتبەستن بەمە، پاشا وازی لە وێرانکردنی شارەکە هێنا، و باوەڕی بە جوولەکایەتی هێنا، و هەردوو حاخامەکەی لەگەڵ خۆی برد بۆ [[یەمەن]]، و لە ڕێگادا بە [[مەککە|مەککەدا]] تێپەڕین کە تیایدا [[کەعبە|کەعبەیان]] ناسییەوە وەک ئەو ماڵەی کە [[ئیبراهیم]] بنیادی ناوە، بۆیە ئامۆژگاری پاشایان کرد کە ئەوە بکات کە خەڵکی مەککە دەیکەن: کە تەوافی ماڵەکە بکات، و ڕێزی لێ بگرێت، و سەری بتاشێت و ئیحرام ببەستێت تا حەج تەواو دەکات. ئیبن ئیسحاق دەڵێت کاتێک کۆمەڵەکە گەیشتنە یەمەن، دوو حاخامەکە موعجیزەیەکیان ئەنجامدا کە بەهۆیەوە خەڵکی وڵاتەکە بوون بە جوو، ئەویش بە ڕۆیشتن لە ناو ئاگردا بەبێ ئەوەی بسووتێن دواجار بەنى ئەوس و بەنى خەزرەج بوون بە دوژمنی یەکتر و تا کاتی کۆچی محەممەد بۆ مەدینە لە ساڵی ٦٢٢، بۆ ماوەی ١٢٠ ساڵ شەڕیان دەکرد و سوێندی دوژمنایەتییان خواردبوو.<ref name="balagh.net">Subhani, ''The Message'': [http://www.balagh.net/english/ahl_bayt/the_message/27.htm The Events of the First Year of Migration] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524053521/http://www.balagh.net/english/ahl_bayt/the_message/27.htm|date=24 May 2012}}</ref> بەنى نەزیر و بەنى قورەیزە هاوپەیمانی ئەوس بوون، لە کاتێکدا بەنى قەینووقاع لایەنگری خەزرەج بوون.<ref>For alliances, see Guillaume 253</ref> بە گشتی چوار جەنگیان ئەنجام دا.<ref name="Medina" /> دوایین و خوێناویترین جەنگیان کە زانراوە جەنگی بوعاس بوو،<ref name="Medina" /> کە چەند ساڵێک پێش گەیشتنی محەممەد ڕوویدا.<ref name="jewishencyclopedia 1" /> دەرەنجامی جەنگەکە یەکلاکەرەوە نەبوو، و دوژمنایەتییەکە بەردەوام بوو. عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی، کە یەکێک بوو لە سەرۆکەکانی خەزرەج، ڕەتی کردەوە بەشداری لە جەنگەکەدا بکات، ئەمەش ناوبانگێکی دادپەروەری و ئاشتیخوازیی پێ بەخشی. پێش گەیشتنی محەممەد، ئەو ڕێزدارترین دانیشتووی شارەکە بوو. بۆ چارەسەرکردنی ئەم دوژمنایەتییە بەردەوامە، دانیشتووانە نیگەرانەکانی یەسریب بە نهێنی چاویان بە [[محەممەد]] کەوت لە عەقەبە، کە شوێنێکە لە دەرەوەی مەککە، و داوایان لێ کرد خۆی و کۆمەڵە بچووکەکەی لە باوەڕداران بێنە شارەکە، تا محەممەد بتوانێت وەک نێوەندگیرێک لە نێوان لایەنەکاندا خزمەت بکات و کۆمەڵگەکەی بە ئازادی پەیڕەوی ئایینەکەی بکات. === لە سەردەمی محەممەد و ڕاشدیندا === [[File:Quba_Mosque_SA.jpg|وێنۆک|[[محەممەد]] لە کاتی گەیشتنی بۆ مەدینە [[مزگەوتی قوبا]] دروست کردووە و دەوترێت هەموو نیوەڕۆیەکی شەممە سەردانی مزگەوتەکەی کردووە.]] لە ساڵی ٦٢٢دا، محەممەد و نزیکەی ٧٠ کۆچبەری مەککە لە ماوەی چەند مانگێکدا مەککەیان بەجێهێشت روویان لە یەسریب کرد، ڕووداوێک کە بە تەواوی دیمەنی ئایینی و سیاسیی شارەکەی گۆڕی؛ دوژمنایەتییە درێژخایەنەکەی نێوان هۆزەکانی ئەوس و خەزرەج کەم بووەوە کاتێک زۆرێک لەو دوو هۆزە عەرەبە و هەندێک لە جولەکە ناوخۆیییەکان باوەڕیان بە ئایینە نوێیەکەی ئیسلام هێنا. محەممەد، کە لە ڕێگەی داپیرە گەورەیەوە پەیوەندی بە خەزرەجەوە هەبوو، وەک سەرکردەی شارەکە ڕەزامەندیی لەسەر درا. بەپێی وتەی [[ئیبن ئیسحاق]]، هەموو لایەنەکانی ناوچەکە ڕێککەوتن لەسەر [[دەستووری مەدینە]]، کە هەموو لایەنەکانی پابەند کرد بە هاوکاریی هاوبەش لەژێر سەرکردایەتیی محەممەددا. سروشتی ئەم بەڵگەنامەیە وەک ئەوەی لەلایەن ئیبن ئیسحاقەوە تۆمار کراوە و لەلایەن ئیبن هیشامەوە گواستراوەتەوە جێگەی مشتومڕە لە نێوان مێژوونووسە مۆدێرنە ڕۆژاوایییەکاندا، کە زۆرێکیان پێیان وایە ئەم "پەیمانە" لەوانەیە کۆمەڵێک ڕێککەوتنی جیاواز بێت، کە زارەکی بووبن نەک نووسراو، و مێژووەکانیان جیاواز بن، و بە تەواوی ڕوون نییە کەی کراون. بەڵام، زانایانی تر، هەم ڕۆژاوایی و هەم موسڵمان، پێیان وایە کە دەقی ڕێککەوتنەکە چ تەنیا یەک بەڵگەنامە بووبێت لە بنەڕەتدا یان چەند دانەیەک لەوانەیە یەکێک بێت لە کۆنترین دەقە ئیسلامییەکان کە هەمانبێت.<ref>Firestone 118. For opinions disputing the early date of the Constitution of Medina, see e.g., Peters 116; "Muhammad", "Encyclopaedia of Islam"; "Kurayza, Banu", "Encyclopaedia of Islam".</ref> لە سەرچاوە جولەکەیییە یەمەنییەکاندا، پەیمانێکی تر لە نێوان محەممەد و هاووڵاتییە جولەکەکانی داڕێژرا، کە بە ''کتاب ذمة النبي'' ناسراوە، کە لە ساڵی سێیەمی [[ساڵنامەی کۆچی|کۆچی]] (٦٢٥) نووسراوە، و کە بە ڕوونی ئازادیی بەخشییە ئەو جولەکانەی لە عەرەبستان دەژین کە پابەندی پشووی [[شەممە|ڕۆژی شەممە]] بن و قژی لای گوێیان درێژ بکەنەوە. لە بەرامبەردا، دەبوو ساڵانە [[جزیەت]] بدەن بۆ پاراستنیان ، لە کاتێکدا موسڵمانەکان باجی [[زەکات]] دەدەن.<ref>Shelomo Dov Goitein, ''The Yemenites – History, Communal Organization, Spiritual Life'' (Selected Studies), editor: Menahem Ben-Sasson, Jerusalem 1983, pp. 288–299. {{ISBN|965-235-011-7}}</ref><ref name=":5">{{Cite book|last=Badr|first=Abdulbasit A.|title=Madinah, The Enlightened City: History and Landmarks|year=2015|isbn=9786039041474|location=Madinah}}</ref> ==== شەڕی ئوحود ==== {{Main|شەڕی ئوحود}} [[پەڕگە:Mount_Uhud.JPG|ڕاست|وێنۆک|300x300پیکسڵ|[[چیای ئوحود]]، لەگەڵ مزگەوتە کۆنەکەی ''سەییدولشوهەدا'' ({{Lang|ar|جامع سيد الشهداء}})، کە بە ناوی مامی محەممەد، [[هەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|هەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیبەوە]] ناونراوە، لە پێشەوە دەردەکەوێت. مزگەوتەکە لە ساڵی ٢٠١٢دا ڕووخێنرا و مزگەوتێکی نوێی گەورەتر بە هەمان ناوەوە لە جێگەی دروست کرا.<ref name="madainjameh">{{cite web |url=https://madainproject.com/jameh_syed_al_shohada |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506143705/https://madainproject.com/jameh_syed_al_shohada |archive-date=6 May 2020 |access-date=6 May 2020 |website=Madain Project |title=Jameh Syed al-Shohada Mosque}}</ref>]] لە ساڵی ٦٢٥دا، [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب]]، سەرکردەیەکی باڵای مەککە کە دواتر باوەڕی بە ئیسلام هێنا، سەرکردایەتى هێزێکی مەککەی بەرەو مەدینە کرد. محەممەد بە نزیکەی ١٬٠٠٠ سەربازەوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی سوپای [[قوڕەیش]] بەڕێکەوت، بەڵام هەر کە سوپاکە لە گۆڕەپانی شەڕەکە نزیک بووەوە، ٣٠٠ پیاو لەژێر سەرکردایەتیی [[عەبدوڵڵا کوڕی ئوبەی کوڕی سەلوول]] پاشەکشەیان کرد، کە گورزێکی سەختی لە ورەی سوپای موسڵمانەکان دا. محەممەد بە هێزە ٧٠٠ کەسییەکەیەوە بەردەوام بوو لە پێشڕەوی و فەرمانی بە کۆمەڵەیەکی ٥٠ کەسی لە کەواندارەکان کرد بچنە سەر گردێکی بچووک بۆ چاودێریکردنی سوارچاکەکانی مەککە و دابینکردنی پاراستن بۆ دواوەی سوپای موسڵمانەکان. کاتێک شەڕەکە گەرم بوو، مەککەیییەکان ناچار بوون پاشەکشە بکەن. هێڵی پێشەوەی شەڕەکە زیاتر و زیاتر لە کەواندارەکان دوورکەوتەوە و بە پێشبینیکردنی ئەوەی کە شەڕەکە بە سەرکەوتنی موسڵمانەکان کۆتایی دێت، کەواندارەکان بڕیاریان دا شوێنەکانیان جێبهێڵن بۆ ڕاوەدوونانی مەککەیییە پاشەکشەپێکراوەکان. بەڵام کۆمەڵەیەکی بچووک مانەوە؛ و لای ئەوانی تر پاڕانەوە کە سەرپێچیی فەرمانەکانی محەممەد نەکەن. بە بینینی ئەوەی کە کەواندارەکان خەریکە لە گردەکە دادەبەزن، [[خالید کوڕی وەلید]] فەرمانی بە یەکەی خۆی کرد بۆسەیەک لە گردەکەدا دابنێن و یەکەی سوارچاکەکانی بەدوای کەواندارە دابەزيوەکاندا کەوتن و بە شێوەیەکی سیستماتیکی کوژران کاتێک لە دەشتایییەکەی پێش گردەکە و هێڵی پێشەوەی شەڕەکەدا گیران، کە لەلایەن هاوڕێ بێهیواکانیانەوە کە لە سەرووی گردەکە مابوونەوە سەیر دەکران و تیریان دەهاویشت بۆ وەستاندنی هێرشبەرەکان، بەڵام بێ کاریگەر بوو. بەڵام، مەککەیییەکان سوودیان لەو هەلە وەرنەگرت بۆ داگیرکردنی مەدینە و گەڕانەوە بۆ مەککە. مەدەنییەکان (خەڵکی مەدینە) زیانێکی زۆریان بەرکەوت، و محەممەدیش بریندار بوو.<ref>Esposito, John L. "Islam." Worldmark Encyclopedia of Religious Practices, edited by Thomas Riggs, vol. 1: Religions and Denominations, Gale, 2006, pp. 349–379.</ref> [[پەڕگە:Sab'u_Masajid.jpg|چەپ|وێنۆک|مزگەوتی الخندق (مزگەوتی خەندەق) لە شوێنی [[شەڕی خەندەق]]، لەگەڵ [[حەوت مزگەوتەکە|حەوت مزگەوتە مێژووییەکە]] لە نزیکیەوە]] === شەڕی خەندەق === لە ساڵی ٦٢٧دا، ئەبو سفیان هێزێکی تری بەرەو مەدینە بەڕێخست. پێغەمبەر بە زانینی مەبەستەکانی، داوای ڕێگچارەی کرد بۆ بەرگریکردن لە باکووری شارەکە، چونکە ڕۆژهەڵات و ڕۆژاوا بە بەردی گڕکانی دەوردرابوون و باشووریش بە [[دارخورما]] داپۆشرا بوو. [[سەلمانی فارسی]]، کە هاوەڵێکی فارس بوو و شارەزا بوو لە تاکتیکە سەربازییەکانی ئیمپراتۆریەتی ساسانی، پێشنیاری هەڵکەندنی خەندەقێکی کرد بۆ پاراستنی شارەکە و پێشنیارەکەی لەلایەن پێغەمبەرەوە پەسەند کرا. کە دواتر بە شەڕی خەندەق و شەڕی هاوپەیمانان ناسرا. دوای گەمارۆیەکی مانگێك و چەند پێکدادانێکی کورت، مەککییەکان دیسانەوە بەهۆی سەختی زستانەوە پاشەکشەیان کرد. لە کاتی گەمارۆدانەکەدا، ئەبو سفیان پەیوەندی بە هۆزی بەنى قورەیزە کرد و ڕێککەوتنێکی لەگەڵیان ئەنجامدا بۆ هێرشکردنە سەر موسڵمانەکان و خستنە ناو بازنەی گەمارۆوەوە. بەڵام ئەمە لەلایەن موسڵمانانەوە ئاشکراکرا و پووچەڵکرایەوە. ئەمە پێشێلکردنی [[دەستووری مەدینە]] بوو، و دوای پاشەکشەی مەککییەکان، پێغەمبەر دەستبەجێ بەرەو ناوچەی قورەیزە بەڕێکەوت و قەڵاکانی گەمارۆ دا. هێزە یەهودییەکان لە کۆتاییدا خۆیان بەدەستەوە دا. هەندێک لە ئەندامانی هۆزی ئەوس لە بەرژەوەندی هاوڕێ کۆنەکانیان نێوەندگیریان کرد و پێغەمبەر ڕازی بوو بە دەستنیشانکردن و دانانی یەکێک لە سەرکردەکانیان کە موسڵمان ببوو، واتە [[سەعد کوڕی مەعاز]]، وەک دادوەر. سەعد بڕیاریدا کە سەرجەم پیاوانی هۆزەکە بکوژرێن و ژنان و منداڵەکانیان ببنە کۆیلە.<ref name="Oxford University Press">{{citation |author=Ibn Ishaq |title=The Life of Muhammad (Sirat Rasul Allah) |pages=461–464 |year=1955 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-636033-1 |translator=A. Guillaume}}</ref><ref name="WattProphetStatesman">Watt, ''Muhammad, Prophet and Statesman'', p. 172-173</ref> ئەم هەنگاوە وەک ڕێوشوێنێکی بەرگریی دانرا بۆ دڵنیابوون لەوەی کە کۆمەڵگەی موسڵمانان دەتوانێت دڵنیابێت لە بەردەوامبوونی ژیانی خۆی لە مەدینە. مێژوونووسی فەرەنسی رۆبێرت مانتران پێشنیار دەکات کە لەم روانگەیەوە سەرکەوتوو بوو، چونکە لەم کاتەوە بە دواوە، موسڵمانان ئیتر نیگەرانی سەرەکییان مانەوە نەبوو بەڵکو فراوانخوازبوون و داگیرکاری بوو.<ref name="mantran">Robert Mantran, ''L'expansion musulmane'' Presses Universitaires de France 1995, p. 86.</ref> لە ماوەی دە ساڵی دوای کۆچى موسڵمانان، مەدینە بوو بنکەیەک کە پێغەمبەر و سوپای موسڵمانان لێوەی هێرشیان دەکرد و هێرشیان دەکرایە سەر، و لەوێشەوە بوو کە بەرەو [[فەتحی مەککە|مەککە بەڕێکەوت]] و لە ساڵی 630 بێ جەنگ چووە ناوەوە. سەڕای پەیوەندی خێڵەکی پێغەمبەر بە مەککە، گرنگی زیاتربوونی مەککە لە ئیسلامدا، گرنگی [[کەعبە]] وەک سەنتەری جیهانی ئیسلامی، وەک ئاراستەی نوێژکردن ([[قیبلە]])، و لە حەجدا ([[حەج]])، پێغەمبەر گەڕایەوە مەدینە، کە بۆ چەند ساڵێک بە گرنگترین شاری ئیسلام و بنکەی کارکردنی خەلافەتی ڕاشدینی سەرەتایی مایەوە.<ref name=":53" /> وا مەزەندە دەکرێت کە شارەکە ناونرابێت ''شارى پێغەمبەر'' بۆ ڕێزلێنانی پێغەمبەرایەتی محەممەد و ئەوەی کە شارەکە شوێنی مەزارەکەیەتى. .<ref>{{cite web |url=http://www.dangoor.com/71page33.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170810123722/http://www.dangoor.com/71page33.html |archive-date=10 August 2017 |access-date=25 August 2007 |work=dangoor.com |title=The Jews of Arabia |url-status=live}}</ref> لە سەردەمی سێ خەلیفەی یەکەم؛ [[ئەبووبەکر|ئەبوبەکر صدیق]]، [[عومەر کوڕی خەتتاب]] و [[عوسمان کوڕی عەفان]]، مەدینە پایتەختی دەوڵەتی موسوڵمانان بوو، کە بە خێرایی سنوورەکانی فراوان دەبوون. لە سەردەمی دەسەڵاتی [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]]، خەلیفەی سێیەم، کۆمەڵێک عەرەبی میسری کە بەهۆی بڕیارە سیاسییەکانی ناڕازی بوون، لە ساڵی 656 هێرشیان کردە سەر مەدینە و لە ماڵەکەی خۆیدا تیرۆریان کرد. [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی]]، خەلیفەی چوارەم، پایتەختی خەلافەتی لە مەدینەوە گواستەوە بۆ [[کووفە]] لە [[عێراق]] لەبەر ئەوەی لە شوێنێکی ستراتیژیتریدا بوو. لەو کاتەوە، گرنگی مەدینە کەم بووەوە و زیاتر بوو بە شوێنێکی گرنگی ئیسلامی نەک دەسەڵاتی سیاسی. مەدینە کەمترین یان هیچ گەشەسندنێکی ئابووری لە کاتی دەسەڵاتی عەلی و دوای ئەویشدا نەبینى.<ref name=":53" /> [[پەڕگە:Green_dome,_Masjid_e_Nabawi,_Medina,_KSA.jpg|وێنۆک|[[گۆمەدی سەوز]] لە ساڵی 1297 لەسەر ڕەوزەی پێغەمبەر (شوێنی نیشتەجێبوون) و [[نێژران|شوێنی نێژرانی]] دروستکرا.]] ==== خەلافەتی ئەمەوی ==== دوای ئەوەی [[حەسەن کوڕی عەلی|حەسەنی کوڕی عەلی]] دەسەڵاتی ڕادەستی [[موعاویە کوڕی ئەبوو سوفیان]] کرد، موعاویە چووە ناو [[کووفە]]، کە پایتەختی عەلی بوو، و بەیعەتی عێراقییەکان وەرگر. ئەمە بە سەرەتای خەلافەتی ئەمەوی دادەنرێت. فەرمانڕەواکانی موعاویە چاودێری تایبەتی مەدینەیان کرد وکانى عەین ئەز زەرقاعە ("کانی شین")یان هەڵکۆڵی لەگەڵ پڕۆژەیەک کە دروستکردنی ڕێڕەوی ژێرزەمینی لەخۆدەگرت بە مەبەستی ئاودێری. بەنداو لە هەندێک لە دۆڵەکان دروستکران و گەشەسەندنی کشتوکاڵی دواتر بوە هۆی بەهێزبوونی ئابووری. [[پەڕگە:Gold_dinar_of_Umar_II.jpg|چەپ|وێنۆک|[[دیناری زێرین|دیناری زێرینی]] [[عومەری کوڕی عەبدولعەزیز|عومەری دووەم]]، کە بە عومەری کوڕی عەبدولعەزیز یان پێنجەمی خەلیفە ڕاشدینەکان ناسراوە]] دوای قۆناغێکی ئاژاوەگێڕی لە سەردەمی فیتنەی دووەم لە ساڵی 679، حوسەینی کوڕی عەلی لە [[شەڕی کەربەلا|کەربەلا]] شەهید کرا و یەزید دەسەڵاتی بێسنووری بۆ سێ ساڵی داهاتوو وەرگرت. لە ساڵی 682، [[عەبدوڵڵا کوڕی زوبێر]] خۆی وەک خەلیفەی مەککە ڕاگەیاند و خەڵکی مەدینە بەیعەتیان پێدا. ئەمە بوە هۆی ماوەیەک قەیرانی ئابووری هەشت ساڵە بۆ شارەکە. لە ساڵی 692، ئەمەوییەکان دەسەڵاتیان گرتەوە دەست و مەدینە دووەم قۆناغی گەشەسەندنی گەورەی ئابووری بەخۆوە بینی. بازرگانی باشتر بوو و خەڵکی زیاتر ڕوویان لە شارەکە کرد. کەنارەکانی وادی ئەلعەقیق ئێستا پڕ بوون لە سەوزی و گیا. ئەم سەردەمی ئاشتی و خۆشگوزەرانییە هاوکات بوو لەگەڵ دەسەڵاتی [[عومەر کوڕی عەبدولعەزیز]]، کە زۆر کەس بە پێنجەمی [[خەلیفەکانی ڕاشیدون|ڕاشدین]] دەیژمێرن.<ref name=":54" /> ==== سەردەمی یەکەمی عوسمانی ==== لە ساڵی 1517دا، یەکەم سەردەمی دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] دەستی پێکرد، ئەوەش کاتێک [[سەلیمی یەکەم]] توانی میسری مەملوکی داگیر بکات. بەم شێوەیە مەدینەش خستە سەر خاکی دەوڵەتەکەیان و عوسمانییەکان نەریتی ناردنی پارە و هاوکاریی مادی بۆ مەدینەیان بەردەوام کرد. لە ساڵی 1532دا، سوڵمان قانوونی قەڵایەکی بەهێز و پارێزراوی لە دەوری شارەکە دروستکرد و هێزێکی سەربازیی عوسمانیی لەو قەڵایەدا جێگیر کرد بۆ پاراستنی شارەکە. لەم سەردەمەدا زۆرێک لە سیمات و تایبەتمەندییە مۆدێرنەکانی [[مزگەوتی پێغەمبەر]] بنیاد نران، هەرچەندە لەو کاتەدا گۆمەدەکەی هێشتا بە ڕەنگی سەوز نەبوو.<ref>{{cite book|last=Somel|first=Selcuk Aksin|url=https://books.google.com/books?id=jGZQL41tg_oC&q=medina+mamluks+ottoman&pg=PA172|title=Historical Dictionary of the Ottoman Empire|date=13 February 2003|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810866065|access-date=5 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621181432/https://books.google.com/books?id=jGZQL41tg_oC&q=medina+mamluks+ottoman&pg=PA172|archive-date=21 June 2021|url-status=live|via=Google Books}}</ref> هەروەها ئەم گەڕەکانە دیواری دەشتەکی و دەروازەیان هەبوو. سوڵتانەکانی عوسمانی گرنگییەکی زۆریان بە مزگەوتی پێغەمبەر دەدا و چەندین جار دیزاینەکەیان نوێ کردەوە بۆ ئەوەی لەگەڵ خواست و ڕەزامەندییەکانیان بگونجێت. ==== سەرهەڵدانی یەکەمی سعوودی ==== کاتێک کۆنتڕۆڵی عوسمانییەکان بەسەر ناوچەکاندا لاواز بوو، خەڵکی مەدینە لە ساڵی 1805دا بەیعەتیان دا بە سعوودی کوڕی عەبدولعەزیز (دامەزرێنەری دەوڵەتی یەکەمی سعودی)، و ناوبراویش بە خێرایی شارەکەی خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیەوە. لە ساڵی 1811دا، مەحەمەد عەلی پاشا (فەرماندەی عوسمانی و والی میسر) دوو سوپای لە ژێر سەرکردایەتیی هەردوو کوڕەکەیدا نارد بۆ دەستبەسەرداگرتنەوەی مەدینە. سوپای یەکەم بە سەرکردایەتیی تۆوسۆن پاشای گەورە لە گرتنی شارەکەدا سەرکەوتوو نەبوو، بەڵام سوپای دووەم کە گەورەتر بوو و بە سەرکردایەتیی [[ئیبراھیم پاشای میسر|ئیبراهیم پاشا]] بەڕێوە دەچوو، توانی پاش بەرگرییەکی سەخت و توند شارەکە کۆنتڕۆڵ بکات.<ref name=":55" /> ==== سەردەمی محەممەد عەلی پاشا ==== دوای تێکشکدانی نەیارە سعودیەکانی، مەحەمەد عەلی ئیدارەی مەدینەی گرتە دەست. هەرچەندە بە فەرمی [[سەربەخۆیی]] نەکرد، بەڵام شێوازی حوکمڕانییەکەی زیاتر بەرەو نیوە-سەربەخۆیی دەچوو. کوڕەکانی مەحەمەد (تۆوسۆن و ئیبراهیم) لە فەرمانڕەوایی شارەکەدا جێگەی یەکتریان دەگرت. ئیبراهیم پاشا دیوارەکانی شارەکەی نۆژەن کردەوە و مزگەوتی پێغەمبەریشیس بەسەرکردەوە و چاککردەوە. هەروەها ناوەندێکی گەورەی بۆ دابەشکردنی خۆراک و هاوکاری (ناسراو بە تەقییە) دامەزراند بۆ دابەشکردنی خێر و خۆراک بەسەر هەژاراندا، بەم شێوەیە مەدینە قۆناغێکی ئارامی و سەلامەتیی بەخۆوە بینی.{{citation needed|date=May 2021}} لە ساڵی 1840دا، مەحەمەد عەلی هێزەکانی لە شارەکە کشاندەوە و بە فەرمی کارگێڕیی شارەکەی ڕادەستی ناوەندی دەسەڵاتی عوسمانی کردەوە.<ref name=":55" /> ==== سەردەمی دووەمی عوسمانی ==== [[پەڕگە:Wadi_Rum_railway_track,_Hejaz_railway,_Jordan.jpg|وێنۆک|هێڵی ئاسنینی [[هیجاز]] لە نزیک [[وادی ڕوم]] لە [[ئوردن]]. ئوردن ئەمڕۆ لەم هێڵی ئاسنینە کەڵک وەردەگرێت بۆ گواستنەوەی [[فۆسفۆات]].]] [[پەڕگە:Sacred_Relics_Train.jpg|وێنۆک|ئەو شەمەندەفەرەی کە [[فەخری پاشا]] بەکاریهێنا بۆ گواستنەوەی [[پاشماوە پیرۆزەکان (کۆشکی تۆپکابی)|پاشماوە پیرۆزەکان]] لە مەدینەوە بۆ [[ئەستەنبوڵ]]]] [[پەڕگە:Khalili_Collection_Hajj_and_Arts_of_Pilgrimage_arc.pp_0211.09_CROP.jpg|وێنۆک|ڕوانگەی گشتی مەدینە لە ساڵی 1880]] چوار ساڵ دوای کشانەوەی مەحەمەد عەلی، لە ساڵی 1844دا داود پاشا بە فەرمانی سوڵتانی عوسمانی وەک پارێزگاری مەدینە دەستنیشان کرا.<ref name=":55" /> داود بەرپرسیار بوو لە نۆژەنکردنەوەی مزگەوتی پێغەمبەر لەسەر فەرمانی سوڵتان [[عەبدولمەجیدی یەکەم]].<ref name=":55" /> کاتێک [[عەبدولحەمیدی دووەم]] دەسەڵاتی گرتە دەست، چەندین گۆڕانکاری و پێشکەوتنی سەردەمیی لە مەدینە ئەنجام دا، لەوانە: دانانی وێستگەی پەیوەندی ڕادیۆیی، دابینکردنی وێستگەی کارەبا بۆ مزگەوتی پێغەمبەر و دەوروبەری، ڕاکێشانی هێڵی تەلەگراف لە نێوان مەدینە و [[قوستەنتینە|قوستەنتینیە]]، و دروستکردنی هێڵی ئاسنینی حیجاز کە لە [[دیمەشق|دیمەشقەوە]] دەستی پێ دەکرد و مەدینەی دەبەستەوە بەیەکەوە لەگەڵ پلانی درێژکردنەوەی بۆ مەککە.<ref name=":55" /> ئەم هێڵە ئاسنینە لە نێوان ساڵانی 1904 و 1908 دروستکرا بە ئامانجی ئاسانکاریکردن بۆ حاجییان و بەهێزکردنی کۆنتڕۆڵی عوسمانی لە ناوچەکەدا.<ref>{{Cite encyclopedia|title=Medina: Meaning, Name, Islam, Map, Importance, & History|encyclopedia=[[Encyclopedia Britannica]] (online version)|date=2025-02-23|url=https://www.britannica.com/place/Medina-Saudi-Arabia|access-date=2025-04-04}}</ref> لە ماوەی تەنها یەک دەیەکەدا، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە بازی هەڵکشانی گەورەی دا و گەیشتە 80,000 کەس.<ref name=":55" /> لەم سەردەمەدا مەدینە ڕووبەڕووی هەڕەشەیەکی نوێ بووەوە، ئەویش دەسەڵاتی هاشمیییەکانی شەریفاتی مەککە بوو لە باشوورەوە، و لە کاتی شۆڕشی عەرەبی و [[جەنگی جیهانیی یەکەم|جەنگی جیهانیی یەکەمیشدا]] مەدینە کەوتە بەر درێژترین گەمارۆ لە مێژووی خۆیدا.<ref name=":55" /> === مێژووی هاوچەرخ === ==== شەریفاتی مەککە و داگیرکردنی سعودی ==== شەریفی مەککە، حوسەینی کوڕی عەلی، بۆ یەکەمجار لە 6ی حوزەیرانی 1916 و لە ناوەڕاستی [[جەنگی جیهانیی یەکەم|جەنگی جیهانیی یەکەمدا]] هێرشی کردە سەر مەدینە.<ref name=":55" /> چوار ڕۆژ دواتر، حوسەین شارەکەی خستە ژێر گەمارۆیەکی سەختی سێ ساڵەوە، کە تێیدا خەڵکی شارەکە تووشی قەیرانی خۆراک، بڵاوبوونەوەی نەخۆشیی بەکۆمەڵ و [[کۆچکردن|کۆچکردنی]] زۆر بوونەوە.<ref name=":55" /> فەخری پاشا (پارێزگاری مەدینە) لە ماوەی گەمارۆدانی مەدینەدا لە 10ی حوزەیرانی 1916ەوە بە توندی بەرگریی کرد و ڕەتی کردەوە خۆی بەدەستەوە بدات، تەنانەت 72 ڕۆژ پاش [[ئاگربەستی موودرۆس|ئاگربەستی موودرۆسیش]] بەرگریی کرد، تا ئەوەی لەلایەن پیاوەکانی خۆیەوە دەستگیر کرا و لە 10ی کانوونی دووەمی 1919 شارەکە کەوتە دەست شەریفات.<ref name=":55" /><ref>Peters, Francis (1994). ''Mecca: A Literary History of the Muslim Holy Land''. PP376-377. Princeton University Press. {{ISBN|0-691-03267-X}}</ref> حوسەین بە هاوکاریی [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|بریتانیا]] سەرکەوتنی بەدەستهێنا. لە ترسی تاڵانکاری و وێرانکاری، فەخری پاشا بە نهێنی پاشماوە پیرۆزەکانی پێغەمبەری ڕوانەی پایتەختی عوسمانی ([[ئەستەنبوڵ]]) کرد.<ref>Mohmed Reda Bhacker (1992). ''Trade and Empire in Muscat and Zanzibar: Roots of British Domination''. Routledge Chapman & Hall. P63: Following the plunder of Medina in 1810 'when the Prophet's tomb was opened and its jewels and relics sold and distributed among the Wahhabi soldiery'. P122: the Ottoman Sultan Mahmud II was at last moved to act against such outrage.</ref> تا ساڵی 1920، بەریتانییەکان مەدینەیان بەوە وەسف کرد کە "لە مەککە سەربەخۆترە لە دابینکردنی پێداویستییەکانی خۆیدا."<ref name="Prothero103">{{cite book|last=Prothero|first=G.W.|url=http://www.wdl.org/en/item/11767/view/1/103/|title=Arabia|publisher=H.M. Stationery Office|year=1920|location=London|page=103|access-date=12 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622165406/http://www.wdl.org/en/item/11767/view/1/103/|archive-date=22 June 2018|url-status=live}}</ref> دوای جەنگ، شەریفی مەککە ([[حوسێن کوڕی عەلی]]) خۆی وەک پاشای پاشایەتیی حیجازی سەربەخۆ ڕاگەیاند. بەڵام کەمێک دواتر، خەڵکی مەدینە لە ساڵی 1924 ڕێککەوتنێکی نهێنییان لەگەڵ ئەبن سعود ئەنجام دا و کوڕەکەی (شازادە مەحەمەد بن عەبدولعەزیز) لە 5ی کانوونی یەکەمی 1925 مەدینەی گرت، بەمەش هەرێمی [[حیجاز]] بە تەواوی بوو بە بەشێک لە [[عەرەبستانی سعوودی|پاشایەتیی هاوچەرخی عەرەبستانی سعوودی]].<ref name=":55" /> == ئایینی کۆن و نوێ لە مەدینە == شاری مەدینە لەکۆندا زۆر لە بیرووباوەڕی لە خۆ گرتبوو لەوانە [[بتپەرستی]] و [[بێ باوەڕی]] لە ئایین یان پەیڕەوکردنی [[ئایینی یەھوودییەت]] بەڵام دوای ھاتنی [[ئیسلام]] بۆ شار و گرتنی دەسەڵات لەلایەن ئیسلامییەکانەوە چەند یاسایەک دەرچوو بۆ گشت بیرو باوەڕەکان کە ئەوان پشتگیریان لێ دەکەن و دەیانپارێزن دواتر کۆمەڵەی یەھوودییەکان سەرپێچی یاساکانیان کرد بەمەش دوورخرانەوە لە شاری مەدینە، لە ئێستادا مەدینە شارێکە زۆرینەی دانیشتووانی پەیڕەوی ئایینی [[ئیسلام]] دەکەن. == ڕووی گەشتیاری و ئابووری == گرینگی مەدینە لەوەدایا کە مزگەوتی پێغەمبەری تێدایە و ھەروەھا بەوەی مەدینە یەکەم پایتەختی دەوڵەتی ئیسلام بوو بووەتە شارێکی گرنگ لەلایەن موسڵمانانی ئێستا و ڕابردوو و ساڵانە بە چەندەھا موسڵمان سەردان شارەکە دەکەن بەمەبەستی گەیاندنی [[حەج]] و [[عەمرە]]، ئەمەش بە یەکێ لە بنچینەکانی داھاتی شاری مەدینە دادەنرێت. [[پەڕگە:Medine.jpg|وێنۆک|مزگەوتی پێغەمبەری ئیسلام لە مەدینە]] == شوێنەوارە گرینگەکانی شاری مەدینە == === چیاکانی شاری مەدینە === شاری مەدینە چەند شاخێکی تیایە لەوانە: * چیای ئوحود * چیای وەرقان * چیای سلع * چیای ڕەمایە * چیای ذیاب === مزگەوتەکانی شاری مەدینە === [[پەڕگە:صورة مسجد قباء فی المدینة المنورة.jpg|وێنۆک|[[مزگەوتی قوبا]]]] * [[مزگەوتی پێغەمبەر]] * [[مزگەوتی قوبا]] * [[مزگەوتی قیبلەتەین]] * [[مزگەوتی فەتح]] * [[مزگەوتی عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] * [[مزگەوتی دوو خەلیفە]] * مزگەوتی غەمامە * مزگەوتی سەقیا * مزگەوتی ئەبووبەکری سدیق * مزگەوتی عومەری کوڕی خەتاب * مزگەوتی عوسمانی کوڕی عەفان * مزگەوتی بیلالی حەبەشی * مزگەوتی عەنبەرییە * مزگەوتی بەنی ئەنیف * مزگەوتی عتبان بن مالک * مزگەوتی جومعە * مزگەوتی ئیجابە * مزگەوتی دوو شێخ * مزگەوتی ئەبی زەڕ * مزگەوتی بەنی دینار * مزگەوتی سەبق * مزگەوتی فەسح * مزگەوتی ڕایە * مزگەوتی سەلمانی فارسی * مزگەوتی میقات * مزگەوتی دوو منارە === گۆڕستانی بەقیع === [[پەڕگە:Jannat.ul.Baqi - Madina - panoramio - khadim-un-nabi Rao (1).jpg|وێنۆک|وێنەی گۆڕستانی بەقیع]] [[گۆڕستانی بەقیع]] کۆنترین و یەکەم گۆڕستانی ئیسلامی [[مەدینە|مەدینەیە]] لە ناوچەی [[حیجاز]]ی ئێستای [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە]]. دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[مزگەوتی پێغەمبەر]] کە گۆڕی نزیکەی دە ھەزار صەحابە و بەشێک لە بنەماڵە و ھاوڕێکانی [[محەممەد|پێغەمبەری محەممەدی]] تێدایە. ھەروەھا بە باقی غەرقەد ناسراوە. زەمینەکان گرنگییەکی زۆری ھەیە بۆ موسڵمانان، شوێنی پشوودانی زۆرێک لە خزم و ھاوەڵەکانی محەممەدە، بەمەش وەک یەکێک لە دوو پیرۆزترین گۆڕستان لە نەریتی ئیسلامیدا دیاری دەکرێت. زۆرێک لە گێڕانەوەکان باس لەوە دەکەن کە پێغەمبەر ھەر جارێک بەسەردا تێپەڕیوە نوێژێکی دەرکردووە؛ و لەئێستا و ڕابردوودا ئەو کەسانەی لە مەدینە کۆچی دوایی دەکەن لەم گۆڕسانە دەنێژرێن وەک ڕێزێک بۆیان. [[پەڕگە:Bagicemetri2.JPG|وێنۆک|وێنەی گۆڕستانی بەقیع]] === بیرەکانی شاری مەدینەی مونەوەر === * بیری عوسمانی کوڕی عەفان * بیری خاتەم * بیری بیزاعە *بیری غەرس * بیری عەروە == ئەمانەش ببینە == * [[حیجاز]] * [[مەککە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارەکانی عەرەبستانی سعوودی}} {{تووڵی دەروازە|عەرەبستانی سعوودی|مەدینە|ئیسلام|ڕۆژھەڵاتی ناوین|جوگرافیا|محەممەد}} {{پۆلی کۆمنز|Medina}} [[پۆل:مەدینە]] [[پۆل:ناوەندی پارێزگاکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:شارە پیرۆزەکان]] [[پۆل:جوگرافیای ئیسلام]] [[پۆل:پایتەختەکانی خەلافەتی ئیسلامی]] i1l98t1wrze2ptisg3gtfeqazz6beva 0 11261 1617388 1615927 2026-08-05T13:14:42Z Bilal Ahmad (Kurdistani Nwe Student) 78168 پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار 1617388 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} [[پەڕگە:Coronavirus. SARS-CoV-2.png|وێنۆک|چەپ|ڤایرۆسی کۆرۆنا (SARS-CoV-2). کە سەرنج دەدەیت، کۆمەڵێک دەنووکی شینی هەیە کە پێک دێن لە شەکرەپڕۆتین.]]'''ڤایرۆس''' (بە [[ئینگلیزی]]: Virus) وردیلەیەکی زۆر بچووکە، کە لە [[ترشی نووکلێیک|ناوکەترش]] و بەرگێکی [[پرۆتین]]ی پێک دێت. ھەر چەندە ڤایرۆس زیندەوەر نییە<ref>https://www.nationalgeographic.com/science/article/factors-allow-viruses-infect-humans-coronavirus</ref>، لەگەڵ ئەوەش گرنگن لە تووشکردنی زیندەوەران بە نەخۆشی و یارمەتیدەرن لە بواری لێکۆڵینەوە بۆماوەییەکان کە دەبنە ھۆی گۆڕان لە فەرمانەکاندا. دوو ھۆکار ھەیە کە ناتواندرێت ڤایرۆس لە ناو ببرێت: # ڤایرۆس زۆر بچووکە # ڤایرۆس زۆر ماددە [[بۆماوە|بۆماوەیەکەی]] دەگۆڕێ لەناو خانە خوێکەیدا. چەند ساڵێک پێش ئێستا، زانایەک بۆی دەرکەوت کە کاتێک ئاوی (sap) ڕووەکی توتنی تووشبوویی نەخۆشی دەرهێنا، ئاوەکە خستە ناو فیلتەرێک کە بەکتریا جیادەکاتەوە، و پاشان ڕووەکێکی توتنی ساغ داپۆشی بە ئاوەکە. لە کۆتاییدا، ڕووەکە ساغەکە تووشی نەخۆشی بوو. زاناکە پێشبینی دەکرد کە لەوانەیە وردیلەیەک هەبێت کە لە بەکتریا بچووکتر بێت. لە ساڵی ١٩٣٥، زانایەک بەناوبانگ بە ناوی "ویندێڵ ستانلی" توانی ئەم وردیلەیە دەربهێنێت و کردی بە کریستاڵ، ئەم وردیلەیە هێشتا چالاک بوو هەرچەندە لە باری کریستاڵی بوو. ئەم وردیلانە کە لە بەکتریا بچووکترن ناونراوە بە "ڤایرۆس" و ئەم جۆرە ڤایرۆسە کە "ویندێل ستانلی" کاری لەسەر کردووە ناونرا بە "ڤایرۆسی پەڵەبوونی گەڵای توتن" کە ناوکەترشەکەی بریتییە لە RNA. زۆربەی زیندەوەرزانان ڤایرۆس بە زیندەوەر دانانێت، لەبەرئەوەی پێویستیان بە خانەی زیندەوەرانی دیکەیە بۆ ئەوەی زۆرببن و زیندەچالاکی([[مێتابۆلیزم]])ی هەبێت. کەواتە، ڤایرۆسەکان بەندن بە خانەخوێیەکەیان. بەمەش، ڤایرۆسەکان ناتوانرێت بە زیندەوەر دابنرێت<ref>https://microbiologysociety.org/why-microbiology-matters/what-is-microbiology/what-are-viruses/are-viruses-alive.html</ref>. == پێکھاتەی ڤایرۆسەکان == ڤایرۆسەکان دوو پێکھاتەی بنچینەیان ھەیە ئەوانیش بریتین لە ناوکەترش و پۆشەری پڕۆتینی، ناوکە ترشەکەی دەکرێت DNA بێت یان RNA. ناوکە ترشەکان شێوەیان جیاوازە (لوولپێچی- ئەڵقەیی داخراو - شریتی درێژ) بە پێی جۆری ڤایرۆسەکان، لە ھەندێک ڤایرۆسدا، پێکھاتەیەکی ھەیە کە ڤایرۆسەکە دادەپۆشێت بە بەرگێکی پڕۆتینی کە پێی دەڵێن "بەرگ" وەکو ڤایرۆسی "نەمانی بەرگری لەش (HIV)"، وە لەسەر بەرگەکەش نووکێکی بچوک ھەن پێی دەڵێن "شەکرە پڕۆتین" کە بریتییە لە پێکەوەبەستراوێکی پڕۆتین و کاربۆهیدرات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://talk.ictvonline.org/taxonomy/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200320103754/https://talk.ictvonline.org/taxonomy |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڤایرۆسەکە بەکاری دەھێنێت بۆ خۆنوساندن بە خانە خوێکەوە<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0168170205002376?via%3Dihub</ref>. شێوەی ڤایرۆسەکان:- ڤایرۆسەکان بە گشتی دوو شێوەیان ھەیە: "بیسـت ڕوو" ئەو ڤایرۆسانەی کە شێوەیان بیست ڕووە ئەو ڤایرۆسانەن کە دەبنە ھۆی نەخۆشییەکانی (ئاوڵەی ئاوی، ئیفلیجی منداڵ، وشک بوونی پێست). وە شێوەی "لوولپێچـی" ئەو ڤایرۆسانەی کە شێوەیان لوولپێچییە، ئەم ڤایرۆسانە دەبنە ھۆی نەخۆشییەکانی : ھاری، [[سورێژە]]، پەڵەکردنی گەڵای توتن. ==پۆلێن کردنی ڤایرۆسەکان== ڤایرۆسەکان پۆلێن دەکرێن لەسەر بنچینەی هەبوونی پۆشەر، بەرگ، جۆری ناوکەترشەکەی (DNA یان RNA) کە لە تاکە شریتێک یان لە جووتە شریتێک پێکدێت، و ئەو نەخۆشیەی کە تووشی زیندەوەران دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوە |دوایین=Siegel |یەکەم=Robert D. |سەردێڕ=Classification of Viruses |ڕێکەوت=٢٠٠٨|ئیش=Principles and Practice of Pediatric Infectious Disease |پەڕەکان=١٠٠١–١٠٠٥|ناونیشان=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/B9780702034688502078 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=Elsevier |زمان=en |doi=10.1016/B978-0-7020-3468-8.50207-8 |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٠٢٠-٣٤٦٨-٨|pmc=٧٣١٥٣٢٤|دوایین٢=Prober |یەکەم٢=Charles G.}}</ref> ==جۆرەکانی ڤایرۆس== ئەو ڤایرۆسەی (DNA) یان (RNA) ھەیە، جیاوازن لە بەکارھێنانی خانەی خانە خوێ، کە پەیوەستە بە بەرھەمھێنانی ڤایرۆسە نوێیەکانەوە. دەکرێت ئەو ڤایرۆسەی (DNA)ەی تێدایە ھەر بە چوونە ژوورەوەی بۆ ناو خانەی خانە خوێ پشت بە یەکێک لەم دوو شێوازەی خوارەوە بببەستێت:- *ڕاستەوخۆ بەرھەمھێنانی ناووکە ترشی (RNA) کە بە دوایدا زۆر لە پڕۆتینە ڤایرۆسەکان دروستبکات. *یان دەچێتە پاڵ (DNA)ەی تایبەت بە خانەی خانە خوێکە، وە بۆ ئاراستەکردنی کرداری دروست بوونی ڤایرۆسە نوێیەکان. ==زۆربوونی ڤایرۆسەکان== لەبەر ئەوەی ڤایرۆسەکان خانە نین، بۆیە سەربەخۆ توانای دووھێندبوونیان نییە، تەنھا لەنێو خانەی خانە خوێدا نەبێ. بۆیە ئەنزیمەکان و ئەندامۆچکەکانی ناو خانە بەکاردەھێنێت بەمەبەستی درووستکردنی ڤایرۆسی زیاتر. لەبەر ئەوەی کە ڤایرۆس پشت بە خانەی خانە خوێ دەبەستێت، ناودەبردرێت بە '''مشەخۆری ناچاری ناوخانەکان.''' ڤایرۆسەکان بە دوو میکانیزم دەتوانن زۆرببن: '''سوڕی یەکبوون''' و '''سووڕی شیبوونەوە'''. لە سووڕی شیبوونەوەدا، ڤایرۆسەکە بە پۆشەرە پرۆتینەکەی لەسەر خانەی خانەخوێکە دەنووسێتەوە، پاشان بۆماوە ماددەکەی (DNA یاخود RNA) دەگوازرێتەوە بۆ خانەی خانەخوێکە، بۆماوە ماددەی ڤایرۆسەکە ئاڵوگۆڕ دەبێت لەگەڵ بۆماوەماددەی خانەی خانەخوێکە، کە ئەمەش دەبێتە هۆی کارگەیەکی دروستکردنی ڤایرۆس. و لە کۆتاییدا، ڤایرۆسەکان خانەی خانەخوێکە تێکدەشکێنن و بەرەڵا دەبن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Virus replication {{!}} British Society for Immunology |ناونیشان=https://www.immunology.org/public-information/bitesized-immunology/pathogens-disease/virus-replication |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=www.immunology.org}}</ref> لە سووڕی یەکبووندا، هەروەک سووڕی شیبوونەوە، بەزۆری بە هەمان ڕێگا دەڕوات. بەڵام، ڤایرۆسەکان خانەی خانەخوێکە '''تێکناشکێنن'''، بەڵکو لەجیاتی، خانەی خانەخوێ تووشبووەکە (کە بەهۆی ئاڵوگۆڕبوونی بۆماوە ماددەی ڤایرۆسەکە و خانەی خانەخوێکە تووش دەبن) دەکرێت لە سووڕی [[سووڕی خانە|دابەشبوونی خانەدا]]، هەمان خانەی تووشبوو بەرهەم بهێنن. بەمەش، خانەی تووشبوو زۆردەبن. [[پەڕگە:The Lyctic Cycle - 11th Grade Biology Book for Public Schools in Kurdistan.jpg|alt=|وێنۆک|سووڕی شیبوونەوە لە نێوان بەکتریا و ڤایرۆسی بەکتریاخۆر.]] ==ڤایرۆسی بەکتریاخۆر== لەماوەی پەنجاکانی سەدەی بیستەمدا، زاناکان باشترین زانیاری دەربارەی دوو ھێندەبوونی ڤایرۆسەکان دەستکەوت. ئەمەش لە ڕێگەی کارکردنیان لەسەر '''ڤایرۆسەکانی بەکتریاخۆر''':، ئەو ڤایرۆسانەن کە تووشی [[بەکتریا]] دەبن. سووڕی دووھێندەبوونی ڤایرۆسەکە بەکتریا خۆرەکان لە سووڕی دووھێندەبوونی ئەو ڤایرۆسانە دەچێت کە دەبنە ھۆی (ھەڵامەت، سووڕێژە و نەمانی بەرگی پەیدا کراوە AIDS) بەڵام شێوە‌ی زیادبوونی بەکتریاخۆرەکان بە‌ربڵاوە‌. شێوەی ڤایرۆسی بەکتریاخۆرەکان لە کەشتیەێکی ئاسمانی دەچێت. لە ڕووی شێوەکەی، ئەم ڤایرۆسانە '''کەللەیەکیان (کە بە بەرگێکی پڕۆتینی داپۆشراوە) هەیە کە لەناویدا پێکهاتووە لە ناوکەترش.''' کاتێک ڤایرۆسەکە لەسەر دیواری خانەی بەکتریایەک دەنووسێتەوە، '''لە بنی بەکتریاخۆرەکە''' '''کۆمەڵێک''' '''دەمبوزی''' '''هەیە''' لێ بە دیواری خانەی بەکتریاکە دەدات. لە '''ڕێی بۆریی بەکتریاخۆرەکە، بۆماوەماددەی (کە لە کەللەکەیەوە هەیە) ڤایرۆسەکە بە بۆریەکە تێپەڕدەبێت''' و پاشان دەگوازرێتەوە بۆ ناو بەکتریاکە لە ڕێی دەمبوزەکەیەوە. [[پەڕگە:Bacteriophage T4 Structural Model at Atomic Resolution.tif|وێنۆک|مۆدێلی ڤایرۆسی بەکتریاخۆری جۆری T4.]] ==نەخۆشییە ڤایرۆسییەکانی لەشی مرۆڤ== نەخۆشییە ڤایرۆسسیەکان زۆرترین نەخۆشیە بڵاوەکانن کە لە لەشی مرۆڤەکاندا ھەن، ئەم نەخۆشیانەش لە نێوان جۆەکانی تای ڕاستەقینە و ھەندێک لە شێوازەکانی نەخۆشی شێرپەنجەدان. ھەروەھا نەخۆشی دیکەی ترسناک و کوشندە دەگرێتەوە. شێوازی گواستنەوەی ئەو نەخۆشیانەش جیاوازن ھەندێکیان بە ڕێگەی بەرکەوتن بە مرۆڤ دەگوازرێتەوە، بەڵام ھەندێک نەخۆشی دەیکە لە ڕێگەی [[ئاو]] یان [[مێروو]] پێوەدانەوە دەگوازرێنەوە. ===نەخۆشییە ڤایرۆسییەکان=== زۆر لە نەخۆشییە ترسناکەکان لەو ڤایرۆسانەوە پەیدادەبن کە مرۆڤ وەک خانەخوێی سروشتی خۆیان بەکاردێنن. نەخۆشیە ڤایرۆسیە ھەرە باوەکانی مرۆڤ وەکو (ھەڵامەتی ئاسایی، ئاوڵەی ئاوی، سوڕێژە، [[ملەخڕە]]، ئیفلیجی منداڵ، ھاری، ھەوکردنی جگەر). نەخۆشییە ڤایرۆسیەکان دەتوانن تووشی ئەندامە جیاوازەکانی لەشی مرۆڤەکان ببن، لەوانەش دەماغ و جگەر و [[دڵ]] و ھەردوو سیەکان و پێستی مرۆڤ... هتد. == سەرچاوە == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Viruses}} {{تووڵی دەروازە|پەرستاری|پزیشکی|ژینناسی|زانست}} [[پۆل:ڤایرۆسەکان]] [[پۆل:ڤایرۆسناسی]] [[پۆل:ئاھۆناسی]] [[پۆل:نەخۆشییە چڵکییەکان]] [[پۆل:پشکنینە پزیشکییەکان]] [[پۆل:ئاھۆی گشتی]] [[پۆل:ڤایرووسەکان]] bdqvy4ej9cropl2c8nivl3f0rv64qxj 0 11331 1617900 1484114 2026-08-06T10:56:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، وزە-کۆلکە) 1617900 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ئابووریی [[عەرەبستانی سعوودی]]''' یەکێک لە بیست ئابووریی پێشکەوتووی جیھان و گەورەترین ئابووری لە [[جیھانی عەرەب]] و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?most_recent_value_desc=true&year_high_desc=true|سەردێڕ=GDP (current US$) {{!}} Data|وێبگە=data.worldbank.org|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191213213611/https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?most_recent_value_desc=true&year_high_desc=true|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> عەرەبستانی سعوودی یەکێک لە وڵاتانی ئەندامی [[گرووپی ٢٠|گرووپی بیستە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://g20.org.tr/about-g20/g20-members/|سەردێڕ=G20 Members|وێبگە=G20|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190122160634/http://g20.org.tr/about-g20/g20-members/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> نەوت چالاکترین بواری ئابووری وڵاتە. ئەو وڵاتە ٢٥٪ نەوتی جیھان دابین دەکات، بۆیە بە دەوڵەتێکی گەورەی سەرچاوەی نەوت دادەندرێت و لە ڕێکخراوەی [[ئۆپێک]] ئەندامە. == بەشێوەیەکی گشتی == کەرتی نەوت نزیکەی ٤٥%ی بودجە و ٤٥%ی بەرھەمی ناوخۆیی و ٤٠%ی بەرھەمی ناوخۆیی لەلایەن حکومەتەوە بەرھەم دەھێنرێت و حکومەت پشتگیری لە کەرتی تایبەت دەکات بۆ بەرھەمھێنانی نەوت و دامەزراندنی زیاتری دانیشتوان. لە دوای چەند ساڵ لە ووتوێژ لە ساڵی ٢٠٠٥دا سعودیە بوو بە ئەندام لە ڕێکخراوی بازرگانی نێودەوڵەتی. == پشکی دانیشتوان لە ئابووریدا == سعودیە ژمارەی پێوانەی تۆمار کردووە لە پشکی ھەر تاکێک لە بەرھەمی ناوخۆییدا کە بریتییە لە ١.٨٥٨٪ی ھەر [[بەرمیل]]ێک. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عەرەبستانی سعوودی|ئابووری|ڕۆژھەڵاتی ناوین|تەکنۆلۆژیا|وزە}} {{پۆلی کۆمنز|Economy of Saudi Arabia}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{وزە-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:ئابووری سعودیە]] 09x340h0x9em09k8n4rp1hppv1o13ic 0 11510 1617934 1356009 2026-08-06T11:21:10Z 1silent scientist 51740 /* لەئیسلامدا */ 1617934 wikitext text/x-wiki '''زەکەریا''' بە ([[عیبری]]:זכריה) بە (عەرەبی:زكريا) کەسایەتییەکە بە پێی [[ئایینە ئیبراھیمییەکان|ئایینە ئیبراهیمییەکان]]، و لەئیسلامدا یەکێکە لە پێغەمبەران.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة زكريا عليه السلام|ناونیشان=https://mawdoo3.com/قصة_زكريا_عليه_السلام|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref>[[پەڕگە:Cappella tornabuoni, 10, annuncio dell'angelo a zaccaria.jpg|وێنۆک|تابلۆی زەکەریا و فریشتە لەلایەن [[دومنیکۆ گیرلاندایۆ]]]] === لە یەهوودییەتدا === زەکەریا لە ئایینی [[جوویەتی|یەهوودییەت]]<nowiki/>دا، یەکێکە لە پێغەمبەرانی خودا و باوکی [[یوحەنا]]<nowiki/>ی پیاوچاکە. یەکێکە لە پێغەمبەرەکانی [[بەنی ئیسرائیل]] و فەرمانڕەوای [[بەنی ئیسرائیل]] بووە. لە [[تەورات|تەوراتدا]] ئاماژە بە تەمەنی پێغەمبەر زەکەریا نەکراوە. === لە مەسیحییەتدا === زەکەریا بە پێی [[مەسیحییەت]] و [[کتێبی پیرۆز]] بە [[پێغەمبەر]] وەسف نەکراوە، بەڵکو بە پیاوچاک وەسف کراوە. کە مێردی خاتوو ([[ئەلیسابات]]) و باوکی پێغەمبەر ([[یوحەنا]])یە. کە لە کتێبی پیرۆزدا ناسراوە بە [[یەحیای لە ئاوهەڵکێش]]. لە [[کتێبی پیرۆز|کتێبی پیرۆزدا]] زەکەریا (١٢٥) ساڵ ژیاوە. === لە ئیسلامدا === زەکەریا لە [[ئیسلام|ئایینی ئیسلامدا]]، یەکێکە لە پێغەمبەرانی خودا و یەکێک لە [[پێغەمبەر]] و کاھینانی نەتەوەی [[بەنی ئیسرائیل]] بووە. مێردی خاتوو ([[ئەلیشا]]) و باوکی پێغەمبەری خودا ([[یەحیا]])یە. زەکەریا کۆتا پێغەمبەری کوژراوە. بە دەستی سووپای [[فەریسییەکان]] لە ناو [[دار]]<nowiki/>ێکدا کراوەتە دوو لەتەوە. زەکەریا لە [[ئیسلام|ئایینی ئیسلامدا]] (١٥٠) ساڵ ژیاوە. زەکەریا لە [[قورئان|قورئاندا]] [٧] جار ناوی ھاتووە.<ref name=":0" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة زكريا عليه السلام سطور|ناونیشان=https://sotor.com/قصة-زكريا-عليه-السلام/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=sotor.com|زمان=ar}}</ref> == کڵێسای یەکگرتوویی == تیۆلۆگی [[کڵێسای یەکگرتوویی|یەکگرتووخواز]]، یۆنگ ئۆن کیم نووسیویەتی، و ھەندێک لە ئەندامانی بزووتنەوەی یەکگرتوویی بڕوایان وایە، کە زەکەریا باوکی [[یەسووع|عیسا]] بووە، ئەمەش لەسەر بنەمای کارەکانی [[لێسلی وێزەرھێد]]، تیۆلۆگێکی مەسیحیی ئینگلیزی سەر بە نەریتی [[مەسیحییەتی لیبراڵ|پرۆتستانتی لیبراڵ]].<ref name="USArmy">{{cite book|author=United States Department of the Army|author-link=United States Department of the Army|title=Religious Requirements and Practices: A Handbook for Chaplains|url=https://books.google.com/books?id=6gDQfnMUI6gC|year=2001|publisher=The Minerva Group, Inc.|isbn=978-0-89875-607-4|pages=1–42}}</ref><ref>{{cite book|author-last1=Weatherhead|author-first1=Leslie D.|title=The Christian Agnostic|pages=59–63|publisher=Hodder and Stoughton|location=England|year=1965|url=http://DLMcN.com/weatherhead.html|access-date=February 8, 2021|archive-date=April 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406073356/http://www.dlmcn.com/weatherhead.html|url-status=dead}}</ref><ref>''Another Gospel: Cults, Alternative Religions, and the New Age Movement'' by Ruth A. Tucker 1989 {{ISBN|0-310-25937-1}} pp. 250–251</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئایین|ئیسلام|قورئان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Saint Zachary}} [[پۆل:پێغەمبەرانی ئیسلام]] 930j0uyrg3hcjtk5vhsi9u1i2pecn7w 10 11906 1617316 87878 2026-08-05T12:04:55Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617316 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{colorsample|{{ {{PAGENAME}} }}}} <span style="color:{{ {{PAGENAME}} }}"></noinclude>red<noinclude></span></noinclude><noinclude>[[Category:Chemical element color templates|{{PAGENAME}}]]</noinclude> bej6v8szgki17n9v9q6oi8bgwhe1955 0 12856 1617859 1483983 2026-08-06T10:44:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە) 1617859 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span dir="ltr">.sa</span>}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{چڕ}}'''sa.''' [[پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات|پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی]] [[عەرەبستانی سعوودی]]یە لە [[سیستمی ناوی پاوان]]ی ئینترنێتدا و لە [[١٩٩٤]]دا دامەزراوە. == جۆرەکانی == * '''.com.sa''': بازرگانی * '''.net.sa''': خزمەتگوزارییەکانی ئینترنێت * '''.sch.sa''': قوتابخانە سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی * '''.med.sa''': کەرتی تەندروستی * '''.edu.sa''': فێرکردن و پەروەردە * '''.gov.sa''': دەزگای حکوومی * '''.org.sa''': رێکخراوەی ناحکوومی * '''.pub.sa''': بوارەکانی تر (ھۆزەکان و کەسە ناسراوەکانی وڵات، ھتد) ==پاوانی ئاست سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵات== ناوی پاوانی '''.السعودیة''' [[پاوانی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵات]]ی تایبەت بە وڵاتی عەرەبستانە و بە [[دەستنووسی عەرەبی]] دابین کراوە. == ئەمانەش ببینە == * {{چڕ}}[[.ir]] * {{چڕ}}[[.us]] * [[پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات]] * [[ناوی پاوان]] == بەستەر بۆ دەرەوە== * [http://www.saudinic.net.sa/ ماڵپەری فەرمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050901154940/http://www.saudinic.net.sa/ |date= ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٥ }} * [http://www.isu.net.sa/ شاری شا عەبدولعەزیز بۆ زانست و تەکنەلۆژی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051122054639/http://www.isu.net.sa/services/domain-reg.htm |date=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥ }} == سەرچاوە == * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/.sa | سەردێڕ=.sa| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٣٠ی ئازاری ٢٠١٨}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|عەرەبستانی سعوودی|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:ناساندنەکانی پەیوەست بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٩٤]] 62vvruz5meqydkkiwj9gzgszi6s1i5g 0 12953 1617930 1504515 2026-08-06T11:12:50Z 1silent scientist 51740 /* تێبینییەکان */ 1617930 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox language |name = ئازەربایجانی |altname = تۆرکجه (ئەلفوبێی عەرەبی) |nativename = Azərbaycan dili (ئەلفوبێی لاتین) | pronunciation = {{IPA-az|ɑzærbɑjˈd͡ʒɑn diˈli|}} | states = {{ئاڵا|ئازەربایجان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{ئاڵا|ڕووسیا}}{{ھن}}{{ئاڵا|تورکیا}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}}{{ھن}}{{ئاڵا|گورجستان}} | region = [[ئازەربایجان]]، [[قەوقاز]] | ethnicity = [[ئازەربایجانی]] | speakers = ٢٣ میلیۆن | date = ٢٠١٨ | ref = <ref>https://web.archive.org/web/20180824205619/https://www.ethnologue.com/language/aze</ref> | familycolor = Altaic | fam1=[[زمانە تورکییەکان|تورکی]] | fam2=[[زمانی ئوغوز|ئوغوز]] | fam3=ئوغوزی ڕۆژئاوا | script = *لە ئازەربایجان: <br />[[ئەلفوبێی لاتین|لاتین]] ([[ئەلفوبێی ئازەربایجانی]]) * لە ڕووسیا: [[ئەلفوبێی سیرلیک]] * لە ئێران: [[ئەلفوبێی عەرەبی]] * لە گورجیا: [[ئەلفوبێی گورجی]] | nation = {{ئاڵا|ئازەربایجان}}{{ھن}}{{ئاڵا|داغستان}} (ڕووسیا) | agency = [[Azerbaijan National Academy of Sciences]] | iso1=az |iso2=aze |iso3=aze | lc1=azj |ld1=North Azerbaijani | lc2=azb |ld2=South Azerbaijani | lc3=slq |ld3=[[Salchuq language|Salchuq]] | lc4=qxq |ld4=[[Qashqai language|Qashqai]] | glotto=azer1255 | glottoname=North Azeri–Salchuq | glotto2=sout2696 | glottoname2=South Azeri–Qashqa'i | lingua = part of [[Oghuz languages|44-AAB-a]] | map = Map of the Azerbaijani language.svg | mapcaption = ئەم شوێنانەی کە لەوێ زمانی ئازەربایجانی بەکاردەھێنرێت {{Legend|#0080FF| ئەم شوێنانەی کە ئازەربایجانییەکان لە زۆرینە دان}} {{Legend|#88C4FF| ئەم شوێنانەی کە ئازەربایجانییەکان لە کەمینە دان}} | notice = IPA }} '''زمانی ئازەربایجانی''' یان '''زمانی ئازەری'''، [[زمان]]ێکە لە بنەماڵەی [[زمانە تورکییەکان]] کە لە [[ئازەربایجان|کۆماری ئازەربایجان]] و باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]دا قسەی پێدەکرێت. == ڕەگناسی و پێشینە == لە ڕووی مێژووییەوە، ئاخێوەرانی ڕەسەنی زمانەکە بە {{lang|az|türk dili}} یان {{lang|az|türkcə}} ناویان دەبرد،<ref>{{cite web|url= http://www.bbc.com/azeri/analysis/2016/08/160809_azer_turk_language |title= Türk dili, yoxsa azərbaycan dili? (Turkish language or Azerbaijani language?) |website= [[BBC]] |date= 9 August 2016 |access-date= 15 August 2016|language=az}}</ref> کە بە واتای «تورکی» یان «تورکیک» دێت. لە ساڵانی یەکەمی دوای دامەزراندنی [[کۆماری سۆسیالیستیی سۆڤیەتی ئازەربایجان]]، زمانەکە لە بەڵگەنامە فەرمییەکاندا ھێشتا بە «تورکیک» ناو دەبرا. بەڵام لە ساڵانی ١٩٣٠کاندا، ناوەکەی بە فەرمی گۆڕدرا بۆ «ئازەربایجانی».<ref>{{Cite news |last=Goyushov |first=Altay |date=26 September 2018 |title=The Language of Azerbaijan: Turkish or Azerbaijani? |url=https://bakuresearchinstitute.org/en/azerbaijani-turk-dili-yoxsa-az%C9%99rbaycan-dili/ |access-date=23 August 2023 |website=Baku Research Institute |quote=However, in 1936–1937, the situation changed fundamentally. Even though there was no explicit mention of an enactment of state language in local Azerbaijani laws, the term “Turkish” was substituted by “Azerbaijani” in state and court documents. Later in 1956, “Azerbaijani” was given the status of the official state language of Soviet Azerbaijan. This was also mentioned in Soviet Azerbaijan's last Constitution adopted in 1978.}}</ref><ref name="Doerfer 2011">{{Encyclopædia Iranica Online | last=Doerfer | first=G. | year=2011 | article=Azerbaijan | section=viii. Azeri Turkish | article-url=https://iranicaonline.org/articles/azerbaijan-viii | volume=3 | fascicle=3 | pages=245–248}}</ref> زمانەکە زۆرجار لە [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجانی ئێران]]دا ھێشتا بە «تورکی» یان «تۆرکی» (تورکی یان تورکیک) ناو دەبرێت.<ref>{{Cite book |last=Rahmati |first=Nemat |title=Aserbaidschanisch Lehrbuch : unter Berücksichtigung des Nord- und Südaserbaidschanischen |date=1998 |publisher=Harrassowitz |others=Korkut M. Buğday |isbn=978-3-447-03840-9 |location=Wiesbaden |oclc=40415729}}</ref> زاراوەی «ئازەری» کە بە شێوەیەکی گشتی لەگەڵ «ئازەربایجانی»دا بە یەک واتا بەکاردێت، لە وشەی تورکیی «ئازەری»یەوە ھاتووە.<ref>{{Cite book |last=Stevenson |first=Angus |title=Oxford dictionary of English |publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=9780199571123 |pages=113}}</ref> میسیۆنەری کاپوچینی سەدەی ١٧یەم، ڕافایل دوو مانس، دەستەواژەی «تورک عەجەمی» بۆ زمانی ئازەربایجانی بەکارھێنا. ئەم زاراوەیە لەلایەن زۆرێک لە نووسەرانی مۆدێرنەوە بۆ ئاماژەکردن بە پێشینەی مێژوویی و ڕاستەوخۆیی زمانی ئازەربایجانیی مۆدێرن بەکاردێت (سەیری زمانی [[تورکیی عەجەمی|ئازەربایجانیی ناوەڕاست]] بکە).<ref>Larry Clark, Turkmen Reference Grammar, [https://books.google.az/books?id=RMe7KpwS3KsC&pg=PA15&dq=Turk+Ajami&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjTs-TO87vYAhViM5oKHR22BwcQ6AEILTAB#v=onepage&q=Turk%20Ajami&f=false P. 15]</ref> ئەم زاراوەیە لە ناونانەکانی پێشووترەوە وەرگیراوە، وەک «lingua turcica agemica» یان «Turc Agemi»، کە لە [[پەرتووکی ڕێزمان|پەرتووکێکی ڕێزماندا]] بەکارھێنراوە کە لەلایەن نووسەری فەڕەنسیی [[کۆمەڵەی برایانی بچووکی کاپوچین|کاپوچین]] ڕافایل دوو مانس (کۆچی دوایی ١٦٩٦) لە ساڵی ١٦٨٤دا دانراوە. دەقە ناوخۆیییەکان بە سادەیی زمانەکەیان بە «تورکی» ناوبردووە.<ref>Stein, Heidi (2014). "Ajem-Turkic". In Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Rowson, Everett (eds.). "Encyclopaedia of Islam" (3rd ed.). Brill Online. ISSN 1873-9830.</ref> لە ماوەی قۆناغی [[ئەسفەھان]]ی [[ئێرانی سەفەوی|سەفەوییەکان]]دا، پێی دەگوترا «قزڵباشی» لە بەراورد لەگەڵ «ڕۆمی» ([[تورکیی عوسمانی|عوسمانی]]) و «[[زمانی چەگەتایی|چەگەتایی]]»، ئەمەش بەھۆی پەیوەندیی نزیکی بەو شێوەزارانەی کە لەلایەن [[قزڵباش]]ەوە قسەیان پێدەکرا.<ref name="ekrem">{{cite book |title=In Honor of the Turkologist!: Essays Celebrating the 70th Birthday of Ekrem Čaušević |publisher=Faculty of Philosophy in Zagreb |year=2022 |isbn=978-953-175-937-3 |location=Zagreb |pages=103–105}}</ref> ئازەربایجانی یان ئازەری ئەو زاراوەیەیە کە بە درێژایی سەدەکانی ١٩یەم و ٢٠ەم لەبری یەکتر بۆ زمانەکە بەکارھێنراون.<ref>{{Cite journal | last=Claude H. Potts |first=Curator |date=2021-06-13 |title=Azerbaijani (Azeri) |publisher=The University Library, University of California, Berkeley |url=https://berkeley.pressbooks.pub/languagesofberkeley/chapter/516/ |language=en}}</ref> == وێژەی ئازەربایجانی == {{سەرەکی|وێژەی ئازەربایجانی}} [[پەڕگە:Shahriar.jpg|وێنۆک|[[محەممەدحوسێن شەھریار]]، شاعیری [[ئازەربایجانییەکانی ئێران|ئازەربایجانیی ئێران]]، کە بە زمانەکانی ئازەربایجانی و فارسی نووسیویەتی.]] گەشەکردنی [[وێژەی ئازەربایجانی]] لە نزیکەوە بەستراوەتەوە بە تورکیی ئەنادۆڵییەوە، کە بە [[ڕێنووسی فارسی-عەرەبی]] نووسراوە. نموونەکانی جیابوونەوەی بۆ سەدەی ١٤یەم یان پێشتر دەگەڕێتەوە.<ref name="Johanson 2006">{{cite book|last=Johanson |first=Lars |editor-first1=Keith |editor-last1=Brown |editor-first2=Sarah |editor-last2=Ogilvie|title=Concise Encyclopedia of Languages of the World|url=https://books.google.com/books?id=F2SRqDzB50wC&pg=PA111|pages=110–113 |publisher=[[Elsevier]]|date=6 April 2010|isbn=978-0-08-087775-4|via=Google Books}}</ref><ref name="auto">{{cite web|access-date=5 February 2020|first=Kurtulus|last=Öztopcu|title=Azeri / Azerbaijani|url=https://aatturkic.org/aatt/article/123617|website=American Association of Teachers of Turkic Languages|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308035305/https://aatturkic.org/aatt/article/123617|url-status=dead}}</ref> [[قازی بورھانەدین]]، [[عێزەدین حەسەنئۆغڵو|حەسەنئۆغڵو]]، و [[عیمادەدین نەسیمی]] یارمەتیدەر بوون لە چەسپاندنی ئازەربایجانی وەک زمانێکی وێژەیی لە سەدەی ١٤یەمدا لە ڕێگەی [[شیعر]] و بەرھەمەکانی تریشانەوە.<ref name="auto" /> یەکێک لە فەرمانڕەواکانی دەوڵەتی [[قەرەقۆینلو]]، [[جیھان شا|جیھان شا]]، بە نازناوی «حەقیقی» بە زمانی ئازەربایجانی شیعری نووسیوە.<ref>{{Encyclopædia Iranica Online | article-url=https://iranicaonline.org/articles/azerbaijan-x | article=Azerbaijan | section=x. Azeri Turkish Literature | first1=Hasan | last1=Javadi | first2=Kathleen | last2=Burrill | year=2012 | volume=3 | fascicle=3 | pages=251–255 | quote=The 15th century saw the beginning of a more important period in the history of the Azeri Turkish literature. The position of the literary language was reinforced under the Qarāqoyunlu (r. 1400-68), who had their capital in Tabriz. Jahānšāh (r. 1438–68) himself wrote lyrical poems in Turkish using the pen name of 'Ḥaqīqī.'}}</ref><ref>{{cite book|last=Minorsky|first=V.|title=Jihān-Shāh Qara-Qoyunlu and His Poetry (Turkmenica, 9)|publisher=Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London|date=1954|volume=V.16|issue=p. 272, 283|quote="It is somewhat astonishing that a sturdy Turkman like Jihan-shah should have been so restricted in his ways of expression. Altogether the language of the poems belongs to the group of the southern Turkman dialects which go by the name of Azarbayjan Turkish."; "As yet nothing seems to have been published on the Br. Mus. manuscript Or. 9493, which contains the bilingual collection of poems of Haqiqi, i.e. of the Qara-qoyunlu sultan Jihan-shah (A.D. 1438–1467)."}}</ref> [[سوڵتان یەعقووب ئاق کۆیونلو|سوڵتان یەعقووب]]، فەرمانڕەوای دەوڵەتی [[ئاققۆینلو]]، بە زمانی ئازەربایجانی شیعری نووسیوە.<ref>{{Encyclopædia Iranica Online | first1=Hasan | last1=Javadi | first2=Kathleen | last2=Burrill | year=2012 | article=Azerbaijan | section=x. Azeri Turkish Literature | article-url=https://iranicaonline.org/articles/azerbaijan-x | quote=He wrote a "maṯnawī" entitled "Yūsof wa Zoleykā", and dedicated it to the Aqqoyunlu Sultan Ya'qub (r. 1478–90), who himself wrote poetry in Azeri Turkish.}} Adapted from {{Encyclopædia Iranica | article-url=https://iranicaonline.org/articles/azerbaijan-x-orig | article=Azerbaijan | section=x. Azeri literature | first1=Hasan | last1=Javadi | first2=Kathleen | last2=Burrill | year=1988 | quote=He wrote a "maṯnawī" entitled "Yūsof wa Zoleykā", and dedicated it to the Āq Qoyunlū Sulṭān Yaʿqūb (r. 883-96/1478-90), who himself wrote poetry in Azeri.}}</ref> فەرمانڕەوا و شاعیر [[ئیسماعیلی یەکەم]] لە ماوەی سەدەی پانزەیەمدا بە نازناوی «خەتایی» (کە بە واتای «گوناحبار» لە زمانی [[زمانی فارسی|فارسی]]دا دێت) نووسیویەتی.<ref name="Doerfer 2011" /><ref>Mark R.V. Southern. [https://books.google.com/books?id=dGhFQFJZUIYC&pg=PA65 Mark R V Southern (2005) "Contagious couplings: transmission of expressives in Yiddish echo phrases"], Praeger, Westport, Conn. {{ISBN|978-0-313-06-844-7}}</ref> لە ماوەی سەدەی ١٦یەمدا، شاعیر، نووسەر و بیرمەند [[فزووڵی]] بە پلەی یەکەم بە زمانی ئازەربایجانی نووسیویەتی، بەڵام شیعرەکانیشی بۆ سەر زمانەکانی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] وەرگێڕاوە.<ref name="Doerfer 2011" /> لەسەرەتای ساڵانی ١٨٣٠کانەوە، چەندین ڕۆژنامە لە [[ئێرانی قاجاڕ|ئێران]] لە سەردەمی فەرمانڕواییی [[قاجاڕ|خانەدانی قاجاڕ]]دا بڵاوکرانەوە، بەڵام نەزانراوە کە ئایا ھیچ کام لەم ڕۆژنامانە بە زمانی ئازەربایجانی نووسرابوون یان نا. لە ساڵی ١٨٧٥دا، «ئەکینچی» («{{lang|az|Əkinçi}}» / {{lang|az-Arab|اکینچی}}) («جووتیارەکە») بوو بە یەکەمین ڕۆژنامەی ئازەربایجانی کە لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]دا بڵاوبکرێتەوە. ئەم ڕۆژنامەیە لەلایەن [[حەسەن بەی زەردابی]]، کە [[ڕۆژنامەنووس]] و پشتیوانێکی خوێندن بوو، دەستی پێکرا.<ref name="auto"/> [[محەممەدحوسێن شەھریار]] کەسایەتییەکی گرنگە لە شێعری ئازەربایجانیدا. گرنگترین بەرھەمی ئەو «[[سەلام لە حەیدەر بابا|حەیدەر بابایە سەلام]]»ە، کە بە لووتکەی [[وێژەی ئازەربایجانی]] دادەنرێت و لە جیھانی تورکیئاخێودا ناوبانگی دەرکرد. ئەم بەرھەمە بۆ زیاتر لە ٣٠ زمان وەرگێڕدراوە.<ref>{{cite web |url=http://umich.edu/~turkish/links/manuscripts/haydarbaba/haydarbaba.htm |title=Greetings to Heydar Baba |publisher=umich.edu |access-date=8 September 2010 |archive-date=5 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180805172258/http://umich.edu/~turkish/links/manuscripts/haydarbaba/haydarbaba.htm |url-status=dead }}</ref> لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩یەمدا، [[وێژەی ئازەربایجانی]] لە خوێندنگەکانی [[باکو]]، [[گەنجە، ئازەربایجان|گەنجە]]، [[شەکی، ئازەربایجان|شەکی]]، [[تبلیسی]]، و [[یەریڤان]] دەخوێندرا. لە ساڵی ١٨٤٥ەوە، لە [[زانکۆی دەوڵەتیی سەنت پێترسبۆرگ]] لە [[ڕووسیا]]ش دەخوێندرا. لە ساڵی ٢٠١٨دا، بەرنامەکانی زمان و وێژەی ئازەربایجانی لە چەندین زانکۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان پێشکەش دەکرێن، لەوانەش [[زانکۆی ئیندیانا]]، [[یوو سی ئێڵ ئەی]]، و [[زانکۆی تێکساس لە ئۆستن]].<ref name="auto"/> زۆرینەی ھەرە زۆری کۆرسەکانی زمانی ئازەربایجانی، ئەگەر ھەمووشیان نەبن، زمانی ئازەربایجانیی باکوور دەڵێنەوە کە بە ڕێنووسی لاتینی نووسراوە، نەک ئازەربایجانیی باشوور کە بە ڕێنووسی فارسی-عەرەبی نووسراوە. وێژەی مۆدێرن لە کۆماری ئازەربایجان بە پلەی یەکەم لەسەر شێوەزاری [[شێروان|شێروانی]] دامەزراوە، لە کاتێکدا لە ناوچەی [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجانی ئێران]] (ئازەربایجانی مێژوویی) لەسەر شێوەزاری [[تەورێز|تەورێزی]] دامەزراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زمانەکانی ئێران}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|زمان|ئەرمەنستان|ئەفغانستان|ئەڵمانیا|ئوکراینا|ئێران|عێراق|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تورکیا|ڕووسیا|سووریا}} {{پۆلی کۆمنز|Azerbaijani language}} [[پۆل:زمانە تورکییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی ئازەربایجان]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئەردەوێڵ]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئەلبورز]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای تاران]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای خۆراسانی باکوور]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای زەنگان]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای فارس]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای قەزوین]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای قوم]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای کوردستان]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای گێڵان]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای مەرکەزی]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای ھەمەدان]] [[پۆل:زمانەکانی تورکیا]] [[پۆل:زمانەکانی ڕووسیا]] [[پۆل:زمانەکانی سووریا]] [[پۆل:زمانەکانی عێراق]] [[پۆل:زمانەکانی کازاخستان]] [[پۆل:زمانەکانی گورجستان]] [[پۆل:زمانی ئازەربایجانی]] [[پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان]] [[پۆل:زمانەکانی بکەر–بەرکار–کار]] h1l4exwm19lq8s7nwo1otxr3gz823fk 1617931 1617930 2026-08-06T11:14:22Z 1silent scientist 51740 /* ڕەگناسی و پێشینە */ 1617931 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox language |name = ئازەربایجانی |altname = تۆرکجه (ئەلفوبێی عەرەبی) |nativename = Azərbaycan dili (ئەلفوبێی لاتین) | pronunciation = {{IPA-az|ɑzærbɑjˈd͡ʒɑn diˈli|}} | states = {{ئاڵا|ئازەربایجان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{ئاڵا|ڕووسیا}}{{ھن}}{{ئاڵا|تورکیا}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}}{{ھن}}{{ئاڵا|گورجستان}} | region = [[ئازەربایجان]]، [[قەوقاز]] | ethnicity = [[ئازەربایجانی]] | speakers = ٢٣ میلیۆن | date = ٢٠١٨ | ref = <ref>https://web.archive.org/web/20180824205619/https://www.ethnologue.com/language/aze</ref> | familycolor = Altaic | fam1=[[زمانە تورکییەکان|تورکی]] | fam2=[[زمانی ئوغوز|ئوغوز]] | fam3=ئوغوزی ڕۆژئاوا | script = *لە ئازەربایجان: <br />[[ئەلفوبێی لاتین|لاتین]] ([[ئەلفوبێی ئازەربایجانی]]) * لە ڕووسیا: [[ئەلفوبێی سیرلیک]] * لە ئێران: [[ئەلفوبێی عەرەبی]] * لە گورجیا: [[ئەلفوبێی گورجی]] | nation = {{ئاڵا|ئازەربایجان}}{{ھن}}{{ئاڵا|داغستان}} (ڕووسیا) | agency = [[Azerbaijan National Academy of Sciences]] | iso1=az |iso2=aze |iso3=aze | lc1=azj |ld1=North Azerbaijani | lc2=azb |ld2=South Azerbaijani | lc3=slq |ld3=[[Salchuq language|Salchuq]] | lc4=qxq |ld4=[[Qashqai language|Qashqai]] | glotto=azer1255 | glottoname=North Azeri–Salchuq | glotto2=sout2696 | glottoname2=South Azeri–Qashqa'i | lingua = part of [[Oghuz languages|44-AAB-a]] | map = Map of the Azerbaijani language.svg | mapcaption = ئەم شوێنانەی کە لەوێ زمانی ئازەربایجانی بەکاردەھێنرێت {{Legend|#0080FF| ئەم شوێنانەی کە ئازەربایجانییەکان لە زۆرینە دان}} {{Legend|#88C4FF| ئەم شوێنانەی کە ئازەربایجانییەکان لە کەمینە دان}} | notice = IPA }} '''زمانی ئازەربایجانی''' یان '''زمانی ئازەری'''، [[زمان]]ێکە لە بنەماڵەی [[زمانە تورکییەکان]] کە لە [[ئازەربایجان|کۆماری ئازەربایجان]] و باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]دا قسەی پێدەکرێت. == ڕەگناسی و پێشینە == لە ڕووی مێژووییەوە، ئاخێوەرانی ڕەسەنی زمانەکە بە {{lang|az|türk dili}} یان {{lang|az|türkcə}} ناویان دەبرد،<ref>{{cite web|url= http://www.bbc.com/azeri/analysis/2016/08/160809_azer_turk_language |title= Türk dili, yoxsa azərbaycan dili? (Turkish language or Azerbaijani language?) |website= [[BBC]] |date= 9 August 2016 |access-date= 15 August 2016|language=az}}</ref> کە بە واتای «تورکی» یان «تورکیک» دێت. لە ساڵانی یەکەمی دوای دامەزراندنی [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئازەربایجان]]، زمانەکە لە بەڵگەنامە فەرمییەکاندا ھێشتا بە «تورکیک» ناو دەبرا. بەڵام لە ساڵانی ١٩٣٠کاندا، ناوەکەی بە فەرمی گۆڕدرا بۆ «ئازەربایجانی».<ref>{{Cite news |last=Goyushov |first=Altay |date=26 September 2018 |title=The Language of Azerbaijan: Turkish or Azerbaijani? |url=https://bakuresearchinstitute.org/en/azerbaijani-turk-dili-yoxsa-az%C9%99rbaycan-dili/ |access-date=23 August 2023 |website=Baku Research Institute |quote=However, in 1936–1937, the situation changed fundamentally. Even though there was no explicit mention of an enactment of state language in local Azerbaijani laws, the term “Turkish” was substituted by “Azerbaijani” in state and court documents. Later in 1956, “Azerbaijani” was given the status of the official state language of Soviet Azerbaijan. This was also mentioned in Soviet Azerbaijan's last Constitution adopted in 1978.}}</ref><ref name="Doerfer 2011">{{Encyclopædia Iranica Online | last=Doerfer | first=G. | year=2011 | article=Azerbaijan | section=viii. Azeri Turkish | article-url=https://iranicaonline.org/articles/azerbaijan-viii | volume=3 | fascicle=3 | pages=245–248}}</ref> زمانەکە زۆرجار لە [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجانی ئێران]]دا ھێشتا بە «تورکی» یان «تۆرکی» (تورکی یان تورکیک) ناو دەبرێت.<ref>{{Cite book |last=Rahmati |first=Nemat |title=Aserbaidschanisch Lehrbuch : unter Berücksichtigung des Nord- und Südaserbaidschanischen |date=1998 |publisher=Harrassowitz |others=Korkut M. Buğday |isbn=978-3-447-03840-9 |location=Wiesbaden |oclc=40415729}}</ref> زاراوەی «ئازەری» کە بە شێوەیەکی گشتی لەگەڵ «ئازەربایجانی»دا بە یەک واتا بەکاردێت، لە وشەی تورکیی «ئازەری»یەوە ھاتووە.<ref>{{Cite book |last=Stevenson |first=Angus |title=Oxford dictionary of English |publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=9780199571123 |pages=113}}</ref> مژدەدەری کاپوچینی سەدەی ١٧یەم، ڕافایل دوو مانس، دەستەواژەی «تورک عەجەمی» بۆ زمانی ئازەربایجانی بەکارھێنا. ئەم زاراوەیە لەلایەن زۆرێک لە نووسەرانی مۆدێرنەوە بۆ ئاماژەکردن بە پێشینەی مێژوویی و ڕاستەوخۆیی زمانی ئازەربایجانیی مۆدێرن بەکاردێت (سەیری زمانی [[تورکیی عەجەمی|ئازەربایجانیی ناوەڕاست]] بکە).<ref>Larry Clark, Turkmen Reference Grammar, [https://books.google.az/books?id=RMe7KpwS3KsC&pg=PA15&dq=Turk+Ajami&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjTs-TO87vYAhViM5oKHR22BwcQ6AEILTAB#v=onepage&q=Turk%20Ajami&f=false P. 15]</ref> ئەم زاراوەیە لە ناونانەکانی پێشووترەوە وەرگیراوە، وەک «lingua turcica agemica» یان «Turc Agemi»، کە لە [[پەرتووکی ڕێزمان|پەرتووکێکی ڕێزماندا]] بەکارھێنراوە کە لەلایەن نووسەری فەڕەنسیی [[کۆمەڵەی برایانی بچووکی کاپوچین|کاپوچین]] ڕافایل دوو مانس (کۆچی دوایی ١٦٩٦) لە ساڵی ١٦٨٤دا دانراوە. دەقە ناوخۆیییەکان بە سادەیی زمانەکەیان بە «تورکی» ناوبردووە.<ref>Stein, Heidi (2014). "Ajem-Turkic". In Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Rowson, Everett (eds.). "Encyclopaedia of Islam" (3rd ed.). Brill Online. ISSN 1873-9830.</ref> لە ماوەی قۆناغی [[ئەسفەھان]]ی [[ئێرانی سەفەوی|سەفەوییەکان]]دا، پێی دەگوترا «قزڵباشی» لە بەراورد لەگەڵ «ڕۆمی» ([[تورکیی عوسمانی|عوسمانی]]) و «[[زمانی چەگەتایی|چەگەتایی]]»، ئەمەش بەھۆی پەیوەندیی نزیکی بەو شێوەزارانەی کە لەلایەن [[قزڵباش]]ەوە قسەیان پێدەکرا.<ref name="ekrem">{{cite book |title=In Honor of the Turkologist!: Essays Celebrating the 70th Birthday of Ekrem Čaušević |publisher=Faculty of Philosophy in Zagreb |year=2022 |isbn=978-953-175-937-3 |location=Zagreb |pages=103–105}}</ref> ئازەربایجانی یان ئازەری ئەو زاراوەیەیە کە بە درێژایی سەدەکانی ١٩یەم و ٢٠ەم لەبری یەکتر بۆ زمانەکە بەکارھێنراون.<ref>{{Cite journal | last=Claude H. Potts |first=Curator |date=2021-06-13 |title=Azerbaijani (Azeri) |publisher=The University Library, University of California, Berkeley |url=https://berkeley.pressbooks.pub/languagesofberkeley/chapter/516/ |language=en}}</ref> == وێژەی ئازەربایجانی == {{سەرەکی|وێژەی ئازەربایجانی}} [[پەڕگە:Shahriar.jpg|وێنۆک|[[محەممەدحوسێن شەھریار]]، شاعیری [[ئازەربایجانییەکانی ئێران|ئازەربایجانیی ئێران]]، کە بە زمانەکانی ئازەربایجانی و فارسی نووسیویەتی.]] گەشەکردنی [[وێژەی ئازەربایجانی]] لە نزیکەوە بەستراوەتەوە بە تورکیی ئەنادۆڵییەوە، کە بە [[ڕێنووسی فارسی-عەرەبی]] نووسراوە. نموونەکانی جیابوونەوەی بۆ سەدەی ١٤یەم یان پێشتر دەگەڕێتەوە.<ref name="Johanson 2006">{{cite book|last=Johanson |first=Lars |editor-first1=Keith |editor-last1=Brown |editor-first2=Sarah |editor-last2=Ogilvie|title=Concise Encyclopedia of Languages of the World|url=https://books.google.com/books?id=F2SRqDzB50wC&pg=PA111|pages=110–113 |publisher=[[Elsevier]]|date=6 April 2010|isbn=978-0-08-087775-4|via=Google Books}}</ref><ref name="auto">{{cite web|access-date=5 February 2020|first=Kurtulus|last=Öztopcu|title=Azeri / Azerbaijani|url=https://aatturkic.org/aatt/article/123617|website=American Association of Teachers of Turkic Languages|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308035305/https://aatturkic.org/aatt/article/123617|url-status=dead}}</ref> [[قازی بورھانەدین]]، [[عێزەدین حەسەنئۆغڵو|حەسەنئۆغڵو]]، و [[عیمادەدین نەسیمی]] یارمەتیدەر بوون لە چەسپاندنی ئازەربایجانی وەک زمانێکی وێژەیی لە سەدەی ١٤یەمدا لە ڕێگەی [[شیعر]] و بەرھەمەکانی تریشانەوە.<ref name="auto" /> یەکێک لە فەرمانڕەواکانی دەوڵەتی [[قەرەقۆینلو]]، [[جیھان شا|جیھان شا]]، بە نازناوی «حەقیقی» بە زمانی ئازەربایجانی شیعری نووسیوە.<ref>{{Encyclopædia Iranica Online | article-url=https://iranicaonline.org/articles/azerbaijan-x | article=Azerbaijan | section=x. Azeri Turkish Literature | first1=Hasan | last1=Javadi | first2=Kathleen | last2=Burrill | year=2012 | volume=3 | fascicle=3 | pages=251–255 | quote=The 15th century saw the beginning of a more important period in the history of the Azeri Turkish literature. The position of the literary language was reinforced under the Qarāqoyunlu (r. 1400-68), who had their capital in Tabriz. Jahānšāh (r. 1438–68) himself wrote lyrical poems in Turkish using the pen name of 'Ḥaqīqī.'}}</ref><ref>{{cite book|last=Minorsky|first=V.|title=Jihān-Shāh Qara-Qoyunlu and His Poetry (Turkmenica, 9)|publisher=Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London|date=1954|volume=V.16|issue=p. 272, 283|quote="It is somewhat astonishing that a sturdy Turkman like Jihan-shah should have been so restricted in his ways of expression. Altogether the language of the poems belongs to the group of the southern Turkman dialects which go by the name of Azarbayjan Turkish."; "As yet nothing seems to have been published on the Br. Mus. manuscript Or. 9493, which contains the bilingual collection of poems of Haqiqi, i.e. of the Qara-qoyunlu sultan Jihan-shah (A.D. 1438–1467)."}}</ref> [[سوڵتان یەعقووب ئاق کۆیونلو|سوڵتان یەعقووب]]، فەرمانڕەوای دەوڵەتی [[ئاققۆینلو]]، بە زمانی ئازەربایجانی شیعری نووسیوە.<ref>{{Encyclopædia Iranica Online | first1=Hasan | last1=Javadi | first2=Kathleen | last2=Burrill | year=2012 | article=Azerbaijan | section=x. Azeri Turkish Literature | article-url=https://iranicaonline.org/articles/azerbaijan-x | quote=He wrote a "maṯnawī" entitled "Yūsof wa Zoleykā", and dedicated it to the Aqqoyunlu Sultan Ya'qub (r. 1478–90), who himself wrote poetry in Azeri Turkish.}} Adapted from {{Encyclopædia Iranica | article-url=https://iranicaonline.org/articles/azerbaijan-x-orig | article=Azerbaijan | section=x. Azeri literature | first1=Hasan | last1=Javadi | first2=Kathleen | last2=Burrill | year=1988 | quote=He wrote a "maṯnawī" entitled "Yūsof wa Zoleykā", and dedicated it to the Āq Qoyunlū Sulṭān Yaʿqūb (r. 883-96/1478-90), who himself wrote poetry in Azeri.}}</ref> فەرمانڕەوا و شاعیر [[ئیسماعیلی یەکەم]] لە ماوەی سەدەی پانزەیەمدا بە نازناوی «خەتایی» (کە بە واتای «گوناحبار» لە زمانی [[زمانی فارسی|فارسی]]دا دێت) نووسیویەتی.<ref name="Doerfer 2011" /><ref>Mark R.V. Southern. [https://books.google.com/books?id=dGhFQFJZUIYC&pg=PA65 Mark R V Southern (2005) "Contagious couplings: transmission of expressives in Yiddish echo phrases"], Praeger, Westport, Conn. {{ISBN|978-0-313-06-844-7}}</ref> لە ماوەی سەدەی ١٦یەمدا، شاعیر، نووسەر و بیرمەند [[فزووڵی]] بە پلەی یەکەم بە زمانی ئازەربایجانی نووسیویەتی، بەڵام شیعرەکانیشی بۆ سەر زمانەکانی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] وەرگێڕاوە.<ref name="Doerfer 2011" /> لەسەرەتای ساڵانی ١٨٣٠کانەوە، چەندین ڕۆژنامە لە [[ئێرانی قاجاڕ|ئێران]] لە سەردەمی فەرمانڕواییی [[قاجاڕ|خانەدانی قاجاڕ]]دا بڵاوکرانەوە، بەڵام نەزانراوە کە ئایا ھیچ کام لەم ڕۆژنامانە بە زمانی ئازەربایجانی نووسرابوون یان نا. لە ساڵی ١٨٧٥دا، «ئەکینچی» («{{lang|az|Əkinçi}}» / {{lang|az-Arab|اکینچی}}) («جووتیارەکە») بوو بە یەکەمین ڕۆژنامەی ئازەربایجانی کە لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]دا بڵاوبکرێتەوە. ئەم ڕۆژنامەیە لەلایەن [[حەسەن بەی زەردابی]]، کە [[ڕۆژنامەنووس]] و پشتیوانێکی خوێندن بوو، دەستی پێکرا.<ref name="auto"/> [[محەممەدحوسێن شەھریار]] کەسایەتییەکی گرنگە لە شێعری ئازەربایجانیدا. گرنگترین بەرھەمی ئەو «[[سەلام لە حەیدەر بابا|حەیدەر بابایە سەلام]]»ە، کە بە لووتکەی [[وێژەی ئازەربایجانی]] دادەنرێت و لە جیھانی تورکیئاخێودا ناوبانگی دەرکرد. ئەم بەرھەمە بۆ زیاتر لە ٣٠ زمان وەرگێڕدراوە.<ref>{{cite web |url=http://umich.edu/~turkish/links/manuscripts/haydarbaba/haydarbaba.htm |title=Greetings to Heydar Baba |publisher=umich.edu |access-date=8 September 2010 |archive-date=5 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180805172258/http://umich.edu/~turkish/links/manuscripts/haydarbaba/haydarbaba.htm |url-status=dead }}</ref> لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩یەمدا، [[وێژەی ئازەربایجانی]] لە خوێندنگەکانی [[باکو]]، [[گەنجە، ئازەربایجان|گەنجە]]، [[شەکی، ئازەربایجان|شەکی]]، [[تبلیسی]]، و [[یەریڤان]] دەخوێندرا. لە ساڵی ١٨٤٥ەوە، لە [[زانکۆی دەوڵەتیی سەنت پێترسبۆرگ]] لە [[ڕووسیا]]ش دەخوێندرا. لە ساڵی ٢٠١٨دا، بەرنامەکانی زمان و وێژەی ئازەربایجانی لە چەندین زانکۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان پێشکەش دەکرێن، لەوانەش [[زانکۆی ئیندیانا]]، [[یوو سی ئێڵ ئەی]]، و [[زانکۆی تێکساس لە ئۆستن]].<ref name="auto"/> زۆرینەی ھەرە زۆری کۆرسەکانی زمانی ئازەربایجانی، ئەگەر ھەمووشیان نەبن، زمانی ئازەربایجانیی باکوور دەڵێنەوە کە بە ڕێنووسی لاتینی نووسراوە، نەک ئازەربایجانیی باشوور کە بە ڕێنووسی فارسی-عەرەبی نووسراوە. وێژەی مۆدێرن لە کۆماری ئازەربایجان بە پلەی یەکەم لەسەر شێوەزاری [[شێروان|شێروانی]] دامەزراوە، لە کاتێکدا لە ناوچەی [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجانی ئێران]] (ئازەربایجانی مێژوویی) لەسەر شێوەزاری [[تەورێز|تەورێزی]] دامەزراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زمانەکانی ئێران}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|زمان|ئەرمەنستان|ئەفغانستان|ئەڵمانیا|ئوکراینا|ئێران|عێراق|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تورکیا|ڕووسیا|سووریا}} {{پۆلی کۆمنز|Azerbaijani language}} [[پۆل:زمانە تورکییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی ئازەربایجان]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئەردەوێڵ]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئەلبورز]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای تاران]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای خۆراسانی باکوور]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای زەنگان]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای فارس]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای قەزوین]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای قوم]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای کوردستان]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای گێڵان]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای مەرکەزی]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای ھەمەدان]] [[پۆل:زمانەکانی تورکیا]] [[پۆل:زمانەکانی ڕووسیا]] [[پۆل:زمانەکانی سووریا]] [[پۆل:زمانەکانی عێراق]] [[پۆل:زمانەکانی کازاخستان]] [[پۆل:زمانەکانی گورجستان]] [[پۆل:زمانی ئازەربایجانی]] [[پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان]] [[پۆل:زمانەکانی بکەر–بەرکار–کار]] kl1dfouoeso5eq3fup0i0lkf1rrz35z 0 14123 1617897 1553280 2026-08-06T10:55:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1617897 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ئابوورخوازی''' (Economism), بەهەند گرتنی ئابووری و بژیوی بە سەر سیاسەت و خەباتی سیاسیدا. لە کۆتایی [[سەدەی ١٩یەم|سەدەی نۆزدە]] و سەرەتای [[سەدەی ٢٠ەم|سەدەی بیست]]ەم، لە [[حیزبی سۆسیال دیموکراتی سۆڤیەت]]، لاگیرییەک بۆ بەستنەوەی خەبات بە خەباتی ئابووری (باشتر کردنی ئیش و کار و زیاد کرندی مووچە و ...) هاتە ئاراوە. ئەم لاگیرییە بە حیزب و رۆڵی شۆڕشگێڕانەوە بەو چەشنەی کە [[ڤلادیمیر لێنین|لینین]] بیری لێ ئەکردەوە نەبوو. لینین لە کتێبی "[[ئەبێ چ بکەین؟]]"(١٩٠٢)، بە دژی ئەم فیکرە راوەستا. ==سەرچاوە== * فەرهەنگی زانستی سیاسی، فەرهەنگی زاراوە و قوتابخانە سیاسیەکان، کوردی-فارسی-ئینگلیزی، ئەحمەد شەبانی، زانکۆ کوردستان، سنە ١٣٨٨. {{شریتی دەروازە|ئابووری|سیاسەت|فەلسەفە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:مارکسیزم]] [[پۆل:بیردۆزە کۆمەڵایەتییەکان]] [[پۆل:ئایدیۆلۆجییە سیاسییەکان]] 7xe3lqt057vdkgheq1sy426jvdn9ti7 0 15515 1617707 1549909 2026-08-05T23:56:32Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617707 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕەشەقەڵات | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = گوند | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | جۆری_دابەشکراو = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو = [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای کوردستانی ئێران]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[بانە (شارستان)|بانە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[بەخش]] | ناوی_دابەشکراو٢ = ناوەندی | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٧٨ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = }} '''ڕەشەقەڵات''' (Reşeqellat، بە [[فارسی]]: ''رشیدقلعە'') گوندێکە لە بەخشی ناوەندی لە [[بانە (شارستان)|شارستانی بانە]]. ژمارەی دانیشتووانی لە [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران|سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦]]دا ٣٧٨ کەس لە ٧٧ بنەماڵەدا بووە. ==ئەمانەش ببینە== * [[بانە|شاری بانە]] * [[لیستی گوندەکانی بانە]] ==سەرچاوەکان== * [http://data.roostanews.ir/findevilage.php?idofroosta&#61;1201020001024201870 بانک اطلاعات روستاهای کشور]{{بەستەری مردوو|url=http://data.roostanews.ir/findevilage.php?idofroosta=1201020001024201870 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (بە فارسی) {{کۆڵکە}} {{شارستانی بانە}} {{شریتی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە]] n2p57iisdepsve16i755bv5v2bqmyrn 0 15586 1617744 1489077 2026-08-06T00:05:32Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617744 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ئەنجێنە قووڵ | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = گوند | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | جۆری_دابەشکراو = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو = [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای کوردستانی ئێران]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[بانە (شارستان)|بانە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[بەخش]] | ناوی_دابەشکراو٢ = نەمەشیر | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٥٩ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = }} '''ئەنجێنە قووڵ''' (Encêne Qûll، بە [[فارسی]]: ''انجینە سفلی'') گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە [[بانە (شارستان)|شارستانی بانە]]. ژمارەی دانیشتووانی لە [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران|سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦]]دا ٢٥٩ کەس لە ٤٣ بنەماڵەدا بووە. ==ئەمانەش ببینە== * [[بانە|شاری بانە]] * [[لیستی گوندەکانی بانە]] ==سەرچاوەکان== * [http://data.roostanews.ir/findevilage.php?idofroosta&#61;1201030003013201773 بانک اطلاعات روستاهای کشور]{{بەستەری مردوو|url=http://data.roostanews.ir/findevilage.php?idofroosta=1201030003013201773 |date=تشرینی دووەمی ٢٠١٨ }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (بە فارسی) {{کۆلکە}} {{شارستانی بانە}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە]] bdtrkm1d1zrbobifq1rjm2gyq43mg8l 10 16662 1617310 321656 2026-08-05T12:04:15Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617310 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}} This template is deliberately empty. It is used when a default "nothing" value is needed in a parameterized use of [[Template:Flagicon]] etc. For example, {{tlx|flagicon|none}} renders nothing, so <code>none</code> can be used as a default value for templates that use <code>flagicon</code> to optionally render a flag. [[Category:Country data templates| none]] </noinclude> camcehjuexk5b8j889visqd05xcsgak 0 18406 1617358 1616986 2026-08-05T12:12:46Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617358 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''میلان''' یان '''میلانۆ''' (بە [[زمانی ئیتالی|ئیتاڵی]]: Milano)، شارێکی مێژووییە دەکەوێتە باکووری وڵاتی [[ئیتاڵیا]] شارەکە نازناوێکی ھەیە بە زمانی ئیتاڵی ئەویش: "The Moral Capital of Italy" شارەکە دووەم شارە لە ڕووی گەورەییەوە لە [[ئیتاڵیا]]، شارەکە پایەتەختی ھەرێمی [[لۆمپاردیا]]یە لە ئیتاڵیا، لە شارەکەدا زیاتر لە ملیۆنێک و سێسەد ھەزار کەس دەژین و بەیەکێ لە گەستیارترین شارەکانی ئیتاڵیا دادەنرێت بە ھاوبەشتی شارەکانی [[ڤاتیکان]] و [[ڕۆما]] یەکێک لە ھۆکارەکانی بە گەشتیاربوونی شارەکە ھەرزانی بازار و ھۆتێلەکانە کە لەنێوان ٣٠ بۆ ٨٠ یۆرۆیە بۆ شەوێ، شارەکە خاوەن ڕووبەرێکی گەورەیە بە ١٨٣ کم٢. == مێژوو == === سەردەمی کێڵتی === [[File:9754 - Museo archeologico di Milano - Olletta celtica (sec. II-I a.C.) - Foto Giovanni Dall'Orto, 13-mar-2012.jpg|thumb|شوێنەوارە [[کێڵتەکان|کێڵتییەکان]] لە ماوەی پێش داگیرکاریی ڕۆمان (سەدەی ٣یەم–٢یەم پێش زایین)، لە [[مۆزەخانەی شوێنەوارناسی، میلان|مۆزەخانەی شوێنەوارناسیی مەدەنیی میلان]] پارێزراون]] نزیکەی ٥٩٠ پێش زایین ھۆزێکی [[کێڵتەکان|کێڵتی]] کە سەر بە گرووپی ئینسووبەرەکان و سەر بە چاندیی گۆلاسێککا بوون، لە شارەکەدا نیشتەجێ بوون بە ناوی «مێدێلانۆن». بەگوێرەی ئەو ئەفسانەیەی کە [[لیڤی]] (کە لە نێوان ٢٧–٩ پێش زایین نووسیویەتی) گێڕاویەتییەوە، پاشای [[گۆل|گۆلی]] ئەمبیکاتۆس برازاکەی خۆی بێلۆڤێسۆسی نارد بۆ باکووری ئیتاڵیا لەسەرکردایەتیی تاقمێکدا کە لە ھۆزە جیاوازەکانی گۆلی پێکھاتبوون؛ دەوترێت بێلۆڤێسۆس نیشتەجێگەکەی لە سەردەمی پادشایەتیی ڕۆماندا، لە سەردەمی دەسەڵاتی [[لووسیۆس تارکینیۆس پریسکووس|تارکینیۆس پریسکووس]]دا دامەزراندووە. تارکینیۆس بەپێی وتەی مێژوونووسی ڕۆمانیی کۆن تیتووس لیڤی، بە شێوەیەکی نەریتی تۆمار کراوە کە لە ٦١٦–٥٧٩ پێش زایین فەرمانڕەواییی کردووە.<ref>Livius, ''[[Ab Urbe condita]]'' 5.34–35.3.</ref> «مێدێلانۆن» بە تایبەتی لە دەوری پەرستگەیەک پەرەی سەند، کە کۆنترین ناوچەی گوندەکە بوو.<ref name="Tosi">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Stefano|دوایین=Tosi|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ofosDAAAQBAJ&dq=fossato+celtico+via+moneta+milano&pg=PA27|سەردێڕ=Da Milano alla Barona. Storia, luoghi e persone di questa terra|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Lulu.com |ژپنک=٩٧٨-١-٣٢٦-٦٤٤١٤-٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠١٨|زمان=it}}</ref> پەرستگەکە، کە لە ناوچەیەکی دارستاناوی بە شێوەی ھێلکەیی و بەشێکی کراوە لە ناوەڕاستیدا پێکھاتبوو، بەپێی خاڵە فەلەکییە وردەکان ڕێک خرابوو. لەبەر ئەم ھۆکارە، بۆ کۆبوونەوە ئایینییەکان بەکار دەھێنرا، بەتایبەتی لە کاتە ئاھەنگگێڕانە تایبەتەکاندا. پەرستگەی «مێدێلانۆن» شێوەیەکی ھێلکەیی بوو کە تەوەرەکانی {{convert|443|m|abbr=on}} و {{convert|323|m|abbr=on}} بوون و لە نزیک [[پیازای دێلا سکالا]] ھەڵکەوتبوو.<ref name="Tosi"/> پڕۆفایلی پلاندانانی شارەکە لەسەر ئەم ڕێڕەوانەی سەرەتا و لەسەر شێوەی پەرستگەکە دامەزرابوو، کە لە ھەندێک حاڵەتدا تا سەدەی ١٩ھەم و تەنانەت دواتریش ماوەتەوە. بۆ نموونە، ڕێڕەوی کۆرسۆ ڤیتۆریۆ ئیمانوێلی مۆدێرن، [[پیازای دێل دوۆمۆ، میلان|پیازای دێل دوۆمۆ]]، [[پیازای کۆردوسیۆ]] و ڤیای برۆلێتۆ، کە چەماوەن، دەتوانن ھاوتای لای باشووری شێوە ھێلکەیی پەرستگەی کۆنی «مێدێلانۆن» بن.<ref name="Tosi"/> تەوەرەیەکی پەرستگەی «مێدێلانۆن» بەرەو ھەڵاتنی ھێلییکیی ئەنتاریس ڕێک خرابوو، لەکاتێکدا تەوەرەکەی تری بەرەو ھەڵاتنی ھێلییکیی کاپێلا بوو. ئەمەی دووەمیان ھاوکات بوو لەگەڵ فێستیڤاڵێکی بەھاریی کێڵتی کە لە ٢٤ی ئازاردا پیرۆز دەکرا، لەکاتێکدا ھەڵاتنی ھێلییکیی ئەنتاریس ھاوتای ١١ی تشرینی دووەم بوو، کە ساڵی کێڵتیی دەکردەوە و دادەخست و لەگەڵ ئەو خاڵەدا ھاوکات بوو کە خۆر لە وەرگەڕانی زستانیدا ھەڵدەھات.<ref name="Tosi"/> نزیکەی دوو سەدە دوای دروستکردنی پەرستگەی کێڵتی، یەکەم نیشتەجێگەکانی نیشتەجێبوون لە دەوری دەستی پێ کرد. پاشان «مێدێلانۆن» لە ناوەندێکی ئایینیی سادەوە گۆڕا بۆ ناوەندێکی شارستانی و پاشان ناوەندێکی سەربازی، و بەم شێوەیە بوو بە گوندێکی ڕاستەقینە.<ref name="Tosi"/> یەکەم ماڵەکان تەنیا لە باشووری پەرستگەی کێڵتی، لە نزیک [[کۆشکی شاھانەی میلان]] دروست کران.<ref name="Tosi"/> دواتر، لەگەڵ گەشەکردنی ناوەندی شارۆچکەکە، باڵەخانە گرنگەکانی دیکە بۆ کۆمەڵگەی «مێدێلانۆن» دروست کران. سەرەتا پەرستگەیەک بۆ خوداوەند بێلیسما تەرخان کرا، کە لە نزیک [[کاتدراڵی میلان]] ھەڵکەوتبوو. پاشان، لە نزیک ڤیای مۆنێتای مۆدێرن، کە لە نزیک [[پیازای سان سێپۆلکرۆ]]ی ئەمڕۆوە ھەڵکەوتووە، باڵەخانەیەکی قایمکراو بە ئەرکی سەربازییەوە دروست کرا کە بە خەندەقێکی بەرگری دەورە درابوو.<ref name="Tosi"/> === سەردەمی ڕۆمان === [[File:Colonne di san lorenzo 01.jpg|thumb|left|شوێنەوارە ڕۆمانییەکان لە میلان: [[کۆڵۆن دی سان لۆرێنزۆ|کۆڵۆنەکانی سان لۆرێنزۆ]]]] لە کاتی [[کۆماری ڕۆمان]]دا، ڕۆمانەکان بە سەرکردایەتیی کونسووڵ [[گنایۆس کۆرنێلیۆس سکیپیۆ کالڤوس]]، شەڕی [[ئینسووبەرەکان]]یان کرد و لە ساڵی ٢٢٢ پێش زایین نیشتەجێگەکەیان گرت. پاشان سەرۆکی ئینسووبەرەکان تەسلیمی ڕۆمان بوو، و دەسەڵاتی نیشتەجێگەکەی بە ڕۆمانەکان سپارد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0234%3Aid%3Db2c34|نووسەر=Polybius|سەردێڕ=Histories|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> ڕۆمانەکان سەرەنجام [[کەوتنە دەستی ڕۆمان لە ئیتاڵیا|تەواوی ناوچەکەیان داگیر کرد]]، و ناوی [[پارێزگای ڕۆمان|پارێزگا]] نوێیەکەیان نا «[[گۆلی پێش ئەڵپ]]» ({{langx |la| Gallia Cisalpina}})—«گۆلی ئەم لایەی چیاکانی ئەڵپ»—و لەوانەیە ناوی مێدیۆلانۆمیان بە لاتینیکراوی دابێتە شارەکە: لە زمانە [[گۆلی|گۆلییەکان]]دا «*medio-» بە واتای «ناوەڕاست، چەق» دەھات و بەشی ناوی «-lanon» ھاوتای کێڵتیی وشەی لاتینیی «-planum»ە کە بە واتای «دەشتایی» دێت، بەم شێوەیە «*Mediolanon» (بە لاتینی کراوە بە ''Mediolānum'') بە واتای «(نیشتەجێگە) لە ناوەڕاستی دەشتایی» دەھات. مێدیۆلانۆم بوو بە گرنگترین ناوەندی گۆلی پێش ئەڵپ و، لە ئەنجامی گەشەسەندنی ئابووری، لە ساڵی ٤٩ پێش زایین، لە ناو ''[[لێکس ڕۆسیا]]''دا، بۆ پلەی ''[[مونیسیپیۆم]]'' بەرز کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.romanoimpero.com/2010/05/le-colonie-romane.html|سەردێڕ=Le colonie romane|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨|زمان=it}}</ref> [[File:Civico museo archeologico di Milano 1.jpg|thumb|پاشماوەی [[شوورەکانی میلان#شوورە ڕۆمانییەکان|شوورە ڕۆمانییەکانی میلان]] کە لە ناو [[مۆزەخانەی شوێنەوارناسی، میلان|مۆزەخانەی شوێنەوارناسیی مەدەنیی میلان]] ھەڵکەوتووە]] نیشتەجێگە کۆنە کێڵتییەکە، لە ڕووی [[بەرز و نزمی|بەرز و نزمی]]یەوە، خرایە سەر نیشتەجێگە ڕۆمانییەکە و جێگەی گرتەوە. دواتر شاری ڕۆمانی وردەوردە خرایە سەر شاری سەدەکانی ناوەڕاست و جێگەی گرتەوە. بۆیە ناوەندی شاری میلان بەردەوام و بە خێرایی، تا سەردەمی مۆدێرن، لە دەوری یەکەم ناوکی کێڵتی گەشەی کردووە. ناوی شوێنی ڕەسەنی کێڵتی مێدێلانۆن پاشان گۆڕا، وەک چۆن لە گرافیتێکی زمانی کێڵتی لەسەر بەشێک لە شوورە ڕۆمانییەکانی میلان دەردەکەوێت کە مێژووەکەی بۆ ماوەیەکی دوای داگیرکردنی گوندە کێڵتییەکە لەلایەن ڕۆمانەوە دەگەڕێتەوە، بۆ مێسیۆلانۆ.<ref name="romanoimpero">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.romanoimpero.com/2010/07/mediolanum-milano-lombardia.html|سەردێڕ=Mediolanum-Milano|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٨|زمان=it}}</ref> لە ساڵی ٢٨٦، ئیمپراتۆری ڕۆمان [[دیۆکلێتیان]] پایتەختی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانیی ڕۆژاوا]]ی لە ڕۆمانەوە بۆ مێدیۆلانۆم گواستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://milano.corriere.it/foto-gallery/cronaca/16_febbraio_12/antica-mediolanum-rivive-computer-milano-romana-circo-anfiteatro-urbanfile-blog-66026574-d1af-11e5-9819-2c2b53be318b.shtml |سەردێڕ=Video of Roman Milan |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180505073359/http://milano.corriere.it/foto-gallery/cronaca/16_febbraio_12/antica-mediolanum-rivive-computer-milano-romana-circo-anfiteatro-urbanfile-blog-66026574-d1af-11e5-9819-2c2b53be318b.shtml |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> خودی دیۆکلێتیان بڕیاری دا لە [[نیکۆمیدیا]] لە ئیمپراتۆریەتیی ڕۆژھەڵات نیشتەجێ بێت، و ھاوپیشەکەی [[ماکسیمیان]]ی لە میلان بەجێھێشت. لە سەردەمی ئۆگوستەدا مێدیۆلانۆم بە خوێندنگەکانی بەناوبانگ بوو؛ خاوەنی شانۆ و [[ئەمفی‌شانۆی میلان|ئەمفی‌شانۆ]]یەک (١٢٩.٥ x ١٠٩.٣ مەتر) بوو، کە سێیەم گەورەترین شانۆ بوو لە [[ئیتاڵیای ڕۆمانی]]دا دوای [[کۆلۆسیۆم]] لە ڕۆمان و ئەمفی‌شانۆ گەورەکەی [[کاپووا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم=Herbert W. |دوایین=Benario |سەردێڕ=Amphitheatres of the Roman World |journal=The Classical Journal |بەرگ=٧٦|issue=3 |ساڵ=١٩٨١|پەڕەکان=٢٥٥–٢٥٨|jstor=3297328}}</ref> لە سەردەمی قەیسەردا دیوارێکی بەردینی گەورە دەوری شارەکەی دابوو، و دواتر لە کۆتاییی سەدەی سێیەمی زاینیدا، لەلایەن ماکسیمیانەوە فراوانتر کرا. ماکسیمیان چەندین مۆنۆمێنتی زەبەلاحی دروست کرد لەوانە [[سیرکە ڕۆمانییەکان|سیرک]]ی گەورە (٤٧٠ × ٨٥ مەتر) و ''[[گەرماوەکان]]'' یان [[گەرماوەکانی ھێرکۆلیس]]، کە کۆمەڵەیەکی گەورەی کۆشکەکانی ئیمپراتۆری و خزمەتگوزاری و باڵەخانەکانی تری تێدا بوو کە شوێنەواری زۆر کەمیان ماوەتەوە. ماکسیمیان ڕووبەری شارەکەی بۆ ٣٧٥ ئەکتەر زیاد کرد بە دەورەدان بە دیوارێکی بەردینی نوێ و گەورەتر (درێژییەکەی نزیکەی ٤.٥ کیلۆمەتر بوو) بە زۆرێک لە تاوەرە ٢٤ لایەنییەکان. ناوچە مۆنۆمێنتیاڵەکە تاوەری دووانەی ھەبوو؛ ئەو تاوەرەی کە دواتر لە دروستکردنی خانەقای [[سان ماوریزیۆ ئەل مۆناستێرۆ ماجیۆرێ]]دا بەکارھات، بە بەرزیی ١٦.٦ مەتر ماوەتەوە. لە مێدیۆلانۆمەوە بوو کە [[کۆنستنتینی مەزن|ئیمپراتۆر کۆنستنتین]] ئەوەی دەرکرد کە ئێستا بە [[فەرمانی میلان]] ناسراوە لە ساڵی ٣١٣ زایینیدا، کە لێبوردەیی بە ھەموو ئاینەکانی ناو ئیمپراتۆریەت بەخشی، بەمەش ڕێگەی خۆش کرد بۆ ئەوەی مەسیحییەت ببێتە ئاینی باڵای ئیمپراتۆریەت. کۆنستنتین لە مێدیۆلانۆم بوو بۆ ئاھەنگی ھاوسەرگیریی خوشکەکەی لەگەڵ ئیمپراتۆری ڕۆژھەڵات، [[لیسینیۆس]]. لە ساڵی ٤٠٢، [[ڤیزیگۆتەکان]] شارەکەیان گەمارۆ دا و [[ھۆنۆریۆس (ئیمپراتۆر)|ئیمپراتۆر ھۆنۆریۆس]] نیشتەجێگەی ئیمپراتۆریی بۆ [[ڕاڤێنا]] گواستەوە.<ref>Compare: {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Doyle |یەکەم١= Chris | chapter = The move to Ravenna |سەردێڕ= Honorius: The Fight for the Roman West AD 395–423 |ناونیشان= https://books.google.com/books?id=johnDwAAQBAJ |زنجیرە= Roman Imperial Biographies |شوێن= Abingdon, Oxfordshire |بڵاوکەرەوە= Routledge |ڕێکەوت= ٢٠١٨|ژپنک= ٩٧٨-١-٣١٧-٢٧٨٠٧-٨|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|وتەگێڕانەوە= A subject that has often been debated is Honorius' transfer of his court to Ravenna. Consensus holds that this occurred in 402 as a result of Alaric's siege of Milan, although no Honorian-era written primary source attests to this as the year or the reason [...]. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20200613065601/https://books.google.com/books?id=johnDwAAQBAJ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٤٥٢، [[ئاتیلا]] شارەکەی گەمارۆ دا، بەڵام پچڕانی ڕاستەقینە لەگەڵ ڕابردووی ئیمپراتۆریی شارەکە لە ساڵی ٥٣٩دا ڕوویدا، لە کاتی [[جەنگی گۆتیک (٥٣٥–٥٥٤)|جەنگی گۆتیک]]دا، کاتێک [[ئورایاس]] (برازای [[ڤیتیگێس]]، پاشای پێشووی [[شانشینی ئۆسترۆگۆت|ئۆسترۆگۆتە ئیتاڵییەکان]]) [[گەمارۆی میلان (٥٣٨–٥٣٩)]]ی ئەنجام دا، و دوای خۆبەدەستەوەدان، بەپێی وتەی [[پرۆکۆپیۆس]]، ٣٠٠,٠٠٠ ھاووڵاتیی نێر لەسێدارە دران و ژنەکان بە ھاوپەیمانەکانی گۆتەکان فرۆشران بەھۆی ھاوکاریکردنیان لە گەمارۆدانەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bury |یەکەم=John Bagnell |authorlink=J. B. Bury |سەردێڕ=History of the Later Roman Empire: From the Death of Theodosius I to the Death of Justinian |بەرگ= ٢|شوێن=Mineola, New York |بڵاوکەرەوە=Dover Publications, Inc |oclc=١٢٤٠٤٢٤٦٧٨|ساڵ=١٩٥٨|ناونیشان={{GBurl|JxWifqqPtUcC}}|پەڕە=٢٠٤}}</ref> [[لۆمباردەکان]] لە ساڵی ٥٧٢دا [[تیسینۆم]]یان وەک پایتەختی خۆیان گرت (ناوی گۆڕدرا بۆ ''پاپیا'' – [[پاڤیا]]ی مۆدێرن)، و میلانی [[سەدەکانی ناوەڕاستی پێشوو|سەرەتای سەدەکانی ناوەڕاست]]یان بۆ بەڕێوەبردنی [[ئارشیای کاسۆلیکی ڕۆمانیی میلان|ئەرشیفیسکۆپەکان]]ی بەجێھێشت. == جوگرافیا == [[File:Milan by Sentinel-2, 2020-07-25.jpg|thumb|[[پەرەسەندنی شار]] بەرەو باکوور لە ناوەڕاستی سەدەی ٢٠ەمەوە لەم وێنە مانگە دەستکردەی میلاندا دیارە]] میلان لە بەشی باکووری ڕۆژاوای [[دۆڵی پۆ]] ھەڵکەوتووە، نزیکەی لە نیوەی ڕێگەی نێوان ڕووباری [[پۆ (ڕووبار)|پۆ]] لە باشوور و بنارەکانی چیاکانی [[ئەڵپ]] لەگەڵ دەریاچە گەورەکان ([[دەریاچەی کۆمۆ|کۆمۆ]]، [[دەریاچەی ماجیۆرێ|ماجیۆرێ]]، و [[دەریاچەی لوگانۆ|لوگانۆ]]) لە باکوور، ڕووباری [[تیسینۆ (ڕووبار)|تیسینۆ]] لە ڕۆژاوا و [[ئاددا (ڕووبار)|ئاددا]] لە ڕۆژھەڵات. زەویی شارەکە تەختە و [[بەرزی]]یەکەی تا ڕادەیەک نزمە؛ بەرزترین خاڵی {{cvt|122|m|0}} لە [[سەرووی ئاستی دەریا]]یە. {{langx|it|comune|links=yes|label=none}}ی کارگێڕی، یان خودی شارەکە، ڕووبەرەکەی نزیکەی {{convert|181|km2}} دەگرێتەوە، بە دانیشتووانێکی ١،٣٦٦،١٥٥ کەس لە ساڵی ٢٠٢٥ و چڕیی دانیشتووانەکەی {{convert|7520|PD/km2}}ە. ناوچەی ئاوەدانی بەردەوامی میلان لە سنوورەکانی شارەکە تێپەڕ دەبێت. [[شاری مێترۆپۆلیتانی میلان]]ی کارگێڕی، کە دەسەڵاتێکی [[پارێزگاکانی ئیتاڵیا|پارێزگا]]یی خاوەن پێگەی تایبەتە، {{convert|1575|km2|abbr=on}} دەگرێتەوە و لە ساڵی ٢٠٢٤دا دانیشتووانەکەی بە ٣،٢٤٥،٤٥٩ کەس خەمڵێنراوە، کە چڕییەکەی دەبێتە {{convert|2067|PD/km2|PD/sqmi|abbr=on}}،<ref name="Annuario 2025. I dati dell’area metropolitana di Milano">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Annuario 2025. I dati dell’area metropolitana di Milano |ناونیشان=https://www.cittametropolitana.mi.it/export/sites/default/statistica/doc/documenti_2025/Annuario-2025-Statistico.pdf |بڵاوکەرەوە=[[Istat]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |زمان=Italian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260115155701/https://www.cittametropolitana.mi.it/export/sites/default/statistica/doc/documenti_2025/Annuario-2025-Statistico.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەکاتێکدا ناوچە مێترۆپۆلیتانییە فراوانەکەی خاوەنی دانیشتووانێکی خەمڵێنراوی زیاتر لە ٦.١ ملیۆن کەسە {{as of| 2025|lc=yes}}.<ref name="CityPopulation.de"/> نەخشەی چەقھاوبەشی ناوەندی شارەکە ڕەنگدانەوەی «ناڤیلی»یە، کە سیستمێکی کۆنی کەناڵە گەشتیاری و بەیەکەوە بەستراوەکانە، کە ئێستا زۆربەیان داپۆشراون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Raffaele Pugliese, Marco Lucchini|سەردێڕ=Milano città d'acqua: nuovi paesaggi urbani per la tutela dei navigli|ساڵ=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Alinea|شوێن=Florence|ژپنک=٩٧٨-٨٨-٦٠٥٥-٤٦٩-٧|پەڕە=٣٢}}</ref> گەڕەکەکانی دەوروبەری شارەکە بە شێوەیەکی سەرەکی بەرەو باکوور فراوان بوونەتەوە، و چەندین {{langx|it|comuni|links=no|label=none}}یان لەسەر ڕێگاکانی بەرەو [[وارێزێ]]، [[کۆمۆ]]، [[لێکۆ]]، و [[بێرگامۆ]] قووت داوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=King|یەکەم=Russell|سەردێڕ=The industrial geography of Italy|ساڵ=١٩٨٥|بڵاوکەرەوە=Croom Helm|شوێن=London|ژپنک=٠-٧٠٩٩-١٥٠١-٢|پەڕەکان=٢٥٠–٢٥٤}}</ref> لە سەدەی ٢١ەمدا، ناوچەی ناڤیلی لە میلان ناوچەیەکی زۆر چالاکە و خاوەنی ژمارەیەکی زۆر یەکەی نیشتەجێبوون، باڕ، و چێشتخانەیە؛ ھەروەھا ناوەندێکی ناسراوە بۆ ھونەرمەندان.<ref>Italy Green Guide, Michelin, 2012-2013, entry for Navigli, Milan</ref> === کەشوھەوا === [[File:Precipitation in Milan from 1940 to 2023.jpg|thumb|left|بارانبارینی مانگانە لە میلان لە ١٩٤٠ تا ٢٠٢٣. داتا لە open-meteo.com وەرگیراوە]] میلان خاوەنی [[کەشوھەوای ژێرتەوەرەییی شێدار]]ی (''Cfa'') پانییە مامناوەندەکان و چوار وەرزییە، بەپێی [[پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن]]. کەشوھەوای میلان ھاوشێوەی زۆربەی دەشتاییەکانی ناوەوەی باکووری ئیتاڵیایە، بە ھاوینانی گەرم و شێدار و زستانانی سارد و تەمومژاوی. چیاکانی ئەڵپ و [[چیاکانی ئەپێنین]] بەربەستێکی سروشتی پێکدەھێنن کە شارەکە لەو تەوژمانە دەپارێزن کە لە باکووری ئەورووپا و دەریاوە دێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The ENVIBASE-Project – Climate of Milan|ناونیشان=http://www.stadtentwicklung.berlin.de/archiv_sensut/umwelt/uisonline/envibase/handbook/climate3.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190228142756/http://www.stadtentwicklung.berlin.de/archiv_sensut/umwelt/uisonline/envibase/handbook/climate3.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کاتی زستاندا تێکڕای پلەی گەرمیی ڕۆژانە دەکرێت دابەزێت بۆ خوار پلەی بەستن (٠ سیلیزی) و بارینی بەفر ڕووبدات: تێکڕای مێژوویی ناوچەی میلان {{convert|25|cm|0}} بووە لە ماوەی نێوان ١٩٦١ و ١٩٩٠دا، بە ڕیکۆردی {{convert|90|cm|0}} لە کانوونی دووەمی ١٩٨٥دا. لە گەڕەکەکانی دەوروبەر تێکڕاکە دەکرێت بگاتە {{convert|36|cm|0}}.<ref>[http://www.aineva.it/pubblica/neve60/6_fazzini/immagini/fazzini_fig1G.gif] [https://web.archive.org/web/20171029172712/http://www.aineva.it/pubblica/neve60/6_fazzini/immagini/fazzini_fig1G.gif archive]</ref> شارەکە ساڵانە بە تێکڕا حەوت ڕۆژ بەفری لێ دەبارێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Weather Overview for Milan|ناونیشان=http://www.holiday-weather.com/milan/|بڵاوکەرەوە=Holyday-Weather.com|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180529172600/http://www.holiday-weather.com/milan/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> شارەکە زۆرجار لە وەرزی زستاندا بە ھەورێکی چڕ یان تەم داپۆشراوە، ھەرچەندە لابردنی کێڵگەکانی برنج لە گەڕەکەکانی باشوور و کاریگەریی [[دوورگەی گەرمیی شار]] ئەم دیاردەیەیان لە سەرەتای سەدەی ٢١ەمەوە زۆر کەم کردووەتەوە. جاروبار، باکانی [[فۆن]] دەبنە ھۆی بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو: لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢دا بەرزترین پلەی گەرمیی ڕۆژانە گەیشتە ١٦ی سیلیزی لەکاتێکدا لە ٢٢ی شوباتی ٢٠١٢دا گەیشتە ٢١ی سیلیزی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Recorded temperatures, Milan|ناونیشان=http://www.accuweather.com/en/it/milan/214046/month/214046?monyr=2/01/2012|بڵاوکەرەوە=Accuweather|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190626222115/https://www.accuweather.com/en/it/milan/214046/month/214046?monyr=2%2F01%2F2012|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئاستی پیسبوونی ھەوا لە وەرزی زستاندا بە شێوەیەکی بەرچاو بەرز دەبێتەوە کاتێک [[پێچەوانەبوونەوەی گەرمی|پێچەوانەبوونەوەی پلەی گەرمی دروست دەبێت و بەردەوام دەبێت]]، ئەمەش وای کردووە میلان ببێتە یەکێک لە پیسترین شارەکانی ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Smog in Northern Italy|ڕێکەوت= ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://earthobservatory.nasa.gov/NaturalHazards/view.php?id=15900|بڵاوکەرەوە=NASA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200611140852/https://earthobservatory.nasa.gov/images/15900/smog-in-northern-italy|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Italy's northern cities rated among the worst in Europe for air pollution |ناونیشان=https://www.thelocal.it/20210618/italys-northern-cities-among-the-worst-in-europe-for-air-pollution/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=The Local Italy |زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220526230113/https://www.thelocal.it/20210618/italys-northern-cities-among-the-worst-in-europe-for-air-pollution/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھاوینان لە میلان گەرمن و ئاستی شێ بەرزە و بەرزترین پلەی گەرمی دەگاتە سەرووی ٣٥ی سیلیزی. بەھۆی شێی بەرز، کاریگەریی گەرمیی شار و نەبوونی با، کاتەکانی شەو زۆرجار لە مانگەکانی ھاویندا بە خنکێنەری دەمێننەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Historical temperatures, Milan|ناونیشان=http://www.accuweather.com/en/it/milan/214046/month/214046?monyr=7/01/2012|بڵاوکەرەوە=Accuweather|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180830174144/https://www.accuweather.com/en/it/milan/214046/month/214046?monyr=7%2F01%2F2012|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە شێوەیەکی ئاسایی ھاوین چێژ لە ئاسمانی ڕوونتر وەردەگرێت بە تێکڕای زیاتر لە ١٣ کاتژمێر ڕووناکیی ڕۆژ:<ref name="WeatherSpark">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Average weather in Milan|ناونیشان=http://weatherspark.com/averages/32256/Milan-Lombardia-Italy|بڵاوکەرەوە=WeatherSpark|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160402012356/https://weatherspark.com/averages/32256/milan-lombardia-italy|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کاتێک بارانبارین ڕوودەدات، ئەگەری زۆرە لەگەڵ ھەورەبرووسکە و [[تەرزە]] بێت.<ref name="WeatherSpark"/> بەھار و پاییز بە گشتی خۆشن، و پلەی گەرمی لە نێوان {{cvt|10|and|20|C|0}} دایە؛ ئەم وەرزانە بە بارانبارینی زیاتر دەناسرێنەوە، بە تایبەتی لە نیسان و ئایاردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Average monthly precipitation over the year (rainfall, snow)|ناونیشان=http://www.weather-and-climate.com/average-monthly-Rainfall-Temperature-Sunshine,Milan,Italy|بڵاوکەرەوە=World weather and climate information|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180830142332/https://weather-and-climate.com/average-monthly-Rainfall-Temperature-Sunshine,Milan,Italy|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> شێی ڕێژەیی بە شێوەیەکی ئاسایی لە نێوان ٤٥٪ (ئاسوودە) و ٩٥٪ (زۆر شێدار) دەبێت لە بەدرێژاییی ساڵدا، بە دەگمەن بۆ خوار ٢٧٪ (وشک) دادەبەزێت و دەگاتە ١٠٠٪.<ref name="WeatherSpark"/> با بە گشتی بوونی نییە: لە ماوەی ساڵدا خێراییی با لە {{cvt|0|to|9|mph|kph|0|order=flip}} (بێدەنگ تا شەماڵێکی نەرم) دەگۆڕێت، بە دەگمەن لە {{cvt|18|mph|kph|0|order=flip}} (شەماڵێکی توند) تێپەڕ دەبێت، مەگەر لە کاتی ھەورەبرووسکەکانی ھاویندا کە با دەکرێت بە توندی ھەڵبکات. لە بەھاردا، ڕەھێڵە و باھۆزی توند لەوانەیە ڕووبدەن، کە یان بەھۆی [[ترامۆنتان]]ەوە کە لە ئەڵپەوە ھەڵدەکات یان بەھۆی باکانی ھاوشێوەی [[بۆرا (با)|بۆرا]] لە باکوورەوە دروست دەبن. بەھۆی شوێنە جوگرافییەکەیەوە کە لە ٣ لایەوە بە چیا دەورە دراوە، میلان لە نێوان ئەو شارانەی ئەورووپایە کە کەمترین بایان تێدا ھەڵدەکات.<ref name="WeatherSpark"/> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Milan}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:شار و شارۆچکەکانی لۆمباردیا]] [[پۆل:میلان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ١ەمی پ.ز]] 06poehaldg0clhrnpgrlys0skoyuhi5 0 18817 1617606 1617268 2026-08-05T20:03:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1617606 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێ سەرچاوە}} {{نوێکردنەوە}} }} [[پەڕگە:Google+ logo.png|thumb|لۆگۆی '''گووگڵ +''']] '''گووگڵ +''' یان '''گ+''' یەکێک بوو لە بەرھەمەکانی کۆمپانیای [[گووگڵ]]. '''گووگڵ +''' لە ٢٨ـی حوزەیرانی ساڵی [[٢٠١١]] بە فەرمی کرایەوە و لە ماوەی ساڵێکدا زۆرتر لە ٢٥٠ میلیۆن بەکارھێنەری ھەبوو ئەمەش بەپێی ئامارەکانی مانگی حوزەیرانی ساڵی [[٢٠١٢]]. گووگڵ پڵەس لە ساڵی ٢٠١٩دا بەھۆی چەند کێشەیەکەوە کۆتایی پێ ھێنرا. {{زانیاریدانی ماڵپەڕ | ناو = گووگڵ پڵەس | لۆگۆ = | وێنە = | جۆر = [[تۆڕی کۆمەڵایەتی]] | خاوەن = [[گووگڵ]] | دروستکەر = کۆمپانیای گووگڵ | بەستەر = [https://plus.google.com/ plus.google.com] | باری ئێستا = داخراوە | ڕێکەوتی دامەزراندن = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١١ | ڕێکەوتی داخستن = ٢ی نیسانی ٢٠١٩ }} '''گووگڵ پڵەس''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Google+) یان '''Google+''' [[تۆڕی کۆمەڵایەتی|تۆڕێکی کۆمەڵایەتی]] بوو کە لەلایەن کۆمپانیای [[گووگڵ]]ەوە خاوەندارێتی و بەڕێوەدەبرا. ئەم تۆڕە لە ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١١ دامەزرا بە ئامانجی کێبڕکێکردن لەگەڵ تۆڕە کۆمەڵایەتییە باڵادەستەکانی ئەو سەردەمە، بەتایبەتی [[فەیسبووک]] و [[تویتەر]]. سەرەڕای ئەوەی تۆڕەکە لە سەرەتادا گەشەکردنێکی خێرای بەخۆوە بینی و خاوەنی چەندین تایبەتمەندی داهێنەرانە بوو، بەڵام بەهۆی کەمیی چالاکیی بەکارهێنەران و ئاشکرابوونی چەند کەلێنێکی گەورەی ئاسایشییەوە، گووگڵ لە ٢ی نیسانی ٢٠١٩دا پلاتفۆرمەکەی بۆ بەکارهێنەرانی ئاسایی بە یەکجاری داخست. == مێژوو و پاشخان == گووگڵ پڵەس چوارەمین هەوڵی گەورەی کۆمپانیای گووگڵ بوو بۆ چوونە ناو بازاڕی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، پاش ئەزموونەکانی پێشووی وەک ئۆرکوت (Orkut)، گووگڵ فرێند کۆنێکت (Google Friend Connect)، و گووگڵ بەز (Google Buzz). گووگڵ وەبەرهێنانێکی زۆری لەم پڕۆژەیەدا کرد و بۆ خێراکردنی گەشەکەی، خزمەتگوزارییەکەی ڕاستەوخۆ بەستەوە بە بەرهەمەکانی دیکەی خۆیەوە وەک [[جیمەیڵ]] (Gmail) و [[یووتیووب]] (YouTube). ئەم ستراتیژییە وایکرد لە ماوەیەکی کورتدا سەدان ملیۆن هەژمار دروست بکرێن، بەڵام توێژینەوە سەربەخۆکان دەریانخست کە زۆرینەی ئەو هەژمارانە ناچالاک بوون. == تایبەتمەندییە سەرەکییەکان == گووگڵ پڵەس چەندین تایبەتمەندی ناوازەی پێشکەش کرد کە جیاواز بوون لە پلاتفۆرمەکانی تر: * '''بازنەکان (Circles):''' یەکێک بوو لە گرنگترین داهێنانەکانی تۆڕەکە، کە ڕێگەی بە بەکارهێنەران دەدا هاوڕێ و پەیوەندییەکانیان پۆلێن بکەن بۆ چەند گرووپێکی جیاواز (وەک: خێزان، هاوڕێیان، هاوپیشەکان). ئەمەش وای دەکرد کۆنترۆڵێکی تەواویان هەبێت لەسەر ئەوەی چ بابەتێک لەگەڵ چ کەسێک هاوبەش دەکەن. * '''هەنگاوتس (Hangouts):''' خزمەتگوزارییەکی ڤیدیۆ چات و پەیوەندی بوو کە ڕێگەی دەدا چەندین کەس لە یەک کاتدا بە ڤیدیۆ قسە بکەن. ئەم تایبەتمەندییە دواتر هێندە سەرکەوتوو بوو کە گووگڵ وەک ئەپڵیکەیشنێکی سەربەخۆ جیای کردەوە. * '''کۆمەڵگەکان (Communities):''' لە ساڵی ٢٠١٢ زیاد کرا، کە ڕێگەی بە بەکارهێنەران دەدا گرووپی تایبەت بە ئارەزوو و خولیا هاوبەشەکان دروست بکەن. * '''کۆکراوەکان (Collections):''' تایبەتمەندییەک بوو بۆ کۆکردنەوە و ڕێکخستنی بابەت و پۆستەکان بەپێی بابەت (وەک پینتەرێست)، کە بەکارهێنەران دەیانتوانی فۆڵۆوی بکەن. == ڕەخنەکان و شکست لە بازاڕدا == لە ڕوانگەی ڕۆژنامەوانی و شیکارییەوە، گووگڵ پڵەس ڕووبەڕووی چەندین ڕەخنەی ستراتیژی بووەوە. زۆرجار لەلایەن چاودێرانی تەکنەلۆجیاوە بە "شارۆچکەی تارمایی" ناودەبرا، چونکە سەرەڕای هەبوونی ژمارەیەکی زۆر لە هەژماری تۆمارکراو، تێکڕای کاتی بەسەرچوو لەلایەن بەکارهێنەرانەوە زۆر کەم بوو بەراورد بە [[فەیسبووک]]. هەروەها بڕیاری گووگڵ بۆ زۆرەملێکردنی بەکارهێنەرانی یووتیووب کە دەبێت هەژماری گووگڵ پڵەسیان هەبێت بۆ کۆمێنت نووسین، توڕەییەکی زۆری لێکەوتەوە و گووگڵ دواتر ناچار بوو ئەو بڕیارە هەڵبوەشێنێتەوە. == دزەکردنی زانیارییەکان و داخستن == قۆناغی کۆتایی گووگڵ پڵەس لە ساڵی ٢٠١٨ دەستی پێکرد، کاتێک ڕۆژنامەی ''وۆڵ ستریت جۆرناڵ'' ئاشکرای کرد کە کەلێنێکی ئاسایشی لە سیستەمی (API)ی تۆڕەکەدا هەبووە کە بووەتە هۆی ئاشکرابوونی زانیارییە کەسییەکانی سەدان هەزار بەکارهێنەر لە نێوان ساڵانی ٢٠١٥ بۆ ٢٠١٨. گەورەترین ڕەخنە لە گووگڵ ئەوە بوو کە سەرەتا هەوڵی شاردنەوەی ئەم هەواڵەی دا بۆ ئەوەی ڕووبەڕووی لێپرسینەوەی یاسایی نەبێتەوە. دوای ئاشکرابوونی کەلێنێکی ئاسایشیی دیکە لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠١٨ کە کاریگەری لەسەر ٥٢.٥ ملیۆن بەکارهێنەر هەبوو، کۆمپانیای گووگڵ بڕیاری خێراکردنی پرۆسەی داخستنی دا. لە ٢ی نیسانی ٢٠١٩، گووگڵ پڵەس بۆ بەکارهێنەرانی گشتی بە یەکجاری داخرا و سڕایەوە، تەنها وەک خزمەتگوزارییەکی ناوخۆیی بۆ کۆمپانیاکان (بە ناوی Google Currents) مایەوە، کە ئەویش دواتر جێگەی گیرایەوە. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://plus.google.com/ ماڵپەڕی +Google] * [https://docs.google.com/viewer?pid=explorer&srcid=0B6QxuhwXUoyEMmFEeXJua2VEWlE&docid=59e92a1ba5810bc33c317b6d157b0e95|43e7ab0ea20fb8bf0e8989ee40b8d743&chan=EgAAAKGf3XIjU5i7QK3qj26aBecIWHy4nIqda3XuklN9TFDH&a=v&rel=zip;z1;plusfinish+FINAL.pdf پەرتووکی گووگڵ پلەس بە زمانی کوردی]{{بەستەری مردوو|url=https://docs.google.com/viewer?pid=explorer&srcid=0B6QxuhwXUoyEMmFEeXJua2VEWlE&docid=59e92a1ba5810bc33c317b6d157b0e95%7C43e7ab0ea20fb8bf0e8989ee40b8d743&chan=EgAAAKGf3XIjU5i7QK3qj26aBecIWHy4nIqda3XuklN9TFDH&a=v&rel=zip%3Bz1%3Bplusfinish+FINAL.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}} {{تۆڕی کۆمەڵایەتی}} {{کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|Google+}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} qvcb5wdb4kfibxsram3woq76st9tfvf 1617643 1617606 2026-08-05T21:02:59Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617643 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێ سەرچاوە}} {{نوێکردنەوە}} }} [[پەڕگە:Google+ logo.png|thumb|لۆگۆی '''گووگڵ +''']] '''گووگڵ +''' یان '''گ+''' یەکێک بوو لە بەرھەمەکانی کۆمپانیای [[گووگڵ]]. '''گووگڵ +''' لە ٢٨ـی حوزەیرانی ساڵی [[٢٠١١]] بە فەرمی کرایەوە و لە ماوەی ساڵێکدا زۆرتر لە ٢٥٠ میلیۆن بەکارھێنەری ھەبوو ئەمەش بەپێی ئامارەکانی مانگی حوزەیرانی ساڵی [[٢٠١٢]]. گووگڵ پڵەس لە ساڵی ٢٠١٩دا بەھۆی چەند کێشەیەکەوە کۆتایی پێ ھێنرا. {{زانیاریدانی ماڵپەڕ | ناو = گووگڵ پڵەس | لۆگۆ = | وێنە = | جۆر = [[تۆڕی کۆمەڵایەتی]] | خاوەن = [[گووگڵ]] | دروستکەر = کۆمپانیای گووگڵ | بەستەر = [https://plus.google.com/ plus.google.com] | باری ئێستا = داخراوە | ڕێکەوتی دامەزراندن = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١١ | ڕێکەوتی داخستن = ٢ی نیسانی ٢٠١٩ }} '''گووگڵ پڵەس''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Google+) یان '''Google+''' [[تۆڕی کۆمەڵایەتی|تۆڕێکی کۆمەڵایەتی]] بوو کە لەلایەن کۆمپانیای [[گووگڵ]]ەوە خاوەندارێتی و بەڕێوەدەبرا. ئەم تۆڕە لە ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١١ دامەزرا بە ئامانجی کێبڕکێکردن لەگەڵ تۆڕە کۆمەڵایەتییە باڵادەستەکانی ئەو سەردەمە، بەتایبەتی [[فەیسبووک]] و [[تویتەر]]. سەرەڕای ئەوەی تۆڕەکە لە سەرەتادا گەشەکردنێکی خێرای بەخۆوە بینی و خاوەنی چەندین تایبەتمەندی داهێنەرانە بوو، بەڵام بەهۆی کەمیی چالاکیی بەکارهێنەران و ئاشکرابوونی چەند کەلێنێکی گەورەی ئاسایشییەوە، گووگڵ لە ٢ی نیسانی ٢٠١٩دا پلاتفۆرمەکەی بۆ بەکارهێنەرانی ئاسایی بە یەکجاری داخست. == مێژوو و پاشخان == گووگڵ پڵەس چوارەمین هەوڵی گەورەی کۆمپانیای گووگڵ بوو بۆ چوونە ناو بازاڕی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، پاش ئەزموونەکانی پێشووی وەک ئۆرکوت (Orkut)، گووگڵ فرێند کۆنێکت (Google Friend Connect)، و گووگڵ بەز (Google Buzz). گووگڵ وەبەرهێنانێکی زۆری لەم پڕۆژەیەدا کرد و بۆ خێراکردنی گەشەکەی، خزمەتگوزارییەکەی ڕاستەوخۆ بەستەوە بە بەرهەمەکانی دیکەی خۆیەوە وەک [[جیمەیڵ]] (Gmail) و [[یووتیووب]] (YouTube). ئەم ستراتیژییە وایکرد لە ماوەیەکی کورتدا سەدان ملیۆن هەژمار دروست بکرێن، بەڵام توێژینەوە سەربەخۆکان دەریانخست کە زۆرینەی ئەو هەژمارانە ناچالاک بوون. == تایبەتمەندییە سەرەکییەکان == گووگڵ پڵەس چەندین تایبەتمەندی ناوازەی پێشکەش کرد کە جیاواز بوون لە پلاتفۆرمەکانی تر: * '''بازنەکان (Circles):''' یەکێک بوو لە گرنگترین داهێنانەکانی تۆڕەکە، کە ڕێگەی بە بەکارهێنەران دەدا هاوڕێ و پەیوەندییەکانیان پۆلێن بکەن بۆ چەند گرووپێکی جیاواز (وەک: خێزان، هاوڕێیان، هاوپیشەکان). ئەمەش وای دەکرد کۆنترۆڵێکی تەواویان هەبێت لەسەر ئەوەی چ بابەتێک لەگەڵ چ کەسێک هاوبەش دەکەن. * '''هەنگاوتس (Hangouts):''' خزمەتگوزارییەکی ڤیدیۆ چات و پەیوەندی بوو کە ڕێگەی دەدا چەندین کەس لە یەک کاتدا بە ڤیدیۆ قسە بکەن. ئەم تایبەتمەندییە دواتر هێندە سەرکەوتوو بوو کە گووگڵ وەک ئەپڵیکەیشنێکی سەربەخۆ جیای کردەوە. * '''کۆمەڵگەکان (Communities):''' لە ساڵی ٢٠١٢ زیاد کرا، کە ڕێگەی بە بەکارهێنەران دەدا گرووپی تایبەت بە ئارەزوو و خولیا هاوبەشەکان دروست بکەن. * '''کۆکراوەکان (Collections):''' تایبەتمەندییەک بوو بۆ کۆکردنەوە و ڕێکخستنی بابەت و پۆستەکان بەپێی بابەت (وەک پینتەرێست)، کە بەکارهێنەران دەیانتوانی فۆڵۆوی بکەن. == ڕەخنەکان و شکست لە بازاڕدا == لە ڕوانگەی ڕۆژنامەوانی و شیکارییەوە، گووگڵ پڵەس ڕووبەڕووی چەندین ڕەخنەی ستراتیژی بووەوە. زۆرجار لەلایەن چاودێرانی تەکنەلۆجیاوە بە "شارۆچکەی تارمایی" ناودەبرا، چونکە سەرەڕای هەبوونی ژمارەیەکی زۆر لە هەژماری تۆمارکراو، تێکڕای کاتی بەسەرچوو لەلایەن بەکارهێنەرانەوە زۆر کەم بوو بەراورد بە [[فەیسبووک]]. هەروەها بڕیاری گووگڵ بۆ زۆرەملێکردنی بەکارهێنەرانی یووتیووب کە دەبێت هەژماری گووگڵ پڵەسیان هەبێت بۆ کۆمێنت نووسین، توڕەییەکی زۆری لێکەوتەوە و گووگڵ دواتر ناچار بوو ئەو بڕیارە هەڵبوەشێنێتەوە. == دزەکردنی زانیارییەکان و داخستن == قۆناغی کۆتایی گووگڵ پڵەس لە ساڵی ٢٠١٨ دەستی پێکرد، کاتێک ڕۆژنامەی ''وۆڵ ستریت جۆرناڵ'' ئاشکرای کرد کە کەلێنێکی ئاسایشی لە سیستەمی (API)ی تۆڕەکەدا هەبووە کە بووەتە هۆی ئاشکرابوونی زانیارییە کەسییەکانی سەدان هەزار بەکارهێنەر لە نێوان ساڵانی ٢٠١٥ بۆ ٢٠١٨. گەورەترین ڕەخنە لە گووگڵ ئەوە بوو کە سەرەتا هەوڵی شاردنەوەی ئەم هەواڵەی دا بۆ ئەوەی ڕووبەڕووی لێپرسینەوەی یاسایی نەبێتەوە. دوای ئاشکرابوونی کەلێنێکی ئاسایشیی دیکە لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠١٨ کە کاریگەری لەسەر ٥٢.٥ ملیۆن بەکارهێنەر هەبوو، کۆمپانیای گووگڵ بڕیاری خێراکردنی پرۆسەی داخستنی دا. لە ٢ی نیسانی ٢٠١٩، گووگڵ پڵەس بۆ بەکارهێنەرانی گشتی بە یەکجاری داخرا و سڕایەوە، تەنها وەک خزمەتگوزارییەکی ناوخۆیی بۆ کۆمپانیاکان (بە ناوی Google Currents) مایەوە، کە ئەویش دواتر جێگەی گیرایەوە. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://plus.google.com/ ماڵپەڕی +Google] * [https://docs.google.com/viewer?pid=explorer&srcid=0B6QxuhwXUoyEMmFEeXJua2VEWlE&docid=59e92a1ba5810bc33c317b6d157b0e95|43e7ab0ea20fb8bf0e8989ee40b8d743&chan=EgAAAKGf3XIjU5i7QK3qj26aBecIWHy4nIqda3XuklN9TFDH&a=v&rel=zip;z1;plusfinish+FINAL.pdf پەرتووکی گووگڵ پلەس بە زمانی کوردی]{{بەستەری مردوو|url=https://docs.google.com/viewer?pid=explorer&srcid=0B6QxuhwXUoyEMmFEeXJua2VEWlE&docid=59e92a1ba5810bc33c317b6d157b0e95%7C43e7ab0ea20fb8bf0e8989ee40b8d743&chan=EgAAAKGf3XIjU5i7QK3qj26aBecIWHy4nIqda3XuklN9TFDH&a=v&rel=zip%3Bz1%3Bplusfinish+FINAL.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}} {{تۆڕی کۆمەڵایەتی}} {{کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|Google+}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} [[پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠١١ لە کالیفۆڕنیا]] oz79kn6djtb2utlajbf0wq37dx5z03e 0 20031 1617479 1347115 2026-08-05T15:42:16Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617479 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} [[پەڕگە:Opera O.svg|thumb|لۆگۆی وێبگەڕی ئۆپێرا]] '''ئۆپێرا''' یەکێکە لە [[وێبگەڕ]]ە ناسراوەکان کە پەرەی پێدەدرێت لەلایەن نەرمەواڵەی ئۆپێرا(Opera Software)، کە ئەم نەرمەواڵەیە نزیکەی ٢٧٠ میلیۆن بەکارھێنەرە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.opera.com/press/releases/2012/06/11/ |سەردێڕ="Opera Software with over 270 million users worldwide" |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130123125153/http://www.opera.com/press/releases/2012/06/11/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەھەروەھا نەرمەواڵەی ئۆپێرا بە پڕۆگرامەداڕێژەری (++C) داڕێژراوە <ref>[http://www.lextrait.com/Vincent/implementations.html/ " دارێژڕاوە"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120718020917/http://www.lextrait.com/Vincent/implementations.html |date=١٨ی تەممووزی ٢٠١٢ }}</ref> ، وە ئەم نەرمەواڵەیە بە ٥١ زمانیش ساز کراوە <ref>[http://www.opera.com/download/languagefiles// " زمانەکان"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911201215/http://www.opera.com/download/languagefiles/ |date=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧ }}</ref> پشتگیری یان کار لەسەر سیستەمەکانی ویندۆز و [[مەک ئۆئێس]] و [[لینوکس]] دەکات بۆ کۆمپیوتەر وە بۆ تەختە بژمێر و مۆبایلی زیرەکیش پشتگیری ئایۆ ئێس و [[ئەندرۆید]] و سیمبیان و [[ویندۆز فۆن]] و بلاکبێری و مەیمۆ دەکات ، لەساڵی [[١٩٩٤]] تاوەکوو ئێستا ١٢ وەشانی وەشێنراوە. == ئۆپێرا مینی == ئۆپێرا مینی وێبگەڕێکی مۆبایلە. لەسەر مۆبایلەکانی iPhone و BlackBerry و ھەموو ئەو مۆبایلانە دەکات کە توانای کارپێکردنی پڕۆگرامەکانی J2MEیان ھەیە. یەکەم وەشانی Opera Mini لە تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٥ وەشێندرا. ئێستا زیاد لە ٥٠ ملیۆن مۆبایل بە ئۆپرا مینییەوە بڵاو دەکرێنەوە. لە تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ و دوای سێ ساڵ تەمەنی، زیاد لە ٢٠ ملیۆن بەکارھێنەری ھەبوو و ئێستاش بەپێی ماڵپەڕی statcounter.com %٢٥ی بازاری وێبگەڕی مۆبایلی داگیر کردووە. لە ساڵی ٢٠٠٩ ئۆپرا مینی وەشانێکی ڕەوانەی AppStore کرد بەڵام ئەپڵ بە بیانووی دووبارەیی کاری ئۆپرا مینی و بوونی وێبگەڕی سافاری لە ئایفۆن، ئۆپرا مینی ڕەدکرایەوە. مانگی ئازاری ٢٠١٠ ئەپڵ وەشانی ٥ی ئۆپرا مینیی ڕەوانەی AppStore کردەوە. ئەمجارەیان ١٢ی نیسانی ٢٠١٠ [[ئەپڵ]] داواکەی پەسەند کرد و ئێستا ئۆپرا مینی لەسەر سیستەمی کارگێڕیی ئایفۆن ئامادەیە بۆ داگرتن. وەشانی شەشەمی ئۆپرا مینی لە ٢٢ی ئازاری ٢٠١١ بڵاوکرایەوە بۆ ھەرسێ سیستەمی کارگێڕی سیمبیان، بلاکبێری لەگەڵ J2ME. ئەم وەشانە ھاوکات بوو لەگەڵ وەشانی Opera Mobile 11. == پەراوێزەکان == {{Reflist}} == سەرچاوەکان == * [http://www.chawg.org/wiki/Opera_Mini ئۆپێرا مینی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170705121647/http://chawg.org/wiki/Opera_Mini |date= ٥ی تەممووزی ٢٠١٧ }} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|دەیەی ١٩٩٠}} {{پۆلی کۆمنز|Opera (web browser)}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ١٩٩٦]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئۆپێرا]] [[پۆل:نەرمامێرەکان بە زمانی سی++]] [[پۆل:وێبگەڕەکان]] [[پۆل:تەلەنۆر]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ١٩٩٤]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ١٩٩٥]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە چین]] [[پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە نەرویژ]] rsa37pr2ggzpj5cyzw0ksp2fh8gnoy4 0 22390 1617745 1491184 2026-08-06T00:05:42Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617745 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدان بڕیارنامەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان |ژمارە = ١٠٦٥ |ڕێکەوت = ١٢ی تەمموزی |ساڵ ع= ١٩٩٦ |کۆبوونەوە = ٣٬٦٨٠ |کۆد =S/RES/1065 |بەڵگە =http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N96/173/21/PDF/N9617321.pdf?OpenElement |لەگەڵ =١٥ |بێ‌لایەن =٠ |دژ =٠ |لەمەڕ =تاوتوێکردنی بارودۆخی [[گورجستان]] |ئاکام = پەسند |ساڵ = 1996 |وێنە =Gagra colonnade.jpg |پانایی = 250px |تێبینی = }} '''بڕیارنامەی ١٠٦٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی''' [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] کە لە ڕێکەوتی [[١٢ی تەمموز]]ی [[١٩٩٦]]دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی [[گورجستان]]. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٦٨٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان =http://www.un.org/documents/scres.htm|سەردێڕ =کۆبوونەوەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان|بڵاوکەرەوە=[[ئەنجومەنی ئاسایش|SECURITY COUNCIL RESOLUTIONS]]|زمان= ئینگلیزی}}</ref> ==ئەمانەش ببینە== *[[ئەنجومەنی ئاسایش]] *[[پێرستی بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش]] ==پەراوێز== <references/> {{بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش ١٩٩٦}} {{بڕیارنامە-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ١٩٩٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:کێشەی ئەبخازیا و گورجستان]] [[پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش نەتەوە یەکگرتووەکانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ئەبخازیا لە ١٩٩٦]] [[پۆل:گورجستان لە ١٩٩٦]] [[پۆل:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمەڕ گورجستان]] 83ejtxw4gfobplm5z9pt7ktj40qsv26 4 25122 1617376 1561432 2026-08-05T12:22:24Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1617376 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''١٢:٢٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ٣٦٥١٩١ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ١٧٧٣٩٤ |- | [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || ٨٩١٠٣ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٦٨٩ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٥٥١٥ |- | [[Special:Contributions/EmausBot|EmausBot]] || ٤٢٦٦٣ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٢٨ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧٠٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٣٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Xqbot|Xqbot]] || ٢١٢٥٦ |- | [[Special:Contributions/SakuraBot|SakuraBot]] || ٢٠٦٤٠ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ١٩٤٨٥ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٢٨٠ |- | [[Special:Contributions/AlaaBot|AlaaBot]] || ١٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦٠٠٥ |- | [[Special:Contributions/MerlIwBot|MerlIwBot]] || ١٤٥١٢ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٤٤٥٠ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨٠ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٢٩٢٧ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١٠٩٩٩ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٣٣٥ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٩٩٨٨ |- | [[Special:Contributions/Addbot|Addbot]] || ٩١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٠٥٢ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Dexbot|Dexbot]] || ٨٤٩١ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٢٩ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٧٨٥٢ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٧٧٥١ |- | [[Special:Contributions/Legobot|Legobot]] || ٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/CdRBot|CdRBot]] || ٦٢٨٤ |- | [[Special:Contributions/Luckas-bot|Luckas-bot]] || ٦١١٧ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٤٩٩٥ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٨٤٢ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٧٥٣ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٥٧٢ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ٤١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٠٢٦ |- | [[Special:Contributions/WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || ٣٧١١ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || ٣٥٤٥ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/ZéroBot|ZéroBot]] || ٣٣٦٢ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٣٣٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٥٩ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Escarbot|Escarbot]] || ٢٧٢٢ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢٠٩ |- | [[Special:Contributions/ChuispastonBot|ChuispastonBot]] || ٢١٤٦ |- | [[Special:Contributions/TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || ٢١١٦ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ١٨٨٩ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٢ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٦٤٤ |- | [[Special:Contributions/MelancholieBot|MelancholieBot]] || ١٦٣٤ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/ElphiBot|ElphiBot]] || ١٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/TjBot|TjBot]] || ١٥٠٥ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/RedBot|RedBot]] || ١٤٢٠ |- | [[Special:Contributions/KamikazeBot|KamikazeBot]] || ١٣٩٩ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٥ |- | [[Special:Contributions/SieBot|SieBot]] || ١٣٣٩ |- | [[Special:Contributions/FoxBot|FoxBot]] || ١٣١٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/VolkovBot|VolkovBot]] || ١٢٩٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/タチコマ robot|タチコマ robot]] || ١٢٩٢ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٢ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٢٦ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٠٧٥ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ١٠٤٨ |} |} </center> </div> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] d38dlpvgk094dwl0emmvovud2i1ge3l 1617730 1617376 2026-08-06T00:03:15Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1617730 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ٣٦٥٢٢٧ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ١٧٧٣٩٤ |- | [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || ٨٩١٠٣ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٦٨٩ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٥٥٢١ |- | [[Special:Contributions/EmausBot|EmausBot]] || ٤٢٦٦٣ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٢٨ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧٠٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٣٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Xqbot|Xqbot]] || ٢١٢٥٦ |- | [[Special:Contributions/SakuraBot|SakuraBot]] || ٢٠٧٥٣ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ١٩٥٠٩ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٢٨٠ |- | [[Special:Contributions/AlaaBot|AlaaBot]] || ١٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦٠٠٥ |- | [[Special:Contributions/MerlIwBot|MerlIwBot]] || ١٤٥١٢ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٤٤٥٠ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨٠ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٢٩٣٠ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١٠٩٩٩ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٣٦٣ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٩٩٩١ |- | [[Special:Contributions/Addbot|Addbot]] || ٩١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٠٥٨ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Dexbot|Dexbot]] || ٨٤٩١ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٢٩ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٧٨٥٣ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٧٧٧٢ |- | [[Special:Contributions/Legobot|Legobot]] || ٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/CdRBot|CdRBot]] || ٦٢٨٦ |- | [[Special:Contributions/Luckas-bot|Luckas-bot]] || ٦١١٧ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٠١٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٨٤٢ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٧٥٣ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٥٧٢ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ٤١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٠٤٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || ٣٧١١ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || ٣٥٤٥ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/ZéroBot|ZéroBot]] || ٣٣٦٢ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٣٣٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٥٩ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Escarbot|Escarbot]] || ٢٧٢٢ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢٠٩ |- | [[Special:Contributions/ChuispastonBot|ChuispastonBot]] || ٢١٤٦ |- | [[Special:Contributions/TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || ٢١١٦ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ١٨٨٩ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٢ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٦٤٤ |- | [[Special:Contributions/MelancholieBot|MelancholieBot]] || ١٦٣٤ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/ElphiBot|ElphiBot]] || ١٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/TjBot|TjBot]] || ١٥٠٥ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/RedBot|RedBot]] || ١٤٢٠ |- | [[Special:Contributions/KamikazeBot|KamikazeBot]] || ١٣٩٩ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٥ |- | [[Special:Contributions/SieBot|SieBot]] || ١٣٣٩ |- | [[Special:Contributions/FoxBot|FoxBot]] || ١٣١٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/VolkovBot|VolkovBot]] || ١٢٩٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/タチコマ robot|タチコマ robot]] || ١٢٩٢ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٢ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٢٦ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٠٧٥ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ١٠٤٨ |} |} </center> </div> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] emtdeaj6xyu09lmu1ko844qp2vu4im0 4 25128 1617377 1561433 2026-08-05T12:22:34Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1617377 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''١٢:٢٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٦٨٩ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٥٥١٥ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٢٨ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧٠٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٣٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ١٩٤٨٥ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٢٨٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦٠٠٥ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٤٤٥٠ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨٠ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٢٩٢٧ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١٠٩٩٩ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٣٣٥ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٩٩٨٨ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٠٥٢ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٢٩ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٧٨٥٢ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٧٧٥١ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٤٩٩٥ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٨٤٢ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٧٥٣ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٥٧٢ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٠٢٦ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٥٩ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢٠٩ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٢ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٦٤٤ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٥ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٢ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٢٦ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٠٧٥ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ١٠٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١٠٢٨ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ١٠٠٥ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ٩٨٢ |- | [[Special:Contributions/ئاریا سالار|ئاریا سالار]] || ٩٦٤ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٩٦٠ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ٩٥٩ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٩٢٧ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٩١٤ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ٨٨٨ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ٨٧٣ |- | [[Special:Contributions/Rasan emprator page|Rasan emprator page]] || ٨٦٢ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٧٩٤ |- | [[Special:Contributions/Halvada|Halvada]] || ٧٨٥ |- | [[Special:Contributions/Qezwan|Qezwan]] || ٧٥٩ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٧٤٦ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ٧٣٧ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٧٢٥ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٧٢١ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ٦٨٠ |- | [[Special:Contributions/Qan4il|Qan4il]] || ٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Eyubm|Eyubm]] || ٦٣١ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٦٢٢ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٦٢٠ |- | [[Special:Contributions/Sako Nanakli|Sako Nanakli]] || ٦١٥ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/Rojhalatkurdistan|Rojhalatkurdistan]] || ٥٩٥ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٥٧٠ |- | [[Special:Contributions/شنەی ئازادی|شنەی ئازادی]] || ٥٥٧ |- | [[Special:Contributions/Barrazinji|Barrazinji]] || ٥٥٢ |- | [[Special:Contributions/د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] || ٥٤٨ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٥٤٤ |} |} </center> </div> [[پۆل:ئاماری ویکیپیدیا]] [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] gpp3q8mpisteops9e4wt3bzir03ukgm 1617732 1617377 2026-08-06T00:03:25Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1617732 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٦٨٩ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٥٥٢١ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٢٨ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧٠٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٣٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ١٩٥٠٩ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٢٨٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦٠٠٥ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٤٤٥٠ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨٠ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٢٩٣٠ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١٠٩٩٩ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٣٦٣ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٩٩٩١ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٠٥٨ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٢٩ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٧٨٥٣ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٧٧٧٢ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٠١٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٨٤٢ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٧٥٣ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٥٧٢ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٠٤٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٥٩ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢٠٩ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٢ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٦٤٤ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٥ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٢ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٢٦ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٠٧٥ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ١٠٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١٠٢٨ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ١٠٠٥ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ٩٨٢ |- | [[Special:Contributions/ئاریا سالار|ئاریا سالار]] || ٩٦٤ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٩٦٠ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ٩٥٩ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٩٢٧ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٩١٤ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ٨٨٨ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ٨٧٣ |- | [[Special:Contributions/Rasan emprator page|Rasan emprator page]] || ٨٦٢ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٨٠٢ |- | [[Special:Contributions/Halvada|Halvada]] || ٧٨٥ |- | [[Special:Contributions/Qezwan|Qezwan]] || ٧٥٩ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٧٤٦ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ٧٣٧ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٧٢٥ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٧٢١ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ٦٨٠ |- | [[Special:Contributions/Qan4il|Qan4il]] || ٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Eyubm|Eyubm]] || ٦٣١ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٦٢٢ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٦٢٠ |- | [[Special:Contributions/Sako Nanakli|Sako Nanakli]] || ٦١٥ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/Rojhalatkurdistan|Rojhalatkurdistan]] || ٥٩٥ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٥٧٠ |- | [[Special:Contributions/شنەی ئازادی|شنەی ئازادی]] || ٥٥٧ |- | [[Special:Contributions/Barrazinji|Barrazinji]] || ٥٥٢ |- | [[Special:Contributions/د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] || ٥٤٨ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٥٤٤ |} |} </center> </div> [[پۆل:ئاماری ویکیپیدیا]] [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] i77643jze40jxku30e4ify9vekoe3k2 0 27103 1617895 1345986 2026-08-06T10:55:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1617895 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئابوور''' یا '''ئابووری''' ({{بە ئینگلیزی|Economy}}) بریتییە لە [[بەرھەمھێنی|بەرھەمھێنان]]، [[دابەشکردن (ئابوورناسی)|بەشینەوە]] یان [[دانوستان (ئابوورناسی)|گۆڕێنەوە]] و، [[بەرخۆری|بەکاربردنی]] [[شتومەک|شمەک]] و [[ڕاژە (ئابوورناسی)|ڕاژە]] لە ناوچەیەکی جوگرافی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.businessdictionary.com/definition/economy.html |سەردێڕ=Businessdictionary - ئابوور چییە؟ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630182427/http://www.businessdictionary.com/definition/economy.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم پێناسەیەدا، شمەک و ڕاژە ڕادەدارن و، ئەو کارانەی کە لەسەریان دەکرێت (بەرھەمھێنان، بەشێنەوە، گۆڕێنەوە و، بەکاربردن) لەلایەن بریکارانی جیاجیاوە دەکرێن. بریکار دەتوانێت تاکەکەس بێت، [[ڕێکخراوە]] بێت، [[کاسبی|کاسبییەکی]] تایبەت بێت، یا تەنانەت [[حکوومەت]] بێت. ئابووری وڵاتان زور جار لە دوو [[کەرتی گشتی]] و [[کەرتی خۆوەندی]] پێکدێت لە ڕابردوو، وا دەزانرا کە تەنیا [[سەرچاوەی سروشتی|سەرچاوەگەلی سروشتی]]، کار و [[سەرمایە]] سنووری ئابوور دیاری دەکەن. لە وەھا ڕوانگەیەک [[تەکنۆلۆژیا]] (کە دەتوانێت پرۆسەکان ئۆتۆماتیک و خێراتر بکاتەوە و، ئەو بڕە پارەیە کە بۆ بەڕێوەبردنی کارەکان خەرج دەکرێت داشکێنێت) و [[نوێکاری]] (بەرھەمگەلی نوێ، بازاڕگەلی نوێ) لەبەرچاو نەگیرابوون. ئابووری ھەر ناوچەیەک ئاکامی کۆمەڵێک پێواژۆیە و بەستراوەتەوە بە چاند، مێژوو، پەروەردە، گەشەی تەکنۆلۆژیایی، ڕێکخراویی کۆمەڵایەتی، پێکھاتەی سیاسی و، سیستەمی یاساییی ناوچەکەوە، ھەروەھا [[جوگرافیا]]، سەرچاوە سروشتییەکان و، [[ژینگەناسی|ژینگەناسیش]] لە ھۆکارگەلی سەرەکین. کۆی ئەم ھۆکارانە پێکھێنەری ئەو بەستێن و ھەلومەرجەن کە ئابوور تێیدا کار دەکات. == وشەڕەتناسی == چەند تێبینییەک لەسەر ڕەگ و ڕیشەی وشەی ئابوور ھەیە. [[ویکیفەرھەنگ]] پێی وایە ئابوور لە «عبور»ی عەرەبی کەوتووەتەوە.<ref>[//ku.wiktionary.org/wiki/abor abor لە ویکیفەرھەنگدا]</ref> [[عەلی نانەوازادە]] دەڵێت لەوانەیە ئابوور و «ئاپوریشن»ی [[زمانی پاڵەوی|پاڵەوی]] بە مانای بەرھەم و داھات ھاوڕیشە بن.<ref>فەرھەنگی ھەرمان، بەرگی یەکەم، لاپەڕەی ٣٧.</ref> ئابۆری=ئا+بۆری a+borî ئابۆری بەواتای کەرستە و پێویستی بووراندن (ی ژیان) دێت. == ئەمانەش ببینە == * [[ئابوورناسی]] == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|کۆمەڵگا|مێژوو|وڵاتەکان|کۆمپانیا|تەکنۆلۆژیا|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Economy}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئابوورەکان|*]] [[پۆل:ئابوورناسی]] [[پۆل:سیستەمە ئابوورییەکان|سیستەمە ئابوورییەکان]] [[پۆل:بابەتە سەرەکییەکان]] mps9129plhoc9gps7xhulaayu260iyd 1617929 1617895 2026-08-06T11:03:20Z 1silent scientist 51740 /* وشەڕەتناسی */ 1617929 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئابوور''' یا '''ئابووری''' ({{بە ئینگلیزی|Economy}}) بریتییە لە [[بەرھەمھێنی|بەرھەمھێنان]]، [[دابەشکردن (ئابوورناسی)|بەشینەوە]] یان [[دانوستان (ئابوورناسی)|گۆڕێنەوە]] و، [[بەرخۆری|بەکاربردنی]] [[شتومەک|شمەک]] و [[ڕاژە (ئابوورناسی)|ڕاژە]] لە ناوچەیەکی جوگرافی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.businessdictionary.com/definition/economy.html |سەردێڕ=Businessdictionary - ئابوور چییە؟ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630182427/http://www.businessdictionary.com/definition/economy.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم پێناسەیەدا، شمەک و ڕاژە ڕادەدارن و، ئەو کارانەی کە لەسەریان دەکرێت (بەرھەمھێنان، بەشێنەوە، گۆڕێنەوە و، بەکاربردن) لەلایەن بریکارانی جیاجیاوە دەکرێن. بریکار دەتوانێت تاکەکەس بێت، [[ڕێکخراوە]] بێت، [[کاسبی|کاسبییەکی]] تایبەت بێت، یا تەنانەت [[حکوومەت]] بێت. ئابووری وڵاتان زور جار لە دوو [[کەرتی گشتی]] و [[کەرتی خۆوەندی]] پێکدێت لە ڕابردوو، وا دەزانرا کە تەنیا [[سەرچاوەی سروشتی|سەرچاوەگەلی سروشتی]]، کار و [[سەرمایە]] سنووری ئابوور دیاری دەکەن. لە وەھا ڕوانگەیەک [[تەکنۆلۆژیا]] (کە دەتوانێت پرۆسەکان ئۆتۆماتیک و خێراتر بکاتەوە و، ئەو بڕە پارەیە کە بۆ بەڕێوەبردنی کارەکان خەرج دەکرێت داشکێنێت) و [[نوێکاری]] (بەرھەمگەلی نوێ، بازاڕگەلی نوێ) لەبەرچاو نەگیرابوون. ئابووری ھەر ناوچەیەک ئاکامی کۆمەڵێک پێواژۆیە و بەستراوەتەوە بە چاند، مێژوو، پەروەردە، گەشەی تەکنۆلۆژیایی، ڕێکخراویی کۆمەڵایەتی، پێکھاتەی سیاسی و، سیستەمی یاساییی ناوچەکەوە، ھەروەھا [[جوگرافیا]]، سەرچاوە سروشتییەکان و، [[ژینگەناسی|ژینگەناسیش]] لە ھۆکارگەلی سەرەکین. کۆی ئەم ھۆکارانە پێکھێنەری ئەو بەستێن و ھەلومەرجەن کە ئابوور تێیدا کار دەکات. == وشەڕەتناسی == چەند تێبینییەک لەسەر ڕەگ و ڕیشەی وشەی ئابوور ھەیە. [[ویکیفەرھەنگ]] پێی وایە ئابوور لە «عبور»ی عەرەبی کەوتووەتەوە.<ref>[//ku.wiktionary.org/wiki/abor abor لە ویکیفەرھەنگدا]</ref> [[عەلی نانەوازادە]] دەڵێت لەوانەیە ئابوور و «ئاپوریشن»ی [[زمانی پاڵەوی|پاڵەوی]] بە مانای بەرھەم و داھات ھاوڕیشە بن.<ref>فەرھەنگی ھەرمان، بەرگی یەکەم، لاپەڕەی ٣٧.</ref> ئابۆری=ئا+بۆری a+borî ئابووری بەواتای کەرستە و پێویستی بووراندن (ی ژیان) دێت. == خوێندنەکان == خوێندنی ئابووری بە نزیکەیی دابەش دەبێت بۆ سەر [[ماکرۆئابووری]] و [[مایکرۆئابووری]].<ref>{{cite book |last1=Varian |first1=Hal R. |title=The New Palgrave Dictionary of Economics |year=1987 |isbn=978-1349951215 |pages=1–5 |chapter=Microeconomics |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |doi=10.1057/978-1-349-95121-5_1212-1}}</ref> ئەمڕۆ، مەودای بوارەکانی خوێندن کە لە ئابووری دەکۆڵنەوە لە دەوری [[زانستی کۆمەڵایەتی]]ی ئابووریدا دەخولێنەوە،<ref>{{cite book |last1=Krugman |first1=Paul |title=Economics |last2=Wells |first2=Robin |date=2012 |publisher=Worth Publishers |isbn=978-1464128738 |edition=3rd |page=2 |author-link=Paul Krugman}}</ref><ref>{{Cite book |last=Backhouse |first=Roger |title=The Penguin history of economics |date=2002 |isbn=0140260420 |location=London |publisher=[[Penguin Books]] |oclc=59475581 |quote=The boundaries of what constitutes economics are further blurred by the fact that economic issues are analysed not only by 'economists' but also by historians, geographers, ecologists, management scientists, and engineers. }}</ref> بەڵام ڕەنگە [[کۆمەڵناسیی ئابووری|کۆمەڵناسی]]،<ref name="press.princeton.edu">{{cite book |last=Swedberg |first=Richard |title=Principles of Economic Sociology |publisher=[[Princeton University Press]] |year=2003 |isbn=978-1400829378 |pages=1–31 |chapter=The Classics in Economic Sociology |chapter-url=http://assets.press.princeton.edu/chapters/s7525.pdf |access-date=July 30, 2022 |archive-date=May 20, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520225128/http://assets.press.princeton.edu/chapters/s7525.pdf |url-status=live}}</ref> [[مێژووی ئابووری|مێژوو]]،<ref>{{cite book |last1=Blum |first1=Matthias |title=Introduction, or Why We Started This Project |last2=Colvin |first2=Christopher L. |date=2018 |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3319965680 |editor-last=Blum |editor-first=Matthias |series=Palgrave Studies in Economic History |pages=1–10 |language=en |doi=10.1007/978-3-319-96568-0_1 |editor2-last=Colvin |editor2-first=Christopher L.}}</ref> [[مرۆڤناسیی ئابووری|مرۆڤناسی]]،<ref>{{Cite book |last=Chibnik |first=Michael |url= |title=Anthropology, Economics, and Choice |date=2011 |publisher=[[University of Texas Press]] |isbn=978-0292735354 |location=Austin |oclc=773036705}}</ref> و [[جوگرافیای ئابووری|جوگرافیا]]ش بگرێتەوە.<ref>{{Cite book |last1=Clark |first1=Gordon L. |url=https://books.google.com/books?id=TzZ_oByXYhkC&q=%22Economic+geography%22 |title=The Oxford Handbook of Economic Geography |last2=Feldman |first2=Maryann P. |last3=Gertler |first3=Meric S. |last4=Williams |first4=Kate |date=2003-07-10 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0199250837 |language=en |access-date=July 30, 2022 |archive-date=August 1, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801071839/https://books.google.com/books?id=TzZ_oByXYhkC&printsec=frontcover&dq=%22Economic+geography%22&source=bl&ots=x1w8qTXGFi&sig=DTOZmshfo7muaRlt3ifaAT8Fj5E&hl=en&ei=MEWeS9f5JYP68Aa5g4S7Cg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CB0Q6AEwAw |url-status=live |via=[[Google Books]]}}</ref> بوارە پراکتیکییەکان کە ڕاستەوخۆ پەیوەندییان بە چالاکییەکانی مرۆڤەوە ھەیە و بە گشتی لە خۆگرتەی [[بەرھەمھێنان (ئابووری)|بەرھەمھێنان]]، [[دابەشکردن (ئابووری)|دابەشکردن]]، [[بازرگانی|ئاڵوگۆڕ]]، و [[بەکارھێنان (ئابووری)|بەکارھێنان]]ی [[کاڵا و خزمەتگوزارییەکان]]ن، بریتین لە [[ئابووریی بازرگانی|بازرگانی]]،<ref>{{Cite book |last=Dielman |first=Terry E. |title=Applied regression analysis for business and economics |date=2001 |publisher=Duxbury/Thomson Learning |isbn=0534379559 |oclc=44118027}}</ref> [[ئەندازیاریی ئابووری|ئەندازیاری]]،<ref name="Dharmaraj2010">{{Cite book |last=Dharmaraj |first=E. |title=Engineering Economics |date=2010 |publisher=Himalaya Publishing House |isbn=978-9350432471 |location=Mumbai |oclc=1058341272}} <!--original citation mismatched publisher and year for 1st and 2nd(rev.) editions, so confirmation needed which is being cited --></ref> [[ڕامیاریی ئابووری|حکوومەت]]،<ref>{{Cite book |last=King |first=David |title=Fiscal Tiers: the economics of multi-level government |date=2018 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1138648135 |oclc=1020440881}}</ref> و [[ئابووریی تەندروستی|چاودێریی تەندروستی]].<ref>{{Cite journal |last=Tarricone |first=Rosanna |date=2006 |title=Cost-of-illness analysis |journal=Health Policy |language=en |volume=77 |issue=1 |pages=51–63 |doi=10.1016/j.healthpol.2005.07.016 |pmid=16139925}}</ref> ماکرۆئابووری لەسەر ئاستی ناوچەیی و نیشتمانی لێکۆڵینەوەی لەسەر دەکرێت، و شیکارییە باوەکان بریتین لە داھات و بەرھەمھێنان، پارە، نرخەکان، دامەزراندن، بازرگانیی نێونەتەوەیی، و بابەتەکانی تر.<ref>{{cite book |chapter=Jordan, the Geographic and Economic Potential |date=2014-10-30 |chapter-url=http://dx.doi.org/10.4324/9781315745169-14 |title=The Economic Development of Jordan (RLE Economy of Middle East) |pages=84–114 |access-date=2023-05-01 |publisher=[[Routledge]] |doi=10.4324/9781315745169-14 |doi-broken-date=July 12, 2025 |isbn=978-1315745169}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ئابوورناسی]] == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|کۆمەڵگا|مێژوو|وڵاتەکان|کۆمپانیا|تەکنۆلۆژیا|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Economy}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئابوورەکان|*]] [[پۆل:ئابوورناسی]] [[پۆل:سیستەمە ئابوورییەکان|سیستەمە ئابوورییەکان]] [[پۆل:بابەتە سەرەکییەکان]] np2vlkgz25q06s3lkb80mn2mbyk1hut 0 33904 1617713 1516660 2026-08-05T23:58:02Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617713 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = میرسەیی | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = دێ | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | جۆری_دابەشکراو = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو = [[پارێزگای کوردستان|کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[سەقز (شارستان)|سەقز]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی زێویە|زێویە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[گوندستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[گوندستانی کوڵتەپە|کوڵتەپە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١١٣ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] ([[شافعی]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = }} '''میرسەیی''' (Mîrseyî، {{بە فارسی|میرسعید}}) دێیەکە لە [[ناوچەی زێویە]]ی [[سەقز (شارستان)|شارستانی سەقز]]. ژمارەی دانیشتووانی لە [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران|سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦]]دا ١١٣ کەس لە ٢٠ بنەماڵەدا بووە. ==ئەمانەش ببینە== * [[گوندستانی کوڵتەپە]] [[ناوچەی زێویە]] * [[سەقز (شارستان)|شارستانی سەقز]] {{شارستانی سەقز}} {{سەقز-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەقز]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی سەقز]] m2gxc5qiuhtpnsgmbmb6gr65pt5ug5m 10 34628 1617321 324934 2026-08-05T12:05:25Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617321 wikitext text/x-wiki {{userbox | border-c = blue | id = CA | id-c = blue | id-fc = {{{id-fc|white}}} | id-s = {{{5|{{{id-s|14}}}}}} | info = <div style="text-align:center;">This user uses<br>'''[[Canadian_English#Spelling_and_dictionaries|Canadian English spelling]]'''.</div> | info-c = white | info-fc = {{{info-fc|black}}} | info-s = {{{info-s|8}}} | usercategory = User en-ca | nocat = {{{nocat|}}} }} <noinclude><div style="clear: both"></div> See also: *[[Template:User American English]] *[[Template:User American English:Passive]] *[[User:Asarlaí/Userbox American English spelling]] *[[Template:User US language deterioration]] *[[Template:User Oxford Spelling]] [[پۆل:داڕێژەکانی User en]] </noinclude> agetpyx92txq4jyqhimz3soo2elkhp3 0 37145 1617414 1392476 2026-08-05T15:00:42Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617414 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Uchkuduk 1983.jpg|وێنۆک|ئوچقودوق ۱۹٨۳]] '''ئوچقودوق''' ({{بە ئۆزبەکی|Учқудуқ|Uchquduq}}) شارێکە لە پارێزگای [[نەڤایی (پارێزگا)|نەڤایی]] لە وڵاتی [[ئۆزبەکستان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی [[٢٠١٠]]دا ٣٥٫٤٢٣ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The largest cities in Uzbekistan, ranked by population|ناونیشان=http://population.mongabay.com/population/Uzbekistan|بڵاوکەرەوە=mongabay.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|زمان= ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Uzbekistan: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1337745929&lng=de&des=wg&geo=-225&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&men=gcis&lng=en|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|زمان=ئینگلیزی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20121205010305/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1337745929&lng=de&des=wg&geo=-225&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&men=gcis&lng=en|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمەش ببینە == * [[پێرستی شارەکانی ئۆزبەکستان]] == سەرچاوەکان == <references/> {{شارەکانی ئۆزبەکستان}} {{ئۆزبەکستان-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Uchkuduk}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای نەڤایی]] [[پۆل:شارەکانی ئۆزبەکستان]] [[پۆل:شارە داخراوەکان]] t5qorwl3k00764n8ufevp2r1wl8ucc2 1 37422 1617549 1460293 2026-08-05T18:26:35Z Zemen 40346 /* ئینگلی */ بەشی نوێ 1617549 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) at44ef3zl7pswxysbz4ae0bm3u3wmw7 1617550 1617549 2026-08-05T18:29:55Z حوسێن 42516 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617550 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 8430ius5r79jbpovz57atxgzyvbd2c0 1617562 1617550 2026-08-05T18:37:01Z Zemen 40346 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617562 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) dmusuo5x9alxbrh45z6gcgei1v5htgz 1617563 1617562 2026-08-05T18:38:28Z Zemen 40346 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617563 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 9pb4yex9l1sa9gbps2f2qobcaeapn4c 1617565 1617563 2026-08-05T18:50:12Z حوسێن 42516 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617565 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) d6we8uj1k3g7cpwcudi62bqlmpqjm3i 1617570 1617565 2026-08-05T18:57:52Z Zemen 40346 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617570 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 84cu62y15d64ur0v558dfs7li9i99jh 1617574 1617570 2026-08-05T19:14:52Z حوسێن 42516 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617574 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) tmovqaab7v7275q2vmi0o5uashidk66 1617577 1617574 2026-08-05T19:30:42Z Zemen 40346 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617577 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر قبوڵی دەکەی من نازناوی «سوارچاکی چەواشەکاریت» پێ دەدەم، تکایە ئەو شانازییە ڕەت مەکەرەوە... لەو کتێبە بیست و شەش دانە سەرچاوەی بەس فەرھەنگ ئاماژەیان پێ دراوە، بێجگە لە دەیان سەرچاوەکانی تریش. چۆن ئەوەندە بە ئاسانی بێ ئەوەی کتێبەکەت چاو لێ کردبێ دەتوانی ئەو قسە بێ مەعنایانە بنووسی؟ وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟! وەرەوە ھۆش خۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) qxh7m27ru7uh9d4uz93z0bbdxq80vm2 1617581 1617577 2026-08-05T19:39:27Z حوسێن 42516 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617581 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر قبوڵی دەکەی من نازناوی «سوارچاکی چەواشەکاریت» پێ دەدەم، تکایە ئەو شانازییە ڕەت مەکەرەوە... لەو کتێبە بیست و شەش دانە سەرچاوەی بەس فەرھەنگ ئاماژەیان پێ دراوە، بێجگە لە دەیان سەرچاوەکانی تریش. چۆن ئەوەندە بە ئاسانی بێ ئەوەی کتێبەکەت چاو لێ کردبێ دەتوانی ئەو قسە بێ مەعنایانە بنووسی؟ وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟! وەرەوە ھۆش خۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کام لە ئەو سەرچاوانە باسی ئەوە دەکەن کە لە کوردی دا ئینگلی بە English وتراوە؟ دایبنێ تا بیبینین. بۆ « وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟!»، من دەبێ وات پێ بڵێم و ھاتم وات پێ بڵێم، بەڵام نەتھێشت! ::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] خۆتان کارەکانی دەبینن، بە تەما نین شتێکی پێ بڵێین؟ بە کەیفی خۆی خراپەکاری دەکا و قسە بە بەکارھێنەکان دەکا. ویکیپیدیا ئاوھای لێ ھاتووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) qy5yqevsxswvhpyhc13h9ko34ukuawi 1617584 1617581 2026-08-05T19:45:47Z Pirehelokan 5097 بڕیار دەربارەی ئینگلی/ئینگلیزی 1617584 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر قبوڵی دەکەی من نازناوی «سوارچاکی چەواشەکاریت» پێ دەدەم، تکایە ئەو شانازییە ڕەت مەکەرەوە... لەو کتێبە بیست و شەش دانە سەرچاوەی بەس فەرھەنگ ئاماژەیان پێ دراوە، بێجگە لە دەیان سەرچاوەکانی تریش. چۆن ئەوەندە بە ئاسانی بێ ئەوەی کتێبەکەت چاو لێ کردبێ دەتوانی ئەو قسە بێ مەعنایانە بنووسی؟ وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟! وەرەوە ھۆش خۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کام لە ئەو سەرچاوانە باسی ئەوە دەکەن کە لە کوردی دا ئینگلی بە English وتراوە؟ دایبنێ تا بیبینین. بۆ « وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟!»، من دەبێ وات پێ بڵێم و ھاتم وات پێ بڵێم، بەڵام نەتھێشت! ::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] خۆتان کارەکانی دەبینن، بە تەما نین شتێکی پێ بڵێین؟ بە کەیفی خۆی خراپەکاری دەکا و قسە بە بەکارھێنەکان دەکا. ویکیپیدیا ئاوھای لێ ھاتووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}{{وب|Zemen}} وشەی ئینگلیم لە لیدی وتارەکە لابرد چون سەرچاوەم بۆ نیە. ئەگەر پێت وایە من هەڵەم، تکایە دوو فەرهەنگ وەک سەرچاوە دابنێ بۆی. ئەگەر چەند سەرچاوەی بڕواپێکراوی دووەمییەت لا نیە (وەک فەرهەنگی بڕواپێکراو) و لات وایە گرنگە لە وتارەکەدا ببێ. دەتوانی لە داڕێژەکەدا یان لە شوێنێکیتردا ئاماژە بە ناوەکانی تری بکەی وەک ئینگلیسی و.... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) fqqwmkb6fnzwtcid7bjpyfrkfuwexow 1617586 1617584 2026-08-05T19:50:34Z Zemen 40346 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617586 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر قبوڵی دەکەی من نازناوی «سوارچاکی چەواشەکاریت» پێ دەدەم، تکایە ئەو شانازییە ڕەت مەکەرەوە... لەو کتێبە بیست و شەش دانە سەرچاوەی بەس فەرھەنگ ئاماژەیان پێ دراوە، بێجگە لە دەیان سەرچاوەکانی تریش. چۆن ئەوەندە بە ئاسانی بێ ئەوەی کتێبەکەت چاو لێ کردبێ دەتوانی ئەو قسە بێ مەعنایانە بنووسی؟ وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟! وەرەوە ھۆش خۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کام لە ئەو سەرچاوانە باسی ئەوە دەکەن کە لە کوردی دا ئینگلی بە English وتراوە؟ دایبنێ تا بیبینین. بۆ « وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟!»، من دەبێ وات پێ بڵێم و ھاتم وات پێ بڵێم، بەڵام نەتھێشت! ::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] خۆتان کارەکانی دەبینن، بە تەما نین شتێکی پێ بڵێین؟ بە کەیفی خۆی خراپەکاری دەکا و قسە بە بەکارھێنەکان دەکا. ویکیپیدیا ئاوھای لێ ھاتووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] واتا ئەوە تۆ نەبووی کە منی بە دووڕوو و درۆزن [[وتووێژ:یوکلییەیدێس|لێرە]] بانگ کردوە؟! خۆ لێدوانەکان زیندوون، دەتوانن ھەڵسوکەوتەکانت ببینن، چۆن دەقی سەرچاوەدارت سڕیوەتەوە بێ وتووێژ و چۆن بێ یەکلابوونەوەی وتووێژ حسابت بۆ ھیچ کەس و یاسایەک نەکردوە و ناوت گواستوەتەوە. ناتوانی بێ تاگ کردنی بەڕێوەبەرێک لێدوان بنووسیت، چونکە ئەو جورئەتەت نییە بەرامبەرم بوەستیت، بۆیە ناچار دەکەویە تاگ کردنی بەڕێوەبەر. ئێستا کە ڕوونم کردەوە چۆن ئەو کتێبە بڕواپێکراوە، بەتەمای ئەو سەرچاوەیەی کە کتێبەکە کردویەتیە سەرچاوە بۆتی پوختە بکەم؟ حاڵی حازر کە زانیت ھەڵەت کردوە کەوتیتە ئەوەی بڵێی قسەی پێ گوتوم!! کەسانی وەک تۆ بێجگە لە داغان کردنی کۆمەڵگەکەمان سودی تریان نییە. بەداخەوەم بۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}{{وب|Zemen}} وشەی ئینگلیم لە لیدی وتارەکە لابرد چون سەرچاوەم بۆ نیە. ئەگەر پێت وایە من هەڵەم، تکایە دوو فەرهەنگ وەک سەرچاوە دابنێ بۆی. ئەگەر چەند سەرچاوەی بڕواپێکراوی دووەمییەت لا نیە (وەک فەرهەنگی بڕواپێکراو) و لات وایە گرنگە لە وتارەکەدا ببێ. دەتوانی لە داڕێژەکەدا یان لە شوێنێکیتردا ئاماژە بە ناوەکانی تری بکەی وەک ئینگلیسی و.... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) m17jgr9wa128csioeh42fs8xmtg5l0x 1617587 1617586 2026-08-05T19:57:55Z Zemen 40346 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617587 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر قبوڵی دەکەی من نازناوی «سوارچاکی چەواشەکاریت» پێ دەدەم، تکایە ئەو شانازییە ڕەت مەکەرەوە... لەو کتێبە بیست و شەش دانە سەرچاوەی بەس فەرھەنگ ئاماژەیان پێ دراوە، بێجگە لە دەیان سەرچاوەکانی تریش. چۆن ئەوەندە بە ئاسانی بێ ئەوەی کتێبەکەت چاو لێ کردبێ دەتوانی ئەو قسە بێ مەعنایانە بنووسی؟ وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟! وەرەوە ھۆش خۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کام لە ئەو سەرچاوانە باسی ئەوە دەکەن کە لە کوردی دا ئینگلی بە English وتراوە؟ دایبنێ تا بیبینین. بۆ « وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟!»، من دەبێ وات پێ بڵێم و ھاتم وات پێ بڵێم، بەڵام نەتھێشت! ::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] خۆتان کارەکانی دەبینن، بە تەما نین شتێکی پێ بڵێین؟ بە کەیفی خۆی خراپەکاری دەکا و قسە بە بەکارھێنەکان دەکا. ویکیپیدیا ئاوھای لێ ھاتووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] واتا ئەوە تۆ نەبووی کە منی بە دووڕوو و درۆزن [[وتووێژ:یوکلییەیدێس|لێرە]] بانگ کردوە؟! خۆ لێدوانەکان زیندوون، دەتوانن ھەڵسوکەوتەکانت ببینن، چۆن دەقی سەرچاوەدارت سڕیوەتەوە بێ وتووێژ و چۆن بێ یەکلابوونەوەی وتووێژ حسابت بۆ ھیچ کەس و یاسایەک نەکردوە و ناوت گواستوەتەوە. ناتوانی بێ تاگ کردنی بەڕێوەبەرێک لێدوان بنووسیت، چونکە ئەو جورئەتەت نییە بەرامبەرم بوەستیت، بۆیە ناچار دەکەویە تاگ کردنی بەڕێوەبەر. ئێستا کە ڕوونم کردەوە چۆن ئەو کتێبە بڕواپێکراوە، بەتەمای ئەو سەرچاوەیەی کە کتێبەکە کردویەتیە سەرچاوە بۆتی پوختە بکەم؟ حاڵی حازر کە زانیت ھەڵەت کردوە کەوتیتە ئەوەی بڵێی قسەی پێ گوتوم!! کەسانی وەک تۆ بێجگە لە داغان کردنی کۆمەڵگەکەمان سودی تریان نییە. بەداخەوەم بۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}{{وب|Zemen}} وشەی ئینگلیم لە لیدی وتارەکە لابرد چون سەرچاوەم بۆ نیە. ئەگەر پێت وایە من هەڵەم، تکایە دوو فەرهەنگ وەک سەرچاوە دابنێ بۆی. ئەگەر چەند سەرچاوەی بڕواپێکراوی دووەمییەت لا نیە (وەک فەرهەنگی بڕواپێکراو) و لات وایە گرنگە لە وتارەکەدا ببێ. دەتوانی لە داڕێژەکەدا یان لە شوێنێکیتردا ئاماژە بە ناوەکانی تری بکەی وەک ئینگلیسی و.... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ببورە، بەڵێ ھەڵەیت. لەو کتێبەی ئاماژەم پێ داوە، ئاماژەی بە دوو جێگا کردوە لەبارەی ئینگلی: ١، مێژووی زمان، نووسینی توورە یانسۆن، وەرگێڕانی نووری کەریم، ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند. ٢، ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا. جا ئەکرێ بشڵێم، بۆ دەبێ فەرھەنگ بێ؟ کێ وتی فەرھەنگ نەبێ نابێ؟ نووسەرێک (کە خۆی بە زمانزان لە قەڵەم داوە) لە کتێبەکەی خۆی یەک بەشی تایبەت کردوە تەنیا بە وشەی ئینگلی، واتە ئەمە ناخوا و فەرھەنگێک کە بە یەک دوو ڕستە باسی وشەیەکی کردبێ دەیخوا؟ بیرم نایە کام وتارە بوو، بەڵام دڵنیام Aza بوو ڕۆمانێکی مەریوان وریا قانعی ھێنابووەوە و دەیوت ئەوە سەرچاوەکەمە، بۆ لیدی وتاریش نا، بۆ '''ناوی وتار'''! ئێستا ئەمە بووەتە کێشەکەی سەرەکیتان؟ حاڵم بە حاڵتان نەبێ. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) a004iqv3j6stfkxcl92s4upp31mmziw 1617589 1617587 2026-08-05T20:00:30Z حوسێن 42516 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617589 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر قبوڵی دەکەی من نازناوی «سوارچاکی چەواشەکاریت» پێ دەدەم، تکایە ئەو شانازییە ڕەت مەکەرەوە... لەو کتێبە بیست و شەش دانە سەرچاوەی بەس فەرھەنگ ئاماژەیان پێ دراوە، بێجگە لە دەیان سەرچاوەکانی تریش. چۆن ئەوەندە بە ئاسانی بێ ئەوەی کتێبەکەت چاو لێ کردبێ دەتوانی ئەو قسە بێ مەعنایانە بنووسی؟ وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟! وەرەوە ھۆش خۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کام لە ئەو سەرچاوانە باسی ئەوە دەکەن کە لە کوردی دا ئینگلی بە English وتراوە؟ دایبنێ تا بیبینین. بۆ « وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟!»، من دەبێ وات پێ بڵێم و ھاتم وات پێ بڵێم، بەڵام نەتھێشت! ::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] خۆتان کارەکانی دەبینن، بە تەما نین شتێکی پێ بڵێین؟ بە کەیفی خۆی خراپەکاری دەکا و قسە بە بەکارھێنەکان دەکا. ویکیپیدیا ئاوھای لێ ھاتووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] واتا ئەوە تۆ نەبووی کە منی بە دووڕوو و درۆزن [[وتووێژ:یوکلییەیدێس|لێرە]] بانگ کردوە؟! خۆ لێدوانەکان زیندوون، دەتوانن ھەڵسوکەوتەکانت ببینن، چۆن دەقی سەرچاوەدارت سڕیوەتەوە بێ وتووێژ و چۆن بێ یەکلابوونەوەی وتووێژ حسابت بۆ ھیچ کەس و یاسایەک نەکردوە و ناوت گواستوەتەوە. ناتوانی بێ تاگ کردنی بەڕێوەبەرێک لێدوان بنووسیت، چونکە ئەو جورئەتەت نییە بەرامبەرم بوەستیت، بۆیە ناچار دەکەویە تاگ کردنی بەڕێوەبەر. ئێستا کە ڕوونم کردەوە چۆن ئەو کتێبە بڕواپێکراوە، بەتەمای ئەو سەرچاوەیەی کە کتێبەکە کردویەتیە سەرچاوە بۆتی پوختە بکەم؟ حاڵی حازر کە زانیت ھەڵەت کردوە کەوتیتە ئەوەی بڵێی قسەی پێ گوتوم!! کەسانی وەک تۆ بێجگە لە داغان کردنی کۆمەڵگەکەمان سودی تریان نییە. بەداخەوەم بۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}{{وب|Zemen}} وشەی ئینگلیم لە لیدی وتارەکە لابرد چون سەرچاوەم بۆ نیە. ئەگەر پێت وایە من هەڵەم، تکایە دوو فەرهەنگ وەک سەرچاوە دابنێ بۆی. ئەگەر چەند سەرچاوەی بڕواپێکراوی دووەمییەت لا نیە (وەک فەرهەنگی بڕواپێکراو) و لات وایە گرنگە لە وتارەکەدا ببێ. دەتوانی لە داڕێژەکەدا یان لە شوێنێکیتردا ئاماژە بە ناوەکانی تری بکەی وەک ئینگلیسی و.... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ببورە، بەڵێ ھەڵەیت. لەو کتێبەی ئاماژەم پێ داوە، ئاماژەی بە دوو جێگا کردوە لەبارەی ئینگلی: ١، مێژووی زمان، نووسینی توورە یانسۆن، وەرگێڕانی نووری کەریم، ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند. ٢، ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا. جا ئەکرێ بشڵێم، بۆ دەبێ فەرھەنگ بێ؟ کێ وتی فەرھەنگ نەبێ نابێ؟ نووسەرێک (کە خۆی بە زمانزان لە قەڵەم داوە) لە کتێبەکەی خۆی یەک بەشی تایبەت کردوە تەنیا بە وشەی ئینگلی، واتە ئەمە ناخوا و فەرھەنگێک کە بە یەک دوو ڕستە باسی وشەیەکی کردبێ دەیخوا؟ بیرم نایە کام وتارە بوو، بەڵام دڵنیام Aza بوو ڕۆمانێکی مەریوان وریا قانعی ھێنابووەوە و دەیوت ئەوە سەرچاوەکەمە، بۆ لیدی وتاریش نا، بۆ '''ناوی وتار'''! ئێستا ئەمە بووەتە کێشەکەی سەرەکیتان؟ حاڵم بە حاڵتان نەبێ. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، پێم وتی دووڕووی (درۆزنم نەوتووە) و ھەر وایشی. لێرە دا دەڵێی سەرچاوەم ھێناوە (وا دەزانی ھەموو کتێبێ دەبێ سەرچاوە) و لە وتووێژی دیکە دا ھیچ سەرچاوەیەک ناھێنی. :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] داوا دەکەم بەربەستی بکەی. ئەمە چەندەم جاریەتی ھێرش بکا و خراپەکاری بکا. بە لای کەمەوە، ئاگاداری بکەوە تا جوان قسە بکا و لە توانج و قسەپێکردن دوور بکەوێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٠٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 0gyytjant20n9jm2mzx7yydpiofq070 1617614 1617589 2026-08-05T20:06:56Z حوسێن 42516 /* ئینگلی */ 1617614 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر قبوڵی دەکەی من نازناوی «سوارچاکی چەواشەکاریت» پێ دەدەم، تکایە ئەو شانازییە ڕەت مەکەرەوە... لەو کتێبە بیست و شەش دانە سەرچاوەی بەس فەرھەنگ ئاماژەیان پێ دراوە، بێجگە لە دەیان سەرچاوەکانی تریش. چۆن ئەوەندە بە ئاسانی بێ ئەوەی کتێبەکەت چاو لێ کردبێ دەتوانی ئەو قسە بێ مەعنایانە بنووسی؟ وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟! وەرەوە ھۆش خۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کام لە ئەو سەرچاوانە باسی ئەوە دەکەن کە لە کوردی دا ئینگلی بە English وتراوە؟ دایبنێ تا بیبینین. بۆ « وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟!»، من دەبێ وات پێ بڵێم و ھاتم وات پێ بڵێم، بەڵام نەتھێشت! ::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] خۆتان کارەکانی دەبینن، بە تەما نین شتێکی پێ بڵێین؟ بە کەیفی خۆی خراپەکاری دەکا و قسە بە بەکارھێنەکان دەکا. ویکیپیدیا ئاوھای لێ ھاتووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] واتا ئەوە تۆ نەبووی کە منی بە دووڕوو و درۆزن [[وتووێژ:یوکلییەیدێس|لێرە]] بانگ کردوە؟! خۆ لێدوانەکان زیندوون، دەتوانن ھەڵسوکەوتەکانت ببینن، چۆن دەقی سەرچاوەدارت سڕیوەتەوە بێ وتووێژ و چۆن بێ یەکلابوونەوەی وتووێژ حسابت بۆ ھیچ کەس و یاسایەک نەکردوە و ناوت گواستوەتەوە. ناتوانی بێ تاگ کردنی بەڕێوەبەرێک لێدوان بنووسیت، چونکە ئەو جورئەتەت نییە بەرامبەرم بوەستیت، بۆیە ناچار دەکەویە تاگ کردنی بەڕێوەبەر. ئێستا کە ڕوونم کردەوە چۆن ئەو کتێبە بڕواپێکراوە، بەتەمای ئەو سەرچاوەیەی کە کتێبەکە کردویەتیە سەرچاوە بۆتی پوختە بکەم؟ حاڵی حازر کە زانیت ھەڵەت کردوە کەوتیتە ئەوەی بڵێی قسەی پێ گوتوم!! کەسانی وەک تۆ بێجگە لە داغان کردنی کۆمەڵگەکەمان سودی تریان نییە. بەداخەوەم بۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}{{وب|Zemen}} وشەی ئینگلیم لە لیدی وتارەکە لابرد چون سەرچاوەم بۆ نیە. ئەگەر پێت وایە من هەڵەم، تکایە دوو فەرهەنگ وەک سەرچاوە دابنێ بۆی. ئەگەر چەند سەرچاوەی بڕواپێکراوی دووەمییەت لا نیە (وەک فەرهەنگی بڕواپێکراو) و لات وایە گرنگە لە وتارەکەدا ببێ. دەتوانی لە داڕێژەکەدا یان لە شوێنێکیتردا ئاماژە بە ناوەکانی تری بکەی وەک ئینگلیسی و.... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ببورە، بەڵێ ھەڵەیت. لەو کتێبەی ئاماژەم پێ داوە، ئاماژەی بە دوو جێگا کردوە لەبارەی ئینگلی: ١، مێژووی زمان، نووسینی توورە یانسۆن، وەرگێڕانی نووری کەریم، ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند. ٢، ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا. جا ئەکرێ بشڵێم، بۆ دەبێ فەرھەنگ بێ؟ کێ وتی فەرھەنگ نەبێ نابێ؟ نووسەرێک (کە خۆی بە زمانزان لە قەڵەم داوە) لە کتێبەکەی خۆی یەک بەشی تایبەت کردوە تەنیا بە وشەی ئینگلی، واتە ئەمە ناخوا و فەرھەنگێک کە بە یەک دوو ڕستە باسی وشەیەکی کردبێ دەیخوا؟ بیرم نایە کام وتارە بوو، بەڵام دڵنیام Aza بوو ڕۆمانێکی مەریوان وریا قانعی ھێنابووەوە و دەیوت ئەوە سەرچاوەکەمە، بۆ لیدی وتاریش نا، بۆ '''ناوی وتار'''! ئێستا ئەمە بووەتە کێشەکەی سەرەکیتان؟ حاڵم بە حاڵتان نەبێ. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، پێم وتی دووڕووی (درۆزنم نەوتووە) و ھەر وایشی. لێرە دا دەڵێی سەرچاوەم ھێناوە (وا دەزانی ھەموو کتێبێ دەبێ سەرچاوە) و لە وتووێژی دیکە دا ھیچ سەرچاوەیەک ناھێنی. ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] داوا دەکەم بەربەستی بکەی. ئەمە چەندەم جاریەتی ھێرش بکا و خراپەکاری بکا. بە لای کەمەوە، ئاگاداری بکەوە تا جوان قسە بکا و لە توانج و قسەپێکردن دوور بکەوێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٠٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 3fvl1uaembro7tri9lqjee19wmjy9nb 1617616 1617614 2026-08-05T20:08:23Z Zemen 40346 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617616 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر قبوڵی دەکەی من نازناوی «سوارچاکی چەواشەکاریت» پێ دەدەم، تکایە ئەو شانازییە ڕەت مەکەرەوە... لەو کتێبە بیست و شەش دانە سەرچاوەی بەس فەرھەنگ ئاماژەیان پێ دراوە، بێجگە لە دەیان سەرچاوەکانی تریش. چۆن ئەوەندە بە ئاسانی بێ ئەوەی کتێبەکەت چاو لێ کردبێ دەتوانی ئەو قسە بێ مەعنایانە بنووسی؟ وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟! وەرەوە ھۆش خۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کام لە ئەو سەرچاوانە باسی ئەوە دەکەن کە لە کوردی دا ئینگلی بە English وتراوە؟ دایبنێ تا بیبینین. بۆ « وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟!»، من دەبێ وات پێ بڵێم و ھاتم وات پێ بڵێم، بەڵام نەتھێشت! ::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] خۆتان کارەکانی دەبینن، بە تەما نین شتێکی پێ بڵێین؟ بە کەیفی خۆی خراپەکاری دەکا و قسە بە بەکارھێنەکان دەکا. ویکیپیدیا ئاوھای لێ ھاتووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] واتا ئەوە تۆ نەبووی کە منی بە دووڕوو و درۆزن [[وتووێژ:یوکلییەیدێس|لێرە]] بانگ کردوە؟! خۆ لێدوانەکان زیندوون، دەتوانن ھەڵسوکەوتەکانت ببینن، چۆن دەقی سەرچاوەدارت سڕیوەتەوە بێ وتووێژ و چۆن بێ یەکلابوونەوەی وتووێژ حسابت بۆ ھیچ کەس و یاسایەک نەکردوە و ناوت گواستوەتەوە. ناتوانی بێ تاگ کردنی بەڕێوەبەرێک لێدوان بنووسیت، چونکە ئەو جورئەتەت نییە بەرامبەرم بوەستیت، بۆیە ناچار دەکەویە تاگ کردنی بەڕێوەبەر. ئێستا کە ڕوونم کردەوە چۆن ئەو کتێبە بڕواپێکراوە، بەتەمای ئەو سەرچاوەیەی کە کتێبەکە کردویەتیە سەرچاوە بۆتی پوختە بکەم؟ حاڵی حازر کە زانیت ھەڵەت کردوە کەوتیتە ئەوەی بڵێی قسەی پێ گوتوم!! کەسانی وەک تۆ بێجگە لە داغان کردنی کۆمەڵگەکەمان سودی تریان نییە. بەداخەوەم بۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}{{وب|Zemen}} وشەی ئینگلیم لە لیدی وتارەکە لابرد چون سەرچاوەم بۆ نیە. ئەگەر پێت وایە من هەڵەم، تکایە دوو فەرهەنگ وەک سەرچاوە دابنێ بۆی. ئەگەر چەند سەرچاوەی بڕواپێکراوی دووەمییەت لا نیە (وەک فەرهەنگی بڕواپێکراو) و لات وایە گرنگە لە وتارەکەدا ببێ. دەتوانی لە داڕێژەکەدا یان لە شوێنێکیتردا ئاماژە بە ناوەکانی تری بکەی وەک ئینگلیسی و.... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ببورە، بەڵێ ھەڵەیت. لەو کتێبەی ئاماژەم پێ داوە، ئاماژەی بە دوو جێگا کردوە لەبارەی ئینگلی: ١، مێژووی زمان، نووسینی توورە یانسۆن، وەرگێڕانی نووری کەریم، ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند. ٢، ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا. جا ئەکرێ بشڵێم، بۆ دەبێ فەرھەنگ بێ؟ کێ وتی فەرھەنگ نەبێ نابێ؟ نووسەرێک (کە خۆی بە زمانزان لە قەڵەم داوە) لە کتێبەکەی خۆی یەک بەشی تایبەت کردوە تەنیا بە وشەی ئینگلی، واتە ئەمە ناخوا و فەرھەنگێک کە بە یەک دوو ڕستە باسی وشەیەکی کردبێ دەیخوا؟ بیرم نایە کام وتارە بوو، بەڵام دڵنیام Aza بوو ڕۆمانێکی مەریوان وریا قانعی ھێنابووەوە و دەیوت ئەوە سەرچاوەکەمە، بۆ لیدی وتاریش نا، بۆ '''ناوی وتار'''! ئێستا ئەمە بووەتە کێشەکەی سەرەکیتان؟ حاڵم بە حاڵتان نەبێ. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، پێم وتی دووڕووی (درۆزنم نەوتووە) و ھەر وایشی. لێرە دا دەڵێی سەرچاوەم ھێناوە (وا دەزانی ھەموو کتێبێ دەبێ سەرچاوە) و لە وتووێژی دیکە دا ھیچ سەرچاوەیەک ناھێنی. ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] داوا دەکەم بەربەستی بکەی. ئەمە چەندەم جاریەتی ھێرش بکا و خراپەکاری بکا. بە لای کەمەوە، ئاگاداری بکەوە تا جوان قسە بکا و لە توانج و قسەپێکردن دوور بکەوێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٠٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتووتە درۆ دەکەیت، گەر بە قسەی باشی دەزانی، دەی منیش دەڵێم تۆ بمری درۆ ھەتیو دەکەوێ، خۆ پێت ناخۆش نییە؟ وەک وتم ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و یاسا و ڕێسای خۆی ھەیە، گەر بە سەرچاوەی نازانیت، بڕۆ لە [[وپ:دسب]] داوا بکە قەدەغە بکرێ. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) bnaqta7a07bpkmcqkilge74obv0dbqg 1617617 1617616 2026-08-05T20:10:34Z Zemen 40346 /* ئینگلی */ 1617617 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر قبوڵی دەکەی من نازناوی «سوارچاکی چەواشەکاریت» پێ دەدەم، تکایە ئەو شانازییە ڕەت مەکەرەوە... لەو کتێبە بیست و شەش دانە سەرچاوەی بەس فەرھەنگ ئاماژەیان پێ دراوە، بێجگە لە دەیان سەرچاوەکانی تریش. چۆن ئەوەندە بە ئاسانی بێ ئەوەی کتێبەکەت چاو لێ کردبێ دەتوانی ئەو قسە بێ مەعنایانە بنووسی؟ وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟! وەرەوە ھۆش خۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کام لە ئەو سەرچاوانە باسی ئەوە دەکەن کە لە کوردی دا ئینگلی بە English وتراوە؟ دایبنێ تا بیبینین. بۆ « وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟!»، من دەبێ وات پێ بڵێم و ھاتم وات پێ بڵێم، بەڵام نەتھێشت! ::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] خۆتان کارەکانی دەبینن، بە تەما نین شتێکی پێ بڵێین؟ بە کەیفی خۆی خراپەکاری دەکا و قسە بە بەکارھێنەکان دەکا. ویکیپیدیا ئاوھای لێ ھاتووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] واتا ئەوە تۆ نەبووی کە منی بە دووڕوو و درۆزن [[وتووێژ:یوکلییەیدێس|لێرە]] بانگ کردوە؟! خۆ لێدوانەکان زیندوون، دەتوانن ھەڵسوکەوتەکانت ببینن، چۆن دەقی سەرچاوەدارت سڕیوەتەوە بێ وتووێژ و چۆن بێ یەکلابوونەوەی وتووێژ حسابت بۆ ھیچ کەس و یاسایەک نەکردوە و ناوت گواستوەتەوە. ناتوانی بێ تاگ کردنی بەڕێوەبەرێک لێدوان بنووسیت، چونکە ئەو جورئەتەت نییە بەرامبەرم بوەستیت، بۆیە ناچار دەکەویە تاگ کردنی بەڕێوەبەر. ئێستا کە ڕوونم کردەوە چۆن ئەو کتێبە بڕواپێکراوە، بەتەمای ئەو سەرچاوەیەی کە کتێبەکە کردویەتیە سەرچاوە بۆتی پوختە بکەم؟ حاڵی حازر کە زانیت ھەڵەت کردوە کەوتیتە ئەوەی بڵێی قسەی پێ گوتوم!! کەسانی وەک تۆ بێجگە لە داغان کردنی کۆمەڵگەکەمان سودی تریان نییە. بەداخەوەم بۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}{{وب|Zemen}} وشەی ئینگلیم لە لیدی وتارەکە لابرد چون سەرچاوەم بۆ نیە. ئەگەر پێت وایە من هەڵەم، تکایە دوو فەرهەنگ وەک سەرچاوە دابنێ بۆی. ئەگەر چەند سەرچاوەی بڕواپێکراوی دووەمییەت لا نیە (وەک فەرهەنگی بڕواپێکراو) و لات وایە گرنگە لە وتارەکەدا ببێ. دەتوانی لە داڕێژەکەدا یان لە شوێنێکیتردا ئاماژە بە ناوەکانی تری بکەی وەک ئینگلیسی و.... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ببورە، بەڵێ ھەڵەیت. لەو کتێبەی ئاماژەم پێ داوە، ئاماژەی بە دوو جێگا کردوە لەبارەی ئینگلی: ١، مێژووی زمان، نووسینی توورە یانسۆن، وەرگێڕانی نووری کەریم، ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند. ٢، ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا. جا ئەکرێ بشڵێم، بۆ دەبێ فەرھەنگ بێ؟ کێ وتی فەرھەنگ نەبێ نابێ؟ نووسەرێک (کە خۆی بە زمانزان لە قەڵەم داوە) لە کتێبەکەی خۆی یەک بەشی تایبەت کردوە تەنیا بە وشەی ئینگلی، واتە ئەمە ناخوا و فەرھەنگێک کە بە یەک دوو ڕستە باسی وشەیەکی کردبێ دەیخوا؟ بیرم نایە کام وتارە بوو، بەڵام دڵنیام Aza بوو ڕۆمانێکی مەریوان وریا قانعی ھێنابووەوە و دەیوت ئەوە سەرچاوەکەمە، بۆ لیدی وتاریش نا، بۆ '''ناوی وتار'''! ئێستا ئەمە بووەتە کێشەکەی سەرەکیتان؟ حاڵم بە حاڵتان نەبێ. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، پێم وتی دووڕووی (درۆزنم نەوتووە) و ھەر وایشی. لێرە دا دەڵێی سەرچاوەم ھێناوە (وا دەزانی ھەموو کتێبێ دەبێ سەرچاوە) و لە وتووێژی دیکە دا ھیچ سەرچاوەیەک ناھێنی. ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] داوا دەکەم بەربەستی بکەی. ئەمە چەندەم جاریەتی ھێرش بکا و خراپەکاری بکا. بە لای کەمەوە، ئاگاداری بکەوە تا جوان قسە بکا و لە توانج و قسەپێکردن دوور بکەوێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٠٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتووتە درۆ دەکەیت، گەر بە قسەی باشی دەزانی، دەی منیش دەڵێم تۆ بمری درۆ ھەتیو دەکەوێ، خۆ پێت ناخۆش نییە؟ وەک وتم ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و یاسا و ڕێسای خۆی ھەیە، گەر بە سەرچاوەی نازانیت، بڕۆ لە [[وپ:دسبت]] بیسەلمێنە کە سەرچاوەیەکی بڕواپێکراو نییە و داوا بکە قەدەغە بکرێ، نەک وەک ھەموو جارێ قسە فڕێ بدەی. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) naytbo5l60ry43yugdzovjtqjgxm3h5 1617628 1617617 2026-08-05T20:30:56Z حوسێن 42516 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617628 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر قبوڵی دەکەی من نازناوی «سوارچاکی چەواشەکاریت» پێ دەدەم، تکایە ئەو شانازییە ڕەت مەکەرەوە... لەو کتێبە بیست و شەش دانە سەرچاوەی بەس فەرھەنگ ئاماژەیان پێ دراوە، بێجگە لە دەیان سەرچاوەکانی تریش. چۆن ئەوەندە بە ئاسانی بێ ئەوەی کتێبەکەت چاو لێ کردبێ دەتوانی ئەو قسە بێ مەعنایانە بنووسی؟ وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟! وەرەوە ھۆش خۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کام لە ئەو سەرچاوانە باسی ئەوە دەکەن کە لە کوردی دا ئینگلی بە English وتراوە؟ دایبنێ تا بیبینین. بۆ « وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟!»، من دەبێ وات پێ بڵێم و ھاتم وات پێ بڵێم، بەڵام نەتھێشت! ::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] خۆتان کارەکانی دەبینن، بە تەما نین شتێکی پێ بڵێین؟ بە کەیفی خۆی خراپەکاری دەکا و قسە بە بەکارھێنەکان دەکا. ویکیپیدیا ئاوھای لێ ھاتووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] واتا ئەوە تۆ نەبووی کە منی بە دووڕوو و درۆزن [[وتووێژ:یوکلییەیدێس|لێرە]] بانگ کردوە؟! خۆ لێدوانەکان زیندوون، دەتوانن ھەڵسوکەوتەکانت ببینن، چۆن دەقی سەرچاوەدارت سڕیوەتەوە بێ وتووێژ و چۆن بێ یەکلابوونەوەی وتووێژ حسابت بۆ ھیچ کەس و یاسایەک نەکردوە و ناوت گواستوەتەوە. ناتوانی بێ تاگ کردنی بەڕێوەبەرێک لێدوان بنووسیت، چونکە ئەو جورئەتەت نییە بەرامبەرم بوەستیت، بۆیە ناچار دەکەویە تاگ کردنی بەڕێوەبەر. ئێستا کە ڕوونم کردەوە چۆن ئەو کتێبە بڕواپێکراوە، بەتەمای ئەو سەرچاوەیەی کە کتێبەکە کردویەتیە سەرچاوە بۆتی پوختە بکەم؟ حاڵی حازر کە زانیت ھەڵەت کردوە کەوتیتە ئەوەی بڵێی قسەی پێ گوتوم!! کەسانی وەک تۆ بێجگە لە داغان کردنی کۆمەڵگەکەمان سودی تریان نییە. بەداخەوەم بۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}{{وب|Zemen}} وشەی ئینگلیم لە لیدی وتارەکە لابرد چون سەرچاوەم بۆ نیە. ئەگەر پێت وایە من هەڵەم، تکایە دوو فەرهەنگ وەک سەرچاوە دابنێ بۆی. ئەگەر چەند سەرچاوەی بڕواپێکراوی دووەمییەت لا نیە (وەک فەرهەنگی بڕواپێکراو) و لات وایە گرنگە لە وتارەکەدا ببێ. دەتوانی لە داڕێژەکەدا یان لە شوێنێکیتردا ئاماژە بە ناوەکانی تری بکەی وەک ئینگلیسی و.... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ببورە، بەڵێ ھەڵەیت. لەو کتێبەی ئاماژەم پێ داوە، ئاماژەی بە دوو جێگا کردوە لەبارەی ئینگلی: ١، مێژووی زمان، نووسینی توورە یانسۆن، وەرگێڕانی نووری کەریم، ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند. ٢، ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا. جا ئەکرێ بشڵێم، بۆ دەبێ فەرھەنگ بێ؟ کێ وتی فەرھەنگ نەبێ نابێ؟ نووسەرێک (کە خۆی بە زمانزان لە قەڵەم داوە) لە کتێبەکەی خۆی یەک بەشی تایبەت کردوە تەنیا بە وشەی ئینگلی، واتە ئەمە ناخوا و فەرھەنگێک کە بە یەک دوو ڕستە باسی وشەیەکی کردبێ دەیخوا؟ بیرم نایە کام وتارە بوو، بەڵام دڵنیام Aza بوو ڕۆمانێکی مەریوان وریا قانعی ھێنابووەوە و دەیوت ئەوە سەرچاوەکەمە، بۆ لیدی وتاریش نا، بۆ '''ناوی وتار'''! ئێستا ئەمە بووەتە کێشەکەی سەرەکیتان؟ حاڵم بە حاڵتان نەبێ. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، پێم وتی دووڕووی (درۆزنم نەوتووە) و ھەر وایشی. لێرە دا دەڵێی سەرچاوەم ھێناوە (وا دەزانی ھەموو کتێبێ دەبێ سەرچاوە) و لە وتووێژی دیکە دا ھیچ سەرچاوەیەک ناھێنی. ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] داوا دەکەم بەربەستی بکەی. ئەمە چەندەم جاریەتی ھێرش بکا و خراپەکاری بکا. بە لای کەمەوە، ئاگاداری بکەوە تا جوان قسە بکا و لە توانج و قسەپێکردن دوور بکەوێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٠٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتووتە درۆ دەکەیت، گەر بە قسەی باشی دەزانی، دەی منیش دەڵێم تۆ بمری درۆ ھەتیو دەکەوێ، خۆ پێت ناخۆش نییە؟ وەک وتم ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و یاسا و ڕێسای خۆی ھەیە، گەر بە سەرچاوەی نازانیت، بڕۆ لە [[وپ:دسبت]] بیسەلمێنە کە سەرچاوەیەکی بڕواپێکراو نییە و داوا بکە قەدەغە بکرێ، نەک وەک ھەموو جارێ قسە فڕێ بدەی. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] حەز ناکەم وتووێژەکان تێکەڵ بن، بەڵام تۆ لەوێ ئەمەت نووسیوە: «من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە» و ئەو یاسایانەی وا باسیان دەکەی دەڵێن وشەکە دەبێ باو بێ، لە کاتێک دا ئەو وشەیە کەس نەیبیستووە! ئەمە چۆن باویەتییەکە؟ ئاوا ڕێز لە یاساکان دەگری؟ سێ کەسیش لەگەڵ ناوێکی دیکەن، بەڵام تۆ بە قسەی خۆت کردووە، ئاوا حساب بۆ ڕای خەڵک دەکەی؟ تۆ لەم قسەیەی سەرەوەت دا ڕاستت نەکردووە (دەڵێی بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم و حساب بۆ ڕای خەڵک دەکەم، بەڵام وات نەکردووە) و قسەی ناڕاست لە زمانی کوردی دا «درۆ»ی پێ دەوترێ. کەوایە، شتێکی ھەڵەم پێ نەوتووی. ::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان ھێرش! بێتامی کردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) cl9rjia2en662wxf12eubp1ikyc4cgq 1617630 1617628 2026-08-05T20:35:33Z Zemen 40346 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617630 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر قبوڵی دەکەی من نازناوی «سوارچاکی چەواشەکاریت» پێ دەدەم، تکایە ئەو شانازییە ڕەت مەکەرەوە... لەو کتێبە بیست و شەش دانە سەرچاوەی بەس فەرھەنگ ئاماژەیان پێ دراوە، بێجگە لە دەیان سەرچاوەکانی تریش. چۆن ئەوەندە بە ئاسانی بێ ئەوەی کتێبەکەت چاو لێ کردبێ دەتوانی ئەو قسە بێ مەعنایانە بنووسی؟ وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟! وەرەوە ھۆش خۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کام لە ئەو سەرچاوانە باسی ئەوە دەکەن کە لە کوردی دا ئینگلی بە English وتراوە؟ دایبنێ تا بیبینین. بۆ « وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟!»، من دەبێ وات پێ بڵێم و ھاتم وات پێ بڵێم، بەڵام نەتھێشت! ::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] خۆتان کارەکانی دەبینن، بە تەما نین شتێکی پێ بڵێین؟ بە کەیفی خۆی خراپەکاری دەکا و قسە بە بەکارھێنەکان دەکا. ویکیپیدیا ئاوھای لێ ھاتووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] واتا ئەوە تۆ نەبووی کە منی بە دووڕوو و درۆزن [[وتووێژ:یوکلییەیدێس|لێرە]] بانگ کردوە؟! خۆ لێدوانەکان زیندوون، دەتوانن ھەڵسوکەوتەکانت ببینن، چۆن دەقی سەرچاوەدارت سڕیوەتەوە بێ وتووێژ و چۆن بێ یەکلابوونەوەی وتووێژ حسابت بۆ ھیچ کەس و یاسایەک نەکردوە و ناوت گواستوەتەوە. ناتوانی بێ تاگ کردنی بەڕێوەبەرێک لێدوان بنووسیت، چونکە ئەو جورئەتەت نییە بەرامبەرم بوەستیت، بۆیە ناچار دەکەویە تاگ کردنی بەڕێوەبەر. ئێستا کە ڕوونم کردەوە چۆن ئەو کتێبە بڕواپێکراوە، بەتەمای ئەو سەرچاوەیەی کە کتێبەکە کردویەتیە سەرچاوە بۆتی پوختە بکەم؟ حاڵی حازر کە زانیت ھەڵەت کردوە کەوتیتە ئەوەی بڵێی قسەی پێ گوتوم!! کەسانی وەک تۆ بێجگە لە داغان کردنی کۆمەڵگەکەمان سودی تریان نییە. بەداخەوەم بۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}{{وب|Zemen}} وشەی ئینگلیم لە لیدی وتارەکە لابرد چون سەرچاوەم بۆ نیە. ئەگەر پێت وایە من هەڵەم، تکایە دوو فەرهەنگ وەک سەرچاوە دابنێ بۆی. ئەگەر چەند سەرچاوەی بڕواپێکراوی دووەمییەت لا نیە (وەک فەرهەنگی بڕواپێکراو) و لات وایە گرنگە لە وتارەکەدا ببێ. دەتوانی لە داڕێژەکەدا یان لە شوێنێکیتردا ئاماژە بە ناوەکانی تری بکەی وەک ئینگلیسی و.... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ببورە، بەڵێ ھەڵەیت. لەو کتێبەی ئاماژەم پێ داوە، ئاماژەی بە دوو جێگا کردوە لەبارەی ئینگلی: ١، مێژووی زمان، نووسینی توورە یانسۆن، وەرگێڕانی نووری کەریم، ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند. ٢، ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا. جا ئەکرێ بشڵێم، بۆ دەبێ فەرھەنگ بێ؟ کێ وتی فەرھەنگ نەبێ نابێ؟ نووسەرێک (کە خۆی بە زمانزان لە قەڵەم داوە) لە کتێبەکەی خۆی یەک بەشی تایبەت کردوە تەنیا بە وشەی ئینگلی، واتە ئەمە ناخوا و فەرھەنگێک کە بە یەک دوو ڕستە باسی وشەیەکی کردبێ دەیخوا؟ بیرم نایە کام وتارە بوو، بەڵام دڵنیام Aza بوو ڕۆمانێکی مەریوان وریا قانعی ھێنابووەوە و دەیوت ئەوە سەرچاوەکەمە، بۆ لیدی وتاریش نا، بۆ '''ناوی وتار'''! ئێستا ئەمە بووەتە کێشەکەی سەرەکیتان؟ حاڵم بە حاڵتان نەبێ. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، پێم وتی دووڕووی (درۆزنم نەوتووە) و ھەر وایشی. لێرە دا دەڵێی سەرچاوەم ھێناوە (وا دەزانی ھەموو کتێبێ دەبێ سەرچاوە) و لە وتووێژی دیکە دا ھیچ سەرچاوەیەک ناھێنی. ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] داوا دەکەم بەربەستی بکەی. ئەمە چەندەم جاریەتی ھێرش بکا و خراپەکاری بکا. بە لای کەمەوە، ئاگاداری بکەوە تا جوان قسە بکا و لە توانج و قسەپێکردن دوور بکەوێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٠٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتووتە درۆ دەکەیت، گەر بە قسەی باشی دەزانی، دەی منیش دەڵێم تۆ بمری درۆ ھەتیو دەکەوێ، خۆ پێت ناخۆش نییە؟ وەک وتم ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و یاسا و ڕێسای خۆی ھەیە، گەر بە سەرچاوەی نازانیت، بڕۆ لە [[وپ:دسبت]] بیسەلمێنە کە سەرچاوەیەکی بڕواپێکراو نییە و داوا بکە قەدەغە بکرێ، نەک وەک ھەموو جارێ قسە فڕێ بدەی. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] حەز ناکەم وتووێژەکان تێکەڵ بن، بەڵام تۆ لەوێ ئەمەت نووسیوە: «من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە» و ئەو یاسایانەی وا باسیان دەکەی دەڵێن وشەکە دەبێ باو بێ، لە کاتێک دا ئەو وشەیە کەس نەیبیستووە! ئەمە چۆن باویەتییەکە؟ ئاوا ڕێز لە یاساکان دەگری؟ سێ کەسیش لەگەڵ ناوێکی دیکەن، بەڵام تۆ بە قسەی خۆت کردووە، ئاوا حساب بۆ ڕای خەڵک دەکەی؟ تۆ لەم قسەیەی سەرەوەت دا ڕاستت نەکردووە (دەڵێی بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم و حساب بۆ ڕای خەڵک دەکەم، بەڵام وات نەکردووە) و قسەی ناڕاست لە زمانی کوردی دا «درۆ»ی پێ دەوترێ. کەوایە، شتێکی ھەڵەم پێ نەوتووی. ::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان ھێرش! بێتامی کردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆ دەزانی وتووێژەکەی تر لەسەر ناوی وتارەکەیە و یاساکەش کە پەیڕەوم کردوە (وپ:ناوی وتارەکان) بۆ ناوی وتارە و پەیوەندی بە ئێرەوە نییە؟ یان دووبارە بۆت شەرح بکەمەوە تا ئیشەڵڵا لە کۆتایی حاڵی بی، یان ئەوەیە زۆر ناحاڵیت و ناتوانی تێبگەی، یان بە ئەنقەست دەتەوێ بەو شێوەیە چەواشەکاری بکەی و بابەتەکان تێکەڵ بکەی. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) hp4aicmsmqx6nusphx9cnuaym18jcr0 1617636 1617630 2026-08-05T20:42:10Z حوسێن 42516 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617636 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر قبوڵی دەکەی من نازناوی «سوارچاکی چەواشەکاریت» پێ دەدەم، تکایە ئەو شانازییە ڕەت مەکەرەوە... لەو کتێبە بیست و شەش دانە سەرچاوەی بەس فەرھەنگ ئاماژەیان پێ دراوە، بێجگە لە دەیان سەرچاوەکانی تریش. چۆن ئەوەندە بە ئاسانی بێ ئەوەی کتێبەکەت چاو لێ کردبێ دەتوانی ئەو قسە بێ مەعنایانە بنووسی؟ وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟! وەرەوە ھۆش خۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کام لە ئەو سەرچاوانە باسی ئەوە دەکەن کە لە کوردی دا ئینگلی بە English وتراوە؟ دایبنێ تا بیبینین. بۆ « وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟!»، من دەبێ وات پێ بڵێم و ھاتم وات پێ بڵێم، بەڵام نەتھێشت! ::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] خۆتان کارەکانی دەبینن، بە تەما نین شتێکی پێ بڵێین؟ بە کەیفی خۆی خراپەکاری دەکا و قسە بە بەکارھێنەکان دەکا. ویکیپیدیا ئاوھای لێ ھاتووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] واتا ئەوە تۆ نەبووی کە منی بە دووڕوو و درۆزن [[وتووێژ:یوکلییەیدێس|لێرە]] بانگ کردوە؟! خۆ لێدوانەکان زیندوون، دەتوانن ھەڵسوکەوتەکانت ببینن، چۆن دەقی سەرچاوەدارت سڕیوەتەوە بێ وتووێژ و چۆن بێ یەکلابوونەوەی وتووێژ حسابت بۆ ھیچ کەس و یاسایەک نەکردوە و ناوت گواستوەتەوە. ناتوانی بێ تاگ کردنی بەڕێوەبەرێک لێدوان بنووسیت، چونکە ئەو جورئەتەت نییە بەرامبەرم بوەستیت، بۆیە ناچار دەکەویە تاگ کردنی بەڕێوەبەر. ئێستا کە ڕوونم کردەوە چۆن ئەو کتێبە بڕواپێکراوە، بەتەمای ئەو سەرچاوەیەی کە کتێبەکە کردویەتیە سەرچاوە بۆتی پوختە بکەم؟ حاڵی حازر کە زانیت ھەڵەت کردوە کەوتیتە ئەوەی بڵێی قسەی پێ گوتوم!! کەسانی وەک تۆ بێجگە لە داغان کردنی کۆمەڵگەکەمان سودی تریان نییە. بەداخەوەم بۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}{{وب|Zemen}} وشەی ئینگلیم لە لیدی وتارەکە لابرد چون سەرچاوەم بۆ نیە. ئەگەر پێت وایە من هەڵەم، تکایە دوو فەرهەنگ وەک سەرچاوە دابنێ بۆی. ئەگەر چەند سەرچاوەی بڕواپێکراوی دووەمییەت لا نیە (وەک فەرهەنگی بڕواپێکراو) و لات وایە گرنگە لە وتارەکەدا ببێ. دەتوانی لە داڕێژەکەدا یان لە شوێنێکیتردا ئاماژە بە ناوەکانی تری بکەی وەک ئینگلیسی و.... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ببورە، بەڵێ ھەڵەیت. لەو کتێبەی ئاماژەم پێ داوە، ئاماژەی بە دوو جێگا کردوە لەبارەی ئینگلی: ١، مێژووی زمان، نووسینی توورە یانسۆن، وەرگێڕانی نووری کەریم، ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند. ٢، ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا. جا ئەکرێ بشڵێم، بۆ دەبێ فەرھەنگ بێ؟ کێ وتی فەرھەنگ نەبێ نابێ؟ نووسەرێک (کە خۆی بە زمانزان لە قەڵەم داوە) لە کتێبەکەی خۆی یەک بەشی تایبەت کردوە تەنیا بە وشەی ئینگلی، واتە ئەمە ناخوا و فەرھەنگێک کە بە یەک دوو ڕستە باسی وشەیەکی کردبێ دەیخوا؟ بیرم نایە کام وتارە بوو، بەڵام دڵنیام Aza بوو ڕۆمانێکی مەریوان وریا قانعی ھێنابووەوە و دەیوت ئەوە سەرچاوەکەمە، بۆ لیدی وتاریش نا، بۆ '''ناوی وتار'''! ئێستا ئەمە بووەتە کێشەکەی سەرەکیتان؟ حاڵم بە حاڵتان نەبێ. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، پێم وتی دووڕووی (درۆزنم نەوتووە) و ھەر وایشی. لێرە دا دەڵێی سەرچاوەم ھێناوە (وا دەزانی ھەموو کتێبێ دەبێ سەرچاوە) و لە وتووێژی دیکە دا ھیچ سەرچاوەیەک ناھێنی. ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] داوا دەکەم بەربەستی بکەی. ئەمە چەندەم جاریەتی ھێرش بکا و خراپەکاری بکا. بە لای کەمەوە، ئاگاداری بکەوە تا جوان قسە بکا و لە توانج و قسەپێکردن دوور بکەوێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٠٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتووتە درۆ دەکەیت، گەر بە قسەی باشی دەزانی، دەی منیش دەڵێم تۆ بمری درۆ ھەتیو دەکەوێ، خۆ پێت ناخۆش نییە؟ وەک وتم ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و یاسا و ڕێسای خۆی ھەیە، گەر بە سەرچاوەی نازانیت، بڕۆ لە [[وپ:دسبت]] بیسەلمێنە کە سەرچاوەیەکی بڕواپێکراو نییە و داوا بکە قەدەغە بکرێ، نەک وەک ھەموو جارێ قسە فڕێ بدەی. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] حەز ناکەم وتووێژەکان تێکەڵ بن، بەڵام تۆ لەوێ ئەمەت نووسیوە: «من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە» و ئەو یاسایانەی وا باسیان دەکەی دەڵێن وشەکە دەبێ باو بێ، لە کاتێک دا ئەو وشەیە کەس نەیبیستووە! ئەمە چۆن باویەتییەکە؟ ئاوا ڕێز لە یاساکان دەگری؟ سێ کەسیش لەگەڵ ناوێکی دیکەن، بەڵام تۆ بە قسەی خۆت کردووە، ئاوا حساب بۆ ڕای خەڵک دەکەی؟ تۆ لەم قسەیەی سەرەوەت دا ڕاستت نەکردووە (دەڵێی بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم و حساب بۆ ڕای خەڵک دەکەم، بەڵام وات نەکردووە) و قسەی ناڕاست لە زمانی کوردی دا «درۆ»ی پێ دەوترێ. کەوایە، شتێکی ھەڵەم پێ نەوتووی. ::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان ھێرش! بێتامی کردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆ دەزانی وتووێژەکەی تر لەسەر ناوی وتارەکەیە و یاساکەش کە پەیڕەوم کردوە (وپ:ناوی وتارەکان) بۆ ناوی وتارە و پەیوەندی بە ئێرەوە نییە؟ یان دووبارە بۆت شەرح بکەمەوە تا ئیشەڵڵا لە کۆتایی حاڵی بی، یان ئەوەیە زۆر ناحاڵیت و ناتوانی تێبگەی، یان بە ئەنقەست دەتەوێ بەو شێوەیە چەواشەکاری بکەی و بابەتەکان تێکەڵ بکەی. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] تۆ دەڵێی وتووتە «درۆ دەکەی»، منیش بۆم ڕوون کردی چۆناوچۆن درۆکەت کردووە. لە دوایین لێدوانم دا ھیچم بۆ مەسەلەی «ئینگلی» زیاد نەکردووە. بابەتەکان تێکەڵ مەکە، سەرکەوتنێکی ساختە بۆ خۆت دروست مەکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٤٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 0kj5uh64fcxz8gzqagu0p02pvmkgn3e 1617637 1617636 2026-08-05T20:44:00Z Zemen 40346 /* ئینگلی */ وەڵامدانەوە 1617637 wikitext text/x-wiki وڵات هەیە ناوی نەتەوە یەکگرتووەکان بێت؟ تەنها ئەمەوێت دڵنیا بکەم، مەبەست لەو نەتەوەیەکگرتووانە، UK ـیە؟ --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا مەبەست ھەر UNە و لە وتارەکەشدا ھەر ڕێکخراوە ھاتووە نەک وڵات. نەتەوە یەکگرتووەکان چەند زمانی ڕەسمی ھەیە ئەویش: ئینگلیزی، فەڕانسی، ئیسپانیایی، ڕووسی، چینی و عەرەبی.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٢:١٨, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) ::مامە چالاک بڕوانە [http://en.wikipedia.org/wiki/English_Language#Countries in order of total speakers ئێرە]، ئەگەر بەپێی ئەوە کرابێت، ئەوا پێویستە UK بێ. پێم وایە هەمان شتیتە، لەتەنیشت UK ـی ئەو وتارەشەوە سەرچاوەکە نووسراوە کریستاڵ و هەمان ڕێژە و ژمارەن وابزانم. --[[بەکارھێنەر:Broosk|برووسک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Broosk|لێدوان]]) ٢٢:٤٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :::لە وتارەکەدا ھەم ئاماژە بە وڵاتەکان کراوە و ھەم ڕێکخراوەکان. بۆ ڕێکخراوەکان نموونەی ھێناوەتەوە وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و ناتۆ بەڵام بۆ وڵاتەکان نا. ئێمە دەتوانین بۆ وڵاتەکانیش چەند نموونە بنووسین وەک ئەوەی جنابت وتت UK. :::لە ویکی ئینگلیزیشدا لە زانیاریدانی زماندا بۆ ڕێکخراوەکان United Nations و European Union و NATO ھاتووە و بۆ وڵاتەکانیش نووسراوە 54 countries. :::--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(١٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ٢٣:٠٩, ٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1059453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100215185553/http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf بۆ http://www.census.gov/prod/2003pubs/c2kbr-29.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070610000126/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf بۆ http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol15num3/ihemere.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080127174205/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html بۆ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠١، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[زمانی ئینگلیزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460292 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205649/https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/multilingual-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205642/https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/dental-site-seo/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230728205645/https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ بۆ https://www.janbalaghi.com/pharmacy-website-seo/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٠٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == ئینگلی == @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] یەعنی چی «ھیچ کەس وای پێ ناڵێ» و لەخۆتەوە دەقی سەرچاوەدار دەسڕیتەوە؟ ئەمە ناوی وتار نییە و ناوەڕۆکی وتارە، جیاوازە لە ناوی وتار، ناوم بگواستبایەوە ئەوسا دەموت ڕاستەکەی. نەک تۆ، ھیچ بەکارھێنەرێکی تر بۆی نییە بێ ھیچ وتووێژێک دەقی سەرچاوەدار بسڕێتەوە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٢٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]! بەکارھێن @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] شەڕەدەستکاری دەکا و دەستکارییەکەم دەگەڕێنێتەوە. ھیچکەس ''ئینگلی'' بە ئەم زمانە ناڵێ، ئەم لە خۆیەوە زیادی کردووە و بەرگریشی لێ دەکا. لە ھیچ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو و فەرھەنگێک دا نەھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سەرچاوەیەک بێنە کە بڵێ کەس وای پێ ناڵێ، من سەرچاوەم ھەیە، تۆش قسەی گیرفان و لاکۆڵانان. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەوەش بڵێم بێ وتووێژ و بێ ڕوونکردنەوەیەکی تەواو و قەناعەتپێکەر دەقی سەرچاوەدار (بە سەرچاوەکەشەوە) سڕیوەتەوە، نە حسابی بۆ ئەو کەسە کردوە کە دایناوە نە بۆ سیاسەت و ڕێساکانی ئەم ویکییە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٣٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] سەرچاوە بۆ نەبوونی شت ھەیە؟ ئەمە شتێکی تازەیە! بەکارھێنانی لە کتێبی کەسێک دا نابێ بە بەڵگە و سەرچاوە. لە کام فەرھەنگ دا ھاتووە؟ لە کام شێوەزار دا باوە؟ منیش دەتوانم کتێبێک بنووسم بە کەیفی خۆم ناوێکی نوێ بۆ ''کوردی'' بدۆزم، ئەمە دەبێ بە سەرچاوە؟ کەسیش نازانێ ئەم نووسەرە کێیە و بە چ نیەتێک بە کاری بردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەوەی کە تۆ نایناسی کێشەی خۆتە، بە یەک گەڕان دەتوانیت بزانی کێیە و چ کارەیە. وەک وتم، ئەمە ناوی وتار نییە، ناوەڕۆکی وتارە، تێگەیشتن لەمە زۆر سادەیە، لە خۆتی قورس مەکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەمە بیانوو نییە. ناوەرۆکی وتاریش وەکوو ناوی وتار گرنگە. ئەمە نە لە وتارێکی زانستی دا ھاتووە، نە فەرھەنگ. لە وەرگێڕانی ڕۆمانێک دا ھاتووە و نابێ بە سەرچاوەیەکی جێمتمانە. بەشی ''ئەو سەرچاوانەی کە بەگشتی جێی متمانە نین''ی [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنە تا بزانی بۆچی نابێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:١٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گەر قبوڵی دەکەی من نازناوی «سوارچاکی چەواشەکاریت» پێ دەدەم، تکایە ئەو شانازییە ڕەت مەکەرەوە... لەو کتێبە بیست و شەش دانە سەرچاوەی بەس فەرھەنگ ئاماژەیان پێ دراوە، بێجگە لە دەیان سەرچاوەکانی تریش. چۆن ئەوەندە بە ئاسانی بێ ئەوەی کتێبەکەت چاو لێ کردبێ دەتوانی ئەو قسە بێ مەعنایانە بنووسی؟ وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟! وەرەوە ھۆش خۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] کام لە ئەو سەرچاوانە باسی ئەوە دەکەن کە لە کوردی دا ئینگلی بە English وتراوە؟ دایبنێ تا بیبینین. بۆ « وادەزانی کەس بەرت پێ ناگرێ و ھەمووی دەستخۆشیت لێ دەکا؟!»، من دەبێ وات پێ بڵێم و ھاتم وات پێ بڵێم، بەڵام نەتھێشت! ::::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] خۆتان کارەکانی دەبینن، بە تەما نین شتێکی پێ بڵێین؟ بە کەیفی خۆی خراپەکاری دەکا و قسە بە بەکارھێنەکان دەکا. ویکیپیدیا ئاوھای لێ ھاتووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] واتا ئەوە تۆ نەبووی کە منی بە دووڕوو و درۆزن [[وتووێژ:یوکلییەیدێس|لێرە]] بانگ کردوە؟! خۆ لێدوانەکان زیندوون، دەتوانن ھەڵسوکەوتەکانت ببینن، چۆن دەقی سەرچاوەدارت سڕیوەتەوە بێ وتووێژ و چۆن بێ یەکلابوونەوەی وتووێژ حسابت بۆ ھیچ کەس و یاسایەک نەکردوە و ناوت گواستوەتەوە. ناتوانی بێ تاگ کردنی بەڕێوەبەرێک لێدوان بنووسیت، چونکە ئەو جورئەتەت نییە بەرامبەرم بوەستیت، بۆیە ناچار دەکەویە تاگ کردنی بەڕێوەبەر. ئێستا کە ڕوونم کردەوە چۆن ئەو کتێبە بڕواپێکراوە، بەتەمای ئەو سەرچاوەیەی کە کتێبەکە کردویەتیە سەرچاوە بۆتی پوختە بکەم؟ حاڵی حازر کە زانیت ھەڵەت کردوە کەوتیتە ئەوەی بڵێی قسەی پێ گوتوم!! کەسانی وەک تۆ بێجگە لە داغان کردنی کۆمەڵگەکەمان سودی تریان نییە. بەداخەوەم بۆت. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{سھ}}{{وب|Zemen}} وشەی ئینگلیم لە لیدی وتارەکە لابرد چون سەرچاوەم بۆ نیە. ئەگەر پێت وایە من هەڵەم، تکایە دوو فەرهەنگ وەک سەرچاوە دابنێ بۆی. ئەگەر چەند سەرچاوەی بڕواپێکراوی دووەمییەت لا نیە (وەک فەرهەنگی بڕواپێکراو) و لات وایە گرنگە لە وتارەکەدا ببێ. دەتوانی لە داڕێژەکەدا یان لە شوێنێکیتردا ئاماژە بە ناوەکانی تری بکەی وەک ئینگلیسی و.... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٤٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ببورە، بەڵێ ھەڵەیت. لەو کتێبەی ئاماژەم پێ داوە، ئاماژەی بە دوو جێگا کردوە لەبارەی ئینگلی: ١، مێژووی زمان، نووسینی توورە یانسۆن، وەرگێڕانی نووری کەریم، ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند. ٢، ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا. جا ئەکرێ بشڵێم، بۆ دەبێ فەرھەنگ بێ؟ کێ وتی فەرھەنگ نەبێ نابێ؟ نووسەرێک (کە خۆی بە زمانزان لە قەڵەم داوە) لە کتێبەکەی خۆی یەک بەشی تایبەت کردوە تەنیا بە وشەی ئینگلی، واتە ئەمە ناخوا و فەرھەنگێک کە بە یەک دوو ڕستە باسی وشەیەکی کردبێ دەیخوا؟ بیرم نایە کام وتارە بوو، بەڵام دڵنیام Aza بوو ڕۆمانێکی مەریوان وریا قانعی ھێنابووەوە و دەیوت ئەوە سەرچاوەکەمە، بۆ لیدی وتاریش نا، بۆ '''ناوی وتار'''! ئێستا ئەمە بووەتە کێشەکەی سەرەکیتان؟ حاڵم بە حاڵتان نەبێ. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، پێم وتی دووڕووی (درۆزنم نەوتووە) و ھەر وایشی. لێرە دا دەڵێی سەرچاوەم ھێناوە (وا دەزانی ھەموو کتێبێ دەبێ سەرچاوە) و لە وتووێژی دیکە دا ھیچ سەرچاوەیەک ناھێنی. ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] داوا دەکەم بەربەستی بکەی. ئەمە چەندەم جاریەتی ھێرش بکا و خراپەکاری بکا. بە لای کەمەوە، ئاگاداری بکەوە تا جوان قسە بکا و لە توانج و قسەپێکردن دوور بکەوێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٠٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتووتە درۆ دەکەیت، گەر بە قسەی باشی دەزانی، دەی منیش دەڵێم تۆ بمری درۆ ھەتیو دەکەوێ، خۆ پێت ناخۆش نییە؟ وەک وتم ئێرە ئینسایکلۆپیدیایە و یاسا و ڕێسای خۆی ھەیە، گەر بە سەرچاوەی نازانیت، بڕۆ لە [[وپ:دسبت]] بیسەلمێنە کە سەرچاوەیەکی بڕواپێکراو نییە و داوا بکە قەدەغە بکرێ، نەک وەک ھەموو جارێ قسە فڕێ بدەی. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٠٨، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] حەز ناکەم وتووێژەکان تێکەڵ بن، بەڵام تۆ لەوێ ئەمەت نووسیوە: «من ھەر بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم، بە یەک وشەش لە یاسای ئەو خشتەیە لام نەداوە، چونکە من وەک تۆ نیم حساب بۆ ڕای ھیچ کەس نەکەم و یاسا و ڕێسا بخەمە ژێر پێ، ڕێز لەو یاسایە دەگرم کە داندراوە» و ئەو یاسایانەی وا باسیان دەکەی دەڵێن وشەکە دەبێ باو بێ، لە کاتێک دا ئەو وشەیە کەس نەیبیستووە! ئەمە چۆن باویەتییەکە؟ ئاوا ڕێز لە یاساکان دەگری؟ سێ کەسیش لەگەڵ ناوێکی دیکەن، بەڵام تۆ بە قسەی خۆت کردووە، ئاوا حساب بۆ ڕای خەڵک دەکەی؟ تۆ لەم قسەیەی سەرەوەت دا ڕاستت نەکردووە (دەڵێی بەپێی خشتەکە ڕۆیشتووم و حساب بۆ ڕای خەڵک دەکەم، بەڵام وات نەکردووە) و قسەی ناڕاست لە زمانی کوردی دا «درۆ»ی پێ دەوترێ. کەوایە، شتێکی ھەڵەم پێ نەوتووی. ::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] دیسان ھێرش! بێتامی کردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٣٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆ دەزانی وتووێژەکەی تر لەسەر ناوی وتارەکەیە و یاساکەش کە پەیڕەوم کردوە (وپ:ناوی وتارەکان) بۆ ناوی وتارە و پەیوەندی بە ئێرەوە نییە؟ یان دووبارە بۆت شەرح بکەمەوە تا ئیشەڵڵا لە کۆتایی حاڵی بی، یان ئەوەیە زۆر ناحاڵیت و ناتوانی تێبگەی، یان بە ئەنقەست دەتەوێ بەو شێوەیە چەواشەکاری بکەی و بابەتەکان تێکەڵ بکەی. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] تۆ دەڵێی وتووتە «درۆ دەکەی»، منیش بۆم ڕوون کردی چۆناوچۆن درۆکەت کردووە. لە دوایین لێدوانم دا ھیچم بۆ مەسەلەی «ئینگلی» زیاد نەکردووە. بابەتەکان تێکەڵ مەکە، سەرکەوتنێکی ساختە بۆ خۆت دروست مەکە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٤٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باسی چی دەکەی؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٤٤، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) gq4jzxxa1lwfu6lza2bcxf78mlejys5 0 37798 1617814 1193300 2026-08-06T09:48:14Z Berxodana 77819 /* ژیاننامە */ 1617814 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = مەلا ئەحمەد شەڵماشی | وێنە = | قەبارەی وێنە = | شوێنی لەدایکبوون = [[شەڵماش]]، [[سەردەشت (شارستان)|سەردەشت]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٣٤]] | ڕێکەوتی مردن = ٢ی ئەیلوولی [[١٩٦٨]] | شوێنی مردن = سەردەشت | ھۆکاری مردن = لەلایەن [[ساواک]]ی ئێرانەوە تیرباران کرا | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] | ھاووڵاتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = [[شاعیر]]، [[سیاسەتمەدار]] | ساڵانی چالاکی = | شار = | دارایی = | ناسراو بەھۆی = | ئایین = | ھاوسەر = | منداڵەکان = | خوشک و براکان = [[مستەفا شەڵماشی]] | ماڵپەڕ = }} '''مەلا ئەحمەد شەڵماشی''' ناسراو بە '''مەلا ئاوارە''' یان '''شەھیدی ڕێگای ئازادی کوردستان''' کوڕی مەلا محەممەد ئەمینی ھەمەوەند شۆڕشگێڕێکی [[کورد]] و یەکێک لە دامزرێنەرانی [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] بوو کە لەلایەن ڕەژیمی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] گولەباران کرا.<ref>تاریخ مشاھیر کرد، جلد دوم: عرفا، علما، ادبا، شعرا</ref> == ژیاننامە == مەلا ئاوارە ساڵی ١٣١٣ی ھەتاوی لە گوندی [[شەڵماش]]ی سەر بە [[شارستانی سەردەشت]] لە دایک بووە. لەلای باوکی خوێندنی دەست پێ کردووە و پاشان چووەتە ناو جەرگەی فەقێیان و لە گوندێکەوە بۆ گوندێکی تر و لە قوتاخانەیەکەوە بۆ قوتابخانەیەکی تر زۆر شوێن و ناوچەی کوردستان گەڕاوە و بە شێلگیرییەوە خوێندوویەتی و بووتە مەلا. مەلا ئاوارە بەھۆی ئەوەیکە مرۆڤێکی ھێژا، ئاگا، دیندار، خاوەن ھەستی نەتەوایەتی و خەڵکدۆست بووە، ھەر لە کاتی خوێندنەوە بینینی نابەرامبەری و حاڵ و باڵی دڵتەزێنی بێدەستان و زۆربێژی و خەڵک ڕووتاندنەوەی دەسەڵاتداران ئازاری داوە و سەرەنجام لێ بڕاوە بە ھەموو گیانییەوە بۆ نەھێشتنی ئەم کارەساتە تێکۆشیاوە و بەم جۆرە چووەتە ناو [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دیموکراتی کوردستانەوە]] و ساڵی ١٣٤٣ی ھەتاوی لەگەڵ چەند ئەندامی کارای تری حیزبدا گەڕاوەتەوە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|رۆژھەڵات]] و لە ناوچەی [[موکریان]]، بەتایبەت دێھاتی دەوروبەری سەردەشت و [[بانە]] و [[ناوچەی ئالان|ئالان]] و چەند شوێنێکی تر، کەوتووەتە گەڕان و و دانیشتن لەگەڵ خەڵکی چەوساوە و تێگەیاندنیان لە ھۆی دوا کەوتووییان و ئاشنا کردنیان لەگەڵ بەرنامەی حیزبدا.<ref>مێژووی ناودارانی کورد: بابە شێخ مەردۆخ ڕۆحانی "شیوا" وەرگێڕانی: ماجد مەردۆخ ڕۆحانی، بەرگی دووھەم، لاپەڕەی ٨٣١، لە کتێبەکانی [[ئەکادیمیای کوردی]]، ھەولێر، ٢٠١١ ز. چاپی یەکەم</ref> بانەمەڕی ساڵی ١٣٤٧ (حەسەن سەکر) کوێخای گوندی [[دیوالان]] وەک دارەدەستی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|شا]]، بۆ چارەسەرکردنی کێشەیەکی گوندەکەی بانگھێشتی مەلا ئەحمەدی کردووە و ھەر ئەوێ شەوێ ھاوکات لەگەڵ دەرمانداو کردنی حکوومەتی ئاگادار کردووەتەوە و بەیانییەکەی مەلا ئاوارە ھاوڕێ لەگەڵ دوو پێشمەرگەی تر بە ناوەکانی (مەلا کەچە) و (مام ڕەحمانی وەتمان چاوشین) بۆ دادگای سەحرایی جەڵدیان گوازراونەتەوە و دوای چەن مانگ ئەشکەنجە لە ڕۆژی ١١ی خەرمانانی ١٣٤٧ی ھەتاوی لە شوێنێک بە ناوی (خڕی کانی ساردێ) لە شاری سەردەشت تیرباران کراون. بەر لە ئیعدام بوون مەلا ئاوارە وتوویە:" بە کوشتنی من خەباتی ڕزگاری خوازی نیشتمانپەروەرانی کورد دوایی نایەت. "<ref>شەھید مەلا ئاوارە، ڕەحمان نەقشی، ئەیلوولی ٢٠١١</ref> [[مەھدی خانبابا تارانی]] لە ھاوپەیڤینێک لەگەڵ [[حەمید شەوکەت]]دا گوتوویە کە مەلا ئاوارە برای [[مستەفا شەڵماشی]] ئەندامی کومیتەی ناوەندیی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|پارتی دیمۆکراتی کوردستانی ئێران]] و خوێندکاری یاسا لە [[زانکۆی تاران|زانستگەی تاران]] بووە و پەیوەندیشی بووە لەگەڵ [[حیزبی توودەی ئێران|ڕێکخراوەی شۆڕشگێری پارتی توودەی ئێران]].<ref>شوکت، حمید، ''نگاھی از درون بە جنبش چپ ایران (گفتگو با مھدی خانبابا تھرانی)''، تھران: شرکت سھامی انتشار، چاپ دوم: ۱۳۷۲، ص۱۵۴.</ref> == بەرھەمەکان == مەلا ئەحمەد لە زەمانی فەقێیەتییەوە ھۆگری شیعر بووە و ئەوکاتی کە پێشمەرگە بووە ھەڵبەستی ھۆنیوەتەوە و خاوەنی دیوانێکی شیعرییە. * '''دیوانی مەلا ئاوارە'''<ref>دیوانی مەلا ئاوارە، کۆکردنەوەی: عەوڵا مینایی</ref> == نموونەی شیعری == {{شیعر}} {{ب|کوڕم تۆ کوردی، تۆ بێچووە شێری|نەتەوەی کاوەی، ئازا و دلێری}} {{ب|باب و باپیرت، خزم و که‌س و کار|زۆریان کێشاوه، مەینەت و ئازار}} {{ب|بۆ پارێزگاری، نامووس و ماڵیان|قەت نەوەستاوە، دەست و گوپاڵیان}} {{ب|تۆش وە‌ک ئەوان بە، نەترس و نەبەز|بازی کێوی بە، نەک کەوی قەفەس}} {{کۆتاییی شیعر}} {{شیعر}} {{ب|تووتنوانێکی ھەژارم|بێ خانوو و زەوی و زارم}} {{ب|بێپووڵ و باغ و بزن و مەڕ|دوورم لە خێر، نزیک لە شەڕ}} {{ب|مناڵم ڕووت و برسییە|ژیانم پڕ مەترسییە}} {{کۆتاییی شیعر}} == شیعری لەتیف ھەڵمەت بۆ مەلا ئاوارە == [[لەتیف ھەڵمەت]] شیعرێکی لەژێر ناوی «بڕگەیەکی بڵاونەکراوە لە ڕۆژژمێرەکەی مەلا ئاوارە، وێنەی نەمر» بۆ مەلا ئاوارە نووسیوە؛ ئەوە دەقی شیعرەکەیە: :من دڵنیام … چەندێ بژیم :ڕۆژێ مەرگ دێ بۆ پێشوازیم :بەڵام ھەزاران ھەزار ساڵ :لە دوای مردن :دەرمبێنن لە گۆڕ و چاڵ :ئەگەر سینگم بە نەشتەرێ ھەڵبدڕن :ھێشتا دیارە لەسەر برینی دڵی من :خۆڵەمێشی گوندەکەم و :جێ زنجیری تانکی دوژمن…! :بست بە بستی … ئائەم خاکە :جێ بزماری چەکمەی پاسدار و ساڤاکە…!<ref>کۆی بەرھەمە شێعرییەکانی لەتیف ھەڵمەت، بەرگی دووھەم، ل ۲۰۱، بڵاوکەرەوەی مانگ، بانە ۲۰۱٦</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ڤەژینبوکس | ٢٧٤}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ژیاننامە|وێژەی کوردی}} [[پۆل:خەڵکی سەردەشت]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * {{ڤەژینبوکس | ٢٧٤}} rjmv3lu78ysr10c1nu6fkh6cp6lzjbg 0 37849 1617327 1617173 2026-08-05T12:06:06Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617327 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement |name = چەتۆم |official_name = Chatom, Alabama |settlement_type = [[شارۆچکە]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_seal = |image_map = |mapsize = 250px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتەکان|وڵات]] |subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەت]] |subdivision_type2 = [[پێرستی کەرتەکانی ئەلاباما|کەرت]] |subdivision_name = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |subdivision_name1 = [[ئەلاباما]] |subdivision_name2 = [[کەرتی واشینگتن، ئەلاباما|واشینگتن]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 27.77 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |elevation_ft = |elevation_m = |population_as_of = [[٢٠١٠]] |population_footnotes = |population_total = ١٬٢٨٨ |population_metro = |population_density_km2 = 46.38 |population_density_sq_mi = |timezone = [[ناوچەی کاتیی ناوەندی (ئەمریکای باکوور)|ناوەندی (CST)]] |utc_offset = -٦ |utc_offset_DST = -٥ |latd = |latm = |lats = |latNS = N |longd = |longm = |longs = |longEW = W |timezone_DST = CDT |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = |website = }} '''چەتۆم''' ({{بە ئینگلیزی|Chatom}}) شارۆچکەیەکە لە [[کەرتی واشینگتن، ئەلاباما|کەرتی واشینگتن]]، ویلایەتی [[ئەلاباما]]، لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی [[٢٠١٠]]دا ١٬٢٨٨ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alabama: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ئینگلیزی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-223&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-3756 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ڕووبەر]]ی ٢٧٫٧٧ کیلۆمەتری دووجایە و [[چڕیی دانیشتووان]]ی ٤٦٫٣٨ کەس لە کیلۆمەترێکی دووجادایە. == جوگرافیا == بەپێی [[دەزگای سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، شارۆچکەکە ڕووبەری گشتیی {{convert|١٠.٩|sqmi|km2}} ھەیە، کە ھەمووی وشکانییە. === کەشوھەوا === کەشوھەوای ئەم ناوچەیە بە ھاوینانی گەرم و شێدار و زستانانی بە گشتی مامناوەند بۆ سارد دەناسرێتەوە. بەپێی سیستمی [[پۆلێنکردنی کەشوھەوای کوپن]]، چاتۆم خاوەنی [[کەشوھەوای نیمچە خولگەیی شێدار]]ە، کە لەسەر نەخشەکانی کەشوھەوادا بە «Cfa» کورت دەکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=665110&cityname=Chatom%2C+Alabama%2C+United+States+of+America&units= |سەردێڕ=Climate Summary for Chatom, Alabama |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220210233956/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=665110&cityname=Chatom%2C%20Alabama%2C%20United%20States%20of%20America&units= |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {{Weather box |location = چاتۆم، ئەلاباما |single line = Yes |metric first = Yes |collapsed = Y |Jan high F = 60 |Feb high F = 65 |Mar high F = 72 |Apr high F = 79 |May high F = 86 |Jun high F = 91 |Jul high F = 93 |Aug high F = 92 |Sep high F = 88 |Oct high F = 80 |Nov high F = 70 |Dec high F = 62 |year high F = 78 |Jan low F = 36 |Feb low F = 38 |Mar low F = 44 |Apr low F = 52 |May low F = 60 |Jun low F = 66 |Jul low F = 69 |Aug low F = 68 |Sep low F = 64 |Oct low F = 52 |Nov low F = 43 |Dec low F = 37 |year low F = 52 |Jan precipitation inch = 5.5 |Feb precipitation inch = 5.5 |Mar precipitation inch = 6.2 |Apr precipitation inch = 4.9 |May precipitation inch = 5 |Jun precipitation inch = 4.9 |Jul precipitation inch = 6.3 |Aug precipitation inch = 4.8 |Sep precipitation inch = 4.6 |Oct precipitation inch = 3.3 |Nov precipitation inch = 4.3 |Dec precipitation inch = 5.8 |year precipitation inch = 61.1 |source 1 = Weatherbase <ref name=Weatherbase>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=665110&cityname=Chatom%2C+Alabama%2C+United+States+of+America&units= |بڵاوکەرەوە=Weatherbase |سەردێڕ=Weatherbase.com |ساڵ=٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200305204754/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=665110&cityname=Chatom,+Alabama,+United+States+of+America&units= |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} Retrieved on November 7, 2013.</ref> |date=November 2013 }} == دانیشتووانناسی == دانیشتووان: * ١٩٥٠= ٦٠٩ * ١٩٦٠= ٩٩٣ * ١٩٧٠= ١٠٥٩ * ١٩٨٠= ١١٢٢ * ١٩٩٠= ١٠٩٤ * ٢٠٠٠= ١١٩٣ * ٢٠١٠= ١٢٨٨ * ٢٠٢٠= ١١٠٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.census.gov/programs-surveys/decennial-census.html|سەردێڕ=U.S. Decennial Census|بڵاوکەرەوە=Census.gov|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref><br><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.census.gov/popest/data/cities/totals/2013/SUB-EST2013-3.html|سەردێڕ=Annual Estimates of the Resident Population: April 1, 2010 to July 1, 2013|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤}}</ref> === سەرژمێریی ٢٠٢٠ === بەپێی [[سەرژمێریی ٢٠٢٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرژمێریی ٢٠٢٠]]، چاتۆم خاوەنی دانیشتووانێکی ١،١٠٤ کەسی و ٤٠٦ خێزان بووە.<ref name="Census2020DP">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2020 Decennial Census Demographic Profile (DP1)|ناونیشان=https://api.census.gov/data/2020/dec/dp?get=NAME,DP1_0021P,DP1_0024P,DP1_0025C,DP1_0049C,DP1_0045C,DP1_0069C,DP1_0073C,DP1_0125P,DP1_0126P,DP1_0129P,DP1_0133P,DP1_0137P,DP1_0138P,DP1_0139P,DP1_0141P,DP1_0142P,DP1_0143P,DP1_0145P,DP1_0146P,DP1_0147C,DP1_0148C,DP1_0149C,DP1_0156C,DP1_0157C,DP1_0158C,DP1_0159P,DP1_0160P&for=place%3A14008&in=state%3A01|وێبگە=United States Census Bureau|ساڵ=٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦|df=mdy}}</ref><ref name="Census2020PL">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)|ناونیشان=https://api.census.gov/data/2020/dec/pl?get=NAME,P1_001N,P1_003N,P1_004N,P1_005N,P1_006N,P1_007N,P1_008N,P1_009N,P2_001N,P2_002N,H1_001N,H1_002N&for=place%3A14008&in=state%3A01|وێبگە=United States Census Bureau|ساڵ=٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦|df=mdy}}</ref> خشتەیەکی داتاکانی دەزگای سەرژمێری باس لەوە دەکات کە ٢٤٩ خێزان لە شارۆچکەکەدا نیشتەجێن.<ref name="Census2020Data">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Explore Census Data|ناونیشان=https://data.census.gov/cedsci/table?g=1600000US0114008&tid=DECENNIALPL2020.P2|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=data.census.gov}}</ref> ناوەندی تەمەن ٤٠.٦ ساڵ بووە. ٢٣.٠٪ی نیشتەجێبووان لەژێر تەمەنی ١٨ ساڵ بوون و ٢٣.٢٪یان تەمەنیان ٦٥ ساڵ یان زیاتر بووە. بۆ ھەر ١٠٠ مێینەیەک، ٨٩.٠ نێر ھەبووە، و بۆ ھەر ١٠٠ مێینەیەکی تەمەن ١٨ ساڵ و زیاتر، ٨٢.٨ نێر ھەبووە.<ref name="Census2020DP"/> ٠.٠٪ی نیشتەجێبووان لە ناوچە شارنشینەکاندا ژیاون، لە کاتێکدا ١٠٠.٠٪یان لە ناوچە گوندنشینەکاندا ژیاون.<ref name="Census2020DHC">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2020 Decennial Census Demographic and Housing Characteristics (DHC)|ناونیشان=https://api.census.gov/data/2020/dec/dhc?get=NAME,P2_002N,P2_003N&for=place%3A14008&in=state%3A01|وێبگە=United States Census Bureau|ساڵ=٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦|df=mdy}}</ref> لە ٤٠٦ خێزانەکە، ٣٥.٧٪یان منداڵی خوار تەمەن ١٨ ساڵیان لەگەڵدا ژیاوە. لە ھەموو خێزانەکان، ٤٢.٤٪یان ھاوسەردار بوون، ١٥.٥٪یان سەرۆک خێزانی نێر بووە بەبێ ھاوژین، و ٣٧.٩٪یان سەرۆک خێزانی مێ بووە بەبێ ھاوژین. نزیکەی ٣١.٣٪ی ھەموو خێزانەکان لە تاکەکان پێکھاتبوون، و ١١.٦٪یان کەسێکیان لەگەڵدا ژیاوە کە تەمەنی ٦٥ ساڵ یان زیاتر بووە.<ref name="Census2020DP"/> ٤٦٣ یەکەی نیشتەجێبوون ھەبووە، کە ١٢.٣٪یان چۆڵ بوون. ڕێژەی چۆڵبوونی خاوەن ماڵەکان ٣.٣٪ بووە و ڕێژەی چۆڵبوونی کرێچییەکان ٥.٨٪ بووە.<ref name="Census2020DP"/> {| class="wikitable" |+ پێکھاتەی ڕەگەزی بەپێی سەرژمێریی ٢٠٢٠<ref name="Census2020PL"/> ! ڕەگەز !! ژمارە !! ڕێژەی سەدی |- | [[ئەمریکییە سپیپێستەکان|سپیپێست]] || ٧٢٤ || ٦٥.٦٪ |- | [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ڕەشپێست یان ئەمریکیی ئەفریقی]] || ٣١٤ || ٢٨.٤٪ |- | [[سەرەکییە ئەمریکییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|ھیندیی ئەمریکی و ڕەسەنی ئەلاسکا]] || ٨ || ٠.٧٪ |- | [[ئەمریکییە ئاسیایییەکان|ئاسیایی]] || ١ || ٠.١٪ |- | [[ڕەسەنەکانی ھاوای|ڕەسەنی ھاوای]] و [[دوورگەنشینانی پاسیفیک|دوورگەنشینانی تری پاسیفیک]] || ١ || ٠.١٪ |- | ڕەگەزێکی تر || ١١ || ١.٠٪ |- | [[ئەمریکییە فرەڕەگەزەکان|دوو ڕەگەز یان زیاتر]] || ٤٥ || ٤.١٪ |- | ''[[ئەمریکییە ئیسپانی و لاتینییەکان|ئیسپانی یان لاتینی]] (لە هەر ڕەگەزێک)'' || ١٩ || ١.٧٪ |} === سەرژمێریی ٢٠١٠ === لە [[سەرژمێریی ٢٠١٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرژمێریی ٢٠١٠]]دا ١،٢٨٨ کەس، ٤٥٨ ماڵبات، و ٣٢٦ خێزان لە شارۆچکەکەدا دەژیان. چڕی دانیشتووان ١١٨.٢ کەس بوو لە ھەر میل چوارگۆشەیەکدا. ٥٢١ یەکەی نیشتەجێبوون ھەبوو بە تێکڕای چڕی ٤٧.٨ لە ھەر میل چوارگۆشەیەکدا. پێکھاتەی ڕەگەزیی شارۆچکەکە ٦٨.٢٪ سپیپێست، ٣١.١٪ ڕەشپێست یان ئەمریکیی ئەفریقی، ٠٪ سەرەکیی ئەمریکی، ٠.٣٪ لە ڕەگەزەکانی تر، و ٠.٤٪ لە دوو ڕەگەز یان زیاتر بوو. ٠.٦٪ی دانیشتووان ئیسپانی یان لاتینی بوون لە ھەر ڕەگەزێک.<ref name="2010 census">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.census.gov |بڵاوکەرەوە=[[United States Census Bureau]] |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=U.S. Census website}}</ref> لە ٤٥٨ خێزانەکە ٣٣.٨٪یان منداڵی خوار تەمەن ١٨ ساڵیان لەگەڵدا ژیاوە، ٤٦.٩٪یان ھاوسەردار بوون کە پێکەوە دەژیان، ٢٠.٧٪یان سەرۆک خێزانی مێ بووە بەبێ ھاوژین، و ٢٨.٨٪یان خێزان نەبوون. ٢٦.٢٪ی خێزانەکان تاکە کەس بوون و ١١.٨٪یان تاکە کەسی تەمەن ٦٥ ساڵ یان زیاتر بوون. تێکڕای قەبارەی خێزان ٢.٤٩ بووە و تێکڕای قەبارەی ماڵبات ٣.٠٢ بووە. دابەشبوونی تەمەن بەم شێوەیە بووە: ٢٦.٣٪ لەژێر تەمەنی ١٨، ٧.٦٪ لە ١٨ بۆ ٢٤، ٢٣.٩٪ لە ٢٥ بۆ ٤٤، ٢٤.٤٪ لە ٤٥ بۆ ٦٤، و ١٧.٨٪ تەمەنیان ٦٥ ساڵ یان زیاتر بووە. ناوەندی تەمەن ٣٨.٨ ساڵ بووە. بۆ ھەر ١٠٠ مێینەیەک، ٩٠.٣ نێر ھەبووە. بۆ ھەر ١٠٠ مێینەی تەمەن ١٨ ساڵ و زیاتر، ٩٥.٧ نێر ھەبووە. ناوەندی داھاتی خێزان ٢٣،٢٥٠ دۆلار بووە و ناوەندی داھاتی ماڵبات ٢٧،٣٧٥ دۆلار بووە. نێرەکان ناوەندی داھاتیان ٤٧،٥٠٠ دۆلار بووە بەرامبەر بە ٢٨،٢٣٥ دۆلار بۆ مێینەکان. داھاتی ھەر تاکێک بۆ شارۆچکەکە ١٣،٤٣١ دۆلار بووە. نزیکەی ٢٨.٣٪ی ماڵباتەکان و ٣٥.٣٪ی دانیشتووان لەژێر ھێڵی ھەژاریدا بوون، لەوانە ٥٦.٣٪ی ئەوانەی لەژێر تەمەنی ١٨ ساڵدان و ٦.١٪ی ئەوانەی تەمەنیان ٦٥ ساڵ یان زیاترە. === سەرژمێریی ٢٠٠٠ === لە [[سەرژمێریی ٢٠٠٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرژمێریی ٢٠٠٠]]دا ١،١٩٣ کەس، ٤٤٩ ماڵبات، و ٣٠٨ خێزان لە شارۆچکەکەدا دەژیان. چڕی دانیشتووان ١٠٩.٧ کەس بوو لە ھەر میل چوارگۆشەیەکدا. ٥٢٣ یەکەی نیشتەجێبوون ھەبوو بە تێکڕای چڕی ٤٨.١ لە ھەر میل چوارگۆشەیەکدا. پێکھاتەی ڕەگەزیی شارۆچکەکە ٦٧.٢٣٪ سپیپێست، ٣٢.١٠٪ ڕەشپێست یان ئەمریکیی ئەفریقی، ٠.٤٢٪ سەرەکیی ئەمریکی، ٠.٠٨٪ لە ڕەگەزەکانی تر، و ٠.١٧٪ لە دوو ڕەگەز یان زیاتر بوو. ٠.٥٠٪ی دانیشتووان ئیسپانی یان لاتینی بوون لە ھەر ڕەگەزێک.<ref name="GR2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.census.gov |بڵاوکەرەوە=[[United States Census Bureau]] |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=U.S. Census website}}</ref> لە ٤٤٩ خێزانەکە ٣٨.١٪یان منداڵی خوار تەمەن ١٨ ساڵیان لەگەڵدا ژیاوە، ٤٨.٦٪یان ھاوسەردار بوون کە پێکەوە دەژیان، ١٨.٠٪یان سەرۆک خێزانی مێ بووە بەبێ ھاوژین، و ٣١.٤٪یان خێزان نەبوون. ٢٨.٧٪ی خێزانەکان تاکە کەس بوون و ١٥.٤٪یان تاکە کەسی تەمەن ٦٥ ساڵ یان زیاتر بوون. تێکڕای قەبارەی خێزان ٢.٤٨ بووە و تێکڕای قەبارەی ماڵبات ٣.١٠ بووە. دابەشبوونی تەمەن بەم شێوەیە بووە: ٢٧.٩٪ لەژێر تەمەنی ١٨، ٩.١٪ لە ١٨ بۆ ٢٤، ٢٣.٩٪ لە ٢٥ بۆ ٤٤، ١٩.٣٪ لە ٤٥ بۆ ٦٤، و ١٩.٩٪ تەمەنیان ٦٥ ساڵ یان زیاتر بووە. ناوەندی تەمەن ٣٥ ساڵ بووە. بۆ ھەر ١٠٠ مێینەیەک، ٨٣.٨ نێر ھەبووە. بۆ ھەر ١٠٠ مێینەی تەمەن ١٨ ساڵ و زیاتر، ٧٣.٤ نێر ھەبووە. ناوەندی داھاتی خێزان ٣١،٣١٩ دۆلار بووە و ناوەندی داھاتی ماڵبات ٤١،٥٦٣ دۆلار بووە. نێرەکان ناوەندی داھاتیان ٣٦،٥١٨ دۆلار بووە بەرامبەر بە ١٩،٧٥٠ دۆلار بۆ مێینەکان. داھاتی ھەر تاکێک بۆ شارۆچکەکە ١٦،٦٥٠ دۆلار بووە. نزیکەی ١٧.٣٪ی ماڵباتەکان و ٢٣.٥٪ی دانیشتووان لەژێر ھێڵی ھەژاریدا بوون، لەوانە ٣٤.٤٪ی ئەوانەی لەژێر تەمەنی ١٨ ساڵدان و ٢٠.٩٪ی ئەوانەی تەمەنیان ٦٥ ساڵ یان زیاترە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Chatom, Alabama}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:ناوەندی شارستانەکانی ئەلاباما]] [[پۆل:شارۆچکەکانی ئەلاباما]] rmz5f71y2kk4j8rpqgufsr13uunwr3x 0 41194 1617477 1446476 2026-08-05T15:40:03Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617477 wikitext text/x-wiki {{وەسف|پێشکەشکار، خانمەکتەر، بەرھەمھێنەر، و نووسەری ئەمریکی}} {{Distinguish|ئۆپێرا}} {{Infobox person | name = ئۆپرا وینفری | image = Oprah in 2014.jpg | alt = | image_size = | caption = وینفری لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ | birth_name = <!--- «ئۆرپا» لێرەدا ڕاستە نەک «ئۆپرا». بڕوانە بەشی «ژیانی سەرەتایی». --->ئۆرپا<!--- «ئۆرپا» لێرەدا ڕاستە نەک «ئۆپرا». بڕوانە بەشی «ژیانی سەرەتایی». ---> گایل وینفری<ref name="AoA">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Oprah Winfrey Biography and Interview |وێبگە=achievement.org|بڵاوکەرەوە=[[American Academy of Achievement]]|ناونیشان=https://www.achievement.org/achiever/oprah-winfrey/#interview|وتەگێڕانەوە=Winfrey has said in interviews that 'my name had been chosen from the Bible. My Aunt Ida had chosen the name, but nobody really knew how to spell it, so it went down as "Orpah" on my birth certificate, but people didn't know how to pronounce it, so they put the "P" before the "R" in every place else other than the birth certificate. On the birth certificate it is Orpah, but then it got translated to Oprah, so here we are.'}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|١٩٥٤|١|٢٩}} | birth_place = کۆسکیوسکۆ، میسیسیپی، ویلایەتە یەکگرتووەکان | death = | alma_mater = زانکۆی ویلایەتی تێنێسی | occupation = {{hlist|پێشکەشکاری تەلەڤیزیۆن|خانمەکتەر|بەرھەمھێنەر|جێبەجێکاری میدیا|نووسەر}} | title = {{plainlist| * سەرۆک و بەڕێوەبەری جێبەجێکاری Harpo Productions (١٩٨٦–ئێستا) * سەرۆک، بەڕێوەبەری جێبەجێکار و بەڕێوەبەری بازرگانیی تۆڕی ئۆپرا وینفری (٢٠١١–ئێستا)}} | net_worth = {{US$|٢.٥&nbsp;ملیار}} (ئەیلوولی ٢٠٢٠)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.forbes.com/profile/oprah-winfrey|سەردێڕ=#184 Oprah Winfrey|ئیش=Forbes|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> | party = بێلایەن | years active = ١٩٧٣–ئێستا | website = {{URL|oprah.com}} | partner = ستێدمان گراھام (١٩٨٦–ئێستا) | children = کەنعان ({{abbr|ل.|لەدایکبووی}} ١٩٦٨؛ {{abbr|م.|مردووی}} ١٩٦٨)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.news.com.au/national/victoria/oprah-winfrey-in-melbourne-for-australian-tour-2015-spreads-a-message-of-love-reveals-lost-child/news-story/88f87e6fe05a940399db9450a876cfab|سەردێڕ=Oprah Winfrey in Melbourne for Australian tour 2015 spreads a message of love, reveals lost child|ئیش=News.com.au|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> | signature = Oprah Winfrey Signature.svg }} '''ئۆپرا گایل وینفری''' (لەدایکبوو بە ناوی <!--- «ئۆرپا» لێرەدا ڕاستە نەک «ئۆپرا». بڕوانە بەشی «ژیانی سەرەتایی». ---> '''ئۆرپا گایل وینفری'''؛<ref name="AoA" /> لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٩٥٤) پێشکەشکار، بەرھەمھێنەری تەلەڤیزیۆن، خانمەکتەر، نووسەر، و [[چاکەکاری|چاکەکار]]ی ئەمریکییە. بەھۆی بەرنامەی ''The Oprah Winfrey Show''ەوەوە باشتر ناسراوە، کە لە شیکاگۆوە پەخشدەکرا، کە خاوەنی بەرزترین پلەی بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی بوو لە چەشنەکەیدا و بە شێوازێکی نەتەوەیی پەخشدەکرا بۆ ٢٥ ساڵ لە ١٩٨٦ەوە بۆ ٢٠١١.<ref name="2010 contract">{{cite press release |title= Oprah Winfrey signs with King World Productions for new three-year contract to continue as host and producer of "The Oprah Winfrey Show" through 2010–2011 |publisher=[[King World Productions]] |date=August 4, 2004 |url= http://www.kingworld.com/release/oprah_winfrey.html |archive-url= https://web.archive.org/web/20070210090815/http://www.kingworld.com/release/oprah_winfrey.html |archive-date= February 10, 2007 |access-date= September 24, 2009 }}</ref> ناسراو بە «شاژنی ھەموو میدیاکان»،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین= Oswald |یەکەم= Brad |ناونیشان= http://www.winnipegfreepress.com/opinion/columnists/yes-shes-queen-of-all-media-but-to-discovery-shes-life-itself-82678662.html |سەردێڕ= Yes, she's Queen of all Media, but to Discovery, she's Life itself |ئیش=[[Winnipeg Free Press]] |ڕێکەوت= ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان= ٢٢ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> دەوڵەمەندترین ئەفریقی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم بوو<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ulC6DAAAQBAJ&q=oprah+richest+african+of+the+20th+century&pg=PA104|سەردێڕ=50 American Heroes Every Kid Should Meet|دوایین١=Denenberg|یەکەم١=Dennis|دوایین٢=Roscoe|یەکەم٢=Lorraine|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Millbrook Press]] |ژپنک= ٩٧٨١٥١٢٤١٣٢٩٨|زمان= en |edition=2nd Revised}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.forbes.com/2009/05/06/richest-black-americans-busienss-billionaires-richest-black-americans.html|سەردێڕ=The Wealthiest Black Americans|ئیش=[[Forbes]]|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٠|یەکەم= Matthew |دوایین= Miller}}</ref> و یەکەم ملیاردێری ڕەشپێستی ئەمریکای باکوورە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Black Billionaires 2015 |ناونیشان= https://www.forbes.com/sites/mfonobongnsehe/2015/03/02/the-black-billionaires-2015/4/ |ئیش=[[Forbes]]|یەکەم=Mfonobong|دوایین=Nsehe}}</ref> و بە باشترین چاکەکاری [[ڕەشپێست]] لە مێژووی ئەمریکا دانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.biography.com/articles/Oprah-Winfrey-9534419?part=1|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100113162633/http://www.biography.com/articles/Oprah-Winfrey-9534419?part=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Biography.com|بڵاوکەرەوە=Biography.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٠}}</ref><ref name="UrbanMecca">{{Cite press release|title=Oprah Winfrey Debuts as First African-American On BusinessWeek's Annual Ranking of 'Americas Top Philanthropists'|publisher=Urban Mecca|date=November 19, 2004|url=http://www.urbanmecca.com/artman/publish/article_174.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20041120105057/http://www.urbanmecca.com/artman/publish/article_174.shtml|url-status=dead|archive-date=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤|access-date=August 25, 2008|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041120105057/http://www.urbanmecca.com/artman/publish/article_174.shtml}}</ref> لە ٢٠٠٧ەوە، ھەندێک جار بە دیارترین ئافرەت لە جیھان دادەنرێت.<ref name="opens school">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Meldrum Henley-on-Klip|یەکەم=Andrew|سەردێڕ='Their story is my story' Oprah opens $40m school for South African girls|ئیش=[[The Guardian]] |شوێن=UK|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.theguardian.com/media/2007/jan/03/broadcasting.schoolsworldwide|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1435442/The-most-influential-US-liberals-1-20.html|ئیش=[[The Daily Telegraph]] |شوێن=London|سەردێڕ=The most influential US liberals: 1–20|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٠}}</ref> وینفرێ لە ھەژاریدا لە [[میسیسیپی (ویلایەت)|میسیسیپی]] لە دایکێکی ھەرزەکاری سەڵت لەدایکبووە و دواتر لە میلوۆکی گەورەبووە. ئاماژەی داوە کە لە منداڵی و سەرەتای ھەرزەکاریدا دەستدرێژی کراوەتە سەر و لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا دووگیان بووە؛ لە تەمەنێ گەنجیدا کوڕەکەی لەدایکبووە و بە ساوایی مردووە.<ref name="path to power">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Mowbray|یەکەم=Nicole|سەردێڕ=Oprah's path to power|ئیش=[[The Guardian]]|شوێن=UK|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٠٣|ناونیشان= https://www.theguardian.com/media/2003/mar/02/pressandpublishing.usnews1 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی ئابی ٢٠٠٨}}</ref> وینفری دواتر نێردراوە تا لەگەڵ پیاوێکدا بژیت بە ناوی ڤێرنۆن وینفری، کە سەرتاشێکی تێنێسی بووە، و ئۆپرا بە باوکی خۆی ناوی دەبات، و کارێکی لە ڕادیۆیەکدا دۆزیەوە کە لە قوتابخانەی ناوەندی بووە. لە ١٩ ساڵیدا، پێشکەشکاری ھاوبەشی ھەواڵەکانی ئێوارەی ناوخۆیی بوو. قسەکردنە پڕ ھەستەکانی وینفری یەکسەر وای لێکرد ببرێتە بەشی بەرنامەی ڕۆژ، و دوای خستنی بەرنامەیەکی ناوخۆیی پلە سێی شیکاگۆ بۆ پلەی یەکەم،<ref name="forbes">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=#562 Oprah Winfrey|ئیش=[[Forbes]] Special Report: The World's Billionaires (2006)|ناونیشان=https://www.forbes.com/lists/2006/10/O0ZT.html|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٠٨}}</ref> کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی تایبەت بە خۆی دامەزراند کە بە شێوازێکی نێودەوڵەتی لقی هەیە. وینفری چەندان خەڵاتی بردووەتەوە لە ژیانی پیشەگەریدا کە پێکدێن لە ١٨ خەڵاتی ئێمی دەی تایم، لەوانەش خەڵاتی دەسکەوتی ژیان و خەڵاتی بەڕێوەبەر، ٢ [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم]]، لەوانە خەڵاتی مرۆڤدۆستیی بۆب ھۆپ، خەڵاتێکی تۆنی، خەڵاتێکی پیبەدی و خەڵاتی مرۆڤدۆستیی ژان ھێرشۆڵت، کە لەلایەن [[خەڵاتەکانی ئۆسکار]]ەوە پێی بەخشرا و پاڵێوراوە بۆ دوو خەڵاتی ئۆسکار. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} ==بەستەرە دەرەکییەکان== {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان|d=Q55800|c=category:Oprah Winfrey|n=no|b=no|v=no|voy=no|m=no|mw=no|species=no|wikt=no|s=no}} * {{Official website}} * {{Britannica|645317}} * {{IMDb name|1856}} * [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=124285128 NPR «ئۆپرا: ژنە ئاساییە ملیاردێرەکە». پەڕگەی دەنگی، ڤیدیۆ و ژیاننامە]. لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠ ھێنراوە * [http://www.makers.com/oprah-winfrey ئۆپرا وینفری] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130216040131/http://www.makers.com/oprah-winfrey |date=١٦ی شوباتی ٢٠١٣ }} ڤیدیۆیەک لە بەرھەمھێنانی ''Makers: Women Who Make America'' * ''[https://nmaahc.si.edu/explore/exhibitions/watchingoprah سەیرکردنی ئۆپرا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417045044/https://nmaahc.si.edu/explore/exhibitions/watchingoprah |date=١٧ی نیسانی ٢٠٢١ }}'' – پێشانگایەکی سمیتسۆنیەن لەسەر ''Oprah Show'' و وینفری {{کۆلکە}} {{Portal bar|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژن|ژیاننامە|ئیسپانیا|ڕۆژنامەوانی|مێژوو|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{زانیارییە کتێبخانەییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ژیاننامە|ئیسپانیا|ڕۆژنامەوانی|مێژوو|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی پیبۆدی]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی]] [[پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١]] [[پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە ئێڵەنۆی]] hgnp5kdbsnrb087g60hokcg534yr5ci 0 41243 1617936 1504561 2026-08-06T11:25:19Z 1silent scientist 51740 1617936 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Calendar Thessaloniki 1896.jpg|230px|وێنۆک|ڕۆژمێری ساڵی ١٨٩٦ کە بە زمانی تورکیی عوسمانی لە چاپ دراوە.]] '''زمانی تورکیی عوسمانی''' یان '''عوسمانلی''' (بە [[تورکی]]: Osmanlıca یان Osmanlı Türkçesi) زمانی دام و دەزگا حکوومەتییەکانی [[ئیمپراتۆری عوسمانی]] بوو. ئەم زمانە ژمارەیێکی زۆر وشەی [[فارسی]] و [[عەرەبی]] تێدا بوو. لە سەردەمی عوسمانی، زۆربەی شاعیران و نووسەران لە چوارچێوەی سنوورەکانی وڵاتی [[تورکیا]]ی ھاوچەرخ، بەرھەمە ھونەرییەکانی خۆیان بەم زمانە دەنووسی. ==میرات== لە ڕووی مێژووییەوە، تورکیی عوسمانی پێشینەی [[زمانی تورکی|تورکیی]] مۆدێرنە. بەڵام تورکیی ستانداردی ئەمڕۆ لە بنەڕەتدا ھەمان {{lang|tr|Türkiye Türkçesi}} (تورکیی تورکیا)یە کە بە [[ئەلفوبێی لاتین]]ی نووسراوە و ڕێژەیەکی زۆر لە [[وشەی نوێ|وشە نوێیەکانی]] بۆ زیادکراوە، ئەمەش بەو واتایەیە کە ئێستا وشە خوازراوەکانی زمانەکانی تر زۆر کەمتر بوونەتەوە، و تورکیی عوسمانیش بە شێوەیەکی دەستبەجێ نەگۆڕدرا بۆ تورکیی ئەمڕۆ. لەسەرەتادا تەنھا ڕێنووسەکە گۆڕدرا، و لە کاتێکدا ھەندێک لە خێزانەکان لە ژیانی تایبەتی خۆیاندا بەردەوام بوون لە بەکارھێنانی سیستمی [[عەرەبی]]، زۆربەی دانیشتووانی [[تورکیا]] لەو سەردەمەدا نەخوێندەوار بوون، ئەمەش گۆڕینی بۆ ئەلفوبێی لاتینی زۆر ئاسانتر کرد. دواتر، وشە خوازراوەکان دەرکران، و وشەی نوێی گونجاو لەگەڵ تەکنۆلۆژیای گەشەسەندوودا ناسێنران. تا ساڵانی ١٩٦٠ەکان، تورکیی عوسمانی لایەنی کەم تا ڕادەیەک لەگەڵ تورکیی ئەو سەردەمەدا تێگەیشتن لەسەری ئاسان بوو. جیاوازییەکی سەرەکی لە نێوان تورکیی عوسمانی و تورکیی مۆدێرندا بریتییە لە وازھێنانی ئەمەی دواییان لە دروستکردنی [[وشەی لێکدراو]] بەپێی ڕێساکانی ڕێزمانی عەرەبی و [[فارسی]]. بەکارھێنانی ئەم جۆرە دەستەواژانە ھێشتا لە تورکیی مۆدێرندا بوونی ھەیە بەڵام تەنھا تا ڕادەیەکی زۆر سنووردار و بەزۆری لە [[زاراوەی تایبەت|بوارە پسپۆڕییەکاندا]]؛ بۆ نموونە، [[حاڵەتی زیادەکردن|پێکھاتەی زیادەکردنی]] وەرگیراو لە فارسی {{lang|ota|تقدیر الهی}} ({{translit|fa|takdîr-i ilâhî}}) (کە بە دەقیقی وەک «دیاریکردنی پێشوەختەی خودایی» دەخوێندرێتەوە و وەک «قەزا و قەدەری خودایی» یان «چارەنووس» وەرگێڕدراوە) بەکاردێت، بە پێچەوانەی پێکھاتەی ئاسایی تورکیی مۆدێرن، {{lang|tr|ilâhî takdîr}}. لە ساڵی ٢٠١٤دا، ئەنجومەنی پەروەردەی تورکیا بڕیاریدا کە تورکیی عوسمانی لە خوێندنگە ئامادەیییە ئیسلامییەکاندا بخوێندرێت و وەک وانەیەکی بژاردەش لە خوێندنگەکانی تریشدا بێت، بڕیارێک کە لەلایەن سەرۆک [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان]]ەوە پشتگیری لێکرا، کە وتی دەبێت ئەم زمانە لە خوێندنگەکاندا بخوێندرێت بۆ ئەوەی نەوەی نوێ پێوەندییان لەگەڵ میراتی کولتووریی خۆیاندا لەدەست نەدەن.<ref>{{cite news |last=Pamuk |first=Humeyra |date=December 9, 2014 |title=Erdogan's Ottoman language drive faces backlash in Turkey |url=https://www.reuters.com/article/us-turkey-education-ottoman/erdogans-ottoman-language-drive-faces-backlash-in-turkey-idUSKBN0JN1X020141209 |work=[[Reuters]] |location=Istanbul |access-date=May 25, 2019}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == [https://web.archive.org/web/20170322075837/https://books.google.com/books?id=wrsIAQAAMAAJ&printsec=frontcover&cad=0#v=onepage&q&f=false فێرکاری وتووێژ بە زمانی تورکی عوسمانی] {{تووڵی دەروازە|زمان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا}} {{کورت}} {{پۆلی کۆمنز|Ottoman Turkish language}} [[پۆل:زمانی تورکیی عوسمانی]] [[پۆل:زمانەکانی توونس]] [[پۆل:زمانە تورکییەکان]] ogizz1h0z26tgrsvp2g09hmj8gpg986 0 41409 1617723 1505275 2026-08-06T00:01:02Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617723 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox writer | name = ساموئێل بێکێت{{ھن}}Samuel Beckett | image = Samuel Beckett, Pic, 1.jpg | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ١٩٠٦ | death_date = ١٩٨٩ | death_place = | resting_place = | occupation = [[نووسەر]]، [[شاعیر]] و [[دراماتورژ]] | language = | nationality = [[فەڕانسە|فەڕەنسی]] | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | module = | website = | portaldisp = }} '''ساموێل بارکلەی بێکێت''' ({{بە فەڕەنسی|Samuel Beckett}}، ماوەی ژیان:١٣ی نیسانی ١٩٠٦ لە [[دوبلین]] تاکوو ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٩ لە[[پاریس]]) یەکێکە لە بەناوبانگترین نووسەرەکانی [[ئێرلەندا]] و جیهان، ساموێل [[ڕۆمان]]نووس و سیناریۆنووس و دەرهێنەری شانۆگەرییە؛ کە بە هۆی نووسی شانۆنامەی [[کۆتایی]] کە لە لایەن [[پێشەوا ڕەهبەری]] بۆ سەر زمانی [[کوردی]] وەرگێدراوە ناسراوی بێدەنگ ترین شانۆنامەنووسی جیهانی دەدەنێ. ولییەمی باوکی مەساح بووە، و «ڕووی» دایکیشی پێش ئەوەی شوو بکات کاری پەرستاری کردووە، برا گەورەی ساموێل ناوی «فرانک» بووە، ئەو توندوتیژییە ئاینییەی کە دایکی بەرامبەر ئەم دوو کوڕەی کردووە، وایکرد کە بیکێت لە قوڵایی ناخیدا توڕەبوون و ڕق و قینەیەکی زۆری بەرامبەر بە تیۆلۆژیا و هەروەها بەرامبەر بە دایکی هەبێت تا ماوەیەکی زۆر. == خوێندن == بیکێت لە هەمان ئەو قوتابخانەیە خوێندویەتی کە (ئۆسکار وایڵد) تێیدا خوێندوویەتی، لە ساڵی ١٩٣٢ چووەتە زانکۆی (ترنتی) کە لەو سەردەمەدا زانکۆیەکی بەناوبانگ بووە لە دبلن، و خەریکی خوێندنی هەردوو زمانی فەرەنسی و ئینگلیزی بووە لە زانکۆی ناوبراو، دوواتر و لە ساڵی ١٩٢٧ بەکالۆریۆس و لە ساڵی ١٩٣١ ماستەری لە هونەر وەرگرتووە. هەروەها بیکێت دوو ساڵ لە فەرەنسا زمانی ئینگلیزی داوەتەوە. == بیکێت و جێمس جۆیس == بیکێت هەر لە فەرەنسا (جێمس جۆیس) دەناسێت، کە دوواتر دەبێتە یەکێک لە هاوڕێ دڵسۆزەکانی، ئەو قسەیە ڕاست نییە کە دەڵێن بیکێت بووەتە سکرتێری جۆیس، هێندە هەیە بیکێت بووەتە هاوڕێیەکی نزیکی ئەو، و لەبەر ئەوەی جێمس جۆیس چاوی بە تەواوی کز ببون، بۆیە بۆ نووسینەوەی کارە ئەدەبییەکانی ناچار پەنای دەبردە بەر ئەدیبە لاوەکان، لێرەوە بیکێت یەکێک بووە لەو ئەدیبە لاوانەی کە یارمەتی نووسینەوەی کارە ئەدەبییەکانی جێمس جۆیسی داوە. ساموێل بیکێت تا ڕاددەی پەرستن سەرسام بووە بە جۆیس، تەنانەت لە شێوازی جگەرە کێشان و مەی خواردنەوەش لاسایی جۆیسی کردووەتەوە، هەمان ئەو پێڵاوانەشی لەپێ کردووە کە ئەو لەپێی کردوون. == بیکێت و خۆشەویستی == ئەم سەرسامبوون و نزیکبوونەوەی بیکێت لە جێمس جۆیس وایکرد کە لوسیای کچی جۆیس پەیوەندی خۆشەویستی ببەستێت لەگەڵ بیکێتی لاو، کە لوسیا نەخۆشی دەرونیشی هەبووە. ساموێل بیکێت ماوەیەکی کەم پێش مردنی، هەستا بە سووتاندنی تەواوی ئەو نامانەی کە لەگەڵ لوسیا ئالوگۆڕیان کردبوو، لە [[ئەرشیف]]ەکەی خۆیدا تەنیا یەک وێنەی لوسیای هێشتووەتەوە کە لە کاتی سەماکردندا کێشراوە. == بیکێت و شیعر == ساموێل بیکێت لە ساڵی ١٩٣٠ یەکەم کۆمەڵە شیعری خۆی بڵاوکردەوە، ئەم کۆمەڵە شیعرەی لەژێر کاریگەری نووسینەکانی فەیلەسوفی گەورە (ڕێنییە دیکارت) دا نووسیوە، بیکێت تاوەکوو کۆتایی ژیانی لەژێر کاریگەری ئەم فەیلەسوفە بووە؛ و جگە لە نووسینی شیعر، چەندین شیعری ئیتاڵی و فەرەنسی وەرگێڕاوە، ئەوەی جێگای سەرسووڕمانە ئەوەیە کە ڕەنگە بیکێت یەکەم کەس بوبێت هەندێک شیعری شاعیرانی سووریالی فەرەنسی وەرگێڕابێتە سەر زمانی ئینگلیزی، وەک ئەندرێ بریتۆن و پۆل ئێلوار. هەروەها بیکێت کۆمەڵە شیعری ڕامبۆ و شاعیری ئیتاڵی (ئۆجینیۆ مۆنتالی) وەرگێڕاوە. بیکێت لە پیریدا سەبارەت بە قۆناغەکانی ژیانی و قۆناغی وەرگێڕانی شیعری شاعیران دەڵێ: لەو سەردەمەدا من گەنج بووم و لە توانامدا نەبووە خۆم هیچ بکەم، بەم کارە ویستومە شتێک ئەنجام بدەم. == بیکێت و شانۆنامە بەناوبانگەکە == شانۆنامەی (لە چاوەڕوانی گۆدۆدا) یەکێکە لە بەناوبانگترین شانۆنامەکانی جیهان، کە بیکێت نووسەرەکەیەتی، بەهۆی ئەم شانۆنامەیەشەوە ناوبانگێکی زۆری دەرکرد، کە بۆ یەکەمین جار و لە ساڵی ١٩٥٣ لە هۆڵی شانۆیی (بابیلۆن) لە پاریس نمایشکرا. بیکێت سەبارەت بە نوسینی شانۆنامەکە دەڵێت: لە ماوەی چوار مانگ و بە قەڵەمێکی ڕەسساس و لەسەر یەکێک لە تێنووسەکانی قوتابخانە نووسیم. == بیکێت و زامدار بوون == لە ساڵی ١٩٣٨دا، بیکێت و یەکێک لە هاوڕێکانی بە شەقامێکی پاریس پیاسە دەکەن، لەناکاو سواڵکەرێک بێ هیچ هۆکارێک چەقۆیەک لە بیکێت دەدات، چەقۆکە هێندەی نامێنێ بگاتە سەر دڵی و بیکوژێ، دووای ئەوەی کە بیکێت چاکدەبێتەوە، بۆ مەبەستی زانینی هۆکاری بریندارکردنەکە سەردانێکی زیندان دەکات و لە هۆکاری ئەم کارە دەپرسێت و سواڵکەرەکەش لە وەڵامدا دەڵێ: گەورەم داوای لێبووردن دەکەم، نازانم لەبەرچی ئەم کارەم کرد. ئیتر بیکێت لە سواڵکەرەکە خۆشدەبێت. ڕەنگە ئەم ڕووداوە هۆکارێک بوبێت بۆ ئەو تێڕوانینە بێهودەیییەی بیکێت کە بۆ جیهان هەیبوو، وەک زانراویشە بیکێت پێشەنگی شانۆنامەی بێهودەیییە. == بیکێت و نۆبڵ == لە ساڵی ١٩٦٩دا، پاداشتی نۆبڵ وەردەگرێت، بیکێت لەوکاتەدا لەگەڵ ژنی دووەمی کە ناوی (سوزان) بوو، لە پاریس دەبن، کاتێک ژنەکەی هەواڵی وەرگرتنی پاداشتەکە دەبیستێت دەڵێ: وای لەم کارەساتە! چونکە وا تێگەیشتبوو وەرگرتنی ئەو پاداشتە هەموو شێوازی ژیانیان هەڵدگەڕێنێتەوە کە لەسەری ڕاهاتبوون. بیکێت بۆ ئەوەی نەڕوات پاداشتەکە وەربگرێت، خۆی لە یەکێک لە گوندەکانی تونسدا حەشار دەدات، و یەکێک لە هاوڕێکانی و لە هەمان کاتیشدا بڵاوەکاری بەرهەمەکانیشی بوو بە ناوی (جیرۆم لاندۆن) دەنێرێت، لەگەڵ ئەوەشدا بیکێت دوواجار سوپاسی ئەکادیمیای سویدی کرد. بیکێت هاوڕێکەی ڕاسپاردبوو سەرجەم بەهای پاداشتەکە کە دەیکردە نزیکەی ٧٣ هەزار دۆلار، بۆ هونەرمەندە موحتاجەکان خەرجبکات. == دوا ساتەکانی بیکێت == لە ساڵی ١٩٨٩دا، و دوای مردنی هاوسەرەکەی، ساموێل بیکێتی پیر دەگوازرێتەوە بۆ خەڵوەتگەیەکی پیری، و لە هەمان خەڵوەتگە و لە ٢٢ی کانوونی یەکەمی هەمان ساڵ کۆچی دوایی دەکات. بیکێت لە دوا مانگەکانی ژیانیدا زمانی لەگۆ کەوتوە و نەیتوانیوە قسە بکات. بیکێت و [[ھاوسەر]]ەکەی لە گۆڕستانی (مۆنبرناس)ی پاریس نێژراون، لە نزیک گۆڕە ساددە و ساکارەکەی هەردووکیانەوە، بە تەنها تاقە دارێک ڕواوە، وەک ئەو دارە تەنهایەی لە شانۆنامەی (لە چاوەڕوانی گۆدۆدا) هەیە. == سەرچاوەکان == *[http://jamshidstan.blogpost.com/ بلۆگسپات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220527004742/http://jamshidstan.blogpost.com/ |date=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٢ }} * {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Auteurs contemporains: rassembler le discours critique| ناونیشان = http://auteurs.contemporain.info| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئابی ٢٠١٣| زمان = en}} {{نووسەر-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شیعر|شانۆگەری|ڕۆمانەکان|ئێرلەندا|وێژە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|فەڕەنسا|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Samuel Beckett}} [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئیری]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئیری]] [[پۆل:شاعیرانی ئیری]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:ئەندامانی بەرگری فەڕەنسی]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:ساموێل بێکیت]] [[پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی لەرزینی دەماریان ھەیە]] [[پۆل:براوەکانی پریکس ئیتالیا]] 2o0e1vnvl7hywo85py0odw2aj4ewsna 3 44345 1617769 536345 2026-08-06T06:02:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617769 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەرۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لە سەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[ویکیپیدیای کوردی|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] ویکیپیدیای کوردیی زازاکی |[[پەڕگە:Incubator-notext.svg|30px|ئەزموونی ویکیپیدیای کوردیی باشووری|link=incubator:Wp/sdh/دەسپێک]] ئەزموونی ویکیپیدیای کوردیی باشووری |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەتی تۆیە و دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت، '''[[تایبەت:لێدوانەکانم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} --[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(٧ی گەلاوێژی ٢٧١٣)</font> ١١:٥٨, ٢٩ تەممووز ٢٠١٣ (UTC) 199mf6yk03s9bteuhds6mnq1hug9m7q 0 73495 1617467 1486078 2026-08-05T15:34:38Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617467 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی یاریزانی تۆپی پێ | ناو = ئۆلیڤەر کان | وێنە = [[پەڕگە:16-04-11-Pressekonferenz ARD und ZDF Fußball-EM 2016 RalfR-WAT 7205d.jpg|200px]] | قەبارەی وێنە = 200px | سەردێڕ = ئۆلیڤەر کان لە ٢٠١٦ | ناوی تەواو = ئۆلیڤەر ڕۆڵف کان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA World Cup Germany 2006 – List of Players|ناونیشان=http://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association (FIFA)|format=PDF|پەڕە=١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{Birth date and age|١٩٦٩|٠٦|١٥|df=yes}} | شوێنی لەدایکبوون = [[کارلسروھ]], [[ڕۆژئاوای ئەڵمانیا]] | باڵا = ١٫٨٨ مەتر | جێگای یاریکردن = [[گۆڵچی (تۆپی پێ)|گۆڵچی]] | youthyears1 = ١٩٧٥-١٩٨٧ | youthclubs1 = [[یانەی کارلسروھ]] | years1 = ١٩٨٧-١٩٩٠ | clubs1 = [[یانەی کارلسروھی دووەم]] | caps1 = ٧٣ | goals1 = ٠ | years2 = ١٩٨٧-١٩٩٤ | clubs2 = [[یانەی کارلسروھ]] | caps2 = ١٢٨ | goals2 = ٠ | years3 = ١٩٩٤-٢٠٠٨ | clubs3 = [[بایەرن میونخ]] | caps3 = ٤٢٢٩ | goals3 = ٠ | totalcaps = ٦٣٠ | totalgoals = ٠ | nationalyears1 = ١٩٩٥-٢٠٠٦ | nationalteam1 = [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]] | nationalcaps1 = ٨٦ | nationalgoals1 = ٠}} '''ئۆلیڤەر ڕۆڵف کان''' لەدایکبووی ١٥ی حوزەیرانی [[١٩٦٩]]یە. گۆڵچییەکی پیشەگەری ئەڵمانییە. سەرەتای ژیانی وەرزشی لە [[یانەی کارلسروھ]]ی ئەڵمانی دەست پێکرد و لە گواستنەوەکانی ساڵی ١٩٩٤ بەبڕی ٤٫٦ میلیۆن مارکی ئەڵمانی پەیوەندی بە [[بایەرن میونخ]] کرد و تا وازھێنانی لەژیانی وەرز[ی بەردەوام بوو. ئۆلیڤەر کان تا ئێستا تاکە گۆڵچییە کە تۆپی ئاڵتوونی وەرگرتبێت. لەساڵانی ١٩٩٦ تا ٢٠٠٦ بەشێک بوو لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا]] و لەساڵی ٢٠٠٦ سەرەڕای کرانە دەرەوەی ھەڵبژاردەکەی لە جامی جیھانی ٢٠٠٦، وەکو باشترین یاریزانی پاڵەوانیەتییەکە و باشترین یاریزانی ساڵ دیاریکرا. لەژیانی وەرزشیدا، ٨ جار بۆندس لیگا و ١ جار خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپای بردووەتەوە.. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای ئینگلیزی<references /> {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Oliver Kahn}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]] [[پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٥]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦]] [[پۆل:فیفا ١٠٠]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئاڵمانی]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ١٩٩٦]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا]] [[پۆل:گۆڵپارێزانی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا]] 1mm3ozguvqard67tyiubycczzgrvelb 1617594 1617467 2026-08-05T20:01:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی بێسەرچاوە|ژکزی بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی یەک سەرچاوە|ژکزی یەک سەرچاوە]]}} 1617594 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی یاریزانی تۆپی پێ | ناو = ئۆلیڤەر کان | وێنە = [[پەڕگە:16-04-11-Pressekonferenz ARD und ZDF Fußball-EM 2016 RalfR-WAT 7205d.jpg|200px]] | قەبارەی وێنە = 200px | سەردێڕ = ئۆلیڤەر کان لە ٢٠١٦ | ناوی تەواو = ئۆلیڤەر ڕۆڵف کان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA World Cup Germany 2006 – List of Players|ناونیشان=http://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association (FIFA)|format=PDF|پەڕە=١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{Birth date and age|١٩٦٩|٠٦|١٥|df=yes}} | شوێنی لەدایکبوون = [[کارلسروھ]], [[ڕۆژئاوای ئەڵمانیا]] | باڵا = ١٫٨٨ مەتر | جێگای یاریکردن = [[گۆڵچی (تۆپی پێ)|گۆڵچی]] | youthyears1 = ١٩٧٥-١٩٨٧ | youthclubs1 = [[یانەی کارلسروھ]] | years1 = ١٩٨٧-١٩٩٠ | clubs1 = [[یانەی کارلسروھی دووەم]] | caps1 = ٧٣ | goals1 = ٠ | years2 = ١٩٨٧-١٩٩٤ | clubs2 = [[یانەی کارلسروھ]] | caps2 = ١٢٨ | goals2 = ٠ | years3 = ١٩٩٤-٢٠٠٨ | clubs3 = [[بایەرن میونخ]] | caps3 = ٤٢٢٩ | goals3 = ٠ | totalcaps = ٦٣٠ | totalgoals = ٠ | nationalyears1 = ١٩٩٥-٢٠٠٦ | nationalteam1 = [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]] | nationalcaps1 = ٨٦ | nationalgoals1 = ٠}} '''ئۆلیڤەر ڕۆڵف کان''' لەدایکبووی ١٥ی حوزەیرانی [[١٩٦٩]]یە. گۆڵچییەکی پیشەگەری ئەڵمانییە. سەرەتای ژیانی وەرزشی لە [[یانەی کارلسروھ]]ی ئەڵمانی دەست پێکرد و لە گواستنەوەکانی ساڵی ١٩٩٤ بەبڕی ٤٫٦ میلیۆن مارکی ئەڵمانی پەیوەندی بە [[بایەرن میونخ]] کرد و تا وازھێنانی لەژیانی وەرز[ی بەردەوام بوو. ئۆلیڤەر کان تا ئێستا تاکە گۆڵچییە کە تۆپی ئاڵتوونی وەرگرتبێت. لەساڵانی ١٩٩٦ تا ٢٠٠٦ بەشێک بوو لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا]] و لەساڵی ٢٠٠٦ سەرەڕای کرانە دەرەوەی ھەڵبژاردەکەی لە جامی جیھانی ٢٠٠٦، وەکو باشترین یاریزانی پاڵەوانیەتییەکە و باشترین یاریزانی ساڵ دیاریکرا. لەژیانی وەرزشیدا، ٨ جار بۆندس لیگا و ١ جار خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپای بردووەتەوە.. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای ئینگلیزی<references /> {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Oliver Kahn}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]] [[پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٥]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦]] [[پۆل:فیفا ١٠٠]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئاڵمانی]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ١٩٩٦]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا]] [[پۆل:گۆڵپارێزانی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا]] 0rbwrgaf152vlh8vqwu5m03z6o9lpqh 0 74402 1617892 1567784 2026-08-06T10:55:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1617892 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئابدێلەک سێران''' ({{بە فەڕەنسی|Abdelhak Serhane }}) [[نووسەر]] و [[مامۆستای زانکۆ]]ی سەدەی بیستەمی خەڵکی [[فەڕەنسا]]یە. ==ژیان== ئەو لە [[زانکۆی تۆڵۆز]] ٢ [[دەروونناسی]]ی خوێندووە و لە [[زانکۆی ئیبن تووفەیل]] لە [[قەنیترە]]ی [[مەغریب]] وانەی وتووەتەوە، پێش ئەوەی بەرەو [[کەنەدا]] بڕوات بۆ ڕزگاربوون لە چەوساندنەوەی سیاسیی حکوومەتی مەغریب. لەو کاتەوە کاتەکانی لە نێوان مەغریب، کەنەدا و [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] دابەش کردووە، کە لەوێ وانەی ئەدەبیاتی فەڕەنسی لە [[زانکۆی لویزیانا]] لە [[لافایێت]] دەڵێتەوە. سەرحان ڕەخنەگرێکی سەرسەختی ڕژێمی حەسەنی دووەم بووە و لە ڕۆمانەکانی وەک «مەسعوودە» و «Le Soleil des obscurs»دا سەرکۆنەی سروشتی توندوتیژ و چەوسێنەری حکوومەتی ئەو سەردەمەی کردووە. ئەو ھەڵوێستی دژ بە دەربازبوونی ئەو کەسانە وەرگرتووە کە لە سایەی [[گەندەڵی]]ی سیستمی سیاسیی مەغریبەوە خۆیان دەوڵەمەند کردووە. لە ساڵی ١٩٩٣ خەڵاتی «Prix français du monde arabe» و لە ساڵی ١٩٩٩ خەڵاتی «Prix Francophonie, Afrique méditerranéenne»ی پێبەخشراوە.<ref>James Gaasch, Anthologie de la nouvelle maghrébine, EDDIF, 1996, p. 193</ref><ref>Achour Cheurfi, L'encyclopédie maghrébine, Casbah éditions, 2007, p. 977</ref><ref>Khalid Zekri, Itinéraires et contact de cultures, Harmattan, 2006 p. 124 "Abdelhak Serhane: une écriture de l 'engagement"</ref><ref>R.C. Njoku, Culture And Customs of Morocco, Greenwood Publishing Group, 2006, p. 40</ref><ref>Salim Jay, Dictionnaire des écrivans marocains, 2005 p. 323</ref> == ئەمەش ببینە == * [[پێڕستی نووسەران بە زمانی فەڕەنسی بەپێی سەدە|پێرستی نووسەران بە زمانی فەڕەنسی]] == سەرچاوەکان == {{Ltr}} {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Auteurs contemporains : rassembler le discours critique| ناونیشان = http://auteurs.contemporain.info| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئابی ٢٠١٣| زمان = en}} {{Ltr/end}} {{نووسەران و شاعیرانی سەدەی بیستەمی فەڕەنسا}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|وێژە|وێژەی فەڕەنسی|مەغریب|دەروونناسی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:زیندووان]] bplahnthew4bfoz7abuqa94l69six4l 4 90420 1617304 1561434 2026-08-05T12:03:40Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1617304 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''١٢:٠٣، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable" !بەکارھێنەر!!ژمارەی وتارەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ١٩١٨٨ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٤ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٦٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٥ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٤٩ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ٢٧٣٥ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٢٢٣١ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٢٣ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٥ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٢٩ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ٩٣١ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٥٤ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٧٧ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٤٨٩ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٣ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٧٣ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٧٤ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٢٤٥ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١٩٨ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ١٩١ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٨٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٢٧ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/HivjaBot|HivjaBot]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٨٠ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ |} </center> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> 7k03mzc3ebua0mu5oizmj72wluxcxad 1617738 1617304 2026-08-06T00:04:39Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1617738 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable" !بەکارھێنەر!!ژمارەی وتارەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ١٩١٨٨ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٤ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٦٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٥ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٤٩ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ٢٧٣٥ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٢٢٣١ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٢٥ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٥ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٢٩ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ٩٣١ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٥٤ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٧٧ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٤٩١ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٧٤ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٣ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٧٤ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٢٤٥ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١٩٨ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ١٩١ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٨٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٢٧ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/HivjaBot|HivjaBot]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٨٠ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ |} </center> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> bbp4kadcyr5wk18d0lgbyciww4g6mvy 4 90421 1617307 1561697 2026-08-05T12:03:50Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1617307 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''١٢:٠٣، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)'' </center> {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !style="background-color:#808080" align="center"|بەکارھێنەر!!style="background-color:#808080" align="center"|وتار!!style="background-color:#808080" align="center"|داڕێژە!!style="background-color:#808080" align="center"|پەڕەی یارمەتی!!style="background-color:#808080" align="center"|پۆل!!style="background-color:#808080" align="center"|دەروازە!!style="background-color:#808080" align="center"|ویکیپرۆژە |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٤ || ١٣٧ || ٠ || ٩١٤٢ || ١٤٧٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٦٦٥٨ || ٦٢ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٥ || ٦٥٥ || ٢ || ٤٥٢٩ || ٥ || ٤ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٤٩ || ١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٢٨ || ٩٧ || ٠ || ١١٤ || ١ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٢٣ || ٨٧ || ٠ || ١٢٦ || ١٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ || ٢٩ || ١ || ٤٦ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٥ || ٢٩ || ٠ || ٢١٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ || ٣ || ٠ || ٨٤ || ٢٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٢٩ || ٠ || ٠ || ٧٣١ || ١٠٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ || ١٠٩ || ٠ || ٤٣٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ || ٣١٦ || ٠ || ٢٧ || ٥ || ١ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٥٤ || ٩ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ || ٠ || ٠ || ٩٧٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ || ١٠١ || ٠ || ٩٨٦ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ || ٢ || ٠ || ٣ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ || ٣٧٤ || ٤ || ٤٨ || ١٣ || ٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ || ١٢٣ || ١ || ٤٣٦ || ٣٨٤ || ٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ || ٢٠٧ || ٠ || ٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٧٧ || ٨٩١ || ٩ || ٧١٥ || ٣١٩ || ١٢ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ || ٥١ || ٠ || ٥٤ || ٢ || ٣ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ || ٤١ || ٠ || ٢٣٤ || ١٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٤٨٩ || ٥٢ || ٠ || ٣٧٠ || ١٧٦٨ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٣ || ٢ || ٠ || ١٩٦ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٧٣ || ٩ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ || ٤١ || ٠ || ٥ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ || ٠ || ٠ || ٣١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ || ٦٤ || ٠ || ١٧١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ || ٤٦١ || ١ || ٢٠٠٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ || ٢٢ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ || ١١٨ || ٠ || ٥٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ || ٠ || ٠ || ١٨ || ٣٧٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ || ٦ || ٠ || ٣٨ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ || ١٣ || ٠ || ٢٣ || ٣٨ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٠ || ٦ || ٠ || ١٩٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٧٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ || ١١٧ || ٠ || ٣٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ || ١ || ٠ || ٠ || ٩٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٢٤٥ || ٣ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ || ٥ || ١ || ١٥ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ || ١١٧ || ١ || ٥٦ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ || ٢ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ || ٦٥ || ٠ || ٦٩ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ || ٢ || ٠ || ٥٠ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١٩٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ || ٣ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ١٨٦ || ٣٧ || ٠ || ١١٦٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ || ١ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٨٠ || ٠ || ٠ || ٧ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ || ٠ || ٠ || ١٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٦٨ || ٣٩ || ٠ || ٨٠ || ٣٦ || ٨ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ || ٢ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ || ١٠٩ || ٢ || ٥٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ || ٠ || ٠ || ١ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ || ١٥ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ || ٢٩ || ٠ || ١٥٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٢٧ || ١٣ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ || ٧ || ٠ || ١٩ || ٤٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ || ١٣٩ || ٢ || ٣ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ || ١ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٠ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ || ٩١٦ || ٠ || ١٢٩٣ || ٧١ || ١١ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ || ٦ || ٠ || ٥٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١٠٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ || ٠ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ || ٢٢ || ٠ || ٥٧ || ٧٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٨٠ || ٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ || ٦٤ || ٧ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ || ٢٩ || ٠ || ٣٥ || ٦ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ || ٢٦ || ٠ || ١٧٨ || ٢١٦ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ || ١١ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ || ٣ || ٠ || ٩ || ٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ || ٠ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ || ٥ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ || ٦ || ٠ || ١٠ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/بنار|بنار]] || ٤٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakaros sasan|Sakaros sasan]] || ٤٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ٤٣ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/MeerFarhad97|MeerFarhad97]] || ٤١ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] || ٤١ || ٣ || ٠ || ١٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٤٠ || ١١ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> r8jxa2ud4px3pdearu3xqb7ptswekr5 1617740 1617307 2026-08-06T00:04:50Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1617740 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)'' </center> {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !style="background-color:#808080" align="center"|بەکارھێنەر!!style="background-color:#808080" align="center"|وتار!!style="background-color:#808080" align="center"|داڕێژە!!style="background-color:#808080" align="center"|پەڕەی یارمەتی!!style="background-color:#808080" align="center"|پۆل!!style="background-color:#808080" align="center"|دەروازە!!style="background-color:#808080" align="center"|ویکیپرۆژە |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٤ || ١٣٧ || ٠ || ٩١٤٢ || ١٤٧٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٦٦٥٨ || ٦٢ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٥ || ٦٥٥ || ٢ || ٤٥٣١ || ٥ || ٤ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٤٩ || ١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٢٨ || ٩٧ || ٠ || ١١٤ || ١ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٢٥ || ٨٧ || ٠ || ١٢٦ || ١٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ || ٢٩ || ١ || ٤٦ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٥ || ٢٩ || ٠ || ٢١٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ || ٣ || ٠ || ٨٤ || ٢٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٢٩ || ٠ || ٠ || ٧٣١ || ١٠٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ || ١٠٩ || ٠ || ٤٣٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ || ٣١٦ || ٠ || ٢٧ || ٥ || ١ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٥٤ || ٩ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ || ٠ || ٠ || ٩٧٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ || ١٠١ || ٠ || ٩٨٦ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ || ٢ || ٠ || ٣ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ || ٣٧٤ || ٤ || ٤٨ || ١٣ || ٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ || ١٢٣ || ١ || ٤٣٦ || ٣٨٤ || ٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ || ٢٠٧ || ٠ || ٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٧٧ || ٨٩١ || ٩ || ٧١٥ || ٣١٩ || ١٢ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ || ٥١ || ٠ || ٥٤ || ٢ || ٣ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ || ٤١ || ٠ || ٢٣٤ || ١٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٤٩١ || ٥٢ || ٠ || ٣٧٢ || ١٧٦٨ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٧٤ || ١٣ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٣ || ٢ || ٠ || ١٩٦ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ || ٤١ || ٠ || ٥ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ || ٠ || ٠ || ٣١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ || ٦٤ || ٠ || ١٧١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ || ٤٦١ || ١ || ٢٠٠٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ || ٢٢ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ || ١١٨ || ٠ || ٥٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ || ٠ || ٠ || ١٨ || ٣٧٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ || ٦ || ٠ || ٣٨ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ || ١٣ || ٠ || ٢٣ || ٣٨ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٠ || ٦ || ٠ || ١٩٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٧٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ || ١١٧ || ٠ || ٣٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ || ١ || ٠ || ٠ || ٩٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٢٤٥ || ٣ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ || ٥ || ١ || ١٥ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ || ١١٧ || ١ || ٥٦ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ || ٢ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ || ٦٥ || ٠ || ٦٩ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ || ٢ || ٠ || ٥٠ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١٩٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ || ٣ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ١٨٦ || ٣٧ || ٠ || ١١٦٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ || ١ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٨٠ || ٠ || ٠ || ٧ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ || ٠ || ٠ || ١٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٦٨ || ٤٠ || ٠ || ٨٠ || ٣٦ || ٨ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ || ٢ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ || ١٠٩ || ٢ || ٥٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ || ٠ || ٠ || ١ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ || ١٥ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ || ٢٩ || ٠ || ١٥٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٢٧ || ١٣ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ || ٧ || ٠ || ١٩ || ٤٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ || ١٣٩ || ٢ || ٣ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ || ١ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٠ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ || ٩١٦ || ٠ || ١٢٩٣ || ٧١ || ١١ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ || ٦ || ٠ || ٥٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١٠٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ || ٠ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ || ٢٢ || ٠ || ٥٧ || ٧٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٨٠ || ٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ || ٦٤ || ٧ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ || ٢٩ || ٠ || ٣٥ || ٦ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ || ٢٦ || ٠ || ١٧٨ || ٢١٦ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ || ١١ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ || ٣ || ٠ || ٩ || ٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ || ٠ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ || ٥ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ || ٦ || ٠ || ١٠ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/بنار|بنار]] || ٤٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakaros sasan|Sakaros sasan]] || ٤٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ٤٣ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/MeerFarhad97|MeerFarhad97]] || ٤١ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] || ٤١ || ٣ || ٠ || ١٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٤٠ || ١١ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> 9gkj7v4czlucr3rblkdhp0kxpze27j6 4 90426 1617642 1617080 2026-08-05T21:01:11Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1617642 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:بۆتە ناچالاکەکان|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە چالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە ناچالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی ناچالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو ھیچ [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] نەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە ناچالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:Maribot|Maribot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Maribot|٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٠]] || ٦٦٠ || bot || ١٢ی ئابی ٢٠١٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:Ebrambot|Ebrambot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Ebrambot|١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١]] || ١٨٧١ || bot || ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/WikitanvirBot|٢٦ی نیسانی ٢٠١٢]] || ٣٦٩١ || bot || ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:ChuispastonBot|ChuispastonBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/ChuispastonBot|٢٧ی نیسانی ٢٠١٢]] || ٢١٤٣ || bot || ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:Vagobot|Vagobot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Vagobot|١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٢]] || ٥٤٧ || bot || ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١١ |- | ٦ || [[بەکارھێنەر:FerxwazBot|FerxwazBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/FerxwazBot|٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢]] || ٢ || bot || ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |- | ٧ || [[بەکارھێنەر:DarafshBot|DarafshBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/DarafshBot|١٦ی شوباتی ٢٠١٣]] || ٣٠٢٠ || bot || ٢٠ی ئازاری ٢٠١٢ |- | ٨ || [[بەکارھێنەر:MahdiBot|MahdiBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MahdiBot|١٨ی شوباتی ٢٠١٣]] || ٦٦ || bot || ١٥ی نیسانی ٢٠١٢ |- | ٩ || [[بەکارھێنەر:ElphiBot|ElphiBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/ElphiBot|٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣]] || ١٥٥٢ || bot || ٦ی نیسانی ٢٠١٢ |- | ١٠ || [[بەکارھێنەر:AvicBot|AvicBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AvicBot|١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٥]] || ٦٩٤ || bot || ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١١ |- | ١١ || [[بەکارھێنەر:Flow talk page manager|Flow talk page manager]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Flow talk page manager|٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥]] || ١٦ || bot,flow-bot || ٣ی ئابی ٢٠١٥ |- | ١٢ || [[بەکارھێنەر:CalakBot|CalakBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/CalakBot|١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥]] || ٢٨٠٦٤٢ || bot,botadmin || ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢ |- | ١٣ || [[بەکارھێنەر:AsoBot|AsoBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AsoBot|٦ی شوباتی ٢٠١٦]] || ٣٧٣٢ || bot || ١ی نیسانی ٢٠١٢ |- | ١٤ || [[بەکارھێنەر:KovanBot|KovanBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/KovanBot|٢٣ی نیسانی ٢٠١٧]] || ٥٨ || bot || ١١ی ئازاری ٢٠١٧ |- | ١٥ || [[بەکارھێنەر:RojBot|RojBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/RojBot|٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢]] || ٢٦٥ || bot || ٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢ |- | ١٦ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki default|MediaWiki default]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki default|١٠ی تەممووزی ٢٠٢٣]] || ٥ || bot || ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٩ |- | ١٧ || [[بەکارھێنەر:Maintenance script|Maintenance script]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Maintenance script|٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥]] || ٦٩٧ || bot || ١٦ی نیسانی ٢٠١٥ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] qntaqoo9rsvqnym9dfwgmep07pw93l1 4 90816 1617733 1617276 2026-08-06T00:03:26Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1617733 wikitext text/x-wiki <div style="padding: 0.5em; font-size: 130%; text-align: center; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> پێڕستی ئامارەکانی پەیوەندیدار بە چالاکیی بەڕێوەبەران دوایین نوێکردنەوە لەلایەن '''[[User:CdRBot|CdRBot]]''' ''٠٠:٠٣، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)'' </div> __NOTOC__ <div style="padding: 0.5em; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> == سڕینەوە == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! پەڕە !! گەڕانەوە !! تۆمار !! پێداچوونەوە !! کۆی گشتی |- | ١ || [[user:Calak|Calak]] || ٥٧٠٧ || ٢٤٦ || ٤ || ٤٥ || ٦٠٠٢ |- | ٢ || [[user:Aram|Aram]] || ٢١٩١ || ٢٤ || ٠ || ٢٤ || ٢٢٣٩ |- | ٣ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ١٨٥٧ || ٧١ || ٢ || ٣٨ || ١٩٦٨ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٩٩٠ || ٩ || ١ || ٢ || ١٠٠٢ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٣٤٠ || ٨ || ٠ || ٠ || ٣٤٨ |} ئاماری گشتی لە [[{{FULLPAGENAME}}#ئاماری گشتی|ژێرەوەیە]]. == پاراستن == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! پاراستن !! گۆڕین !! لابردن !! کۆی گشتی |- | ١ || [[user:Calak|Calak]] || ١٦١ || ١٧ || ١٦ || ١٩٤ |- | ٢ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ١٧٠ || ٢١ || ٢ || ١٩٣ |- | ٣ || [[user:Aram|Aram]] || ١١٥ || ٥ || ٧ || ١٢٧ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٨ || ٠ || ٠ || ٨ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٣ || ٠ || ٣ || ٦ |} ئاماری گشتی لە [[{{FULLPAGENAME}}#ئاماری گشتی|ژێرەوەیە]]. == بەربەستن == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! بەربەستن !! بەربەستنەوە !! لابردن !! کۆی گشتی |- | ١ || [[user:Calak|Calak]] || ٥٨ || ١ || ٢ || ٦١ |- | ٢ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٠ || ١١ || ٤ || ٥٥ |- | ٣ || [[user:Aram|Aram]] || ٤٥ || ٣ || ٠ || ٤٨ |- | ٤ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٢٨ || ٢ || ٠ || ٣٠ |- | ٥ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٢٠ || ٠ || ٠ || ٢٠ |} ئاماری گشتی لە [[{{FULLPAGENAME}}#ئاماری گشتی|ژێرەوەیە]]. == کردنەیەکی مێژوو == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! ژمارە |- | ١ || [[user:Calak|Calak]] || ١٢ |- | ٢ || [[user:Aram|Aram]] || ٣ |- | ٣ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ١ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٠ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٠ |} ئاماری گشتی لە [[{{FULLPAGENAME}}#ئاماری گشتی|ژێرەوەیە]]. == گۆڕینی مافی بەکارھێنەر == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! ژمارە |- | ١ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ١٠٣ |- | ٢ || [[user:Calak|Calak]] || ٨٤ |- | ٣ || [[user:Aram|Aram]] || ٦١ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٢٦ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٧ |} == گۆڕینی مۆدێلی ناوەڕۆک == {| class="wikitable sortable" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! نوێ !! گۆڕین !! کۆی گشتی |- | ١ || [[user:Aram|Aram]] || ٤ || ١١ || ١٥ |- | ٢ || [[user:Sakura emad|Sakura emad]] || ٠ || ٧ || ٧ |- | ٣ || [[user:Calak|Calak]] || ٠ || ٠ || ٠ |- | ٤ || [[user:Kushared|Kushared]] || ٠ || ٠ || ٠ |- | ٥ || [[user:Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٠ || ٠ || ٠ |} == ئاماری گشتی == {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;" |- style="white-space:nowrap;" ! پلە !! بەکارھێنەر !! سڕینەوە !! پاراستن !! بەربەستن !! کردنەیەک !! مافی بەکارھێنەر !! مۆدێلی ناوەڕۆک !! کۆی گشتی |- | ١ || [[Special:Log/Calak|Calak]] || ٦٠٠٢ || ١٩٤ || ٦١ || ١٢ || ٨٤ || ٠ || ٦٣٥٣ |- | ٢ || [[Special:Log/Aram|Aram]] || ٢٢٣٩ || ١٢٧ || ٤٨ || ٣ || ٦١ || ١٥ || ٢٤٩٣ |- | ٣ || [[Special:Log/Sakura emad|Sakura emad]] || ١٩٦٨ || ١٩٣ || ٥٥ || ١ || ١٠٣ || ٧ || ٢٣٢٧ |- | ٤ || [[Special:Log/Kushared|Kushared]] || ١٠٠٢ || ٨ || ٢٠ || ٠ || ٢٦ || ٠ || ١٠٥٦ |- | ٥ || [[Special:Log/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٣٤٨ || ٦ || ٣٠ || ٠ || ٧ || ٠ || ٣٩١ |} </div> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 6uo83n2jolbl7a83qi98l84q8boc708 0 92283 1617462 1486067 2026-08-05T15:32:38Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617462 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی یاریزانی تۆپی پێ |ناو = ئۆلیڤەر جیرۆد |وێنە = [[پەڕگە:Olivier Giroud vs Liverpool - 2 November 2013 (cropped).jpg|250px]] |سەردێڕ = جیرۆد بە درێسی یانەی [[ئارسناڵ|ئارسناڵی]] [[ئینگلیزی|ئینگلزیەوە]] |ناوی تەواو = ئۆلیڤەر جیرۆد |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٣٠ ی ئەیلوولی ١٩٨٦ (٢٧ ساڵ) |شوێنی لەدایکبوون = [[چامبێری]] ، {{flag|FRA}} |باڵا = ١.٩٢ م |جێگای یاریکردن = [[ھێرشبەر (تۆپی پێ)|هێرشبەر]] |یانەی ئێستا = [[ئارسناڵ]] |ژمارەی یانە = ١٢ | youthyears1 = ١٩٩٤ - ١٩٩٩ |youthclubs1 = فرۆگێس | youthyears2 = ١٩٩٩ - ٢٠٠٥ |youthclubs2 = [[گرینۆبڵ]] | years1 = ٢٠٠٥ - ٢٠٠٨ |clubs1 = [[گرینۆبڵ]] |caps1 = ٢٣ |goals1 = ٢ | years2 = ٢٠٠٧ - ٢٠٠٩ |clubs2 = [[ئیسترێس]] ← (خواستن) |caps2 = ٣٣ |goals2 = ١٤ | years3 = ٢٠٠٨ - ٢٠١٠ |clubs3 = [[تۆورس]] |caps3 = ٤٤ |goals3 = ٢٤ | years4 = ٢٠١٠ - ٢٠١٢ |clubs4 = [[مۆنبیلیە]] |caps4 = ٧٣ |goals4 = ٣٣ | years5 = ٢٠١٠ |clubs5 = [[تۆورس]] ← (خواستن) |caps5 = ١٧ |goals5 = ٦ | years6 = - ٢٠١٢ |clubs6 = [[ئارسناڵ]] |caps6 = ٦٥ |goals6 = ٢٥ | nationalyears1 = - ٢٠١١ |nationalteam1 = [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|هەڵبژاردەی فەڕەنسا]] |nationalcaps1 = ٢٤ |nationalgoals1 = ٥ }} '''ئۆلیڤەر جیرۆد''' لە (٣٠ی ئەیلوولی ١٩٨٦) لە شاری [[چامبێرى]] لە [[فەڕەنسا]] لەدایک بووە. یاری بۆ [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|هەڵبژاردەی فەڕەنسا]] و یانەی [[ئارسناڵ|ئارسناڵی]] [[ئینگلتەرا|ئینگلیزی]] دەکات. <br /> جیرۆد [[ھێرشبەر (تۆپی پێ)|هێرشبەرێکی]] بەتوانا و لەسەرخۆیە. گۆڵکارە ، دروسکەری گۆڵە بۆ هاوڕیکانی، لێدانەکانی بەهێزن. <br /> پێشتر یاری بۆ هەریەکە لە یانەکانی [[گرینۆبڵ]] و [[ئيسترێس]] و [[تۆورس]] و [[مۆنبیلیە]]ی لە وڵاتی فەڕەنسی ئەنجامداوە و لە ئێستا یاری بۆ یانەی [[ئارسناڵ|ئارسناڵی ئینگلیزی]]دەکات. ==سەرچاوە== *[[ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{پێکھاتەی یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژیاننامە|فیفا|وەرزش|تۆپی پێ|دەیەی ٢٠١٠|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Olivier Giroud}} [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]] [[پۆل:یاریزانانی ئەی سی میلان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا]] [[پۆل:کڵابی سەدەی فیفا]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا]] [[پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:ھێرشبەرانی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا]] [[پۆل:یاریزانانی لیگ ١]] [[پۆل:یاریزانانی لیگ ٢]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا]] [[پۆل:یاریزانە دیاریکراوەکانی ئێم ئێڵ ئێس]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی لیل]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] 4famoxku1loewkqwtr0u9ew8foo8ddu 0 103683 1617749 1585540 2026-08-06T00:50:51Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617749 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = عەبدوڵڵا ئیسحاقی | وێنە = Ebduĺĺa Îshaqî (Ehmed Tofîq).jpg | قەبارەی وێنە = 200px | شوێنی لەدایکبوون = [[مەھاباد]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٣١]] | ڕێکەوتی مردن = [[١٩٧٣]] | شوێنی مردن = [[بەغدا]] | ھۆکاری مردن = مەرگ لەژێر ئەشکەنجەی [[ڕژێمی بەعس]] | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = کورد | ناوەکانی تر = ئەحمەد تۆفیق | نەژاد = | ھاووڵاتی = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = [[١٩٤١]] - [[١٩٧٣]] | خاوەنکار = | شار = [[مەھاباد]] | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = پێشمەرگایەتی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژهەڵات]] و [[باشووری کوردستان]] | سەرناو = ئەندامانی ڕێبەرایەتی کاتیی حیزب لە کۆنفرانسی یەکەم | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] | ھاوسەر = هەرگیز نەیبووە | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خەڵاتەکان = }} '''عەبدوڵڵا ئیسحاقی''' ناسراو بە '''ئەحمەد تۆفیق''' (١٩٣١ لە [[مەھاباد]] - ١٩٧٣ لە [[بەغدا]])، سیاسەتوانی [[کورد]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و ئەندامی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] بوو کە بە دەستی [[ڕژێمی بەعس]]ی [[عێراق]] لە [[زیندانی ئەبووغرێب]] لەژێر ئەشکەنجەدا کوژرا.<ref>ژیان و تێکۆشانی ئەحمەد تۆفیق، دکتۆر یاسین سەردەشتی، چاپخانەی شڤان ٢٠٠٧</ref> == ژیان == عەبدوڵڵا ئیسحاقی کورِی سەید حەمەدەمینی ئیسحاقی، لە ساڵی ١٩٣١ لە گەڕەکی هەرمەنیانی مەهاباد لەدایک بوو. لە ساڵی ١٩٣٨ لە خوێندنگای سەرەتایی پەهلەوی لە مەهاباد، دەخرێتە بەر خوێندن. ڕووداوەکانی ١٩٤١–١٩٤٦ی مەهاباد، کاریگەریی گەورەی لەسەر دادەنێت و ئەم ساڵانە وەک دەسپێکی تێکۆشانی [[سیاسەت|سیاسی]] ئەحمەد تۆفیق دەژمێردرێن و خۆیان لە ڕێکخستنەکانی لاوانی ئەوکاتدا دەبینێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=جوڵانەوەی ٤٦–٤٧ – پەڕە 8 – شەهید |ناونیشان=https://shehid.com/?cat=76&paged=8 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250912131609/https://shehid.com/?cat=76&paged=8 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=لەسەر ئەحمەد تۆفیق (سەید عەبدوڵای ئیسحاقی) بەشی یەکەم |ناونیشان=https://giareng.com/?p=13939 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Giareng}}</ref> ئەحمەد تۆفیق لاوترین ئەندامی کۆمیتەی مەهابادی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران دەبێت و لە سەرجەم چالاکییەکانی حزب لەو شارەدا لە ڕیزی پێشەوە دەبێت و خۆی دەنوێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://raprsi.com/so/kesayetisiasi/ahmadtofiq|ناونیشان=https://raprsi.com/so/kesayetisiasi/ahmadtofiq}}</ref> پاش هەڵگیرساندنی [[شۆڕشی ئەیلوول]] لە ساڵی ١٩٦١ بە سەرکردایەتی [[مەلا مستەفا بارزانی]] و پەیوەستبوونی ئەحمەد تۆفیق بەو شۆڕشە، ناوبراو داوای لە خزمانی کرد بۆ بەشداریکردن لە شۆڕش خۆیان بگەیەننە باشووری کوردستان. ئەوە بوو سەید حەسەن کوڕی سەید حوسێنی برای و دوو خوشکەزای دیکەی بە ناوەکانی مەلا غەفوور و حەسەن ئیبراهیمی بۆ پێشمەرگایەتی ڕوویان لە [[باشووری کوردستان]] کرد. ئەحمەد تۆفیق تا ئەو کاتەی گیان لەدەست دەدات، بە ڕەبەنی دەمێنێتەوە و ژن ناهێنێت. ڕۆژنامەنوسێک بەناوی شمیت دەڵێت: «لەژیانیدا زۆر کەس پێیان خۆش بوو خزمایەتی لەگەڵدا بکەن، بەڵام ئەحمەد بڕیاری هاوسەرگیری هەمیشەیی لەگەڵ وڵاتەکەی دابوو». ساڵی ١٩٧٣ ئەندامانی ڕژێمی بەعس و بە فەرمانی نازم گزاری بەرِێوەبەری دەزگای ئەمنی عێراق دەستبەسەر کراو لە زیندانی (ئەبوغرێب) لەژێر ئەشکەنجەدا کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=ئەندامێکی دێرینی حیزبی دێموکرات لە دزەی مەرگەوەڕ کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/2023/04/30 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistanmedia (kurdistanmedia.com) |زمان=ku}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ژیاننامە|کوردستان|ئێران}} [[پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] [[پۆل:خەڵکی مەھاباد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٣]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 0zpqg7xicavrjr5ulg7n41opv3mjbtp 0 116798 1617721 1406994 2026-08-06T00:00:22Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617721 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Complex number illustration.svg|وێنۆک|چەپ|دیاگرامی ژمارەیەکی ئاوێتە لەسەر [[ڕووتەختی ئاوێتە]] لێرەدا <math>a</math> بەشی ڕاستی و <math>b</math> بەشی خەیاڵی ژمارەی ئاوێتەیە]] '''ژمارەی ئاوێتە''' ({{بە ئینگلیزی|Complex number}})، ژمارەیەکە بە شێوەی '''{{math|''a'' + ''bi''}}''' کە {{math|''a''}} و {{math|''b''}} [[ژمارەی ڕاستەقینە|ژمارەی ڕاستی]]ن و {{math|''i''}} [[یەکەی خەیاڵی|یەکەی خەیاڵییە]] بەم شێوەیە کە <math>i^2=-1</math>. * <math>I_mz=b</math> * <math>R_ez=a</math> هەموو ژمارە ڕاستییەکان دەکرێت بەشێوەی ژمارەیەکی ئاوێتە کە بەشی خەیاڵییەکەی سیفرە بنووسرێن بۆ نموونە ژمارەی ڕاستی <math>a</math> بە شێوەی <span dir="ltr"><math>a+0i</math></span>. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=[[Nicolas Bourbaki]]|سەردێڕ=General topology|ساڵ=١٩٨٨|ناونیشان=https://archive.org/details/generaltopology0000bour_s6u8|section=VIII.1|بڵاوکەرەوە=Springer-Verlag}}</ref> کۆمەڵەی ژمارە ئاوێتەکان بە شێوەی <math>C=\left \{a+ib|a, b\in R, i^2=-1\right \} </math> پێناسە دەکرێت.<ref>An extensive account of the history, from initial skepticism to ultimate acceptance, can be found in {{بیرخستنەوە|نووسەر=[[Nicolas Bourbaki]]|سەردێڕ=Elements of the history of mathematics|بڵاوکەرەوە=Springer|chapter=1. Foundations of mathematics; logic; set theory|پەڕەکان=١٨&ndash;٢٤}}.</ref> == کردارەکان لەسەر ژمارە ئاوێتەکان == [[کۆکردنەوە]] و [[لێدەرکردن]]ی ژمارە ئاوێتەکان هاوشێوەی کۆکردنەوە و لێدەرکردنی ئەو بڕە جەبرییانەیە کە چەند [[تێرم|تێرمێکی]] هاوشێوەی تێدایە. بۆ کۆکردنەوەی ژمارە ئاوێتەکان بەشە ڕاستییەکان بە یەکەوە و بەشە خەیاڵییەکان بە یەکەوە کۆ دەکرێنەوە: {{ltr}} :<math>\,(a + bi) + (c + di) = (a + c) + (b + d)i</math> :<math>\,(a + bi) - (c + di) = (a - c) + (b - d)i</math> {{ltr/end}} [[لێکدان]]ی ژمارە ئاوێتەکان: لێرەدا بەشە خەیالییەکان وەک تێرمە لێکچووەکان سەیر دەکرێن {{ltr}} :<math>\,(a + bi)(c + di) = ac + bci + adi + bd i^2 = (ac - bd) + (bc + ad)i</math> {{ltr/end}} بە گۆڕینی <span dir="ltr">''i'' ²&nbsp;=&nbsp;−1</span> ==شێوە جەمسەرییەکەی ژمارەی ئاوێتە == [[پەڕگە:Complex number illustration modarg.svg|left|وێنۆک| <math>r(\cos \varphi + i \sin \varphi)</math> یان <math>r e^{i\varphi}</math> بریتییە لە شێوەی جەمسەری ئەو خاڵەی لە وێنەکەدا دیاری کراوە.]] شێوە جەمسەریەکەی ژمارەی ئاوێتەی {{math|1=''z'' = ''x'' + ''yi''}} بریتییە لە <math>z = r e^{i \varphi}\,</math> کاتێک <math>\textstyle r=|z|=\sqrt{x^2+y^2}\,</math> و <math>\tan(\varphi) = \frac{y}{x} \,</math> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Mathematical analysis|نووسەر=[[Tom Apostol]]|ساڵ=١٩٨١|پەڕە=١٨|بڵاوکەرەوە=Addison-Wesley}}.</ref> === لێکدان و دابەشکردن === [[پەڕگە:Complex multi.svg|چەپ|وێنۆک| :<math>(2+i)(3+i)=5+5i. \,</math>]] لێکدان و دابەشکردنی ژمارە ئاوێتەکان لە شێوەی جەمسەریدا سادەترە لە شێوەی [[دیکارتی]]، بۆ دوو ژمارەی ئاوێتە وەکوو {{ltr}} {{math|1=''z''₁ = ''r''₁(cos φ₁ + ''i'' sin φ₁)}} و {{math|1=''z''₂ = ''r''₂(cos φ₂ + ''i'' sin φ₂)}} {{ltr/end}} بە بەکارهێنانی ڕێژە سێگۆشەییەکان: {{ltr}} :<math> \cos(a)\cos(b) - \sin(a)\sin(b) = \cos(a + b)</math> :<math> \cos(a)\sin(b) + \sin(a)\cos(b) = \sin(a + b)</math> {{ltr/end}} لێکدانی دوو ژمارەی ئاوێتە لە شێوەی جەمسەریدا بەم شێوەیە: {{ltr}} :<math>z_1 z_2 = r_1 r_2 (\cos(\varphi_1 + \varphi_2) + i \sin(\varphi_1 + \varphi_2)).\,</math> {{ltr/end}} بە هەمان شێوە دابەشکردنی دوو ژمارەی ئاوێتە لە شێوەی جەمسەریدا بریتییە لە: {{ltr}} :<math>\frac{z_1}{ z_2} = \frac{r_1}{ r_2} \left(\cos(\varphi_1 - \varphi_2) + i \sin(\varphi_1 - \varphi_2)\right).</math> {{ltr/end}} == مەیدانی ژمارە ئاوێتەکان == ژمارە ئاوێتەکان دەتوانرێت بە شێوەی جووتەڕێکخراوێک وەکوو <span dir=ltr>(a, b)</span> لە [[ژمارەی ڕاستەقینە|ژمارە ڕاستەقینەکان]] دیاری بکرێن، لەم بارەدا دوو کرداری کۆکردنەوە و لێکدان بەم شێوە پێناسە دەکرێت: {{Ltr}} :<math>(a,b) + (c,d) = (a + c,b + d) \,</math> :<math>(a,b) \cdot (c,d) = (ac - bd,bc + ad). \,</math> {{Ltr/end}} ژمارە ئاوێتەکان [[مەیدان (ماتماتیک)|مەیدان]] یان بوارێک دروست دەکەن، پێی دەوترێت مەیدانی ئاوێتە و بە '''C''' هێما دەکرێت. == ڕووتەختی ئاوێتە == {{سەرەکی| ڕووتەختی ئاوێتە}} ڕووتەختی ئاوێتە دیاگرامێکی ئەندازەیییە بۆ نواندنی ژمارە ئاوێتەکان بەکار دێت. == ڕەگی nەمی ژمارە ئاوێتەکان == وا دابنێ n [[ژمارەی سروشتی|ژمارەیەکی سروشتی]] بێت، بە ژمارەی ئاوێتەی Z ڕەگی nەمی ژمارەی ئاوێتەی Z₀ دەوترێت ئەگەر: {{Ltr}} <math>z = z_0^{1/n}</math> {{Ltr/end}} == ئەمانەش ببینە == *[[ئاوەڵی ژمارەی ئاوێتە]] == پەراوێزەکان == {{reflist|2}} {{پۆلی کۆمنز|Complex numbers|ژمارەی ئاوێتە}} {{ژمارە ئاوێتەکان |expanded}} {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|تیۆریی ژمارەکان}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:ژمارە ئاوێتەکان|ژمارە ئاوێتەکان]] [[پۆل:شیکاریی ئاوێتە]] b86u30dveoixmozs5oq09cq92y3hjgt 1617800 1617721 2026-08-06T09:02:26Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617800 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Complex number illustration.svg|وێنۆک|چەپ|دیاگرامی ژمارەیەکی ئاوێتە لەسەر [[ڕووتەختی ئاوێتە]] لێرەدا <math>a</math> بەشی ڕاستی و <math>b</math> بەشی خەیاڵی ژمارەی ئاوێتەیە]] '''ژمارەی ئاوێتە''' ({{بە ئینگلیزی|Complex number}})، ژمارەیەکە بە شێوەی '''{{math|''a'' + ''bi''}}''' کە {{math|''a''}} و {{math|''b''}} [[ژمارەی ڕاستەقینە|ژمارەی ڕاستی]]ن و {{math|''i''}} [[یەکەی خەیاڵی|یەکەی خەیاڵییە]] بەم شێوەیە کە <math>i^2=-1</math>. * <math>I_mz=b</math> * <math>R_ez=a</math> هەموو ژمارە ڕاستییەکان دەکرێت بەشێوەی ژمارەیەکی ئاوێتە کە بەشی خەیاڵییەکەی سیفرە بنووسرێن بۆ نموونە ژمارەی ڕاستی <math>a</math> بە شێوەی <span dir="ltr"><math>a+0i</math></span>. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=[[Nicolas Bourbaki]]|سەردێڕ=General topology|ساڵ=١٩٨٨|ناونیشان=https://archive.org/details/generaltopology0000bour_s6u8|section=VIII.1|بڵاوکەرەوە=Springer-Verlag}}</ref> کۆمەڵەی ژمارە ئاوێتەکان بە شێوەی <math>C=\left \{a+ib|a, b\in R, i^2=-1\right \} </math> پێناسە دەکرێت.<ref>An extensive account of the history, from initial skepticism to ultimate acceptance, can be found in {{بیرخستنەوە|نووسەر=[[Nicolas Bourbaki]]|سەردێڕ=Elements of the history of mathematics|بڵاوکەرەوە=Springer|chapter=1. Foundations of mathematics; logic; set theory|پەڕەکان=١٨&ndash;٢٤}}.</ref> == کردارەکان لەسەر ژمارە ئاوێتەکان == [[کۆکردنەوە]] و [[لێدەرکردن]]ی ژمارە ئاوێتەکان هاوشێوەی کۆکردنەوە و لێدەرکردنی ئەو بڕە جەبرییانەیە کە چەند [[تێرم|تێرمێکی]] هاوشێوەی تێدایە. بۆ کۆکردنەوەی ژمارە ئاوێتەکان بەشە ڕاستییەکان بە یەکەوە و بەشە خەیاڵییەکان بە یەکەوە کۆ دەکرێنەوە: {{ltr}} :<math>\,(a + bi) + (c + di) = (a + c) + (b + d)i</math> :<math>\,(a + bi) - (c + di) = (a - c) + (b - d)i</math> {{ltr/end}} [[لێکدان]]ی ژمارە ئاوێتەکان: لێرەدا بەشە خەیالییەکان وەک تێرمە لێکچووەکان سەیر دەکرێن {{ltr}} :<math>\,(a + bi)(c + di) = ac + bci + adi + bd i^2 = (ac - bd) + (bc + ad)i</math> {{ltr/end}} بە گۆڕینی <span dir="ltr">''i'' ²&nbsp;=&nbsp;−1</span> ==شێوە جەمسەرییەکەی ژمارەی ئاوێتە == [[پەڕگە:Complex number illustration modarg.svg|left|وێنۆک| <math>r(\cos \varphi + i \sin \varphi)</math> یان <math>r e^{i\varphi}</math> بریتییە لە شێوەی جەمسەری ئەو خاڵەی لە وێنەکەدا دیاری کراوە.]] شێوە جەمسەریەکەی ژمارەی ئاوێتەی {{math|1=''z'' = ''x'' + ''yi''}} بریتییە لە <math>z = r e^{i \varphi}\,</math> کاتێک <math>\textstyle r=|z|=\sqrt{x^2+y^2}\,</math> و <math>\tan(\varphi) = \frac{y}{x} \,</math> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Mathematical analysis|نووسەر=[[Tom Apostol]]|ساڵ=١٩٨١|پەڕە=١٨|بڵاوکەرەوە=Addison-Wesley}}.</ref> === لێکدان و دابەشکردن === [[پەڕگە:Complex multi.svg|چەپ|وێنۆک| :<math>(2+i)(3+i)=5+5i. \,</math>]] لێکدان و دابەشکردنی ژمارە ئاوێتەکان لە شێوەی جەمسەریدا سادەترە لە شێوەی [[دیکارتی]]، بۆ دوو ژمارەی ئاوێتە وەکوو {{ltr}} {{math|1=''z''₁ = ''r''₁(cos φ₁ + ''i'' sin φ₁)}} و {{math|1=''z''₂ = ''r''₂(cos φ₂ + ''i'' sin φ₂)}} {{ltr/end}} بە بەکارهێنانی ڕێژە سێگۆشەییەکان: {{ltr}} :<math> \cos(a)\cos(b) - \sin(a)\sin(b) = \cos(a + b)</math> :<math> \cos(a)\sin(b) + \sin(a)\cos(b) = \sin(a + b)</math> {{ltr/end}} لێکدانی دوو ژمارەی ئاوێتە لە شێوەی جەمسەریدا بەم شێوەیە: {{ltr}} :<math>z_1 z_2 = r_1 r_2 (\cos(\varphi_1 + \varphi_2) + i \sin(\varphi_1 + \varphi_2)).\,</math> {{ltr/end}} بە هەمان شێوە دابەشکردنی دوو ژمارەی ئاوێتە لە شێوەی جەمسەریدا بریتییە لە: {{ltr}} :<math>\frac{z_1}{ z_2} = \frac{r_1}{ r_2} \left(\cos(\varphi_1 - \varphi_2) + i \sin(\varphi_1 - \varphi_2)\right).</math> {{ltr/end}} == مەیدانی ژمارە ئاوێتەکان == ژمارە ئاوێتەکان دەتوانرێت بە شێوەی جووتەڕێکخراوێک وەکوو <span dir=ltr>(a, b)</span> لە [[ژمارەی ڕاستەقینە|ژمارە ڕاستەقینەکان]] دیاری بکرێن، لەم بارەدا دوو کرداری کۆکردنەوە و لێکدان بەم شێوە پێناسە دەکرێت: {{Ltr}} :<math>(a,b) + (c,d) = (a + c,b + d) \,</math> :<math>(a,b) \cdot (c,d) = (ac - bd,bc + ad). \,</math> {{Ltr/end}} ژمارە ئاوێتەکان [[مەیدان (ماتماتیک)|مەیدان]] یان بوارێک دروست دەکەن، پێی دەوترێت مەیدانی ئاوێتە و بە '''C''' هێما دەکرێت. == ڕووتەختی ئاوێتە == {{سەرەکی| ڕووتەختی ئاوێتە}} ڕووتەختی ئاوێتە دیاگرامێکی ئەندازەیییە بۆ نواندنی ژمارە ئاوێتەکان بەکار دێت. == ڕەگی nەمی ژمارە ئاوێتەکان == وا دابنێ n [[ژمارەی سروشتی|ژمارەیەکی سروشتی]] بێت، بە ژمارەی ئاوێتەی Z ڕەگی nەمی ژمارەی ئاوێتەی Z₀ دەوترێت ئەگەر: {{Ltr}} <math>z = z_0^{1/n}</math> {{Ltr/end}} == ئەمانەش ببینە == *[[ئاوەڵی ژمارەی ئاوێتە]] == پەراوێزەکان == {{reflist|2}} {{پۆلی کۆمنز|Complex numbers|ژمارەی ئاوێتە}} {{ژمارە ئاوێتەکان |expanded}} {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|تیۆریی ژمارەکان}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:ژمارە ئاوێتەکان|ژمارە ئاوێتەکان]] [[پۆل:شیکاریی ئاوێتە]] [[پۆل:جەبری ھێڵی]] 73r67v4m8q1gwa0n2ad43wyvfl8stfj 4 117839 1617615 1616555 2026-08-05T20:07:33Z Hivja 64112 1617615 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=پێشنیارەکان|2= پێشنیار و بیرۆکە نوێکان لێرەدا وتووێژیان لەسەر دەکرێ. ''بەر لە دانانی پێشنیار'': * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''نەرمامێر''' کە لەسەری پێکھاتوون دەبێ لە [[MediaZilla:|بەگزیلا]]دا ڕاپۆرت بکرێ. * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''سیاسەت''' پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)]]. * '''وتارە نوێیە''' پێشنیارکراوەکان پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:وتارە پێشنیارکراوەکان]]. |3=وپ:دخپ|4=وپ:دخ/پ}} {{بازدان بۆ سەرەوە و خوارەوە}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == سیاسەت و کاری ویکیپیدیا و نیشانەکان == {{atopr |status = ئەنجام |result = نەکرا و ئەنجامی داواکارییەکە سەرکەوتوو نەبوو [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:١٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC)}} ئێمە هەر هەموومان ئەگەر بۆ یەک جاریش بێت یاریمان کردووە ئیتر هەر یارییەک بێت، لە یارییەکەدا وشەیەک نوسراوە بەناوی (mission) کەبریتییە (کارەکان) کە دەیکەینەوە نوسراوە ئەو کارە بکە و خەڵاتێکی لە بەرامبەردا وەرگرین، بۆیە منیش داوا دەکەم کە پڕۆژەیەک بۆ ویکیپیدیا دروستکەن و بە چەند کاریکی زۆر و نیشانەی زۆر ئێمە دەتوانیین هەم نیشانەکان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە بەکارهێنەرەکان بەکاری بهێنین، هەم باشترکردنی وتارەکان کارەکان دەتوانیین بە باشترین کار دایبنێن و بەشێوەیەک کە دڵنیام هەمووتان [[ھەی دەی]] تان کردووە، کە ئەویش کاری هەیە کە دانەیەک تەواو دەکەیت ئەوە دەچێتە کاریکی زەحمەتر کە هەر هەمان یاسایە وەک: تەواوکردنی ١٠ سندوقی زانیاری. کە ئەم کارە تەواو کرا ببێت بە تەواو کردنی ١٠٠ سندوقی زانیاری. ئەمەش لەسەر دەنگی بەڕێوبەران بۆ خراپکاریش ئەو بەکارهێنەرانەی خراپکاریان پێکرد ئەوا دەتوانن ئێوەی بەڕێوبەران سەربەستیان بکەن، زۆر سوپاس[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٨:٤١، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ ڕوونکردنەوەیەکی زیاتریش ئەم وتانەی کە لەسەرەوە باسمان کرد بەم شێوەیە بەڕیوە دەچێت *دەبێت بەکارهێنەر نیشانەی سەرەکی هەبێت *دەبێت هەر بەکارهێنەرێک پەڕیەکی تایبەت بە (mission)ی بۆ دابنرێت ئەمەش لەسەر شێوەی ڕۆبۆتی *دەبێت بە سێ بەشەوە ئەنجام بدرێت کە بریتییە لە بۆ هەر (mission)نێک بریتی بێت لە سەرەتای ناوەندی زەحمەت، کە ئەمانە بەدوای یەکدا دێن لەدوای جێبەجێکردنی ئاسان دوای ناوەندی دوای زەحمەت. *دەبێت ئەو (mission)نەی کە بۆی نوسراوە بە چاکی بیکات، نەوەک بە تێکچووی *دەبێت لەسەر هەر (mission)ێک ئەو کارانەی بەکارهێنەری تێدابێت، وەک ئەوەی یەکسەر لەپەڕەکەی بەشێوەیەکی ڕۆبۆتی بۆی بنوسرێت. هەرچەندە ئەم کارانە لە سەروو پلەی خۆمەوەیە بەڵام دەبێت ئێوەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون یارمەتیم بدەن بەهۆی تواناو لێهاتوویتانەوە، بەڵام من دەموێت لەسەرەتادا ١٠ بەکارهێنەری شارەزا بانگێشت بکەم بۆ ئەم پڕۆژەیە {{وب|Sako Nanakli}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Aram}} {{وب|Épine}} {{وب|Calak}} {{وب|Gyan333}} {{وب|Kushared}} {{وب|Serchia}} {{وب|Pirehelokan}} {{وب|Aza}} دەموێت بڵێم لە هەرکاتێکدا دەنگدان لەسەر ئەم پڕۆژەیە ئەنجام بدرێت ئەوە بە تێکڕای دەنگ دەکرێت و هەرکەسێک بیەوێت دەنگ بدات ئەوا دەبێت بەژداربێت لەم پڕۆژەیەدا. سوپاس [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بەرێز {{وب|ئارۆ سالار محمود}} بیرۆکەکەت جوانە ئەوەندەی لە مەبەستەکەت تێگەیشتم "دەتەوێت وەک پێشبڕکێیەک کارەکان بکرێت و پلەبەندی بۆ ھەر کارێک دابنرێت و ھەر بەکارھێنەرێک بەپێی ئاستی خۆی کارێک یان چەن کارێکی پێبدرێت و ئیتر بەپێی کارەکانی ئاستی بەرز بێتەوە و ئەرکەکانی زیاتر و زەحمەت تر بن، بۆ ھەر کارێکیش کە ئەنجامی دەدات خەڵاتی لە بەرامبەردا پێ بدرێت بەڵام خەڵاتەکە کێ دەیدات وە چییە؟" و ھەندێک لەوانەی تاگت کردوون ھیچ بەشداریان نەماوە یان ناتوانن بەچالاکی بەشداری بکەن لە ویکیپیدیا بۆ نموونە {{وب|Gyan333}}، [[بەکارھێنەر:Épine]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|ئارۆ سالار محمود}} سڵاو ، دیارە ئەوەندەی تێگەیشتبێتم ئەتەوێت پشبڕکێیەک لە نێوان بەکارهێنەران دروستبکەیت بۆ ئەوەی بتوانن زۆرترین سندوقی زانیاری وەڕبگێڕن، ئەگەر ئاوایە و مەبەستەکەت ئەوە بۆ ئەم قۆناغەی ئێمە کەمێک ئاسان نییە، بەتایبەت بەبێ پشتیوانی و خەڵات . پێشتر قەرارمان دەبوو پێشبڕکێەک ڕێکبخەین بۆ دانانی سەرچاوە بۆ ئەو وتارانەی بێ سەرچاوەن بە پشتیوانی ویکیمیدیا بەڵام وابزانم بەهۆی نەبوونی ژمارەیەکی زۆری بەکارهێنەر لە ویکیپیدیای کوردی کارەکە نەکرا .بۆیە هەر کارێک بەتایبەت لەو شێوەی جەنابت باسی دەکەیت ئاسان نییە بەتایبەت ئەم مەرجانەی تێدابێت قورس و گرانی و مامناوەن ، ئامانجی بەشی زۆری ئەوانەی لێرەن هەوڵدانە بۆ ئەوەی لانیکەم ژمارەی وتارەکان بگەیینە ئاستێکی زۆر باشە لەگەڵ بوونی ناوەڕۆکێکی باش .ئەمەش کەم کەس بە خۆبەخشی و بێ بێ چاوەڕوانی هیچ پاداشتێک ئەنجامی دەدات.لەگەڵ ئەوەش بوونی پڕۆژەی جیاواز لە نیشانەکانی پێشکەوتنی ویکیپیدیای کوردیدایە و لە قازانجیەتی ئەنجامیان بدات هەرچەند تا ئێستا چەن پڕۆژەیەک ئەنجام دراون ئێستاش پڕۆژەی شارەکانی ئێران لە بواری تەواوبووندایە.جا ئەگەر وادەزانی هەڵە تێگەیشتووم دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر بنوسی ، لەگەڵ ڕێزدا .[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بەڕێزان ڕاست دەکەن ئەمە ئەرکێکی قورسەو جێبەجێکیردنی کاتی دەوێت، بەڵام ئێمە دەتوانین وتارێکی ویکی لە سەرەتادا بۆ دروست بکەین، و دەتوانین بە چەند شێوەیەک کار دروستبکەین، ئەوەش حەزدەکەم یەکم کار ئێوە بینوسن، و دەزانین نیشانەکان زۆر لەمەوبەر دیاری کراوە، بەڵام نەخراوەتە بەرچاوی بەکارهێنەر و ئێمە دەتوانین بڵاویبکەینەوە لە پەڕەیەکدا، و بۆ کارەکان دەبێت لەیەکەو دوور بن وەک دروستکردنی (چ ژمارەیە) وتارێک کە پێکهاتبێت لە ئەونە (ژمارە. سەردێڕ، ژمارە. ژێرسەردێڕ). یاخود بڵێن دروستکردنی ژمارە. وتاری (وەرزشی، هونەری، موسیقا)، ئیتر دەکەوێتە سەر ئەوەی چی بکەین.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]: گەر ھیچ قسەت نییە لەسەر پڕۆژەکە دەتەوێت دایبخەم، بە ھۆکاری ئەوەی نەکرا؟ یان دەتەوێت داواکارییەکە بەردەوام لێرە بێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ١١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) داوادەکەم بیسڕیتەوە و هەر دانەیەکی من کە دامناوە چوونکە هیچ کەسێک بێجگە لە تۆ و ئارام نایەنە سەر ئەم بەشەی ویکیپیدیا، لاخۆی دیوەخانە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|🎻 𝓐𝓻𝓸 𝓼𝓪𝓵𝓪𝓻 🎻]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێزەحمەت دایبخە [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == دەستکاریی بە کۆمەڵی شێواز == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەکارھێنەر {{وب|Aram}} و بەکارھێنەرانی تر. پێشتر بڕێک پیاچوونەوەی زمانەوانیمان کردووە لە دەقەکاندا. ھەڵەیەک کە زۆر دەکەوێتە بەرچاوم ئەوم '''ھەستا بە''' کە [[:en:calque]] یانی وەرگێڕانی وشەبەوشەی عەرەبیی قام بە. دوو کێشەی ھەیە. یەک، لە ڕووی شێوازەوە زمان درێژ دەکاتەوە. دوو، وەک گشت وەرگێڕانێکی وشەبەوشەی ئیدیۆمی بیانی تێگەیشتنی ئاسان نیە. بۆ نموونە لەجێی '''ھەستا بە گەورەکردنی ماڵەکە''' بنووسرێ '''ماڵەکەی گەورە کرد'''. بەڵام ئەمە نازانم بە چەند دێڕ کۆد بکرێ یا نە، چون چەند کێشەی ھەیە. ١) بڕێک جار ڕستەکان درێژن و خاڵ لە ئاخریانەوە نیە و ئەوە دیاریکردنی بەکارەکە ئەستەم دەکات. ٢) کێشەی جێناوە لکاوەکان (کە ئەو ئاسانتر بێ و بە چەند دێڕ کۆد چارەسەر دەکرێت). بەکارھێنەر ئارام کە تەجرەبەی زیاترە نازانم ڕای چییە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٣٦، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لەم دڵسۆزەی ویکی، {{وب|Pirehelokan}}! زۆر ببوورە و کۆمپیوتەرەکەم کێشەی تێ کەوت بۆیە نەمتوانی زووتر وەڵامت بدەمەوە. ئەوە [[فەرھاد پیرباڵ]]یش لە بەرنامەیەک زۆر بە توندی ڕەخنەی لەم باسە گرتبوو. پێم وا بێ شتەکە چووەتە ناوی خەڵکەوە و وشیارتر مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و کەمتریش بە کاری دێنن. لەم کاتەدا و لێرە ٣٢٧ ئاکامی ئەم باسەمان ھەیە. ڕاستکردنەوەیان نە بە دەست و بە ئێمە ئاسانە و نە پێشم وایە بە چەند دێڕێک کۆد و بە بۆت بکرێت؛ بۆت نابێت لە خۆیەوە و بەبێ پێداچوونەوەی مرۆڤ ئەم جۆرە دەستکارییە بکات. بە بڕوای من بۆ چارەکردنی ئەمە، پێویستمان بە سیستمێکە کە ھەڵەکان دیاری بکات و حەلێک یان زیاتر پێشنیار بکات و بەکارھێنەر بڕیار بدات کە قبووڵی بکات یان نا. ئەوە دەمبوسێکم لە بەشەکە چەقاند تا ئەرشیڤ نەکرێ تا بزانین دەتوانین شتێکی لێ بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:١١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Aram}}، سڵاو، سپاس بۆ وڵامەکەت. ئەگەر فۆرمە جیاوازەکانی بەرچاو بگرین یانی کاتی کارەکە و سەرفکردنەکەی ئەوە زیاتریش دەکا. ھەست/ام/ای/ا/این/ان/ان بە تەنیا لە ڕابردوودا. ئیتر با ڕانەبردوو بمێنێ و کێشەی دوو جۆرە ھ ێکەیش بە لایەک. بەھەرحاڵ ئەوەی بڕێک دەڵێن ئەمە بووە بە باو نابێ بە بیانوو بۆ دەستبەرداربوونی. بڕوانە ئینگلیزی ئیستەش ھەموو ڕۆژێ باسی شێوازی دروست و پوخت و کورت ھەمیشە گەرمە. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا|یەکدەنگی لەسەر دامەزراندنی پڕۆژەکە بوو بڕوانە}} [[ویکیپیدیا:خەرمانەی ڕێزلێنان]] }} '''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت''' '''پڕۆژەکە''' دەمەوێت ئەم پڕۆژەیە بخەمە بەردەست کۆمەڵەگەی ویکیپیدیا بۆ ئەوەی وتووێژی لێ بکرێت تاکو ببێتە خزمەتێک بۆ ویکیپیدیا پڕۆژەکە بەناوی هۆڵی شانازییە کە ئەم وتارە پڕۆژەیەکە کە تێیدا ناوی ئەو بەکارهێنەرانەی تێ دەچێت کە خزمەتێکی گەورەی بە ویکیپیدیا کردبێت یاخود کاتی بێت تاکو بەفەرمی بچێتە نێو ئەم وتارە لە وتارەکەدا باسی چەند شتێک دەکرێت و لەلایەن خودی بەکارهێنەرەوە خۆی دەنووسرێت: '''ناوی بەکارهێنەری''' ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لە دوو ناوی سەرەتا زیاتر نەبێت)، و زیادکردنی ناوێک لە دەستە چەپەوە (سایزەکەی دوای دیاری دەکرێت) '''زانیاری''' لەم بەشەدا ماوەی چالاکی بوون و تەمەنی و لە چ بوارێکی ویکیپیدیا زیاتر کاری کردووە (چەند دانەیە با بینووسێت) پلە و پۆستەکەی لە ویکیپیدیا '''چالاکییە گەورەکانی''' ژمارەی وتارەکانی: ژمارەی چالاکییەکانی: <nowiki>*</nowiki>پڕۆژەی دامەزراوی: <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی: ئەو شتانەی کە نا ئێستا نەی کردووە دەکرێت نەنووسرێن و دەرنەکەون '''هۆکاری شانازی گرتن لێی:''' (ئەم بەشە لەلایەن بەڕێوبەری چالاکەوە دەنووسرێت) _______________________ بەمشێوازە من بیرم لێی کردەوە تەبعەن لە ماوەی ئەم گفتووگۆیەدا گەشەی پێ دەدرێت _______________________ '''پێوەرەکان''' - بە دوو شێواز بەکارهێنەر ئەم شانازییەی پێ دەبەخشرێت ١. مەرجی: گەر بەکارهێنەر ئەم سیفەتانەی تێدابێت: گەر بەکارهێنەر نووسەر بێت: - ژمارەی دەستکارییەکانیبلە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێت -ماوەی بەکاربوونی دەبێت لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەن ٥٠٠ وتار کەمتر نەبێت - خاوەن ١٠ وتاری باش کەمتر نەبێت - خاوەن ٥ وتاری هەڵبژێردراو کەمتر نەبێت گەر بەکارهێنەر تەکنیککار بێت: پێوەرەکانی لەلایەن تەکنیک کارەوە دابنرێت گەر بەکارهێنەر درووستکەری (دەروازە، پۆل، داڕێژە، هتد……) ژمارەی دەستکارییەکانی لە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێی - ماوەی بەکاربوونی لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەنی ٢٠٠ پۆل کەمتر نەبێت - خاوەنی ١٠٠ پەرگە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥٠ داڕێژە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥ دەروازە کەمتر نەبێت —————————————— گشت ئەم مەرجانە ئەگەری دەستکاری کردنیان هەیە. نموونەیەک لە خوارەوە دادەنێم بە وێنە ————————————————— '''نموونەی بەکارهێنەر لە هۆڵی شانازی''' [[پەڕگە:Unknown_person.jpg|وێنەی دەرەکی|چەپ|150x150پیکسڵ]]   [[بەکارھێنەر:Aro Salar|'''Aro Salar''']] '''ناوی ڕاستەقینە:''' ئارۆ سالار '''ساڵی لەدایکبوون''': ٢٠٠٨ '''ماوەی چالاکی:''' ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ – تا ئێستا '''ئەندام لە ویکیپیدیا:''' بارکەر '''زانیاری:''' ئەم بەکارهێنەرە لە ساڵی ٢٠٢٢ دەستی بەکارکردن لە ویکیپیدیا کوردی کردووە و زیاتر لە بواری فیلم و ئەنیمەیشن وتار نووسیووە. '''چالاکییە گەورەکانی:''' ژمارەی وتارەکانی:٥٤٢ ژمارەی چالاکییەکانی: ٤٣٩٣ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی ویکیپڕۆژەککانی:٣ <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی:٠ (دەرناکەوێت) <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی:١ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی:٣٩ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی:٥٤ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی:٢ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی:٦٢ '''هۆکاری شانازی پێدان:''' بەهۆی بەشدارییە بەردەوامەکانی و زیادکردنی ناوەڕۆکی کوالیتی بۆ ویکیپیدیا کوردی. ______________________________ === {{لەگەڵ}} === * {{لەگەڵ}} دەزانن چی؟! خوداشاهیدە زۆر زۆر لەمێژ بوو بیرم لەوەی دەکردەوە کە چۆن و بە چ جۆر و شێوازێک دەستخۆشییەک لە بەکارهێنەرە باشەکان واتا ئەو بەکارهێنەرانەی خزمەتێکی زۆر و گەورەیان بە ویکیپیدیای کوردی کردۆ، بکەین، حەتاکوو جەنابی ئارۆ ئەو پێشنیارەی دا، هیوادارم کە بە باشی بڕواتە پێش. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٥٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێشنیارێکی بەجێیە، بەڵام لەھەندێک حاڵەتدا دەکرێت '''ژمارەی دەستکاری نەکرێتە پێوەر'''، '''بەھا و کاریگەری چالاکیی بەکارھێنەرەکە بۆ ویکیپیدیا گرنگتر و بە بەھاترە''' (فراوانکردنی کۆلکە وتارێک، دابینکردن و دۆزینەوەی سەرچاوەی پێویست بۆ وتارێکی بێ سەرچاوە، ڕێکخستنەوەی وتارێک کە بەپێی پێوەرەکانی نووسین نەنووسراونەتەوە، یان ھەر چالاکییەکی تری کاریگەر و بەھادار). «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٧:٥٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٩:٢٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٨:٠٧، ٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەبێ پێوەرەکان بە شێوەیەکی گشتی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، نەک بەشێوەی تاک بە تاک. ئێستا بۆ نموونە بمانەوێت ڕێز لە کەسێکی وەک کاک ئارام بگرین، بەڵام ژمارەی وتارەکانی ژێر ٥٠٠ـن (زۆربەی وتارەکانی لە ڕێگای بۆت و ویکیپرۆژەکانەوە بڵاو کردووەتەوە) و ژمارەی وتارە ھەڵبژێردراوەکانی یەک دوو وتارن، بەو پێوەرە بێت کەس ھەموو مەرجەکان لەخۆ ناگرێت، بەڵام ئێستا ھەموو کەس دەزانێ کە کاک ئارام جێگای ڕێز و شانازییە. بەگشتی من پێم باشە بۆ ڕێزگرتن لە کەسێک ژمارەیەک بەکارھێنەر دەنگی لەسەر بدەن و دواتر بەھۆی سەرجەم بەشدارییەکان و کارە دیارەکانی ئەو بەکارھێنەرە؛ ئەگەر بەپێی یەکدەنگی شایەنی بوو ئەوە ڕێزلێنانەکەی پێ بدرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === <nowiki>*</nowiki> === لێدوان === بەهیوای تەندروستیی بۆ هەموو کەسێک.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سەلام. ئەمن لەگەڵ ئەو پێشنیارەم بەس بەڕای من دەبێ شتێک بگۆڕێ. ۲۰۰۰ دەستکاری زۆر کەمە، بە دوو مانگ بە کووب چالاک بوون دەکرێ، بە ڕای من بڕوات بۆ ۱۰،۰۰۰، کەسێک کە ۱۰ وتاری باش و ۵ وتاری هەڵبژێردراو و ۵۰۰ وتاری دروستکراوی هەیە بە دڵنیاییەوە دەستکارییەکانی لە ۱۰،۰۰۰ی بۆولای ڕۆیشتۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٠:٠٤، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕای من بکرێتە ٥٠٠٠ باشترێکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::'''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: ڕاستی مادام حەز بەم جۆرە شتە دەکەن، بەدڵ خۆتان بکەن و من '''دژ''' نابم، لەبەرئەوەی کەسانی وەک ئێوە لە ئێستادا چالاکن لە ویکیپیدیا، هەربۆیە شایەنی بڕیاردانن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) کاک @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] پێشنیارەکەت لەبەرچاو گیراوە، وەک لە پڕۆژەکە ئاماژەم پێداوە، دەکرێت بەڕێوبەری ئەو کاتە دەتوانێت پێوەرەکان پێشەل بکات و ڕێز لە کەسێک بنێت، بەدڵناییشەوە گەر کەسێک پێوەرەکانیشی تێدابێت بەڵام بەڕێوبەری ئەوکاتە ڕازی نەبیت، ئەوا ڕێزلێگرتنی دوادەخرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سڵاو و بەخێربێیەوە بۆ ویکیپیدیا. بۆ ئەو پێشنیارە یەکدەنگیی تەواوت لەگەڵە، تکایە ئەگەر دەتوانی یەکلایی بکەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠١:٣٣، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::خۆی لەسەر بەرێوەبەرە کە یەکلایی بکاتەوە بەڵام ئێستا ئەو دەتوانێت پڕۆژەکەی بەئەنجام بگەیەنێت بەبێ کێشە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٠٢، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::گەر ھیچ شتێک نەماوە من ئەو داواکارییەی ئێرە وەک سەرکەوتوو دادەخەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::دەستەکانتان خۆشبێت، خۆم وتارەکە لەژێر ناونیشانی [[ویکیپیدیا:خەرمانەی ڕێزلێنان]] بڵاوی دەکەمەوە و لەوێ وتووێژ دەکەین.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٠:١٠، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر باشە، سپاس بۆ بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٣٥، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا بەبۆنەی ١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندن == [[پەڕگە:١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی.png|وێنۆک|١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی لە ھەموو ئەو کەسانەی تائێستا خزمەتیان تێدا کردووە پیرۆز بێت!]] === بانگھێشت === {{وب|Serchia|Calak|Aza|مامۆستا|حوسێن|kurd2021|zemen|MFTG|Kushared|Pirehelokan|Aram|Paraw|Muhammed taha|Sakura emad|-Haryad|Aro Salar|Tessla|Sakura emad|Ravan|Shaween|Abdurhman Ahmad|Min.neel|1silent scientist|Ari Qasm|Saad Goran|Rahel khdhr|Kawanii|SiNa}} و تەواوی ئەندامانی تر. === پێشنیار === سڵاو لە ھەموو ئەندامانی بەڕێزی ویکیپیدیا؛ ١٢ی ئاب (نزیکەی مانگێکی تر) ١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردییە و بەوھۆیەوە پێشنیاری گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی بۆ ماوەیەکی کاتی دەکەم (١٢ی ئاب تاوەکوو ١٢ی ئەیلوول؛ واتە یەک مانگ)، تکایە بۆچوونی خۆتان بڵێن و ھەر کەس دەتوانێت لۆگۆیەک بە دیزاینی سەرنجڕاکێشەوە بار بکات و لە خوارەوە دایبنێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١٦، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) === لۆگۆی پێشنیارکراو === <!----- ھەر لۆگۆیەک پێشنیار دەکەی تکایە لە خوارەوە پەڕگەکەی دابنێ ----> [[پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia logo for 17th anniversary of establishment.png|200px|ڕاست]] [[پەڕگە:Central_Kurdish_Wikipedia_17th_Anniversary_Logo.png|200px|ڕاست]] {{ھن|١٧}} === {{لێدوان}} === <!----- ھەر لێدوانێک یان بۆچوونێکت ھەیە لە خوارەوە بینووسە ----> * {{وب|Tessla}} کاک تێسلا تکایە ئەگەر دەتوانی لۆگۆ بار بکە، ئەوانەی پێشتری بەڕێزت زۆر جوان بوون، خۆم بۆم ساز نەکرا ئەو شتەی دەمەویست. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١٩، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) *:@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: دووبارە سپاس، بەڵێ بۆنا، گۆڕینی کارێکی زۆری ناوێت و هەوڵ دەدەین لۆگۆی جوان دابنێین. هەرخۆی کە بووینە ١٠٠ هەزار وتار، ئەوکاتەش دووبارە دایدەنێین لۆگۆی تر. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٣٩، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاوتان لێ بێ @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: من لەگەڵ پێشنیارەکەتانم، کە لۆگۆیەکی جوان بار بکەن و لێرە ڕای خۆمانی لەسەر بەین. تێبینییەکی بچووکیش، دیارە تاگکردنە ئیش ناکا، چونکە من ئاگاداریم پێ نەگەشتووە و ڕەنگە بەکارھێنەرانی تریش ئاگادار نەبن. پێویستە دووبارە بانگ بکرێنەوە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر سپاس بۆ بەڕێزت، ئێستا بۆ جارێکی تر گشت بەکارھێنەران بانگھێشت دەکەمەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣١، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::ئاگادارکردنەوە: ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] @[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] @[[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و ... . [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣٥، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دەستانخۆش بێ، شتێکی باشە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٤:٠٧، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کارێکی جوانە بەڵام دوو بۆچوونم هەیە لەسەر وێنەی [[:پەڕگە:١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی.png]] یەکەمیان: پردی دەلال کێشەی نییە بەڵام قەڵاکەی پشتی قەڵای کوێیە؟ و دووەم بۆچوون: دەبێت بەکوردی لەسەری بنووسرێت لەسەری، زەحمەت نەبێت هەردووکی بە ژیری دەستکرد دروستکراوە، کە کاری ڕاستی دەچێت بەڵام قەڵاکە ناناسم بۆیە پرسیارم دەربارەی ئەوە هەیە کە ژیری دەستکرد بەکارهاتووە یاخود نا.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٤:١٧، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ئەو پەڕگەیەی باسی دەکەیت ژیریی دەستکرد بەخۆی سازی کرد بەبێ ئەوەی پێی بڵێم پشتەوەکەی چۆن بێت، تەنیا بۆ ئەو پەڕەی ئێرە بەکاری دێنین ئەگەرنا من پێشنیاری گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا بۆ [[:پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia logo for 17th anniversary of establishment.png|ئەو پەڕگەیە]] دەکەم (کە بە یارمەتیی ژیریی دەستکرد ساز کراوە). ھەروەھا ئێوەش دەتوانن پەڕگەی پێشنیارکراوی خۆتان بار بکەن، زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دەستت خۆش بێت شتێکی باشە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٥٧، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] تکایە ھەرچیەک دەکەن با دەستی ژیریی دەستکردی تیا نەبێ، بۆ دەروازە یان جێی تر ئاسایییە ژیریی دەستکرد بێ بەڵام ئەمە دەچێتە سەر لۆگۆی سەرەکی و شتێکی فەرمییە، باشترە بە دەستی دروست بکرێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٠٥، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] من شارەزای سازکردنی وێنە نیم و زۆری لێ نازانم؛ ئەوەش ھەر وەک دەستپێکێک وابوو، ئەگەرنا ھەر کەسی تر شتێکی باشتر بار بکا خۆم دەنگی بەڵێی دەدەمێ. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:١٢، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مەبەستم ئەوەیە ھەر ڕێگە نەدرێ ژیریی دەستکردی تێکەڵ بکرێ، ئەگەر پێشنیاریش کرا. دەنا ڕووی دەمم تەنێ لە ئێوە نەبوو، بۆیە ئێوەم تاگ کرد چون ئەم بەشە ئێوە کردوتانەوە. بژین. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەزانم برا ئاسایییە، تەنیا دەڵێم زۆر باش دەبێ کەسانی تریش بەشدار بن لە بارکردنی لۆگۆکەدا. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دووبارە سڵاو ئەمە پێشنیاری منە ئەم لۆگۆیەم دروستم کردووە و پیشنیاری دەکەم بۆ ساڵیادەکە، بەخوا مردم تا دروستم کرد چونکە نزیکەی ٣ ساڵە وازم لە دیزاین هێناوە بەهۆی پۆلی ١٢ەوە بەڵام کەس ئامادەنەبوو دانەیەک دروستبکات، هیوادارم بەدڵی کۆمەڵگەی ویکیپیدیا بێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:٤١، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:٤١، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] تەواوە زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. ئەگەر ڕای خۆم بڵێم زۆر جوانە کێشەیەکی وای نییە، تەنیا خۆزگە ئەو ١٧ەمین وەکوو ١٧یەمین نووسرابا. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٧، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: وەک بەڕێز ھیڤجا وتی، ١٧ەمین بگۆڕی بۆ ١٧یەمین چاکترە. فۆنتەکەش زۆری کەناڵ و میدیاکان بەکاریدەھێنن، بیگۆڕی بۆ فۆنتێکی سادەتر (کە من [https://fonts.google.com/specimen/Vazirmatn?lang=ckb_Arab&preview.lang=ckb_Arab ئەمە] پێشنیار ئەکەم) باشترێکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٣:٥٦، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ھەر بژی👏 بێکێشەیە، تەنھا وەکوو ئاماژەیان دا «١٧ەمین» بگۆڕدرێت بۆ «١٧ھەمین» یان «١٧یەمین». [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٠:١٤، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] و @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] دەیکەم بە ١٧ هەمین و فۆنتەکەم گۆڕی دەتوانین سەیری بکەن.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٦:١٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] جوانە سپاس، من خۆم لەگەڵ ھی تۆم :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:١٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دەستتان خۆش، زۆر باشە. گەر یەکێک لە توانایدا ھەبێت دیزانێکی جوانی بۆ بکات زۆر باشتریش دەبێت، چوونکە پێوەی دیارە کە ژیریی دەستکردە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٧:٥٨، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::دەستی هەموو لایەک خۆش بێت.. شتێکی زۆر جوانە ئەگەر بۆ مانگێک لۆگۆ بگۆرێن هەروەها ئامادەکردنی چەند چالاکی دیکە بۆ رۆژی ١٢ ئاب. [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ٢٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] پێشتر بۆ گەیشتن بە پەنجا هەزار کارێکى لەو شێوەیە کرا و لۆگۆکەش لە ئەرشیفى رابردوو هەیە سەبارەت بە گۆرین من لاریم نییە. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ٢١:٢٤، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ;ئەنجام == ڕاگەیاندنی پڕۆژەیەکی نوێ: پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا|بڕواننە: [[ویکیپیدیا:پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٤٧، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)}} }} سڵاو لەهەمووان، بۆ مەبەستی گەشەپێدان و دەوڵەمەندکردنی ویکیپیدیای کوردی بە بابەتە وەرگێڕدراوەکان بە شێوازێکی سیستماتیک، پڕۆژەیەکی نوێم بە ناوی '''[[ویکیپیدیا:پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان|پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان]]''' ئامادە کردووە. '''کورتییەک لەسەر پڕۆژەکە:''' لەم پڕۆژەیەدا، بەپێی بابەتە جیاوازەکان خشتەیەک وتار بۆ هەر ئەندامێکی چالاک دادەنرێت. بۆ ئەوەی جۆش و خرۆشی پڕۆژەکە بپارێزرێت، مۆڵەتی هەر خشتەیەک تەنیا '''یەک ڕۆژ (٢٤ کاتژمێر)''' دەبێت. '''مەرجی وەرگرتنی ئەندامان:''' بۆ ئەوەی ڕێگری بکرێت لە وەرگێڕانی ئامێریی بێ کوالیتی و وتارەکان بە شێوازێکی ستاندارد دروست بکرێن، تەنیا ئەو بەکارهێنەرانە وەردەگیرێن کە متمانەپێکراوی ویکیپیدیان و لەلایەن بەڕێوەبەران مافیان پێ دراوە، و دوای تۆمارکردنی ناو، بەڕێوەبەری پڕۆژەکە پێداچوونەوە بە شایستەیی بەکارهێنەرەکەدا دەکات لەو کاتەدا. داوا لە هەموو هاوڕێیانی چالاک و متمانەپێکراو دەکەم کە سەردانی لاپەڕەی پڕۆژەکە بکەن، و لە حاڵەتی ئارەزوومەندبووندا ناوی خۆیان بۆ بەشداریکردن تۆمار بکەن. هیوادارم بتوانین بەم پڕۆژەیە هەنگاوێکی باش بنێین. '''تێبینی''': پڕۆژەکە دەکرێت لەلایەک کەس یان زیاتریش بەڕێوە بچێت بۆ دروستکردنی وتارەکان. دەکرێت یاساکان دەستکاری بکرێن بە وتووێژ. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٨:٣٤، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ===لێدوان=== :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] پرۆژەیەکی جوانە، هیوادارم ژمارەیەکی بەرچاو بەشداریی تێدا بکەن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٠٢، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::ھەروەھا باشترە ناوەکەی بکرێتە ویکیپرۆژە: زنجیرە وتارەکان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٠٨، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: سپاس، ئەم پڕۆژەیە هەوڵ دەدات نووسەرە چالاکەکان کۆبکاتەوە گەر هەبوون. وە ناوەکە بەم شێوەیە دروستە کە نێوان نابێت لەگەڵ وشەی '''زنحیرە''' هەبێت، وەک '''زنجیرەفیلم'''، '''زنجیرەکتێب'''. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:١٤، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ڕاستە قسەکەت، بەڵام باشترە وەک کۆمەڵە وتارەکان بچێتە ژێر ناوی ویکیپرۆژە و لەژێر ناوی ویکیپیدیا بێتە دەرەوە (واتە ببێتە ویکیپرۆژە:زنجیرەوتارەکان). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:١٧، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ببوورە سەرەتا وشەی '''ویکیپرۆژە'''-م نەبینی بوو، بەهەرحاڵ ڕاوێژم لەگەڵ بەڕێوەبەرێک کرد، وتی کێشەش نابێت ئاوا بێت، ڕاستییەکەی خۆشم ئاوام پێ باشترە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٤:٥٣، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٤:٥٣، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر باشە ھەر دوویان دەبن، هەر چۆنت پێ باشە با وا بێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٠٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == بەکارھێنانی ه (/هـ) لە جیاتی ھ == {{atopr |status = ئەنجام |result = بەپێی یەکدەنگی: {{نەکرا}}. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٤٨، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) }} سڵاوتان لێبێت، پێشنیار دەکەم لە ویکیپیدیای "کوردیی سۆرانی" ھەر ئەو "ھاءە عەرەبییە" (ه) بەکاربھێندرێت لە شوێنی (ھ). لە بەشی [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|نووسینی کوردی]]<nowiki/>‌دا، ئاماژە بەوە دراوە کە لێرە ھ لە جیاتی (ه) بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی گرفتی وشەکانی وەک گوناھ لە کاتێکدا ئاماژەش بەوە دراوە کە «ئەم گرفتە ئەوەندە بەرچاو ناکەوێت». بە ڕای من ئەم گرفتە دەتوانرێت بە درێژکرنەوە (تەتویل)ی ھائەکە چارەسەر بکرێت بەم شێوەیە: گوناهـ ، ھیچ پێویست بە پیتی (ھ) ناکات، یان ھەر دەتوانین بڵێین «گوناح». ئەگەر ئێستا کەسێک بێت بۆ ویکیپیدیا، بۆ نموونە بەدوای وتارێکی وەکوو [[ھاودیان]] بگەڕێت، گەر لە گەڕاندا ھاءە عەرەبییەکە (ه) بەکاربێنێت ناتوانێت وتارەکە بدۆزێتەوە، لە کاتێکدا کە ٪٩٩٬٩ی کورد کیبۆردێکی ئاساییی کوردی بەکاردێنن کە ئەم جۆرەی ھاءـەی (ھ) تێدا نییە، کەس ھەر بە خەیاڵی (ھ)ـیشدا نایەت. وە شتەکە وێڕای ئەوەی بێمانایە، زۆر بێزارکەریشە لە کاتی وەرگێڕان و دەستکاریکردنی وتارەکان. دەبێت دانەبەدانە (ه) بگۆڕیت بۆ (ھ)، گەر لەمەشیان بگەڕێین، لە بەشی سەرچاوەکاندا ئەمە ھەر زۆر ئیزعاجترە. من زیاتر لە خەمی نموونەی گەڕانەکەدام کە ئەگەر ھەر کەسێک بەدوای وتارێک بگەڕێت (ھ)ی تێدا بێت، ناتوانێت بە (ه) بیدۆزێتەوە. سەبارەت بە وشە «کورمانجییەکان»، من ھەرگیز نەمزانیوە لە سۆرانیدا وشەکانی پێشانگەھ، خوێندنگەھ، یان تۆمارگەھ بەو شێوەیە دەرببڕدرێت. ھەر دەڵێین پێشانگا و خوێندنگە و تۆمارگە. ئەوە ھەر گرفت نییە! نازانم گەر ھیچ ھۆکارێکی تر ھەبێت بۆ بەکارھێنانی (ھ) یان بەکارنەھێنانی (ه)!؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٥٤، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]: سڵاو، هۆکار زۆرە کە ئەمە ئەستەمە! یەکێکیان ئەوەیە کە دەبێت هەموو ناوەکان چارەسەر بکرێن دوای بڕیاردان. دووەمیان ئەوەیە؛ ویکیپیدیا شوێنێکی ئەکادیمییە و پێویستە وشەکان ئەکادیمی بێت (وەک پیتی ھ)، هەربۆیە جوان نییە لەنێو وتارێکدا لەجیاتی وشەی '''نھێنی''' خوێنەر وشەی '''نهێنی''' ببینێت! ئەمە تەنیا ڕای منە و هەروەها '''دژی''' ئەوەم بکرێت، بەکارهێنەرانی تریش دەتوانن ڕای خۆیان بڵێن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢٢:١٨، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] بەکارھێنانی تەتویل یان [[درێژکردنەوە]] زیاتر نووسینی عەرەبی و فارسی پشتی پێ دەبەستن، کوردی ئەمەی نییە و پێویستیشی نییە؛ ھەر کوردێکیش کە بەکاری ھێناوە (نووسەر یان...) لاسایی فارسی و عەرەبی کردوەتەوە. نووسینی ھ لەبری ه ھیچ کێشەی نییە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:٤٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] من وەکوو خۆشم ھیچ کێشەیەکم نییە لەگەڵ بەکارھێنانی (ھ)ـدا. کێشەی گۆڕینی (ه) بۆ (ھ)یش لە وتارەکاندا ھەرچۆنێک بێت کێشەیەکی ئەوەندە گەورە نییە. بەڵام ھەروەک گوتم، لە کاتی گەڕاندا کێشەی ھەیە، وا دەکات وتارەکان نەدۆزرێنەوە و ئیدی بێسوود بن، من تەنھا خەمی ئەوەمە. ::ئەمە وەکوو کێشەی پیتی کافیش نییە (ك)، کە ھەموومان دەزانین پیتی (ک) تایبەتە بە کوردی و (ك)یش تایبەت بە عەرەبی. وە لە ئێستادا زۆربەی زۆری کیبۆردەکان ھەر (ک) بەکاردێنن، ھیچ کێشەیەکی نابێت. بەڵام پیتی (ھ) تەنھا لە کۆتاییدا بەدەردەکەوێت، ئەویش چەند وشەیەک کە دەتوانرێ لە جیاتیی هـ بەکاربێ وەکوو گوناهـ یان فیقهـ. کە وایە بۆ ھەموو وشەکانی تر تێکبچن... [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٨:٣٢، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]: گەر ئەم کارە بکەین، ئەوا هەڵەیەکی کوشندەیە، چونکە ژیرییە دەستکردەکان لەرێگەی ویکیپیدیاوە کوردی فێر دەبن و با فێری پیتی ه نەبن ئەوەندە وەک لە پیتی ھ ). '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٨:٣٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::پێشتریش ئەو باسە کرابوو لەسەر پەسەندکردنی ھ (شوێنەکەم بیر نەماوە)، ھەر وەک ئەوەی لە سەرەوە باسیان کرد و چەند ھۆکارێکی تر، من پێم باشە لە ئێستادا ھەر ھ بەکاربێنین لە جیاتی ه. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣٢، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == زیادکردن و لابردنی داڕێژەی کۆلکە بە بۆت == {{atopr |status = ئەنجام |result = {{کرا|بەپێی [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|یەکدەنگی]] تاگی [[ویکیپیدیا:کۆلکە|کۆلکە]] لە ڕێگەی بۆتەوە بۆ ئەو وتارانەی کە ژێڕ ٣،٠٠٠ بایتن زیاد دەکرێت و ھەروەھا لەسەر ئەوانەی کە سەرووی ٣،٠٠٠ بایتن دەسڕدرێتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)}} }} سڵاو بۆ بەکارهێنەرانی ویکیپیدیای کوردی. لەسەر داواکاریی بەڕێز @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ئەو ڕاپرسییەم نووسی؛ دەمانەوێ بە بۆت (جارێ دیار نییە بۆتی من یان هی یەکی تر) تاگی کۆلکە لەسەر وتارەکان دانێین و یان لایان بەرین! بۆ ئەو کارەش پێویستە قەبارەیەک وەک سنووری کۆلکەبوون و نەبوون دیاری بکەین. هەندێک دەیانوت ٣٠٠٠ بایت کەمتر کۆلکەیە و زیاترەکەی لە کۆلکە دێتە دەرەوە. پێویستە ئەوەشتان پێ بڵێم کە بە هیچ شێوەیەک داڕێژە و سەرچاوە و بابەتی تر وەک قەبارە هەژمار ناکەین؛ بۆ نموونە ئەگەر ٣٠٠٠ بایت پەسەند بکەین ئەوە هەر دەقەکە هەژمار دەکەین؛ ئەگەر کەمتر بوو کۆلکەیە و ئەگەر زیاتر بوو لە کۆلکە دێتە دەرەوە. ئێستا ئێوە تەنیا بۆچوونی خۆتان سەبارەت بەو قەبارەیە بڵێن کە چەندە بێ باشە و ئەگەریش باسێکی تەکنیکیتان هەیە فەرموون. زۆر سپاس بۆ هەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٣٣، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :'''بانگھێشت:''' :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] @[[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] و ھتد. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٥٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕایڤمن ئەو ٣٠٠٠ بایتە زیاد بکرێت بۆ ٥٠٠٠ چونکە ئەوەندەی ئاگادار بم هەر شەرچاوەکان خۆی ٧٠٠ بایت دەبات یەکی جا ئەوە بۆکسی بۆ دابنێیت لەوانەیە بایتی بۆکسەکە ٥٠٠-٩٠٠ بێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٢:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] قسەکەت ڕاستە، بەڵام ئێمە هەر دەقەکان هەژمار دەکەین، سەیرێکی [[بەکارھێنەر:Hivja/ڕەشنووس|ئەو نموونەیە]] بکە، ئێستا ئەگەر سەرچاوە و [[]] و یان داڕێژە و هەر شتێکی تری بۆ زیاد بکەی ئێمە هەر نووسینی کۆتای دەقەکان (ئەوی دەردەکەوێ) ھەژمار دەکەین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::دە بەو شێوەیە بێت ٠٣٠٠ بێ عەیبە، بەڕای من کەم نەکرێتەوە چونکە خۆ دەبێت وتارەکانی ویکیپیدیا هەرکەسێک سەردانمان بکات بە تۆزێک زانیارییەوە بینێرینەوە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٠٣، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] بۆ ئەم بابەتە ئەبێت حسابى خشتە و سەرچاوە و بۆکسەکان و چەندین بابەت دیکەش بکرێت [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ١٤:٢٩، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] تەواوە، ئەگەر مەبەستت ئەوانە و هەر شتێکی تر بێجگە لە دەقی کۆتایی بێ، ئەو هیچ کامیان (بێجگە لە دەقە کۆتایییەکە) وەک قەبارە هەژمار ناکەین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::٣٠٠٠ بایت گونجاوە. کە تەنھا دەق ھەژمێر دەکرێت، ٥٠٠٠ بایت زۆرە، وە ١٠٠٠ بایتیش کەمە. بۆیە ٣٠٠٠ بایتەکە باشە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٥:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::بە تەواوی لەگەڵ دیاریکردنی ٣٠٠٠ بایت بۆ ناوەڕۆکی وتار هاوڕام، بۆ ئەوەی لە کۆڵکە دەرچێت. دەستی هەموو لایەک خۆش بێت. [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ١٣:٠٥، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :هەندێ وتار هەر ئەوەندەیە توانای ئەوەمان نییە قەبارەی زیاد بکەین، ئەبێ هەش بێت. لەبەرئەوە ٣٠٠٠ زۆرە. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو لە تۆش [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، پێشنیارەکەت زۆر جوانە، و پێشم باشە جێبەجێ بکرێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دەبێت ئەوە بڵێم کە ئەم تاگە بۆ هەموو وتارێک دروست نییە، مەسەلەن هەندێک وتار هەیە وەکو گوندێکی بچووک یان قوتابخانەیەک، ئەمانە خۆیان سەرچاوە لەسەریان کەمە، لەو حاڵەتەدا ناتوانین وتارەکە لەوە زیاتر فراوان بکەین. :خاڵێکی تر ئەوەیە لە هەندێک وتار، بۆ نموونە ئەوانەی لەسەر ژیاننامەی کەسایەتییەکن یان شوێنێکن دەبینی لە پێشەکییەکەیان هەندێک زانیاری نووسراوە، کە دەچی سەیری بەشەکانی خوارەوە وەکو ''ژیاننامە'' یان ''مێژوو'' دەکەیت، دەبینیت ڕێک کۆپی-پەیستی پێشەکییەکەیە، بەبێ گۆڕانکاری لە شێوازی داڕشتنیان، ئەمەش وا دەکات وتارەکە بایتی زیاتر بێت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٢:٠٢، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] سڵاو بۆ ئێوە و سپاس بۆ بەشداریکردنتان. تکایە سەرەتا سەیری [[بەکارھێنەر:Hivja/ڕەشنووس|ئەو نموونەیە]] بکەن، قەبارەکەی ٣،٢٠٠ بایتە، ئەگەر ئەوەندە بێ کۆلکە ھەژمار ناکرێ. دواتریش پێوستە بزانین کە وتارێک ئەگەر تاگی کۆلکەی لەسەر بێ هیچ بەو مانایە نییە وتارێکی بێ کەڵک یان خراپە! بەڵکوو دەتوانین لە داهاتوودا پەرەیان پێ بدەین و کاریان لەسەر بکەین. تەنانەت ئەگەر زانیاریشی کەم بەردەست بێ وەک وتاری گوندێک، ئەوە تاگی کۆلکەی لەسەر بێ باشترە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٤، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: پێشتر لێرە [[ویکیپیدیا:قەبارەی وتار|قەبارەی وتار]] دیاریکراوە، کەمتر لە '''١٠٠٠ بایت''' بە کۆلکە دانراوە و بەپێی وشە لە '''٣٥٠ وشە''' کەمتر کۆلکەیە. بە ڕای من، وەک خۆشت ئاماژەت پێ کرد، تاگی کۆلکە کێشەیەک بۆ وتارەکە دروست ناکا. ئەتوانی بە بۆتەکەی خۆت بیکەی، بەس بۆ بۆتەکە و سکریپتەکەی، ھەنێ کاری ئەوێ. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٣:٠٩، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ڕاستییەکەی هەزار بایت هەر زۆر کەمە، سەیری نموونەکەم بکە، ئەوەندە هەر هیچ نییە جا بێت و کەمتر بێ و وەک کۆلکەی هەژمار نەکەین! بەو پێیە وتاری کۆلکەمان هەر نابن، ئەو سێ هەزار بایتە زۆر باشە (وەک نموونەکە). بۆ بۆتەکەش نازانم چۆن بیکەین، بەڵام لەوە دڵنیام کە لە من و تۆ و ساکوورابۆت دەبێ یەکمان بیکات، کەسی تر نییە:) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٠٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::: شتێک باشە بەڵام بۆ گوندەکانی کوردستان یان هەندێک بابەت دەقی زیاتر بەردەست نییە بۆیە بەڕای من بۆ هەندێکیان سەرچاوە و خشتە و هەموو شتەکان بچنە ناو حیسابەکە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٩:٢٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: ئاخر بەسەر ھەموو وتارێ جێبەجێ ناکرێ. ئەمێنێتەوە سەر ئەو کاتەی کە سکریپتێ دروست ئەکەی، ئەبێ چەن مەرجێکی تیایە بۆ قەبارەی وتارەکان دانێی، وەک کەی تاگی کۆلکەکە دانێ و کەی لایبا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢٠:٣٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) سەلام {{وب|Hivja}}. ئەوە شتێکی زۆر باشە بەڕێز، بەڵام دەبێ چەندانە شتی ڕەچاو بگری، بەعزە وتارێک هەنە وەکوو گوندەکانی کوردستان، جوورە ئاژەڵانێک، شەقامەکان و جوورە فڕۆکە و ماشێنەکان کە ئەوەندەی شتی لەبارەی دا نووسراوە بێ حیساب کردنی سەرچاوە و تاگ و شتی ناگەنە ۳۰۰۰ بایتی، لەبارەی یاساشەوە کۆلکە نینە ([[ویکیپیدیا:قەبارەی وتار]])، چ ڕایەکت بۆ وەی؟ [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢١:٥٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سڵاو، ڕای من ئەوەیە هەر وتارێک [[بەکارھێنەر:Hivja/ڕەشنووس|ئەوەندە]] کەمتر بێ کۆلکەیە، دە ئاخر من خۆم ئەتوانم لەو سێ دەقـە زیاتر لەبارەی گەڕەکی خۆماندا بنووسم جا چ بگا بە گوند و شت. تکایە سەیری ئەو بەستەرەم بکەن، ٣ هەزار بایت هەر هیچ نییە، بەتایبەتی بۆ فۆنتی ئێمە کە قەبارەیەکی زۆر دەگرێت، دواتریش زۆربەی ئەو وتارانەی ئێوە (وەک گوندەکانی کوردستان) باسی دەکەن ئەوە پێشتر تاگی کۆلکەیان لێ دراوە! پێویست ناکا ئێمە هیچ بکەین. زیاتر ئەو پڕۆژەیە بۆ لابردنی کۆلکەکانە (هەڵبەت دانانی تاگی کۆلکەش دەگرێتەوە بە ئاستێکی کەمتر). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤٣، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ئەو بوارە تەکنیکییە گرینگە، بەڵام پێویستە دواتر قسە و کاری لەسەر بکەین (بەتایبەتی دوای ئەوەی پڵەسمان لە ئەی ئایدا بۆ چالاک کرا). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤٤، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::لە ئێستادا گرنگترین شت ئەوەیە کۆمەڵگای ویکییەکەمان بگەنە یەکدەنگی و ئەنجامێک بۆ ئەو باسە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] سکرێپتەکە ئامادەیە و بۆ ھێڤجام ناردووە، ھەرخۆی پێشووتر ساکورا بۆت تاگی کۆلکەی لەسەر چەندین وتار لابردووە کە چیتر کۆلکە نەمان و پرسی کۆمەڵگای نەویستووە چونکە شتێکی ئاشکرای جێبەجێ کردووە، بەڵام تاگدانان لە وتارەکان پرسی کۆمەڵگای ئەوێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٠:٠٨، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::هەر بژی ساکوورابۆت، هەر ئەو دەتوانێ ئەو کارە بکاتەوە :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:١٠، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) بەڕێزان بابەتی ٣ هەزار بایت و «کۆلکە» با باشتر ڕوون بێتەوە: هەندێکتان گلەییتان کردییە کە ٣ هەزار بایت زۆرە، بەڵام خۆی ستاندارە، و وتارەکە مامناوەند دەردەخات. و وتاری گوندەکان یان بابەتگەلێک لەسەر کوردستان کە خۆی کۆلکەیە و داڕێژەی کۆلکەی بۆ دادەنرێت ئەمە خۆی بۆ زانین و باشترکردنی وتارەکەیە و تا فراوان بکرێتن. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٠:٤٥، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :گریمان ئەگەر ٣٠٠٠ بایتمان بۆ بۆتەکە دانا، تووشی گرفت دەبین، ئەمەش لەبەر بڕی دیاریکراو نییە، بەڵکو لە بۆتەکەیە، چونکە ئەگەر بۆتەکە هیچ ژیرییەکی تێدا نەبێت لە مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو وتارانەی کە زانیارییان سنووردارە و سەرچاوەیان کەمە، ئەوا دەبێتە شەڕی دەستی بەکارهێنەر و بۆتەکە، ئەویش لەبەرئەوەی هەر کاتێک تاگەکە لادەبەیت، بۆتەکە دووبارە دایدەنێتەوە، بۆیە لەم حاڵەتەدا چارەسەر ئەوەیە داڕێژەیەک یان پۆلێک لە وتارەکە دابنێین و بۆتەکەی پێ ڕابهێنین، کە هەر کاتێک ئەو داڕێژە یان پۆلەی بینی، ڕاستەوخۆ با واز لە دانانی تاگی کۆلکە بهێنێت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٠:٥٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] تۆ مەبەستت لە داڕێژەی {{دا|nobots}}ـدایە ئەتوانین وابکەین بەڵام زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە وەک تاگ لێدان نییە و زیان بە وتارەکە ناگەیەنێت و ئەسڵەن بەکارھێنەران ھاندەدات تا زانیاری زیاتری زیاد بکەنە سەر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٥٥، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]]، ھەر وتارێک چ بابەتێک بێت کورت بێت دەبێت داڕێژەی کۆلکەی ھەبێت تا یەکێک فراوانی بکات، بۆ نموونە کۆلکەی وتارەکانی شاعیرەکانی کوردستان یان کۆلکەی شارەکانی کوردستان ھتد... بوونی کۆلکە لە وتارێک کە خوار ٣ ھەزار بایتە باشترە هەبێت چونکە شتێکی زەق نییە بەڵکو بەرچاو ڕوونیشە، وتارێک تۆ نوسیبێتت و کورت بێت ڕەنگە بەهۆی داڕێژەی کۆلکەوە یەکێک فراوانی بکات. و چ کاتێک وتارەکە ناوەڕۆکەکەی بووە سەروو ٣ هەزار بایت ئەوا خۆی داڕێژەی کۆلکەکە لادەبات و پێویست ناکات کەس خۆی ماندوو بکات. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٣:٣٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] دەستخۆش، قسەکەت دروستە، تاگی کۆلکە هیچ کێشەیەکی نییە و زۆریش باشە بۆ ئەوەی بەکارهێنەرەکان هان بدات زانیاری زیاد بکەن، یەک لەوانە خۆم کە وتارەکانی چەند ساڵ پێش ئێستای خۆم دەبینم، زۆربەیان لەسەر شاعیرەکان بوو، هێشتا کۆلکەن. منیش مەبەستم تەنها ئەوە بوو کە ڕێگەیەک هەبێت بۆ ئەوەی بۆتەکە کاتێک بەکارھێنەرێک بە دەستی خۆی تاگەکەی لادەبات، بۆتەکە بە زۆر نێت دایبنێتەوە. :بەکورتی، ئەگەر سوود لە داڕێژەی nobots یان ڕێسایەکی لەو شێوەیە وەربگرین، بۆتەکە کارەکانی خۆی بۆ هەموو وتارە کورتەکان دەکات، بەڵام بۆ ئەو حاڵەتە تایبەتانەی کە نووسەرەکە دەیەوێت لایببات، بۆتەکە وازی لێ دێنێت. بەم شێوەیە هەم وتارەکان پۆلین دەکرێن و هەم کێشەکەش دروست نابێت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٢:١٦، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::ئەمەش دەکرێت : ) بەڵام خۆ گشت بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا نازانن داڕێژەی {{دا|nobots}} دابنێن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٣٩، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] دێی وتارەکە فراوان بکەن و بیبەنە سەرووی سێ هەزار بایت با دواتر لەگەڵ بۆتەکە تووشی شەڕ نەبن :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٢٤، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] هیچ کێشە نییە، ئەگەر پرسیان ئەو کاتە وەڵامیان دەدەینەوە و تێیان دەگەیەنین کە پێویستە چی بکەن، ئەگەریش نەیانپرسی ئەوا هیچ. ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ئا بەڵێ، بەپێی مەجال ئینشەڵڵا. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٢:٥٠، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == ساکورا بۆت: چاککردنەوەی کێشەی ڕووکاری ویکیپیدیا == سڵاو، ھیوادارم ھەمووتان تەندرووست بن، بەکورتی دەیڵێم و زۆر درێژەی پێنادەم، بۆتەکەم ماوەیەکە ڕووکاری ویکیپیدیا چاککدەکات، لە ئێستادا [[تایبەت:LintErrors|سێ سەد ھەزار ھەڵەی]] ڕووکارمان ھەیە کە ھەموویان ھەڵەی بچووکن، لە ئێستادا تەنھا لەژێر بۆشایی ناوی وتار دەیکات و کێشەی درووستنەکردووە و ئەتوانن [https://w.wiki/T3oT سەیری بەشدارییەکانی بکەن] سەیری ئەو دەستکارییانە بکەن کە نووسراوە "بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا". '''ھۆکاری ئەوەی ئەو داواکارییەم کردۆتەوە''' ئێستا پێویستم بە ڕێگەپێدانی ئێوە ھەیە بۆ ئەوەی بۆتەکەم بتوانێت بۆشایی ناوی لێدوانی بەکارھێنەر + بەکارھێنەر + پەڕەی پڕۆژە + [[ویکیپیدیا:بۆشایی ناو|یارمەتی]]، پۆل، پەڕگە، داڕێژە دەستکاری بکات و ھەڵەکان چاک بکات. '''بۆ بەرچاوڕوونی''': بۆتەکەم سوود [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Extension:Linter لەم زیادکراوەی میدیاویکی وەردەگرێت] بۆ ئەوەی کارەکانی بکات لەگەڵ ھەندێک دەستکاری. :'''بانگھێشت:''' :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] @[[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٣٢، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) === {{پشتگیری}} === * {{لەگەڵ}}. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٨:١٩، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}}؛ مادام پێت وایە ھیچ ھەڵەیەک ڕوو نادات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٤٨، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دوای سەیرکردنی ئامارەکانی بۆتەکە، لەگەڵتم ئەگەر دڵنیایت لەم کارەت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٧:٣٤، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٦:١٦، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٦:٥٠، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ١١:٠٤، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ١٢:٣٨، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === === لێدوانەکان === {{زۆر سوپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٣٢، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سەلام. ئەمن لە شتێکی حاڵی نەبوومە، هەڵەی ڕووکار یانی چی؟ ئەو کۆدەی زیادی دەکا چ سوودێکی هەیە؟ چاوم لە دەستکاریەکانی ساکورابۆتی کرد ئەو وتارانەی بە حیساب هەڵەکانی ڕووکاری چاکردوون، پێش دەستکاریەکەی، وتارەکە هیچ هەڵەیێکی نەبۆ، [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%AF%D8%A7%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA&diff=next&oldid=1548212 لێرەش] ئەگە چاو لێکەن پێموابێ خراپکاری کردۆ، دوای دەستکاریەکەی نووسراوەی وێنەکەی شاردۆتەوە. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٨:٣٢، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]: بۆ چاککردنی پەڕەی بەکارھێنەر و داڕێژەکە پێویستە وریاتر بی. بۆ داڕێژەکە بە تایبەت، ھەڵەیەی بچووکی تیایە دروست بێ ئەبێتە ھۆی تێکچوونی زۆر وتار. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢١:٠٩، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] کاک سینا خراپکاری نییە، ھەرخۆی ھیچی لێ نەگۆڕیوە تا خراپکاری بکات تەنھا کۆدی HTMLی کردووە بە کۆدی میدیاویکی! ئەمەشی کە دەقی نووسینەکەی شاردۆتەوە سەیری دەکەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٥٨، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ھەموو ئەم پەڕانەشم گەڕاندەوە کە بۆتەکە بەھۆی گۆڕینی کۆدەوە Captionی وێنەکانی شاردبۆوە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٣:٤٧، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 83cl4otbyte968u7ydt0zve6v2q0oem 1617618 1617615 2026-08-05T20:13:19Z Hivja 64112 1617618 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=پێشنیارەکان|2= پێشنیار و بیرۆکە نوێکان لێرەدا وتووێژیان لەسەر دەکرێ. ''بەر لە دانانی پێشنیار'': * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''نەرمامێر''' کە لەسەری پێکھاتوون دەبێ لە [[MediaZilla:|بەگزیلا]]دا ڕاپۆرت بکرێ. * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''سیاسەت''' پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)]]. * '''وتارە نوێیە''' پێشنیارکراوەکان پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:وتارە پێشنیارکراوەکان]]. |3=وپ:دخپ|4=وپ:دخ/پ}} {{بازدان بۆ سەرەوە و خوارەوە}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == سیاسەت و کاری ویکیپیدیا و نیشانەکان == {{atopr |status = ئەنجام |result = نەکرا و ئەنجامی داواکارییەکە سەرکەوتوو نەبوو [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:١٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC)}} ئێمە هەر هەموومان ئەگەر بۆ یەک جاریش بێت یاریمان کردووە ئیتر هەر یارییەک بێت، لە یارییەکەدا وشەیەک نوسراوە بەناوی (mission) کەبریتییە (کارەکان) کە دەیکەینەوە نوسراوە ئەو کارە بکە و خەڵاتێکی لە بەرامبەردا وەرگرین، بۆیە منیش داوا دەکەم کە پڕۆژەیەک بۆ ویکیپیدیا دروستکەن و بە چەند کاریکی زۆر و نیشانەی زۆر ئێمە دەتوانیین هەم نیشانەکان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە بەکارهێنەرەکان بەکاری بهێنین، هەم باشترکردنی وتارەکان کارەکان دەتوانیین بە باشترین کار دایبنێن و بەشێوەیەک کە دڵنیام هەمووتان [[ھەی دەی]] تان کردووە، کە ئەویش کاری هەیە کە دانەیەک تەواو دەکەیت ئەوە دەچێتە کاریکی زەحمەتر کە هەر هەمان یاسایە وەک: تەواوکردنی ١٠ سندوقی زانیاری. کە ئەم کارە تەواو کرا ببێت بە تەواو کردنی ١٠٠ سندوقی زانیاری. ئەمەش لەسەر دەنگی بەڕێوبەران بۆ خراپکاریش ئەو بەکارهێنەرانەی خراپکاریان پێکرد ئەوا دەتوانن ئێوەی بەڕێوبەران سەربەستیان بکەن، زۆر سوپاس[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٨:٤١، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ ڕوونکردنەوەیەکی زیاتریش ئەم وتانەی کە لەسەرەوە باسمان کرد بەم شێوەیە بەڕیوە دەچێت *دەبێت بەکارهێنەر نیشانەی سەرەکی هەبێت *دەبێت هەر بەکارهێنەرێک پەڕیەکی تایبەت بە (mission)ی بۆ دابنرێت ئەمەش لەسەر شێوەی ڕۆبۆتی *دەبێت بە سێ بەشەوە ئەنجام بدرێت کە بریتییە لە بۆ هەر (mission)نێک بریتی بێت لە سەرەتای ناوەندی زەحمەت، کە ئەمانە بەدوای یەکدا دێن لەدوای جێبەجێکردنی ئاسان دوای ناوەندی دوای زەحمەت. *دەبێت ئەو (mission)نەی کە بۆی نوسراوە بە چاکی بیکات، نەوەک بە تێکچووی *دەبێت لەسەر هەر (mission)ێک ئەو کارانەی بەکارهێنەری تێدابێت، وەک ئەوەی یەکسەر لەپەڕەکەی بەشێوەیەکی ڕۆبۆتی بۆی بنوسرێت. هەرچەندە ئەم کارانە لە سەروو پلەی خۆمەوەیە بەڵام دەبێت ئێوەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون یارمەتیم بدەن بەهۆی تواناو لێهاتوویتانەوە، بەڵام من دەموێت لەسەرەتادا ١٠ بەکارهێنەری شارەزا بانگێشت بکەم بۆ ئەم پڕۆژەیە {{وب|Sako Nanakli}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Aram}} {{وب|Épine}} {{وب|Calak}} {{وب|Gyan333}} {{وب|Kushared}} {{وب|Serchia}} {{وب|Pirehelokan}} {{وب|Aza}} دەموێت بڵێم لە هەرکاتێکدا دەنگدان لەسەر ئەم پڕۆژەیە ئەنجام بدرێت ئەوە بە تێکڕای دەنگ دەکرێت و هەرکەسێک بیەوێت دەنگ بدات ئەوا دەبێت بەژداربێت لەم پڕۆژەیەدا. سوپاس [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بەرێز {{وب|ئارۆ سالار محمود}} بیرۆکەکەت جوانە ئەوەندەی لە مەبەستەکەت تێگەیشتم "دەتەوێت وەک پێشبڕکێیەک کارەکان بکرێت و پلەبەندی بۆ ھەر کارێک دابنرێت و ھەر بەکارھێنەرێک بەپێی ئاستی خۆی کارێک یان چەن کارێکی پێبدرێت و ئیتر بەپێی کارەکانی ئاستی بەرز بێتەوە و ئەرکەکانی زیاتر و زەحمەت تر بن، بۆ ھەر کارێکیش کە ئەنجامی دەدات خەڵاتی لە بەرامبەردا پێ بدرێت بەڵام خەڵاتەکە کێ دەیدات وە چییە؟" و ھەندێک لەوانەی تاگت کردوون ھیچ بەشداریان نەماوە یان ناتوانن بەچالاکی بەشداری بکەن لە ویکیپیدیا بۆ نموونە {{وب|Gyan333}}، [[بەکارھێنەر:Épine]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|ئارۆ سالار محمود}} سڵاو ، دیارە ئەوەندەی تێگەیشتبێتم ئەتەوێت پشبڕکێیەک لە نێوان بەکارهێنەران دروستبکەیت بۆ ئەوەی بتوانن زۆرترین سندوقی زانیاری وەڕبگێڕن، ئەگەر ئاوایە و مەبەستەکەت ئەوە بۆ ئەم قۆناغەی ئێمە کەمێک ئاسان نییە، بەتایبەت بەبێ پشتیوانی و خەڵات . پێشتر قەرارمان دەبوو پێشبڕکێەک ڕێکبخەین بۆ دانانی سەرچاوە بۆ ئەو وتارانەی بێ سەرچاوەن بە پشتیوانی ویکیمیدیا بەڵام وابزانم بەهۆی نەبوونی ژمارەیەکی زۆری بەکارهێنەر لە ویکیپیدیای کوردی کارەکە نەکرا .بۆیە هەر کارێک بەتایبەت لەو شێوەی جەنابت باسی دەکەیت ئاسان نییە بەتایبەت ئەم مەرجانەی تێدابێت قورس و گرانی و مامناوەن ، ئامانجی بەشی زۆری ئەوانەی لێرەن هەوڵدانە بۆ ئەوەی لانیکەم ژمارەی وتارەکان بگەیینە ئاستێکی زۆر باشە لەگەڵ بوونی ناوەڕۆکێکی باش .ئەمەش کەم کەس بە خۆبەخشی و بێ بێ چاوەڕوانی هیچ پاداشتێک ئەنجامی دەدات.لەگەڵ ئەوەش بوونی پڕۆژەی جیاواز لە نیشانەکانی پێشکەوتنی ویکیپیدیای کوردیدایە و لە قازانجیەتی ئەنجامیان بدات هەرچەند تا ئێستا چەن پڕۆژەیەک ئەنجام دراون ئێستاش پڕۆژەی شارەکانی ئێران لە بواری تەواوبووندایە.جا ئەگەر وادەزانی هەڵە تێگەیشتووم دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر بنوسی ، لەگەڵ ڕێزدا .[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بەڕێزان ڕاست دەکەن ئەمە ئەرکێکی قورسەو جێبەجێکیردنی کاتی دەوێت، بەڵام ئێمە دەتوانین وتارێکی ویکی لە سەرەتادا بۆ دروست بکەین، و دەتوانین بە چەند شێوەیەک کار دروستبکەین، ئەوەش حەزدەکەم یەکم کار ئێوە بینوسن، و دەزانین نیشانەکان زۆر لەمەوبەر دیاری کراوە، بەڵام نەخراوەتە بەرچاوی بەکارهێنەر و ئێمە دەتوانین بڵاویبکەینەوە لە پەڕەیەکدا، و بۆ کارەکان دەبێت لەیەکەو دوور بن وەک دروستکردنی (چ ژمارەیە) وتارێک کە پێکهاتبێت لە ئەونە (ژمارە. سەردێڕ، ژمارە. ژێرسەردێڕ). یاخود بڵێن دروستکردنی ژمارە. وتاری (وەرزشی، هونەری، موسیقا)، ئیتر دەکەوێتە سەر ئەوەی چی بکەین.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]: گەر ھیچ قسەت نییە لەسەر پڕۆژەکە دەتەوێت دایبخەم، بە ھۆکاری ئەوەی نەکرا؟ یان دەتەوێت داواکارییەکە بەردەوام لێرە بێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ١١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) داوادەکەم بیسڕیتەوە و هەر دانەیەکی من کە دامناوە چوونکە هیچ کەسێک بێجگە لە تۆ و ئارام نایەنە سەر ئەم بەشەی ویکیپیدیا، لاخۆی دیوەخانە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|🎻 𝓐𝓻𝓸 𝓼𝓪𝓵𝓪𝓻 🎻]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێزەحمەت دایبخە [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == دەستکاریی بە کۆمەڵی شێواز == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەکارھێنەر {{وب|Aram}} و بەکارھێنەرانی تر. پێشتر بڕێک پیاچوونەوەی زمانەوانیمان کردووە لە دەقەکاندا. ھەڵەیەک کە زۆر دەکەوێتە بەرچاوم ئەوم '''ھەستا بە''' کە [[:en:calque]] یانی وەرگێڕانی وشەبەوشەی عەرەبیی قام بە. دوو کێشەی ھەیە. یەک، لە ڕووی شێوازەوە زمان درێژ دەکاتەوە. دوو، وەک گشت وەرگێڕانێکی وشەبەوشەی ئیدیۆمی بیانی تێگەیشتنی ئاسان نیە. بۆ نموونە لەجێی '''ھەستا بە گەورەکردنی ماڵەکە''' بنووسرێ '''ماڵەکەی گەورە کرد'''. بەڵام ئەمە نازانم بە چەند دێڕ کۆد بکرێ یا نە، چون چەند کێشەی ھەیە. ١) بڕێک جار ڕستەکان درێژن و خاڵ لە ئاخریانەوە نیە و ئەوە دیاریکردنی بەکارەکە ئەستەم دەکات. ٢) کێشەی جێناوە لکاوەکان (کە ئەو ئاسانتر بێ و بە چەند دێڕ کۆد چارەسەر دەکرێت). بەکارھێنەر ئارام کە تەجرەبەی زیاترە نازانم ڕای چییە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٣٦، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لەم دڵسۆزەی ویکی، {{وب|Pirehelokan}}! زۆر ببوورە و کۆمپیوتەرەکەم کێشەی تێ کەوت بۆیە نەمتوانی زووتر وەڵامت بدەمەوە. ئەوە [[فەرھاد پیرباڵ]]یش لە بەرنامەیەک زۆر بە توندی ڕەخنەی لەم باسە گرتبوو. پێم وا بێ شتەکە چووەتە ناوی خەڵکەوە و وشیارتر مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و کەمتریش بە کاری دێنن. لەم کاتەدا و لێرە ٣٢٧ ئاکامی ئەم باسەمان ھەیە. ڕاستکردنەوەیان نە بە دەست و بە ئێمە ئاسانە و نە پێشم وایە بە چەند دێڕێک کۆد و بە بۆت بکرێت؛ بۆت نابێت لە خۆیەوە و بەبێ پێداچوونەوەی مرۆڤ ئەم جۆرە دەستکارییە بکات. بە بڕوای من بۆ چارەکردنی ئەمە، پێویستمان بە سیستمێکە کە ھەڵەکان دیاری بکات و حەلێک یان زیاتر پێشنیار بکات و بەکارھێنەر بڕیار بدات کە قبووڵی بکات یان نا. ئەوە دەمبوسێکم لە بەشەکە چەقاند تا ئەرشیڤ نەکرێ تا بزانین دەتوانین شتێکی لێ بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:١١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Aram}}، سڵاو، سپاس بۆ وڵامەکەت. ئەگەر فۆرمە جیاوازەکانی بەرچاو بگرین یانی کاتی کارەکە و سەرفکردنەکەی ئەوە زیاتریش دەکا. ھەست/ام/ای/ا/این/ان/ان بە تەنیا لە ڕابردوودا. ئیتر با ڕانەبردوو بمێنێ و کێشەی دوو جۆرە ھ ێکەیش بە لایەک. بەھەرحاڵ ئەوەی بڕێک دەڵێن ئەمە بووە بە باو نابێ بە بیانوو بۆ دەستبەرداربوونی. بڕوانە ئینگلیزی ئیستەش ھەموو ڕۆژێ باسی شێوازی دروست و پوخت و کورت ھەمیشە گەرمە. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا|یەکدەنگی لەسەر دامەزراندنی پڕۆژەکە بوو بڕوانە}} [[ویکیپیدیا:خەرمانەی ڕێزلێنان]] }} '''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت''' '''پڕۆژەکە''' دەمەوێت ئەم پڕۆژەیە بخەمە بەردەست کۆمەڵەگەی ویکیپیدیا بۆ ئەوەی وتووێژی لێ بکرێت تاکو ببێتە خزمەتێک بۆ ویکیپیدیا پڕۆژەکە بەناوی هۆڵی شانازییە کە ئەم وتارە پڕۆژەیەکە کە تێیدا ناوی ئەو بەکارهێنەرانەی تێ دەچێت کە خزمەتێکی گەورەی بە ویکیپیدیا کردبێت یاخود کاتی بێت تاکو بەفەرمی بچێتە نێو ئەم وتارە لە وتارەکەدا باسی چەند شتێک دەکرێت و لەلایەن خودی بەکارهێنەرەوە خۆی دەنووسرێت: '''ناوی بەکارهێنەری''' ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لە دوو ناوی سەرەتا زیاتر نەبێت)، و زیادکردنی ناوێک لە دەستە چەپەوە (سایزەکەی دوای دیاری دەکرێت) '''زانیاری''' لەم بەشەدا ماوەی چالاکی بوون و تەمەنی و لە چ بوارێکی ویکیپیدیا زیاتر کاری کردووە (چەند دانەیە با بینووسێت) پلە و پۆستەکەی لە ویکیپیدیا '''چالاکییە گەورەکانی''' ژمارەی وتارەکانی: ژمارەی چالاکییەکانی: <nowiki>*</nowiki>پڕۆژەی دامەزراوی: <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی: ئەو شتانەی کە نا ئێستا نەی کردووە دەکرێت نەنووسرێن و دەرنەکەون '''هۆکاری شانازی گرتن لێی:''' (ئەم بەشە لەلایەن بەڕێوبەری چالاکەوە دەنووسرێت) _______________________ بەمشێوازە من بیرم لێی کردەوە تەبعەن لە ماوەی ئەم گفتووگۆیەدا گەشەی پێ دەدرێت _______________________ '''پێوەرەکان''' - بە دوو شێواز بەکارهێنەر ئەم شانازییەی پێ دەبەخشرێت ١. مەرجی: گەر بەکارهێنەر ئەم سیفەتانەی تێدابێت: گەر بەکارهێنەر نووسەر بێت: - ژمارەی دەستکارییەکانیبلە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێت -ماوەی بەکاربوونی دەبێت لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەن ٥٠٠ وتار کەمتر نەبێت - خاوەن ١٠ وتاری باش کەمتر نەبێت - خاوەن ٥ وتاری هەڵبژێردراو کەمتر نەبێت گەر بەکارهێنەر تەکنیککار بێت: پێوەرەکانی لەلایەن تەکنیک کارەوە دابنرێت گەر بەکارهێنەر درووستکەری (دەروازە، پۆل، داڕێژە، هتد……) ژمارەی دەستکارییەکانی لە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێی - ماوەی بەکاربوونی لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەنی ٢٠٠ پۆل کەمتر نەبێت - خاوەنی ١٠٠ پەرگە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥٠ داڕێژە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥ دەروازە کەمتر نەبێت —————————————— گشت ئەم مەرجانە ئەگەری دەستکاری کردنیان هەیە. نموونەیەک لە خوارەوە دادەنێم بە وێنە ————————————————— '''نموونەی بەکارهێنەر لە هۆڵی شانازی''' [[پەڕگە:Unknown_person.jpg|وێنەی دەرەکی|چەپ|150x150پیکسڵ]]   [[بەکارھێنەر:Aro Salar|'''Aro Salar''']] '''ناوی ڕاستەقینە:''' ئارۆ سالار '''ساڵی لەدایکبوون''': ٢٠٠٨ '''ماوەی چالاکی:''' ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ – تا ئێستا '''ئەندام لە ویکیپیدیا:''' بارکەر '''زانیاری:''' ئەم بەکارهێنەرە لە ساڵی ٢٠٢٢ دەستی بەکارکردن لە ویکیپیدیا کوردی کردووە و زیاتر لە بواری فیلم و ئەنیمەیشن وتار نووسیووە. '''چالاکییە گەورەکانی:''' ژمارەی وتارەکانی:٥٤٢ ژمارەی چالاکییەکانی: ٤٣٩٣ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی ویکیپڕۆژەککانی:٣ <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی:٠ (دەرناکەوێت) <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی:١ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی:٣٩ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی:٥٤ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی:٢ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی:٦٢ '''هۆکاری شانازی پێدان:''' بەهۆی بەشدارییە بەردەوامەکانی و زیادکردنی ناوەڕۆکی کوالیتی بۆ ویکیپیدیا کوردی. ______________________________ === {{لەگەڵ}} === * {{لەگەڵ}} دەزانن چی؟! خوداشاهیدە زۆر زۆر لەمێژ بوو بیرم لەوەی دەکردەوە کە چۆن و بە چ جۆر و شێوازێک دەستخۆشییەک لە بەکارهێنەرە باشەکان واتا ئەو بەکارهێنەرانەی خزمەتێکی زۆر و گەورەیان بە ویکیپیدیای کوردی کردۆ، بکەین، حەتاکوو جەنابی ئارۆ ئەو پێشنیارەی دا، هیوادارم کە بە باشی بڕواتە پێش. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٥٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێشنیارێکی بەجێیە، بەڵام لەھەندێک حاڵەتدا دەکرێت '''ژمارەی دەستکاری نەکرێتە پێوەر'''، '''بەھا و کاریگەری چالاکیی بەکارھێنەرەکە بۆ ویکیپیدیا گرنگتر و بە بەھاترە''' (فراوانکردنی کۆلکە وتارێک، دابینکردن و دۆزینەوەی سەرچاوەی پێویست بۆ وتارێکی بێ سەرچاوە، ڕێکخستنەوەی وتارێک کە بەپێی پێوەرەکانی نووسین نەنووسراونەتەوە، یان ھەر چالاکییەکی تری کاریگەر و بەھادار). «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٧:٥٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٩:٢٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٨:٠٧، ٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەبێ پێوەرەکان بە شێوەیەکی گشتی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، نەک بەشێوەی تاک بە تاک. ئێستا بۆ نموونە بمانەوێت ڕێز لە کەسێکی وەک کاک ئارام بگرین، بەڵام ژمارەی وتارەکانی ژێر ٥٠٠ـن (زۆربەی وتارەکانی لە ڕێگای بۆت و ویکیپرۆژەکانەوە بڵاو کردووەتەوە) و ژمارەی وتارە ھەڵبژێردراوەکانی یەک دوو وتارن، بەو پێوەرە بێت کەس ھەموو مەرجەکان لەخۆ ناگرێت، بەڵام ئێستا ھەموو کەس دەزانێ کە کاک ئارام جێگای ڕێز و شانازییە. بەگشتی من پێم باشە بۆ ڕێزگرتن لە کەسێک ژمارەیەک بەکارھێنەر دەنگی لەسەر بدەن و دواتر بەھۆی سەرجەم بەشدارییەکان و کارە دیارەکانی ئەو بەکارھێنەرە؛ ئەگەر بەپێی یەکدەنگی شایەنی بوو ئەوە ڕێزلێنانەکەی پێ بدرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === <nowiki>*</nowiki> === لێدوان === بەهیوای تەندروستیی بۆ هەموو کەسێک.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سەلام. ئەمن لەگەڵ ئەو پێشنیارەم بەس بەڕای من دەبێ شتێک بگۆڕێ. ۲۰۰۰ دەستکاری زۆر کەمە، بە دوو مانگ بە کووب چالاک بوون دەکرێ، بە ڕای من بڕوات بۆ ۱۰،۰۰۰، کەسێک کە ۱۰ وتاری باش و ۵ وتاری هەڵبژێردراو و ۵۰۰ وتاری دروستکراوی هەیە بە دڵنیاییەوە دەستکارییەکانی لە ۱۰،۰۰۰ی بۆولای ڕۆیشتۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٠:٠٤، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕای من بکرێتە ٥٠٠٠ باشترێکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::'''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: ڕاستی مادام حەز بەم جۆرە شتە دەکەن، بەدڵ خۆتان بکەن و من '''دژ''' نابم، لەبەرئەوەی کەسانی وەک ئێوە لە ئێستادا چالاکن لە ویکیپیدیا، هەربۆیە شایەنی بڕیاردانن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) کاک @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] پێشنیارەکەت لەبەرچاو گیراوە، وەک لە پڕۆژەکە ئاماژەم پێداوە، دەکرێت بەڕێوبەری ئەو کاتە دەتوانێت پێوەرەکان پێشەل بکات و ڕێز لە کەسێک بنێت، بەدڵناییشەوە گەر کەسێک پێوەرەکانیشی تێدابێت بەڵام بەڕێوبەری ئەوکاتە ڕازی نەبیت، ئەوا ڕێزلێگرتنی دوادەخرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سڵاو و بەخێربێیەوە بۆ ویکیپیدیا. بۆ ئەو پێشنیارە یەکدەنگیی تەواوت لەگەڵە، تکایە ئەگەر دەتوانی یەکلایی بکەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠١:٣٣، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::خۆی لەسەر بەرێوەبەرە کە یەکلایی بکاتەوە بەڵام ئێستا ئەو دەتوانێت پڕۆژەکەی بەئەنجام بگەیەنێت بەبێ کێشە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٠٢، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::گەر ھیچ شتێک نەماوە من ئەو داواکارییەی ئێرە وەک سەرکەوتوو دادەخەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::دەستەکانتان خۆشبێت، خۆم وتارەکە لەژێر ناونیشانی [[ویکیپیدیا:خەرمانەی ڕێزلێنان]] بڵاوی دەکەمەوە و لەوێ وتووێژ دەکەین.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٠:١٠، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر باشە، سپاس بۆ بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٣٥، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا بەبۆنەی ١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندن == [[پەڕگە:١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی.png|وێنۆک|١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی لە ھەموو ئەو کەسانەی تائێستا خزمەتیان تێدا کردووە پیرۆز بێت!]] === بانگھێشت === {{وب|Serchia|Calak|Aza|مامۆستا|حوسێن|kurd2021|zemen|MFTG|Kushared|Pirehelokan|Aram|Paraw|Muhammed taha|Sakura emad|-Haryad|Aro Salar|Tessla|Sakura emad|Ravan|Shaween|Abdurhman Ahmad|Min.neel|1silent scientist|Ari Qasm|Saad Goran|Rahel khdhr|Kawanii|SiNa}} و تەواوی ئەندامانی تر. === پێشنیار === سڵاو لە ھەموو ئەندامانی بەڕێزی ویکیپیدیا؛ ١٢ی ئاب (نزیکەی مانگێکی تر) ١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردییە و بەوھۆیەوە پێشنیاری گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی بۆ ماوەیەکی کاتی دەکەم (١٢ی ئاب تاوەکوو ١٢ی ئەیلوول؛ واتە یەک مانگ)، تکایە بۆچوونی خۆتان بڵێن و ھەر کەس دەتوانێت لۆگۆیەک بە دیزاینی سەرنجڕاکێشەوە بار بکات و لە خوارەوە دایبنێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١٦، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) === لۆگۆی پێشنیارکراو === <!----- ھەر لۆگۆیەک پێشنیار دەکەی تکایە لە خوارەوە پەڕگەکەی دابنێ ----> [[پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia logo for 17th anniversary of establishment.png|200px|ڕاست]] [[پەڕگە:Central_Kurdish_Wikipedia_17th_Anniversary_Logo.png|200px|ڕاست]] {{ھن|١٧}} === {{لێدوان}} === <!----- ھەر لێدوانێک یان بۆچوونێکت ھەیە لە خوارەوە بینووسە ----> * {{وب|Tessla}} کاک تێسلا تکایە ئەگەر دەتوانی لۆگۆ بار بکە، ئەوانەی پێشتری بەڕێزت زۆر جوان بوون، خۆم بۆم ساز نەکرا ئەو شتەی دەمەویست. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١٩، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) *:@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: دووبارە سپاس، بەڵێ بۆنا، گۆڕینی کارێکی زۆری ناوێت و هەوڵ دەدەین لۆگۆی جوان دابنێین. هەرخۆی کە بووینە ١٠٠ هەزار وتار، ئەوکاتەش دووبارە دایدەنێین لۆگۆی تر. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٣٩، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاوتان لێ بێ @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: من لەگەڵ پێشنیارەکەتانم، کە لۆگۆیەکی جوان بار بکەن و لێرە ڕای خۆمانی لەسەر بەین. تێبینییەکی بچووکیش، دیارە تاگکردنە ئیش ناکا، چونکە من ئاگاداریم پێ نەگەشتووە و ڕەنگە بەکارھێنەرانی تریش ئاگادار نەبن. پێویستە دووبارە بانگ بکرێنەوە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر سپاس بۆ بەڕێزت، ئێستا بۆ جارێکی تر گشت بەکارھێنەران بانگھێشت دەکەمەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣١، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::ئاگادارکردنەوە: ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] @[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] @[[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و ... . [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣٥، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دەستانخۆش بێ، شتێکی باشە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٤:٠٧، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کارێکی جوانە بەڵام دوو بۆچوونم هەیە لەسەر وێنەی [[:پەڕگە:١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی.png]] یەکەمیان: پردی دەلال کێشەی نییە بەڵام قەڵاکەی پشتی قەڵای کوێیە؟ و دووەم بۆچوون: دەبێت بەکوردی لەسەری بنووسرێت لەسەری، زەحمەت نەبێت هەردووکی بە ژیری دەستکرد دروستکراوە، کە کاری ڕاستی دەچێت بەڵام قەڵاکە ناناسم بۆیە پرسیارم دەربارەی ئەوە هەیە کە ژیری دەستکرد بەکارهاتووە یاخود نا.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٤:١٧، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ئەو پەڕگەیەی باسی دەکەیت ژیریی دەستکرد بەخۆی سازی کرد بەبێ ئەوەی پێی بڵێم پشتەوەکەی چۆن بێت، تەنیا بۆ ئەو پەڕەی ئێرە بەکاری دێنین ئەگەرنا من پێشنیاری گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا بۆ [[:پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia logo for 17th anniversary of establishment.png|ئەو پەڕگەیە]] دەکەم (کە بە یارمەتیی ژیریی دەستکرد ساز کراوە). ھەروەھا ئێوەش دەتوانن پەڕگەی پێشنیارکراوی خۆتان بار بکەن، زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دەستت خۆش بێت شتێکی باشە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٥٧، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] تکایە ھەرچیەک دەکەن با دەستی ژیریی دەستکردی تیا نەبێ، بۆ دەروازە یان جێی تر ئاسایییە ژیریی دەستکرد بێ بەڵام ئەمە دەچێتە سەر لۆگۆی سەرەکی و شتێکی فەرمییە، باشترە بە دەستی دروست بکرێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٠٥، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] من شارەزای سازکردنی وێنە نیم و زۆری لێ نازانم؛ ئەوەش ھەر وەک دەستپێکێک وابوو، ئەگەرنا ھەر کەسی تر شتێکی باشتر بار بکا خۆم دەنگی بەڵێی دەدەمێ. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:١٢، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مەبەستم ئەوەیە ھەر ڕێگە نەدرێ ژیریی دەستکردی تێکەڵ بکرێ، ئەگەر پێشنیاریش کرا. دەنا ڕووی دەمم تەنێ لە ئێوە نەبوو، بۆیە ئێوەم تاگ کرد چون ئەم بەشە ئێوە کردوتانەوە. بژین. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەزانم برا ئاسایییە، تەنیا دەڵێم زۆر باش دەبێ کەسانی تریش بەشدار بن لە بارکردنی لۆگۆکەدا. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دووبارە سڵاو ئەمە پێشنیاری منە ئەم لۆگۆیەم دروستم کردووە و پیشنیاری دەکەم بۆ ساڵیادەکە، بەخوا مردم تا دروستم کرد چونکە نزیکەی ٣ ساڵە وازم لە دیزاین هێناوە بەهۆی پۆلی ١٢ەوە بەڵام کەس ئامادەنەبوو دانەیەک دروستبکات، هیوادارم بەدڵی کۆمەڵگەی ویکیپیدیا بێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:٤١، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:٤١، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] تەواوە زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. ئەگەر ڕای خۆم بڵێم زۆر جوانە کێشەیەکی وای نییە، تەنیا خۆزگە ئەو ١٧ەمین وەکوو ١٧یەمین نووسرابا. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٧، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: وەک بەڕێز ھیڤجا وتی، ١٧ەمین بگۆڕی بۆ ١٧یەمین چاکترە. فۆنتەکەش زۆری کەناڵ و میدیاکان بەکاریدەھێنن، بیگۆڕی بۆ فۆنتێکی سادەتر (کە من [https://fonts.google.com/specimen/Vazirmatn?lang=ckb_Arab&preview.lang=ckb_Arab ئەمە] پێشنیار ئەکەم) باشترێکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٣:٥٦، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ھەر بژی👏 بێکێشەیە، تەنھا وەکوو ئاماژەیان دا «١٧ەمین» بگۆڕدرێت بۆ «١٧ھەمین» یان «١٧یەمین». [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٠:١٤، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] و @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] دەیکەم بە ١٧ هەمین و فۆنتەکەم گۆڕی دەتوانین سەیری بکەن.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٦:١٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] جوانە سپاس، من خۆم لەگەڵ ھی تۆم :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:١٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دەستتان خۆش، زۆر باشە. گەر یەکێک لە توانایدا ھەبێت دیزانێکی جوانی بۆ بکات زۆر باشتریش دەبێت، چوونکە پێوەی دیارە کە ژیریی دەستکردە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٧:٥٨، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::دەستی هەموو لایەک خۆش بێت.. شتێکی زۆر جوانە ئەگەر بۆ مانگێک لۆگۆ بگۆرێن هەروەها ئامادەکردنی چەند چالاکی دیکە بۆ رۆژی ١٢ ئاب. [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ٢٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] پێشتر بۆ گەیشتن بە پەنجا هەزار کارێکى لەو شێوەیە کرا و لۆگۆکەش لە ئەرشیفى رابردوو هەیە سەبارەت بە گۆرین من لاریم نییە. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ٢١:٢٤، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ;ئەنجام == ڕاگەیاندنی پڕۆژەیەکی نوێ: پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا|بڕواننە: [[ویکیپیدیا:پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٤٧، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)}} }} سڵاو لەهەمووان، بۆ مەبەستی گەشەپێدان و دەوڵەمەندکردنی ویکیپیدیای کوردی بە بابەتە وەرگێڕدراوەکان بە شێوازێکی سیستماتیک، پڕۆژەیەکی نوێم بە ناوی '''[[ویکیپیدیا:پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان|پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان]]''' ئامادە کردووە. '''کورتییەک لەسەر پڕۆژەکە:''' لەم پڕۆژەیەدا، بەپێی بابەتە جیاوازەکان خشتەیەک وتار بۆ هەر ئەندامێکی چالاک دادەنرێت. بۆ ئەوەی جۆش و خرۆشی پڕۆژەکە بپارێزرێت، مۆڵەتی هەر خشتەیەک تەنیا '''یەک ڕۆژ (٢٤ کاتژمێر)''' دەبێت. '''مەرجی وەرگرتنی ئەندامان:''' بۆ ئەوەی ڕێگری بکرێت لە وەرگێڕانی ئامێریی بێ کوالیتی و وتارەکان بە شێوازێکی ستاندارد دروست بکرێن، تەنیا ئەو بەکارهێنەرانە وەردەگیرێن کە متمانەپێکراوی ویکیپیدیان و لەلایەن بەڕێوەبەران مافیان پێ دراوە، و دوای تۆمارکردنی ناو، بەڕێوەبەری پڕۆژەکە پێداچوونەوە بە شایستەیی بەکارهێنەرەکەدا دەکات لەو کاتەدا. داوا لە هەموو هاوڕێیانی چالاک و متمانەپێکراو دەکەم کە سەردانی لاپەڕەی پڕۆژەکە بکەن، و لە حاڵەتی ئارەزوومەندبووندا ناوی خۆیان بۆ بەشداریکردن تۆمار بکەن. هیوادارم بتوانین بەم پڕۆژەیە هەنگاوێکی باش بنێین. '''تێبینی''': پڕۆژەکە دەکرێت لەلایەک کەس یان زیاتریش بەڕێوە بچێت بۆ دروستکردنی وتارەکان. دەکرێت یاساکان دەستکاری بکرێن بە وتووێژ. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٨:٣٤، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ===لێدوان=== :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] پرۆژەیەکی جوانە، هیوادارم ژمارەیەکی بەرچاو بەشداریی تێدا بکەن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٠٢، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::ھەروەھا باشترە ناوەکەی بکرێتە ویکیپرۆژە: زنجیرە وتارەکان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٠٨، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: سپاس، ئەم پڕۆژەیە هەوڵ دەدات نووسەرە چالاکەکان کۆبکاتەوە گەر هەبوون. وە ناوەکە بەم شێوەیە دروستە کە نێوان نابێت لەگەڵ وشەی '''زنحیرە''' هەبێت، وەک '''زنجیرەفیلم'''، '''زنجیرەکتێب'''. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:١٤، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ڕاستە قسەکەت، بەڵام باشترە وەک کۆمەڵە وتارەکان بچێتە ژێر ناوی ویکیپرۆژە و لەژێر ناوی ویکیپیدیا بێتە دەرەوە (واتە ببێتە ویکیپرۆژە:زنجیرەوتارەکان). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:١٧، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ببوورە سەرەتا وشەی '''ویکیپرۆژە'''-م نەبینی بوو، بەهەرحاڵ ڕاوێژم لەگەڵ بەڕێوەبەرێک کرد، وتی کێشەش نابێت ئاوا بێت، ڕاستییەکەی خۆشم ئاوام پێ باشترە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٤:٥٣، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٤:٥٣، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر باشە ھەر دوویان دەبن، هەر چۆنت پێ باشە با وا بێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٠٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == بەکارھێنانی ه (/هـ) لە جیاتی ھ == {{atopr |status = ئەنجام |result = بەپێی یەکدەنگی: {{نەکرا}}. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٤٨، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) }} سڵاوتان لێبێت، پێشنیار دەکەم لە ویکیپیدیای "کوردیی سۆرانی" ھەر ئەو "ھاءە عەرەبییە" (ه) بەکاربھێندرێت لە شوێنی (ھ). لە بەشی [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|نووسینی کوردی]]<nowiki/>‌دا، ئاماژە بەوە دراوە کە لێرە ھ لە جیاتی (ه) بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی گرفتی وشەکانی وەک گوناھ لە کاتێکدا ئاماژەش بەوە دراوە کە «ئەم گرفتە ئەوەندە بەرچاو ناکەوێت». بە ڕای من ئەم گرفتە دەتوانرێت بە درێژکرنەوە (تەتویل)ی ھائەکە چارەسەر بکرێت بەم شێوەیە: گوناهـ ، ھیچ پێویست بە پیتی (ھ) ناکات، یان ھەر دەتوانین بڵێین «گوناح». ئەگەر ئێستا کەسێک بێت بۆ ویکیپیدیا، بۆ نموونە بەدوای وتارێکی وەکوو [[ھاودیان]] بگەڕێت، گەر لە گەڕاندا ھاءە عەرەبییەکە (ه) بەکاربێنێت ناتوانێت وتارەکە بدۆزێتەوە، لە کاتێکدا کە ٪٩٩٬٩ی کورد کیبۆردێکی ئاساییی کوردی بەکاردێنن کە ئەم جۆرەی ھاءـەی (ھ) تێدا نییە، کەس ھەر بە خەیاڵی (ھ)ـیشدا نایەت. وە شتەکە وێڕای ئەوەی بێمانایە، زۆر بێزارکەریشە لە کاتی وەرگێڕان و دەستکاریکردنی وتارەکان. دەبێت دانەبەدانە (ه) بگۆڕیت بۆ (ھ)، گەر لەمەشیان بگەڕێین، لە بەشی سەرچاوەکاندا ئەمە ھەر زۆر ئیزعاجترە. من زیاتر لە خەمی نموونەی گەڕانەکەدام کە ئەگەر ھەر کەسێک بەدوای وتارێک بگەڕێت (ھ)ی تێدا بێت، ناتوانێت بە (ه) بیدۆزێتەوە. سەبارەت بە وشە «کورمانجییەکان»، من ھەرگیز نەمزانیوە لە سۆرانیدا وشەکانی پێشانگەھ، خوێندنگەھ، یان تۆمارگەھ بەو شێوەیە دەرببڕدرێت. ھەر دەڵێین پێشانگا و خوێندنگە و تۆمارگە. ئەوە ھەر گرفت نییە! نازانم گەر ھیچ ھۆکارێکی تر ھەبێت بۆ بەکارھێنانی (ھ) یان بەکارنەھێنانی (ه)!؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٥٤، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]: سڵاو، هۆکار زۆرە کە ئەمە ئەستەمە! یەکێکیان ئەوەیە کە دەبێت هەموو ناوەکان چارەسەر بکرێن دوای بڕیاردان. دووەمیان ئەوەیە؛ ویکیپیدیا شوێنێکی ئەکادیمییە و پێویستە وشەکان ئەکادیمی بێت (وەک پیتی ھ)، هەربۆیە جوان نییە لەنێو وتارێکدا لەجیاتی وشەی '''نھێنی''' خوێنەر وشەی '''نهێنی''' ببینێت! ئەمە تەنیا ڕای منە و هەروەها '''دژی''' ئەوەم بکرێت، بەکارهێنەرانی تریش دەتوانن ڕای خۆیان بڵێن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢٢:١٨، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] بەکارھێنانی تەتویل یان [[درێژکردنەوە]] زیاتر نووسینی عەرەبی و فارسی پشتی پێ دەبەستن، کوردی ئەمەی نییە و پێویستیشی نییە؛ ھەر کوردێکیش کە بەکاری ھێناوە (نووسەر یان...) لاسایی فارسی و عەرەبی کردوەتەوە. نووسینی ھ لەبری ه ھیچ کێشەی نییە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:٤٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] من وەکوو خۆشم ھیچ کێشەیەکم نییە لەگەڵ بەکارھێنانی (ھ)ـدا. کێشەی گۆڕینی (ه) بۆ (ھ)یش لە وتارەکاندا ھەرچۆنێک بێت کێشەیەکی ئەوەندە گەورە نییە. بەڵام ھەروەک گوتم، لە کاتی گەڕاندا کێشەی ھەیە، وا دەکات وتارەکان نەدۆزرێنەوە و ئیدی بێسوود بن، من تەنھا خەمی ئەوەمە. ::ئەمە وەکوو کێشەی پیتی کافیش نییە (ك)، کە ھەموومان دەزانین پیتی (ک) تایبەتە بە کوردی و (ك)یش تایبەت بە عەرەبی. وە لە ئێستادا زۆربەی زۆری کیبۆردەکان ھەر (ک) بەکاردێنن، ھیچ کێشەیەکی نابێت. بەڵام پیتی (ھ) تەنھا لە کۆتاییدا بەدەردەکەوێت، ئەویش چەند وشەیەک کە دەتوانرێ لە جیاتیی هـ بەکاربێ وەکوو گوناهـ یان فیقهـ. کە وایە بۆ ھەموو وشەکانی تر تێکبچن... [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٨:٣٢، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]: گەر ئەم کارە بکەین، ئەوا هەڵەیەکی کوشندەیە، چونکە ژیرییە دەستکردەکان لەرێگەی ویکیپیدیاوە کوردی فێر دەبن و با فێری پیتی ه نەبن ئەوەندە وەک لە پیتی ھ ). '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٨:٣٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::پێشتریش ئەو باسە کرابوو لەسەر پەسەندکردنی ھ (شوێنەکەم بیر نەماوە)، ھەر وەک ئەوەی لە سەرەوە باسیان کرد و چەند ھۆکارێکی تر، من پێم باشە لە ئێستادا ھەر ھ بەکاربێنین لە جیاتی ه. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣٢، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == زیادکردن و لابردنی داڕێژەی کۆلکە بە بۆت == {{atopg |status = ئەنجام |result = {{کرا|بەپێی [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|یەکدەنگی]] تاگی [[ویکیپیدیا:کۆلکە|کۆلکە]] لە ڕێگەی بۆتەوە بۆ ئەو وتارانەی کە ژێڕ ٣،٠٠٠ بایتن زیاد دەکرێت و ھەروەھا لەسەر ئەوانەی کە سەرووی ٣،٠٠٠ بایتن دەسڕدرێتەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)}} }} سڵاو بۆ بەکارهێنەرانی ویکیپیدیای کوردی. لەسەر داواکاریی بەڕێز @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ئەو ڕاپرسییەم نووسی؛ دەمانەوێ بە بۆت (جارێ دیار نییە بۆتی من یان هی یەکی تر) تاگی کۆلکە لەسەر وتارەکان دانێین و یان لایان بەرین! بۆ ئەو کارەش پێویستە قەبارەیەک وەک سنووری کۆلکەبوون و نەبوون دیاری بکەین. هەندێک دەیانوت ٣٠٠٠ بایت کەمتر کۆلکەیە و زیاترەکەی لە کۆلکە دێتە دەرەوە. پێویستە ئەوەشتان پێ بڵێم کە بە هیچ شێوەیەک داڕێژە و سەرچاوە و بابەتی تر وەک قەبارە هەژمار ناکەین؛ بۆ نموونە ئەگەر ٣٠٠٠ بایت پەسەند بکەین ئەوە هەر دەقەکە هەژمار دەکەین؛ ئەگەر کەمتر بوو کۆلکەیە و ئەگەر زیاتر بوو لە کۆلکە دێتە دەرەوە. ئێستا ئێوە تەنیا بۆچوونی خۆتان سەبارەت بەو قەبارەیە بڵێن کە چەندە بێ باشە و ئەگەریش باسێکی تەکنیکیتان هەیە فەرموون. زۆر سپاس بۆ هەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٣٣، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :'''بانگھێشت:''' :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] @[[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] و ھتد. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٥٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕایڤمن ئەو ٣٠٠٠ بایتە زیاد بکرێت بۆ ٥٠٠٠ چونکە ئەوەندەی ئاگادار بم هەر شەرچاوەکان خۆی ٧٠٠ بایت دەبات یەکی جا ئەوە بۆکسی بۆ دابنێیت لەوانەیە بایتی بۆکسەکە ٥٠٠-٩٠٠ بێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٢:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] قسەکەت ڕاستە، بەڵام ئێمە هەر دەقەکان هەژمار دەکەین، سەیرێکی [[بەکارھێنەر:Hivja/ڕەشنووس|ئەو نموونەیە]] بکە، ئێستا ئەگەر سەرچاوە و [[]] و یان داڕێژە و هەر شتێکی تری بۆ زیاد بکەی ئێمە هەر نووسینی کۆتای دەقەکان (ئەوی دەردەکەوێ) ھەژمار دەکەین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::دە بەو شێوەیە بێت ٠٣٠٠ بێ عەیبە، بەڕای من کەم نەکرێتەوە چونکە خۆ دەبێت وتارەکانی ویکیپیدیا هەرکەسێک سەردانمان بکات بە تۆزێک زانیارییەوە بینێرینەوە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٠٣، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] بۆ ئەم بابەتە ئەبێت حسابى خشتە و سەرچاوە و بۆکسەکان و چەندین بابەت دیکەش بکرێت [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ١٤:٢٩، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] تەواوە، ئەگەر مەبەستت ئەوانە و هەر شتێکی تر بێجگە لە دەقی کۆتایی بێ، ئەو هیچ کامیان (بێجگە لە دەقە کۆتایییەکە) وەک قەبارە هەژمار ناکەین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::٣٠٠٠ بایت گونجاوە. کە تەنھا دەق ھەژمێر دەکرێت، ٥٠٠٠ بایت زۆرە، وە ١٠٠٠ بایتیش کەمە. بۆیە ٣٠٠٠ بایتەکە باشە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٥:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::بە تەواوی لەگەڵ دیاریکردنی ٣٠٠٠ بایت بۆ ناوەڕۆکی وتار هاوڕام، بۆ ئەوەی لە کۆڵکە دەرچێت. دەستی هەموو لایەک خۆش بێت. [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ١٣:٠٥، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :هەندێ وتار هەر ئەوەندەیە توانای ئەوەمان نییە قەبارەی زیاد بکەین، ئەبێ هەش بێت. لەبەرئەوە ٣٠٠٠ زۆرە. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو لە تۆش [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، پێشنیارەکەت زۆر جوانە، و پێشم باشە جێبەجێ بکرێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دەبێت ئەوە بڵێم کە ئەم تاگە بۆ هەموو وتارێک دروست نییە، مەسەلەن هەندێک وتار هەیە وەکو گوندێکی بچووک یان قوتابخانەیەک، ئەمانە خۆیان سەرچاوە لەسەریان کەمە، لەو حاڵەتەدا ناتوانین وتارەکە لەوە زیاتر فراوان بکەین. :خاڵێکی تر ئەوەیە لە هەندێک وتار، بۆ نموونە ئەوانەی لەسەر ژیاننامەی کەسایەتییەکن یان شوێنێکن دەبینی لە پێشەکییەکەیان هەندێک زانیاری نووسراوە، کە دەچی سەیری بەشەکانی خوارەوە وەکو ''ژیاننامە'' یان ''مێژوو'' دەکەیت، دەبینیت ڕێک کۆپی-پەیستی پێشەکییەکەیە، بەبێ گۆڕانکاری لە شێوازی داڕشتنیان، ئەمەش وا دەکات وتارەکە بایتی زیاتر بێت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٢:٠٢، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] سڵاو بۆ ئێوە و سپاس بۆ بەشداریکردنتان. تکایە سەرەتا سەیری [[بەکارھێنەر:Hivja/ڕەشنووس|ئەو نموونەیە]] بکەن، قەبارەکەی ٣،٢٠٠ بایتە، ئەگەر ئەوەندە بێ کۆلکە ھەژمار ناکرێ. دواتریش پێوستە بزانین کە وتارێک ئەگەر تاگی کۆلکەی لەسەر بێ هیچ بەو مانایە نییە وتارێکی بێ کەڵک یان خراپە! بەڵکوو دەتوانین لە داهاتوودا پەرەیان پێ بدەین و کاریان لەسەر بکەین. تەنانەت ئەگەر زانیاریشی کەم بەردەست بێ وەک وتاری گوندێک، ئەوە تاگی کۆلکەی لەسەر بێ باشترە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٤، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: پێشتر لێرە [[ویکیپیدیا:قەبارەی وتار|قەبارەی وتار]] دیاریکراوە، کەمتر لە '''١٠٠٠ بایت''' بە کۆلکە دانراوە و بەپێی وشە لە '''٣٥٠ وشە''' کەمتر کۆلکەیە. بە ڕای من، وەک خۆشت ئاماژەت پێ کرد، تاگی کۆلکە کێشەیەک بۆ وتارەکە دروست ناکا. ئەتوانی بە بۆتەکەی خۆت بیکەی، بەس بۆ بۆتەکە و سکریپتەکەی، ھەنێ کاری ئەوێ. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٣:٠٩، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ڕاستییەکەی هەزار بایت هەر زۆر کەمە، سەیری نموونەکەم بکە، ئەوەندە هەر هیچ نییە جا بێت و کەمتر بێ و وەک کۆلکەی هەژمار نەکەین! بەو پێیە وتاری کۆلکەمان هەر نابن، ئەو سێ هەزار بایتە زۆر باشە (وەک نموونەکە). بۆ بۆتەکەش نازانم چۆن بیکەین، بەڵام لەوە دڵنیام کە لە من و تۆ و ساکوورابۆت دەبێ یەکمان بیکات، کەسی تر نییە:) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٠٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::: شتێک باشە بەڵام بۆ گوندەکانی کوردستان یان هەندێک بابەت دەقی زیاتر بەردەست نییە بۆیە بەڕای من بۆ هەندێکیان سەرچاوە و خشتە و هەموو شتەکان بچنە ناو حیسابەکە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٩:٢٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: ئاخر بەسەر ھەموو وتارێ جێبەجێ ناکرێ. ئەمێنێتەوە سەر ئەو کاتەی کە سکریپتێ دروست ئەکەی، ئەبێ چەن مەرجێکی تیایە بۆ قەبارەی وتارەکان دانێی، وەک کەی تاگی کۆلکەکە دانێ و کەی لایبا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢٠:٣٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) سەلام {{وب|Hivja}}. ئەوە شتێکی زۆر باشە بەڕێز، بەڵام دەبێ چەندانە شتی ڕەچاو بگری، بەعزە وتارێک هەنە وەکوو گوندەکانی کوردستان، جوورە ئاژەڵانێک، شەقامەکان و جوورە فڕۆکە و ماشێنەکان کە ئەوەندەی شتی لەبارەی دا نووسراوە بێ حیساب کردنی سەرچاوە و تاگ و شتی ناگەنە ۳۰۰۰ بایتی، لەبارەی یاساشەوە کۆلکە نینە ([[ویکیپیدیا:قەبارەی وتار]])، چ ڕایەکت بۆ وەی؟ [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢١:٥٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سڵاو، ڕای من ئەوەیە هەر وتارێک [[بەکارھێنەر:Hivja/ڕەشنووس|ئەوەندە]] کەمتر بێ کۆلکەیە، دە ئاخر من خۆم ئەتوانم لەو سێ دەقـە زیاتر لەبارەی گەڕەکی خۆماندا بنووسم جا چ بگا بە گوند و شت. تکایە سەیری ئەو بەستەرەم بکەن، ٣ هەزار بایت هەر هیچ نییە، بەتایبەتی بۆ فۆنتی ئێمە کە قەبارەیەکی زۆر دەگرێت، دواتریش زۆربەی ئەو وتارانەی ئێوە (وەک گوندەکانی کوردستان) باسی دەکەن ئەوە پێشتر تاگی کۆلکەیان لێ دراوە! پێویست ناکا ئێمە هیچ بکەین. زیاتر ئەو پڕۆژەیە بۆ لابردنی کۆلکەکانە (هەڵبەت دانانی تاگی کۆلکەش دەگرێتەوە بە ئاستێکی کەمتر). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤٣، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ئەو بوارە تەکنیکییە گرینگە، بەڵام پێویستە دواتر قسە و کاری لەسەر بکەین (بەتایبەتی دوای ئەوەی پڵەسمان لە ئەی ئایدا بۆ چالاک کرا). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤٤، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::لە ئێستادا گرنگترین شت ئەوەیە کۆمەڵگای ویکییەکەمان بگەنە یەکدەنگی و ئەنجامێک بۆ ئەو باسە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] سکرێپتەکە ئامادەیە و بۆ ھێڤجام ناردووە، ھەرخۆی پێشووتر ساکورا بۆت تاگی کۆلکەی لەسەر چەندین وتار لابردووە کە چیتر کۆلکە نەمان و پرسی کۆمەڵگای نەویستووە چونکە شتێکی ئاشکرای جێبەجێ کردووە، بەڵام تاگدانان لە وتارەکان پرسی کۆمەڵگای ئەوێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٠:٠٨، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::هەر بژی ساکوورابۆت، هەر ئەو دەتوانێ ئەو کارە بکاتەوە :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:١٠، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) بەڕێزان بابەتی ٣ هەزار بایت و «کۆلکە» با باشتر ڕوون بێتەوە: هەندێکتان گلەییتان کردییە کە ٣ هەزار بایت زۆرە، بەڵام خۆی ستاندارە، و وتارەکە مامناوەند دەردەخات. و وتاری گوندەکان یان بابەتگەلێک لەسەر کوردستان کە خۆی کۆلکەیە و داڕێژەی کۆلکەی بۆ دادەنرێت ئەمە خۆی بۆ زانین و باشترکردنی وتارەکەیە و تا فراوان بکرێتن. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٠:٤٥، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :گریمان ئەگەر ٣٠٠٠ بایتمان بۆ بۆتەکە دانا، تووشی گرفت دەبین، ئەمەش لەبەر بڕی دیاریکراو نییە، بەڵکو لە بۆتەکەیە، چونکە ئەگەر بۆتەکە هیچ ژیرییەکی تێدا نەبێت لە مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو وتارانەی کە زانیارییان سنووردارە و سەرچاوەیان کەمە، ئەوا دەبێتە شەڕی دەستی بەکارهێنەر و بۆتەکە، ئەویش لەبەرئەوەی هەر کاتێک تاگەکە لادەبەیت، بۆتەکە دووبارە دایدەنێتەوە، بۆیە لەم حاڵەتەدا چارەسەر ئەوەیە داڕێژەیەک یان پۆلێک لە وتارەکە دابنێین و بۆتەکەی پێ ڕابهێنین، کە هەر کاتێک ئەو داڕێژە یان پۆلەی بینی، ڕاستەوخۆ با واز لە دانانی تاگی کۆلکە بهێنێت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٠:٥٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] تۆ مەبەستت لە داڕێژەی {{دا|nobots}}ـدایە ئەتوانین وابکەین بەڵام زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە وەک تاگ لێدان نییە و زیان بە وتارەکە ناگەیەنێت و ئەسڵەن بەکارھێنەران ھاندەدات تا زانیاری زیاتری زیاد بکەنە سەر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٥٥، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]]، ھەر وتارێک چ بابەتێک بێت کورت بێت دەبێت داڕێژەی کۆلکەی ھەبێت تا یەکێک فراوانی بکات، بۆ نموونە کۆلکەی وتارەکانی شاعیرەکانی کوردستان یان کۆلکەی شارەکانی کوردستان ھتد... بوونی کۆلکە لە وتارێک کە خوار ٣ ھەزار بایتە باشترە هەبێت چونکە شتێکی زەق نییە بەڵکو بەرچاو ڕوونیشە، وتارێک تۆ نوسیبێتت و کورت بێت ڕەنگە بەهۆی داڕێژەی کۆلکەوە یەکێک فراوانی بکات. و چ کاتێک وتارەکە ناوەڕۆکەکەی بووە سەروو ٣ هەزار بایت ئەوا خۆی داڕێژەی کۆلکەکە لادەبات و پێویست ناکات کەس خۆی ماندوو بکات. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٣:٣٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] دەستخۆش، قسەکەت دروستە، تاگی کۆلکە هیچ کێشەیەکی نییە و زۆریش باشە بۆ ئەوەی بەکارهێنەرەکان هان بدات زانیاری زیاد بکەن، یەک لەوانە خۆم کە وتارەکانی چەند ساڵ پێش ئێستای خۆم دەبینم، زۆربەیان لەسەر شاعیرەکان بوو، هێشتا کۆلکەن. منیش مەبەستم تەنها ئەوە بوو کە ڕێگەیەک هەبێت بۆ ئەوەی بۆتەکە کاتێک بەکارھێنەرێک بە دەستی خۆی تاگەکەی لادەبات، بۆتەکە بە زۆر نێت دایبنێتەوە. :بەکورتی، ئەگەر سوود لە داڕێژەی nobots یان ڕێسایەکی لەو شێوەیە وەربگرین، بۆتەکە کارەکانی خۆی بۆ هەموو وتارە کورتەکان دەکات، بەڵام بۆ ئەو حاڵەتە تایبەتانەی کە نووسەرەکە دەیەوێت لایببات، بۆتەکە وازی لێ دێنێت. بەم شێوەیە هەم وتارەکان پۆلین دەکرێن و هەم کێشەکەش دروست نابێت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٢:١٦، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::ئەمەش دەکرێت : ) بەڵام خۆ گشت بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا نازانن داڕێژەی {{دا|nobots}} دابنێن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٣٩، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] دێی وتارەکە فراوان بکەن و بیبەنە سەرووی سێ هەزار بایت با دواتر لەگەڵ بۆتەکە تووشی شەڕ نەبن :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٢٤، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] هیچ کێشە نییە، ئەگەر پرسیان ئەو کاتە وەڵامیان دەدەینەوە و تێیان دەگەیەنین کە پێویستە چی بکەن، ئەگەریش نەیانپرسی ئەوا هیچ. ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ئا بەڵێ، بەپێی مەجال ئینشەڵڵا. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٢:٥٠، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == ساکورا بۆت: چاککردنەوەی کێشەی ڕووکاری ویکیپیدیا == سڵاو، ھیوادارم ھەمووتان تەندرووست بن، بەکورتی دەیڵێم و زۆر درێژەی پێنادەم، بۆتەکەم ماوەیەکە ڕووکاری ویکیپیدیا چاککدەکات، لە ئێستادا [[تایبەت:LintErrors|سێ سەد ھەزار ھەڵەی]] ڕووکارمان ھەیە کە ھەموویان ھەڵەی بچووکن، لە ئێستادا تەنھا لەژێر بۆشایی ناوی وتار دەیکات و کێشەی درووستنەکردووە و ئەتوانن [https://w.wiki/T3oT سەیری بەشدارییەکانی بکەن] سەیری ئەو دەستکارییانە بکەن کە نووسراوە "بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا". '''ھۆکاری ئەوەی ئەو داواکارییەم کردۆتەوە''' ئێستا پێویستم بە ڕێگەپێدانی ئێوە ھەیە بۆ ئەوەی بۆتەکەم بتوانێت بۆشایی ناوی لێدوانی بەکارھێنەر + بەکارھێنەر + پەڕەی پڕۆژە + [[ویکیپیدیا:بۆشایی ناو|یارمەتی]]، پۆل، پەڕگە، داڕێژە دەستکاری بکات و ھەڵەکان چاک بکات. '''بۆ بەرچاوڕوونی''': بۆتەکەم سوود [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Extension:Linter لەم زیادکراوەی میدیاویکی وەردەگرێت] بۆ ئەوەی کارەکانی بکات لەگەڵ ھەندێک دەستکاری. :'''بانگھێشت:''' :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] @[[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٣٢، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) === {{پشتگیری}} === * {{لەگەڵ}}. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٨:١٩، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}}؛ مادام پێت وایە ھیچ ھەڵەیەک ڕوو نادات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٤٨، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دوای سەیرکردنی ئامارەکانی بۆتەکە، لەگەڵتم ئەگەر دڵنیایت لەم کارەت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٧:٣٤، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٦:١٦، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٦:٥٠، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ١١:٠٤، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ١٢:٣٨، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === === لێدوانەکان === {{زۆر سوپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٣٢، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سەلام. ئەمن لە شتێکی حاڵی نەبوومە، هەڵەی ڕووکار یانی چی؟ ئەو کۆدەی زیادی دەکا چ سوودێکی هەیە؟ چاوم لە دەستکاریەکانی ساکورابۆتی کرد ئەو وتارانەی بە حیساب هەڵەکانی ڕووکاری چاکردوون، پێش دەستکاریەکەی، وتارەکە هیچ هەڵەیێکی نەبۆ، [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%AF%D8%A7%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA&diff=next&oldid=1548212 لێرەش] ئەگە چاو لێکەن پێموابێ خراپکاری کردۆ، دوای دەستکاریەکەی نووسراوەی وێنەکەی شاردۆتەوە. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٨:٣٢، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]: بۆ چاککردنی پەڕەی بەکارھێنەر و داڕێژەکە پێویستە وریاتر بی. بۆ داڕێژەکە بە تایبەت، ھەڵەیەی بچووکی تیایە دروست بێ ئەبێتە ھۆی تێکچوونی زۆر وتار. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢١:٠٩، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] کاک سینا خراپکاری نییە، ھەرخۆی ھیچی لێ نەگۆڕیوە تا خراپکاری بکات تەنھا کۆدی HTMLی کردووە بە کۆدی میدیاویکی! ئەمەشی کە دەقی نووسینەکەی شاردۆتەوە سەیری دەکەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٥٨، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ھەموو ئەم پەڕانەشم گەڕاندەوە کە بۆتەکە بەھۆی گۆڕینی کۆدەوە Captionی وێنەکانی شاردبۆوە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٣:٤٧، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) qfv1toqhvnn6mk4a684bo7pd2isd98g 1617619 1617618 2026-08-05T20:14:24Z Hivja 64112 1617619 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=پێشنیارەکان|2= پێشنیار و بیرۆکە نوێکان لێرەدا وتووێژیان لەسەر دەکرێ. ''بەر لە دانانی پێشنیار'': * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''نەرمامێر''' کە لەسەری پێکھاتوون دەبێ لە [[MediaZilla:|بەگزیلا]]دا ڕاپۆرت بکرێ. * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''سیاسەت''' پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)]]. * '''وتارە نوێیە''' پێشنیارکراوەکان پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:وتارە پێشنیارکراوەکان]]. |3=وپ:دخپ|4=وپ:دخ/پ}} {{بازدان بۆ سەرەوە و خوارەوە}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == سیاسەت و کاری ویکیپیدیا و نیشانەکان == {{atopr |status = ئەنجام |result = نەکرا و ئەنجامی داواکارییەکە سەرکەوتوو نەبوو [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:١٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC)}} ئێمە هەر هەموومان ئەگەر بۆ یەک جاریش بێت یاریمان کردووە ئیتر هەر یارییەک بێت، لە یارییەکەدا وشەیەک نوسراوە بەناوی (mission) کەبریتییە (کارەکان) کە دەیکەینەوە نوسراوە ئەو کارە بکە و خەڵاتێکی لە بەرامبەردا وەرگرین، بۆیە منیش داوا دەکەم کە پڕۆژەیەک بۆ ویکیپیدیا دروستکەن و بە چەند کاریکی زۆر و نیشانەی زۆر ئێمە دەتوانیین هەم نیشانەکان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە بەکارهێنەرەکان بەکاری بهێنین، هەم باشترکردنی وتارەکان کارەکان دەتوانیین بە باشترین کار دایبنێن و بەشێوەیەک کە دڵنیام هەمووتان [[ھەی دەی]] تان کردووە، کە ئەویش کاری هەیە کە دانەیەک تەواو دەکەیت ئەوە دەچێتە کاریکی زەحمەتر کە هەر هەمان یاسایە وەک: تەواوکردنی ١٠ سندوقی زانیاری. کە ئەم کارە تەواو کرا ببێت بە تەواو کردنی ١٠٠ سندوقی زانیاری. ئەمەش لەسەر دەنگی بەڕێوبەران بۆ خراپکاریش ئەو بەکارهێنەرانەی خراپکاریان پێکرد ئەوا دەتوانن ئێوەی بەڕێوبەران سەربەستیان بکەن، زۆر سوپاس[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٨:٤١، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ ڕوونکردنەوەیەکی زیاتریش ئەم وتانەی کە لەسەرەوە باسمان کرد بەم شێوەیە بەڕیوە دەچێت *دەبێت بەکارهێنەر نیشانەی سەرەکی هەبێت *دەبێت هەر بەکارهێنەرێک پەڕیەکی تایبەت بە (mission)ی بۆ دابنرێت ئەمەش لەسەر شێوەی ڕۆبۆتی *دەبێت بە سێ بەشەوە ئەنجام بدرێت کە بریتییە لە بۆ هەر (mission)نێک بریتی بێت لە سەرەتای ناوەندی زەحمەت، کە ئەمانە بەدوای یەکدا دێن لەدوای جێبەجێکردنی ئاسان دوای ناوەندی دوای زەحمەت. *دەبێت ئەو (mission)نەی کە بۆی نوسراوە بە چاکی بیکات، نەوەک بە تێکچووی *دەبێت لەسەر هەر (mission)ێک ئەو کارانەی بەکارهێنەری تێدابێت، وەک ئەوەی یەکسەر لەپەڕەکەی بەشێوەیەکی ڕۆبۆتی بۆی بنوسرێت. هەرچەندە ئەم کارانە لە سەروو پلەی خۆمەوەیە بەڵام دەبێت ئێوەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون یارمەتیم بدەن بەهۆی تواناو لێهاتوویتانەوە، بەڵام من دەموێت لەسەرەتادا ١٠ بەکارهێنەری شارەزا بانگێشت بکەم بۆ ئەم پڕۆژەیە {{وب|Sako Nanakli}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Aram}} {{وب|Épine}} {{وب|Calak}} {{وب|Gyan333}} {{وب|Kushared}} {{وب|Serchia}} {{وب|Pirehelokan}} {{وب|Aza}} دەموێت بڵێم لە هەرکاتێکدا دەنگدان لەسەر ئەم پڕۆژەیە ئەنجام بدرێت ئەوە بە تێکڕای دەنگ دەکرێت و هەرکەسێک بیەوێت دەنگ بدات ئەوا دەبێت بەژداربێت لەم پڕۆژەیەدا. سوپاس [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بەرێز {{وب|ئارۆ سالار محمود}} بیرۆکەکەت جوانە ئەوەندەی لە مەبەستەکەت تێگەیشتم "دەتەوێت وەک پێشبڕکێیەک کارەکان بکرێت و پلەبەندی بۆ ھەر کارێک دابنرێت و ھەر بەکارھێنەرێک بەپێی ئاستی خۆی کارێک یان چەن کارێکی پێبدرێت و ئیتر بەپێی کارەکانی ئاستی بەرز بێتەوە و ئەرکەکانی زیاتر و زەحمەت تر بن، بۆ ھەر کارێکیش کە ئەنجامی دەدات خەڵاتی لە بەرامبەردا پێ بدرێت بەڵام خەڵاتەکە کێ دەیدات وە چییە؟" و ھەندێک لەوانەی تاگت کردوون ھیچ بەشداریان نەماوە یان ناتوانن بەچالاکی بەشداری بکەن لە ویکیپیدیا بۆ نموونە {{وب|Gyan333}}، [[بەکارھێنەر:Épine]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|ئارۆ سالار محمود}} سڵاو ، دیارە ئەوەندەی تێگەیشتبێتم ئەتەوێت پشبڕکێیەک لە نێوان بەکارهێنەران دروستبکەیت بۆ ئەوەی بتوانن زۆرترین سندوقی زانیاری وەڕبگێڕن، ئەگەر ئاوایە و مەبەستەکەت ئەوە بۆ ئەم قۆناغەی ئێمە کەمێک ئاسان نییە، بەتایبەت بەبێ پشتیوانی و خەڵات . پێشتر قەرارمان دەبوو پێشبڕکێەک ڕێکبخەین بۆ دانانی سەرچاوە بۆ ئەو وتارانەی بێ سەرچاوەن بە پشتیوانی ویکیمیدیا بەڵام وابزانم بەهۆی نەبوونی ژمارەیەکی زۆری بەکارهێنەر لە ویکیپیدیای کوردی کارەکە نەکرا .بۆیە هەر کارێک بەتایبەت لەو شێوەی جەنابت باسی دەکەیت ئاسان نییە بەتایبەت ئەم مەرجانەی تێدابێت قورس و گرانی و مامناوەن ، ئامانجی بەشی زۆری ئەوانەی لێرەن هەوڵدانە بۆ ئەوەی لانیکەم ژمارەی وتارەکان بگەیینە ئاستێکی زۆر باشە لەگەڵ بوونی ناوەڕۆکێکی باش .ئەمەش کەم کەس بە خۆبەخشی و بێ بێ چاوەڕوانی هیچ پاداشتێک ئەنجامی دەدات.لەگەڵ ئەوەش بوونی پڕۆژەی جیاواز لە نیشانەکانی پێشکەوتنی ویکیپیدیای کوردیدایە و لە قازانجیەتی ئەنجامیان بدات هەرچەند تا ئێستا چەن پڕۆژەیەک ئەنجام دراون ئێستاش پڕۆژەی شارەکانی ئێران لە بواری تەواوبووندایە.جا ئەگەر وادەزانی هەڵە تێگەیشتووم دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر بنوسی ، لەگەڵ ڕێزدا .[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بەڕێزان ڕاست دەکەن ئەمە ئەرکێکی قورسەو جێبەجێکیردنی کاتی دەوێت، بەڵام ئێمە دەتوانین وتارێکی ویکی لە سەرەتادا بۆ دروست بکەین، و دەتوانین بە چەند شێوەیەک کار دروستبکەین، ئەوەش حەزدەکەم یەکم کار ئێوە بینوسن، و دەزانین نیشانەکان زۆر لەمەوبەر دیاری کراوە، بەڵام نەخراوەتە بەرچاوی بەکارهێنەر و ئێمە دەتوانین بڵاویبکەینەوە لە پەڕەیەکدا، و بۆ کارەکان دەبێت لەیەکەو دوور بن وەک دروستکردنی (چ ژمارەیە) وتارێک کە پێکهاتبێت لە ئەونە (ژمارە. سەردێڕ، ژمارە. ژێرسەردێڕ). یاخود بڵێن دروستکردنی ژمارە. وتاری (وەرزشی، هونەری، موسیقا)، ئیتر دەکەوێتە سەر ئەوەی چی بکەین.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]: گەر ھیچ قسەت نییە لەسەر پڕۆژەکە دەتەوێت دایبخەم، بە ھۆکاری ئەوەی نەکرا؟ یان دەتەوێت داواکارییەکە بەردەوام لێرە بێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ١١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) داوادەکەم بیسڕیتەوە و هەر دانەیەکی من کە دامناوە چوونکە هیچ کەسێک بێجگە لە تۆ و ئارام نایەنە سەر ئەم بەشەی ویکیپیدیا، لاخۆی دیوەخانە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|🎻 𝓐𝓻𝓸 𝓼𝓪𝓵𝓪𝓻 🎻]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێزەحمەت دایبخە [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == دەستکاریی بە کۆمەڵی شێواز == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەکارھێنەر {{وب|Aram}} و بەکارھێنەرانی تر. پێشتر بڕێک پیاچوونەوەی زمانەوانیمان کردووە لە دەقەکاندا. ھەڵەیەک کە زۆر دەکەوێتە بەرچاوم ئەوم '''ھەستا بە''' کە [[:en:calque]] یانی وەرگێڕانی وشەبەوشەی عەرەبیی قام بە. دوو کێشەی ھەیە. یەک، لە ڕووی شێوازەوە زمان درێژ دەکاتەوە. دوو، وەک گشت وەرگێڕانێکی وشەبەوشەی ئیدیۆمی بیانی تێگەیشتنی ئاسان نیە. بۆ نموونە لەجێی '''ھەستا بە گەورەکردنی ماڵەکە''' بنووسرێ '''ماڵەکەی گەورە کرد'''. بەڵام ئەمە نازانم بە چەند دێڕ کۆد بکرێ یا نە، چون چەند کێشەی ھەیە. ١) بڕێک جار ڕستەکان درێژن و خاڵ لە ئاخریانەوە نیە و ئەوە دیاریکردنی بەکارەکە ئەستەم دەکات. ٢) کێشەی جێناوە لکاوەکان (کە ئەو ئاسانتر بێ و بە چەند دێڕ کۆد چارەسەر دەکرێت). بەکارھێنەر ئارام کە تەجرەبەی زیاترە نازانم ڕای چییە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٣٦، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لەم دڵسۆزەی ویکی، {{وب|Pirehelokan}}! زۆر ببوورە و کۆمپیوتەرەکەم کێشەی تێ کەوت بۆیە نەمتوانی زووتر وەڵامت بدەمەوە. ئەوە [[فەرھاد پیرباڵ]]یش لە بەرنامەیەک زۆر بە توندی ڕەخنەی لەم باسە گرتبوو. پێم وا بێ شتەکە چووەتە ناوی خەڵکەوە و وشیارتر مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و کەمتریش بە کاری دێنن. لەم کاتەدا و لێرە ٣٢٧ ئاکامی ئەم باسەمان ھەیە. ڕاستکردنەوەیان نە بە دەست و بە ئێمە ئاسانە و نە پێشم وایە بە چەند دێڕێک کۆد و بە بۆت بکرێت؛ بۆت نابێت لە خۆیەوە و بەبێ پێداچوونەوەی مرۆڤ ئەم جۆرە دەستکارییە بکات. بە بڕوای من بۆ چارەکردنی ئەمە، پێویستمان بە سیستمێکە کە ھەڵەکان دیاری بکات و حەلێک یان زیاتر پێشنیار بکات و بەکارھێنەر بڕیار بدات کە قبووڵی بکات یان نا. ئەوە دەمبوسێکم لە بەشەکە چەقاند تا ئەرشیڤ نەکرێ تا بزانین دەتوانین شتێکی لێ بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:١١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Aram}}، سڵاو، سپاس بۆ وڵامەکەت. ئەگەر فۆرمە جیاوازەکانی بەرچاو بگرین یانی کاتی کارەکە و سەرفکردنەکەی ئەوە زیاتریش دەکا. ھەست/ام/ای/ا/این/ان/ان بە تەنیا لە ڕابردوودا. ئیتر با ڕانەبردوو بمێنێ و کێشەی دوو جۆرە ھ ێکەیش بە لایەک. بەھەرحاڵ ئەوەی بڕێک دەڵێن ئەمە بووە بە باو نابێ بە بیانوو بۆ دەستبەرداربوونی. بڕوانە ئینگلیزی ئیستەش ھەموو ڕۆژێ باسی شێوازی دروست و پوخت و کورت ھەمیشە گەرمە. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا|یەکدەنگی لەسەر دامەزراندنی پڕۆژەکە بوو بڕوانە}} [[ویکیپیدیا:خەرمانەی ڕێزلێنان]] }} '''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت''' '''پڕۆژەکە''' دەمەوێت ئەم پڕۆژەیە بخەمە بەردەست کۆمەڵەگەی ویکیپیدیا بۆ ئەوەی وتووێژی لێ بکرێت تاکو ببێتە خزمەتێک بۆ ویکیپیدیا پڕۆژەکە بەناوی هۆڵی شانازییە کە ئەم وتارە پڕۆژەیەکە کە تێیدا ناوی ئەو بەکارهێنەرانەی تێ دەچێت کە خزمەتێکی گەورەی بە ویکیپیدیا کردبێت یاخود کاتی بێت تاکو بەفەرمی بچێتە نێو ئەم وتارە لە وتارەکەدا باسی چەند شتێک دەکرێت و لەلایەن خودی بەکارهێنەرەوە خۆی دەنووسرێت: '''ناوی بەکارهێنەری''' ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لە دوو ناوی سەرەتا زیاتر نەبێت)، و زیادکردنی ناوێک لە دەستە چەپەوە (سایزەکەی دوای دیاری دەکرێت) '''زانیاری''' لەم بەشەدا ماوەی چالاکی بوون و تەمەنی و لە چ بوارێکی ویکیپیدیا زیاتر کاری کردووە (چەند دانەیە با بینووسێت) پلە و پۆستەکەی لە ویکیپیدیا '''چالاکییە گەورەکانی''' ژمارەی وتارەکانی: ژمارەی چالاکییەکانی: <nowiki>*</nowiki>پڕۆژەی دامەزراوی: <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی: ئەو شتانەی کە نا ئێستا نەی کردووە دەکرێت نەنووسرێن و دەرنەکەون '''هۆکاری شانازی گرتن لێی:''' (ئەم بەشە لەلایەن بەڕێوبەری چالاکەوە دەنووسرێت) _______________________ بەمشێوازە من بیرم لێی کردەوە تەبعەن لە ماوەی ئەم گفتووگۆیەدا گەشەی پێ دەدرێت _______________________ '''پێوەرەکان''' - بە دوو شێواز بەکارهێنەر ئەم شانازییەی پێ دەبەخشرێت ١. مەرجی: گەر بەکارهێنەر ئەم سیفەتانەی تێدابێت: گەر بەکارهێنەر نووسەر بێت: - ژمارەی دەستکارییەکانیبلە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێت -ماوەی بەکاربوونی دەبێت لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەن ٥٠٠ وتار کەمتر نەبێت - خاوەن ١٠ وتاری باش کەمتر نەبێت - خاوەن ٥ وتاری هەڵبژێردراو کەمتر نەبێت گەر بەکارهێنەر تەکنیککار بێت: پێوەرەکانی لەلایەن تەکنیک کارەوە دابنرێت گەر بەکارهێنەر درووستکەری (دەروازە، پۆل، داڕێژە، هتد……) ژمارەی دەستکارییەکانی لە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێی - ماوەی بەکاربوونی لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەنی ٢٠٠ پۆل کەمتر نەبێت - خاوەنی ١٠٠ پەرگە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥٠ داڕێژە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥ دەروازە کەمتر نەبێت —————————————— گشت ئەم مەرجانە ئەگەری دەستکاری کردنیان هەیە. نموونەیەک لە خوارەوە دادەنێم بە وێنە ————————————————— '''نموونەی بەکارهێنەر لە هۆڵی شانازی''' [[پەڕگە:Unknown_person.jpg|وێنەی دەرەکی|چەپ|150x150پیکسڵ]]   [[بەکارھێنەر:Aro Salar|'''Aro Salar''']] '''ناوی ڕاستەقینە:''' ئارۆ سالار '''ساڵی لەدایکبوون''': ٢٠٠٨ '''ماوەی چالاکی:''' ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ – تا ئێستا '''ئەندام لە ویکیپیدیا:''' بارکەر '''زانیاری:''' ئەم بەکارهێنەرە لە ساڵی ٢٠٢٢ دەستی بەکارکردن لە ویکیپیدیا کوردی کردووە و زیاتر لە بواری فیلم و ئەنیمەیشن وتار نووسیووە. '''چالاکییە گەورەکانی:''' ژمارەی وتارەکانی:٥٤٢ ژمارەی چالاکییەکانی: ٤٣٩٣ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی ویکیپڕۆژەککانی:٣ <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی:٠ (دەرناکەوێت) <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی:١ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی:٣٩ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی:٥٤ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی:٢ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی:٦٢ '''هۆکاری شانازی پێدان:''' بەهۆی بەشدارییە بەردەوامەکانی و زیادکردنی ناوەڕۆکی کوالیتی بۆ ویکیپیدیا کوردی. ______________________________ === {{لەگەڵ}} === * {{لەگەڵ}} دەزانن چی؟! خوداشاهیدە زۆر زۆر لەمێژ بوو بیرم لەوەی دەکردەوە کە چۆن و بە چ جۆر و شێوازێک دەستخۆشییەک لە بەکارهێنەرە باشەکان واتا ئەو بەکارهێنەرانەی خزمەتێکی زۆر و گەورەیان بە ویکیپیدیای کوردی کردۆ، بکەین، حەتاکوو جەنابی ئارۆ ئەو پێشنیارەی دا، هیوادارم کە بە باشی بڕواتە پێش. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٥٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێشنیارێکی بەجێیە، بەڵام لەھەندێک حاڵەتدا دەکرێت '''ژمارەی دەستکاری نەکرێتە پێوەر'''، '''بەھا و کاریگەری چالاکیی بەکارھێنەرەکە بۆ ویکیپیدیا گرنگتر و بە بەھاترە''' (فراوانکردنی کۆلکە وتارێک، دابینکردن و دۆزینەوەی سەرچاوەی پێویست بۆ وتارێکی بێ سەرچاوە، ڕێکخستنەوەی وتارێک کە بەپێی پێوەرەکانی نووسین نەنووسراونەتەوە، یان ھەر چالاکییەکی تری کاریگەر و بەھادار). «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٧:٥٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٩:٢٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٨:٠٧، ٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەبێ پێوەرەکان بە شێوەیەکی گشتی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، نەک بەشێوەی تاک بە تاک. ئێستا بۆ نموونە بمانەوێت ڕێز لە کەسێکی وەک کاک ئارام بگرین، بەڵام ژمارەی وتارەکانی ژێر ٥٠٠ـن (زۆربەی وتارەکانی لە ڕێگای بۆت و ویکیپرۆژەکانەوە بڵاو کردووەتەوە) و ژمارەی وتارە ھەڵبژێردراوەکانی یەک دوو وتارن، بەو پێوەرە بێت کەس ھەموو مەرجەکان لەخۆ ناگرێت، بەڵام ئێستا ھەموو کەس دەزانێ کە کاک ئارام جێگای ڕێز و شانازییە. بەگشتی من پێم باشە بۆ ڕێزگرتن لە کەسێک ژمارەیەک بەکارھێنەر دەنگی لەسەر بدەن و دواتر بەھۆی سەرجەم بەشدارییەکان و کارە دیارەکانی ئەو بەکارھێنەرە؛ ئەگەر بەپێی یەکدەنگی شایەنی بوو ئەوە ڕێزلێنانەکەی پێ بدرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === <nowiki>*</nowiki> === لێدوان === بەهیوای تەندروستیی بۆ هەموو کەسێک.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سەلام. ئەمن لەگەڵ ئەو پێشنیارەم بەس بەڕای من دەبێ شتێک بگۆڕێ. ۲۰۰۰ دەستکاری زۆر کەمە، بە دوو مانگ بە کووب چالاک بوون دەکرێ، بە ڕای من بڕوات بۆ ۱۰،۰۰۰، کەسێک کە ۱۰ وتاری باش و ۵ وتاری هەڵبژێردراو و ۵۰۰ وتاری دروستکراوی هەیە بە دڵنیاییەوە دەستکارییەکانی لە ۱۰،۰۰۰ی بۆولای ڕۆیشتۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٠:٠٤، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕای من بکرێتە ٥٠٠٠ باشترێکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::'''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: ڕاستی مادام حەز بەم جۆرە شتە دەکەن، بەدڵ خۆتان بکەن و من '''دژ''' نابم، لەبەرئەوەی کەسانی وەک ئێوە لە ئێستادا چالاکن لە ویکیپیدیا، هەربۆیە شایەنی بڕیاردانن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) کاک @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] پێشنیارەکەت لەبەرچاو گیراوە، وەک لە پڕۆژەکە ئاماژەم پێداوە، دەکرێت بەڕێوبەری ئەو کاتە دەتوانێت پێوەرەکان پێشەل بکات و ڕێز لە کەسێک بنێت، بەدڵناییشەوە گەر کەسێک پێوەرەکانیشی تێدابێت بەڵام بەڕێوبەری ئەوکاتە ڕازی نەبیت، ئەوا ڕێزلێگرتنی دوادەخرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سڵاو و بەخێربێیەوە بۆ ویکیپیدیا. بۆ ئەو پێشنیارە یەکدەنگیی تەواوت لەگەڵە، تکایە ئەگەر دەتوانی یەکلایی بکەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠١:٣٣، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::خۆی لەسەر بەرێوەبەرە کە یەکلایی بکاتەوە بەڵام ئێستا ئەو دەتوانێت پڕۆژەکەی بەئەنجام بگەیەنێت بەبێ کێشە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٠٢، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::گەر ھیچ شتێک نەماوە من ئەو داواکارییەی ئێرە وەک سەرکەوتوو دادەخەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::دەستەکانتان خۆشبێت، خۆم وتارەکە لەژێر ناونیشانی [[ویکیپیدیا:خەرمانەی ڕێزلێنان]] بڵاوی دەکەمەوە و لەوێ وتووێژ دەکەین.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٠:١٠، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر باشە، سپاس بۆ بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٣٥، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا بەبۆنەی ١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندن == [[پەڕگە:١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی.png|وێنۆک|١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی لە ھەموو ئەو کەسانەی تائێستا خزمەتیان تێدا کردووە پیرۆز بێت!]] === بانگھێشت === {{وب|Serchia|Calak|Aza|مامۆستا|حوسێن|kurd2021|zemen|MFTG|Kushared|Pirehelokan|Aram|Paraw|Muhammed taha|Sakura emad|-Haryad|Aro Salar|Tessla|Sakura emad|Ravan|Shaween|Abdurhman Ahmad|Min.neel|1silent scientist|Ari Qasm|Saad Goran|Rahel khdhr|Kawanii|SiNa}} و تەواوی ئەندامانی تر. === پێشنیار === سڵاو لە ھەموو ئەندامانی بەڕێزی ویکیپیدیا؛ ١٢ی ئاب (نزیکەی مانگێکی تر) ١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردییە و بەوھۆیەوە پێشنیاری گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی بۆ ماوەیەکی کاتی دەکەم (١٢ی ئاب تاوەکوو ١٢ی ئەیلوول؛ واتە یەک مانگ)، تکایە بۆچوونی خۆتان بڵێن و ھەر کەس دەتوانێت لۆگۆیەک بە دیزاینی سەرنجڕاکێشەوە بار بکات و لە خوارەوە دایبنێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١٦، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) === لۆگۆی پێشنیارکراو === <!----- ھەر لۆگۆیەک پێشنیار دەکەی تکایە لە خوارەوە پەڕگەکەی دابنێ ----> [[پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia logo for 17th anniversary of establishment.png|200px|ڕاست]] [[پەڕگە:Central_Kurdish_Wikipedia_17th_Anniversary_Logo.png|200px|ڕاست]] {{ھن|١٧}} === {{لێدوان}} === <!----- ھەر لێدوانێک یان بۆچوونێکت ھەیە لە خوارەوە بینووسە ----> * {{وب|Tessla}} کاک تێسلا تکایە ئەگەر دەتوانی لۆگۆ بار بکە، ئەوانەی پێشتری بەڕێزت زۆر جوان بوون، خۆم بۆم ساز نەکرا ئەو شتەی دەمەویست. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١٩، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) *:@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: دووبارە سپاس، بەڵێ بۆنا، گۆڕینی کارێکی زۆری ناوێت و هەوڵ دەدەین لۆگۆی جوان دابنێین. هەرخۆی کە بووینە ١٠٠ هەزار وتار، ئەوکاتەش دووبارە دایدەنێین لۆگۆی تر. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٣٩، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاوتان لێ بێ @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: من لەگەڵ پێشنیارەکەتانم، کە لۆگۆیەکی جوان بار بکەن و لێرە ڕای خۆمانی لەسەر بەین. تێبینییەکی بچووکیش، دیارە تاگکردنە ئیش ناکا، چونکە من ئاگاداریم پێ نەگەشتووە و ڕەنگە بەکارھێنەرانی تریش ئاگادار نەبن. پێویستە دووبارە بانگ بکرێنەوە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر سپاس بۆ بەڕێزت، ئێستا بۆ جارێکی تر گشت بەکارھێنەران بانگھێشت دەکەمەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣١، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::ئاگادارکردنەوە: ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] @[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] @[[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و ... . [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣٥، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دەستانخۆش بێ، شتێکی باشە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٤:٠٧، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کارێکی جوانە بەڵام دوو بۆچوونم هەیە لەسەر وێنەی [[:پەڕگە:١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی.png]] یەکەمیان: پردی دەلال کێشەی نییە بەڵام قەڵاکەی پشتی قەڵای کوێیە؟ و دووەم بۆچوون: دەبێت بەکوردی لەسەری بنووسرێت لەسەری، زەحمەت نەبێت هەردووکی بە ژیری دەستکرد دروستکراوە، کە کاری ڕاستی دەچێت بەڵام قەڵاکە ناناسم بۆیە پرسیارم دەربارەی ئەوە هەیە کە ژیری دەستکرد بەکارهاتووە یاخود نا.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٤:١٧، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ئەو پەڕگەیەی باسی دەکەیت ژیریی دەستکرد بەخۆی سازی کرد بەبێ ئەوەی پێی بڵێم پشتەوەکەی چۆن بێت، تەنیا بۆ ئەو پەڕەی ئێرە بەکاری دێنین ئەگەرنا من پێشنیاری گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا بۆ [[:پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia logo for 17th anniversary of establishment.png|ئەو پەڕگەیە]] دەکەم (کە بە یارمەتیی ژیریی دەستکرد ساز کراوە). ھەروەھا ئێوەش دەتوانن پەڕگەی پێشنیارکراوی خۆتان بار بکەن، زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دەستت خۆش بێت شتێکی باشە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٥٧، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] تکایە ھەرچیەک دەکەن با دەستی ژیریی دەستکردی تیا نەبێ، بۆ دەروازە یان جێی تر ئاسایییە ژیریی دەستکرد بێ بەڵام ئەمە دەچێتە سەر لۆگۆی سەرەکی و شتێکی فەرمییە، باشترە بە دەستی دروست بکرێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٠٥، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] من شارەزای سازکردنی وێنە نیم و زۆری لێ نازانم؛ ئەوەش ھەر وەک دەستپێکێک وابوو، ئەگەرنا ھەر کەسی تر شتێکی باشتر بار بکا خۆم دەنگی بەڵێی دەدەمێ. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:١٢، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مەبەستم ئەوەیە ھەر ڕێگە نەدرێ ژیریی دەستکردی تێکەڵ بکرێ، ئەگەر پێشنیاریش کرا. دەنا ڕووی دەمم تەنێ لە ئێوە نەبوو، بۆیە ئێوەم تاگ کرد چون ئەم بەشە ئێوە کردوتانەوە. بژین. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەزانم برا ئاسایییە، تەنیا دەڵێم زۆر باش دەبێ کەسانی تریش بەشدار بن لە بارکردنی لۆگۆکەدا. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دووبارە سڵاو ئەمە پێشنیاری منە ئەم لۆگۆیەم دروستم کردووە و پیشنیاری دەکەم بۆ ساڵیادەکە، بەخوا مردم تا دروستم کرد چونکە نزیکەی ٣ ساڵە وازم لە دیزاین هێناوە بەهۆی پۆلی ١٢ەوە بەڵام کەس ئامادەنەبوو دانەیەک دروستبکات، هیوادارم بەدڵی کۆمەڵگەی ویکیپیدیا بێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:٤١، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:٤١، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] تەواوە زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. ئەگەر ڕای خۆم بڵێم زۆر جوانە کێشەیەکی وای نییە، تەنیا خۆزگە ئەو ١٧ەمین وەکوو ١٧یەمین نووسرابا. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٧، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: وەک بەڕێز ھیڤجا وتی، ١٧ەمین بگۆڕی بۆ ١٧یەمین چاکترە. فۆنتەکەش زۆری کەناڵ و میدیاکان بەکاریدەھێنن، بیگۆڕی بۆ فۆنتێکی سادەتر (کە من [https://fonts.google.com/specimen/Vazirmatn?lang=ckb_Arab&preview.lang=ckb_Arab ئەمە] پێشنیار ئەکەم) باشترێکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٣:٥٦، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ھەر بژی👏 بێکێشەیە، تەنھا وەکوو ئاماژەیان دا «١٧ەمین» بگۆڕدرێت بۆ «١٧ھەمین» یان «١٧یەمین». [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٠:١٤، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] و @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] دەیکەم بە ١٧ هەمین و فۆنتەکەم گۆڕی دەتوانین سەیری بکەن.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٦:١٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] جوانە سپاس، من خۆم لەگەڵ ھی تۆم :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:١٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دەستتان خۆش، زۆر باشە. گەر یەکێک لە توانایدا ھەبێت دیزانێکی جوانی بۆ بکات زۆر باشتریش دەبێت، چوونکە پێوەی دیارە کە ژیریی دەستکردە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٧:٥٨، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::دەستی هەموو لایەک خۆش بێت.. شتێکی زۆر جوانە ئەگەر بۆ مانگێک لۆگۆ بگۆرێن هەروەها ئامادەکردنی چەند چالاکی دیکە بۆ رۆژی ١٢ ئاب. [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ٢٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] پێشتر بۆ گەیشتن بە پەنجا هەزار کارێکى لەو شێوەیە کرا و لۆگۆکەش لە ئەرشیفى رابردوو هەیە سەبارەت بە گۆرین من لاریم نییە. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ٢١:٢٤، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ;ئەنجام == ڕاگەیاندنی پڕۆژەیەکی نوێ: پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا|بڕواننە: [[ویکیپیدیا:پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٤٧، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)}} }} سڵاو لەهەمووان، بۆ مەبەستی گەشەپێدان و دەوڵەمەندکردنی ویکیپیدیای کوردی بە بابەتە وەرگێڕدراوەکان بە شێوازێکی سیستماتیک، پڕۆژەیەکی نوێم بە ناوی '''[[ویکیپیدیا:پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان|پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان]]''' ئامادە کردووە. '''کورتییەک لەسەر پڕۆژەکە:''' لەم پڕۆژەیەدا، بەپێی بابەتە جیاوازەکان خشتەیەک وتار بۆ هەر ئەندامێکی چالاک دادەنرێت. بۆ ئەوەی جۆش و خرۆشی پڕۆژەکە بپارێزرێت، مۆڵەتی هەر خشتەیەک تەنیا '''یەک ڕۆژ (٢٤ کاتژمێر)''' دەبێت. '''مەرجی وەرگرتنی ئەندامان:''' بۆ ئەوەی ڕێگری بکرێت لە وەرگێڕانی ئامێریی بێ کوالیتی و وتارەکان بە شێوازێکی ستاندارد دروست بکرێن، تەنیا ئەو بەکارهێنەرانە وەردەگیرێن کە متمانەپێکراوی ویکیپیدیان و لەلایەن بەڕێوەبەران مافیان پێ دراوە، و دوای تۆمارکردنی ناو، بەڕێوەبەری پڕۆژەکە پێداچوونەوە بە شایستەیی بەکارهێنەرەکەدا دەکات لەو کاتەدا. داوا لە هەموو هاوڕێیانی چالاک و متمانەپێکراو دەکەم کە سەردانی لاپەڕەی پڕۆژەکە بکەن، و لە حاڵەتی ئارەزوومەندبووندا ناوی خۆیان بۆ بەشداریکردن تۆمار بکەن. هیوادارم بتوانین بەم پڕۆژەیە هەنگاوێکی باش بنێین. '''تێبینی''': پڕۆژەکە دەکرێت لەلایەک کەس یان زیاتریش بەڕێوە بچێت بۆ دروستکردنی وتارەکان. دەکرێت یاساکان دەستکاری بکرێن بە وتووێژ. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٨:٣٤، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ===لێدوان=== :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] پرۆژەیەکی جوانە، هیوادارم ژمارەیەکی بەرچاو بەشداریی تێدا بکەن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٠٢، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::ھەروەھا باشترە ناوەکەی بکرێتە ویکیپرۆژە: زنجیرە وتارەکان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٠٨، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: سپاس، ئەم پڕۆژەیە هەوڵ دەدات نووسەرە چالاکەکان کۆبکاتەوە گەر هەبوون. وە ناوەکە بەم شێوەیە دروستە کە نێوان نابێت لەگەڵ وشەی '''زنحیرە''' هەبێت، وەک '''زنجیرەفیلم'''، '''زنجیرەکتێب'''. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:١٤، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ڕاستە قسەکەت، بەڵام باشترە وەک کۆمەڵە وتارەکان بچێتە ژێر ناوی ویکیپرۆژە و لەژێر ناوی ویکیپیدیا بێتە دەرەوە (واتە ببێتە ویکیپرۆژە:زنجیرەوتارەکان). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:١٧، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ببوورە سەرەتا وشەی '''ویکیپرۆژە'''-م نەبینی بوو، بەهەرحاڵ ڕاوێژم لەگەڵ بەڕێوەبەرێک کرد، وتی کێشەش نابێت ئاوا بێت، ڕاستییەکەی خۆشم ئاوام پێ باشترە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٤:٥٣، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٤:٥٣، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر باشە ھەر دوویان دەبن، هەر چۆنت پێ باشە با وا بێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٠٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == بەکارھێنانی ه (/هـ) لە جیاتی ھ == {{atopr |status = ئەنجام |result = بەپێی یەکدەنگی: {{نەکرا}}. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٤٨، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) }} سڵاوتان لێبێت، پێشنیار دەکەم لە ویکیپیدیای "کوردیی سۆرانی" ھەر ئەو "ھاءە عەرەبییە" (ه) بەکاربھێندرێت لە شوێنی (ھ). لە بەشی [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|نووسینی کوردی]]<nowiki/>‌دا، ئاماژە بەوە دراوە کە لێرە ھ لە جیاتی (ه) بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی گرفتی وشەکانی وەک گوناھ لە کاتێکدا ئاماژەش بەوە دراوە کە «ئەم گرفتە ئەوەندە بەرچاو ناکەوێت». بە ڕای من ئەم گرفتە دەتوانرێت بە درێژکرنەوە (تەتویل)ی ھائەکە چارەسەر بکرێت بەم شێوەیە: گوناهـ ، ھیچ پێویست بە پیتی (ھ) ناکات، یان ھەر دەتوانین بڵێین «گوناح». ئەگەر ئێستا کەسێک بێت بۆ ویکیپیدیا، بۆ نموونە بەدوای وتارێکی وەکوو [[ھاودیان]] بگەڕێت، گەر لە گەڕاندا ھاءە عەرەبییەکە (ه) بەکاربێنێت ناتوانێت وتارەکە بدۆزێتەوە، لە کاتێکدا کە ٪٩٩٬٩ی کورد کیبۆردێکی ئاساییی کوردی بەکاردێنن کە ئەم جۆرەی ھاءـەی (ھ) تێدا نییە، کەس ھەر بە خەیاڵی (ھ)ـیشدا نایەت. وە شتەکە وێڕای ئەوەی بێمانایە، زۆر بێزارکەریشە لە کاتی وەرگێڕان و دەستکاریکردنی وتارەکان. دەبێت دانەبەدانە (ه) بگۆڕیت بۆ (ھ)، گەر لەمەشیان بگەڕێین، لە بەشی سەرچاوەکاندا ئەمە ھەر زۆر ئیزعاجترە. من زیاتر لە خەمی نموونەی گەڕانەکەدام کە ئەگەر ھەر کەسێک بەدوای وتارێک بگەڕێت (ھ)ی تێدا بێت، ناتوانێت بە (ه) بیدۆزێتەوە. سەبارەت بە وشە «کورمانجییەکان»، من ھەرگیز نەمزانیوە لە سۆرانیدا وشەکانی پێشانگەھ، خوێندنگەھ، یان تۆمارگەھ بەو شێوەیە دەرببڕدرێت. ھەر دەڵێین پێشانگا و خوێندنگە و تۆمارگە. ئەوە ھەر گرفت نییە! نازانم گەر ھیچ ھۆکارێکی تر ھەبێت بۆ بەکارھێنانی (ھ) یان بەکارنەھێنانی (ه)!؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٥٤، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]: سڵاو، هۆکار زۆرە کە ئەمە ئەستەمە! یەکێکیان ئەوەیە کە دەبێت هەموو ناوەکان چارەسەر بکرێن دوای بڕیاردان. دووەمیان ئەوەیە؛ ویکیپیدیا شوێنێکی ئەکادیمییە و پێویستە وشەکان ئەکادیمی بێت (وەک پیتی ھ)، هەربۆیە جوان نییە لەنێو وتارێکدا لەجیاتی وشەی '''نھێنی''' خوێنەر وشەی '''نهێنی''' ببینێت! ئەمە تەنیا ڕای منە و هەروەها '''دژی''' ئەوەم بکرێت، بەکارهێنەرانی تریش دەتوانن ڕای خۆیان بڵێن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢٢:١٨، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] بەکارھێنانی تەتویل یان [[درێژکردنەوە]] زیاتر نووسینی عەرەبی و فارسی پشتی پێ دەبەستن، کوردی ئەمەی نییە و پێویستیشی نییە؛ ھەر کوردێکیش کە بەکاری ھێناوە (نووسەر یان...) لاسایی فارسی و عەرەبی کردوەتەوە. نووسینی ھ لەبری ه ھیچ کێشەی نییە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:٤٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] من وەکوو خۆشم ھیچ کێشەیەکم نییە لەگەڵ بەکارھێنانی (ھ)ـدا. کێشەی گۆڕینی (ه) بۆ (ھ)یش لە وتارەکاندا ھەرچۆنێک بێت کێشەیەکی ئەوەندە گەورە نییە. بەڵام ھەروەک گوتم، لە کاتی گەڕاندا کێشەی ھەیە، وا دەکات وتارەکان نەدۆزرێنەوە و ئیدی بێسوود بن، من تەنھا خەمی ئەوەمە. ::ئەمە وەکوو کێشەی پیتی کافیش نییە (ك)، کە ھەموومان دەزانین پیتی (ک) تایبەتە بە کوردی و (ك)یش تایبەت بە عەرەبی. وە لە ئێستادا زۆربەی زۆری کیبۆردەکان ھەر (ک) بەکاردێنن، ھیچ کێشەیەکی نابێت. بەڵام پیتی (ھ) تەنھا لە کۆتاییدا بەدەردەکەوێت، ئەویش چەند وشەیەک کە دەتوانرێ لە جیاتیی هـ بەکاربێ وەکوو گوناهـ یان فیقهـ. کە وایە بۆ ھەموو وشەکانی تر تێکبچن... [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٨:٣٢، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]: گەر ئەم کارە بکەین، ئەوا هەڵەیەکی کوشندەیە، چونکە ژیرییە دەستکردەکان لەرێگەی ویکیپیدیاوە کوردی فێر دەبن و با فێری پیتی ه نەبن ئەوەندە وەک لە پیتی ھ ). '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٨:٣٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::پێشتریش ئەو باسە کرابوو لەسەر پەسەندکردنی ھ (شوێنەکەم بیر نەماوە)، ھەر وەک ئەوەی لە سەرەوە باسیان کرد و چەند ھۆکارێکی تر، من پێم باشە لە ئێستادا ھەر ھ بەکاربێنین لە جیاتی ه. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣٢، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == زیادکردن و لابردنی داڕێژەی کۆلکە بە بۆت == {{atopg |status = ئەنجام |result = {{کرا|بەپێی [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|یەکدەنگی]] تاگی [[ویکیپیدیا:کۆلکە|کۆلکە]] لە ڕێگەی بۆتەوە بۆ ئەو وتارانەی کە ژێر ٣،٠٠٠ بایتن زیاد دەکرێت و ھەروەھا لەسەر ئەوانەی کە سەرووی ٣،٠٠٠ بایتن لادەبردرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)}} }} سڵاو بۆ بەکارهێنەرانی ویکیپیدیای کوردی. لەسەر داواکاریی بەڕێز @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ئەو ڕاپرسییەم نووسی؛ دەمانەوێ بە بۆت (جارێ دیار نییە بۆتی من یان هی یەکی تر) تاگی کۆلکە لەسەر وتارەکان دانێین و یان لایان بەرین! بۆ ئەو کارەش پێویستە قەبارەیەک وەک سنووری کۆلکەبوون و نەبوون دیاری بکەین. هەندێک دەیانوت ٣٠٠٠ بایت کەمتر کۆلکەیە و زیاترەکەی لە کۆلکە دێتە دەرەوە. پێویستە ئەوەشتان پێ بڵێم کە بە هیچ شێوەیەک داڕێژە و سەرچاوە و بابەتی تر وەک قەبارە هەژمار ناکەین؛ بۆ نموونە ئەگەر ٣٠٠٠ بایت پەسەند بکەین ئەوە هەر دەقەکە هەژمار دەکەین؛ ئەگەر کەمتر بوو کۆلکەیە و ئەگەر زیاتر بوو لە کۆلکە دێتە دەرەوە. ئێستا ئێوە تەنیا بۆچوونی خۆتان سەبارەت بەو قەبارەیە بڵێن کە چەندە بێ باشە و ئەگەریش باسێکی تەکنیکیتان هەیە فەرموون. زۆر سپاس بۆ هەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٣٣، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :'''بانگھێشت:''' :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] @[[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] و ھتد. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٥٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕایڤمن ئەو ٣٠٠٠ بایتە زیاد بکرێت بۆ ٥٠٠٠ چونکە ئەوەندەی ئاگادار بم هەر شەرچاوەکان خۆی ٧٠٠ بایت دەبات یەکی جا ئەوە بۆکسی بۆ دابنێیت لەوانەیە بایتی بۆکسەکە ٥٠٠-٩٠٠ بێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٢:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] قسەکەت ڕاستە، بەڵام ئێمە هەر دەقەکان هەژمار دەکەین، سەیرێکی [[بەکارھێنەر:Hivja/ڕەشنووس|ئەو نموونەیە]] بکە، ئێستا ئەگەر سەرچاوە و [[]] و یان داڕێژە و هەر شتێکی تری بۆ زیاد بکەی ئێمە هەر نووسینی کۆتای دەقەکان (ئەوی دەردەکەوێ) ھەژمار دەکەین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::دە بەو شێوەیە بێت ٠٣٠٠ بێ عەیبە، بەڕای من کەم نەکرێتەوە چونکە خۆ دەبێت وتارەکانی ویکیپیدیا هەرکەسێک سەردانمان بکات بە تۆزێک زانیارییەوە بینێرینەوە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٠٣، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] بۆ ئەم بابەتە ئەبێت حسابى خشتە و سەرچاوە و بۆکسەکان و چەندین بابەت دیکەش بکرێت [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ١٤:٢٩، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] تەواوە، ئەگەر مەبەستت ئەوانە و هەر شتێکی تر بێجگە لە دەقی کۆتایی بێ، ئەو هیچ کامیان (بێجگە لە دەقە کۆتایییەکە) وەک قەبارە هەژمار ناکەین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::٣٠٠٠ بایت گونجاوە. کە تەنھا دەق ھەژمێر دەکرێت، ٥٠٠٠ بایت زۆرە، وە ١٠٠٠ بایتیش کەمە. بۆیە ٣٠٠٠ بایتەکە باشە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٥:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::بە تەواوی لەگەڵ دیاریکردنی ٣٠٠٠ بایت بۆ ناوەڕۆکی وتار هاوڕام، بۆ ئەوەی لە کۆڵکە دەرچێت. دەستی هەموو لایەک خۆش بێت. [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ١٣:٠٥، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :هەندێ وتار هەر ئەوەندەیە توانای ئەوەمان نییە قەبارەی زیاد بکەین، ئەبێ هەش بێت. لەبەرئەوە ٣٠٠٠ زۆرە. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو لە تۆش [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، پێشنیارەکەت زۆر جوانە، و پێشم باشە جێبەجێ بکرێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دەبێت ئەوە بڵێم کە ئەم تاگە بۆ هەموو وتارێک دروست نییە، مەسەلەن هەندێک وتار هەیە وەکو گوندێکی بچووک یان قوتابخانەیەک، ئەمانە خۆیان سەرچاوە لەسەریان کەمە، لەو حاڵەتەدا ناتوانین وتارەکە لەوە زیاتر فراوان بکەین. :خاڵێکی تر ئەوەیە لە هەندێک وتار، بۆ نموونە ئەوانەی لەسەر ژیاننامەی کەسایەتییەکن یان شوێنێکن دەبینی لە پێشەکییەکەیان هەندێک زانیاری نووسراوە، کە دەچی سەیری بەشەکانی خوارەوە وەکو ''ژیاننامە'' یان ''مێژوو'' دەکەیت، دەبینیت ڕێک کۆپی-پەیستی پێشەکییەکەیە، بەبێ گۆڕانکاری لە شێوازی داڕشتنیان، ئەمەش وا دەکات وتارەکە بایتی زیاتر بێت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٢:٠٢، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] سڵاو بۆ ئێوە و سپاس بۆ بەشداریکردنتان. تکایە سەرەتا سەیری [[بەکارھێنەر:Hivja/ڕەشنووس|ئەو نموونەیە]] بکەن، قەبارەکەی ٣،٢٠٠ بایتە، ئەگەر ئەوەندە بێ کۆلکە ھەژمار ناکرێ. دواتریش پێوستە بزانین کە وتارێک ئەگەر تاگی کۆلکەی لەسەر بێ هیچ بەو مانایە نییە وتارێکی بێ کەڵک یان خراپە! بەڵکوو دەتوانین لە داهاتوودا پەرەیان پێ بدەین و کاریان لەسەر بکەین. تەنانەت ئەگەر زانیاریشی کەم بەردەست بێ وەک وتاری گوندێک، ئەوە تاگی کۆلکەی لەسەر بێ باشترە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٤، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: پێشتر لێرە [[ویکیپیدیا:قەبارەی وتار|قەبارەی وتار]] دیاریکراوە، کەمتر لە '''١٠٠٠ بایت''' بە کۆلکە دانراوە و بەپێی وشە لە '''٣٥٠ وشە''' کەمتر کۆلکەیە. بە ڕای من، وەک خۆشت ئاماژەت پێ کرد، تاگی کۆلکە کێشەیەک بۆ وتارەکە دروست ناکا. ئەتوانی بە بۆتەکەی خۆت بیکەی، بەس بۆ بۆتەکە و سکریپتەکەی، ھەنێ کاری ئەوێ. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٣:٠٩، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ڕاستییەکەی هەزار بایت هەر زۆر کەمە، سەیری نموونەکەم بکە، ئەوەندە هەر هیچ نییە جا بێت و کەمتر بێ و وەک کۆلکەی هەژمار نەکەین! بەو پێیە وتاری کۆلکەمان هەر نابن، ئەو سێ هەزار بایتە زۆر باشە (وەک نموونەکە). بۆ بۆتەکەش نازانم چۆن بیکەین، بەڵام لەوە دڵنیام کە لە من و تۆ و ساکوورابۆت دەبێ یەکمان بیکات، کەسی تر نییە:) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٠٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::: شتێک باشە بەڵام بۆ گوندەکانی کوردستان یان هەندێک بابەت دەقی زیاتر بەردەست نییە بۆیە بەڕای من بۆ هەندێکیان سەرچاوە و خشتە و هەموو شتەکان بچنە ناو حیسابەکە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٩:٢٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: ئاخر بەسەر ھەموو وتارێ جێبەجێ ناکرێ. ئەمێنێتەوە سەر ئەو کاتەی کە سکریپتێ دروست ئەکەی، ئەبێ چەن مەرجێکی تیایە بۆ قەبارەی وتارەکان دانێی، وەک کەی تاگی کۆلکەکە دانێ و کەی لایبا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢٠:٣٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) سەلام {{وب|Hivja}}. ئەوە شتێکی زۆر باشە بەڕێز، بەڵام دەبێ چەندانە شتی ڕەچاو بگری، بەعزە وتارێک هەنە وەکوو گوندەکانی کوردستان، جوورە ئاژەڵانێک، شەقامەکان و جوورە فڕۆکە و ماشێنەکان کە ئەوەندەی شتی لەبارەی دا نووسراوە بێ حیساب کردنی سەرچاوە و تاگ و شتی ناگەنە ۳۰۰۰ بایتی، لەبارەی یاساشەوە کۆلکە نینە ([[ویکیپیدیا:قەبارەی وتار]])، چ ڕایەکت بۆ وەی؟ [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢١:٥٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سڵاو، ڕای من ئەوەیە هەر وتارێک [[بەکارھێنەر:Hivja/ڕەشنووس|ئەوەندە]] کەمتر بێ کۆلکەیە، دە ئاخر من خۆم ئەتوانم لەو سێ دەقـە زیاتر لەبارەی گەڕەکی خۆماندا بنووسم جا چ بگا بە گوند و شت. تکایە سەیری ئەو بەستەرەم بکەن، ٣ هەزار بایت هەر هیچ نییە، بەتایبەتی بۆ فۆنتی ئێمە کە قەبارەیەکی زۆر دەگرێت، دواتریش زۆربەی ئەو وتارانەی ئێوە (وەک گوندەکانی کوردستان) باسی دەکەن ئەوە پێشتر تاگی کۆلکەیان لێ دراوە! پێویست ناکا ئێمە هیچ بکەین. زیاتر ئەو پڕۆژەیە بۆ لابردنی کۆلکەکانە (هەڵبەت دانانی تاگی کۆلکەش دەگرێتەوە بە ئاستێکی کەمتر). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤٣، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ئەو بوارە تەکنیکییە گرینگە، بەڵام پێویستە دواتر قسە و کاری لەسەر بکەین (بەتایبەتی دوای ئەوەی پڵەسمان لە ئەی ئایدا بۆ چالاک کرا). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤٤، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::لە ئێستادا گرنگترین شت ئەوەیە کۆمەڵگای ویکییەکەمان بگەنە یەکدەنگی و ئەنجامێک بۆ ئەو باسە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] سکرێپتەکە ئامادەیە و بۆ ھێڤجام ناردووە، ھەرخۆی پێشووتر ساکورا بۆت تاگی کۆلکەی لەسەر چەندین وتار لابردووە کە چیتر کۆلکە نەمان و پرسی کۆمەڵگای نەویستووە چونکە شتێکی ئاشکرای جێبەجێ کردووە، بەڵام تاگدانان لە وتارەکان پرسی کۆمەڵگای ئەوێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٠:٠٨، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::هەر بژی ساکوورابۆت، هەر ئەو دەتوانێ ئەو کارە بکاتەوە :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:١٠، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) بەڕێزان بابەتی ٣ هەزار بایت و «کۆلکە» با باشتر ڕوون بێتەوە: هەندێکتان گلەییتان کردییە کە ٣ هەزار بایت زۆرە، بەڵام خۆی ستاندارە، و وتارەکە مامناوەند دەردەخات. و وتاری گوندەکان یان بابەتگەلێک لەسەر کوردستان کە خۆی کۆلکەیە و داڕێژەی کۆلکەی بۆ دادەنرێت ئەمە خۆی بۆ زانین و باشترکردنی وتارەکەیە و تا فراوان بکرێتن. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٠:٤٥، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :گریمان ئەگەر ٣٠٠٠ بایتمان بۆ بۆتەکە دانا، تووشی گرفت دەبین، ئەمەش لەبەر بڕی دیاریکراو نییە، بەڵکو لە بۆتەکەیە، چونکە ئەگەر بۆتەکە هیچ ژیرییەکی تێدا نەبێت لە مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو وتارانەی کە زانیارییان سنووردارە و سەرچاوەیان کەمە، ئەوا دەبێتە شەڕی دەستی بەکارهێنەر و بۆتەکە، ئەویش لەبەرئەوەی هەر کاتێک تاگەکە لادەبەیت، بۆتەکە دووبارە دایدەنێتەوە، بۆیە لەم حاڵەتەدا چارەسەر ئەوەیە داڕێژەیەک یان پۆلێک لە وتارەکە دابنێین و بۆتەکەی پێ ڕابهێنین، کە هەر کاتێک ئەو داڕێژە یان پۆلەی بینی، ڕاستەوخۆ با واز لە دانانی تاگی کۆلکە بهێنێت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٠:٥٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] تۆ مەبەستت لە داڕێژەی {{دا|nobots}}ـدایە ئەتوانین وابکەین بەڵام زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە وەک تاگ لێدان نییە و زیان بە وتارەکە ناگەیەنێت و ئەسڵەن بەکارھێنەران ھاندەدات تا زانیاری زیاتری زیاد بکەنە سەر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٥٥، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]]، ھەر وتارێک چ بابەتێک بێت کورت بێت دەبێت داڕێژەی کۆلکەی ھەبێت تا یەکێک فراوانی بکات، بۆ نموونە کۆلکەی وتارەکانی شاعیرەکانی کوردستان یان کۆلکەی شارەکانی کوردستان ھتد... بوونی کۆلکە لە وتارێک کە خوار ٣ ھەزار بایتە باشترە هەبێت چونکە شتێکی زەق نییە بەڵکو بەرچاو ڕوونیشە، وتارێک تۆ نوسیبێتت و کورت بێت ڕەنگە بەهۆی داڕێژەی کۆلکەوە یەکێک فراوانی بکات. و چ کاتێک وتارەکە ناوەڕۆکەکەی بووە سەروو ٣ هەزار بایت ئەوا خۆی داڕێژەی کۆلکەکە لادەبات و پێویست ناکات کەس خۆی ماندوو بکات. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٣:٣٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] دەستخۆش، قسەکەت دروستە، تاگی کۆلکە هیچ کێشەیەکی نییە و زۆریش باشە بۆ ئەوەی بەکارهێنەرەکان هان بدات زانیاری زیاد بکەن، یەک لەوانە خۆم کە وتارەکانی چەند ساڵ پێش ئێستای خۆم دەبینم، زۆربەیان لەسەر شاعیرەکان بوو، هێشتا کۆلکەن. منیش مەبەستم تەنها ئەوە بوو کە ڕێگەیەک هەبێت بۆ ئەوەی بۆتەکە کاتێک بەکارھێنەرێک بە دەستی خۆی تاگەکەی لادەبات، بۆتەکە بە زۆر نێت دایبنێتەوە. :بەکورتی، ئەگەر سوود لە داڕێژەی nobots یان ڕێسایەکی لەو شێوەیە وەربگرین، بۆتەکە کارەکانی خۆی بۆ هەموو وتارە کورتەکان دەکات، بەڵام بۆ ئەو حاڵەتە تایبەتانەی کە نووسەرەکە دەیەوێت لایببات، بۆتەکە وازی لێ دێنێت. بەم شێوەیە هەم وتارەکان پۆلین دەکرێن و هەم کێشەکەش دروست نابێت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٢:١٦، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::ئەمەش دەکرێت : ) بەڵام خۆ گشت بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا نازانن داڕێژەی {{دا|nobots}} دابنێن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٣٩، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] دێی وتارەکە فراوان بکەن و بیبەنە سەرووی سێ هەزار بایت با دواتر لەگەڵ بۆتەکە تووشی شەڕ نەبن :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٢٤، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] هیچ کێشە نییە، ئەگەر پرسیان ئەو کاتە وەڵامیان دەدەینەوە و تێیان دەگەیەنین کە پێویستە چی بکەن، ئەگەریش نەیانپرسی ئەوا هیچ. ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ئا بەڵێ، بەپێی مەجال ئینشەڵڵا. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٢:٥٠، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == ساکورا بۆت: چاککردنەوەی کێشەی ڕووکاری ویکیپیدیا == سڵاو، ھیوادارم ھەمووتان تەندرووست بن، بەکورتی دەیڵێم و زۆر درێژەی پێنادەم، بۆتەکەم ماوەیەکە ڕووکاری ویکیپیدیا چاککدەکات، لە ئێستادا [[تایبەت:LintErrors|سێ سەد ھەزار ھەڵەی]] ڕووکارمان ھەیە کە ھەموویان ھەڵەی بچووکن، لە ئێستادا تەنھا لەژێر بۆشایی ناوی وتار دەیکات و کێشەی درووستنەکردووە و ئەتوانن [https://w.wiki/T3oT سەیری بەشدارییەکانی بکەن] سەیری ئەو دەستکارییانە بکەن کە نووسراوە "بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا". '''ھۆکاری ئەوەی ئەو داواکارییەم کردۆتەوە''' ئێستا پێویستم بە ڕێگەپێدانی ئێوە ھەیە بۆ ئەوەی بۆتەکەم بتوانێت بۆشایی ناوی لێدوانی بەکارھێنەر + بەکارھێنەر + پەڕەی پڕۆژە + [[ویکیپیدیا:بۆشایی ناو|یارمەتی]]، پۆل، پەڕگە، داڕێژە دەستکاری بکات و ھەڵەکان چاک بکات. '''بۆ بەرچاوڕوونی''': بۆتەکەم سوود [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Extension:Linter لەم زیادکراوەی میدیاویکی وەردەگرێت] بۆ ئەوەی کارەکانی بکات لەگەڵ ھەندێک دەستکاری. :'''بانگھێشت:''' :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] @[[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٣٢، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) === {{پشتگیری}} === * {{لەگەڵ}}. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٨:١٩، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}}؛ مادام پێت وایە ھیچ ھەڵەیەک ڕوو نادات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٤٨، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دوای سەیرکردنی ئامارەکانی بۆتەکە، لەگەڵتم ئەگەر دڵنیایت لەم کارەت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٧:٣٤، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٦:١٦، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٦:٥٠، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ١١:٠٤، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ١٢:٣٨، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === === لێدوانەکان === {{زۆر سوپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٣٢، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سەلام. ئەمن لە شتێکی حاڵی نەبوومە، هەڵەی ڕووکار یانی چی؟ ئەو کۆدەی زیادی دەکا چ سوودێکی هەیە؟ چاوم لە دەستکاریەکانی ساکورابۆتی کرد ئەو وتارانەی بە حیساب هەڵەکانی ڕووکاری چاکردوون، پێش دەستکاریەکەی، وتارەکە هیچ هەڵەیێکی نەبۆ، [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%AF%D8%A7%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA&diff=next&oldid=1548212 لێرەش] ئەگە چاو لێکەن پێموابێ خراپکاری کردۆ، دوای دەستکاریەکەی نووسراوەی وێنەکەی شاردۆتەوە. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٨:٣٢، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]: بۆ چاککردنی پەڕەی بەکارھێنەر و داڕێژەکە پێویستە وریاتر بی. بۆ داڕێژەکە بە تایبەت، ھەڵەیەی بچووکی تیایە دروست بێ ئەبێتە ھۆی تێکچوونی زۆر وتار. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢١:٠٩، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] کاک سینا خراپکاری نییە، ھەرخۆی ھیچی لێ نەگۆڕیوە تا خراپکاری بکات تەنھا کۆدی HTMLی کردووە بە کۆدی میدیاویکی! ئەمەشی کە دەقی نووسینەکەی شاردۆتەوە سەیری دەکەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٥٨، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ھەموو ئەم پەڕانەشم گەڕاندەوە کە بۆتەکە بەھۆی گۆڕینی کۆدەوە Captionی وێنەکانی شاردبۆوە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٣:٤٧، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) b1f9stubmk820bkm5m5x88lfr76jxml 3 119803 1617771 536360 2026-08-06T06:03:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617771 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەرۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لە سەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[ویکیپیدیای کوردی|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] ویکیپیدیای کوردیی زازاکی | ئەزموونی ویکیپیدیای کوردیی باشووری |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەتی تۆیە و دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت، '''[[تایبەت:لێدوانەکانم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٦:٥١، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:پلەیستەیشن]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|48px|]] پەڕەی [[:پلەیستەیشن]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە&#32;لەبەر ئەم کێشانە: <blockquote>دووبارەی [[پلەی ستەیشن]]ە</blockquote> ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، پەڕەکان لەوانەیە بسڕدرێنەوە [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بووەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{دا|سڕینەوەی پێشنیارکراو}} لە دەستپێکی وتارەکە، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە بدە لە کورتەی دەستکارییەکەدا یان لە پەڕەی وتووێژی پەڕەکە کە بۆچی نابێت وتارەکە بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشەیە بکە کە ڕوون کراوەتەوە. دەتوانیت {{دا|ڕاوەستان}} بەکاربھێنیت لە ژێر داڕێژەی سڕینەوە بۆ ئاگادارکردنەوەی بەکارھێنەرانی تر کە دەبێت سڕینەوە وتووێژی لەسەر بکرێت. بەھەرحاڵ، ئەگەر ئەم وتارە بەر یەکێک لە [[وپ:پسخ|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]] کەوت، لەوانەیە بسڕدرێتەوە بەھەرحاڵ. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١١:٠٧، ٢٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) evayp4cyentxp50yi1xuccqir8ky02h 0 121090 1617362 1616904 2026-08-05T12:13:45Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617362 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = شەھریار جەمشیدی | وێنە = Shahriyar_Jamshidi_at_Ontario_Contact_2016.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{ساڵی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٧١}} | شوێنی لەدایکبوون = کرماشان | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = مۆسیقار | ساڵانی چالاکی = ١٩٩٠- ئیستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناوبانگ = کەمانجەژەن و ئاوازدانەر | کارە دیارەکان = گوڵی زەرد، کەمانچلو | شێواز = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بزاڤ = | بەرانبەرەکان = | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ = [https://shahriyarjamshidi.com/ ماڵپەری فەرمی] | پەراوێزەکان =}} '''شەھریار جەمشیدی''' یان '''شاریار جەمشیدی''' (لەدایکبووی ١٩٧١ لە [[کرماشان]]) مۆسیقار و ژەنیاری [[کەمانچە]]ی کوردە. لە ساڵی ١٩٧١دا لە شاری [[کرماشان]]، رۆژهەڵاتی کوردستان لەدایکبووە. لەگەڵ چەندین گرووپی [[مۆسیقای کوردی]] کاری کردووە و خۆی [[گرووپی دیلان]]ی دامەزراندوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = شەهریار جەمشیدی؛ تاقم: ژیونامە؛ زڤانوو بابەتی | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=200902261703151434&lng=5 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی ئازاری ٢٠٢٢| بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی کوردیپێدیا | نووسەر = هاوڕێ باخەوان |زمان = کوردی}}</ref> == ژیان == لە شاری [[کرماشان]]دا لەدایکبووە. لە ساڵی ١٩٩٧دا پلەی [[کارناسی]]ی لە بەشی مۆسیقای [[زانکۆ ھونەری تاران]] وەرگرتووە. لەوێ لە زانستی مامۆستایانێک وەکوو [[ھووشەنگ کامکار]]، شەریف لوتفی و تەقی بینش و ھتد کەڵکی وەرگرتووە. دوای ئەوە لە لای [[ئەردەشیر کامکار]] و ھادی مونتەزیری مەشقی [[کەمانچە]]ی کردووە. ھەروەھا ھونەرمەندی بەناوبانگی کورد [[موجتەبا میرزادە]] کاریگەرییەکی زۆری لە سەر ڕوانگەی ھونەریی شەھریار جەمشیدی بووە. == چالاکیی ھونەری == [[پەڕگە:Shahriyar Jamshidi with Kamanche.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی شاریار جەمشیدی لە کاتی کەمانچە ژەندندا]] === گرووپەکان === شەھریار جەمشیدی لەگەڵ ئەم گرووپانەدا کاری کردووە: * چکاد * [[گرووپی دیلان|دیلان]]: گرووپی دیلانی لە ساڵی ٢٠٠٣دا بە ناو و یادی ھونەرمەند [[قادر دیلان]]ەوە دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ماڵپەڕی تیپی دیلان | ناونیشان = http://dilanmusic.org/about/dilan-ensemble/ | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20181221140102/http://dilanmusic.org/about/dilan-ensemble/ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * [[گرووپی کەمانچلو|کەمانچلو]]: گرووپی کەمانچلو لە ساڵی ٢٠١٣ دا بە ھاوکاری ڕافایل وەینرۆس براون و شاریار جەمشیدی لە ولاتی [[کەنەدا]] دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماڵپەڕی گروپی کەمانچلو | ناونیشان = http://kamancello.com/home/about | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی کەمانچلو | زمان = ئێنگیزی | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی نیسانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20180422045905/http://kamancello.com/home/about/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ڕافایل وەینرۆس براون | ناونیشان = http://kamancello.com/home/raphael-weinroth-browne/ | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی گرووپی کەمانچلو | زمان = ئێنگلیزی | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی نیسانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20180422045942/http://kamancello.com/home/raphael-weinroth-browne/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئەلبۆمەکان === * ئەڵوەناتی: ئەم ئەلبۆمە بەشێک لە مەقاماتی ناوچەی گەرمیان و ڕوباری ئەڵونە بە دەنگی ھونەرمەندی نەمڕ [[یەدوڵڵا ڕەحمانی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ماڵپەڕی سیدی بەی بی | ناونیشان = http://www.cdbaby.com/cd/shahriyarjamshidi2 | ڕێکەوتی سەردان = ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20161018230051/http://www.cdbaby.com/cd/shahriyarjamshidi2 | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٤ دا لە شاری تاران تۆمار کراوە. * دەنگی کوێستان (٢٠٠٧).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Call of The Mountains | ناونیشان = https://shahriyarjamshidi.com/album/call-of-the-mountains/|ڕێکەوتی سەردان= ١٦ی ئازاری ٢٠٢٢| بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی شەهریار جەمشیدی |زمان = ئێنگلیزی}}</ref> * [[گوڵی زەرد]]: ئەم ئەلبۆمە پێشکەش کراوە بە خەڵکی شاری [[کۆبانی]](٢٠١٤).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گل زردی برای کوبانی | ناونیشان = https://www.radiozamaneh.com/190862/ |ڕێکەوتی سەردان= ١٦ی ئازاری ٢٠٢٢| بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی رادیۆ زەمانە | نووسەر = پانتەئا بەهرامی |زمان = فارسی}}</ref> * [[کەمانچلو (ئەلبۆم)|کەمانچلو]]:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =بەندکەمپ؛ ئەلبۆمی کەمانچلو | ناونیشان = https://kamancello.bandcamp.com}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٧ دا لە کەنەدا تۆمار کراوە. * [[لایلایەکانی کۆچەرێک]]: بەرھەمی تاکەژەنی کەمانچە، پەیوەندی بە مووزیکی ڕەسەنی کوردی ھەیە و بە شێوازی تاکەژەنی تۆمار کراوە (٢٠١٨).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کەمەنچە، شەهریار جەمشیدی؛لایلایەکانی کۆچەرێک | ناونیشان = https://blasttoronto.com/shahriyar-jamshidi-kamanche-the-lullaby-of-a-nomad/ |ڕێکەوتی سەردان= ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨| بڵاوکەرەوە = بڵاست تورونتۆ |زمان = ئێنگلیزی}}</ref> * وڵاتی خۆرنشینی منە ڕۆژئاڤا، داهاتی ئەم ئەلبؤمە بۆ ژنانی و کچانی ئازارچەشتوی ئیزەدی شینگال تەرخان کراوە (٢٠٢٠).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | نووسەر = پۆلیتیکی ئازاد | سەردێڕ = Welatê min ê lê roj diçe ava | newspaper = Yeni Ozgur Politika | ڕێکەوت = ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ | ناونیشان = https://kurmanci.ozgurpolitika.com/nuceya-welate-min-e-le-roj-dice-ava-1260/ | ڕێکەوتی سەردان = ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20200727144816/https://kurmanci.ozgurpolitika.com/nuceya-welate-min-e-le-roj-dice-ava-1260/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * سیبەرەکان، بەرھەمی سێیەمی تیپی کەمانچلۆ (٢٠٢٠). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20171201081131/http://shahriyarjamshidi.com/ ماڵپەڕی فەرمیی شاریار جەمشیدی] * [https://www.youtube.com/watch?time_continue=83&v=Z7O7f_Y3pHg نموونەیەک لە کاری جەمشیدی لەگەڵ ڕافایل وەینرۆس براوندا] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقای کوردی}} [[پۆل:خەڵکی کرماشان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژەنیارانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] 1hr7ktcr2hn8v2qlm996e73cxwtu8fv 0 121665 1617833 1483855 2026-08-06T10:40:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1617833 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی پاوانی ئاست-سەر | name = .de | background = #CCF | image = | introduced = ١٩٨٦ | type = [[پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات]] | status = چالاک | registry = [[DENIC]] | sponsor = [[DENIC|DENIC eG]] | intendeduse = ماڵپەڕە پەیوەندیدارەکانی {{DEU}} | actualuse = زۆر باوە لە ئەڵمانیا | registereddomains = ١٦٫٠٥٦٫٠٤٣ | dateregistereddomains = شوباتی ٢٠١٦ | refregistereddomains =<ref name="denic-stats">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=[[DENIC]]|ناونیشان=https://www.denic.de/en/know-how/statistics/international-domain-statistics/|سەردێڕ=Comparison of international Domain Numbers|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170707193926/https://www.denic.de/en/know-how/statistics/international-domain-statistics/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | restrictions = | structure = | document = | disputepolicy = [http://www.denic.de/en/domains/dispute.html DISPUTE-Entries] | website = [http://www.denic.de/en/ denic.de] | dnssec = yes }} '''{{چڕ}}.de''' دۆمەینێکی ئەلکترۆنییە بۆ ئەو ماڵپەڕانەیە کە پەیوەندییان بە کۆماری فیدڕاڵی [[ئەڵمانیا]]وە ھەیە و لە ساڵی ١٩٨٦ کەوتەکار. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [[:en:.de|ویکیپیدیای ئینگلیزی؛de]] {{پۆلی کۆمنز}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|ئەڵمانیا}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا]] iz50ym54835pnkzyxibpr1akf9tfwij 0 121666 1617821 1483835 2026-08-06T10:36:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە) 1617821 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی پاوانی ئاست-سەر | name=.ca | background=#CCF | image= | introduced=١٩٨٧ | type=[[پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات]] | status=چالاک | registry=[[دەستەی توماری ئینتەرنێتی کەنەدی]] | sponsor=[[حکومەتی کەنەدا]] | intendeduse=ماڵپەڕە پەیوەندیدارەکانی <br />{{flag|Canada}}| | actualuse= | registereddomains=زیاتر لە ٢.٣ ملیۆن | dateregistereddomains=چارەکی کۆتایی ٢٠١٥ | refregistereddomains=<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = Canadian Internet Registration Authority Factbook 2015 |ناونیشان = http://cira.ca/factbook/current/ca-performance.html |ڕێکەوتی سەردان = ٣ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20150322125508/http://cira.ca/factbook/current/ca-performance.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئازاری ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150322125508/http://cira.ca/factbook/current/ca-performance.html |date=٢٢ی ئازاری ٢٠١٥ }}</ref> | restrictions= | structure= | document=[http://www.cira.ca/policies/ بەڵگەنامە فەرمیەکانی CIRA] | disputepolicy=[https://cira.ca/legal-policy-compliance/cdrp-process-and-decisions سیاسەتەکانی ناوی پاوانی CIRA] | website=[http://www.cira.ca/ CIRA] | dnssec = yes<ref name=dnssec>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://cira.ca/content/dnssec-securing-domain-name-system|سەردێڕ=DNSSEC: Securing the domain name system|بڵاوکەرەوە=[[Canadian Internet Registration Authority]]|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151117025355/http://cira.ca/content/dnssec-securing-domain-name-system|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117025355/http://cira.ca/content/dnssec-securing-domain-name-system |date=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ }}</ref> }} (ca.)، دۆمەینێکی ئەلکترۆنییە بۆ ئەو ماڵپەڕانەیە کە پەیوەندییان بە وڵاتی [[کەنەدا]]ـیەوە ھەیە و لەساڵی ١٩٨٧ کەوتەکار. == سەرچاوەکان == *[https://en.wikipedia.org/wiki/.ca ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ .ca] ----- {{پەراوێزەکان}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|کەنەدا}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا]] i5dea9ughn9y89azvxpbhis9h7qyybl 3 129336 1617512 665942 2026-08-05T18:02:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617512 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەتی تۆیە و دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت، '''[[تایبەت:لێدوانەکانم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٣، ٢٠ی ئابی ٢٠١٦ (UTC) == ناستاندارد == == تەختەکلیل == سڵاو {{و|Mhammad hashm}} بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا! سوپاس بۆ بەشدارییەکانت، بەڵام [[تەختەکلیلی کۆمپیوتەر|تەختەکلیل]]ەکەت کێشەی ھەیە و [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|ناستانداردە]]. تەختەکلیلە ناستانداردەکان چەند پیتێک بەکار دەبەن کە لە [[ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی]] کێشە دەنێنەوە. بۆ نموونە ھەردووک پیتەکانی '''ك''' و '''ک'''، کە بە وشەی ترەوە دەلکێنرێن ھەست بە جیاوازییەکەیان ناکرێت؛ بەڵام کێشە بۆ سیستم دروست دەکات لە کاتی گەڕان و لەوانەیە بایتی زۆرتر سەرف بکەن لە وتارەکاندا. ئەو پیتانەی کە ناستانداردن لەوانەیە یەکێک یان زیاتر لەمانە بن: {{سوور|ە}}، {{سوور|ي}}، {{سوور|ـهـ}}، {{سوور|ك}}. تکایە کیبۆردەکەت بگۆڕە بە دانەیەک کە [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|لەم پەڕەیە پێشنیار کراوە]] تاکو ئەم کێشەیە چارەسەر ببێت. سەرنج بدە ئەگەر دوای دەستکارییەکانت تاگێکی ئاوا لە نزیک دەستکارییەکەت بوو: ({{highlight|''بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد''|#ffe599}}) ئەوە واتای ئەوەیە کە تەختەکلیلەکەت کێشەی ھەیە و ناستانداردە و پێویستە بگۆڕدرێت.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١١:٥٩، ٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 5lly6sqoap14rxudrsd33grfnnwx759 0 129349 1617719 1484634 2026-08-05T23:59:42Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617719 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = ئاسۆ فەرەیدوون عەلی ئەمین | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{ڕۆژی لەدایکبوون و تەمەن|1973|10|27}} | شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = سلێمانی | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = دکتۆرا لەنەخۆشییەکانی هەناو و دڵ | پیشە = پارێزگاری [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | ساڵانی چالاکی = ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥- تائێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەفزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[File:Flag of PUK.png|22px]][[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | بزاڤ = | بەرانبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = دوو کوڕ و کچ | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژۆ = | جێگری_واژۆ = | قەبارەی_واژۆ = | ماڵپەڕ = [https://www.assofaraidoon.com ماڵپەڕی فەرمی] | پەراوێزەکان = | ڕه‌نگی پرچ = | ڕه‌نگی چاو = | قه‌باره‌ی جل = | قه‌باره‌ی پێڵاو = }} '''ئاسۆ فەرەیدوون عەلی ئەمین''' (لەدایکبووی ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣) لەشاری سلێمانی لەدایکبووە، پارێزگاری [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانییە]] لەسەر پشکی پەکێتیی نیشتمانی کورستان (٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥-)، خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە کولێژی پزیشکیی [[زانکۆی بەغدا|زانکۆی بەغدایە]]. == بڕوانامەکانی == * لەساڵی ١٩٩٧دا بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە هەناوی و نەشتەرگەریی گشتی لەکۆلێژی پزیشکیی زانکۆی بەغدا بەدەستهێناوە. * لەساڵی ٢٠٠٧دا بڕوانامەی MRCGP بەدەستهێناوە لە کۆلیژی شاهانەی بەریتانی بۆ پزیشکی خێزانی. * لەساڵی ٢٠٠٨دا بڕوانامەی دکتۆرای (MRCP) بەەستهێناوە لە کۆلێژی شاهانەی بەریتانی بۆ نەخۆشییەکانی هەناو و دڵ. * لەساڵی ٢٠١٠دا بڕوانامەی دبلۆمی باڵای لەوانەوتنەوەی پزیشکی لەزانکۆی وێستمینستەری [[لەندەن]] بەدەستهێناوە. * لەساڵی ٢٠١٠دا بڕوانامەی دبلۆمی باڵای (DCM) بەدەستهێناوە لە نەخۆشییەکانی هەناویی بەساڵاچوان. == پارێزگاری سلێمانی == [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] بۆ هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی لەساڵی ٢٠١٤دا ئاسۆ فەرەیدوونی وەکو پاڵێوراو بۆ وەرگرتنی پۆستی پارێزگار دیاریکرد و سەرۆکی لیستی یەکێتیی بوو. هەڵبژاردنی ٢٠١٤ی ئەنجومەنی پاریزگای سلێمانی لەکاتێکدا بەڕێوەچوو کە کێبڕکییەکی توند لەنێوان یەکێتی و [[گۆڕان (ڕوونکردنەوە)|گۆڕان]] هەبوو، بەو پێیەی لەدوای دامەزراندنی گۆڕان، یەکەمی پارێزگای سلێمانی لەهەڵبژاردنەکاندا [[بزووتنەوەی گۆڕان]] بوو، هەروەها گۆڕان [[ھەڤاڵ ئەبووبەکر]]ی وەکو سەرۆکی لیستی گۆڕان بۆ ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی و پاڵێورای وەرگرتنی پۆستی پارێزگار دیاریکرد. لەئەنجامی هەڵبژاردنەکەدا، گۆڕان بە بردنەوەی ١٢ کورسی و یەکێتی بە ١١ کورسی، یەکەم و دووەم بوون. پاش ڕێککەوتنی نێوانیان دوو ساڵی سەرەتا بۆ پەکێتی و دوو ساڵی کۆتایی بۆ گۆڕان دەبێت. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ لەلایەن ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی وەکو پارێزگاری سلێمانی هەڵبژێردرا. لە ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥دا وەکو پارێزگاری سلێمانی دەست بەکاربوو. لە ٢٥ی ئابی ٢٠١٦ ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی بەخشینی ئاسۆ فەرەیدوونی لەپۆستی پارێزگار یەسەند کرد. == سەرچاوە == * [https://www.assofaraidoon.com ماڵپەڕی فەرمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220803114358/https://www.assofaraidoon.com/ |date= ٣ی ئابی ٢٠٢٢ }}. * [https://web.archive.org/web/20161011223155/http://www.slemani.gov.krd/ku/pageDetail.php?secID=19 ماڵپەڕی پارێزگای سلێمانی]. * [https://www.facebook.com/Aso.Faraidon لاپەڕەی فەرمی ئاسۆ فەرەیدوون لەفەیسبووک]. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|کوردستان}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] 48klip1xhdsxsst2h2x6ss12f0v3rsj 3 129477 1617786 987272 2026-08-06T06:05:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617786 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەرۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لە سەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[ویکیپیدیای کوردی|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] ویکیپیدیای کوردیی زازاکی | ئەزموونی ویکیپیدیای کوردیی باشووری |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> ‎بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەتی تۆیە و دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت، '''[[تایبەت:لێدوانەکانم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ‎ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |}—[[بەکارھێنەر:Zhyar Merlin|<span style="color:black">'''<span style="font-size:13px">ژیار مێرلن'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zhyar Merlin|'''<span style= "color:purple">وتووێژ</span>''']]} ‏ ‏٠٢:٣٣، ٢٦ی ئابی ٢٠١٦ (UTC) == Signature == Hey {{و|Cyberpower678}} do you think you could perhaps translate the signature of the IAB? So the name would appear as: *(بۆتی ئەرشیڤکردنی ئینتەرنێت) :and the "report bug" as: *(سکاڵاکردنی کێشە).–[[user:Épine|{{مۆر|Épine}}]] • <small>[[user talk:Épine|talk]]<small> ‏٢٠:١٣، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :I updated the signature.—[[:en:User:Cyberpower678|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">CYBERPOWER</span>''']] <span style="font-family:Rockwell">([[:en:User talk:Cyberpower678|<span style="color:red">لێدوان</span>]])</span> ‏٢٠:١٨، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == link rot == {{Ltr}} Hi. The IAB currently adds dead link tags to each link twice, [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=میشێل_فوکۆ&diff=542401&oldid=540789 as seen here]. What's wrong with it?--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢٦، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) {{Ltr/end}} :It's possible it may have something to do with the fact that text here goes from right to left, but I'm not sure. Can you file a bug report on Phabricator?—[[:en:User:Cyberpower678|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">CYBERPOWER</span>''']] <span style="font-family:Rockwell">([[:en:User talk:Cyberpower678|<span style="color:red">لێدوان</span>]])</span> ‏٢٣:٠٥، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :: [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=فیگەن_یوکسەکداغ&diff=542732&oldid=522958 It also did this]. I will file a report after I know why it went crazy here?--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٤٤، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :::That can be attributed to the server failing mid-analysis and when it went to get the page contents, the Wikimedia servers returned an error instead.—[[:en:User:Cyberpower678|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">CYBERPOWER</span>''']] <span style="font-family:Rockwell">([[:en:User talk:Cyberpower678|<span style="color:red">لێدوان</span>]])</span> ‏٢١:٤٦، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) ::::{{Tracked|T176822}}--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٥٣، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == What is this? == {{Ltr}} [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=545234 take a look], why did it do that? It just renewed the date. It did that a bunch of times on [[وتووێژ:زە کروودز (فیلم)|this page]].--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٣:٤٥، ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) {{Ltr/end}} :I don't know what I'm looking at. Can you translate for me?—[[:en:User:Cyberpower678|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">CYBERPOWER</span>''']] <span style="font-family:Rockwell">([[:en:User talk:Cyberpower678|<span style="color:red">لێدوان</span>]])</span> ‏١٣:٥٦، ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) ::the bot basically just changed the date of the archive in that dif with no other changes. Why is that?--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٥٨، ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) o5fs3tlnmoanuu6lxxruvqjto8h165c 0 129879 1617651 1587720 2026-08-05T21:39:57Z Dlhat 78250 /* */ 1617651 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ھەرکی | native_name = {{Lang|ku|Herkî, ھەرکی ([[Kurdish language|Kurdish]])}} | image = Herkiyan.jpg | caption = فەتاح ئاغای ھەرکی (چەپ)، حاجی ساحێ مالەشین (ناوەڕاست)، و سەید ئاغای ھەرکی (ڕاست) | population = | regions = [[عێراق]] ([[پارێزگای دھۆک]]، [[پارێزگای ھەولێر]])، [[ئێران]] ([[ورمێ]])، [[تورکیا]] ([[پارێزگای حەکاری|جۆلەمێرگ]]) | languages = [[کورمانجی]] | religions = [[سوننە]] ([[شافعی]]) }} {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن}} }} '''ھەرکی''' گەورەترین ھۆزی [[کورد|کوردییەکان]] و بەشی ھەرە زۆری ئەم ھۆزە لە [[باشووری کوردستان]] دەژین. ژمارەیەکی زۆریشیان لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ن لەگەڵ چەندین بنەماڵەی گەورە لە [[باکووری کوردستان]]. و لە [[ڕۆژاوای کوردستان]]یش لە شاری [[عاموودێ]] ، == خێلەکانی ناو ھۆزەکە == هۆزی هەرکی دابەش دەبێت بە سەر دوو لقی سەرەکی دا ئەوانیش (ڕەوەند و بنەجی) بنەجی دابەش دەبێت بە سەر حەوت خێل دا ئەوانیش (دری و ستونی و بێداوی و ناوچەلی و ئەردویلی و کیا) وە هەر یەکێک لە وانیش دابەش دەبێت بە سەر چەند بنەماڵەی گەورەدا وە ڕەوەند دابەش دەبێت بە سەر سێ لقی سەرەکیدا ئەوانیش (مەندا و سیدا و سەرهاتی) وە لقی مەندا دەبێت بە دوو بەش ئەویش (خدری و راستەمەندا) وە خدری پێکدێت لە (مالە زاهێر و حاجی ئاغا و مالە عیسێ و مالە کورەرەش و هەسنی و بەدری و مام براهیما و مالەگیادین و مالە حاج و مام حاجکا و مالە کیوی و بابەزدینی و مالە سیار)کە ١٣ قەبیلەنە وە قەبیلەکانی (مالە زاهێر و حاجی ئاغا و مالە عیسێ و مالە کورەرەش) دەبن بە ئاموزای یەکتری هەموان لە نەوەی کەسێکن بە ناوی (بادین ئاغا) وە راستەمەندا پێکدێت لە (ئاودیا و مامشێخا و ئاقوبا و شابی و کانیە سپی)کە ٥ قەبیلەن وە لقی سیدا پێکدێت لە (خودێ دای و میرزا شێخا و مالە سوار و مامیسا و کوردالی و کی و میساندینی و مالە خان و مالە چاوشین و لیاسی و مالە سێن و مالە باس و مالە مەلحەم و مالە بی) ئەوانیش ١٤ قەبیلەنە وە لقی سەرهاتی پێکدێت لە (ناوی و مالەشین و مالەشەم و مالە مەمەدی و مژدینی و مالە حوسێن و سمایلی) وە سمایلی دابەش دەبێت بە سەر ٥ قەبیلەی گەورەدا ئەوانیش (مالە مەلا و مالە حەید و مالە بەد و مالە پیر و هاجیە سوری) وە ئەوانەش هەمویان دابەشدەبن بە سەر لق و بنەمالەی گەورەدا. == شێوازی ژیانیان == ھەرکییەکان لەکۆندا [[کۆچەر]] بوون لەبناری شاخەکانی کوردستان کۆچیان کردووە بە ئازادی بەڵام ئەم ژیانە ئازادەیان لێ تێک چوو دوای ڕێککەوتنامەی سیڤەر ١٩٢٠ بەھۆی دروستبوونی وڵاتی تورکیا و عێراق و سووریا و ئێران کە سنووری ئەم وڵاتانە کێشرا بوە ھۆی ڕێگری لەبەردەمیان و ناچاربوون لە یەکێک لەم وڵاتە تازە دروست بوانە نیشتەجێ ببن، لەسەرتا ھەرکییەکان دانیان بەو سنوورە دانەدەنا و لە ھاتوچۆ بەردەوام بوون بەڵام بەھۆی ھێرشی تورکەکان و ڕێگرییەکانیان کە ژمارەیەکی زۆڕیان لێ کوژرا ناچاربوون لەو گوندانە نیشتەجێ ببن کە زستانان لێی دەمانەوە، پەیدابونی ئەم سنوورانە ئاراستەی ژیانی ھەرکی و تەواوی ھۆزە کوردەکانی تری تێک دا، بەجۆرێک نەیان دەتوانی وەک باب و باپیرانیان بە ئازادی کۆچ بکەن و سنووری وڵاتەکەو شوێنی کارکردنیان بەرتەسکتر بویەوە، ھەربەم ھۆیەوە دەبینین ھەرکییەکان لە ھەرچوارپارچەی کوردستان بوونیان ھەیە و ھەریەکەیان ناسنامەیەکی جیاوازی ھەڵگرتوە، بەڵام لە بنەڕەت دا یەک ھۆز و یەک بنەماڵەن کە تاوەکو ئەمڕۆ پەیوەندی خێزانی و کۆمەڵایەتیان لەگەڵ یەک بەھێزە. ئەمڕۆ ھەرکییەکان لە کوردستانی ئێران لە بەراندز و شەملەکان و شاری [[ورمێ]] و لە دەشتەبیڵ (شنۆ) و [[تەرگەڤەر|تەرگەوەڕ]] و [[مێرگە ڤەر|مەرگەوەڕ]]، بەڵام ھەرکییەکانی کوردستانی عێراق لەنێوان قەزای خەباتی و ناحیەی بەستۆڕە و کۆڕێ و کەسنەزان و مەلا ئومەر و سێبیران و توپ زاوا بەحرکەو کانی قرژالە وە پایتەختی عەشیرەتی هەرکی گوندی دڕەش ە لە [[ھەولێر]] وە لە شاری ئاکرێی و دھۆک ناحیەی گردەسین و ڕۆژھەڵاتی [[نەینەوا|موسل]] نیشتەجێن، ھەرکی لە [[تورکیا]] لە ھەرک و بێداو و گەوەڕی [[شەمزینان]] دەژین. هەندێکیشیان لە گوندی [[شۆرە|شۆرەی]] بناری چیای [[ھەڵگورد|هەڵگورد]] دەژین نزیکەی ٢٠٠ ساڵە، ھەروەھا لە دەوری دەریاچەی [[وان]] و و [[قەرەکۆسە|ئاگری]] نیشتەجێ بوینە، ھەرکییەکان بە ئازایی و جوامێری ناوبانگیان دەرکردوە بەتایبەت دوای بەزۆر نیشتەجێکردنیان کە بوونەتە مەترسی بۆ ھەموو حکوومەتەکانی عێراق و تورکیا و ئێران، ھەربەم ھۆیەوە بەردەوام لەلایەن دوژمنانی کوردەوە ھەژمارێکی تایبەت بۆ ھەرکییەکان کراوە. == گوندەکانی ھەرکی لە ورمێ == موانا، شەملەکان، لورزینی، کانی سپی، لێر، ئەنھەر، خانەقا، جورنی، دزگیر، دۆڵە پسان، ئورسی، نرگی، سلامی، ھەفتەوا، گسیان، ھێشماوا، بەرازان، سێگرکان، سوسناوا، ھەلەج، گلاز، سێکانی، حەکی، ئاودی، ڕەشگوند، چریاوا == ئێزابێلا بێرد لەناو ھەرکییەکان == [[ئێزابێلە بێرد]] (خاتوو بیشۆپ) پەرتوکێکی لەبارەی ھەرکییەکانەوە نوسیوە لەوکاتەی سەردانی شاری ھەکاری کردوە وەک گەریدەیەک:<blockquote class="">دوای کێشانی سنووری ئێراق تورکیا لە ١٩٢٠ و دابەشکردنی کوردستان حکوومەتی دامەزراوی تورکیا نەیتوانی دەسەلاتی ھەبێت بەسەر ئەو سنوورەی کەتازە بۆی کێشراوە، بەمە تووشی ڕووبەرووبونەوەی ھۆزەکوردەکان ببویەوە، شانشینی بەریتانیا لێژنەیەکی دیاری کرد بۆ ھەڵسەنگەیاندنی بارودۆخەکە و دیاریکردنی کێشەکان بەمە لیژنەیەک ھات بۆ ھەکاری و ناوچەی شەمزینان بەڵام بەھۆی ڕێگری و تورەیی کوردەکان بەرامبەر تورک و ئینگلیز نەیانتوانی لە ناوچەی شەمزینان بمێننەوە، بۆیە خاتوو بیشۆب ھەرلەھەکاری مایەوە لای گوندنشینە فەلەکان ئەوانەی ناچاربوون باج بدەنە ھۆز و میرە کوردەکان.</blockquote> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [[ویکیپیدیای ئینگلیزی|وێکیپیدیای ئینگلیزی]] {{لقوپۆپی زمانی کوردی}} {{ھۆزەکان و عەشیرەتەکانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|عێراق|تورکیا}} [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] ehck3a4mil137xvv4bnhazkxh1s24uu 0 130190 1617430 1485893 2026-08-05T15:07:51Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617430 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ئۆتۆ ھاینریش واربورگ''' ({{بە ئەڵمانی|Otto Heinrich Warburg}}؛ ٨ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٣ - ١ی ئابی ١٩٧٠) [[ژینناسی|ژینناس]]ی خەڵکی وڵاتی [[ئەڵمانیا|ئەڵمانیایە]]. کە لە ساڵی ١٩٣١ بەھۆی دۆزینەوەی چۆنیاتی کارکردنی [[ئەنزیم|ئەنزیمەکان]] بوو بە براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی]]. == سەرچاوەکان == [https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1931/warburg/biographical/ Otto Warburg Biographical] [https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1931/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1931] {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|زانست|ئەڵمانیا|کیمیا}} {{پۆلی کۆمنز|Otto Heinrich Warburg}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:خەڵکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:ژینناسان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] 812myx081u1ro1sxw8ukx1haqrm6zcf 3 131664 1617506 533249 2026-08-05T18:01:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617506 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەتی تۆیە و دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٠٩:٥٨، ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ (UTC) ==[[:Balxa]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|چەپ|alt=|link=]] تاگێک داندراوە لەسەر [[:Balxa]] کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>دووبارەیە: بەڵخە</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند سیاسەتێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەمە پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت بە''' [[:Balxa|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کەرتە کردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت "دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە". کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھارکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لا مەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشتر کردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=Balxa|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٩:٠٤، ٥ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 2bkewk990z3wzpd6ekt9qo9l9rrxa2t 100 132073 1617339 557857 2026-08-05T12:07:25Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617339 wikitext text/x-wiki <div style="text-align:center;"> {{multi-listen item |filename = Magic Flute Overture.ogg |title = ئاوازی فلوتە ئەفسوناوییەکە |description = ''فلوتە ئەفسوناوییەکە''ی [[مۆزارت]]، پێشکەش کرا لە ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن بانگۆک ئۆپێرا. }} </div> lclcrnewrl29yrqwrpkcjp78swc1iwg 0 132245 1617360 1617186 2026-08-05T12:13:26Z Bradostiiiiiii 78230 چاککردنی ڕێزمان 1617360 wikitext text/x-wiki ( حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی «قَدَّسَ اللهُ سِرَّهُ» ﴿أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ﴾ «بەڕاستی دۆستانی خودا نە ترسێکیان لەسەرە و نە خەمگین دەبن.» (سورەتی یونس: ٦٢) پێشەکی هەر وەکو خودای گەورە لە قورئانی پیرۆزدا باس لە ئولیای خۆی دەکات و مژدەیان پێ دەدات کە نە ترسیان لەسەرە و نە خەمگین دەبن، لە مێژووی ئیسلام و کوردایەتیدا زۆر کەس هەبوون کە ژیانی خۆیان بۆ خزمەتی ئایین، ئیرشاد و پەرستنی خودا تەرخان کردووە. یەکێک لەو زاتانە، حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی «قَدَّسَ اللهُ سِرَّهُ» ـە، کە ناوی بە خزمەت، تەقوا، دادپەروەری و ڕابەرایەتی ئایینی و کۆمەڵایەتی لە ناوچەی برادۆست و دەورووبەریدا ناسراوە. لەدایکبوون و بنەچە حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی لە بنەماڵەی میری عەشیرەتی برادۆست سەریهەڵدا. باوکی، میر محمد شەریف، میری گەورەی عەشیرەتی برادۆست بوو. زۆربەی سەرچاوەکان لەسەر ئەوەن کە لە ساڵی ١٨٨٢ زایینی لە گوندی سارداوی دەشتی بەرازگری لە ناوچەی برادۆست لەدایک بووە. هەرچەندە بەهۆی بنەچەکەیەوە ئامادەبوو دوای باوکی ببێتە میری عەشیرەت، بەڵام لە تەمەنی گەنجیدا وازی لەو پلە و دەسەڵاتە هێنا و ڕێگای تەسەوف و خزمەتی ئایینی هەڵبژارد. هەڵبژاردنی ڕێگای تەسەوف دوای وازهێنان لە میری، ڕووی کردە گوندی زینوە و چووە خزمەتی شێخ کمال الدین. ماوەیەکی درێژ لە خزمەتی پیرەکەیدا بە تەقوا، عیبادەت، فێربوون و تەربیەتی ڕۆحی بەسەر برد. لە دوا ساتەکانی ژیانی شێخ کمال الدین، بە فەرمانی ئەو، حضرة شێخ ڕەشید وەک جێنشینی تەریقەت دیاریکرا. هەرچەندە خۆی ئەو ئەرکەی بە ئاسانیدا قبوڵ نەکرد، بەڵام بە فەرمانی مامۆستاکەی ناچار بوو ئەو ئەرکە پیرۆزە بگرێتە ئەستۆ. دامەزراندنی خانەقا دوای وەرگرتنی ئەرکی ئیرشاد، گەڕایەوە ناوچەی برادۆست و خەریکی بڵاوکردنەوەی ئایینی پیرۆزی ئیسلام بوو. یەکەم خانەقای لە گوندی شۆشنە دامەزراند، بەڵام دواتر بەهۆی هەندێک هۆکار گواستیەوە بۆ گوندی لۆلان. هەر لەو کاتەوە بە شێخ ڕەشید لۆلانی ناسرا. گوندی لۆلان لە سێگۆشەی سنووری عێراق، ئێران و تورکیا هەڵکەوتووە، کە بە سێگۆشەی کوردستان ناسراوە. خزمەت بە زانست و زانایان حضرة شێخ ڕەشید گرنگییەکی زۆری بە زانست و زانایانی ئایینی دەدا. چەندین مەلا و زانای گەورە لە خانەقای ئەو خزمەتیان کردووە، لە ناویاندا مامۆستا ملا محمد لۆلانی، کە خۆیشی دواتر بووە مامۆستای ژمارەیەکی زۆر لە زانایانی ناوچەکە. یەکێک لە وتە بەناوبانگەکانی شێخ ئەوەیە: «تەریقەت و شەریعەت وەک دوو باڵی باڵندەیەکن؛ ئەگەر یەکێکیان نەبێت، باڵندەکە ناتوانێت بفڕێت.» ئەم وتەیە نیشان دەدات کە شێخ ڕەشید تەسەوفی لە چوارچێوەی شەریعەتی ئیسلامدا دەبینی و هەموو خورافیات و داهێنانی نادروستی بە ناوی ئایین ڕەت دەکردەوە. شوێنکەوتوان و کاریگەری ژمارەی موریدانی حضرة شێخ ڕەشید بە زیاتر لە ١٥ هەزار کەس خەمڵێندراوە. شوێنکەوتوانی لە عێراق، ئێران و تورکیا دابەش بوون و جگە لە عەشیرەتی برادۆست، عەشیرەتەکانی هەرکی، شێروانی، گەردی، سورچی، خەیلانی و چەندین عەشیرەتی تر لە موریدانی ئەو بوون. ڕۆڵی کۆمەڵایەتی و ئایینی حضرة شێخ ڕەشید تەنها شێخێکی تەریقەت نەبوو، بەڵکو ڕابەرێکی کۆمەڵایەتی و ناوەندی چارەسەری کێشەکانی ناوچەکە بوو. زۆرجار پیاوانی عەشیرەتەکان دوای کۆبوونەوە و ڕاوێژ، بڕیاری کۆتاییان بۆ ئەو بەجێدەهێشت، سەرکردەیەکی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئایینیش بووە. ئامانجی سەرەکی ئەو بڵاوکردنەوەی بنەما ڕاستەقینەکانی ئیسلام بوو. یەکێک لە موریدانی لەسەر ئەو دەڵێت: «پێش ئیرشادی حضرة شێخ ڕەشید، زانیاری ئایینی لای ئێمە زۆر کەم بوو؛ نە نوێژمان دەزانی، نە ڕۆژوو و نە زۆربەی فەرزەکانی ئیسلام. ئەو بوو کە ئایینی بە شێوەی دروست فێرکردین.» موڵک و سامانی حضرة شێخ ڕەشید خاوەنی ژمارەیەکی زۆر لە گوندەکانی برادۆست بوو، لەوانە: * لۆلان * خنێرە * سالارا * گوزاقوڵی * پیرکان * بەنێ * کانی مەلا * ئیسوان * دەراو * ڕووسۆر و چەندین گوندی تریش. کۆچی دوایی بەهۆی نالەباری دۆخی سیاسی ناوچەکە، لە ساڵی ١٩٦٢ خانەقای لۆلان بۆ هەولێر، گەڕەکی ئیسکان، گواسترایەوە. حضرة شێخ ڕەشید لە ساڵی ١٩٦٤ زایینی (١٣٨٣ کۆچی) کۆچی دوایی کرد و لە شاری موسڵ، لە پاڵ مەزاری حضرة نبی یونس (عليه السلام) بەخاک سپێردرا. لە ساڵی ٢٠١٤، لەلایەن ڕێکخراوی داعشەوە هەردوو مەزارەکە تێکدران، بەڵام دواتر نۆژەن کرانەوە و ئێستا بوونەتەوە شوێنی سەردانی زائران. خانەقای لۆلانی دوای وەفات دوای ئارامبوونەوەی بارودۆخی ناوچەکە، لە ساڵی ١٩٧٠ خانەقای لۆلان گەڕایەوە بۆ گوندی لۆلان. پاشان لە ساڵی ١٩٧٨ بە یەکجاری بۆ شاری هەولێر گواسترایەوە و لە گەڕەکی ئازادی جێگیر بوو، کە تاکو ئێستا هەر لەوێیە. دوای وەفاتی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی «قَدَّسَ اللهُ سِرَّهُ»، کاروباری خانەقا و بنەماڵەی لۆلانی لەلایەن حاجی محمدی کوڕی بەڕێوەدەبرا. دوای وەفاتی حاجی محمدیش، تا ئێستا کاروباری خانەقا و بنەماڵەی لۆلانی لەلایەن شێخ حسێن حاجی محمد شێخ ڕەشید لۆلانی بەڕێوە دەبرێت بە هاوکاری ئامۆزای خۆی شێخ عبدالمطلب شێخ جیهانگیر شێخ ڕەشید لۆلانی. هەردووکیان لە خانەقای لۆلانی نیشتەجێن و بەردەوام لە خزمەتی خانەقا، سۆفی و موریدان دان، هەروەها ئەرکی ئیرشاد، میوانداری و پاراستنی میراتی ئایینی و تەسەوفی بنەماڵەی لۆلانی بەڕێوەدەبەن هەموو شەوێکی پێنجشەمە لەسەر هەینی مەولودنامەی باتەیی دەخوێندرێتەوەو بۆ ماوەی زیاتر لە سەد ساڵە تاکو ئێستاش ئەم عادەتە هەر بەردەوامە بنەچەی مێژوویی بنەچەی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی دەگەڕێتەوە سەر ئەمیرخان لەپزێرین، کە لە ساڵی ١٦٠٧ زایینی لە قەڵای دمدم حوکمڕانی کرد و بەرگرییەکی بەناوبانگی لە دژی سەفەویەکان ئەنجامدا. کۆتایی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی «قَدَّسَ اللهُ سِرَّهُ» یەکێک بوو لە زاتە دیارەکانی کوردستان کە ژیانی خۆی بۆ خزمەتی ئایینی پیرۆزی ئیسلام، ئیرشاد، پەروەردەی ڕۆحی و یەکخستنی کۆمەڵگا تەرخان کرد. ناوی ئەو تاکو ئێستا لە ناو شوێنکەوتوان و خێزانەکەیدا بە ڕێز و خۆشەویستی یادی لێدەکرێتەوە و میراتی ئیرشادی ئەو هێشتا بەردەوامە نەوە و بنەماڵەی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی «قَدَّسَ اللهُ سِرَّهُ» کوڕانی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی پێنج کوڕی هەبوو، ئەوانیش: 1. حاجی عبدالله ● کوڕ: شێخ خالد لۆلانی 2. حاجی محمد لۆلانی ● کوڕەکان: ● شێخ عبدالقادر ● شێخ شهاب ● شێخ حسێن 3. شێخ جیهانگیر ● کوڕەکان: ● شێخ بهاء الدین ● شێخ عبدالمطلب ● صیاد 4. شێخ سلێمان ● کوڕەکان: ● یوسف ● زوهەیر ● زەنون ● ئەبوبکر ● حەردان ● مصعب 5. شێخ شعیب ● کوڕ: عیمران نەوەکانی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی نەوەی حاجی محمد لۆلانی کوڕانی شێخ عبدالقادر ● بشیر ● لۆلان ● شەکیو ● ئەحمەد ● بشار کوڕانی شێخ شهاب ● وصفی ● مەهدی ● ڕەشید کوڕانی شێخ حسێن ● ئەرشەد ● ڕاشد نەوەی شێخ جیهانگیر کوڕانی شێخ بهاء الدین ● عرفان ● مونزیر ● هندرێن ● ولید کوڕانی شێخ عبدالمطلب ● عبدالله ● جیهانگیر ● جیهاد کوڕانی صیاد ● ڕەشید ● جودی نەوەی حاجی عبدالله کوڕانی شێخ خالد ● ستار ● رضوان ● ڕعد ● ڕیاض نەوەی شێخ سلێمان کوڕانی یوسف ● محمد ● ئەحمەد ● صفوان کوڕانی زوهەیر ● محمود ● مڕوان کوڕانی زەنون ● سعد حضرة الشيخ رشيد اللولاني «قَدَّسَ اللهُ سِرَّهُ» ﴿أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ﴾ صدق الله العظيم (سورة يونس: 62) المقدمة كما أخبر الله تعالى في كتابه العزيز عن أوليائه الصالحين وبشّرهم بالأمن والطمأنينة، فقد شهد تاريخ الإسلام وكردستان رجالاً أفنوا حياتهم في خدمة الدين والإرشاد وعبادة الله تعالى. ومن أبرز هؤلاء حضرة الشيخ رشيد اللولاني «قدّس الله سرّه»، الذي عُرف بالتقوى والزهد وخدمة الإسلام والعدل والإصلاح، وكانت له مكانة دينية واجتماعية مرموقة في منطقة برادوست وما حولها. المولد والنسب وُلِد حضرة الشيخ رشيد اللولاني في أسرة أمراء عشيرة برادوست، وهو ابن الأمير محمد شريف، أحد كبار أمراء العشيرة. وتذكر أغلب المصادر أنه وُلد سنة 1882م في قرية سارداو بسهل برازكري في منطقة برادوست. ورغم أنه كان المرشح لتولي إمارة العشيرة بعد والده، فإنه آثر في شبابه ترك الإمارة والجاه، واختار طريق التصوف والإرشاد وخدمة الدين. سلوك طريق التصوف بعد تخليه عن الإمارة، توجّه إلى قرية زينوة ولازم الشيخ كمال الدين، حيث أمضى سنوات طويلة في العبادة وطلب العلم والتربية الروحية. وفي أواخر حياة الشيخ كمال الدين، أوصى بأن يكون الشيخ رشيد خليفةً له في الطريقة. ورغم تواضعه وتردده في قبول هذا التكليف، إلا أنه امتثل لأمر شيخه وتولى مسؤولية الإرشاد. تأسيس الخانقاه بعد تسلمه مهمة الإرشاد، عاد إلى منطقة برادوست وبدأ بنشر تعاليم الإسلام. أسس أول خانقاه له في قرية شوشنة، ثم نقلها لاحقاً إلى قرية لولان، ومنذ ذلك الحين عُرف باسم الشيخ رشيد اللولاني. وتقع قرية لولان في المثلث الحدودي بين العراق وإيران وتركيا، وهو ما يعرف بالمثلث الكردستاني. اهتمامه بالعلم والعلماء أولى حضرة الشيخ رشيد اهتماماً بالغاً بالعلم الشرعي والعلماء، واستضاف في خانقاهه عدداً كبيراً من العلماء، ومن أشهرهم الملا محمد اللولاني، الذي أصبح فيما بعد من كبار علماء المنطقة. ومن أشهر أقواله: “الطريقة والشريعة كجناحي الطائر، فإذا فُقد أحدهما عجز الطائر عن الطيران.” ويعبّر هذا القول عن منهجه في أن التصوف لا ينفصل عن الشريعة الإسلامية، وأنه كان يرفض البدع والخرافات التي تُنسب إلى الدين. أتباعه وتأثيره يُقدّر عدد مريدي حضرة الشيخ رشيد بأكثر من خمسة عشر ألف مريد، انتشروا في العراق وإيران وتركيا. وكان من أتباعه أبناء عشائر برادوست، وهركي، وشيرواني، وكردي، وسورجي، وخيلاني، إلى جانب عشائر أخرى. دوره الديني والاجتماعي لم يكن حضرة الشيخ رشيد شيخ طريقة فحسب، بل كان مرجعاً دينياً واجتماعياً، ومقصداً للإصلاح بين الناس وحل النزاعات القبلية. وكان شيوخ العشائر يلجؤون إليه للفصل في الخلافات، لما عُرف عنه من الحكمة والعدل، فجمع بين القيادة الدينية والاجتماعية. وكان هدفه الأساسي نشر تعاليم الإسلام الصحيحة بين الناس. وقال أحد مريديه: “قبل إرشاد حضرة الشيخ رشيد كانت معرفتنا بأمور الدين قليلة؛ فلم نكن نحسن الصلاة ولا الصيام ولا كثيراً من فرائض الإسلام، فكان هو سبباً في تعليمنا الدين على الوجه الصحيح.” أملاكه امتلك حضرة الشيخ رشيد عدداً من قرى برادوست، منها: * لولان * خنيرة * سالارا * كوزاقولي * بيركان * بَني * كاني ملا * إسوان * دراو * روسور إضافةً إلى قرى أخرى. وفاته بسبب الظروف السياسية في المنطقة، نُقلت خانقاه لولان سنة 1962م إلى مدينة أربيل، في حي الإسكان. وتوفي حضرة الشيخ رشيد سنة 1964م الموافق 1383هـ، ودُفن في مدينة الموصل بجوار مقام النبي يونس عليه السلام. وفي عام 2014م تعرّض المرقد للتدمير على يد تنظيم داعش، ثم أُعيد ترميمه لاحقاً، وأصبح من جديد مقصداً للزائرين. الخانقاه بعد وفاته بعد استقرار الأوضاع، عادت خانقاه لولان إلى القرية سنة 1970م. ثم نُقلت سنة 1978م بصورة نهائية إلى مدينة أربيل، في حي آزادي، ولا تزال قائمة إلى اليوم. وتولى إدارة الخانقاه بعد وفاته ابنه الحاج محمد. وبعد وفاة الحاج محمد، آلت إدارة الخانقاه إلى الشيخ حسين الحاج محمد الشيخ رشيد اللولاني، بمشاركة ابن عمه الشيخ عبد المطلب الشيخ جهانكير الشيخ رشيد اللولاني. ولا يزال الاثنان يقيمان في الخانقاه، ويشرفان على الإرشاد واستقبال الزوار وخدمة المريدين، والمحافظة على التراث الديني والتصوفي للأسرة اللولانية. ويُقام في الخانقاه مساء كل خميس مجلس لقراءة المولد الباتئي، وهي عادة مستمرة منذ أكثر من مائة عام. الأصل التاريخي يرجع نسب أسرة حضرة الشيخ رشيد اللولاني إلى الأمير خان لپزيرين، الذي حكم قلعة دمدم سنة 1607م، واشتهر بمقاومته للدولة الصفوية. الخاتمة يُعد حضرة الشيخ رشيد اللولاني «قدّس الله سرّه» من أبرز الشخصيات الدينية في كردستان، إذ كرّس حياته لخدمة الإسلام، والإرشاد، والتربية الروحية، والإصلاح بين الناس. ولا يزال اسمه يحظى بالتقدير والاحترام بين أتباعه وأسرته، كما لا يزال أثره الديني والروحي قائماً إلى يومنا هذا. أبناء حضرة الشيخ رشيد اللولاني 1. الحاج عبد الله * الشيخ خالد اللولاني 2. الحاج محمد اللولاني * الشيخ عبد القادر * الشيخ شهاب * الشيخ حسين 3. الشيخ جهانكير * الشيخ بهاء الدين * الشيخ عبد المطلب * صياد 4. الشيخ سليمان * يوسف * زهير * زنون * أبو بكر * حردان * مصعب 5. الشيخ شعيب * عمران أحفاده أحفاد الحاج محمد أبناء الشيخ عبد القادر * بشير * لولان * شاكيو * أحمد * بشار أبناء الشيخ شهاب * وصفي * مهدي * رشيد أبناء الشيخ حسين * أرشد * راشد أحفاد الشيخ جهانكير أبناء الشيخ بهاء الدين * عرفان * منذر * هندرين * وليد أبناء الشيخ عبد المطلب * عبد الله * جهانكير * جهاد أبناء صياد * رشيد * جودي أحفاد الحاج عبد الله أبناء الشيخ خالد * ستار * رضوان * رعد * رياض أحفاد الشيخ سليمان أبناء يوسف * محمد * أحمد * صفوان أبناء زهير * محمود * مروان أبناء زنون * سعد His Eminence Sheikh Rashid Lolani “May Allah Sanctify His Secret” “Indeed, the allies of Allah—there will be no fear concerning them, nor will they grieve.” (Qur’an, Surah Yunus 10:62) Introduction As Allah the Almighty mentions His righteous saints in the Holy Qur’an and gives them the glad tidings that they shall have neither fear nor grief, Islamic and Kurdish history has witnessed many individuals who devoted their lives to serving Islam, guiding people, and worshipping Allah. Among these distinguished figures was His Eminence Sheikh Rashid Lolani, “May Allah Sanctify His Secret,” who became renowned for his service, piety, justice, and religious and social leadership throughout the Bradost region and its surroundings. Birth and Lineage His Eminence Sheikh Rashid Lolani was born into the ruling Mir family of the Bradost tribe. His father, Mir Muhammad Sharif, was the chief Mir of the Bradost tribe. Most historical accounts state that Sheikh Rashid was born in 1882 in the village of Sardaw, located in the Barazgari Plain of the Bradost region. Although he was expected to inherit the tribal leadership after his father, he renounced worldly authority at a young age and chose instead the path of Sufism and religious service. Choosing the Path of Sufism After relinquishing the tribal leadership, he traveled to the village of Zinwa, where he entered the service of Sheikh Kamal al-Din. He spent many years under his spiritual master’s guidance, dedicating himself to worship, religious learning, spiritual discipline, and self-purification. During the final days of Sheikh Kamal al-Din’s life, he appointed Sheikh Rashid as his spiritual successor (Khalifah). Although Sheikh Rashid initially hesitated to accept this responsibility, he ultimately obeyed his master’s command and assumed leadership of the spiritual order. Establishment of the Khanqah After accepting the responsibility of spiritual guidance, Sheikh Rashid returned to the Bradost region and devoted himself to spreading the teachings of Islam. He first established a Khanqah (Sufi lodge) in the village of Shoshna, which was later relocated to the village of Lolan. From that time onward, he became widely known as Sheikh Rashid Lolani. The village of Lolan lies at the meeting point of the borders of Iraq, Iran, and Turkey, an area often referred to as the “Triangle of Kurdistan.” Service to Islamic Scholarship Sheikh Rashid placed great importance on Islamic scholarship and religious scholars. Many respected scholars served and studied in his Khanqah, among them Mullah Muhammad Lolani, who later became one of the leading scholars of the region. One of Sheikh Rashid’s best-known sayings is: “The Tariqah (Sufi path) and the Shari’ah are like the two wings of a bird; without one of them, the bird cannot fly.” This statement reflects his belief that authentic Sufism must always remain firmly rooted within Islamic law and that innovations and superstitions falsely attributed to religion should be rejected. Followers and Influence The number of Sheikh Rashid’s disciples has been estimated at more than 15,000. His followers were spread across Iraq, Iran, and Turkey and included members of the Bradost, Herki, Sherwani, Gardi, Surchi, Khailani, and several other Kurdish tribes. Religious and Social Leadership Sheikh Rashid was not only a Sufi master but also a respected social leader who frequently mediated tribal disputes and reconciled conflicts. Tribal leaders often sought his judgment after consultation, recognizing him as both a religious authority and a respected community leader. His primary objective was to spread the authentic teachings of Islam. One of his disciples recalled: “Before the guidance of His Eminence Sheikh Rashid, our knowledge of Islam was very limited. We did not properly know how to pray, fast, or fulfill many of Islam’s obligations. It was he who taught us the religion correctly.” Properties Sheikh Rashid owned numerous villages in the Bradost region, including: * Lolan * Khnayra * Salara * Guzaquli * Pirkan * Bani * Kani Mala * Iswan * Daraw * Rusor as well as several other villages. Passing Away Due to the unstable political conditions in the region, the Lolan Khanqah was relocated in 1962 to the Iskan district of Erbil. His Eminence Sheikh Rashid passed away in 1964 CE (1383 AH) and was buried in Mosul, beside the shrine of Prophet Yunus (Jonah), peace be upon him. In 2014, both shrines were destroyed by ISIS but were later reconstructed and once again became places of pilgrimage. The Khanqah After His Passing After stability returned to the region, the Khanqah was restored to Lolan village in 1970. In 1978, it was permanently relocated to the Azadi district of Erbil, where it remains today. Following Sheikh Rashid’s passing, administration of the Khanqah and the Lolani family affairs was entrusted to his son Haji Muhammad. After Haji Muhammad’s passing, the Khanqah came under the leadership of Sheikh Hussein Haji Muhammad Sheikh Rashid Lolani, assisted by his cousin Sheikh Abdul-Muttalib Sheikh Jihangir Sheikh Rashid Lolani. Both continue to reside in the Khanqah, overseeing spiritual guidance, hospitality, the care of disciples, and the preservation of the Lolani family’s religious and Sufi heritage. Every Thursday evening, the Mawlid of al-Bateyi is recited in the Khanqah, a tradition that has continued uninterrupted for more than one hundred years. Historical Lineage The ancestry of Sheikh Rashid Lolani traces back to Amir Khan Lapzerin, the famous ruler of Dimdim Castle, who led its celebrated defense against the Safavid Empire in 1607. Legacy His Eminence Sheikh Rashid Lolani devoted his entire life to serving Islam, spiritual guidance, religious education, and strengthening unity within society. His name continues to be remembered with great respect and affection among his family and followers, and his spiritual legacy remains alive to this day. Children of Sheikh Rashid Lolani Sheikh Rashid Lolani had five sons: 1. Haji Abdullah * Sheikh Khalid Lolani 2. Haji Muhammad Lolani * Sheikh Abdul Qadir * Sheikh Shahab * Sheikh Hussein 3. Sheikh Jihangir * Sheikh Baha al-Din * Sheikh Abdul-Muttalib * Sayyad 4. Sheikh Suleiman * Yusuf * Zuhair * Zannun * Abu Bakr * Hardan * Mus’ab 5. Sheikh Shu’ayb * Imran Grandchildren Descendants of Haji Muhammad Children of Sheikh Abdul Qadir * Bashir * Lolan * Shakyo * Ahmad * Bashar Children of Sheikh Shahab * Wasfi * Mahdi * Rashid Children of Sheikh Hussein * Arshad * Rashid Descendants of Sheikh Jihangir Children of Sheikh Baha al-Din * Irfan * Munzir * Hindrin * Walid Children of Sheikh Abdul-Muttalib * Abdullah * Jihangir * Jihad Children of Sayyad * Rashid * Judi Descendants of Haji Abdullah Children of Sheikh Khalid * Sattar * Ridwan * Ra’ad * Riyadh Descendants of Sheikh Suleiman Children of Yusuf * Muhammad * Ahmad * Safwan Children of Zuhair * Mahmoud * Marwan Children of Zannun * Saad == کۆچی دوایی == ''شێخ ڕەشیدی لۆلانی'' لە ساڵی ١٩٦٤ لە شاری ھەولێر کۆچی دوایی کردووە و لەسەر داوایی [[عەبدولسەلام عارف]] سەرۆک کۆماری ئەوکاتی عێڕاق لە شاری [[موسڵ]] لە نزیک گۆڕی [[نەبی یونس]] نێژراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.awene.com/detail?article=7414|سەردێڕ=نەوەکانی شێخ ڕەشیدی لۆلان.. دوژمنی پەکەکەو دۆستی پارتی|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=awene.com}}</ref> لە ڕێکەوتی ٢٤ی مانگی ٧ی ٢٠١٤ لەگەڵ کۆمەڵێکی تر لە شوێنەوار و مەزارەکانی تر، لەلایەن چەکدارانی [[داعش]]ەوە مەزارەکەی تەقێنرایەوە. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} * بەرنامەی فۆکس موسڵ-تۆڕی میدیای ڕووداو. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|عێراق|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] iooj87px8qes7c9shj62fqcphnfz2iv 1617443 1617360 2026-08-05T15:15:20Z Sakura emad 42467 پێداچوونەوەی 1617186ی گەڕاندەوە بۆ پێداچوونەوەی [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] ([[en:User:BrandonXLF/Restorer|گەڕاندنەوە]]) 1617443 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|برادۆست|برادۆست (ڕوونکردنەوە)}} [[پەڕگە:Shex rashid lolany.jpg|300px|وێنۆک |شێخ ڕەشید لۆلانی]] '''شێخ ڕەشید لۆلانی''' (ناوی تەواو:''ڕەشید محەمەد شەریف''). لە ساڵی ١٨٨٢ لە ناوچەی [[برادۆست]] لەدایکبووە. یەکێک بوو لە شێخەکانی ھۆزی برادۆست. لە سەرەتای تەمەنیدا بۆ خوێندن چووە بۆ وڵاتی [[ئێران]]، دواتر گەڕاوەتە بۆ گوندی ''لۆلان'' لە دەڤەری [[برادۆست]] لە تەکیەی تایبەتی وانەی بە ڕێژەیەکی زۆر لە فێرخوازان وتووەتەوە و بوون بە [[سۆفی]]. لەساڵی ١٩٦٢ بەھۆی ناھەمواری باری سیاسی ناوچەکە لە شاری [[ھەولێر]] لە گەڕەکی ''ئیسکان'' نیشتەجێ دەبێت. == کۆچی دوایی == ''شێخ ڕەشیدی لۆلانی'' لە ساڵی ١٩٦٤ لە شاری ھەولێر کۆچی دوایی کردووە و لەسەر داوایی [[عەبدولسەلام عارف]] سەرۆک کۆماری ئەوکاتی عێڕاق لە شاری [[موسڵ]] لە نزیک گۆڕی [[نەبی یونس]] نێژراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.awene.com/detail?article=7414|سەردێڕ=نەوەکانی شێخ ڕەشیدی لۆلان.. دوژمنی پەکەکەو دۆستی پارتی|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=awene.com}}</ref> لە ڕێکەوتی ٢٤ی مانگی ٧ی ٢٠١٤ لەگەڵ کۆمەڵێکی تر لە شوێنەوار و مەزارەکانی تر، لەلایەن چەکدارانی [[داعش]]ەوە مەزارەکەی تەقێنرایەوە. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} * بەرنامەی فۆکس موسڵ-تۆڕی میدیای ڕووداو. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|عێراق|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] lc4dzlzkf4jt7wmwf77enrtr70dpcg9 1617485 1617443 2026-08-05T16:02:53Z Bradostiiiiiii 78230 چاککردنی ھەڵەی ڕێنووس 1617485 wikitext text/x-wiki ( حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی «قَدَّسَ اللهُ سِرَّهُ» ﴿أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ﴾ «بەڕاستی دۆستانی خودا نە ترسێکیان لەسەرە و نە خەمگین دەبن.» (سورەتی یونس: ٦٢) پێشەکی هەر وەکو خودای گەورە لە قورئانی پیرۆزدا باس لە ئولیای خۆی دەکات و مژدەیان پێ دەدات کە نە ترسیان لەسەرە و نە خەمگین دەبن، لە مێژووی ئیسلام و کوردایەتیدا زۆر کەس هەبوون کە ژیانی خۆیان بۆ خزمەتی ئایین، ئیرشاد و پەرستنی خودا تەرخان کردووە. یەکێک لەو زاتانە، حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی «قَدَّسَ اللهُ سِرَّهُ» ـە، کە ناوی بە خزمەت، تەقوا، دادپەروەری و ڕابەرایەتی ئایینی و کۆمەڵایەتی لە ناوچەی برادۆست و دەورووبەریدا ناسراوە. لەدایکبوون و بنەچە حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی لە بنەماڵەی میری عەشیرەتی برادۆست سەریهەڵدا. باوکی، میر محمد شەریف، میری گەورەی عەشیرەتی برادۆست بوو. زۆربەی سەرچاوەکان لەسەر ئەوەن کە لە ساڵی ١٨٨٢ زایینی لە گوندی سارداوی دەشتی بەرازگری لە ناوچەی برادۆست لەدایک بووە. هەرچەندە بەهۆی بنەچەکەیەوە ئامادەبوو دوای باوکی ببێتە میری عەشیرەت، بەڵام لە تەمەنی گەنجیدا وازی لەو پلە و دەسەڵاتە هێنا و ڕێگای تەسەوف و خزمەتی ئایینی هەڵبژارد. هەڵبژاردنی ڕێگای تەسەوف دوای وازهێنان لە میری، ڕووی کردە گوندی زینوە و چووە خزمەتی شێخ کمال الدین. ماوەیەکی درێژ لە خزمەتی پیرەکەیدا بە تەقوا، عیبادەت، فێربوون و تەربیەتی ڕۆحی بەسەر برد. لە دوا ساتەکانی ژیانی شێخ کمال الدین، بە فەرمانی ئەو، حضرة شێخ ڕەشید وەک جێنشینی تەریقەت دیاریکرا. هەرچەندە خۆی ئەو ئەرکەی بە ئاسانیدا قبوڵ نەکرد، بەڵام بە فەرمانی مامۆستاکەی ناچار بوو ئەو ئەرکە پیرۆزە بگرێتە ئەستۆ. دامەزراندنی خانەقا دوای وەرگرتنی ئەرکی ئیرشاد، گەڕایەوە ناوچەی برادۆست و خەریکی بڵاوکردنەوەی ئایینی پیرۆزی ئیسلام بوو. یەکەم خانەقای لە گوندی شۆشنە دامەزراند، بەڵام دواتر بەهۆی هەندێک هۆکار گواستیەوە بۆ گوندی لۆلان. هەر لەو کاتەوە بە شێخ ڕەشید لۆلانی ناسرا. گوندی لۆلان لە سێگۆشەی سنووری عێراق، ئێران و تورکیا هەڵکەوتووە، کە بە سێگۆشەی کوردستان ناسراوە. خزمەت بە زانست و زانایان حضرة شێخ ڕەشید گرنگییەکی زۆری بە زانست و زانایانی ئایینی دەدا. چەندین مەلا و زانای گەورە لە خانەقای ئەو خزمەتیان کردووە، لە ناویاندا مامۆستا ملا محمد لۆلانی، کە خۆیشی دواتر بووە مامۆستای ژمارەیەکی زۆر لە زانایانی ناوچەکە. یەکێک لە وتە بەناوبانگەکانی شێخ ئەوەیە: «تەریقەت و شەریعەت وەک دوو باڵی باڵندەیەکن؛ ئەگەر یەکێکیان نەبێت، باڵندەکە ناتوانێت بفڕێت.» ئەم وتەیە نیشان دەدات کە شێخ ڕەشید تەسەوفی لە چوارچێوەی شەریعەتی ئیسلامدا دەبینی و هەموو خورافیات و داهێنانی نادروستی بە ناوی ئایین ڕەت دەکردەوە. شوێنکەوتوان و کاریگەری ژمارەی موریدانی حضرة شێخ ڕەشید بە زیاتر لە ١٥ هەزار کەس خەمڵێندراوە. شوێنکەوتوانی لە عێراق، ئێران و تورکیا دابەش بوون و جگە لە عەشیرەتی برادۆست، عەشیرەتەکانی هەرکی، شێروانی، گەردی، سورچی، خەیلانی و چەندین عەشیرەتی تر لە موریدانی ئەو بوون. ڕۆڵی کۆمەڵایەتی و ئایینی حضرة شێخ ڕەشید تەنها شێخێکی تەریقەت نەبوو، بەڵکو ڕابەرێکی کۆمەڵایەتی و ناوەندی چارەسەری کێشەکانی ناوچەکە بوو. زۆرجار پیاوانی عەشیرەتەکان دوای کۆبوونەوە و ڕاوێژ، بڕیاری کۆتاییان بۆ ئەو بەجێدەهێشت، سەرکردەیەکی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئایینیش بووە. ئامانجی سەرەکی ئەو بڵاوکردنەوەی بنەما ڕاستەقینەکانی ئیسلام بوو. یەکێک لە موریدانی لەسەر ئەو دەڵێت: «پێش ئیرشادی حضرة شێخ ڕەشید، زانیاری ئایینی لای ئێمە زۆر کەم بوو؛ نە نوێژمان دەزانی، نە ڕۆژوو و نە زۆربەی فەرزەکانی ئیسلام. ئەو بوو کە ئایینی بە شێوەی دروست فێرکردین.» موڵک و سامانی حضرة شێخ ڕەشید خاوەنی ژمارەیەکی زۆر لە گوندەکانی برادۆست بوو، لەوانە: * لۆلان * خنێرە * سالارا * گوزاقوڵی * پیرکان * بەنێ * کانی مەلا * ئیسوان * دەراو * ڕووسۆر و چەندین گوندی تریش. کۆچی دوایی بەهۆی نالەباری دۆخی سیاسی ناوچەکە، لە ساڵی ١٩٦٢ خانەقای لۆلان بۆ هەولێر، گەڕەکی ئیسکان، گواسترایەوە. حضرة شێخ ڕەشید لە ساڵی ١٩٦٤ زایینی (١٣٨٣ کۆچی) کۆچی دوایی کرد و لە شاری موسڵ، لە پاڵ مەزاری حضرة نبی یونس (عليه السلام) بەخاک سپێردرا. لە ساڵی ٢٠١٤، لەلایەن ڕێکخراوی داعشەوە هەردوو مەزارەکە تێکدران، بەڵام دواتر نۆژەن کرانەوە و ئێستا بوونەتەوە شوێنی سەردانی زائران. خانەقای لۆلانی دوای وەفات دوای ئارامبوونەوەی بارودۆخی ناوچەکە، لە ساڵی ١٩٧٠ خانەقای لۆلان گەڕایەوە بۆ گوندی لۆلان. پاشان لە ساڵی ١٩٧٨ بە یەکجاری بۆ شاری هەولێر گواسترایەوە و لە گەڕەکی ئازادی جێگیر بوو، کە تاکو ئێستا هەر لەوێیە. دوای وەفاتی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی «قَدَّسَ اللهُ سِرَّهُ»، کاروباری خانەقا و بنەماڵەی لۆلانی لەلایەن حاجی محمدی کوڕی بەڕێوەدەبرا. دوای وەفاتی حاجی محمدیش، تا ئێستا کاروباری خانەقا و بنەماڵەی لۆلانی لەلایەن شێخ حسێن حاجی محمد شێخ ڕەشید لۆلانی بەڕێوە دەبرێت بە هاوکاری ئامۆزای خۆی شێخ عبدالمطلب شێخ جیهانگیر شێخ ڕەشید لۆلانی. هەردووکیان لە خانەقای لۆلانی نیشتەجێن و بەردەوام لە خزمەتی خانەقا، سۆفی و موریدان دان، هەروەها ئەرکی ئیرشاد، میوانداری و پاراستنی میراتی ئایینی و تەسەوفی بنەماڵەی لۆلانی بەڕێوەدەبەن هەموو شەوێکی پێنجشەمە لەسەر هەینی مەولودنامەی باتەیی دەخوێندرێتەوەو بۆ ماوەی زیاتر لە سەد ساڵە تاکو ئێستاش ئەم عادەتە هەر بەردەوامە بنەچەی مێژوویی بنەچەی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی دەگەڕێتەوە سەر ئەمیرخان لەپزێرین، کە لە ساڵی ١٦٠٧ زایینی لە قەڵای دمدم حوکمڕانی کرد و بەرگرییەکی بەناوبانگی لە دژی سەفەویەکان ئەنجامدا. کۆتایی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی «قَدَّسَ اللهُ سِرَّهُ» یەکێک بوو لە زاتە دیارەکانی کوردستان کە ژیانی خۆی بۆ خزمەتی ئایینی پیرۆزی ئیسلام، ئیرشاد، پەروەردەی ڕۆحی و یەکخستنی کۆمەڵگا تەرخان کرد. ناوی ئەو تاکو ئێستا لە ناو شوێنکەوتوان و خێزانەکەیدا بە ڕێز و خۆشەویستی یادی لێدەکرێتەوە و میراتی ئیرشادی ئەو هێشتا بەردەوامە نەوە و بنەماڵەی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی «قَدَّسَ اللهُ سِرَّهُ» کوڕانی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی پێنج کوڕی هەبوو، ئەوانیش: 1. حاجی عبدالله ● کوڕ: شێخ خالد لۆلانی 2. حاجی محمد لۆلانی ● کوڕەکان: ● شێخ عبدالقادر ● شێخ شهاب ● شێخ حسێن 3. شێخ جیهانگیر ● کوڕەکان: ● شێخ بهاء الدین ● شێخ عبدالمطلب ● صیاد 4. شێخ سلێمان ● کوڕەکان: ● یوسف ● زوهەیر ● زەنون ● ئەبوبکر ● حەردان ● مصعب 5. شێخ شعیب ● کوڕ: عیمران نەوەکانی حضرة شێخ ڕەشید لۆلانی نەوەی حاجی محمد لۆلانی کوڕانی شێخ عبدالقادر ● بشیر ● لۆلان ● شەکیو ● ئەحمەد ● بشار کوڕانی شێخ شهاب ● وصفی ● مەهدی ● ڕەشید کوڕانی شێخ حسێن ● ئەرشەد ● ڕاشد نەوەی شێخ جیهانگیر کوڕانی شێخ بهاء الدین ● عرفان ● مونزیر ● هندرێن ● ولید کوڕانی شێخ عبدالمطلب ● عبدالله ● جیهانگیر ● جیهاد کوڕانی صیاد ● ڕەشید ● جودی نەوەی حاجی عبدالله کوڕانی شێخ خالد ● ستار ● رضوان ● ڕعد ● ڕیاض نەوەی شێخ سلێمان کوڕانی یوسف ● محمد ● ئەحمەد ● صفوان کوڕانی زوهەیر ● محمود ● مڕوان کوڕانی زەنون ● سعد حضرة الشيخ رشيد اللولاني «قَدَّسَ اللهُ سِرَّهُ» ﴿أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ﴾ صدق الله العظيم (سورة يونس: 62) المقدمة كما أخبر الله تعالى في كتابه العزيز عن أوليائه الصالحين وبشّرهم بالأمن والطمأنينة، فقد شهد تاريخ الإسلام وكردستان رجالاً أفنوا حياتهم في خدمة الدين والإرشاد وعبادة الله تعالى. ومن أبرز هؤلاء حضرة الشيخ رشيد اللولاني «قدّس الله سرّه»، الذي عُرف بالتقوى والزهد وخدمة الإسلام والعدل والإصلاح، وكانت له مكانة دينية واجتماعية مرموقة في منطقة برادوست وما حولها. المولد والنسب وُلِد حضرة الشيخ رشيد اللولاني في أسرة أمراء عشيرة برادوست، وهو ابن الأمير محمد شريف، أحد كبار أمراء العشيرة. وتذكر أغلب المصادر أنه وُلد سنة 1882م في قرية سارداو بسهل برازكري في منطقة برادوست. ورغم أنه كان المرشح لتولي إمارة العشيرة بعد والده، فإنه آثر في شبابه ترك الإمارة والجاه، واختار طريق التصوف والإرشاد وخدمة الدين. سلوك طريق التصوف بعد تخليه عن الإمارة، توجّه إلى قرية زينوة ولازم الشيخ كمال الدين، حيث أمضى سنوات طويلة في العبادة وطلب العلم والتربية الروحية. وفي أواخر حياة الشيخ كمال الدين، أوصى بأن يكون الشيخ رشيد خليفةً له في الطريقة. ورغم تواضعه وتردده في قبول هذا التكليف، إلا أنه امتثل لأمر شيخه وتولى مسؤولية الإرشاد. تأسيس الخانقاه بعد تسلمه مهمة الإرشاد، عاد إلى منطقة برادوست وبدأ بنشر تعاليم الإسلام. أسس أول خانقاه له في قرية شوشنة، ثم نقلها لاحقاً إلى قرية لولان، ومنذ ذلك الحين عُرف باسم الشيخ رشيد اللولاني. وتقع قرية لولان في المثلث الحدودي بين العراق وإيران وتركيا، وهو ما يعرف بالمثلث الكردستاني. اهتمامه بالعلم والعلماء أولى حضرة الشيخ رشيد اهتماماً بالغاً بالعلم الشرعي والعلماء، واستضاف في خانقاهه عدداً كبيراً من العلماء، ومن أشهرهم الملا محمد اللولاني، الذي أصبح فيما بعد من كبار علماء المنطقة. ومن أشهر أقواله: “الطريقة والشريعة كجناحي الطائر، فإذا فُقد أحدهما عجز الطائر عن الطيران.” ويعبّر هذا القول عن منهجه في أن التصوف لا ينفصل عن الشريعة الإسلامية، وأنه كان يرفض البدع والخرافات التي تُنسب إلى الدين. أتباعه وتأثيره يُقدّر عدد مريدي حضرة الشيخ رشيد بأكثر من خمسة عشر ألف مريد، انتشروا في العراق وإيران وتركيا. وكان من أتباعه أبناء عشائر برادوست، وهركي، وشيرواني، وكردي، وسورجي، وخيلاني، إلى جانب عشائر أخرى. دوره الديني والاجتماعي لم يكن حضرة الشيخ رشيد شيخ طريقة فحسب، بل كان مرجعاً دينياً واجتماعياً، ومقصداً للإصلاح بين الناس وحل النزاعات القبلية. وكان شيوخ العشائر يلجؤون إليه للفصل في الخلافات، لما عُرف عنه من الحكمة والعدل، فجمع بين القيادة الدينية والاجتماعية. وكان هدفه الأساسي نشر تعاليم الإسلام الصحيحة بين الناس. وقال أحد مريديه: “قبل إرشاد حضرة الشيخ رشيد كانت معرفتنا بأمور الدين قليلة؛ فلم نكن نحسن الصلاة ولا الصيام ولا كثيراً من فرائض الإسلام، فكان هو سبباً في تعليمنا الدين على الوجه الصحيح.” أملاكه امتلك حضرة الشيخ رشيد عدداً من قرى برادوست، منها: * لولان * خنيرة * سالارا * كوزاقولي * بيركان * بَني * كاني ملا * إسوان * دراو * روسور إضافةً إلى قرى أخرى. وفاته بسبب الظروف السياسية في المنطقة، نُقلت خانقاه لولان سنة 1962م إلى مدينة أربيل، في حي الإسكان. وتوفي حضرة الشيخ رشيد سنة 1964م الموافق 1383هـ، ودُفن في مدينة الموصل بجوار مقام النبي يونس عليه السلام. وفي عام 2014م تعرّض المرقد للتدمير على يد تنظيم داعش، ثم أُعيد ترميمه لاحقاً، وأصبح من جديد مقصداً للزائرين. الخانقاه بعد وفاته بعد استقرار الأوضاع، عادت خانقاه لولان إلى القرية سنة 1970م. ثم نُقلت سنة 1978م بصورة نهائية إلى مدينة أربيل، في حي آزادي، ولا تزال قائمة إلى اليوم. وتولى إدارة الخانقاه بعد وفاته ابنه الحاج محمد. وبعد وفاة الحاج محمد، آلت إدارة الخانقاه إلى الشيخ حسين الحاج محمد الشيخ رشيد اللولاني، بمشاركة ابن عمه الشيخ عبد المطلب الشيخ جهانكير الشيخ رشيد اللولاني. ولا يزال الاثنان يقيمان في الخانقاه، ويشرفان على الإرشاد واستقبال الزوار وخدمة المريدين، والمحافظة على التراث الديني والتصوفي للأسرة اللولانية. ويُقام في الخانقاه مساء كل خميس مجلس لقراءة المولد الباتئي، وهي عادة مستمرة منذ أكثر من مائة عام. الأصل التاريخي يرجع نسب أسرة حضرة الشيخ رشيد اللولاني إلى الأمير خان لپزيرين، الذي حكم قلعة دمدم سنة 1607م، واشتهر بمقاومته للدولة الصفوية. الخاتمة يُعد حضرة الشيخ رشيد اللولاني «قدّس الله سرّه» من أبرز الشخصيات الدينية في كردستان، إذ كرّس حياته لخدمة الإسلام، والإرشاد، والتربية الروحية، والإصلاح بين الناس. ولا يزال اسمه يحظى بالتقدير والاحترام بين أتباعه وأسرته، كما لا يزال أثره الديني والروحي قائماً إلى يومنا هذا. أبناء حضرة الشيخ رشيد اللولاني 1. الحاج عبد الله * الشيخ خالد اللولاني 2. الحاج محمد اللولاني * الشيخ عبد القادر * الشيخ شهاب * الشيخ حسين 3. الشيخ جهانكير * الشيخ بهاء الدين * الشيخ عبد المطلب * صياد 4. الشيخ سليمان * يوسف * زهير * زنون * أبو بكر * حردان * مصعب 5. الشيخ شعيب * عمران أحفاده أحفاد الحاج محمد أبناء الشيخ عبد القادر * بشير * لولان * شاكيو * أحمد * بشار أبناء الشيخ شهاب * وصفي * مهدي * رشيد أبناء الشيخ حسين * أرشد * راشد أحفاد الشيخ جهانكير أبناء الشيخ بهاء الدين * عرفان * منذر * هندرين * وليد أبناء الشيخ عبد المطلب * عبد الله * جهانكير * جهاد أبناء صياد * رشيد * جودي أحفاد الحاج عبد الله أبناء الشيخ خالد * ستار * رضوان * رعد * رياض أحفاد الشيخ سليمان أبناء يوسف * محمد * أحمد * صفوان أبناء زهير * محمود * مروان أبناء زنون * سعد His Eminence Sheikh Rashid Lolani “May Allah Sanctify His Secret” “Indeed, the allies of Allah—there will be no fear concerning them, nor will they grieve.” (Qur’an, Surah Yunus 10:62) Introduction As Allah the Almighty mentions His righteous saints in the Holy Qur’an and gives them the glad tidings that they shall have neither fear nor grief, Islamic and Kurdish history has witnessed many individuals who devoted their lives to serving Islam, guiding people, and worshipping Allah. Among these distinguished figures was His Eminence Sheikh Rashid Lolani, “May Allah Sanctify His Secret,” who became renowned for his service, piety, justice, and religious and social leadership throughout the Bradost region and its surroundings. Birth and Lineage His Eminence Sheikh Rashid Lolani was born into the ruling Mir family of the Bradost tribe. His father, Mir Muhammad Sharif, was the chief Mir of the Bradost tribe. Most historical accounts state that Sheikh Rashid was born in 1882 in the village of Sardaw, located in the Barazgari Plain of the Bradost region. Although he was expected to inherit the tribal leadership after his father, he renounced worldly authority at a young age and chose instead the path of Sufism and religious service. Choosing the Path of Sufism After relinquishing the tribal leadership, he traveled to the village of Zinwa, where he entered the service of Sheikh Kamal al-Din. He spent many years under his spiritual master’s guidance, dedicating himself to worship, religious learning, spiritual discipline, and self-purification. During the final days of Sheikh Kamal al-Din’s life, he appointed Sheikh Rashid as his spiritual successor (Khalifah). Although Sheikh Rashid initially hesitated to accept this responsibility, he ultimately obeyed his master’s command and assumed leadership of the spiritual order. Establishment of the Khanqah After accepting the responsibility of spiritual guidance, Sheikh Rashid returned to the Bradost region and devoted himself to spreading the teachings of Islam. He first established a Khanqah (Sufi lodge) in the village of Shoshna, which was later relocated to the village of Lolan. From that time onward, he became widely known as Sheikh Rashid Lolani. The village of Lolan lies at the meeting point of the borders of Iraq, Iran, and Turkey, an area often referred to as the “Triangle of Kurdistan.” Service to Islamic Scholarship Sheikh Rashid placed great importance on Islamic scholarship and religious scholars. Many respected scholars served and studied in his Khanqah, among them Mullah Muhammad Lolani, who later became one of the leading scholars of the region. One of Sheikh Rashid’s best-known sayings is: “The Tariqah (Sufi path) and the Shari’ah are like the two wings of a bird; without one of them, the bird cannot fly.” This statement reflects his belief that authentic Sufism must always remain firmly rooted within Islamic law and that innovations and superstitions falsely attributed to religion should be rejected. Followers and Influence The number of Sheikh Rashid’s disciples has been estimated at more than 15,000. His followers were spread across Iraq, Iran, and Turkey and included members of the Bradost, Herki, Sherwani, Gardi, Surchi, Khailani, and several other Kurdish tribes. Religious and Social Leadership Sheikh Rashid was not only a Sufi master but also a respected social leader who frequently mediated tribal disputes and reconciled conflicts. Tribal leaders often sought his judgment after consultation, recognizing him as both a religious authority and a respected community leader. His primary objective was to spread the authentic teachings of Islam. One of his disciples recalled: “Before the guidance of His Eminence Sheikh Rashid, our knowledge of Islam was very limited. We did not properly know how to pray, fast, or fulfill many of Islam’s obligations. It was he who taught us the religion correctly.” Properties Sheikh Rashid owned numerous villages in the Bradost region, including: * Lolan * Khnayra * Salara * Guzaquli * Pirkan * Bani * Kani Mala * Iswan * Daraw * Rusor as well as several other villages. Passing Away Due to the unstable political conditions in the region, the Lolan Khanqah was relocated in 1962 to the Iskan district of Erbil. His Eminence Sheikh Rashid passed away in 1964 CE (1383 AH) and was buried in Mosul, beside the shrine of Prophet Yunus (Jonah), peace be upon him. In 2014, both shrines were destroyed by ISIS but were later reconstructed and once again became places of pilgrimage. The Khanqah After His Passing After stability returned to the region, the Khanqah was restored to Lolan village in 1970. In 1978, it was permanently relocated to the Azadi district of Erbil, where it remains today. Following Sheikh Rashid’s passing, administration of the Khanqah and the Lolani family affairs was entrusted to his son Haji Muhammad. After Haji Muhammad’s passing, the Khanqah came under the leadership of Sheikh Hussein Haji Muhammad Sheikh Rashid Lolani, assisted by his cousin Sheikh Abdul-Muttalib Sheikh Jihangir Sheikh Rashid Lolani. Both continue to reside in the Khanqah, overseeing spiritual guidance, hospitality, the care of disciples, and the preservation of the Lolani family’s religious and Sufi heritage. Every Thursday evening, the Mawlid of al-Bateyi is recited in the Khanqah, a tradition that has continued uninterrupted for more than one hundred years. Historical Lineage The ancestry of Sheikh Rashid Lolani traces back to Amir Khan Lapzerin, the famous ruler of Dimdim Castle, who led its celebrated defense against the Safavid Empire in 1607. Legacy His Eminence Sheikh Rashid Lolani devoted his entire life to serving Islam, spiritual guidance, religious education, and strengthening unity within society. His name continues to be remembered with great respect and affection among his family and followers, and his spiritual legacy remains alive to this day. Children of Sheikh Rashid Lolani Sheikh Rashid Lolani had five sons: 1. Haji Abdullah * Sheikh Khalid Lolani 2. Haji Muhammad Lolani * Sheikh Abdul Qadir * Sheikh Shahab * Sheikh Hussein 3. Sheikh Jihangir * Sheikh Baha al-Din * Sheikh Abdul-Muttalib * Sayyad 4. Sheikh Suleiman * Yusuf * Zuhair * Zannun * Abu Bakr * Hardan * Mus’ab 5. Sheikh Shu’ayb * Imran Grandchildren Descendants of Haji Muhammad Children of Sheikh Abdul Qadir * Bashir * Lolan * Shakyo * Ahmad * Bashar Children of Sheikh Shahab * Wasfi * Mahdi * Rashid Children of Sheikh Hussein * Arshad * Rashid Descendants of Sheikh Jihangir Children of Sheikh Baha al-Din * Irfan * Munzir * Hindrin * Walid Children of Sheikh Abdul-Muttalib * Abdullah * Jihangir * Jihad Children of Sayyad * Rashid * Judi Descendants of Haji Abdullah Children of Sheikh Khalid * Sattar * Ridwan * Ra’ad * Riyadh Descendants of Sheikh Suleiman Children of Yusuf * Muhammad * Ahmad * Safwan Children of Zuhair * Mahmoud * Marwan Children of Zannun * Saad == کۆچی دوایی == ''شێخ ڕەشیدی لۆلانی'' لە ساڵی ١٩٦٤ لە شاری ھەولێر کۆچی دوایی کردووە و لەسەر داوایی [[عەبدولسەلام عارف]] سەرۆک کۆماری ئەوکاتی عێڕاق لە شاری [[موسڵ]] لە نزیک گۆڕی [[نەبی یونس]] نێژراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.awene.com/detail?article=7414|سەردێڕ=نەوەکانی شێخ ڕەشیدی لۆلان.. دوژمنی پەکەکەو دۆستی پارتی|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=awene.com}}</ref> لە ڕێکەوتی ٢٤ی مانگی ٧ی ٢٠١٤ لەگەڵ کۆمەڵێکی تر لە شوێنەوار و مەزارەکانی تر، لەلایەن چەکدارانی [[داعش]]ەوە مەزارەکەی تەقێنرایەوە. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} * بەرنامەی فۆکس موسڵ-تۆڕی میدیای ڕووداو. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|عێراق|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] iooj87px8qes7c9shj62fqcphnfz2iv 1617487 1617485 2026-08-05T17:10:44Z Sakura emad 42467 پێداچوونەوەی 1617443ی گەڕاندەوە بۆ پێداچوونەوەی [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] ([[en:User:BrandonXLF/Restorer|گەڕاندنەوە]]) 1617487 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|برادۆست|برادۆست (ڕوونکردنەوە)}} [[پەڕگە:Shex rashid lolany.jpg|300px|وێنۆک |شێخ ڕەشید لۆلانی]] '''شێخ ڕەشید لۆلانی''' (ناوی تەواو:''ڕەشید محەمەد شەریف''). لە ساڵی ١٨٨٢ لە ناوچەی [[برادۆست]] لەدایکبووە. یەکێک بوو لە شێخەکانی ھۆزی برادۆست. لە سەرەتای تەمەنیدا بۆ خوێندن چووە بۆ وڵاتی [[ئێران]]، دواتر گەڕاوەتە بۆ گوندی ''لۆلان'' لە دەڤەری [[برادۆست]] لە تەکیەی تایبەتی وانەی بە ڕێژەیەکی زۆر لە فێرخوازان وتووەتەوە و بوون بە [[سۆفی]]. لەساڵی ١٩٦٢ بەھۆی ناھەمواری باری سیاسی ناوچەکە لە شاری [[ھەولێر]] لە گەڕەکی ''ئیسکان'' نیشتەجێ دەبێت. == کۆچی دوایی == ''شێخ ڕەشیدی لۆلانی'' لە ساڵی ١٩٦٤ لە شاری ھەولێر کۆچی دوایی کردووە و لەسەر داوایی [[عەبدولسەلام عارف]] سەرۆک کۆماری ئەوکاتی عێڕاق لە شاری [[موسڵ]] لە نزیک گۆڕی [[نەبی یونس]] نێژراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.awene.com/detail?article=7414|سەردێڕ=نەوەکانی شێخ ڕەشیدی لۆلان.. دوژمنی پەکەکەو دۆستی پارتی|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=awene.com}}</ref> لە ڕێکەوتی ٢٤ی مانگی ٧ی ٢٠١٤ لەگەڵ کۆمەڵێکی تر لە شوێنەوار و مەزارەکانی تر، لەلایەن چەکدارانی [[داعش]]ەوە مەزارەکەی تەقێنرایەوە. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} * بەرنامەی فۆکس موسڵ-تۆڕی میدیای ڕووداو. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|عێراق|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] lc4dzlzkf4jt7wmwf77enrtr70dpcg9 1617488 1617487 2026-08-05T17:11:40Z Sakura emad 42467 «[[شێخ ڕەشید لۆلانی]]»ی پاراست: [[ویکیپیدیا:خراپکاری|خراپکاری]]ی بەردەوام ([دەستکاری=تەنیا بە بەکارھێنەرانی پەسندکراوی خۆگەڕ ڕێگە بدە] (بەسەردەچێ لە ڕێکەوتی ١٧:١١، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC))) 1617487 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|برادۆست|برادۆست (ڕوونکردنەوە)}} [[پەڕگە:Shex rashid lolany.jpg|300px|وێنۆک |شێخ ڕەشید لۆلانی]] '''شێخ ڕەشید لۆلانی''' (ناوی تەواو:''ڕەشید محەمەد شەریف''). لە ساڵی ١٨٨٢ لە ناوچەی [[برادۆست]] لەدایکبووە. یەکێک بوو لە شێخەکانی ھۆزی برادۆست. لە سەرەتای تەمەنیدا بۆ خوێندن چووە بۆ وڵاتی [[ئێران]]، دواتر گەڕاوەتە بۆ گوندی ''لۆلان'' لە دەڤەری [[برادۆست]] لە تەکیەی تایبەتی وانەی بە ڕێژەیەکی زۆر لە فێرخوازان وتووەتەوە و بوون بە [[سۆفی]]. لەساڵی ١٩٦٢ بەھۆی ناھەمواری باری سیاسی ناوچەکە لە شاری [[ھەولێر]] لە گەڕەکی ''ئیسکان'' نیشتەجێ دەبێت. == کۆچی دوایی == ''شێخ ڕەشیدی لۆلانی'' لە ساڵی ١٩٦٤ لە شاری ھەولێر کۆچی دوایی کردووە و لەسەر داوایی [[عەبدولسەلام عارف]] سەرۆک کۆماری ئەوکاتی عێڕاق لە شاری [[موسڵ]] لە نزیک گۆڕی [[نەبی یونس]] نێژراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.awene.com/detail?article=7414|سەردێڕ=نەوەکانی شێخ ڕەشیدی لۆلان.. دوژمنی پەکەکەو دۆستی پارتی|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=awene.com}}</ref> لە ڕێکەوتی ٢٤ی مانگی ٧ی ٢٠١٤ لەگەڵ کۆمەڵێکی تر لە شوێنەوار و مەزارەکانی تر، لەلایەن چەکدارانی [[داعش]]ەوە مەزارەکەی تەقێنرایەوە. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} * بەرنامەی فۆکس موسڵ-تۆڕی میدیای ڕووداو. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|عێراق|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] lc4dzlzkf4jt7wmwf77enrtr70dpcg9 3 132672 1617761 665933 2026-08-06T06:01:39Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617761 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەتی تۆیە و دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٤:٢٨، ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) == تەختەکلیل == == تەختەکلیل == سڵاو {{و|Behrooz1b}} بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا! سوپاس بۆ بەشدارییەکانت، بەڵام [[تەختەکلیلی کۆمپیوتەر|تەختەکلیل]]ەکەت کێشەی ھەیە و [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|ناستانداردە]]. تەختەکلیلە ناستانداردەکان چەند پیتێک بەکار دەبەن کە لە [[ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی]] کێشە دەنێنەوە. بۆ نموونە ھەردووک پیتەکانی '''ك''' و '''ک'''، کە بە وشەی ترەوە دەلکێنرێن ھەست بە جیاوازییەکەیان ناکرێت؛ بەڵام کێشە بۆ سیستم دروست دەکات لە کاتی گەڕان و لەوانەیە بایتی زۆرتر سەرف بکەن لە وتارەکاندا. ئەو پیتانەی کە ناستانداردن لەوانەیە یەکێک یان زیاتر لەمانە بن: {{سوور|ە}}، {{سوور|ي}}، {{سوور|ـهـ}}، {{سوور|ك}}. تکایە کیبۆردەکەت بگۆڕە بە دانەیەک کە [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|لەم پەڕەیە پێشنیار کراوە]] تاکو ئەم کێشەیە چارەسەر ببێت. سەرنج بدە ئەگەر دوای دەستکارییەکانت تاگێکی ئاوا لە نزیک دەستکارییەکەت بوو: ({{highlight|''بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد''|#ffe599}}) ئەوە واتای ئەوەیە کە تەختەکلیلەکەت کێشەی ھەیە و ناستانداردە و پێویستە بگۆڕدرێت. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٤٧، ١٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) c5aw61y5onrkt9nmnc2a3qnm4yfqosk 0 132800 1617694 1612968 2026-08-05T23:52:46Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617694 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ڕووداوی شاڕێی مەرگ | partof = بەشێک لە [[جەنگی کەنداو]] | image = Demolished vehicles line Highway 80 on 18 Apr 1991.jpg | image_size = 300 | caption = ئۆتۆمبێلە تێکشکاو و بەجێهێڵدراوەکانی درێژاییی شاڕێی ٨٠ لە نیسانی ١٩٩١دا | date = ٢٥–٢٧ی شوباتی ١٩٩١ | place = شاڕێی ٨٠، ڕێگایەکی سەرەکی لە [[شاری کووەیت]]ەوە بەرەو [[بەسرە]]، [[عێراقی بەعس|عێراق]] | coordinates = {{Coord|29.3842|47.6518|type:event_scale:50000_region:IQ|format=dms|display=inline,title}} | result = | combatant1 = {{plainlist| *{{flag|United States}} *{{flag|United Kingdom}}<ref name="Holsti2011">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Holsti |یەکەم=Ole R. |بەستەری نووسەر=Ole Holsti |سەردێڕ=American Public Opinion on the Iraq War |پەڕە=٢٠|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Zd24TzC8U7AC&pg=PA20|chapter=Prelude: The United States and Iraq before the Iraq War |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[University of Michigan Press]] |doi=10.3998/mpub.1039750 |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٢-٠٣٤٨٠-٢|وتەگێڕانەوە=Air attacks inflicted heavy casualties on retreating forces along what became known as 'the highway of death.' American, British, and French units pursued the Iraqis to within 150 miles of Baghdad. |jstor=10.3998/mpub.1039750.6}}</ref> *{{flag|Canada}}<ref name="Taylor2004">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Scott|دوایین=Taylor |ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=Among the Others: Encounters with the Forgotten Turkmen of Iraq|بڵاوکەرەوە=Esprit de Corps Books|پەڕە=٩٢|ژپنک=٩٧٨-١-٨٩٥٨٩٦-٢٦-٨|وتەگێڕانەوە=Canadian [[McDonnell Douglas CF-18 Hornet|CF-18]] fighters based in Qatar were only equipped with air-to-air missiles, as their role was to provide rear area combat air patrols. However, upon hearing from allied pilots that there was a massive 'turkey shoot' taking place in Kuwait, unofficial arrangements were made to equip the Canadians with U.S. bombs.}}</ref> *{{flag|France|1974}}<ref name="Holsti2011"/>}} | combatant2 = {{flagcountry|Ba'athist Iraq|1991}} | commander1 = {{flagicon|United States}} [[نۆرمان شوارسکۆف]]<ref name="Giordono">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.stripes.com/military-life/u-s-troops-revisit-scene-of-deadly-gulf-war-barrage-1.5305 |سەردێڕ=U.S. troops revisit scene of deadly Gulf War barrage |دوایین=Giordono |یەکەم=Joseph |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٠٣|ئیش=[[Stars and Stripes (newspaper)|Stars and Stripes]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110116000746/http://www.stripes.com/military-life/u-s-troops-revisit-scene-of-deadly-gulf-war-barrage-1.5305|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | commander2 = ''بێ سەرکردایەتییەکی ناوەندی'' | casualties1 = هیچ | casualties2 = {{plainlist| *٢٠٠–١،٠٠٠+ کوژراو *٢،٠٠٠ بە دیل گیراو<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|editor-first=Spencer C. |editor-last=Tucker |editor-link=Spencer C. Tucker|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=U05OvsOPeKMC&pg=PA710|سەردێڕ=The Encyclopedia of Middle East Wars: The United States in the Persian Gulf, Afghanistan, and Iraq Conflicts: The United States in the Persian Gulf, Afghanistan, and Iraq Conflicts |پەڕە=٧١٠|زنجیرە=Gale Virtual Reference Library |بەرگ=I|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥١٠٩-٩٤٨-١}}</ref> *١،٨٠٠–٢،٧٠٠ ئۆتۆمبێلی تێکشکاو یان بەجێھێڵدراو}} }} '''ڕێگای مەرگ''' ({{بە عەرەبی|طريق الموت}}). بە فەرمی بە شەقامی-٨٠ ناسراوە. کەوتووەتە نێوان هەردوو [[شاری کووەیت]] لە وڵاتی [[کووەیت]] بۆ شارۆچکەی سەفوان لە شاری [[بەسرە]] لە باشووری [[عێراق]]. شەقامەکە لەساڵی ١٩٩٠دا لەلایەن هێزەکانی پێشووی عێراقەوە بەکارهێندرا بۆ دەستبەسەرداگرتنی کووەیت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://battleland.blogs.time.com/2012/05/03/highway-of-death-robbery/|سەردێڕ=Highway (of Death) Robbery|ئیش=TIME.com|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120508050522/http://battleland.blogs.time.com/2012/05/03/highway-of-death-robbery/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ڕێکەوتی (٢٦–٢٧ی ٢ی ١٩٩١) زیاد لە ١٠ هەزار سەربازی سووپای عێراق کە لە ڕێگەدابوون بۆ گەڕانەوە بۆ ناو عێراق کرانە ئامانجی [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|هێزە ئاسمانییەکانی ئەمریکا]] و [[کەنەدا]]. جگە لەو ژمارە گەورەیەی قوربانیانی هێرشەکە، ژمارەیەکی زۆر لە ئۆتۆمۆبێل و چەند کەرەستەیەکی تر لەناوچوون. == شاڕێی ٨٠ == [[File:An Iraqi T-54, T-55 or Type 59 and T-55A on Basra-Kuwait Highway near Kuwait.JPEG|thumb|left|دوو [[تانکی تی-٥٤/٥٥|تانکی تی-٥٤/٥٥]]ی عێراقی لە نزیک [[شاری کووەیت]] لە ٢٦ی شوباتی ١٩٩١دا بە جێهێڵدراوی کەوتوون]] هێرشەکە لە ٢٦ی شوباتدا دەستی پێکرد، کاتێک [[گرۆمان ئەی-٦ ئینترودەر|فرۆکە جەنگییەکانی ئەی-٦ ئینترودەر]]ی سەر بە [[باڵی سێیەمی فڕۆکەوانیی مارینز]]ی [[سوپای مارینزی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] سەر و کلکی [[شەپۆل (پێکھاتە)|کاروانەکەیان]] لەسەر شاڕێی ٨٠ گرت، و کاروانێکی گەورەی ئۆتۆمبێلەکانی سوپای ئاساییی عێراقیان بە [[بۆمبی ھێشوویی سی بی یوو-١٠٠|بۆمبە هێشووییەکانی Mk 20 Rockeye II]] بۆردومان کرد، کە بەم هۆیەوە هێزەکانی عێراقیان لەناو قەرەباڵغییەکی بێشوماری هاتوچۆدا گەمارۆ دا و بەمەش پێگەکانیان بۆ هێرشە ئاسمانییەکانی دواتر ئامادە کرد. لە ماوەی دە کاتژمێری دواتردا، دەیان فڕۆکەی سەر بە [[مارینزی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و [[ھێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] لە [[ناوگەلی جەنگیی ڕێنجەر (سی-ڤی-٦١)|USS ''Ranger'']]ەوە بە چەندین چەکی جۆراوجۆر هێرشیان کردە سەر کاروانەکە. ئەو ئۆتۆمبێلانەی لە هێرشە ئاسمانییەکان ڕزگاریان ببوو، دواتر لەلایەن یەکە زەمینییەکانی هاوپەیمانانەوە کە گەیشتنە شوێنەکە کرانە ئامانج، لەکاتێکدا زۆربەی ئەو ئۆتۆمبێلانەی کە توانیبوویان لە قەرەباڵغییەکە ڕزگار ببن و بەردەوام بن لە ڕۆیشتن بەرەو باکووری ڕێگاکە، بە جیاواز کرانە ئامانج. تەسکبوونەوەی ڕێگاکە لە نزیک بنکەی پۆلیسی [[بەرزایییەکانی موتلا]] گۆڕدرا بۆ هێڵێکی درێژی پچڕاو لە زیاتر لە ٣٠٠ ئۆتۆمبێلی پەککەوتوو و بەجێهێڵدراو کە هەندێک جار پێی دەوترێت «مایلی مەرگ». پاشماوەی تێکشکاو کە لەسەر شاڕێکە دۆزرایەوە پێکهاتبوو لە لایەنی کەم ٢٨ تانک و ئۆتۆمبێلی ززرەپۆشی دیکە لەگەڵ چەندین ئۆتۆمبێل و پاسی مەدەنی [[دەستبەسەرداگرتن|دەستبەسەرداگیراوی]] دیکە کە پڕ بوون لە موڵکی دزراوی کووەیتییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Alexander|یەکەم=David |ناونیشان=https://www.upi.com/Archives/1991/03/04/Kuwaitis-recount-terror-of-Iraqi-occupation/8552668062800/|سەردێڕ=Kuwaitis recount terror of Iraqi occupation|ئیش=[[United Press International]]|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ١٩٩١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> ژمارەی کوژراوانی ئەم هێرشە تا ئێستاش بە نەزانراوی ماوەتەوە. ڕۆژنامەنووسی بەریتانی [[ڕۆبێرت فیسک]] ڕای گەیاند کە ئەو «ژمارەی تەرمی عێراقییەکانی لەدەست چوو کە لەناو پاشماوە سووتاوەکاندا قەتیس مابوون یان دەموچاویان لەسەر خۆڵەکە کەوتبوو» لە پێگە سەرەکەیەکەدا و سەدان تەرمی بینی کە بە درێژاییی ڕێگاکە تا سنووری [[عێراق]] بڵاوبوونەتەوە. ڕۆژنامەنووسی ئەمریکی [[بۆب درۆگین]] ڕاپۆرتی دا کە «دەیان» سەربازی کوژراوی بینیوە «لەناو ئۆتۆمبێلەکان و دەوروبەریان، لەتوتەک بوو و ئاوساو لەناو خۆڵی بیابانەکەدا کەوتبوون.» توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٣ لەلایەن پڕۆژەی ئەڵتەرناتیڤەکانی بەرگری (PDA) مەزەندەی کردووە کە کەمتر لە ١٠،٠٠٠ کەس لەناو کاروانە سەرەکەیەکەدا بوون، و کاتێک بۆردومانەکە دەستی پێکرد، زۆربەیان بە ئاسانی ئۆتۆمبێلەکانیان بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە ڕێگەی بیابانەکەوە یان بۆ ناو زۆنگاوەکانی نزیک هەڵبێن، کە هەندێکیان بەهۆی برینەکانیانەوە گیانیان لەدەستدا و هەندێکیشیان دواتر بە دیل گیران. بەپێی پڕۆژەی (PDA)، لەکاتێکدا ئەو مەزەندەیەی کە زۆرجار دووبارە دەکرێتەوە بۆ ژمارەی کوژراوانی هێرشەکە کە ٢٠٠–٣٠٠ کەسە، و لە بنەڕەتدا لەلایەن [[مایکل کێلی (سەرنووسەر)|مایکل کێلی]] لە ''[[واشینگتن پۆست|زە واشینگتن پۆست]]''دا بڵاوکراوەتەوە، تا ڕادەیەک لەگەڵ تێبینییەکانی ڕۆژنامەنووسان لەسەر زەویدا دەگونجێت، بەڵام لایەنی کەم ژمارەی مردنی ٥٠٠–٦٠٠ کەس زیاتر لۆژیکی دیارە.<ref name="wow"/> لە ساڵی ١٩٩٣دا، زە واشینگتن پۆست چاوپێکەوتنی لەگەڵ ڕزگاربووێکی عێراقیی هێرشەکاندا کرد:<ref name="wow"/> {{quote|سەدان ئۆتۆمبێلی تێکشکاو ھەبوون، سەربازان ھاواریان دەکرد. [...] کاتێک بۆمبەکان کەوتنە خوارەوە شەو بوو، ئۆتۆمبێلە سووتاوەکان، تەرمەکان لە کەناری ڕێگاکە و سەربازە پاڵکەوتووەکانی سەر زەوییەکە ڕووناک دەبوونەوە، کاتێک ھەوڵیان دەدا لە ئۆتۆمبێلەکانیان ھەڵبێن بە [[بۆمبی ھێشوویی|بۆمبە ھێشووییەکان]] پێکران. من سەدان سەربازی لەم شێوەیەم بینی، بەڵام ئامانجی سەرەکیم گەیشتن بە [[بەسرە]] بوو. ئێمە بە پێ گەیشتین.}} {{-}} == ئەمانەش ببینە == * [[شەڕی کەنداو]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٤ی ٨ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|کووەیت|عێراق|دەیەی ١٩٩٠|مێژوو|ڕۆژھەڵاتی ناوین|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{کورت}} {{پۆلی کۆمنز|Highway of Death}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کووەیت لە ١٩٩١]] [[پۆل:مێژووی کووەیت]] lo57s60q69dcjaj1fj7ss61dnkieat8 100 133945 1617518 557823 2026-08-05T18:03:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617518 wikitext text/x-wiki <div style="text-align:center;"> {{multi-listen item |filename = AmicusMeus.ogg |title = ھاوڕێکانم |description = گۆرانی ''ھاوڕێکانم'' لە سەردەمی [[ڕێنێسانس]]دا بەرھەمھێنراوە. نووسەری کارەکە تۆماس لویس دی ڤیکتۆریایە. }} </div> auqt8fv116v41s7atdykeoddpyyxhm6 3 134479 1617896 1616914 2026-08-06T10:55:53Z Muhammed taha 3367 /* چالاکیی بۆت */ وەڵامدانەوە 1617896 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:ئەرشیڤەکان}} == دەستخۆشانە == دەم باش Muhammed taha، تەنیا نەمتوانی بۆ نوێکردنەوەی ئامارەکان دەستخۆشیت لێ نەکەم. لەشت ساق بێ :) ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢١:٢٠، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/چالاکیی بەڕێوەبەران]] == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] سپاس بۆ چالاکییەکانت لە نوێکردنەوەی ئامارەکان، پرسیارێکم ھەبوو ئایا [[بەکارھێنەر:CdRBot|CdRBot]] دەتوانێت گرنگی بە [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/چالاکیی بەڕێوەبەران|ئێرەش]] بدات؟ {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٤١، ٨ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :سەرچاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بەویستی خوای گەورە لە ھەلێکدا ھەوڵی بۆ دەدەم، لەوانەیە کۆکردنەوەکەی کەمێک ئاڵۆز بێت... --«[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ‏٢٠:٥٦، ٨ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) ::ماندوو نەبن {{emoji|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٧، ٨ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :::لە ویکیپدیای ئینگلیزی بۆتی [[en:User:AdminStatsBot|AdminStatsBot]]ھەمان ئەرک جێبەجێ دەکات لەسەر پڕۆژەی [[:en:User:JamesR/AdminStats|AdminStats]] وا بڕوا دەکەم سوودی ھەبێت لە کەمکردنەوەی ئەرکی سەر شانتان لە بنیادنانەوەی پڕۆژەکە {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:٠٠، ٨ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) ::::ئەم کاتەت باش @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، ھیوادارم تەندروست و سەلامەت بیت، لە ڕاستیدا کارم لەسەر داواکارییەکت کرد، بەڵام بەھۆی گۆڕانکاری لە سیستەمی کارپێکەری بۆتەکە، [[تایبەت:بەشدارییەکان/CdRBot|چالاکیەکانی بۆتەکە]] ماوەیەک وەستا. سوپاس بۆ خوا ئەمڕۆ چالاک بووە، ئێستا لەژێر چاودێریدا دەبێت بۆ ئەوەی بزانین خۆکارانە کارەکانی ئەنجام دەدات یان نا. بە پشتیوانی خوای گەورە کار لەسەر داواکارییەکت دەکەینەوە. ببوورە بۆ دواکەوتنی داواکارییەکەت. «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ‏١٧:٥٦، ١٤ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :::::{{emoji|1F60A|size=28}} زۆر سپاس ببورە ماندووم کردوون، ئایا ھیچ شتێک بەمن دەکرێت لە یارمەتیدان؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٩، ١٤ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەم کاتەت باش، سوپاس بۆ خوا داواکارییەکەت {{جێبەجێکرا}}، ھەفتانە لە ڕۆژانی دوو شەممە و پێنج شەممە ئامارەکە نوێدەکرێتەوە. ھەروەھا داڕێژەی ڕاپۆرتەکە نوێکراوەتەوە، ھیوادارم بەسوود و بەدڵتان بێت. داوای لێبوردنیش دەکەم جێبەجێکردنی نزیکەی ٩ مانگ دواکەوت. «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ‏٢٠:٥٤، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::::::زۆر سپاس و ماندوو نەبن بەرێز موحەممەد. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::::سڵاو کاک محەممەد، ھەر ویستم [[تایبەت:diff/1191791|لەم دەستکارییە ناپێویستە]] ئاگادارتان بکەمەوە. ماندوو نەبن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٨:١٠، ٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::سەرچاو کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، بۆتەکە لەسەر ڕاژەکانی ویکیمیدیا خۆکارانە کارەکانی ئەنجام دەدات. پەڕەکان نوێدەکاتەوە، ئەگەر ھیچ چالاکییەکیش نەبێت. سەرکەوتوو بیت. «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ‏١٣:١٢، ٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::: دەزانم، ھەر بۆیەش ئاگادارم کردنەوە تا کاتێک کە ئاماری نوێ نەبوو، پێویست بە دەستکاریکردنی پەڕەکە ناکات. نازانم سکریپتەکەتان چۆنە، بەڵام دەتوانن بەراوردی دەقی ئێستا و دەقە نوێیەکە بکەن و تێیدا واژووەکە پشتگوێ بخەن. شتێکی وەک <code><nowiki><onlyinclude>~~~~</onlyinclude></nowiki></code> سەردەگرێ. ماندوو نەبن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٥٠، ٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == دەرکەوتنی سەرچاوەکان == سڵاو کاک محەممەد، هیوادارم کە باش بیت. لە دەرکەوتنی سەرچاوە کوردییەکان ([[پیسبوونی ئاو|وەک یەکەم سەرچاوە لەم وتارە]]) بڕێک گرفت هەیە. وەک دیارە نووسراوە «Check date values» و وشەی «Retrieved» هەر بە ئینگلیزییە، بەهەمان شێوە ڕەنووسی ڕێکەوت و ساڵیش بە ئینگلیزین. هیوادارم چارەیەکی بکرێت. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏٢١:٠٨، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:داواکارییەکانی میوانداریی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ و ٢٠٢٢]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:داواکارییەکانی میوانداریی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ و ٢٠٢٢]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:داواکارییەکانی میوانداریی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ و ٢٠٢٢|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٤٨، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == جیاوازی لە ئاماری دەستکارییەکانی ویکیپیدیا و ئەوەی ڕاستەوخۆی xtools == دەم باش Muhammed taha، ئەزانی بۆچی جیاوازییەک لە Live edits و Global edit counts (approximate) لە ژماردنی دەستکارییەکانی xtools ھەیە؟ [https://xtools.wmcloud.org/ec/ckb.wikipedia.org/Muhammed_taha سەیری ئەوەی خۆت بکە]. ئەوەی Global ڕێک ئاماری ویکیپیدیایە، بەس Live edits چییە؟ پشت بە کامیان ببەستین؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٦:١٧، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :@سەرچاو کاک [[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، [[:mw:XTools/Edit_Counter#Edit_counts|لێرە]] ھۆکاری جیاوازی ژمارەکان ڕوونکراوەتەوە و لەسیستەمی ویکیپیدیا گۆڕانکاری لەسیاسەتی ھەژمارکردنی دەستکارییەکان کراوە. :سەبارەت بە '''دەستکاریی زیندوو''' ئەو دەستکارییانەن کە پەڕەکەیان ماون و نەسڕاونەتەوە. «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ‏١٨:٢٨، ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :: بەڵام بە لێدەرکردنی ھەر کامێکیان لەوی تریان، ژمارەکەی ترت بۆ دەرناچێ! سەیرێکیش لەوەدایە، دەستکاریی زیندوو بۆ ھەندێ بەکارھێنەر لە Globalەکە زیاترە بۆ ھەندێکی تریش کەمترە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٨:٥٠، ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ==[[:پەڕگە:Spain National Football Team badge.png]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:Spain National Football Team badge.png]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>Unused Copyrighted Files</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:Spain National Football Team badge.png|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3ASpain+National+Football+Team+badge.png|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:٠٧، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چالاکیی بۆت == سڵاو کاک محەممەد، ھیوادارم لە ژیانی ڕاستیتدا ھەموو کات سەرکەوتوو و سەربەرز بیت، وێڕای دەستخۆشی و سپاس بۆ گشت بەشدارییەکانت تائێستا؛ پرسیارێکم هەبوو، ئایا دەتوانیت بۆتەکەت چالاک بکەیتەوە، بە جۆرێک کە کارەکانی پێشووی (بەتایبەتی نوێکردنەوەی ئامارەکانی ویکیپیدیا) دەست پێ بکاتەوە یان دەبێ لە بیری هێنانی بۆتێکی تر بین بۆ ئەو پەڕانە؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣٨، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سوپاس @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ھیوای سەلامەتی و سەرکەوتنت بۆ دەخوازم. سەبارەت بەچالاکی بۆتەکە، کێشە لەبەشی خۆکاری کردارەکان ھەیە، ھەوڵدەدەم کاری لەسەر بکەم. «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٥:٣٣، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] خۆشحاڵم کە کێشەکە قووڵ نییە، زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٢٨، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سوپاس بۆ ئەم لێدوانەیە. سوپاس بۆ خوا بۆتەکە چالاک بووەەوە. خۆکارانە کارەکانی ئەنجام دەدات و لەخزمەتی کۆمەڵگەدایە. «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٠:٥٥، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) fn4egjji7molatfttvnnruxfwnej6qe 0 135172 1617427 1440008 2026-08-05T15:05:17Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617427 wikitext text/x-wiki '''ئۆتاکو''' ([[ھیراگانا|بەھیراگانا]]:おたく، [[کانجی|بەکانجی]]: お宅) بریتییە لە وشەیەکی [[ژاپۆن]]ی دەوترێت بە سەرسام بووان و سەیرکەری ئارەزوویەکی تایبەت وەک [[ئەنیمێ]]، [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]] یان [[یاری ڤیدیۆیی]]. وشە ژاپۆنییەکە پێکدێت لە دوو بەش: بەشی '''ئۆ''' کە سودی گەورەکردنی ھەیە وە بەشی '''تاکو''' کە بە مانای شوێنی مانەوە یان ماڵ دێت. [[زمانی ژاپۆنی|بەژاپۆنی]] (ئۆتاکو بریتییە لە ڕێگەیەکی جوان و بەڕەوشت بۆ وتنی "ماڵەکەت" بەکەسی بەرامبەر).<ref>https://web.archive.org/web/20190726130244/https://id.ndl.go.jp/auth/ndlsh/01163039</ref><ref>https://web.archive.org/web/20191209110924/https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=nid=7698432-1</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190502051506/https://vndb.org/i223</ref> [[پەڕگە:Akihabara picture.jpg|وێنۆک|ناوچەی [[ئاکیھابارا]] لە [[تۆکیۆ]] کە ناسراوە بە زۆری ڕوو تێکردن لەلایەن ئۆتاکوەکانەوە]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا|کایەی ڤیدیۆیی}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Otaku}} [[پۆل:ئۆتاکو]] [[پۆل:چاندی ژاپۆنی]] [[پۆل:کۆمەڵگای ژاپۆن]] [[پۆل:کلتووری گەمژە]] an1z57skcqj26crxq1wxa2xxlfdeqra 3 136498 1617282 530962 2026-08-05T12:01:05Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617282 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٥، ١٩ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) t2y7o2a6bb8a2hsq9vj67p5ppmfmuuv 3 136501 1617283 530978 2026-08-05T12:01:15Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617283 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٤:٤٦، ٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) 31w2u7htfhcu0iro0car6jzfnhrs00v 3 136523 1617285 1122313 2026-08-05T12:01:25Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617285 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} –&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:١٩، ٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) 0e4nw39yxmcrz0015hew4b0amddhl5x 3 136553 1617286 531161 2026-08-05T12:01:35Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617286 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} [[پەڕگە:QuarterRest.svg|10px|link=]] [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٩:٢١، ٢١ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) 3latob1wvyezgg5edhycnve7kbwg3yj 3 136558 1617287 531225 2026-08-05T12:01:45Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617287 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} [[پەڕگە:QuarterRest.svg|10px|link=]] [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٤٠، ٢١ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) jqxu0oqcuciwph6szud48uwbgyv4oyt 3 136566 1617289 531321 2026-08-05T12:01:55Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617289 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٣:٤٢، ٢٢ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) oezdsw05vdbjitwqc1999q1rnlajgvr 3 136568 1617290 531325 2026-08-05T12:02:05Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617290 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} [[پەڕگە:QuarterRest.svg|10px|link=]] [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٧:١٧، ٢٢ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) o47jketmma17fe492avnmrqiwhrumtd 3 136569 1617291 531328 2026-08-05T12:02:15Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617291 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} [[پەڕگە:QuarterRest.svg|10px|link=]] [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٧:٢٠، ٢٢ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) q3mfzqghl24tgp0uoxici39pqve9evz 3 136575 1617294 531426 2026-08-05T12:02:25Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617294 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٠:٢٢، ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) oxyr8cacr2m3ghvx3d26ddzk1z4lppe 3 136587 1617295 531463 2026-08-05T12:02:35Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617295 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٤:٢٠، ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) 5r8ytu1hqy639ghaksarnlz8g64dqdy 3 136589 1617296 531473 2026-08-05T12:02:45Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617296 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٥:٤٤، ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) 91i3u68df1d5d1kbumvbvcc3zz9md0j 3 136601 1617298 531547 2026-08-05T12:02:55Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617298 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٢١:١٥، ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) s6lowmku6t3wu6zxnsdwf3wn0gf499f 3 136608 1617299 531577 2026-08-05T12:03:05Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617299 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٠٥:٣٠، ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) 3yewv2w1wv6m8jh33tx2sjn6gniodk2 3 136621 1617300 1122409 2026-08-05T12:03:15Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617300 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} [[پەڕگە:QuarterRest.svg|10px|link=]] [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٥:٣٥، ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) == بەخێربێی == تکایە کیبۆردی ستاندارد بەکاربھێنە. [[وپ:نک]] بخوێنەوە. سوپاس بۆ بەشدارییەکانت.[[پەڕگە:QuarterRest.svg|10px|link=]] [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٢٨، ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:خوێن دەڕژێت ( فیلم ) There will be blood]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|48px|]] پەڕەی [[:خوێن دەڕژێت ( فیلم ) There will be blood]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە&#32;لەبەر ئەم کێشانە: <blockquote>کێشەی شێواز، بێسەرچاوەیی</blockquote> ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، پەڕەکان لەوانەیە بسڕدرێنەوە [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بووەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{دا|سڕینەوەی پێشنیارکراو}} لە دەستپێکی وتارەکە، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە بدە لە کورتەی دەستکارییەکەدا یان لە پەڕەی وتووێژی پەڕەکە کە بۆچی نابێت وتارەکە بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشەیە بکە کە ڕوون کراوەتەوە. دەتوانیت {{دا|ڕاوەستان}} بەکاربھێنیت لە ژێر داڕێژەی سڕینەوە بۆ ئاگادارکردنەوەی بەکارھێنەرانی تر کە دەبێت سڕینەوە وتووێژی لەسەر بکرێت. بەھەرحاڵ، ئەگەر ئەم وتارە بەر یەکێک لە [[وپ:پسخ|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]] کەوت، لەوانەیە بسڕدرێتەوە بەھەرحاڵ. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠١:٣٥، ١٥ی ئازاری ٢٠١٨ (UTC) 62wr78rgq2892omp752e737eoc5s40z 3 136625 1617302 531669 2026-08-05T12:03:25Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617302 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٠:٣٥، ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) hpiru458oj9lpcd483lnv7l8716yq9c 3 136642 1617303 531744 2026-08-05T12:03:35Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617303 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٨:٤٦، ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) == کانتەبەری هەزار و یەکشەوەی ڕۆژئاوا == هەروەکو چۆن لە نێو گەلانی ڕۆژهەڵات و ئیسلامییدا کتێبی"هەزار و یەکشەوە" بە گەورەترین ئینسکلۆپیدیای چیرۆکی فۆلکلۆری میللەتە ڕۆژهەڵاتییەکان و ڕنگدانەوەی کلتور و داب و نەریتەکانیان دێتە ئەژمار ئاوهاش لە دنیایی ڕۆژئاوادا "کانتەبەری"مان هەیە. کانتەبەری ناوی ناوچەیەکە لە ئینگلتەرا و کۆنترین کەنیسەی ئەوروپای تێدایە، هەروەها لە نێو کەنیسەکەدا گۆڕی پیاوچاکی دینی گاوران قەشە تۆماسی تێدایە و لە سەدەکانی ناویندا خەڵکانی بۆ سواسگوزاریکردن دەچوونە سەردانی ئەو مەزارە. هەروەها ناوی کتێبێکی چیرۆکی شێوازی گێڕانەوەییشە کە نووسەر(جێفڕی کاوسەر ۱۳٤۳-۱٤۰۰ز) لە دەمی دەیان حاجییەوە دەیگێڕێتەوە کە لە ڕێگای کانتەبەریدا بوونە و بۆ کۆرتکردنەوەی ڕێگا هەریەکە و چیرۆکێکی گێڕاوەتەوە. نێوی کەسانی خاون چیرۆک بەم جۆرەیە: چیرۆکی سورچاک، چیرۆکی ژنەکەی شاری (باث)، چیرۆکی نووسەرەکەی ئاکسفۆرد، چیرۆکی فرنکلین و بازرگانەکه....هتد. سەرچاوە: Fife Canterbuty Tales, Oxford Universty press2010 الادب المقارن- اعداد: لجنة من وزارة تعلیم العال، افلیم كردستان [[بەکارھێنەر:محەمەد تاهیر|محەمەد تاهیر]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:محەمەد تاهیر|لێدوان]]) ‏١٩:١٧، ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) avbo0awqein1fc7ladd47q48jqeszg8 3 136647 1617305 531751 2026-08-05T12:03:45Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617305 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٢١:٥٧، ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) 48uob0mm5ad91oueno0ej6jabxrk84d 3 136653 1617308 531864 2026-08-05T12:03:55Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617308 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} [[پەڕگە:QuarterRest.svg|10px|link=]] [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٠:٠١، ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) ==[[:رێڤەبەریا بەرھنگاربوونا توندوتیژی دژی ئافرەتا ل پارێزگەھا دھوکێ]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|چەپ|alt=|link=]] تاگێک داندراوە لەسەر [[:رێڤەبەریا بەرھنگاربوونا توندوتیژی دژی ئافرەتا ل پارێزگەھا دھوکێ]] کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>نووسینی ناستاندارد و نائینسایکڵۆپیدیایی</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند سیاسەتێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەمە پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت بە''' [[:رێڤەبەریا بەرھنگاربوونا توندوتیژی دژی ئافرەتا ل پارێزگەھا دھوکێ|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کەرتە کردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت "دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە". کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھارکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لا مەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشتر کردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%B1%DB%8E%DA%A4%DB%95%D8%A8%DB%95%D8%B1%DB%8C%D8%A7+%D8%A8%DB%95%D8%B1%DA%BE%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%D8%A7+%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%AA%DB%8C%DA%98%DB%8C+%D8%AF%DA%98%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%D9%81%D8%B1%DB%95%D8%AA%D8%A7+%D9%84+%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8E%D8%B2%DA%AF%DB%95%DA%BE%D8%A7+%D8%AF%DA%BE%D9%88%DA%A9%DB%8E|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. <!-- داڕێژە:Db-reason-notice --> &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٣:٤٧، ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) byswypnwtez8vcgei94c09o1ot92nmh 3 136660 1617309 531800 2026-08-05T12:04:05Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617309 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١١:٠٢، ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) oqwbqqdr4d3vonvl9mljtflo5wubcu3 3 136668 1617312 920276 2026-08-05T12:04:25Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617312 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} [[پەڕگە:QuarterRest.svg|10px|link=]] [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٤٥، ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) ewzy3ga74rgch42odvanie7u6c06dlb 3 136673 1617313 531918 2026-08-05T12:04:35Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617313 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏٠٩:٥٤، ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) hpjr6a0bzuyl5e81dqyxrkikjm7jzp3 3 136675 1617314 531920 2026-08-05T12:04:45Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617314 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٠:٢٨، ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) 5of85iza006wmrmk754g38bdb3nu0pw 3 136680 1617317 531946 2026-08-05T12:05:05Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617317 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٥:٥٥، ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) r0vyxvy5shmgao39ybzqapecq4iws2w 3 136687 1617318 531973 2026-08-05T12:05:15Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617318 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٢١:٤١، ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) 6ml2frmr4o9i4pgrnjdyt2u19eweqeq 3 136719 1617322 532115 2026-08-05T12:05:35Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617322 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٥:١٩، ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) tgnaila1tddl0vfgt6pexdptylto02w 3 136724 1617323 532154 2026-08-05T12:05:45Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617323 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٠٣، ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) pzbmm7weob9eyfzd9rxt1pnrvq2hfdj 3 136758 1617325 532265 2026-08-05T12:05:55Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617325 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٢٣:٢٦، ٢٩ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) alz5onr1bo3aptaonrhr3km1p69gs16 3 136766 1617326 532302 2026-08-05T12:06:05Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617326 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٧:٣٨، ٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) 90idpyapnetg0sw2cxxhri2u638heof 3 136767 1617328 532307 2026-08-05T12:06:15Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617328 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٠٨:١٨، ٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) dgr3n7ig72grvexw8mn8lqnuw1lu9rh 3 136768 1617330 532308 2026-08-05T12:06:25Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617330 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٠٨:٥٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) 6pyh6xc8nqpxmx4y0ur2seuwy0cls48 3 136781 1617332 532375 2026-08-05T12:06:35Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617332 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٣:٢٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) qhxdp4wwocmd9oxjj2qh97nn7moa19y 3 136801 1617333 532564 2026-08-05T12:06:45Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617333 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٠:٣٦، ٣١ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) r9h33tzz8zufdd51elokib3ywdz7ymg 3 136822 1617335 532620 2026-08-05T12:06:55Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617335 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٠٩، ٣١ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) af6i96j3z7htm3bg4uophnlxla6mlqr 3 136856 1617336 532725 2026-08-05T12:07:05Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617336 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٨:٠٥، ١ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) dv97t3bj9lyzdueudmo8durubk3qs9b 3 136858 1617338 532728 2026-08-05T12:07:15Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617338 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏٠٩:٣٧، ١ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) efawiuy55qeomvy75xb5uvsbs63ttsi 3 136861 1617341 532763 2026-08-05T12:07:35Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617341 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٨:٥٦، ١ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) d89z81k90hyr2vpsg3b6zi0hj4p5om6 3 136868 1617500 532818 2026-08-05T18:00:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617500 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٠٧:١٨، ٢ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) bnx41f6w3o2n0hjn31rxrvhgc7s6zv1 3 136893 1617501 532915 2026-08-05T18:00:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617501 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٢٣، ٢ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 6lzcz35k0fb1iiviju0yo5i3fabfx5c 3 136910 1617502 532999 2026-08-05T18:01:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617502 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٣:٥١، ٢ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) opk1741lxuy5kd0xly744jpffojnxhu 3 136916 1617503 533051 2026-08-05T18:01:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617503 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١١:٣٩، ٣ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) gv18p0o1f3323br7n4tbku8pdp68jes 3 136928 1617504 533136 2026-08-05T18:01:29Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617504 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٥:١٢، ٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 5qxywqe193zsfxgu8402jtjy49bt73e 3 136933 1617505 533154 2026-08-05T18:01:39Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617505 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٩:٠٦، ٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) ilyl4etbwptk01u5j9fx5mwom48ol40 3 136944 1617507 533252 2026-08-05T18:01:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617507 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٠:١٣، ٥ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) odrv9wo4chmvgwidmt0tjcemjetbv48 3 136985 1617508 533594 2026-08-05T18:02:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617508 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١١:١٦، ٧ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) f6ti4t1il49mlm9r5d51qk0dvswptyh 3 136991 1617509 533619 2026-08-05T18:02:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617509 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٢:١٨، ٧ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) ==[[:شاد]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|چەپ|alt=|link=]] تاگێک داندراوە لەسەر [[:شاد]] کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>نووسینەوەی ژیاننامەی خود و ڕێکلام و بەسەرداھەڵدانی ڕوونە. بەر پێوەرەکانی گ١١ و و٧ دەکەوێت</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند سیاسەتێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەمە پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت بە''' [[:شاد|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کەرتە کردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت "دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە". کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھارکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لا مەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشتر کردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%B4%D8%A7%D8%AF|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. {{یەکەم وتار}}&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:٢٣، ٧ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) p3fv3e4o4g4eor770vddunt94nc67di 3 136995 1617510 810524 2026-08-05T18:02:29Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617510 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٣٢، ٧ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == تەختەکلیل == == تەختەکلیل == سڵاو {{و|Loranozdemir}} بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا! سوپاس بۆ بەشدارییەکانت، بەڵام [[تەختەکلیلی کۆمپیوتەر|تەختەکلیل]]ەکەت کێشەی ھەیە و [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|ناستانداردە]]. تەختەکلیلە ناستانداردەکان چەند پیتێک بەکار دەبەن کە لە [[ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی]] کێشە دەنێنەوە. بۆ نموونە ھەردووک پیتەکانی '''ك''' و '''ک'''، کە بە وشەی ترەوە دەلکێنرێن ھەست بە جیاوازییەکەیان ناکرێت؛ بەڵام کێشە بۆ سیستم دروست دەکات لە کاتی گەڕان و لەوانەیە بایتی زۆرتر سەرف بکەن لە وتارەکاندا. ئەو پیتانەی کە ناستانداردن لەوانەیە یەکێک یان زیاتر لەمانە بن: {{سوور|ە}}، {{سوور|ي}}، {{سوور|ـهـ}}، {{سوور|ك}}. تکایە کیبۆردەکەت بگۆڕە بە دانەیەک کە [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|لەم پەڕەیە پێشنیار کراوە]] تاکو ئەم کێشەیە چارەسەر ببێت. سەرنج بدە ئەگەر دوای دەستکارییەکانت تاگێکی ئاوا لە نزیک دەستکارییەکەت بوو: ({{highlight|''بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد''|#ffe599}}) ئەوە واتای ئەوەیە کە تەختەکلیلەکەت کێشەی ھەیە و ناستانداردە و پێویستە بگۆڕدرێت. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٥٥، ١٢ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 8rpx1fj3n0xmlto5cad12tzm3nzbz5y 3 137007 1617511 533726 2026-08-05T18:02:39Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617511 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٠٢:٠٢، ٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) qtxi7fc1g6f5zqbwcx2tslf7a0exff6 3 137042 1617513 1122373 2026-08-05T18:02:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617513 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٠٨، ٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == تەختەکلیلی ناستاندارد == == تەختەکلیل == سڵاو {{و|Eman.azad.97}} بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا! سوپاس بۆ بەشدارییەکانت، بەڵام [[تەختەکلیلی کۆمپیوتەر|تەختەکلیل]]ەکەت کێشەی ھەیە و [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|ناستانداردە]]. تەختەکلیلە ناستانداردەکان چەند پیتێک بەکار دەبەن کە لە [[ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی]] کێشە دەنێنەوە. بۆ نموونە ھەردووک پیتەکانی '''ك''' و '''ک'''، کە بە وشەی ترەوە دەلکێنرێن ھەست بە جیاوازییەکەیان ناکرێت؛ بەڵام کێشە بۆ سیستم دروست دەکات لە کاتی گەڕان و لەوانەیە بایتی زۆرتر سەرف بکەن لە وتارەکاندا. ئەو پیتانەی کە ناستانداردن لەوانەیە یەکێک یان زیاتر لەمانە بن: {{سوور|ە}}، {{سوور|ي}}، {{سوور|ـهـ}}، {{سوور|ك}}. تکایە کیبۆردەکەت بگۆڕە بە دانەیەک کە [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|لەم پەڕەیە پێشنیار کراوە]] تاکو ئەم کێشەیە چارەسەر ببێت. سەرنج بدە ئەگەر دوای دەستکارییەکانت تاگێکی ئاوا لە نزیک دەستکارییەکەت بوو: ({{highlight|''بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد''|#ffe599}}) ئەوە واتای ئەوەیە کە تەختەکلیلەکەت کێشەی ھەیە و ناستانداردە و پێویستە بگۆڕدرێت. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٠٨، ٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == ئاگادارکردنەوە لە سڕینەوەی پەڕە == ==[[:كۆڵانه‌كانى پشته‌وه‌ ( دراما )]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|چەپ|alt=|link=]] تاگێک داندراوە لەسەر [[:كۆڵانه‌كانى پشته‌وه‌ ( دراما )]] کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>دووبارە: [[کۆڵانەکانی پشتەوە (دراما)]]</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند سیاسەتێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەمە پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت بە''' [[:كۆڵانه‌كانى پشته‌وه‌ ( دراما )|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کەرتە کردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت "دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە". کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھارکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لا مەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشتر کردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%83%DB%86%DA%B5%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%89+%D9%BE%D8%B4%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D9%88%D9%87%E2%80%8C+%28+%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7+%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ‏١٩:١٨، ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) == تەختەکلیل == سڵاو {{و|Eman.azad.97}} بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا! سوپاس بۆ بەشدارییەکانت، بەڵام [[تەختەکلیلی کۆمپیوتەر|تەختەکلیل]]ەکەت کێشەی ھەیە و [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|ناستانداردە]]. تەختەکلیلە ناستانداردەکان چەند پیتێک بەکار دەبەن کە لە [[ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی]] کێشە دەنێنەوە. بۆ نموونە ھەردووک پیتەکانی '''ك''' و '''ک'''، کە بە وشەی ترەوە دەلکێنرێن ھەست بە جیاوازییەکەیان ناکرێت؛ بەڵام کێشە بۆ سیستم دروست دەکات لە کاتی گەڕان و لەوانەیە بایتی زۆرتر سەرف بکەن لە وتارەکاندا. ئەو پیتانەی کە ناستانداردن لەوانەیە یەکێک یان زیاتر لەمانە بن: {{سوور|ە}}، {{سوور|ي}}، {{سوور|ـهـ}}، {{سوور|ك}}. تکایە کیبۆردەکەت بگۆڕە بە دانەیەک کە [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|لەم پەڕەیە پێشنیار کراوە]] تاکو ئەم کێشەیە چارەسەر ببێت. سەرنج بدە ئەگەر دوای دەستکارییەکانت تاگێکی ئاوا لە نزیک دەستکارییەکەت بوو: ({{highlight|''بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد''|#f3d492}}) ئەوە واتای ئەوەیە کە تەختەکلیلەکەت کێشەی ھەیە و ناستانداردە و پێویستە بگۆڕدرێت. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٥٦، ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) == ئاماژە بە سەرچاوە == سڵاو بەڕێزم! سپاس بۆ دەستکارییەکەت لە [[گەرمبوونی زەوی]]دا، ئێستا ویستم ئاگادارت بکەمەوە کە ویکیپیدیا زانیاری بێسەرچاوە لەخۆ ناگرێت واتە خوێنەر چۆن و تا چەند بڕوا بە ڕاستی و دروستی ئەم زانیارییانە بکات؟! ئێستا داوات لێ دەکەم کە [[وپ:ئبس|ئاماژە بە سەرچاوەی دەستکارییەکەت بدەیت]] گەرنا پووچەڵ دەکرێتەوە. ھەروەھا [[وپ:دسب]] ببینە و لەبیرت بێت کە [[ویکیپیدیا:دەقی تەواوی سەرچاوە سەرەکییەکان کۆپی مەکە|دەقی تەواوی سەرچاوە سەرەکییەکان کۆپی نەکەیت]] و چوون ویکیپیدیا ماڵپەڕێکی ئاوێنە نییە. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٨:٢١، ١٤ی ئازاری ٢٠١٨ (UTC) gg1mn8a1le3pxsrbm5kdrzozq6450tp 3 137051 1617514 543094 2026-08-05T18:03:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617514 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٠:٣٦، ١٠ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == دەستکاریکردن == سڵاو کاک جێگر، دەستوخۆش بۆ دەستکاریەکانت لە پەڕەی [[برادۆست (ڕوونکردنەوە)]]، بەڵام لێرە چەند ڕێسایەک هەن کە یەک لەوانە نابێت بەکارهێنەر ژیاننامە یان زانیاری خۆی لە پەڕەکان دابنێت جگەل پەڕەی بەکارهێنەر.سەرکەوتوبی. [[بەکارھێنەر:Ibrahim aziz|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">ئیبراهیم'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Ibrahim aziz|'''<span style="color:pink">وتووێژ</span>''']]} ‏١٦:٥٧، ١٠ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Writers Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی نووسەر''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | پێخۆشحالم لە ویکیپیدیای کورد ئەتبینم بە هیوای بەردەوامیت [[بەکارھێنەر:Shahid tahir|Shahid tahir]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shahid tahir|لێدوان]]) ‏١٦:٣٩، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) |} ay6txben5m85eft4k4zbapmb3tmgwnl 3 137065 1617515 533958 2026-08-05T18:03:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617515 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٧:٠٩، ١٠ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 3tw1ay3a8gz5hn1w7n3du461o2uu5pw 3 137073 1617516 534072 2026-08-05T18:03:29Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617516 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ١١ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) dmsg7c1lf236qcggbcejiqq9enxy370 3 137088 1617517 534157 2026-08-05T18:03:39Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617517 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٤٩، ١٢ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) ojrlxgt33klnjmd8qcqvyvpsf0pb1db 3 137126 1617519 1039303 2026-08-05T18:03:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617519 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٢٢:٥٨، ١٣ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == وتار == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Bahman salah|Bahman salah]]، بەخێرھاتیت بۆ ویکیپیدیا. تێبینییەک؛ ئەگەر دەتەوێت وتار بڵاوبکەیتەوە ئەوا پێویست ناکات لە پەڕەی بەکارھێنەریەکەت بڵاوی بکەیتەوە، بڕۆ پەڕەی [[دەستپێک]] لەوێدا سندووقێک ھەیە نووسراوە وتارێک درووست بکە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢١:٣٣، ٩ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) ggf4x4p0a63nz2hxg99kp0uyc2d7cbv 3 137128 1617520 534363 2026-08-05T18:04:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617520 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٠:١٧، ١٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) erih9ragaowig5n2zmfnn3w0r3y4lis 3 137129 1617521 534371 2026-08-05T18:04:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617521 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏٠٤:٤٨، ١٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) g16eiuqy1r1yujed9dofzgyd9gjlsd6 3 137130 1617522 665951 2026-08-05T18:04:29Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617522 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ١٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == تەختەکلیل == == تەختەکلیل == سڵاو {{و|Zanam86}} بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا! سوپاس بۆ بەشدارییەکانت، بەڵام [[تەختەکلیلی کۆمپیوتەر|تەختەکلیل]]ەکەت کێشەی ھەیە و [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|ناستانداردە]]. تەختەکلیلە ناستانداردەکان چەند پیتێک بەکار دەبەن کە لە [[ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی]] کێشە دەنێنەوە. بۆ نموونە ھەردووک پیتەکانی '''ك''' و '''ک'''، کە بە وشەی ترەوە دەلکێنرێن ھەست بە جیاوازییەکەیان ناکرێت؛ بەڵام کێشە بۆ سیستم دروست دەکات لە کاتی گەڕان و لەوانەیە بایتی زۆرتر سەرف بکەن لە وتارەکاندا. ئەو پیتانەی کە ناستانداردن لەوانەیە یەکێک یان زیاتر لەمانە بن: {{سوور|ە}}، {{سوور|ي}}، {{سوور|ـهـ}}، {{سوور|ك}}. تکایە کیبۆردەکەت بگۆڕە بە دانەیەک کە [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|لەم پەڕەیە پێشنیار کراوە]] تاکو ئەم کێشەیە چارەسەر ببێت. سەرنج بدە ئەگەر دوای دەستکارییەکانت تاگێکی ئاوا لە نزیک دەستکارییەکەت بوو: ({{highlight|''بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد''|#ffe599}}) ئەوە واتای ئەوەیە کە تەختەکلیلەکەت کێشەی ھەیە و ناستانداردە و پێویستە بگۆڕدرێت. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٨:٣٢، ١٨ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) af2n2cj9vifkryurn2xj8rxu0so2lb0 3 137131 1617523 665938 2026-08-05T18:04:39Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617523 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٤:٥٣، ١٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == کیبۆرد == == تەختەکلیل == سڵاو {{و|Lajanmokrian}} بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا! سوپاس بۆ بەشدارییەکانت، بەڵام [[تەختەکلیلی کۆمپیوتەر|تەختەکلیل]]ەکەت کێشەی ھەیە و [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|ناستانداردە]]. تەختەکلیلە ناستانداردەکان چەند پیتێک بەکار دەبەن کە لە [[ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی]] کێشە دەنێنەوە. بۆ نموونە ھەردووک پیتەکانی '''ك''' و '''ک'''، کە بە وشەی ترەوە دەلکێنرێن ھەست بە جیاوازییەکەیان ناکرێت؛ بەڵام کێشە بۆ سیستم دروست دەکات لە کاتی گەڕان و لەوانەیە بایتی زۆرتر سەرف بکەن لە وتارەکاندا. ئەو پیتانەی کە ناستانداردن لەوانەیە یەکێک یان زیاتر لەمانە بن: {{سوور|ە}}، {{سوور|ي}}، {{سوور|ـهـ}}، {{سوور|ك}}. تکایە کیبۆردەکەت بگۆڕە بە دانەیەک کە [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|لەم پەڕەیە پێشنیار کراوە]] تاکو ئەم کێشەیە چارەسەر ببێت. سەرنج بدە ئەگەر دوای دەستکارییەکانت تاگێکی ئاوا لە نزیک دەستکارییەکەت بوو: ({{highlight|''بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد''|#ffe599}}) ئەوە واتای ئەوەیە کە تەختەکلیلەکەت کێشەی ھەیە و ناستانداردە و پێویستە بگۆڕدرێت. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٦:٢٥، ١٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 59m0n5p2dwmaqdjknyuhzh6c9vx117v 3 137132 1617524 665934 2026-08-05T18:04:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617524 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٠٤:٥٥، ١٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == تەختەکلیل == == تەختەکلیل == سڵاو {{و|Delawankurd}} بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا! سوپاس بۆ بەشدارییەکانت، بەڵام [[تەختەکلیلی کۆمپیوتەر|تەختەکلیل]]ەکەت کێشەی ھەیە و [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|ناستانداردە]]. تەختەکلیلە ناستانداردەکان چەند پیتێک بەکار دەبەن کە لە [[ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی]] کێشە دەنێنەوە. بۆ نموونە ھەردووک پیتەکانی '''ك''' و '''ک'''، کە بە وشەی ترەوە دەلکێنرێن ھەست بە جیاوازییەکەیان ناکرێت؛ بەڵام کێشە بۆ سیستم دروست دەکات لە کاتی گەڕان و لەوانەیە بایتی زۆرتر سەرف بکەن لە وتارەکاندا. ئەو پیتانەی کە ناستانداردن لەوانەیە یەکێک یان زیاتر لەمانە بن: {{سوور|ە}}، {{سوور|ي}}، {{سوور|ـهـ}}، {{سوور|ك}}. تکایە کیبۆردەکەت بگۆڕە بە دانەیەک کە [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|لەم پەڕەیە پێشنیار کراوە]] تاکو ئەم کێشەیە چارەسەر ببێت. سەرنج بدە ئەگەر دوای دەستکارییەکانت تاگێکی ئاوا لە نزیک دەستکارییەکەت بوو: ({{highlight|''بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد''|#ffe599}}) ئەوە واتای ئەوەیە کە تەختەکلیلەکەت کێشەی ھەیە و ناستانداردە و پێویستە بگۆڕدرێت. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٨:٣٠، ١٨ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == کیبۆرد == بەڕێز کیبۆردەکەت ناستانداردە. تکایە ئەو پەیامەی سەرەوە بخوێنەرەوە.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٤٦، ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) cc8v41e9yo9ctqb2bm9chzo14f5xtp4 3 137133 1617525 665941 2026-08-05T18:04:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617525 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٤:٥٨، ١٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == تەختەکلیل == == تەختەکلیل == سڵاو {{و|Mameshpiran}} بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا! سوپاس بۆ بەشدارییەکانت، بەڵام [[تەختەکلیلی کۆمپیوتەر|تەختەکلیل]]ەکەت کێشەی ھەیە و [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|ناستانداردە]]. تەختەکلیلە ناستانداردەکان چەند پیتێک بەکار دەبەن کە لە [[ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی]] کێشە دەنێنەوە. بۆ نموونە ھەردووک پیتەکانی '''ك''' و '''ک'''، کە بە وشەی ترەوە دەلکێنرێن ھەست بە جیاوازییەکەیان ناکرێت؛ بەڵام کێشە بۆ سیستم دروست دەکات لە کاتی گەڕان و لەوانەیە بایتی زۆرتر سەرف بکەن لە وتارەکاندا. ئەو پیتانەی کە ناستانداردن لەوانەیە یەکێک یان زیاتر لەمانە بن: {{سوور|ە}}، {{سوور|ي}}، {{سوور|ـهـ}}، {{سوور|ك}}. تکایە کیبۆردەکەت بگۆڕە بە دانەیەک کە [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|لەم پەڕەیە پێشنیار کراوە]] تاکو ئەم کێشەیە چارەسەر ببێت. سەرنج بدە ئەگەر دوای دەستکارییەکانت تاگێکی ئاوا لە نزیک دەستکارییەکەت بوو: ({{highlight|''بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد''|#ffe599}}) ئەوە واتای ئەوەیە کە تەختەکلیلەکەت کێشەی ھەیە و ناستانداردە و پێویستە بگۆڕدرێت. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٨:٣٢، ١٨ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 1r8nyslm37s5cfu0x6s639cub66krdt 3 137147 1617526 534438 2026-08-05T18:05:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617526 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٢٠:١٣، ١٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) o5omwlletcho5i4ohkqzeyd9yqka3ok 3 137148 1617527 534441 2026-08-05T18:05:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617527 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٣١، ١٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) m5ittjd3wx46z1jmrqjbkr003yq4f3a 3 137152 1617529 534451 2026-08-05T18:05:29Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617529 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏٢١:٣٢، ١٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) bcfm7875ep7sz7k35zt5t6xzvspf1kq 3 137158 1617530 534491 2026-08-05T18:05:39Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617530 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٠:٣٣، ١٥ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) crvvvqo7r2kguoibluznf7k59g5pv7g 3 137200 1617531 534619 2026-08-05T18:05:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617531 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٧:٤٤، ١٦ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) o580745d464mr95r1j0o6modo4pgug5 3 137229 1617532 534695 2026-08-05T18:05:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617532 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٢٨، ١٦ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 4n0hl67rd3d5a6o1r1zhx28w6emrsyh 3 137235 1617533 534719 2026-08-05T18:06:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617533 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٧:٣٩، ١٦ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 025s5kkxso7jtbb7w8ablofaxvwabdr 3 137237 1617534 534729 2026-08-05T18:06:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617534 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٩:٢٥، ١٦ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) ezrctkmmaw2otaxjuuggl7ls1562sj8 3 137247 1617535 534846 2026-08-05T18:06:29Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617535 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏٠٦:٣٢، ١٧ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) r7rw0k21xxoyx6gozvq5t34s05lbteg 3 137327 1617536 535500 2026-08-05T18:06:39Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617536 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٣:٤٥، ١٧ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) ==[[:دیمەک]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|چەپ|alt=|link=]] تاگێک داندراوە لەسەر [[:دیمەک]] کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>بێبایەخبوون</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند سیاسەتێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەمە پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت بە''' [[:دیمەک|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کەرتە کردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت "دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە". کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھارکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لا مەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشتر کردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%95%DA%A9|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٣:٢١، ١٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == بەخێربێیت! == {{زانیارییەکانی بەخێرھاتن}} سڵاو و [[د:بەخێرھاتنی نوێ|بەخێربێیت]] بۆ ویکیپیدیا! ھیوادارم ئەم کۆمەڵگەیەت بە دڵ بێت و بڕیاری مانەوە بدەیت. بە داخەوە، یەکێک یان زیاتر لەو پەڕانەی تۆ دروستت کردبوون لەوانەیە لەگەڵ ھەندێک لە [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]]ی ویکیپیدیا نەگونجێت، و لەوانەشە زوو بسڕدرێتەوە. پەڕەیەک ھەیە بە ناوی '''[[ویکیپیدیا:یەکەم وتارت|یەکەم وتارت]]''' کە چەند ئامۆژگارییەکی تێدایە، و لەوانەیە پێویست بکات بیخوێنیتەوە. ئەگەر لە شتێکدا سەرت لێ تێک چووە و پێویستیت بە یارمەتییە، تکایە [[وپ:پرسگا|لە پرسگا پرسیار بکە]]، تا بەکارھێنەرە پێشکەوتووەکان ھەموو پرسیارەکانتان وەڵام بدەنەوە! ھەروەھا دەتوانیت لەسەر ئەم پەڕەیە '''{{دا|یارمەتیم دەوێت}}''' دابنێیت، دواتر یەکێک دەیبینێت و یارمەتیت دەدات. لە خوارەوە چەند بەستەرێک ھەن کە دەتوانن بە خێرایی وەڵامی پرسیارەکانتان بدەنەوە: * [[ویکیپیدیا:بەشداریکردن لە ویکیپیدیا|بەشداریکردن لە ویکیپیدیا]] * [[ویکیپیدیا:ژیاننامەی کەسایەتە زیندووەکان|ژیاننامەی کەسایەتە زیندووەکان]] * [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکەکەی ویکیپیدیا]] * [[یارمەتی:ناوەرۆک|پەڕەکانی یارمەتی]] * [[ویکیپیدیا:فێرکاری|فێرکاری پلە بە پلە]] * [[ویکیپیدیا:سێحربازی وتارەکان|سێحربازی وتارەکان]] ھیوادارم چێژ لە مانەوەت ببینیت و ببیت بە ئەندامێکی ھەمیشەیی! تکایە ھەمیشە بیرت بێت کە وتووێژەکانت [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو بکەیت]] بە دانانی چوار دانە لە '''~''' (<nowiki>~~~~</nowiki>) لە کۆتایی وتووێژەکانتدا، ئەمە بە شێوەیەکی خۆگەڕ ناوەکەت و ڕێکەوت و کاتی نووسینەوەی لێدوانەکەت پشان دەدات. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان ھێشتا وەڵامت دەست نەکەوتووە، تکایە [[ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بخوێنەرەوە، لەوانەیە پرسیارەکەت لە مێژە وەڵام درابێتەوە، یانیش دەتوانیت لەسەر پەڕەی وتووێژەکەم پرسیارێکی نوێ بکەیت. دووبارە بەخێربێیت!&nbsp;&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٣:٢١، ١٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 176ypcv7ku7zvenonf24qt22bin1m7k 3 137342 1617537 535172 2026-08-05T18:06:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617537 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏٢٠:٣٦، ١٧ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 0xt26i6fsw9k8wdn118jxeu993o0f5y 3 137343 1617538 535173 2026-08-05T18:06:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617538 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏٢٠:٣٩، ١٧ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 2juqzw8jbzlmnf4nbd073rg4rlj1i4a 3 137350 1617539 535231 2026-08-05T18:07:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617539 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٩، ١٨ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) eqkhev4d6vp478c73j9wik5sdlyg6cv 3 137388 1617540 535373 2026-08-05T18:07:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617540 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٣٦، ١٨ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 3taggyje1xm2xf62ku9ytwqzi64dc0h 3 137395 1617756 535431 2026-08-06T06:00:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617756 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏٢٢:٤٥، ١٨ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 9yrvytitp6x92kkbmwnc11xwb769t3h 3 137401 1617757 535496 2026-08-06T06:00:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617757 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٢:٣٣، ١٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 3ab8yj7bee4h87xkz4vmdnswhkczufn 3 137402 1617758 535498 2026-08-06T06:01:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617758 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٢:٥٦، ١٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) mxsl1cpb7t9jvalgwa3fe6zai47gjdq 3 137410 1617759 535537 2026-08-06T06:01:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617759 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٨:٠٨، ١٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) ==[[:مارکی دو ساد]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|چەپ|alt=|link=]] تاگێک داندراوە لەسەر [[:مارکی دو ساد]] کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>بەدواداچوونی سەرەتایی</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند سیاسەتێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەمە پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت بە''' [[:مارکی دو ساد|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کەرتە کردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت "دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە". کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھارکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لا مەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشتر کردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%DB%8C+%D8%AF%D9%88+%D8%B3%D8%A7%D8%AF|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:١٤، ١٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == بەخێربێیت! == {{زانیارییەکانی بەخێرھاتن}} سڵاو و [[د:بەخێرھاتنی نوێ|بەخێربێیت]] بۆ ویکیپیدیا! ھیوادارم ئەم کۆمەڵگەیەت بە دڵ بێت و بڕیاری مانەوە بدەیت. بە داخەوە، یەکێک یان زیاتر لەو پەڕانەی تۆ دروستت کردبوون لەوانەیە لەگەڵ ھەندێک لە [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]]ی ویکیپیدیا نەگونجێت، و لەوانەشە زوو بسڕدرێتەوە. پەڕەیەک ھەیە بە ناوی '''[[ویکیپیدیا:یەکەم وتارت|یەکەم وتارت]]''' کە چەند ئامۆژگارییەکی تێدایە، و لەوانەیە پێویست بکات بیخوێنیتەوە. ئەگەر لە شتێکدا سەرت لێ تێک چووە و پێویستیت بە یارمەتییە، تکایە [[وپ:پرسگا|لە پرسگا پرسیار بکە]]، تا بەکارھێنەرە پێشکەوتووەکان ھەموو پرسیارەکانتان وەڵام بدەنەوە! ھەروەھا دەتوانیت لەسەر ئەم پەڕەیە '''{{دا|یارمەتیم دەوێت}}''' دابنێیت، دواتر یەکێک دەیبینێت و یارمەتیت دەدات. لە خوارەوە چەند بەستەرێک ھەن کە دەتوانن بە خێرایی وەڵامی پرسیارەکانتان بدەنەوە: * [[ویکیپیدیا:بەشداریکردن لە ویکیپیدیا|بەشداریکردن لە ویکیپیدیا]] * [[ویکیپیدیا:ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان|ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان]] * [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکەکەی ویکیپیدیا]] * [[یارمەتی:ناوەرۆک|پەڕەکانی یارمەتی]] * [[ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] * [[یارمەتی:ڕێنمایی خێرا|ڕێنمایی خێرا]] * [[ویکیپیدیا:فێرکاری|فێرکاری پلە بە پلە]] * [[ویکیپیدیا:فێرکاری دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|فێرکاری بە وێنە]] * [[ویکیپیدیا:سێحربازی وتارەکان|سێحربازی وتارەکان]] ھیوادارم چێژ لە مانەوەت ببینیت و ببیت بە ئەندامێکی ھەمیشەیی! تکایە ھەمیشە بیرت بێت کە وتووێژەکانت [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو بکەیت]] بە دانانی چوار دانە لە '''~''' (<nowiki>~~~~</nowiki>) لە کۆتایی وتووێژەکانتدا، ئەمە بە شێوەیەکی خۆگەڕ ناوەکەت و ڕێکەوت و کاتی نووسینەوەی لێدوانەکەت پشان دەدات. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان ھێشتا وەڵامت دەست نەکەوتووە، تکایە [[ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بخوێنەرەوە، لەوانەیە پرسیارەکەت لە مێژە وەڵام درابێتەوە، یانیش دەتوانیت لەسەر پەڕەی وتووێژەکەم پرسیارێکی نوێ بکەیت. دووبارە بەخێربێیت!&nbsp;&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:١٤، ١٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:١٤، ١٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) cgyqcdkthim24ko18a6735ikbg0y9ca 3 137411 1617760 535530 2026-08-06T06:01:29Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617760 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٨:٠٩، ١٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 24mi39hxqakztes6g7favzbo9l0ilr7 0 137439 1617715 1538342 2026-08-05T23:58:32Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617715 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = قەشان | ناوی_خۆماڵی = Qashan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی قەشان.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی قەشان | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٩٤٠ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''قەشان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای ماوەت]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ==جوگرافیا== قەشان لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ماوەت]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[بەرسماق]] و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی [[گابڕوا]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[یاڵانقۆز]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ماوەت}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] f7jxtybyww9jyxwq6svm081e2pod294 3 137444 1617762 535626 2026-08-06T06:01:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617762 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٤:٢١، ٢٠ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) fcjo9gnwpxd1zcurtpxpc8t1cznblid 3 137496 1617763 535963 2026-08-06T06:01:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617763 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٦:٢٧، ٢١ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 37frvkffq7h3jjahvc12u3x1ndw1w46 3 137508 1617764 536002 2026-08-06T06:02:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617764 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٢١:١١، ٢١ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 061ixs2h82dud0jhc00gj1b7scziuia 3 137519 1617765 536099 2026-08-06T06:02:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617765 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٢:٤٦، ٢٢ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) cgom801rf41h8pj0axhmm7lehnejuwh 3 137520 1617766 536142 2026-08-06T06:02:29Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617766 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٢:٤٦، ٢٢ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == بەخێربێیت! == {{زانیارییەکانی بەخێرھاتن}} سڵاو و [[د:بەخێرھاتنی نوێ|بەخێربێیت]] بۆ ویکیپیدیا! ھیوادارم ئەم کۆمەڵگەیەت بە دڵ بێت و بڕیاری مانەوە بدەیت. بە داخەوە، یەکێک یان زیاتر لەو پەڕانەی تۆ دروستت کردبوون لەوانەیە لەگەڵ ھەندێک لە [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]]ی ویکیپیدیا نەگونجێت، و لەوانەشە زوو بسڕدرێتەوە. پەڕەیەک ھەیە بە ناوی '''[[ویکیپیدیا:یەکەم وتارت|یەکەم وتارت]]''' کە چەند ئامۆژگارییەکی تێدایە، و لەوانەیە پێویست بکات بیخوێنیتەوە. ئەگەر لە شتێکدا سەرت لێ تێک چووە و پێویستیت بە یارمەتییە، تکایە [[وپ:پرسگا|لە پرسگا پرسیار بکە]]، تا بەکارھێنەرە پێشکەوتووەکان ھەموو پرسیارەکانتان وەڵام بدەنەوە! ھەروەھا دەتوانیت لەسەر ئەم پەڕەیە '''{{دا|یارمەتیم دەوێت}}''' دابنێیت، دواتر یەکێک دەیبینێت و یارمەتیت دەدات. لە خوارەوە چەند بەستەرێک ھەن کە دەتوانن بە خێرایی وەڵامی پرسیارەکانتان بدەنەوە: * [[ویکیپیدیا:بەشداریکردن لە ویکیپیدیا|بەشداریکردن لە ویکیپیدیا]] * [[ویکیپیدیا:ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان|ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان]] * [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکەکەی ویکیپیدیا]] * [[یارمەتی:ناوەرۆک|پەڕەکانی یارمەتی]] * [[ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] * [[یارمەتی:ڕێنمایی خێرا|ڕێنمایی خێرا]] * [[ویکیپیدیا:فێرکاری|فێرکاری پلە بە پلە]] * [[ویکیپیدیا:فێرکاری دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|فێرکاری بە وێنە]] * [[ویکیپیدیا:سێحربازی وتارەکان|سێحربازی وتارەکان]] ھیوادارم چێژ لە مانەوەت ببینیت و ببیت بە ئەندامێکی ھەمیشەیی! تکایە ھەمیشە بیرت بێت کە وتووێژەکانت [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو بکەیت]] بە دانانی چوار دانە لە '''~''' (<nowiki>~~~~</nowiki>) لە کۆتایی وتووێژەکانتدا، ئەمە بە شێوەیەکی خۆگەڕ ناوەکەت و ڕێکەوت و کاتی نووسینەوەی لێدوانەکەت پشان دەدات. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان ھێشتا وەڵامت دەست نەکەوتووە، تکایە [[ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بخوێنەرەوە، لەوانەیە پرسیارەکەت لە مێژە وەڵام درابێتەوە، یانیش دەتوانیت لەسەر پەڕەی وتووێژەکەم پرسیارێکی نوێ بکەیت. دووبارە بەخێربێیت!&nbsp;&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٧:٠١، ٢٢ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) ==[[:عەشیرەتی باڵەکی (بارەکی)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|چەپ|alt=|link=]] تاگێک داندراوە لەسەر [[:عەشیرەتی باڵەکی (بارەکی)]] کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>بێبایەخە</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند سیاسەتێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەمە پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت بە''' [[:عەشیرەتی باڵەکی (بارەکی)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کەرتە کردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت "دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە". کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھارکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لا مەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشتر کردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%B9%DB%95%D8%B4%DB%8C%D8%B1%DB%95%D8%AA%DB%8C+%D8%A8%D8%A7%DA%B5%DB%95%DA%A9%DB%8C+%28%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%95%DA%A9%DB%8C%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٧:٠١، ٢٢ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) a0mwipc1couy3j6qzlzfsyvdlt5logd 3 137530 1617767 536115 2026-08-06T06:02:39Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617767 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٣:٥١، ٢٢ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 5t80cvgffyliswdy8ph3ror5ji75kto 3 137544 1617768 536194 2026-08-06T06:02:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617768 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٣:٠٤، ٢٢ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 2w26bjjyag383yeam3yrcl3f0sqvb5a 3 137570 1617770 536358 2026-08-06T06:03:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617770 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١١:٠٦، ٢٤ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) lge28tvswkeapkmsqxoo8texxreywfq 3 137602 1617772 536500 2026-08-06T06:03:29Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617772 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٦:٥٣، ٢٥ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 3cutzn6xdzntvk64ovpks2cxdhcqtpq 3 137604 1617773 536506 2026-08-06T06:03:39Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617773 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏٢١:١٢، ٢٥ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) ik06cb72d94w3cyfrbuildlvrsz8jm9 3 137607 1617774 536523 2026-08-06T06:03:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617774 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٠:٣٥، ٢٦ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) r383tean34qiquqae0mktcpvq8arg86 3 137620 1617775 537512 2026-08-06T06:03:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617775 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٠:١٣، ٢٧ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) mdgmoo79jw5oaeknb6oljhtjaio7eiw 3 137632 1617776 536672 2026-08-06T06:04:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617776 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٢٣:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) dcbhg2e0vqfjnjjj4mmzxp6vq1g4bvx 3 137633 1617777 536673 2026-08-06T06:04:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617777 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٢٣:٢٧، ٢٧ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) lqyx8mvhvy4l1cvn6ikgasbhomx72a7 3 137646 1617778 536726 2026-08-06T06:04:29Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617778 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٢:٤٠، ٢٨ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) ==[[:تیمی خۆبه‌حشانی سۆران]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|چەپ|alt=|link=]] تاگێک داندراوە لەسەر [[:تیمی خۆبه‌حشانی سۆران]] کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>ڕێکلام و نازانستنامەیی</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند سیاسەتێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەمە پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت بە''' [[:تیمی خۆبه‌حشانی سۆران|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کەرتە کردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت "دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە". کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھارکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لا مەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشتر کردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%AA%DB%8C%D9%85%DB%8C+%D8%AE%DB%86%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%AD%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C+%D8%B3%DB%86%D8%B1%D8%A7%D9%86|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٣:٤٨، ٢٨ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == بەخێربێیت! == {{زانیارییەکانی بەخێرھاتن}} سڵاو و [[د:بەخێرھاتنی نوێ|بەخێربێیت]] بۆ ویکیپیدیا! ھیوادارم ئەم کۆمەڵگەیەت بە دڵ بێت و بڕیاری مانەوە بدەیت. بە داخەوە، یەکێک یان زیاتر لەو پەڕانەی تۆ دروستت کردبوون لەوانەیە لەگەڵ ھەندێک لە [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]]ی ویکیپیدیا نەگونجێت، و لەوانەشە زوو بسڕدرێتەوە. پەڕەیەک ھەیە بە ناوی '''[[ویکیپیدیا:یەکەم وتارت|یەکەم وتارت]]''' کە چەند ئامۆژگارییەکی تێدایە، و لەوانەیە پێویست بکات بیخوێنیتەوە. ئەگەر لە شتێکدا سەرت لێ تێک چووە و پێویستیت بە یارمەتییە، تکایە [[وپ:پرسگا|لە پرسگا پرسیار بکە]]، تا بەکارھێنەرە پێشکەوتووەکان ھەموو پرسیارەکانتان وەڵام بدەنەوە! ھەروەھا دەتوانیت لەسەر ئەم پەڕەیە '''{{دا|یارمەتیم دەوێت}}''' دابنێیت، دواتر یەکێک دەیبینێت و یارمەتیت دەدات. لە خوارەوە چەند بەستەرێک ھەن کە دەتوانن بە خێرایی وەڵامی پرسیارەکانتان بدەنەوە: * [[ویکیپیدیا:بەشداریکردن لە ویکیپیدیا|بەشداریکردن لە ویکیپیدیا]] * [[ویکیپیدیا:ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان|ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان]] * [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکەکەی ویکیپیدیا]] * [[یارمەتی:ناوەرۆک|پەڕەکانی یارمەتی]] * [[ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] * [[یارمەتی:ڕێنمایی خێرا|ڕێنمایی خێرا]] * [[ویکیپیدیا:فێرکاری|فێرکاری پلە بە پلە]] * [[ویکیپیدیا:فێرکاری دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|فێرکاری بە وێنە]] * [[ویکیپیدیا:سێحربازی وتارەکان|سێحربازی وتارەکان]] ھیوادارم چێژ لە مانەوەت ببینیت و ببیت بە ئەندامێکی ھەمیشەیی! تکایە ھەمیشە بیرت بێت کە وتووێژەکانت [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو بکەیت]] بە دانانی چوار دانە لە '''~''' (<nowiki>~~~~</nowiki>) لە کۆتایی وتووێژەکانتدا، ئەمە بە شێوەیەکی خۆگەڕ ناوەکەت و ڕێکەوت و کاتی نووسینەوەی لێدوانەکەت پشان دەدات. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان ھێشتا وەڵامت دەست نەکەوتووە، تکایە [[ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بخوێنەرەوە، لەوانەیە پرسیارەکەت لە مێژە وەڵام درابێتەوە، یانیش دەتوانیت لەسەر پەڕەی وتووێژەکەم پرسیارێکی نوێ بکەیت. دووبارە بەخێربێیت!&nbsp;&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٣:٤٨، ٢٨ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 0atpovph2qvc5donestiufihzm016mw 3 137648 1617779 536728 2026-08-06T06:04:39Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617779 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٥:٠٢، ٢٨ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) ocjxfuhf9ae3zzgo0g2llxsegn2hok5 3 137659 1617780 536773 2026-08-06T06:04:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617780 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١١:٤١، ٢٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) ekxxpej2cbqlsxg2hlbg4p77rn2h244 3 137671 1617781 536852 2026-08-06T06:04:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617781 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٨:٥٢، ٢٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == ئاگاداری == {{خراپکاری|پاراسایکۆلۆژی}} &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:١٠، ٢٩ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) cg2gpr8o5lfqncaqm2c3gk6khcdsjip 3 137681 1617782 1026095 2026-08-06T06:05:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617782 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٧:٣٤، ٣٠ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 6gryyjl06k14xo38myw4uifp4ok4n3m 3 137683 1617783 536909 2026-08-06T06:05:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617783 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٨:٤٤، ٣٠ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) 0zzbuzolzf7xxu4xo5p4irkk4757azp 3 137746 1617784 537350 2026-08-06T06:05:29Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617784 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏١٠:٥٠، ١ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == بەناوی خوا == سەرەتای ئیشی خێر [[بەکارھێنەر:Shwan kwexa|Shwan kwexa]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shwan kwexa|لێدوان]]) ‏١٩:٤٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) f8t7f1fapdrdiksoehq1ggvtixzlxrd 3 137778 1617785 537473 2026-08-06T06:05:39Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617785 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٢، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) i2rmoyewayrifufye0hjuraqrj9a29z 3 137858 1617787 537781 2026-08-06T06:05:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617787 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٢١:١٠، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) a9u92rxcak075m3d2bj1hnkspm1oxrz 3 137908 1617788 538373 2026-08-06T06:06:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617788 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٢٢:١١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == وتار == سڵاو بەڕێز، بەخێرھاتی بۆ [[ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی]]. ویستم ئاگادارت بکەمەوە، کە وتارێک ھەبوو، دووبارە دروستی مەکەرەوە، چوونکە دەسڕدرێتەوە، و ھەر بابەتە و دەبێ تەنھا یەک وتاری لەسەر نووسرابێ. --&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٥٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) eka59jkgq17cbiyeysibkvb9pyayrpm 3 138033 1617789 538385 2026-08-06T06:06:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617789 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏٠٤:٠٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) h8vf0aqi4j5cueucko3gluh6vx2fzu1 3 138035 1617790 538464 2026-08-06T06:06:29Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617790 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏١٨:٠٥، ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) fchtzv677io29tju9yw4gw6kq9ncp0f 3 138038 1617791 538492 2026-08-06T06:06:39Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617791 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر: min.neel|مادی]]^{[[قسەی بەکارھێنەر:min.neel|وتووێژ]]} ‏٠٥:٢٦، ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) pgd171e6mv3l4k6xyggzasz2lkw727r 3 138042 1617792 538505 2026-08-06T06:06:49Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617792 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) oapl0kren45q3h4jnurnuhlbxrwkbiz 3 138043 1617793 538520 2026-08-06T06:06:59Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617793 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٢:٢٢، ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) kqk40i0i7vbjx7eyt5cnyk3djh7xu5s 3 138060 1617794 538600 2026-08-06T06:07:09Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617794 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٤:٠٢، ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) 6mitmxu6tg2ctqmx84dmsxiemyskawu 3 138073 1617795 538720 2026-08-06T06:07:19Z SakuraBot 51806 بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا و ڕێکخستنەوەیان بڕوانە [[تایبەت:LintErrors|ھەڵەکانی لینت]] 1617795 wikitext text/x-wiki {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <div style="text-align:center;"><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></div> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. <div style="text-align:center;">ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</div> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} ‏٢١:١١، ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) 2do5e6sqof7iz8hv2o1hchsmfo5dnck 0 139653 1617822 1603552 2026-08-06T10:38:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617822 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی خۆگەڕ}} .cc دۆمەینێکە تایبەت بە دورگەی '''کۆکۆ'''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Cocos_(Keeling)_Islands</ref> ی '''ئوسترالیا'''یە. == سەرچاوە == https://en.wikipedia.org/wiki/.cc <references />{{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا]] [[پۆل:موڵکە ئینتەرنێتییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراون]] ruiwfrxab00mq03bptabmhouns2cscz 0 139658 1617852 1483934 2026-08-06T10:43:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617852 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} mm. دۆمینی تایبەت بە وڵاتی '''میانمارە'''<ref> [http://www.iana.org/root-whois/mm.htm IANA.mm whois information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080821123721/http://www.iana.org/root-whois/mm.htm |date=٢١ی ئابی ٢٠٠٨ }}, accessed January 2011</ref> {{زانیاریدانی پاوانی ئاست-سەر|name=.mm|introduced=١٩٩٧|type=[[پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات]]|status=چالاک|registry=نەناسراو|sponsor=[[وەزارەتی پەیوەندی و پۆستە و تەلەگراف]]|intendeduse=پەیوەندی دار بە وڵاتی میانمار {{MYA}}|restrictions=نەناسراو|structure=Registrations are at third level beneath second-level categories|website=[http://www.nic.mm www.nic.mm]}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} == سەرچاوە == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|دەیەی ١٩٩٠|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:موڵکە ئینتەرنێتییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراون]] 3jpohq5kyj97xtlvs0vskytnozdhv6z 0 139674 1617823 1483837 2026-08-06T10:38:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617823 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی cd. تایبەتە بە دورگەی '''کۆنگۆ''' لە سالی ١٩٩٧ کەوتۆتە کار == سەرچاوە == ویکی ئینگلیزی https://en.wikipedia.org/wiki/.cd<nowiki/>{{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|ئینتەرنێت}} {{پۆلی کۆمنز}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] m1fv5bagmpmawr23i54covhddilenct 0 139675 1617824 1483838 2026-08-06T10:38:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617824 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:DotCF_domain_logo.png|وێنۆک]] دۆمەینی .cf تایبەتە بە ناوەندی حکومەتی ئەفریقا لە ساڵی ١٩٩٦ کەوتۆتە کار == سەرچاوە == ویکی ئینگلیزی{{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|ئینتەرنێت}} {{پۆلی کۆمنز}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] k6lnoan2607zrqabaei09w4m55st83s 0 139676 1617825 1483839 2026-08-06T10:38:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617825 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.cg تایبەتە بە کۆماری '''کۆنگۆ''' کەوتۆتە کار لە سالی ١٩٩٧ == سەرچاوە == ویکیپیای ئینگلیزی https://en.wikipedia.org/wiki/.cg<nowiki/>{{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|ئینتەرنێت}} {{پۆلی کۆمنز}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] qoc13mutfqgz03dgu1bqqw45m8w2oi1 0 139678 1617820 1483816 2026-08-06T10:35:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617820 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span dir="ltr">.ba</span>}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی '''ba.''' تایبەتە بە وڵاتی '''بۆسنیا''' و '''ھیرسگۆڤینیا'''. == جۆرەکانی تری == edu.ba. net.ba. gov.ba. org.ba. {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} == سەرچاوەکان == * ویکیپدیای ئینگلیزی {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا]] qxhoh6ktq38r7bxh5h908bvft5h6ieh 0 139680 1617838 1610841 2026-08-06T10:40:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617838 wikitext text/x-wiki دۆمه‌ینی .ga بۆ وڵاتی [[گابۆن]]ه‌ له‌ سالی ١٩٩٤ که‌وتۆته‌ كار<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/.ga</ref> == دۆمه‌ینه‌کانی تر<ref> "My GA - Gabon". Retrieved 19 September 2016.</ref> == '''amb-'''name'''.ga : باڵوێزخانە''' '''ch-'''name'''.ga'''  یان '''chu-'''name'''.ga : [[نەخۆشخانە]]''' '''ot-'''name'''.ga''' : نووسینگەى گەشتوگوزار '''univ-'''name'''.ga : زانکۆکان''' '''cci-'''name'''.ga : خانووى کۆمپانیا''' '''mairie-'''name'''.ga'''  : هۆڵى شار '''.md.ga''' : نیشانەى بازرگانى '''.Presse.ga'''  : ڕۆژنامەگەرى '''.gouv.ga''' یان '''.go.ga : حكومه‌ت''' '''org.ga''' یان '''.or.ga''' : ڕێکخراوى نێودەوڵەتى '''com.ga''' یان '''.co.ga : ڕێکخراوى بازرگانى''' '''.edu.ga''', '''.ed.ga''', '''ac.ga''', یان '''univ.ga : قوتابخانە، زانکۆ، ئەکادیمى''' '''.net.ga'''  : ئینته‌رنێتی ڕێکخراوى پەیوەندیدار '''.Aéroport.ga'''  : فڕۆکه‌خانه‌ '''int≤.ga : ڕێکخراوى نێودەوڵەتى''' {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} == سه‌رچاوه‌ == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] qmebuxxub0nczqlxu87kbwti8vy5y3v 0 139682 1617819 1483801 2026-08-06T10:35:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617819 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span dir="ltr">.ae</span>}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی '''ae.''' تایبەتە بە [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|شانشینی عەرەبی یەکگرتوو]]<ref>https://www.iana.org/domains/root/db/ae.html</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {کۆلکە}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] rhr0w8dec8is280jy97wc27435h9anu 0 139719 1617855 1483963 2026-08-06T10:43:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617855 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.pa تایبەت بە وڵاتی [[پەنەما]] لە سالی ١٩٩٤ کەوتۆتە کار == دۆمەینەکانی تر == <pre> net.pa com.pa ac.pa sld.pa gob.pa edu.pa org.pa abo.pa ing.pa med.pa nom.pa </pre> {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} == سەرچاوەکان == https://en.wikipedia.org/wiki/.pa https://ckb.wikipedia.org/wiki/پەنەما {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|ئەمریکای لاتین|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] sbq4v3n1vji4piqjn21ytv6vmy5ehzl 0 139726 1617826 1483841 2026-08-06T10:38:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617826 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی خۆگەڕ}} دۆمەینی.ci تایبەت بە وڵاتی [[کۆتدیڤوار]] لە سالی ١٩٩٥ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IANA — .ci Domain Delegation Data|ناونیشان=http://www.iana.org/domains/root/db/ci.html|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.iana.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|دەیەی ١٩٩٠|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] l6t8bb6enbhs26smcjj9ed8n6rnde1k 0 139727 1617849 1603561 2026-08-06T10:42:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617849 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.gw تایبەت بە وڵاتی گینێ_بیساو لە سالی ٢٠١٤ دامەزراوە {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:موڵکە ئینتەرنێتییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراون]] 1oy51zrpnh7ctd6raoysxf92a5jxb6f 0 139728 1617850 1483926 2026-08-06T10:42:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617850 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.ma تایبەت بە وڵاتی مەغریب و لە سالی ١٩٩٣ دامەزراوە {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|مەغریب|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] dlw58c7q90sc3q9csr205p89i6br9v5 0 139729 1617851 1483927 2026-08-06T10:43:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617851 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.mc تایبەت بە وڵاتی مۆناکۆ و لە سالی ١٩٩٥ دامەزراوە {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] b2cqtowydswohp7wz58orrnkp5fah1v 0 139730 1617856 1483973 2026-08-06T10:43:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1617856 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''.ps''' [[ناوی پاوان]]ی ئاست-سەری تایبەت بە وڵاتی [[فەلەستین]]ە و لە سالی ٢٠٠٠ دامەزراوە. ==ناوی پاوانی .فلسطين== '''.فلسطين''' [[ناوی پاوان]]ێکی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵاتە کە تایبەت بە وڵاتی [[فەلەستین]] و بە [[دەستنووسی عەرەبی]] دابین کراوە. {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|ئینتەرنێت|فەلەستین}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا]] nj13d23dzzoe6b1b78hu1w1fn7pbtot 0 139731 1617861 1484034 2026-08-06T10:44:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617861 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.ws تایبەت بە ساموا لە سالی ١٩٩٥ کوتۆتە کار {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئۆقیانووسیا|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] 9ctnlbjz317k43w62cq9xk8e6s067jh 0 139732 1617860 1603591 2026-08-06T10:44:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1617860 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.wf تایبەت بە والیس و فاتونە و لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/al.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئۆقیانووسیا|فەڕەنسا|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا]] [[پۆل:موڵکە ئینتەرنێتییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراون]] g4z8unnvqqq46klr94ftmkmc7kkbiaw 0 139733 1617853 1603572 2026-08-06T10:43:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617853 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.wf تایبەت بە مەنگۆلیا و لە سالی ١٩٩٥ دامەزراوە {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} == سەرچاوە == https://en.wikipedia.org/wiki/.mn {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|دەیەی ١٩٩٠|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە مەنگۆلیا]] 6psp670wqf2hbnukzjhfbscd0stllxl 0 139734 1617862 1603592 2026-08-06T10:44:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1617862 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.yt تایبەت بە دورگەی مایوت و لە سالی ١٩٩٧ دامەزراوە {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|فەڕەنسا|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا]] [[پۆل:موڵکە ئینتەرنێتییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراون]] hw8zifon8l7jdoqs91oj5nlkx4978dg 0 139735 1617863 1484037 2026-08-06T10:45:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617863 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.za تایبەت بە باشوری ئەفریقا و لە سالی ١٩٩٠ دامەزراوە {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|کۆمپیوتەر|دەیەی ١٩٩٠|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] jo1bs8rxooxea1qla2d6u14lr158suf 0 139736 1617858 1483977 2026-08-06T10:44:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، قەتەر-کۆلکە) 1617858 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''.qa''' [[ناوی پاوان]]ی ئاست-سەری تایبەت بە وڵاتی [[قەتەر]]ە و لە سالی ١٩٩٦ دامەزراوە. ==ناوی پاوانی .قطر== '''.قطر''' [[ناوی پاوان]]ێکی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵاتە کە تایبەت بە وڵاتی [[قەتەر]] و بە [[دەستنووسی عەرەبی]] دابین کراوە. {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|دەیەی ١٩٩٠|ئینتەرنێت|قەتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{قەتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] io0v9f13z3usyw7fvk0o6owupma4hmt 0 139737 1617857 1483974 2026-08-06T10:44:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، پورتوگال-کۆلکە) 1617857 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.ptتایبەتە بە '''پورتوگال''' کەوتۆتە کار لە سالی 1988 {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} == سەرچاوە == ویکیپیای ئینگلیزی https://en.wikipedia.org/wiki/.pt {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|پورتوگال}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{پورتوگال-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا]] b1kvo7nlwn8up7q3955vsxfg3zqb2v4 0 139740 1617828 1483843 2026-08-06T10:39:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617828 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[File:Nic-chile.png|220x440px|thumb|left]] دۆمەینی .cl تایبەت بە وڵاتی شیلی و لە ساڵی ١٩٨٧ کەوتۆتە کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/cl.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت}} {{پۆلی کۆمنز}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] nmvmucgjgg903d62okjrel58mo97izk 0 139741 1617843 1603556 2026-08-06T10:41:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617843 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی خۆگەڕ}} دۆمەینی .gm تایبەت بە کۆماری [[گامبیا]] و لە سالی ١٩٩٧ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/gm.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-باڵا]] [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:موڵکە ئینتەرنێتییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراون]] jib47uzi64bjut4vhvf0j9t7ehymyg6 0 139742 1617844 1483873 2026-08-06T10:41:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617844 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی خۆگەڕ}} دۆمەینی .gn تایبەت بە وڵاتی گوینیایە و لە ساڵی ١٩٩٤ کەوتۆتە کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/gn.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|دەیەی ١٩٩٠|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:ناساندنەکانی پەیوەست بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٩٤]] hkjc2e4libl9flx8cs6dd812qu1jixo 0 139743 1617845 1553048 2026-08-06T10:42:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1617845 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی .gp تایبەتە بە وڵاتی گوادەلوپی و لە ساڵی ١٩٩٦ کەوتۆتە کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/gp.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|فەڕەنسا|ئینتەرنێت|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] htbb3yiptmuwzgbsizpl75qqqr296vu 0 139744 1617846 1546949 2026-08-06T10:42:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617846 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی خۆگەڕ}} دۆمەینی .gq تایبەتە بە (گوینیا) یان گوینیای نوێ و لە ساڵی ٢٠١٥ کەوتۆتە کار.<ref>http://register.freenom.com/registration/registerpaid?domainname=wikipedia&tld=gq</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.freenom.com/en/freenom_pressrelease_10012014.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220726005158/http://www.freenom.com/en/freenom_pressrelease_10012014.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:موڵکە ئینتەرنێتییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراون]] 0li0gd7lovxhtu2humailry891vvbau 0 139745 1617847 1483876 2026-08-06T10:42:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، یۆنان-کۆلکە) 1617847 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی .gr تایبەت بە [[یۆنان]]ە، لە ساڵی ١٩٨٩ کەوتۆتە کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/gr.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|ئینتەرنێت|یۆنان}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{یۆنان-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا]] 5l88v7ouxcgsvm8w58hmxzmqr1hn3k2 0 139746 1617848 1603559 2026-08-06T10:42:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1617848 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی .gs تایبەت بە جۆرجیای باشوور و دوورگەکانی ساندویچ و لە سالی ١٩٩٧ کەوتۆتە کار، تا ئێستاش چالاکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/gs.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئەمریکای لاتین|شانشینی یەکگرتوو|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:موڵکە ئینتەرنێتییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراون]] 7lnsst6swgm5t3wyjoqf5qrbyeca0fo 0 139805 1617834 1483856 2026-08-06T10:40:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617834 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[File:DotDJ_domain_logo_(custom).svg|220x440px|thumb|left]] دۆمەینی .dj تایبەتە بە کۆماری [[جیبووتی]] لە سالی ١٩٩٦ کەوتۆتە کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/dj.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] 4hleygds15spjn3iy42jwronegcvbn2 0 139806 1617839 1483866 2026-08-06T10:41:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617839 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی .gd تایبەتە بە کۆماری [[گرینادا]] و لە ساڵی ١٩٩٢ کەوتۆتە کار. {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ١٩٩٠|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] a7bfraitso5218qt7czstdj6prvr8t2 0 139809 1617827 1483842 2026-08-06T10:39:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617827 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span dir="ltr">.ck</span>}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Ckdomainlogo.png|220x440px|وێنۆک]] دۆمەینی {{چڕ}}'''.ck''' تایبەتە بە [[دوورگەی کوک]]، لە ساڵی ١٩٩٥ کەوتووەتە کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/ck.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{تووڵی دەروازە|ئۆقیانووسیا|نیوزیلاند|ئینتەرنێت}} {{پۆلی کۆمنز}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:دوورگەکانی کوک]] o46y6v1p3btklx85zk3lm8h7n0k4xzt 0 139810 1617829 1483844 2026-08-06T10:39:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617829 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی .dj تایبەتە بە [[کامیروون]] و لە ساڵی ١٩٩٥ کەوتۆتە کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/cm.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|ئینتەرنێت}} {{پۆلی کۆمنز}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە کامیرۆن]] otbv6zfkphu6zcsmeydojjz3id0hex4 0 139812 1617841 1483869 2026-08-06T10:41:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617841 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی .dj تایبەتە بە کۆماری [[گانا]] لە ساڵی ١٩٩٠ کەوتۆتە کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/gh.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == دۆمەینەکانی تری == * .com.gh - for بۆ کۆمپانیا * .edu.gh - بۆ قوتابخانەکان *.gov.gh - بۆ حکومەت *.mil.gh - بۆ سەربازی *.net.gh - بۆ دابینکاری خزمەتگوزاریی ئینتەرنێت *.org.gh - بۆ رێکخراو *.biz.gh - بۆ بازرگانی *.info.gh - بۆ زانیاری *.name.gh *.mobi.gh *.web.gh *.media.gh *.ac.gh *.store.gh *.tm.gh {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|دەیەی ١٩٩٠|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] 5wjqiwzmypee092811u4s1gucydtddn 0 139813 1617842 1483870 2026-08-06T10:41:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1617842 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی .dj تایبەتە بە کۆماری [[گیبرالتار]] و لە ساڵی ١٩٩٥ کەوتۆتە کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/al.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == دۆمەینەکانی تر == <pre> .com.gi .ltd.gi .gov.gi .mod.gi .edu.gi .org.gi </pre> {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|شانشینی یەکگرتوو}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا]] jhenzrj43i49542t6mojcxftsjndgdk 0 139814 1617830 1483845 2026-08-06T10:39:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1617830 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی .cn تایبەتە بە کۆماری [[چین]] و لە ساڵی ١٩٩٠ کەوتۆتە کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/cn.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> = {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|چین|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] imswk3vmizblvlo0yzc02tz2d2c5y3e 0 139815 1617831 1483846 2026-08-06T10:39:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617831 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی .co تایبەتە بە [[کۆلۆمبیا]] و لە ساڵی ١٩٩١ کەوتۆتە کار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/co.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|ئینتەرنێت}} {{پۆلی کۆمنز}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا]] l7urzwsvbuubjeut7clx8kmx7bpm5ct 0 139817 1617832 1483848 2026-08-06T10:39:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617832 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.co تایبەتە بە [[کۆستاریکا]]یە و لە ساڵی ١٩٩٠ کەوتۆتە کار {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} == سەرچاوە == https://en.wikipedia.org/wiki/.cr {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] igm37hgov4xp378za5vjteeg9mxl5qr 0 140165 1617854 1483943 2026-08-06T10:43:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617854 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.mv تایبەتە بە وڵاتی [[ماڵدیڤ|مالدیڤ]]، ئەم دۆمەینە لە ساڵی ١٩٩٦ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db/mv.html|سەردێڕ=ماڵپەری فەرمیی IANA|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|کۆمپیوتەر|دەیەی ١٩٩٠|ماڵدیڤ}} {{پۆلی کۆمنز}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] jiwnazqvdzf3d63dhjjasphjdgc0grs 0 140323 1617840 1483868 2026-08-06T10:41:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1617840 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} دۆمەینی.gg لە ساڵی ١٩٩٦ دامەزراوە و سەر بە وڵاتی جێرسییە. {{پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات}} == سەرچاوە == https://ar.wikipedia.org/wiki/.gg {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|دەیەی ١٩٩٠|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا]] 680u4yil6ezzd7nn8i9qjlnbrdxul9a 0 141977 1617450 1568640 2026-08-05T15:20:47Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617450 wikitext text/x-wiki {{infobox television |show_name = ئۆزارک |image = Netflix Ozark.jpg |caption = |genre = [[فیلمی تاوان]]{{ھن}}[[ھەستبزوێن (وێژە)|ھەستبزوێن]] |creator = [[بێڵ دوبوک]]{{ھن}}ماڕک ویڵیامز |starring = {{Plainlist| * [[جەیسۆن بەیتمن]] * [[ڵۆرا ڵێنی]] * [[سۆفیا ھوبلیتز]] * سکایڵەر گێرتنەر * [[جوڵیا گاڕنەر]] * [[جۆردانا سپیرۆ]] * [[جەیسن بەتڵەر ھاڕنەر]] * [[ئیسای مۆڕاڵس]] * [[پیتەر موڵان]] * [[لیزا ئێمری]] * [[چاڕڵی تەھان]] }} |composer = دانی بێنزی{{ھن}}ساندەر جوریانس |country = ویلایەتە یەکگرتووەکان |language = ئینگلیزی |num_seasons = ٤ |num_episodes = ٤٤ |list_episodes = #Episodes |executive_producer = جەیسن بەیتمن{{ھن}}کریس موندی{{ھن}}بێڵ دوبوک{{ھن}}ماڕک ویڵیامز |producer = |location = [[دەریاچەی ئاڵتوونا]]، [[جۆرجیا (ویلایەت)|جۆرجیا]]{{ھن}}[[دەریاچەی ڵانێیر]]، [[جۆرجیا (ویلایەت)|جۆرجیا]] |runtime = ٥٢–٨٠ خولەک |company = [[میدیا ڕایتس کەپیتەڵ]]{{ھن}}[[ئاگرێگەیت فیلمس]]{{ھن}}زێرۆ گراڤیتی بەڕێوبەرایەتی{{ھن}}ھێدھونتەر فیلمس{{ھن}}مان، وۆمەن & چیڵد پڕۆدیوکشن |distributor = [[نێتفلیکس]] |network = [[نێتفلیکس]] |picture_format = |first_aired = {{Start date|2017|7|21}} |last_aired = ئێستا |related = |website = https://www.netflix.com/title/80117552 }} '''ئۆزارک''' زنجیرەیەک [[فیلمی تاوان|درامای تاوانی]] [[تەلەڤیزیۆنی وێب|وێب تەلەڤیزیۆنی]] ئەمریکییە لە لایەن [[بێڵ دوبوک]] و [[ماڕک ویڵیامز]]وە بۆ [[نێتفلیکس]] دروستکراوە،<ref name=inqui>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.inquisitr.com/2846525/new-netflix-series-called-ozark-starring-jason-bateman-slated-to-debut-in-2017/ |سەردێڕ=New Netflix Series 'Ozark' Starring Jason Bateman Slated to Debut in 2017 |دوایین=Johnson |یەکەم=Julie |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠١٦ |وێبگە=Inquisitr |ڕێکەوتی سەردان=۲۰ی ئەیلوولی ۲۰۱٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180727120830/http://www.inquisitr.com/2846525/new-netflix-series-called-ozark-starring-jason-bateman-slated-to-debut-in-2017/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://deadline.com/2016/02/netflix-jason-bateman-ozark-tv-series-mrc-1201709182/ |سەردێڕ=Netflix Picks Up Jason Bateman’s Drama Series ‘Ozark’ From MRC |دوایین=Andreeva |یەکەم=Nellie |ئیش=Deadline Hollywood |ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=۲۰ی ئەیلوولی ۲۰۱٨}}</ref><ref name="The Hollywood Reporter">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/netflix-lands-jason-bateman-drama-861319 |سەردێڕ=Netflix Lands Jason Bateman Drama 'Ozark' |یەکەم=Lesley |دوایین=Goldberg |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=۲۰ی ئەیلوولی ۲۰۱٨}}</ref> و لە لایەن [[میدیا ڕایتس کەپیتەڵ]] بەرھەمھێنراوە؛ و [[جەیسۆن بەیتمن]] ڕۆڵی ڕاوژێکارێکی دارایی ماڕتی بێرد دەگێڕێت و [[ڵۆرا ڵێنی]] ڕۆڵی ژنەکەی وێندی، ڕاوێژکارێکی پەیوەندییە گشتییەکانی ھەڵمەتە سیاسییەکان کە پێش گواتنەوەی خێزانەکە بۆ [[ئۆزاڕک]] ژنی ماڵەوە بوو.<ref name=linney>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://deadline.com/2016/07/laura-linney-star-jason-bateman-netflix-drama-series-ozark-1201783401/ |سەردێڕ=Laura Linney To Star In Jason Bateman's Netflix Drama Series 'Ozark' |دوایین=Petski |یەکەم=Denise |وێبگە=[[Deadline Hollywood]] |ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=۱٦ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Debnath |یەکەم=Neela |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Ozark Season 2 Cast: Who is Lulu Actress Kiley Casciano? |ناونیشان=https://www.express.co.uk/showbiz/tv-radio/1011640/Ozark-season-2-cast-Who-is-Kiley-Casciano-Lulu-Netflix-Jason-Bateman-Laura-Linney-series |ئیش=The Daily Express |شوێن=London, UK}}</ref> بەیتمن ھەروەھا دەرھێنانی بۆ چوار ئەڵقەی وەرزی یەکەم و دوو ئەڵقەی وەرزی دووەم کردووە.<ref name=bird>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.slashfilm.com/jason-bateman-netflix-show-ozarks/ |سەردێڕ=Jason Bateman's New Series Goes To Netflix, Will Be Dark Dangerous Drama |یەکەم=Peter |دوایین=Sciretta |وێبگە=Slashfilm |ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=۱٦ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Bartleet |یەکەم=Larry |ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ='Ozark' season 2: trailer, release date, cast, news and everything you need to know |ناونیشان=https://www.nme.com/blogs/tv-blogs/ozark-season-2-trailer-release-date-cast-news-and-everything-you-need-to-know-2134016 |ئیش=New Musical Express (NME) |بڵاوکەرەوە=TI Media Limited |شوێن=Southwark, London, England}}</ref> دە ئەڵقەی وەرزی یەکەم لە ٢١ی تەممووزی ٢٠١٧ بڵاوکرایەوە،<ref name="The Hollywood Reporter"/><ref name="The Independent">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/netflix-ozark-tv-series-new-drug-trade-drama-jason-bateman-laura-linney-mexico-a7755401.html |سەردێڕ=Ozark trailer: Exclusive look at Netflix's gritty, dark new drug trade drama |یەکەم=Clarisse |دوایین=Loughrey |ئیش=The Independent |ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=۱٦ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170525145328/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/netflix-ozark-tv-series-new-drug-trade-drama-jason-bateman-laura-linney-mexico-a7755401.html}}</ref> دە ئەڵقەی وەرزی دووەم لە ٣١ی ئابی ٢٠١٨ بڵاوکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://deadline.com/2018/06/ozark-season-two-premiere-date-first-look-at-netflix-drama-jason-bateman-laura-linney-julia-garner-janet-mcteer-1202414779/ |سەردێڕ='Ozark' Sets Season Two Premiere Date, Gives First Look At Netflix Drama |دوایین=Ramos |یەکەم=Dino-Ray |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ئیش=Deadline Hollywood|ڕێکەوتی سەردان=۱٦ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |زمان=en-US}}</ref> و زنجیرەکە بۆ وەرزی سێیەم لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ نوێکرایەوە، کە لە ٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠دا بڵاوکرایەوە.<ref name="s3renewed"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2020/01/ozark-season-3-premiere-date-photos-netflix-jason-bateman-laura-linney-julia-garner-1202824120/|سەردێڕ=‘Ozark’: Season 3 Premiere Date & First-Look Photo For Jason Bateman-Laura Linney Netflix Drama|دوایین=Pedersen|یەکەم=Erik|ئیش=Deadline Hollywood|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=۱٦ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> لە حوزەیرانی ٢٠٢٠دا، وەرزی چوارەم و کۆتایی نوێکرایەوە، کە لە چواردە ئەڵقە پێکدێت و بۆ دوو بەش دابەش کرا و بەشی یەکەم لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە،<ref name="S4Renewal"/><ref name="S4Premiere"/> و بەشی دووەم لە ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە.<ref name="S4Part2"/> ئۆزاڕک پیاچوونەوەیەکی ئەرێنییانەی لە ڕەخنەگرانەوە بەدەستھێنا، کە بە تۆنی زنجیرەکە، و ئاڕاستەکەی، و ڕۆڵگێڕانەکەی ستایشکراوە. زنجیرەکە بۆ ١٤ [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم]] تێیدا [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم بۆ باشترین زنجیرەی درامی|باشترین زنجیرەی درامی]] بوو وەرگرتووە، تێیدا بەیتمن [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم بۆ باشترین دەرھێنان بۆ زنجیرەیەکی درامی|خەڵاتی باشترین دەرھێنان بۆ زنجیرەیەکی درامی]] و [[جوڵیا گاڕنەر]] بۆ [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم بۆ باشترین کچە ئەکتەری یاریدەدەر لە زنجیرەیەکی درامیدا|خەڵاتی باشترین کچە ئەکتەری یاریدەدەر لە زنجیرەیەکی درامیدا]] (ھەردووکیان لە ٢٠١٩دا) دەبەنەوە. ھەروەھا بەیتمن بۆ دوو خەڵاتی [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب]]ی [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین ئەکتەری زنجیرە درامای تەلەڤیزیۆنی|باشترین ئەکتەری زنجیرەی درامای تەلەڤیزیۆنی]] پاڵێورا. == چیرۆک == ڕاوێژکاری دارایی ماڕتن «ماڕتی» بێرد خێزانەکەی لە قەراغەکانی [[نەیپرڤێڵ (ئیڵنۆی)|نەیپرڤێڵی]] [[شیکاگۆ]] بۆ [[ئۆسەیج بیچ]]، [[میزوری]] دەبات،<ref name="Roshanian"/> پاش ڕوودانی ھەڵەیەک لە [[پارە سپیکردنەوە]]کەیدا پێویستە لەسەری شووشتنەوەیەکی گەورەتر لە [[ئۆزاڕک]] ئەنجام بدات. ئەو کاتەی بێڕدەکان دەگەنە میزوری، ئەوان لەگەڵ تاوانبارە خۆماڵییەکانی وەک ڵانگمۆرس و سنێڵەکاندا بەریەک دەکەون.<ref name="The Independent"/> == ڕۆڵگێڕان == === سەرەکییەکان === * [[جەیسۆن بەیتمن]] وەک ماڕتن «ماڕتی» بێرد [[ڕاوێژکاری دارایی]]ی سەربەخۆ کە بنکەکەی پێش گواستنەوە بۆ ئۆزاڕک لە شیکاگۆ بوو. لە ساڵی ٢٠٠٧دا ئەو و ھاوبەشەکەی دەست بە شووشتنەوەی پارە بۆ [[مافیا]]ی مەکسیکی دەکەن.<ref name=bird/> * [[ڵۆرا ڵێنی]] وەک وێندی بێڕد (نی دەیڤس) ژنی ماڕتی، و دایکی شاڕڵۆت و جۆنا. پێشتر ڕاوێژکارێکی پەیوەندییە گشتییەکانی ھەڵمەتە سیاسییەکان بوو. پاش گواستنەوەی بۆ ئۆزاڕک ئەو دەستی بە ئیشی خانوبەرە کرد، دواتر لە ھەوڵەکەی ماڕتی بۆ کردنەوەی کازینۆ بەژداربوو.<ref name=linney/> * [[سۆفیا ھوبلیتز]] وەک شارڵۆت بێڕد، کچە پانزە ساڵەکەی ماڕتی و وێندی، کە ھەوڵی تەواوی خۆی دەدات بۆ شیکاگۆ بگەڕێتەوە.<ref name=bird/> * سکایڵەر گێڕنەر وەک جۆنا بێڕد، کوڕە سیازدە ساڵەکەی ماڕتی و وێندی، کە پارە شووشتنەوە لە ماڕتی فێربووە و ھاوپۆلی ھەیە کە پارەی پێ دەدەن تا ئەرکەکانیان ئەنجام بدات. * [[جوڵیا گاڕنەر]] وەک روس ڵانگمۆر، کچێکی نۆزدە ساڵانە کە ئەندامی خێزانێکی تاوانی خۆماڵییە.<ref name=Roshanian>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2016/tv/news/ozark-cast-netflix-julia-garner-jason-bateman-laura-linney-1201900108/ |سەردێڕ=Netflix Drama 'Ozark' Adds Julia Garner Opposite Jason Bateman and Laura Linney |یەکەم=Arya |دوایین=Roshanian |ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> * [[جۆردانا سپیرۆ]] وەک ڕەیچڵ گاریسن، خاوەنی ئوتێلی بلو کات و باڕەکەی، و ھاوبەشە ھەڵگەڕاوەکەی ماڕتی * [[جەیسن بەتڵەر ھاڕنەر]] وەک رۆی پێتی، بریکارێکی ئێف بی ئای لێکۆڵینەوە ماڕتی دەکات (وەرزی ١–٢) * [[ئیسای مۆڕاڵس]] وەک کامینۆ دێڵ ڕیۆ ("دێڵ")، لۆردێکی بێبەزەی کارتێڵی مەکسیکی کە ماڕتی پارەی بۆ دەشواتەوە (وەرزی ١) * [[پیتەر موڵان]] وەک جەیکۆب سمێڵ، لۆردێکی تاوانی خۆماڵی ناوچەکە (وەرزی ١–٢) * [[ڵیزا ئێمڕی]] وەک داڕڵین سمێڵ، ژنی جەیکۆب (وەرزی ٣، وەرزی ١–٢ دووبارەبوونەوە)<ref name="S3AddCast"/> * [[چاڕڵی تاھان]] وەک وایت ڵانگمۆر، کوڕە گەورەی روس و ئامۆزای روس (وەرزی ٢، وەرزی ١ دووبارەبوونەوە) * [[جانێت مکتیر]] وەک ھێڵێن پێڕس، پارێزەرێک بنکەکەی شیکاگۆیە و کارتێڵ دەنوێنێت (وەرزی ٣، وەرزی ٢ دووبارەبوونەوە)<ref name="S3AddCast">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2019/06/ozark-tom-pelphrey-jessica-francis-dukes-cast-season-3-netflix-series-felix-solis-joseph-sikora-1202632051/|سەردێڕ='Ozark': Tom Pelphrey, Jessica Francis Dukes Among Four Cast; Two Promoted For Season 3 Of Netflix Series|ئیش=Deadline Hollywood|یەکەم=Denise|دوایین=Petski|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=۱٨ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Goldberg |یەکەم١=Lesley |سەردێڕ='Ozark' Recruits Janet McTeer for Season 2 (Exclusive) |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/ozark-recruits-janet-mcteer-season-2-1071685 |وێبگە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=۱٨ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |زمان=en}}</ref> * [[تۆم پێڵفڕی]] وەک بێن دەیڤز (وەرزی ٣)<ref name="S3AddCast"/> * جێسیکا فڕانسیس دوکس وەک مایا میڵەر (وەرزی ٣)<ref name="S3AddCast"/> === دووبارەبووەکان === * کاڕسن ھۆڵمز وەک سری ڵانگمۆر، کوڕی روس و برای وایت و ئامۆزای روس * [[میکینڵی بێڵچەڕی سێیەم]] وەک تڕێڤەر ئیڤانز، بریکارێکی ئێف بی ئای و خۆشەوستی پێشووی پێتی * ڕۆبێرت ترێڤایڵەر وەک شێریف جۆن نیکس، کە قەرزاری سنێڵزەکانە * کێڤن ئێڵ. جۆنسۆن وەک سام دێڕمۆدی، بریکارێکی خانووبەرە لە ئۆزاڕک * ئێڤان جۆرج ڤۆڕازرس وەک تاک، فەرمانبەرێکی بلو کات و یەکەم ھاوڕێی جۆنا لە ئۆزاڕک * [[تڕێڤەر لۆنگ]] وەک کەیت، باوکی روس و برای روس و بوێد. لە سەرەتادا وتک زیندانی دەرخرا و پاشان دەرچوو. (وەرزی ١–٢) * [[مایکڵ مۆسڵی]] وەک قەشە مەیسن یانگ (وەرزی ١–٢) * [[ھاڕێس یوڵن]] وەک بەدی دایک، کرێچییە نەخۆشەکەی بێڕد (وەرزی ١–٢) * مایکڵ تۆڕێک وەک ئاش، جێبەجێکارێکی سنێڵزەکان (وەرزی ١–٢) * [[ماڕک مێنکاکا]] وەک روس ڵانگمۆر، باوکی وایت و سری، مامی روس، و برای بۆید و کەیت (دووبارە وەرزی ١، میوانی وەرزی ٢) * [[جۆش ڕاندڵ]] وەک بروس ڵیندڵ، ھاوبەشەکەی ماڕتی لە شیکاگۆ (وەرزی ١) * کڕیستۆفەر جەیمس بەیکەر وەک بۆید ڵانگمۆر، مامی روس و وایت و سری، برای روس و کەیت (وەرزی ١) * ئادەم بۆیر وەک بۆبی دین، خاوەنی یانەی ڵیکڵتی سپڵێتز (وەرزی ١) * [[بێسانی ئان ڵیند]] وەک گڕەیس یۆنگ، ژنە دووگیانەکەی قەشە مەیسن یانگ (وەرزی ١) * شارۆن بلاکھوود وەک یوجینیا دۆرمەدی، کۆنتڕۆڵکەری سام، دایکێکی لووت بەرز کە لە خنووبەرەکەی کوڕەکەیدا کار دەکات (وەرزی ١) * جۆزێف مێڵیندز وەک گارسیا، جێبەجێکارێکی دێڵ (وەرزی ١) * داڕین گۆڵدستین وەک چارڵز ویڵکس، پیاوێکی کار و بەخشەرێکی سیاسی (وەرزی ٢) * [[دامیان یۆنگ]] وەک جیم، دەستی ڕاستی ویڵکس (وەرزی ٢) * نێڵسن بۆنێڵا وەک نێڵسن، جێبەجێکاری پیڕس (وەرزی ٢) * میڵیسیا سەینت ئامەند وەک جەید، ڕووتکەرەکە کە پەیوەندی لەگە سام دروست دەکات (وەرزی ٢) * پێدرۆ ڵوپێز وەک جۆرج مێندۆزا، ئەندامێکی ناڤاڕۆ کارتێڵ (وەرزی ٢) * [[جۆزێف سیکۆڕا]] وەک فڕانک کۆسگڕۆڤی کوڕ (وەرزی ٣)<ref name="S3AddCast"/> * [[فیلیکس سۆڵیس]] وەک ئومەر ناڤاڕۆ (وەرزی ٣)<ref name="S3AddCast"/> * مادسن تۆمسن وەک ئێرین (وەرزی ٣)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2019/07/bh90210-cast-natalie-sharp-madison-thompson-ozark-1202646238/|سەردێڕ='BH90210' Casts Natalie Sharp; Madison Thompson Joins 'Ozark'|ئیش=Deadline Hollywood|یەکەم=Denise|دوایین=Petski|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=۱٨ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> == بەرھەمھێنان == === پێشخستن === نمایشەکە دەکەوێتە ھاوینە ھەوارێکی ئاسایی کەناری دەریاچەی ئۆزاڕک، لە ھاوینە ھەواری ئاڵھانا و مارینا وەرگیراوە، کە دروستکەری زنجیرەکە دوبوکو لە کاتی خوێندنی لە زانکۆ لە میزوری لە ١٩٨٠کاندا دەژیا.<ref name="Keegan">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Keegan |یەکەم١=Harrison |سەردێڕ=Fame anticipated as Jason Bateman's Netflix series explores Lake of the Ozarks |ناونیشان=http://www.news-leader.com/story/news/local/2016/07/01/fame-anticipated-jason-batemans-netflix-series-explores-lake-ozarks/86437032/ |ڕێکەوتی سەردان=۱٦ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ئیش=[[Springfield News-Leader]] |ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٦|وتەگێڕانەوە=Some Hollywood types, including Bateman, have been visiting Alhonna — as well as area restaurants, attractions and police officials — this spring and summer scouting locations, taking photos and measuring dimensions.}}</ref> لەسەرەتادا وابڕیاربوو جەیسن بەیتمان تاکە دەرهێنەری زنجیرەکە بێت، بەڵەم لەبەر خشتەی کاتیی نەیتوانی کاتی تەرخانبکات، ئەو تەنها دوو ئەڵقەی یەکەم و دوو ئەڵقەی کۆتایی دەرهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://editorial.rottentomatoes.com/article/ozark-renewed-jason-bateman-on-shows-success-season-2-arrested-development-update/|سەردێڕ=Ozark Renewed: Jason Bateman on Show's Success, Season 2, and an Arrested Development Update|وێبگە=[[Rotten Tomatoes]]|یەکەم=Andrea|دوایین=Reiher|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201117001402/https://editorial.rottentomatoes.com/article/ozark-renewed-jason-bateman-on-shows-success-season-2-arrested-development-update/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بۆ ئەوەی شووشتنی پارەکەی ئۆزارک تا بکرێت ڕاست و لۆژیکی دەربکەوێت، نووسەرانی نمایشەکە بریکارێکی ئێف بی ئاییان هێنا بۆ ژووری نووسەران کە کاری لەسەر تاوانی دارایی دەکرد. ئەوان هەروەها بەڕێوبەرێکی جزدانی پارێزراویان هێنا، ئەمەش بۆ وەرگرتنی زانیاری دەربارەی جووڵانی بڕێکی زۆر پارە. === تۆمارکردن === زۆربەی شوێنی تۆمارکردنەکان لەباتی دەریاچەی ئۆزاڕک لە [[دەریاچی ئاڵاتونا]] و [[دەریاچەی ڵانێر]] لە [[ئەتڵانتا]] بوو، ئەمەش لەبەر لابروونی باچەکان کە لە لایەن ویلایەتی [[جۆرجیا (ویلایەت)|جۆرجیا]] کرا.<ref name="Watson">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Watson |یەکەم١=Nick |سەردێڕ=Coming Netflix series to shoot scene at Flowery Branch restaurant |ناونیشان=https://www.gainesvilletimes.com/news/coming-netflix-series-to-shoot-scene-at-flowery-branch-restaurant/ |ڕێکەوتی سەردان=۱٦ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ئیش=The Gainesville Times |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201117001401/https://www.gainesvilletimes.com/news/coming-netflix-series-to-shoot-scene-at-flowery-branch-restaurant/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Coyne">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Coyne |یەکەم١=Amanda C. |سەردێڕ=Jason Bateman Netflix series filming in Gwinnett County |ناونیشان=http://www.ajc.com/news/local/jason-bateman-netflix-series-filming-gwinnett-county/VeYVyLqkL64q1lDzAphJhL/ |ڕێکەوتی سەردان=۱٦ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ئیش=[[The Atlanta Journal-Constitution]] |ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> دەستەی زنجیرەکە دوای لێکۆڵینەوەیەکی تەواوی ھاوینە ھەواری ئاڵھانا بڕیاریاندا لە جۆرجیا بمێننەوە.<ref name="Keegan"/> ھەندێک دیمەن لە ناوچەی شیکاگۆ تۆمارکراوە.<ref name="Metz">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Metz |یەکەم١=Nina |سەردێڕ=Netflix series 'Ozark' to film a few days next week in Chicago |ناونیشان=http://www.chicagotribune.com/entertainment/tv/ct-netflix-ozark-filming-chicago-column.html |ڕێکەوتی سەردان=۱٦ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ئیش=[[Chicago Tribune]] |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> تەنھا چەند گرتەیەکی کەم لە [[لەیک ئۆزاڕک]] تۆمارکراوە، ئەم گرتانەش ناونیشانە بەناوبانگە خۆماڵییەکەی «بەخێربێن بۆ لەیک ئۆزاڕک» و پەیکەری «ئینجو جو [[مەفڵەر مان]]» دەگرێتەوە. لە سەرەتادا وادانرابوو کە جەیسۆن بەیتمن تاکە دەرھێنەری وەرزی یەکەم بێت، بەڵام خشتەی کات نەیھێڵا، ھەر بۆیە تەنھا یەکەمین دوو ئەڵقە و کۆتایەمین دوو ئەڵقەی دەرھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://editorial.rottentomatoes.com/article/ozark-renewed-jason-bateman-on-shows-success-season-2-arrested-development-update/|سەردێڕ=Ozark Renewed: Jason Bateman on Show's Success, Season 2, and an Arrested Development Update|وێبگە=[[Rotten Tomatoes]]|یەکەم=Andrea|دوایین=Reiher|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=۱٦ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> زنجیرەکە بۆ دە ئەڵقەی وەرزی دووەم لە ١٥ی ئابی ٢٠١٧ نوێکرایەوە.<ref name="s2renewed">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/ozark-renewed-season-2-at-netflix-1029634 |سەردێڕ='Ozark' Renewed for Season 2 at Netflix |ئیش=The Hollywood Reporter |یەکەم=Lesley |دوایین=Goldberg |ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=۱٦ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨دا، زنجیرەکە بۆ وەرزی سێیەم بە دە ئەڵقە نوێکرایەوە.<ref name="s3renewed">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://tvline.com/2018/10/10/ozark-renewed-season-3-netflix-jason-bateman/ |سەردێڕ=Ozark Renewed for Season 3 at Netflix |ئیش=TVLine |یەکەم=Michael |دوایین=Ausiello |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=۱٦ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190517104048/https://tvline.com/2018/10/10/ozark-renewed-season-3-netflix-jason-bateman/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === وێنەکەی سەرەتا === نەخشەکێشی ھێڵکاری فرێد دەیڤس نامە سپییەکەی 'O'کەی دروستکردووە، کە لەسەر باکراوەندێکی ڕەش لە ھەموو ئەڵقەیەک دەرکەوتووە. چوار ھێما لە ناو بازنەکەی 'O'کەدا ھەیە کە ئاماژە بۆ پیلانگێڕی سەرەکی ئەو ئەڵقەیە دەکات. بێجگە لەمانەش، ھەر یکێک لەو وێنانەی ناو بازنەکە بەدەست دروستکراوە تا پیتە ماوەکان لە "ئۆزاڕک" تەواو بکات. بۆ نموونە، لە ئەڵقەی یەکەمدا پیاوە کڕنووشبەرەکە "Z"دە، بیناکە "A"یە، چەکەکە "R"ە، پیاوە کەوتووەکە "K"یە.<ref name="Decider">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Cobb |یەکەم١=Kayla |سەردێڕ=Here's What The Symbols in ''Ozark''{{'}}s Hypnotizing Opening Credits Mean |ناونیشان=https://decider.com/2017/08/18/netflix-meaning-behind-ozark-symbols/ |وێبگە=Decider.com |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181119002041/https://decider.com/2017/08/18/netflix-meaning-behind-ozark-symbols/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پێشوازیکردن == === پێشوازیکردنی ڕەخنەگران === {| class="wikitable plainrowheaders" style="float: left;text-align:center; width:%70;margin:10px" |- ! style="padding:0 8px;" colspan="2" rowspan="2" | وەرزەکان ! style="padding:0 8px;" colspan="2" | وەڵامدانەوەی ڕەخنەگران |- ! style="padding:0 8px;" | [[ڕاتن تۆمەیتۆز]] ! style="padding:0 8px;" | [[مێتاکریتیک]] |- ! scope="row" style="width:12px; background:#00AAC0;"| | ١ | ٧٠٪ (٦٩ بەسەرداچوونەوە) | ٦٦ (٢٩ بەسەرداچوونەوە) |- ! scope="row" style="width:12px; background:#066069;"| | ٢ | ٧٦٪ (٤٥ بەسەرداچوونەوە) | ٥٩ (١٤ بەسەرداچوونەوە) |} ==== وەرزی ١ ==== لەسەر [[ڕاتن تۆمەیتۆز]]، وەرزی یەکەم ڕازامەندی ٧٠٪ ڕەخنەگرانی، بەپێی ٦٩ بەسەرداچوونەوە، وەرگرت کە مامناوەندی نرخاندن ٦٫٨٤/١٠ بوو. ڕەخنەگرای ماڵپەڕەکە دەڵێن «ئۆزاڕک ھێشتا نەگەشتۆتە ئاستی دراما تاوانییە کلاسیکییەکان کە بە دڵنیاییەوە بەراوردی لەگەڵدا دەکرێت، بەڵام پیانگێڕییەکە بە سێوەیەکی ڕازیکەرانە ئاڵۆزە، و دۆڵگێڕانێکی گیراوی جەیسن بەیتمنە، پێشنیاری توانای شاراوە دەکات.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/tv/ozark/s01/ |سەردێڕ=''Ozark'': Season 1 (2017)|وێبگە=Rotten Tomatoes |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> لەسەر [[مێتاکریتیک]]، ئەو مامناوەندی ٦٦ لە ١٠٠ بەپێی ٢٩ ڕەخنەگر ھەیە، کە بە «پیاچوونەوەی گشتی پەسەند» ئاماژەی بۆ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.metacritic.com/tv/ozark/season-1 |سەردێڕ=''Ozark'' – Season 1 Reviews |وێبگە=Metacritic |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> بڕاین ڵاوری لە [[سی ئێن ئێن]] نووسیویەتی، «لە کاتێکدا دەستەواژەی [[ماسی لە دەرەوەی ئاوەکەی]] یەکێک لە کۆنترینی تەلەڤیزیۆنە، ئۆراڕک لە ئاڕاستە تایبەتەکەی خۆی لە ڕێگەی گۆڕانکارییە زیرەکەکانییەوە لادەدات — درەنگ بەکارھێنانی فلاش باک بۆ باسکردنی چۆنییەتی ھاتنەوە ناوەی کارتێڵ بۆ ژیانی — و ھێزی ڕاکردنی ڕۆڵگێڕانکەی.»<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cnn.com/2017/07/20/tv-shows/ozark-review/index.html |سەردێڕ=Jason Bateman shines in Netflix's grim 'Ozark' |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧|ئیش=CNN |دوایین١=Lowry |یەکەم١=Brian |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> ڕەخنەگری تەلەڤیزیۆنی سۆنیا سارایای [[ڤاراێتی]] نووسیویەتی کە ئۆزاڕک «زیرەکە، بەباشی دروستکراوە، و شتێک دەڵێت»، زنجیرەکە «بەیەکەوە لەگەڵ زمان شیرینی و فێڵبازی ڕۆڵگێڕانە ئاڵۆزەکەی جەیسن بەیتمن وەک ماڕتی دێت.»<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2017/tv/reviews/ozark-review-netflix-jason-bateman-laura-linney-1202491900/ |سەردێڕ=TV Review: Netflix's 'Ozark,' Starring Jason Bateman and Laura Linney |ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]] |دوایین١=Saraiya |یەکەم١=Sonia |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> تیم داوڵینگ لە [[گاردیان]] نووسیویەتی «ڵۆرا ڵێنی، وەک ھەموو کاتێک، نایابە.»<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2017/jul/22/ozark-review-jason-bateman-laura-linney-netflix |سەردێڕ=Ozark review – Jason Bateman and Laura Linney go wild in the country |ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ئیش=[[The Guardian]] |دوایین١=Dowling |یەکەم١=Tim |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> ڕەخنەگران زنجیرەکەیان بە شێوەیەکی ئەرێنیانە بە [[گۆڕانی خراپ]] بەراوردیان کردووە، ئەمەش چونکە ھەردوو نمایشەکە [[پاڵەوانی چیڕۆک]]ەکەی کەسانی ئاسایی بوون و لە ناکاو تێکەڵی تاوان بوون. نیک ھانئۆڤەر بۆ فیلم دەیلی نووسیوە «ھەر کە لێکچوونی ڕووەکەت تێپەڕان، ئۆزاڕک وەک شتێکی تایبەت و داھێنەرانە دەدرەوشێتەوە، ئۆپێرای تاوانی چڕ کە دیمەنی پاڵەوانەکە ھێندەی ھەر یەکێک لە ئەکتەرەکانی ترە.»<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://filmdaily.co/blog/reviews/nature-is-true-star-netflix-ozark/ |سەردێڕ=Nature is the true star of Netflix's impressive Ozark |یەکەم=Nick |دوایین=Hanover |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٧|ئیش=Film Daily |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170801125537/http://filmdaily.co/blog/reviews/nature-is-true-star-netflix-ozark/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==== وەرزی ٢ ==== لەسەر ڕاتن تۆمەیتۆز، وەرزی دووەم ڕازامەندی ٧٦٪ ڕەخنەگرانی، بەپێی ٤٥ بەسەرداچوونەوە، وەرگرت کە مامناوەندی نرخاندن ٦٫٥٤/١٠ بوو. ڕەخنەگرای ماڵپەڕەکە دەڵێن «سەرنجڕاکێش و خۆشە – ئەگەر بەشێوەیەکی تایبەتیش ڕکابەرانە نەبێت – دابەزانی ئۆزاڕک بۆ ناو ئاوێکی تاریکتر و بەپێوە وەستانی لەگەڵ لادانێکی نایابی تری ڵۆرا ڵێنی دەپارێزرێت.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/tv/ozark/s02/ |سەردێڕ=''Ozark'': Season 2 (2018)|وێبگە=Rotten Tomatoes |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> لەسەر مێتاکریتیک، ئەو مامناوەندی ٥٩ لە ١٠٠ بەپێی ١٤ ڕەخنەگر ھەبوو، کە بە «پیاچوونەوەی تێکەڵ یان مامناوەند» ئاماژەی بۆ کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.metacritic.com/tv/ozark/season-2 |سەردێڕ=''Ozark'' – Season 2 Reviews |وێبگە=Metacritic |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> ئاڵیسۆن فۆرمان لە [[ماشابڵ]] سەرنجیداوە کە چۆن کەسایەتییە مێینەکان بۆ کەسایەتییە نێرینییەکان تەنھا «ئالیفی سۆزداری» نین، دەڵێت «وەرزی دووەمی ئۆزاڕکی نێتفلیکس، بەھەر حاڵ، چیرۆکی ژنەکان بە درێژایی ھەموو ١٠ ئەڵقەکە پارێزگاری لە کۆمەڵە ژنەکان کە ڕکابەرایەتی ئاڵۆزیی لەگەڵ [[زە سۆپرانۆس]]ی [[ئێچ بی ئۆ]] دەکەن دەکات.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://mashable.com/article/women-of-ozark-season-2/#mvZszFy5Waq1/ |سەردێڕ=The women of 'Ozark' redefine the male-centric crime genre |وێبگە=Mashable |یەکەم=Alison |دوایین=Foreman |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> ==== وەرزی ٣ ==== لەسەر ڕاتن تۆمەیتۆز، وەرزی سێیەم ڕازامەندی ٩٣٪ ڕەخنەگرانی، بەپێی ١٥ بەسەرداچوونەوە، وەرگرت کە مامناوەندی نرخاندن ٧٫٢٥/١٠ بوو. کۆی ڕەخنەگرانی ماڵپەڕەکە دەڵێن: «ئۆزاڕک لە کۆتاییدا پێکەی دەخاتە سەر وەرزی سێیەم کە تیژی دوودڵی و درەوشانەوەی ڕووناکی ڕۆڵگێڕانی ڵۆرا ڵێنی زیاد دەکات».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/tv/ozark/s03/ |سەردێڕ=''ئۆزاڕک'': وەرزی ۳ (۲۰۲۰)|وێبگە=ڕاتن تۆمەیتۆز |ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی ئازاری ۲۰۲۰}}</ref> لەسەر مێتاکریتیک، ئەو مامناوەندی ٧٦ لە ١٠٠ بەپێی ٦ ڕەخنەگر ھەیە، کە بە «پیاچوونەوەی گشتی پەسەند» ئاماژەی بۆ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.metacritic.com/tv/ozark/season-3 |سەردێڕ=''ئۆزاڕک'' – پیاچوونەوەی وەرزی ۳ |وێبگە=مێتاکریتیک |ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی ئازاری ۲۰۲۰}}</ref> === خەڵاتەکان === {| class="wikitable sortable" style="width:98%" |- ! scope="col" style="width:3%;"| ساڵ ! scope="col" style="width:22%;"| خەڵات ! scope="col" style="width:33%;"| جۆر ! scope="col" style="width:35%;"| پاڵێوراو (ەکان) ! scope="col" style="width:6%;"| ئەنجام ! scope="col" class="unsortable" style="width:1%;"| {{Abbr|Ref.|References}} |- |colspan="6"|{{چینی ناوەند}}'''وەرزی ١'''{{کۆتایی}} |- | rowspan="15"| ٢٠١٨ | [[75th Golden Globe Awards|Golden Globe Awards]] | [[Golden Globe Award for Best Actor – Television Series Drama|Best Actor – Television Series Drama]] | [[Jason Bateman]] | {{nom}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.vanityfair.com/hollywood/2018/01/golden-globes-2018-winners-list |سەردێڕ=Golden Globes 2018: See the Full Winners List |وێبگە=Vanity Fair |ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> |- | rowspan="3"| [[Motion Picture Sound Editors|Golden Reel Awards]] | Outstanding Achievement in Sound Editing – Episodic Long Form – Music/Musical | Jason Tregoe Newman and Bryant Fuhrmann | {{nom}} | align="center" rowspan="3"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/lists/golden-reel-awards-oscar-nominees-blade-runner-2049-dunkirk-sound-editor-winners-1078570/item/outstanding-achievement-sound-editing-episodic-short-form-dialogue-adr-1085298 |سەردێڕ=Golden Reel Awards: Oscar Nominees 'Blade Runner 2049,' 'Dunkirk' Among Sound Editor Winners |یەکەم=Carolyn |دوایین=Giardina |ئیش=[[The Hollywood Reporter]] |ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> |- | Outstanding Achievement in Sound Editing – Episodic Long Form – Dialogue/ADR | Nick Forshager, Steve Grubbs and Todd Niesen (for "The Toll") | {{nom}} |- | Outstanding Achievement in Sound Editing – Episodic Long Form – Effects/Foley | Nick Forshager, Steve Grubbs, Matt Temple, Jeff Cranford and Daniel Raphael (for "The Toll") | {{won}} |- | [[Location Managers Guild Awards#2018|Location Managers Guild Awards]] | Outstanding Locations in Contemporary Television | Wes Hagan and Kevin Dowling | {{won}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Caranicas |یەکەم١=Peter |سەردێڕ='Dunkirk,' 'Baby Driver' Score Motion Picture Wins at LMGI Awards |ناونیشان=https://variety.com/2018/artisans/awards/dunkirk-baby-driver-game-of-thrones-score-motion-picture-wins-at-lmgi-awards-1202746856/ |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ئیش=Variety |ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> |- | rowspan="2"| [[44th People's Choice Awards|People's Choice Awards]] | The Drama TV Star of 2018 | Jason Bateman | {{nom}} | align="center" rowspan="2"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.eonline.com/shows/peoples_choice_awards/news/963752/2018-people-s-choice-awards-complete-list-of-nominations|سەردێڕ=2018 People's Choice Awards: Complete List of Nominations|بڵاوکەرەوە=E! News|یەکەم=Johnni|دوایین=Macke|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> |- | The Bingeworthy Show of 2018 | ''Ozark'' | {{nom}} |- | rowspan="3"| [[70th Primetime Emmy Awards|Primetime Emmy Awards]] | [[Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actor in a Drama Series|Outstanding Lead Actor in a Drama Series]] | rowspan="2"| Jason Bateman (for "The Toll") | {{nom}} | align="center" rowspan="5"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.emmys.com/shows/ozark |سەردێڕ=Ozark |وێبگە=Television Academy |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> |- | rowspan="2"| [[Primetime Emmy Award for Outstanding Directing for a Drama Series|Outstanding Directing for a Drama Series]] | {{nom}} |- | [[Daniel Sackheim]] (for "Tonight We Improvise") | {{nom}} |- | rowspan="2"| [[70th Primetime Creative Arts Emmy Awards|Primetime Creative Arts Emmy Awards]] | [[Primetime Emmy Award for Outstanding Cinematography for a Single-Camera Series (One Hour)|Outstanding Cinematography for a Single-Camera Series (One Hour)]] | Ben Kutchins (for "The Toll") | {{nom}} |- | [[Primetime Emmy Award for Outstanding Production Design for a Narrative Contemporary Program (One Hour or More)|Outstanding Production Design for a Narrative Contemporary Program (One Hour or More)]] | [[Derek R. Hill]], John Richardson and Chuck Potter (for "My Dripping Sleep") | {{nom}} |- | rowspan="2"| [[24th Screen Actors Guild Awards|Screen Actors Guild Awards]] | [[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Male Actor in a Drama Series|Outstanding Performance by a Male Actor in a Drama Series]] | Jason Bateman | {{nom}} | align="center" rowspan="2"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ew.com/awards/2018/01/21/sag-awards-winners-2018-full-list/ |سەردێڕ=SAG Awards winners 2018: Full list |وێبگە=Entertainment Weekly |یەکەم=Joey |دوایین=Nolfi |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> |- | [[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Female Actor in a Drama Series|Outstanding Performance by a Female Actor in a Drama Series]] | [[Laura Linney]] | {{nom}} |- | [[Writers Guild of America Awards 2017|Writers Guild of America Awards]] | [[Writers Guild of America Award for Television: New Series|New Series]] | Whit Anderson, [[Bill Dubuque]], Paul Kolsby, Mark Williams, [[Martin Zimmerman]], Ryan Farley, Alyson Feltes and Chris Mundy | {{nom}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.indiewire.com/2018/02/2018-writers-guild-awards-winners-1201927522/ |سەردێڕ=2018 Writers Guild Awards: 'Get Out,' 'Call Me by Your Name,' and 'Jane' Win Film Honors |وێبگە=indieWire |یەکەم=Jenna |دوایین=Marotta |ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> |- | ٢٠١٩ | [[Casting Society of America]] | Outstanding Achievement in Casting – Television Pilot and First Season Drama | Alexa L. Fogel, Tara Feldstein Bennett, Chase Paris and John Ort | {{won}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nordyke |یەکەم=Kimberly |سەردێڕ=Casting Society of America's Artios Awards: 'Green Book,' 'Vice' Among Winners |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/lists/2019-casting-society-artios-award-winners-full-list-1173402 |وێبگە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- |colspan="6"|{{چینی ناوەند}}'''وەرزی ٢'''{{کۆتایی}} |- | rowspan="27"| ٢٠١٩ | [[American Cinema Editors Awards 2019|American Cinema Editors Awards]] | Best Edited Drama Series for Non-Commercial Television | Cindy Mollo and Heather Goodwin Floyd (for "One Way Out") | {{nom}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Giardina |یەکەم=Carolyn |سەردێڕ='Bohemian Rhapsody,' 'The Favourite' Top Editors' ACE Eddie Awards |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/lists/american-cinema-editors-eddie-award-winners-list-1174337 |وێبگە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> |- | [[Art Directors Guild Awards 2018|Art Directors Guild Awards]] | Excellence in Production Design for a One-Hour Contemporary Single-Camera Television Series | [[Derek R. Hill]] (for "The Gold Coast") | {{nom}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Giardina |یەکەم=Carolyn |سەردێڕ=Art Directors Guild Awards: 'Favourite,' 'Black Panther,' 'Crazy Rich Asians' Among Winners |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/lists/art-directors-guild-awards-winners-list-2019-1174313 |وێبگە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> |- | [[Cinema Audio Society Awards]] | [[Cinema Audio Society Award for Outstanding Achievement in Sound Mixing for Television Series – One Hour|Outstanding Achievement in Sound Mixing for Television Series – One Hour]] | Felipe Borrero, Larry B. Benjamin, [[Kevin Valentine]], Phillip McGowan, Matt Hovland and David Torres (for "The Badger") | {{nom}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pedersen |یەکەم=Erik |سەردێڕ=CAS Awards: 'Black Panther', 'A Star Is Born' & 'Mrs. Maisel' Among Cinema Audio Society Nominees |ناونیشان=https://deadline.com/2019/01/cas-awards-2019-nominations-black-panther-a-star-is-born-marvelous-mrs-maisel-cinema-audio-society-nominees-1202531016/ |وێبگە=Deadline Hollywood |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | [[9th Critics' Choice Television Awards|Critics' Choice Television Awards]] | [[Critics' Choice Television Award for Best Supporting Actress in a Drama Series|Best Supporting Actress in a Drama Series]] | [[Julia Garner]] | {{nom}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Crist |یەکەم=Allison |سەردێڕ=Critics' Choice Awards: 'Roma,' 'Americans,' 'Mrs. Maisel' Top Winners |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/lists/2019-critics-choice-awards-winners-list-full-1172261 |وێبگە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | [[71st Directors Guild of America Awards|Directors Guild of America Awards]] | [[Directors Guild of America Award for Outstanding Directing – Drama Series|Outstanding Directorial Achievement in Dramatic Series]] | Jason Bateman (for "Reparations") | {{nom}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Handel |یەکەم=Jonathan |سەردێڕ='Roma's' Alfonso Cuaron Takes Top Honor at DGA Awards |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/lists/dga-awards-2019-winners-list-full-1178563 |وێبگە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> |- | rowspan="3"| [[2019 Gold Derby Awards|Gold Derby Awards]] | Best Drama Actor | Jason Bateman | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align: center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.goldderby.com/article/2019/gold-derby-tv-awards-2019-nominations-game-of-thrones-veep-news/ |سەردێڕ=Gold Derby TV Awards 2019 nominations: 'Game of Thrones' and 'Veep' lead, while 'Pose' is the top new show of the year |ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Gold Derby Awards|GoldDerby]] |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> |- | Best Drama Actress | Laura Linney | {{nom}} |- | Best Drama Supporting Actress | Julia Garner | {{nom}} |- | [[76th Golden Globe Awards|Golden Globe Awards]] | Best Actor – Television Series Drama | Jason Bateman | {{nom}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tvline.com/2018/12/06/golden-globe-nominations-2019-globes-awards-nominees/ |سەردێڕ=Golden Globe Nominations: Versace, Mrs. Maisel, Sharp Objects, Barry and The Americans Lead TV Pack |وێبگە=TVLine |یەکەم=Matt Webb |دوایین=Mitovich |ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> |- | rowspan="2"| Golden Reel Awards | Outstanding Achievement in Sound Editing – Episodic Long Form – Music/Musical | rowspan="2"| ''Ozark'' (for "The Gold Coast") | {{nom}} | align="center" rowspan="2"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pedersen |یەکەم=Erik |سەردێڕ=Motion Picture Sound Editors Reveal 2019 Golden Reel Nominations |ناونیشان=https://deadline.com/2019/01/golden-reel-nominations-2019-list-motion-picture-sound-editors-1202266360-1202537608/ |وێبگە=Deadline Hollywood |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Outstanding Achievement in Sound Editing – Episodic Long Form – Dialogue/ADR | {{nom}} |- | rowspan="5"| [[71st Primetime Emmy Awards|Primetime Emmy Awards]] | [[Primetime Emmy Award for Outstanding Drama Series|Outstanding Drama Series]] | Jason Bateman, Chris Mundy, Bill Dubuque, Mark Williams, [[David Manson (producer)|David Manson]], Alyson Feltes, Ryan Farley, [[Patrick Markey]], Erin Mitchell and Matthew Spiegel | {{nom}} | align="center" rowspan="5"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tvline.com/2019/09/22/emmys-2019-awards-winners-list/ |سەردێڕ=Emmys 2019: Game of Thrones Ties Record and Leads TV Pack; Fleabag, Chernobyl and Mrs. Maisel Win Big |یەکەم=Matt Webb |دوایین=Mitovich |وێبگە=TVLine |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> |- | Outstanding Lead Actor in a Drama Series | Jason Bateman (for "Reparations") | {{nom}} |- | [[Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actress in a Drama Series|Outstanding Lead Actress in a Drama Series]] | Laura Linney (for "One Way Out") | {{nom}} |- | [[Primetime Emmy Award for Outstanding Supporting Actress in a Drama Series|Outstanding Supporting Actress in a Drama Series]] | Julia Garner (for "The Gold Coast") | {{won}} |- | Outstanding Directing for a Drama Series | Jason Bateman (for "Reparations") | {{Won}} |- | rowspan="4"| [[71st Primetime Creative Arts Emmy Awards|Primetime Creative Arts Emmy Awards]] | [[Primetime Emmy Award for Outstanding Casting for a Drama Series|Outstanding Casting for a Drama Series]] | Alexa L. Fogel, Tara Feldstein Bennett and Chase Paris | {{nom}} | align="center" rowspan="4"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.indiewire.com/2019/09/2019-creative-arts-emmys-winners-list-1202173604/ |سەردێڕ=Complete Creative Arts Emmy Awards 2019 Winners List: ‘Game of Thrones’ Torches Competitors |یەکەم=Libby |دوایین=Hill |وێبگە=IndieWire |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref> |- | Outstanding Production Design for a Narrative Contemporary Program (One Hour or More) | [[Derek R. Hill]], John Richardson and Kim Leoleis (for "Outer Darkness", "The Gold Coast") | {{nom}} |- | [[Primetime Emmy Award for Outstanding Single-Camera Picture Editing for a Drama Series|Outstanding Single-Camera Picture Editing for a Drama Series]] | Cindy Mollo and Heather Goodwin (for "One Way Out") | {{nom}} |- | [[Primetime Emmy Award for Outstanding Sound Mixing for a Comedy or Drama Series (One-Hour)|Outstanding Sound Mixing for a Comedy or Drama Series (One-Hour)]] | Larry Benjamin, [[Kevin Valentine]], Felipe 'Flip' Borrero and Dave Torres (for "The Badger") | {{nom}} |- | [[Producers Guild of America Awards 2018|Producers Guild of America Awards]] | [[Producers Guild of America Award for Best Episodic Drama|Outstanding Producer of Episodic Television, Drama]] | Jason Bateman, Chris Mundy, Bill Dubuque, Mark Williams, David Manson, Alyson Feltes, Ryan Farley, Patrick Markey, Matthew Spiegel and Erin Mitchell | {{nom}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McNary |یەکەم=Dave |سەردێڕ=PGA Awards: 'Green Book' Wins Top Feature Film Award |ناونیشان=https://variety.com/2019/film/news/pga-awards-winners-announced-1203112761/ |وێبگە=Variety |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | [[23rd Satellite Awards|Satellite Awards]] | [[Satellite Award for Best Actor – Television Series Drama|Best Actor in a Drama / Genre Series]] | Jason Bateman | {{nom}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pressacademy.com/2018-winners/ |سەردێڕ=2018 Awards Winners |بڵاوکەرەوە=[[International Press Academy]] |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=St. Clair |یەکەم١=Matt |سەردێڕ='A Star Is Born,' 'Roma,' and 'Beale Street' Win Big at the Satellite Awards |ناونیشان=http://www.awardscircuit.com/2019/01/04/a-star-is-born-roma-and-beale-street-win-big-at-the-satellite-awards/ |وێبگە=Awards Circuit |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190106010651/http://www.awardscircuit.com/2019/01/04/a-star-is-born-roma-and-beale-street-win-big-at-the-satellite-awards/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | rowspan="4"| [[25th Screen Actors Guild Awards|Screen Actors Guild Awards]] | [[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series|Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series]] | Jason Bateman, [[Lisa Emery]], Skylar Gaertner, Julia Garner, Darren Goldstein, [[Jason Butler Harner]], Carson Holmes, [[Sofia Hublitz]], Laura Linney, [[Trevor Long (actor)|Trevor Long]], [[Janet McTeer]], [[Peter Mullan]], [[Jordana Spiro]], [[Charlie Tahan]], Robert Treveiler and [[Harris Yulin]] | {{nom}} | align="center" rowspan="4"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nordyke |یەکەم=Kimberly |سەردێڕ=SAG Awards: 'Black Panther' Nabs Top Film Prize; Rami Malek, Glenn Close Among Winners |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/lists/2019-sag-award-winners-complete-list-1172263 |وێبگە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Outstanding Performance by a Male Actor in a Drama Series | Jason Bateman | {{won}} |- | rowspan="2"| Outstanding Performance by a Female Actor in a Drama Series | Julia Garner | {{nom}} |- | Laura Linney | {{nom}} |- | [[Writers Guild of America Awards 2018|Writers Guild of America Awards]] | [[Writers Guild of America Award for Television: Episodic Drama|Episodic Drama]] | David Manson (for "The Precious Blood of Jesus") | {{nom}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Hipes |یەکەم١=Patrick |سەردێڕ=WGA Awards TV Nominations: 'The Handmaid's Tale', 'Barry', 'SNL' Make List |ناونیشان=https://deadline.com/2018/12/writers-guild-awards-tv-nominations-2019-list-1202515496/ |وێبگە=Deadline Hollywood |ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۰ |زمان=en |ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> |- | {{چینی ناوەند}}٢٠٢٠{{کۆتایی}} | [[Casting Society of America]] | Television Series – Drama | Alexa L. Fogel, Chase Paris, Tara Feldstein Bennett and Kathryn Zamora-Benson | {{nom}} | align="center"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.hollywoodreporter.com/lists/casting-society-tv-theatre-artios-awards-nominations-complete-list-1242878 | سەردێڕ = Artios Awards: 'Succession,' 'Pose,' 'Dead to Me' Among Casting Society TV, Theater Nominees |یەکەم = Hillary | دوایین = Lewis | ڕێکەوت = ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ئیش= [[The Hollywood Reporter]] | ڕێکەوتی سەردان = ۲۷ی ئازاری ۲۰۲۰}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{ویکیوتە}} * {{Netflix title|80117552}} * {{IMDb title|5071412}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس]] [[پۆل:زنجیرە دراما ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کار دەربارەی کارتێڵە ھۆشبەرە مەکسیکییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٧]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان]] [[پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی دەربارەی تاوانی ڕێکخراو]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە دراما تاوانە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:کۆتاییی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە وێنەگیراوەکان لە جۆرجیا (ویلایەت)]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان]] 7pmzj061l972gc2xwvpkyio6u754aca 0 142625 1617666 1579459 2026-08-05T22:24:54Z ڕێبەر قەرەداغی 77946 1617666 wikitext text/x-wiki {{infobox currency |image_1=Bitcoin logo.svg |image_title_1=لۆگۆی بیتکۆین |issuing_authority=نییەتی |issuing_authority_title=دەسەڵات |date_of_introduction=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ (١٥ ساڵ لەمەوبەر) |using_countries=لەسەر ئاستی ھەموو جیھان |inflation_title=[[Monetary inflation|دراوی ھەڵئاوسان]] |inflation_rate=٢٥ بیتکۆین لە ھەر بلۆک (بە نزیکەیی ھەر دە خولەک) ھەتا ناوەندی ٢٠١٦، و پاشان ١٢٫٥ بیتکۆین لە بلۆک بۆ ٤ ساڵ ھەتا ٢٠٢٠ و پاشان ٦٫٢٥ بیتکۆین لە بلۆک ھەتا دوو لەت کردنی داھاتوو. ئەمە دوولەت کردنە بەردەوام دەبێت ھەتا ٢١١٠–٢١٤٠، کاتێک ٢١ ملیۆن بیتکۆین بڵاو کرابێتەوە. |used_coins=₿١٩٬٥٩١٬٢٣١ (لە ٦ی ژانویەی ٢٠٢٤) |symbol=₿|Precision=10^-8|issuing_authority_website=https://bitcoin.org/|coin_article=https://bitcoin.org/bitcoin.pdf}} [[پەڕگە:Bitcoin explained in 3 minutes.webm|وێنۆک|ڕوونکردنەوەی بیتکۆین لە ٣ خولەک بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]]] '''بیتکۆین''' ({{بە ئینگلیزی|Bitcoin}})<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Vigna|یەکەم١=Paul|ناونیشان=https://archive.org/details/ageofcryptocurre0000vign|سەردێڕ=The age of cryptocurrency: how bitcoin and digital money are challenging the global economic order|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> [[دراو]]ێکی ڕەمزیی و سیستەمێکی پارەدانی جیھانییە کە وەکوو پارەی بێپاڵپشت بەکاردێت، بەڵام پارەبوون جێگایەکی یاسایی ھەیە و پارەبوونی بیتکۆین بێ قبووڵکردنیی لەلایەن دەوڵەتەکانەوە وەکوو پارەیەکی فەرمی نابێ{{ژێدەر پێویستە}}. بیتکۆین لە سیستەمی یاساییی ھەندێک وڵاتدا، لە نێویاندا ژاپۆن و ئەڵمانیا، وەکوو کەلوپەلێکە کە دەتوانێ وەکوو ئامێری پارەدان بەکار بێت. == مێژووی دراوی دیجیتاڵ == پێش بیتکۆین چەندین تەکنەلۆژیای کاشی دیجیتاڵی بڵاوکرانەوە، سەرەتا لە ئیکاشی [[:en:David Chaum|دەیڤید چاوەوە]] لە ساڵانی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا دەستیپێکرد. بیرۆکەی ئەوەی کە چارەسەرەکانی مەتەڵە حیساباتییەکان دەتوانن ھەندێک بەھایان ھەبێت بۆ یەکەمجار لەلایەن کریپتۆگرافەرەکان [[:en:Cynthia Dwork|سینتیا دوۆرک]] و مۆنی ناور لە ساڵی ١٩٩٢ پێشنیارکرا. چەمکەکە بە شێوەیەکی سەربەخۆ لەلایەن [//en.wikipedia.org/wiki/Adam Back|ئادەم باکەوە] دۆزرایەوە کە ھاشکاشی پەرەپێدا، کە پلانێکی سەلماندنی کارە بۆ کۆنترۆڵکردنی سپام لە ساڵی ١٩٩٧ یەکەم پێشنیارەکان بۆ دراوە کریپتۆکراوەکانی دابەشکراو لەسەر بنەمای کەمی دیجیتاڵی لە سایفەرپانکەکان Wei Dai (b-money) و Nick Szabo ([[:en:Bit gold|bit gold]]) لە ساڵی ١٩٩٨. لە ساڵی ٢٠٠٤، Hal Finney یەکەم دراوی پەرەپێدا لەسەر بنەمای بەڵگەی دووبارە بەکارھێنەرەوە سەرکەوتوو نەبوون: چەمکی چاوم پێویستی بە کۆنترۆڵی ناوەندی ھەبوو و ھیچ بانکێک نەیدەویست واژوو بکات، ھاشکاش ھیچ پارێزگارییەکی نەبوو لە دوو خەرجکردن، لەکاتێکدا پارەی بی و زێڕی بیت بەرگریان نەبوو بەرامبەر ھێرشەکانی [[:en:Sybil attack|سیبیل]].<ref>https://queue.acm.org/detail.cfm?id=3136559</ref> == مێژووی سەرهەڵدانی بیتکۆین == * '''نهێنییەکەی ساتۆشی ناکامۆتۆ (٢٠٠٨):''' هیچ لێکۆڵینەوەیەکی پەیوەست بە بلۆکچەین تەواو نییە بەبێ تێگەیشتن لە ساتەکانی لەدایکبوونی بیتکۆین. تا ئەمڕۆش بە دڵنیاییەوە نازانرێت کێ خاوەنی ڕاستەقینەی وتارە بنەڕەتییەکەی (Whitepaper) ساڵی ٢٠٠٨ـە. ساتۆشی ناکامۆتۆ کێیە؟ ئایا کەسێکە یان کۆمەڵێک کەس کە ئەم ناوە خوازراوەیان بەکارهێناوە؟ ئەم پرسیارە بووەتە یەکێک لە گەورەترین نهێنییەکانی مێژووی کریپتۆ. * '''وەڵامێک بۆ قەیرانی دارایی جیهانی:''' زۆرێک پێیان وایە کە ئەم پێشنیارە وەڵامێکی ڕاستەوخۆ بوو بۆ قەیرانی دارایی کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠٠٠. لەو سەردەمەدا بەهۆی خراپیی شێوازی پێدانی قەرز، پلانە داراییە ناتەندروستەکان و شکستی سیستەمی بانکی، ئابووریی جیهان تووشی داڕمانێکی گەورە بوو، ئەمەش وایکرد متمانەی خەڵک بە کەرتی دارایی جیهانی لەدەست بچێت. لەو قەیرانەدا بانکەکان داخران، ماڵی خەڵک دەستی بەسەردا گیرا و هەلی کار بەشێوەیەکی بەرچاو کەم بووەوە. * '''سیستەمێکی بێ متمانە (Trustless System):''' بازاڕە داراییەکانی ئێستا بەتەواوی پشت بە "متمانە" دەبەستن؛ بۆ نموونە کاتێک پارە لە بانک دادەنێیت، متمانەت بە بانکەکە هەیە کە پارەکەت بۆ بپارێزێت. بەڵام پێشنیارەکەی ساتۆشی دەرفەتی دروستکردنی سیستەمێکی دارایی ڕەخساند کە پێویستی بەم متمانەیە نەبێت. ئەم سیستەمە نوێیە وایکرد بانک و ناوەندە داراییەکان ببنە شتێکی ناپێویست و خەڵک بتوانن ڕاستەوخۆ (Peer-to-Peer) پارە بۆ یەکتر بنێرن بەبێ پشت بەستن بە هیچ لایەنێکی سێیەم یان دەسەڵاتێکی ناوەندی. * '''بڵاوکردنەوەی نەرمەکاڵا و بلۆکی سەرەتا (٢٠٠٩):''' لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٩ و تەنها چەند مانگێک دوای بڵاوبوونەوەی توێژینەوەکە، یەکەم وەشانی نەرمەکاڵای بیتکۆین وەک سەرچاوەیەکی کراوە (Open Source) بڵاوکرایەوە. ئەمەش بەو مانایە بوو کە هەر کەسێک دەتوانێت کۆدەکە بپشکنێت، بەکاریبهێنێت و پەرەی پێبدات. یەکەمین بلۆکی بیتکۆین دروستکرا کە بە (Genesis Block) ناسراوە. بەم شێوەیە بیرۆکەکەی ساتۆشی بوو بە ڕاستی و یەکەمین دراوی دیجیتاڵی پراکتیکی لەسەر بنەمای بلۆکچەین کەوتە کار. == بلۆکچەین == وەک سیستەمێکی لامەرکەزی، بیتکۆین بەبێ دەسەڵاتی ناوەندی یان یەک بەڕێوەبەر کاردەکات، بەجۆرێک ھەرکەسێک دەتوانێت ناونیشانێکی نوێی بیتکۆین دروست بکات و مامەڵە بکات بەبێ ئەوەی پێویستی بە ھیچ ڕەزامەندییەک ھەبێت. ئەمەش لە ڕێگەی کتێبێکی تایبەتی دابەشکراوەوە بەدی دێت کە پێی دەوترێت بلۆکچەین کە مامەڵەکانی بیتکۆین تۆمار دەکات.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Blockchain#Structure_and_design</ref> بلۆکچەین وەک لیستی ڕیزبەندی بلۆکەکان جێبەجێ دەکرێت. ھەر بلۆکێک ھاشێکی SHA-256 ی بلۆکی پێشووی تێدایە، «زنجیر»یان دەکات بە ڕێکوپێکی. بلۆکچەین لەلایەن تۆڕێکی ھاوتا بۆ ھاوتا بەڕێوەدەچێت. بلۆکی تاکەکەسی، ناونیشانی گشتی و مامەڵەکانی ناو بلۆکەکان زانیاری گشتین، و دەتوانرێت بە بەکارھێنانی گەڕانی بلۆکچەین پشکنینیان بۆ بکرێت گرێکان مامەڵەکان پشتڕاست دەکەنەوە و پەخشیان دەکەن، ھەریەکەیان کۆپییەکی بلۆکچەینەکە دەپارێزن بۆ پشتڕاستکردنەوەی خاوەندارێتی. بە تێکڕا ھەر ١٠ خولەک جارێک بلۆکێکی نوێ دروست دەکرێت، کە زنجیرە بلۆکەکە لە سەرانسەری ھەموو گرێکاندا نوێ دەکاتەوە بەبێ چاودێری ناوەندی. ئەم پرۆسەیە بەدواداچوون بۆ خەرجییەکانی بیتکۆین دەکات، دڵنیای دەدات کە ھەر بیتکۆینێک تەنھا جارێک خەرج دەکرێت. بە پێچەوانەی کتێبی سەرەکی تەقلیدی کە بەدواداچوون بۆ دراوی فیزیکی دەکات، بیتکۆینەکان بە شێوەیەکی دیجیتاڵی وەک بەرھەمی خەرجنەکراوی مامەڵەکان بوونیان ھەیە.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Bitcoin#cite_note-Antonopoulos2014-14</ref> == شێوازی بیتکۆین == بیتکۆین یەکەم و بەناوبانگترین دراوی کریپتۆیە لە جیھاندا، کە فۆرمێکی دیجیتاڵییە لە پارە کە دەتوانرێت لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە بنێردرێت و وەربگیرێت بەبێ ئەوەی پێویستی بە نێوەندگیری وەک بانکەکان یان حکوومەتەکان بێت. بیتکۆین لە ساڵی ٢٠٠٩ لەلایەن کەسێک یان گرووپێکی بێناوەوە دروست کراوە کە ناوی ساختەی ساتۆشی ناکامۆتۆی بەکارھێناوە، کە دەیویست سیستەمێکی پارەدانی لامەرکەزی و ھاوتا بۆ ھاوتا دروست بکات کە ڕێگە بە ھەر کەسێک بدات بەبێ سانسۆر یان سنووردارکردن بە شێوەی ئۆنلاین مامەڵە بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdwallet.com/%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%DB%8C%DB%95%D8%9F-%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3/ |سەردێڕ=کوردواڵێت |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250429111728/https://kurdwallet.com/%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%DB%8C%DB%95%D8%9F-%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بیتکۆین یەکەم [[دراوی دیجیتاڵ]]ی بێ ناوەندە، چونکە سیستەمەکەی بێ ھیچ بانکێکی ناوەندی یان بەرپرسێکی ناوەندی کار دەکات. ئەم تۆڕە [[ھاوسەنگ بە ھاوسەنگ]] ({{بە ئینگلیزی|Peer-to-Peer}})یان ھاوتا بە ھاوتایە و کاردانەوەکانی (بە ئینگلیزی: transaction) ڕاستەوخۆ و بێ ناوبەند لە ناو بەکارھێنەراندا ئەنجام دەدرێت. لە پاش پەتای کۆرۆنا ڤایرۆس نرخی بیتکۆین یەکجار بەرز بوەوە کە پێشتر گومان دەکرا بەکار بھێنرێت. لە دوا ھەواڵیشدا کۆمپانیای بەناوبانگی تێسلا بڕیاری دا ترومبێلەکانیان بە بیتکۆین بفرۆشن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Tesla cars can be bought in Bitcoin|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/technology-56508568|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=en-GB}}</ref> و نەشی گۆڕنەوە بە [[دراوی فیات]]. == تایبەتمەندی بیتکۆین == بیتکۆین [https://kurdwallet.com/بیتکۆین-چییە؟-ماملەی-بیتکۆین-لە-کوردس/ چەندین تایبەتمەندی ناوازەی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250429111728/https://kurdwallet.com/%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%DB%8C%DB%95%D8%9F-%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3/ |date=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ }} ھەیە کە وا دەکات جیاواز بێت لە دراوە تەقلیدییەکان. ھەندێک لەو تایبەتمەندیانە بریتین لە: === دابینکردنێکی سنووردار === تەنھا ٢١ ملیۆن بیتکۆین لە ئارادایە، ئەمەش واتە بیتکۆین کەم و بەرەو دابەزینە. بە پێچەوانەی ئەو دراوە فیاتانەی (پارە) کە دەتوانرێت بە ئارەزووی خۆیان لەلایەن دەسەڵاتدارانی ناوەندییەوە چاپ بکرێن، دابینکردنی بیتکۆین بە ئەلگۆریتمێکی بیرکاری کۆنترۆڵ دەکرێت کە دڵنیای دەدات لەوەی کە بیتکۆینی نوێ بە ڕێژەیەکی پێشبینیکراو و کەمبوونەوە دروست دەکرێت. ئەمەش وای کردووە کە بیتکۆین لە بەرامبەر ھەڵاوسان و دابەزینی بەھای دراودا. === لامەرکەزییەت === بیتکۆین لەلایەن ھیچ یەکە یان ڕێکخراوێکەوە کۆنتڕۆڵ ناکرێت. بەڵکو لەلایەن تۆڕێکی ھەزاران کۆمپیوتەرەوە دەپارێزرێت، کە پێیان دەوترێت گرێ، کە مامەڵەکان پشتڕاست دەکەنەوە و تۆمارێکی ھاوبەش لە تەواوی مێژووی بیتکۆین دەھێڵنەوە، کە پێی دەوترێت بلۆکچەین. ھەر کەسێک دەتوانێت پەیوەندی بە تۆڕەکەوە بکات و بەشداری لە ئاسایش و کارکردنیدا بکات. ئەمەش وا دەکات بیتکۆین بەرگری لە سانسۆر و گەندەڵی و دەستکاریکردن بکات. === شەفافییەت === ھەموو مامەڵەکانی بیتکۆین لەسەر بلۆکچەین تۆمار دەکرێن، کە کتێبی سەرەکی گشتی و نەگۆڕە کە ھەر کەسێک دەتوانێت دەستی پێ بگات و پشتڕاستی بکاتەوە. ئەمەش بەو مانایەیە کە مامەڵەکانی بیتکۆین دەتوانرێت شوێنپێی بگیرێت و دەتوانرێت وردبینی بکرێت، بەڵام ھەروەھا ساختەکاریش دەکرێت، چونکە بەکارھێنەران پێویست ناکات ناسنامەکانیان ئاشکرا بکەن بۆ ئەوەی مامەڵە بکەن. ئەمەش بیتکۆین دەکاتە سیستەمێکی بێ متمانە و بێ مۆڵەت، کە بەکارھێنەران ناچار نین پشت بە لایەنی سێیەم ببەستن بۆ پشتڕاستکردنەوەی یان ئاسانکاری مامەڵەکانیان. === ئاسایش === مامەڵەکانی بیتکۆین بە کۆدی کریپتۆگرافی پارێزراون، کە لقێکی بیرکارییە کە مامەڵە لەگەڵ کۆد و کۆدکردندا دەکات. بیتکۆین جۆرێکی دیاریکراوی کریپتۆگرافی بەکاردەھێنێت، کە پێی دەوترێت کۆدی کلیلی گشتی، کە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات جووتێک کلیل دروست بکەن: کلیلێکی گشتی و کلیلێکی تایبەت. کلیلی گشتی بۆ وەرگرتنی بیتکۆین بەکاردێت، لەکاتێکدا کلیلی تایبەت بەکاردێت بۆ واژووکردن و ناردنی بیتکۆین. کلیلی تایبەت وەک وشەی نھێنی وایە کە تەنھا خاوەنەکەی دەیزانێت و پێویستە بە نھێنی بھێڵێتەوە. ھەرکەسێک دەستی بە کلیلی تایبەت بگات دەتوانێت ئەو بیتکۆینانەی کە پەیوەندییان بەوەوە ھەیە بەسەر ببات، بۆیە زۆر گرنگە بە باشی ھەڵی بگریت و پشتگیری بکەیت. ھەروەھا مامەڵەکانی بیتکۆین بە میکانیزمێکی کۆدەنگی پارێزراون، کە پێی دەوترێت سەلماندنی کار، کە پێویستە گرێکان بۆ چارەسەرکردنی کێشە بیرکارییە ئاڵۆزەکان بۆ پشتڕاستکردنەوەی مامەڵەکان و دروستکردنی بلۆکی نوێ. ئەمەش وای کردووە کە بیتکۆین زۆر قورس بێت بۆ ساختەکردن یان دووجار خەرجکردنی، چونکە پێویستی بە بڕێکی زۆر لە ھێزی کۆمپیوتەر دەبێت بۆ سەرپێچیکردن لە تۆڕەکە. بیتکۆین تەنھا دراوێک، ھەروەھا دیاردەیەکی جیھانییە کە ملیۆنان بەکارھێنەر و وەبەرھێنەر و گەشەپێدەر و ئارەزومەندانی ھەموو چین و توێژەکانی ژیان و پاشخانی بۆ خۆی ڕاکێشاوە. بیتکۆین ئیلھامبەخش بووە بۆ داھێنان و بەرنامە بێشومارەکان، وەک دراوە کریپتۆکراوەکانی بەدیل، گرێبەستی زیرەک، بەرنامە لامەرکەزییەکان و زۆر شتی تر. ھەروەھا بیتکۆین بزووتنەوەیەکی کۆمەڵایەتی و ئابووریی لێکەوتووەتەوە کە تەحەدای دۆخی ئێستا دەکات و تاکەکان بەھێز دەکات بۆ ئەوەی کۆنترۆڵی پارە و داتاکانی خۆیان بکەن. == دراوی دیجیتاڵ لە کوردستان == دراوی کریپتۆ، بە تایبەت بیتکۆین، بابەتێکی سەرنجڕاکێش بووە لە سەرانسەری جیھاندا، ھەر وڵاتێک بە دیمەنی یاسایی ناوازەی خۆیدا دەڕوات. لە دوایین نوێکردنەوە لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٢، با چاوێکی کورت لە دۆخی یاسایی دەوروبەری بیتکۆین لە کوردستانی ئێران، عێراق، تورکیا، و سووریا بکەین. === ئێران === بەگوێرەی ڕاپۆرتەکان لە ئێران کانگاکردنی دراوی کریپتۆ یاسایی بووە، بەڵام بەکارھێنانی بیتکۆین بۆ مامەڵەکان ڕووبەڕووی ئەو سنووردارکردنە بووەوە کە لەلایەن حکوومەتەوە سەپێندرابوو. جێگای سەرنجە، گفتوگۆ سەبارەت بە ئەگەری خستنەبازاڕی دراوی کریپتۆ کە دەوڵەت پشتگیری دەکات، بە ئامانجی ئاسانکاری بازرگانی نێودەوڵەتی لە بەرامبەر سزا ئابوورییەکان ھەبوو. === عێراق === دۆخی یاسایی بیتکۆین لە عێراق کەمتر ڕوون بوو، وڵاتەکە لەگەڵ ئاستەنگە ئابوورییەکان دەجەنگێت. لە دوایین نوێکردنەوەدا، ھیچ ڕێسایەکی تایبەت نەبووە کە دراوە دیجیتاڵییەکان بەڕێوەببات، ئەمەش بەکارھێنەران و بازرگانانی بەشداربوو لە چالاکییەکانی دراوی کریپتۆدا لە دۆخێکی نادڵنیاییدا بەجێھێشتووە. === تورکیا === بیتکۆینی وەک یاسایی ناساند، ئەمەش بازاڕێکی تاڕادەیەک چالاک بوو بۆ دراوی کریپتۆ. بەڵام نادڵنیایی ڕێکخراوەیی بەردەوام بوو، چونکە حکوومەت ڕێوشوێنی وەک قەدەغەکردنی بەکارھێنانی دراوی کریپتۆ بۆ پارەدان جێبەجێ کرد. ھەروەھا بانکی ناوەندی کۆماری تورکیا پلانەکانی بۆ ناساندنی دراوی دیجیتاڵی بانکی ناوەندی (CBDC) ڕاگەیاند. === سووریا === لە سووریا، نەتەوەیەک کە ڕووبەڕووی ناسەقامگیری سیاسی و ئابووری بووەتەوە، دۆخی یاسایی بیتکۆین بە نادیاری ماوەتەوە. پێدەچێت ململانێی بەردەوام و تەحەددای ئابووری ڕێگری لە پەرەپێدانی ڕێسای ڕوون بۆ بەکارھێنانی دراوی کریپتۆ کردبێت. نەبوونی چوارچێوەیەکی ڕێکخراوەیی جێگیر مەترسییەکانی بۆ ئەو کەسانە دروست کرد کە بەشداری چالاکییەکانی دراوی کریپتۆ دەکەن لە ناو ھەرێمەکەدا. زۆر گرنگە جەخت لەوە بکەینەوە کە دیمەنی دراوی کریپتۆ دینامیکییە، و ژینگە ڕێکخراوەیییەکان دەتوانن بە خێرایی پەرەبسەنن. لەم کورتە تێڕوانینە گشتییەدا، پێشنیار دەکرێت بۆ وەرگرتنی وردترین و نوێترین زانیاری لەسەر دۆخی یاسایی بیتکۆین لەم وڵاتانەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا، ڕاوێژ بە نوێترین سەرچاوە و نوێکارییە یاسایییەکان بکرێت. == ئاڵوگۆڕی دراوی دیجیتاڵ لە کوردستان == لەناو ئیکۆسیستەمی داینامیکی دراوی کریپتۆ لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا، ئاڵوگۆڕە ناوخۆیییەکان ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕن لە داڕشتنی دیمەنەکەدا. جێگای سەرنجە، [https://kurdwallet.com/ '''کوردواڵێت'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610031405/https://kurdwallet.com/ |date=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١ }} وەک ئاڵوگۆڕێکی گەورەی دراوی کریپتۆ سەریھەڵداوە کە لە عێراق و ھەرێمی کوردستان و ئێران کاردەکات. ئەم پلاتفۆرمە لەناو کۆمەڵگەی کریپتۆی کوردیدا ناوبانگێکی زۆری بەدەستھێناوە، کەشێکی پارێزراو و بەکارھێنەر دۆستی بۆ بازرگانیکردن بە سەروەت و سامانی دیجیتاڵی جۆراوجۆر پێشکەش بە بەکارھێنەران دەکات. یەکێکی دیکە لە یاریزانە بەرچاوەکانی [https://kurdcoin.krd/ '''کوردکۆین'''] کە تایبەتە بە بازاڕی عێراق. ئەم ئاڵوگۆڕە ناوخۆیییە گرنگی بە پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییە تایبەتمەندەکان دەدات بۆ دابینکردنی داواکارییە ناوازەکانی کۆمەڵگەی دراوی کریپتۆی عێراق. بە تێپەڕین لە ئاڵوگۆڕە ناوخۆیییەکان، پلاتفۆرمە نێودەوڵەتییە گەورەکانیش جێگەی خۆیان لەنێو بەکارھێنەرانی ناوچەکەدا دۆزییەوە. [https://www.okx.com/ ئۆک ئێکس] ئاڵوگۆڕی دراوی کریپتۆی جیھانییە، خۆی وەک پایەیەکی سەرەکی لە تورکیا جێگیر کردووە و بەکارھێنەرانی کۆمەڵگەی کریپتۆی تورکیا بۆ لای خۆی ڕاکێشاوە. ھاوکات کۆمپانیای [https://www.binance.com/ باینانس] کە یەکێکە لە گەورەترین ئاڵوگۆڕەکانی دراوی کریپتۆ لە جیھاندا، کاریگەریی خۆی بۆ ناو سووریا درێژکردووەتەوە. ئەم ئاڵوگۆڕە نێودەوڵەتیانە، بە پێشکەشکردنی بەرفراوان و نەختینەیی خۆیان، بوونەتە یاریزانی سەرەکی لە فەزای فراوانتری کریپتۆی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا، کە بژاردەی جۆراوجۆر بۆ بازرگانی و وەبەرھێنان بۆ بەکارھێنەران دابین دەکات. لەگەڵ بەردەوامی پەرەسەندنی دیمەنی کریپتۆ، ئەم ئاڵوگۆڕانە، چ ناوخۆیی و چ نێودەوڵەتی، بەشدارییەکی بەرچاو لە گەشەکردن و گەشەسەندنی کۆمەڵگەی کریپتۆی کورد و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا دەکەن. == ئەمانەش ببینە == * [[ئێتێریوم]] * [[مۆنێرۆ]] * [[تێتێر (دراوی کریپتۆ)|تێتێر]] * [[زنجیرەبلۆک]] * [[پێڕستی لێوەبووەکانی بیتکۆین]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= [[:fa:بیتکوین]] | سەردێڕ= بیتکوین | زمان= فارسی | سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠١٨}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Bitcoin|بیتکۆین}} * [https://www.bitcoin.org/ Bitcoin.org وێبگەی] *[https://kurdwallet.com/product-category/bitcoin بیتکۆین لە کوردستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211114140144/https://kurdwallet.com/product-category/bitcoin/ |date=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|ئابووری}} [[پۆل:بیتکۆین|بیتکۆین]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:دراوی ڕەمزی]] [[پۆل:دراوی دیجیتاڵ]] o3apq1wqkp1bevhdkplhf142jm323tq 0 143272 1617482 1347131 2026-08-05T15:48:36Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617482 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/سەر | ناو = ئۆڤەرلۆرد | وێنە = ڕۆمانی ئۆڤەرلۆرد.jpg | سەردێڕ = بەرگی یەکەم کتێبی زنجیرە ڕۆمانەکە | قەبارەی_وێنە = | ja_kanji = オーバーロード | ja_romaji = Ōbārōdo | چەشن = [[فەنتازیای تاریک]]}} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/چاپ | جۆر = ڕۆمانی سووک | ناو = | نووسەر = کوگانێ مارویاما | وێنەکێش = سۆ بین | بڵاوکەرەوە = ئینتەربرین | بڵاوکەرەوەی_ئینگلیزی = | دێمۆگرافیا = پیاوان | چاپمەن = | گۆڤار = | گۆڤاری_ئینگلیزی = | بڵاوکراوەتەوە = | یەکەم = ۳۰ی تەممووزی ۲۰۱۲ | کۆتا = ئێستا | بەرگەکان = ۱۳ | پێڕستی بەرگەکان = }} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/چاپ | جۆر = مانگا | ناو = | نووسەر = ساتۆشی ئۆشیۆ | وێنەکێش = ھوگین مییاما | بڵاوکەرەوە = [[کادۆکاوا شۆتن]] | بڵاوکەرەوەی_ئینگلیزی = | دێمۆگرافیا = [[سێینن]] | چاپمەن = | گۆڤار = کۆمپ ئایس | گۆڤاری_ئینگلیزی = | بڵاوکراوەتەوە = | یەکەم = ٢٦ تشرینی دووەمی ٢٠١٤ | کۆتا = ئێستا | بەرگەکان = ۱۰ | پێڕستی بەرگەکان = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/ڤیدیۆ | جۆر = زنجیرەی تەلەفیزیۆنی | ناو = | دەرھێنەر = ناویکی ئیتۆ | بەرھەمھێنەر = شۆ تاناکا <br/> کازوفومی کیکوشیما <br/> ساتۆشی فوکاۆ <br/> نۆریتۆمۆ ئیسۆگای <br/> یوکی یوشیدا | نووسەر = یویکی سوگاوارا | مۆسیقا = شوجی کاتایاما (Team-MAX) | ستودیۆ = [[مادھاوس]] | مۆڵەتنامە = | شەبەکە = [[ئەی تی-ئێکس]]، [[تەلەڤیزیۆنی تۆکیۆ میترۆپۆڵیتان|تۆکیۆ ئێم ئێکس]]، [[تەلەڤیزیۆنی سون|سون]]، [[سیستەمی پەخشی کیۆتۆ|کەی بی ئێس]]، [[تەلەڤیزیۆنی ئایچی بڕۆدکاستینگ|تیڤی ئەی]]، [[نیپۆن بی ئێس بڕۆدکاستینگ|بێ ئێس ۱۱]] | شەبەکە_en = | یەکەم = ٧ی تەممووزی ۲۰۱٥ | کۆتا = | ئەڵقەکان = ۳٨ + ئۆڤا | پێڕستی_ئەڵقە = }} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/ڤیدیۆ | جۆر = زنجیرە فیلم | ناو = | دەرھێنەر = ناۆیوکی ئیتۆ | بەرھەمھێنەر = | نووسەر = یوکیێ سوگاوارا | مۆسیقا = شوجی کاتایاما (Team-MAX) | ستودیۆ = مادھاوس | مۆڵەتنامە = | بڵاوبوونەوە = ۲٥ی شوباتی ۲۰۱۷ (بەشی ۱)<br/> ۱۱ی ئازاری ۲۰۱۷ (بەشی ۲) | یەکەم = | کۆتا = | ماوەی پەخش = ۱۱۷ خولەک <small>(بەشی ۱)</small><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.allcinema.net/prog/show_c.php?num_c=358364|script-title=ja:劇場版総集編 オーバーロード 不死者の王 (2017)|وێبگە=allcinema|بڵاوکەرەوە=Stingray|ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی ئابی ۲۰۱٨|زمان=ژاپۆنی}}</ref><br/>۱۰٨ خولەک <small>(بەشی ۲)</small><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.allcinema.net/prog/show_c.php?num_c=358886|script-title=ja:劇場版総集編 オーバーロード 漆黒の英雄 (2017)|وێبگە=allcinema|بڵاوکەرەوە=Stingray|ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی ئابی ۲۰۱٨|زمان=ژاپۆنی}}</ref> | فیلمەکان = Overlord: The Undead King<br/>Overlord: The Dark Warrior | پێڕستی_فیلمەکان = }} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/پێ}} '''ئۆڤەرلۆرد''' (オーバーロード Ōbārōdo) زنجیرە [[ڕۆمانی سووک|ڕۆمانێکی سووکی]] ژاپۆنییە لە لایەن کۆگانێ مارۆیاما نووسراوە و لە لایەن سۆ بین کێشراوە. بڵاوبوونەوەی لە ڕێگەی ئینتەرنێت لە ٢٠١٠دا دەستی پێکرد، پاشان [[ئینتەربرین]] وەری گرت. لە ۳۰ی تەممووزی ۲۰۱۲وە ۱۳ کتێبی لێ بڵاو کراوتەوە. زنجیرە مانگاکە لەگەڵ ساتۆشی ئۆشیۆ ڕاھات، و کاری ھونەریشی لە لایەن ھوگین میاما بۆ کرا، و لە ٢٦ تشرینی دووەمی ٢٠١٤ لە گۆڤاری [[کەمپ ئەیس]]ی [[کادۆکاوا شۆتێن]] دەستی بە بڵاوبوونەوە کرد. زنجیرەیەک [[ئەنیمێ]] لە زنجیرەکە دروستکرا کە لە بەرھەمھێنانی [[مادھاوس]]ە و وەرزی یەکەمی لە ٧ی تەممووز بۆ ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥ پەخشکرا. دوو فیلمی ئەنیمێ لە زنجیرەکە دەرچوو، کە لە ڕووداوەکانی وەرزی یەکەم بە کورتکراوەی پێکھاتبوو وە لە ژاپۆن بە بەروارەکانی ۲٥ی شوباتی ۲۰۱۷ و ۱۱ی ئازاری ۲۰۱۷ بە دواییەکدا دەرچوون. == خشتەی ئەڵقەکان == {{خاڵی}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ماڵپەڕی فەرمی|http://overlord-book.jp/|ماڵپەڕی فەرمی ڕۆمانەکە website}} {{ja icon}} * {{ماڵپەڕی فەرمی|http://overlord-anime.com/|ماڵپەڕی فەرمی ئەنیمێکە}} {{ja icon}} * {{ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ|مانگا|17237|ئۆڤەرلۆرد|noparen}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا|خەیاڵی زانستی|ڕۆمانەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Overlord}} [[پۆل:سێینن مانگا]] [[پۆل:ڕۆمانە سووکەکان]] [[پۆل:کۆمپانیای مادھاوس]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی زانستی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای ئیسێکای]] [[پۆل:فەنیمەیشن]] [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای فەنتازیای تاریک]] [[پۆل:ئەنیمێی مادمان ئینتەرتەینمنت]] [[پۆل:زنجیرە مانگاکان]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٥ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:ئەو ڕۆمانە سووکانەی سەرەتا لەسەر ئینتەرنێت بڵاوکراوەتەوە]] l5ni6wv4odfke1vmla01mwrj1p410m7 0 143847 1617836 1553049 2026-08-06T10:40:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، میسر-کۆلکە) 1617836 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span dir="ltr">.eg</span>}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{چڕ}}'''eg.''' [[پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات|پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی]] میسرە لە [[سیستمی ناوی پاوان]]ی ئینترنێتدا و لە [[١٩٩٠]]دا دامەزراوە. ==پاوانی ئاست دووەم== * '''.ac.eg''': وێبگەی ئەکادیمی. * '''.adn.eg''': مەبەستەکانی تاقیگەیی تایبەت بە پاوانە عەرەبییەکان. * '''.com.eg''': وێبگەی بازرگانی. * '''.edu.eg''': وێبگەکانی پەروەردە. * '''.eun.eg''': تۆڕی زانکۆی میسری. * '''.gov.eg''': وێبگە حکوومییەکان. * '''.info.eg''': کەرتی زانیاری. * '''.mil.eg''': وێبگەی میلیشیایی. * '''.name.eg''': وێبگەی تاکەکەسی. * '''.net.eg''': تۆڕەکان. * '''.org.eg''': دامەزراوە میسرییەکان. * '''.sci.eg''': وێبگە زانستییەکان. * '''.sport.eg''': وێبگەکانی تایبەت بە وەرزین. * '''.tv.eg''': میدیای بینەیی. ==پاوانی ئاستی-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵات== '''.مصر''' [[پاوانی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵات|پاوانێکی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵاتە]] کە تایبەت بە وڵاتی [[میسر]]ە و بە [[دەستنووسی عەرەبی]]ی دابین کراوە. == ئەمانەش ببینە == * {{چڕ}}[[.ps]] * {{چڕ}}[[.krd]] * [[پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات]] * [[ناوی پاوان]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/.eg | سەردێڕ=.eg| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٣٠ی ئازاری ٢٠١٨}} {{پاوانی ئاست-سەر}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|زانستی کۆمپیوتەر|میسر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] qq8i4cyt7ax0suy9notdw95kqpnrkh0 0 143848 1617835 1483860 2026-08-06T10:40:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617835 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span dir="ltr">.dz</span>}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{چڕ}}'''dz.''' [[پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات|پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی]] [[جەزائیر]]ە لە [[سیستمی ناوی پاوان]]ی ئینترنێتدا و لە [[١٩٩٤]]دا دامەزراوە. ==پاوانی ئاست دووەم== * .com.dz : کاروباری بازرگانی * .net.dz : چالاکی ئینترنێت * .org.dz : دامەزراوەکان * .gov.dz : دامەزراوەی حکوومی * .edu.dz : دامەزراوەی فێرکردن و پەروەردە * .asso.dz : شرکەتی پەسەند کراو * .art.dz : ھونەر * .pol.dz : پارتییە سیاسییەکان ==پاوانی ئاستی-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵات== '''.الجزائر''' [[پاوانی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵات|پاوانێکی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵاتە]] کە تایبەت بە وڵاتی [[جەزائیر]]ە و بە [[دەستنووسی عەرەبی]] دابین کراوە. == ئەمانەش ببینە == * {{چڕ}}[[.ps]] * {{چڕ}}[[.krd]] * [[پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات]] * [[ناوی پاوان]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/.dz | سەردێڕ=.dz| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٣٠ی ئازاری ٢٠١٨}} {{پاوانی ئاست-سەر}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا]] cp3f6rs7zdxm2amve3uvq2lpk2u8qby 0 143931 1617746 1609122 2026-08-06T00:06:02Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617746 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''حیزبی فاشیستی نەتەوەیی''' ({{بە ئیتاڵی|Partito Nazionale Fascista، PNF}}) حیزبێکی ئیتاڵی بوو لەلایەن [[بێنیتۆ موسۆلینی]]یەوە لە ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٢١ دامەزرا. حیزبەکە لە ١٩٢٢ حوکمی [[ئیتاڵیا]]ی کرد ئەمەش پاش ڕێپێوانە سەربازییەکەی [[ڕۆما]] لەوساڵەدا. حوکمڕانی حیزبەکە تا ساڵی ١٩٤٣ بەردەوامبوو. لەماوەی حوکمڕانی حیزبەکە سەرجەم حیزبەکانی دیکە قەدەغەکران و وڵات بە سیستمی تاک حیزبی بەڕێوەبرا، هەربۆیەش حیزبە لیبڕالە ئۆپۆزسیۆنەکان بە حکوومەتی فاشی ئیتاڵییان دەگووت دیکتاتۆری [[تۆتالیتاریزم|تۆتالیتاری]] بەڵام خودی حیزبەکە تۆتالیتاربوونی خۆی ڕەتنەدەکردەوە و بەلایەنی باشەی حوکمڕانی خۆیان دەزانی. بەر لەحیزبی فاشیستی نەتەوەییە، ئەوا مۆسۆلینی حیزبی شۆڕشگێری فاشیستی لە ١٩١٥ دامەزراند بەڵام دوای دەنگهێنانی کەم لەهەڵبژاردنی ١٩١٩ ئەوا لە ١٩٢١ بڕیاردرا ناوی حیزبەکە بگۆڕن بۆ حیزبی فاشیستی نەتەوەیی کە هەڵگری بیرێکی نەتەوەیی ئیتاڵی بێت. ==کاریگەری لە دەرەوەی ئیتاڵیا== نموونەی پارتی فاشیستی نەتەوەیی لە دەرەوەی ئیتاڵیا زۆر کاریگەر بوو. لە ماوەی بیست و یەک ساڵی [[نێوان دوو جەنگ|نێوان هەردوو جەنگەکە]]دا، زۆرێک لە [[زانستی ڕامیاری|زانایانی ڕامیاری]] و فەیلەسووفەکان بەدوای ئیلهامی [[ئایدۆلۆژیا|ئایدۆلۆژیدا]] لە ئیتاڵیا دەگەڕان. چەسپاندنی یاسا و سیستم لەلایەن مۆسۆلینییەوە بۆ ئیتاڵیا و کۆمەڵگەکەی لەلایەن [[وینستۆن چەرچڵ]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ronterpening.com/extras/league_ex.htm|بڵاوکەرەوە=RonterPening.com|سەردێڕ=Top Ten Facts About Mussolini|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> [[سیگمۆند فرۆید]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Falasca-Zamponi|یەکەم=Simonetta |سەردێڕ=Fascist Spectacle: The Aesthetics of Power in Mussolini's Italy|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_vcFQTOsRXgC&q=%22the+Hero+of+Culture%22+Sigmund+Freud&pg=PA53|ژپنک=٠-٥٢٠-٢٢٦٧٧-١|ساڵ=٢٠٠٠}}</ref> [[جۆرج بێرنارد شۆ]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Matthews Gibbs|یەکەم=Anthony |سەردێڕ=A Bernard Shaw Chronology |بڵاوکەرەوە=Palgrave |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3x8_4LyMyT4C&q=George+Bernard+Shaw+mussolini|ژپنک=٠-٣١٢-٢٣١٦٣-٦|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٠١}}</ref> و [[تۆماس ئێدیسۆن]]ەوە ستایش کرا،<ref name="pound">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=My2rlb0bnx0C&q=%22I+am+no+superman+like+Mussolini%22&pg=PA71|بڵاوکەرەوە=Leon Surette|سەردێڕ=Pound in Purgatory|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٢٤٩٨-٦}}</ref> چونکە حکوومەتی فاشیست بە توندوتیژی و «تۆڵەسەندنەوە» (شکۆ) ڕووبەڕووی [[تاوانی ڕێکخراو]] و [[مافیای سیچیلی]] بووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.americanmafia.com/Feature_Articles_267.html|بڵاوکەرەوە=AmericanMafia.com|سەردێڕ=Mussolini Takes on the Mafia|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> فاشیزمی ئیتاڵی کاریگەریی لەسەر [[پارتی نازی]]ی [[ئەدۆڵف ھیتلەر]]، ئەنجومەنی هاوکاریی دەسەڵاتی ئیمپراتۆری، [[پارتی فالاتجەی ئیسپانیا|FET y de las JONS]]، [[ئۆستاشە]]، [[ڕێکخراوی فاشیستی ڕووسیا]]، [[بریت ھابریۆنیم]]، [[یەکێتیی فاشیستەکانی بەریتانیا]]، [[بزووتنەوەی فاشیستی نەتەوەیی]] ڕۆمانیا ([[فاشیای نەتەوەیی ڕۆمانیا]] و [[بزووتنەوەی کلتووری و ئابووری نەتەوەیی ئیتاڵیا-ڕۆمانیا]]) هەبوو. [[پارتی فاشیستی سامارینێز]] حکوومەتێکی لە [[سان مارینۆ]] لەسەر بنەمایەکی ڕامیاری-فەلسەفی دامەزراند کە لە بنەڕەتدا فاشیزمی ئیتاڵی بوو. لە [[یووگۆسلاڤیا|شانشینی یووگۆسلاڤیا]]دا، [[میلان ستۆجادینۆڤیچ]] [[یەکێتیی ڕادیکاڵی یووگۆسلاڤیا]]ی دامەزراند، کە لەسەر بنەمای فاشیزم بوو. ئەندامانی پارتەکە کراسی سەوز و کڵاوی [[شایکاشا]]یان دەپۆشی و سڵاوی ڕۆمانییان بەکاردەهێنا. ستۆجادینۆڤیچ خۆشی بە «Vodja» ناودەبرد. لە سویسرا، کۆلۆنێلی لایەنگری نازی [[ئارسەر فۆنجالاز]] لە [[بەرەی نەتەوەیی (سویسرا)|بەرەی نەتەوەیی]] دوای سەردانکردنی ئیتاڵیا لە ساڵی ١٩٣٢ بوو بە سەرسامێکی سەرسەختی مۆسۆلینی و داکۆکی لە لکاندنی [[سویسرا]] بە [[ئیتاڵیا]] دەکرد، لە کاتێکدا یارمەتی دەرەکیی فاشیستی وەردەگرت.<ref>Alan Morris Schom, [http://www.wiesenthal.com/site/pp.asp?c=fwLYKnN8LzH&b=243125 A Survey of Nazi and Pro-Nazi Groups in Switzerland: 1930–1945] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926220409/http://www.wiesenthal.com/site/pp.asp?c=fwLYKnN8LzH&b=243125 |date=26 September 2007 }} for the [[Simon Wiesenthal Center]]</ref> وڵاتەکە میوانداری دوو چالاکیی [[ڕامیاری]]-کلتووری ئیتاڵی بوو: ناوەندی نێونەتەوەیی بۆ لێکۆڵینەوە فاشیستییەکان (CINEF — {{lang|fr|Centre International d' Études Fascistes}})، و کۆنگرەی ساڵی ١٩٣٤ی لیژنەی کار بۆ جیهانگیری ڕۆما (CAUR — {{lang|it|Comitato d' Azione della Università de Roma}}).<ref>R. Griffin, ''The Nature of Fascism'', London: Routledge, 1993, p. 129</ref> لە ئیسپانیا، نووسەر [[ئێرنێستۆ گیمێنێز کابایێرۆ]]، لە «Genio de España» («بلیمەتی ئیسپانیا»، ١٩٣٢) داوای لکاندنی ئیسپانیای بە ئیتاڵیا کرد، بە سەرکردایەتی مۆسۆلینی کە سەرۆکایەتی ئیمپراتۆرییەتییەکی کاتۆلیکی لاتینی نێونەتەوەیی دەکرد. پاشان بەرەو پەیوەندییەکی نزیک لەگەڵ [[فالانگیزم]] هەنگاوی نا، کە بووە هۆی وازهێنان لە بیرۆکەی لکاندنی ئیسپانیا بە ئیتاڵیا.<ref>[[Philip Rees]], ''[[Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890]]'', p. 148</ref> لە هیندستان، فاشیزمی ئیتاڵی و بەتایبەتی [[ئۆپێرا ناسیۆناڵ بالێلا]]، کاریگەرییان لەسەر [[بی. ئێس. مۆنجێ]] و [[ھیندۆ ماھاسابھا]] هەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|issue=4|بەرگ=٣٥|ساڵ=٢٠٠٠|journal=Economic and Political Weekly|یەکەم=Marzio|دوایین=Casolari|سەردێڕ=Hindutva's Foreign Tie-Up in the 1930s: Archival Evidence}}</ref> لە [[بەڕازیل]]، [[فاشیزم]]ی ئیتاڵی ڕۆڵی هەبوو لە ئیلهامبەخشین و دابینکردنی پارە بۆ [[بزووتنەوەی ئینتیگرالیستی بەڕازیل]]ی [[پلینیۆ سالگادۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=Portuguese Studies|سەردێڕ=The Integralism of Plínio Salgado: Luso-Brazilian Relations|ساڵ=٢٠١٤|بەرگ=٣٠|issue=1|یەکەم=Leandro|دوایین=Gonçalves|پەڕەکان=٦٧–٩٣|doi=10.1353/port.2014.0017|s2cid=245850817}}</ref> ==کەلەپوور== هەرچەندە پارتی فاشیستی نەتەوەیی لەلایەن [[دەستووری ئیتاڵیا]]ی دوای جەنگەوە قەدەغە کرا، بەڵام ژمارەیەک پارتی نێیۆفاشیستی جێگرەوە بۆ بەردەوامبوونی کەلەپوورەکەی دەرکەوتن. لە ڕووی مێژووییەوە، گەورەترین پارتی نێیۆفاشیست [[بزووتنەوەی کۆمەڵایەتیی ئیتاڵیا]] (''Movimento Sociale Italiano'') بوو، کە باشترین ئەنجامی ٨٫٧٪ی دەنگەکان بوو کە لە [[ھەڵبژاردنی گشتیی ئیتاڵیا، ١٩٧٢|هەڵبژاردنی گشتیی ١٩٧٢]] بەدەستی هێنا. بزووتنەوەی بزووتنەوەی کۆمەڵایەتیی ئیتاڵیا لە ساڵی ١٩٩٥ هەڵوەشایەوە و [[ھاوپەیمانیی نەتەوەیی (ئیتاڵیا)|هاوپەیمانیی نەتەوەیی]] جێگەی گرتەوە، کە پارتێکی کۆنەپارێز بوو و خۆی لە فاشیزم دوور خستەوە (دامەزرێنەرەکەی، وەزیری پێشووی دەرەوە [[جیانفرانکۆ فینی]]، لە کاتی سەردانێکی فەرمیدا بۆ دەوڵەتی [[ئیسرائیل]] ڕای گەیاند کە [[فاشیزم]] «خراپەیەکی ڕەها» بووە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former fascists seek respectability|ناونیشان=https://www.economist.com/europe/2003/12/04/former-fascists-seek-respectability|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠١٤|newspaper=[[The Economist]]|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣}}</ref> هاوپەیمانیی نەتەوەیی و ژمارەیەک پارتی نێیۆفاشیست لە ساڵی ٢٠٠٩دا یەکیان گرت بۆ دروستکردنی پارتی [[گەلی ئازادی]] کە تەمەنی کورت بوو و لەلایەن سەرۆک وەزیرانی ئەوکات [[سیلڤیۆ بێرلووسکۆنی]]یەوە سەرکردایەتی دەکرا، کە دواجار دوای شکست لە [[ھەڵبژاردنی گشتیی ئیتاڵیا، ٢٠١٣|هەڵبژاردنی گشتیی ٢٠١٣]] هەڵوەشایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-italy-berlusconi-idUSBRE9AE15M20131116|سەردێڕ=Berlusconi breaks away from Italy government after party ruptures|بڵاوکەرەوە=Reuters|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> ئێستا زۆرێک لە ئەندامانی پێشووی بزووتنەوەی کۆمەڵایەتیی ئیتاڵیا و هاوپەیمانیی نەتەوەیی چوونەتە ناو [[برایانی ئیتاڵیا]]، وەک [[جیۆریجا میلۆنی]]، [[ئیگنازیۆ لا ڕووسا]]، [[ئادۆڵفۆ ئورسۆ]]، [[فرانچێسکۆ لۆلۆبریجیدا]]، [[دانیێلا سانتانچێ]]، [[لوکا چیریانی]]، [[ئەلێساندۆ چیریانی]]، [[تۆماسۆ فۆتی]]، [[نێلۆ موسومێچی]]، [[گیانی ئەلمانۆ]]، [[جیۆڤانی دۆنزێلی]]، [[نیکۆلا پرۆکاچینی]]، [[ئاندرێیا دیلماسترۆ دێلێ ڤێدۆڤێ]]، [[مارچێلۆ جێماتۆ]]، [[:it:Paola_Frassinetti_(politica)|پاولا فراسینێتی]]، [[گالیازۆ بینیامی]]، [[:it:Claudio_Barbaro|کلاودیۆ باربارۆ]]، [[ئیزابێلا ڕاوتی]]، [[واندا فێرۆ]]، [[ئێدمۆندۆ چیریێلی]]، [[جیۆڤانباتێستا فازۆلاری]]، [[ئەلێسیۆ بوتی]]، [[فرانچێسکۆ ئاکوارۆلی (ڕامیار)|فرانچێسکۆ ئاکوارۆلی]]، [[مارکۆ مارسیلیۆ]]، [[فێدریکۆ مۆلیکۆنی]]، [[ڕۆمانۆ ماریا لا ڕووسا]]، [[:it:Marcello_Taglialatela|مارچێلۆ تالیالاتێلا]]، [[:it:Michele_Rallo|میشێل ڕالۆ]]، [[سالڤۆ سالێمی]]، [[کارلۆ چیچیۆلی]]، [[جێنارۆ سانگیولیانۆ]]، [[مارکۆ سکوریا]]، [[کارلۆ فیدانزا]]، و [[ئیلێنا دۆنازان]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/National_Fascist_Party|سەردێڕ = National Fascist Party|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٨ی نیسانی ٢٠١٨}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Partito Nazionale Fascista|حیزبی فاشیستی نەتەوەیی}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|سیاسەت|ئیتاڵیا}} [[پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ١٩٢١]] [[پۆل:فەرھەنگی زانستی سیاسی]] [[پۆل:حیزبەکانی سیستەمە تاک حیزبییەکان]] arrw7fe4i6ukms2s1vgpvbtmeam14uf 0 144505 1617693 1545179 2026-08-05T23:52:21Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617693 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = کەوبێنی سەروو | ناوی_خۆماڵی = Kawben Upper | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئایاری ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای ڕانیە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەرکەپکان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٨٧٩ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''کەوبێنی سەروو''' شارەدێیەکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەرکەپکان]]، [[قەزای ڕانیە]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3</ref> == جوگرافیا == '''کەوبێنی سەروو''' لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[پڵنگان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کەوبێنی خواروو]] و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی [[سڕێ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[پاشتەلان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = وڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[ناحیەی سەرکەپکان]] {{گوندەکانی قەزای ڕانیە}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] sfvsd4cykr6dglx8kiom3ge29z14zm9 0 146998 1617440 1397747 2026-08-05T15:13:02Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617440 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = ئۆدری ھەپبێرن | وێنە = Audrey Hepburn 1956.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٤ی ئایاری ١٩٢٩ | شوێنی لەدایکبوون = [[بروکسێل]]، [[بەلجیکا]] | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = ئەکتەر، چالاکی مرۆڤدۆست | ساڵانی چالاکی = ١٩٤٩-١٩٨٩ | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | باڵا = | کێش = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = | واژوو = Audrey_Hepburn_signature.svg}} '''ئۆدری ھەپبێرن''' ({{بە ئینگلیزی|Audrey Hepburn}}) (لەدایکبووی ٤ی ئایاری ١٩٢٩ – کۆچی دوایی: ٢٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩٣)<ref name="Oxford Bio">[http://www.oxforddnb.com/view/printable/52107 "Hepburn, Audrey". Oxford Dictionary of National Biography]. Oxford University Press.{{subscription required}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140102193227/http://www.oxforddnb.com/view/printable/52107 |date= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ }}</ref> [[ئەکتەر]]، [[مۆدیل]]، [[سەما|سەماکەر]] و مرۆڤدۆستی بریتانیایی و لەدایکبووی بەلجیکا بوو. لە ساڵەکانی ١٩٥٠دا هەپبێرن دوو پرۆگرامی بە دەنگ خوێندەوە بۆ یونیسێڤ، کە باسی چیرۆکی منداڵانی ناو جەنگیان ئەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.unmultimedia.org/classics/search/series.jsp?mediatype=&q=audrey+hepburn&advanced=&series=UN+Radio+Classics&sort=&category=&app=7|سەردێڕ=Classics {{!}} United Nations Audiovisual Library|وێبگە=www.unmultimedia.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref>  لە ساڵی ١٩٨٩دا دیاری کرا وەک باڵیۆزی نیازپاکی ڕێکخراوی [[یوونیسێف|یونیسێف]]. کە پۆستەکەی پێدرا، وتبووی کەوا شانازی پێوە ئەکات بەو پۆستەوە بۆ ئەوەی بتوانێ یارمەتی بگەیەنێتە منداڵانی تر وەک کەسێک کە خۆی بە منداڵی دووچاری داگیرکاری ئەڵمانەکان بۆتەوە، وە پێی خۆشبوە کە سوپاسگوزاری ڕێکخراوەکە بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.unicef.org/people/people_audrey_hepburn.html|سەردێڕ=Audrey Hepburn|ئیش=UNICEF|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> == سەرەتای ژیان == '''ئۆدری ھەپبێرن''' ناوی ڕاستیی خۆی '''ئۆدری کاتلین روستۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Audrey Kathleen Ruston}}) لە ۴ ئایاری ۱۹۲۹ لە شاری [[برۆکسل]] پایتەختی [[بەلجیکا]] لەدایکبوو. باوکی جۆزیف ویکتۆر ئانتۆنی روستۆن ({{بە ئینگلیزی|Joseph Victor Anthony Ruston}})، بانکدارێکی دەوڵەمەندی [[بریتانیا]]یی و دایکی بارونێس ئێلا ڤان ھیمسترا (Ella van Heemstra) [[ھۆلەند]]ی بوو. سەردەمی مناڵی ھاوکات بوو لەگەڵ [[شەڕی جیھانی دووەم]]. لە تەمەنی شازدە ساڵیدا بۆ ھەمیشە ھۆڵەندی بەجێھێشت و کۆچی کرد بۆ [[ئینگلتەرا|ئینگلستان]]. == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:Audrey Hepburn Hollywood Star.jpg|ئەستێرەی ئۆدری هەپبێرن لە شەقامی بەناوبانگی "ناوبانگ" لە لۆس ئەنجلس، کالیفۆرنیا. پەڕگە:Grave of Audrey Hepburn, Tolochenaz, Switzerland - 20080711.jpg|گڵکۆی ئادری هێپبێرن لە سوویس </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://fa.wikipedia.org/wiki/آدری_هیپبرن|سەردێڕ = آدری هیپبرن|زمان = فارسی|سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|ژن|ئەکتەران|ھۆڵیوود|مێژوو|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|بەلجیکا|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Audrey Hepburn}} [[پۆل:ئادری هێپبێرن]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٣]] [[پۆل:ئەکتەرەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر]] [[پۆل:ئادری ھێپبێرن]] [[پۆل:خەڵکی بەریتانی دوور لە وڵاتی خۆیان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە سویس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی]] [[پۆل:باڵیۆزی نیازپاکی یونسێف]] [[پۆل:براوەکانی دەیڤد دی دۆناتێلۆ]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:خەڵاتی دەستکەوتی ژیانی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە]] [[پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن]] 2j8xiznlvo749zltwsvva9tv0ka88wz 0 150468 1617438 1485920 2026-08-05T15:11:46Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617438 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{شێوازەکانی حکوومەت}} '''ئۆتۆکراسی''' سیستێمێکە لە حکوومەت کردن کە سەرەکیترین هێز لە دەس کەسێک کۆبوەتەوە کە بڕیارەکانی نە بە یاساکانی ڕەسمی دەرەوە و نە بە مێکانیسم‌گەلی قاعیدەمەندی کۆنترۆل لە لایەن خەڵک سنووردار کراوە (تەڵبژێر لە هەڕەشەیێکی نائاشکرای کۆدتا یا سەرهەڵدان).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.auburn.edu/~johnspm/gloss/autocracy|سەردێڕ=فەرهەنگی دەستەواژەی ئابووری سیاسی (Paul M. Johnson)}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|وڵاتەکان|جوگرافیا|شەڕ|کۆمەڵگا|زانستی سیاسەت}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Autocracy}} [[پۆل:دەسەڵاتخوازی]] [[پۆل:وشە سیاسییەکان]] mxb2kza5uok4iykxnimnp01tzcr39j9 0 150583 1617817 1483796 2026-08-06T10:35:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1617817 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} +٩٦٤ کۆدی تەلەفۆنی وڵاتی [[عێراق]]ە. == پێڕستی کۆدی پارێزگاکان عێراق == {| |+ |پێڕستی کۆدەکان بەپێی شوێن (پارێزگا) |- ! پارێزگا || کۆد ! پارێزگا || کۆد |- |[[بەغدا]] | ١ |[[پارێزگای سەلاحەددین|سەڵاحەدین]] (تکریت) | ٢١ |- |[[پارێزگای واسیت|واسیت]] | ٢٣ |[[پارێزگای ئەنبار|ئەنبار]] | ٢٤ |- |[[پارێزگای دیالە|دیالە]] ([[بەعقووبە]]) | ٢٥ |[[پارێزگای بابل|بابل]] | ٣٠ |- |[[پارێزگای کەربەلا|کەربەلا]] | ٣٢ |[[پارێزگای نەجەف|نەجەف]] | ٣٣ |- |[[پارێزگای قادسیە|دیوانیە]] | ٣٦ |[[پارێزگای موسەنا|موسەنا]] | ٣٧ |- |[[پارێزگای بەسرە|بەسرە]] | ٤٠ |[[پارێزگای زیقار|زیقار]] | ٤٢ |- |[[پارێزگای میسان|میسان]] | ٤٣ |[[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]] | ٥٠ |- |[[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | ٥٣ |[[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] ([[مووسڵ]]) | ٦٠ |- |[[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | ٦٢ | | |- |} == پێڕستی کۆدی تەلەفۆنی مۆبایل لە عێراق == 079x xxx xxxx: ژمارە تەلەفۆنی زێن 078x xxx xxxx: ژمارە تەلەفۆنی زێن 077x xxx xxxx: ژمارە تەلەفۆنی [[ئاسیاسێڵ]] 075x xxx xxxx: ژمارە تەلەفۆنی [[کۆڕەک تیلیکۆم]] {{تووڵی دەروازە|عێراق}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:پێرستەکانی پەیوەندیدار بە عێراق]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی تۆڕی مۆبایل لە عێراق]] [[پۆل:پەیوەندیکردن لە عێراق]] exdvlq835vlkfrxrr9pycymzivzi31j 0 152489 1617481 1486158 2026-08-05T15:45:33Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617481 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ئۆپەراسیۆنی ماموت''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Operation Mammoth؛ بە [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]: Unternehmen Mammut؛ وەشانی ئەڵمانیی مەحموود، دوای [[شێخ مەحموودی حەفید]]). [[ئۆپەراسیۆنی سەربازی|ئۆپەراسیۆنێک]] بوو کە نەخشەدانەرەکەی لەلایەن [[ئەڵمانیا]]ی [[پارتی نازی|نازی]]یەوە داڕێژرابوو بۆ بەدەستهێنانی سەرچاوەی وزەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] بەتایبەتی [[ھەرێمی کوردستان]] کە ئەوکات لەژێر ھەژموونی [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]]دا بوو، ئەڵمانەکان لە ڕۆژھەڵاتی [[ئەورووپا]] پێشڕەویان کردبوو بۆ بەدەستهێنانی وزە پەلاماری [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ی ئەوکاتیان دابوو و گەیشتبوونە کەنارەکانی [[دەریای قەزوین]] و شارەکانی [[گرۆزنی]] و [[مایکۆب]] و [[باکوو|باکۆ]] بگرێت کە سەرچاوەی وزە بوون، ھەروەھا لە بەرەی باکووری [[ئەفریقا]] ژەنەڕاڵ [[ئێرڤین ڕۆمل]] تاوەکوو سنووری [[میسر]] ڕۆیشتبوو، بۆیە ئەڵمانیا دەیویست لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]دا پەل بکوتێت.<ref>https://de.wikipedia.org/wiki/Unternehmen_Mammut</ref> [[پەڕگە:Unternehmen-Mammut.jpg|350px|وێنۆک|ناوەڕاست|بەڵگەنامەی فەرمی کردەوەی ماموت]] ==ناو== کردەوەی ماموت یان ئۆپراسیۆنی ماموت، ناوەکەی لەوەوە ھاتووە کە بە ناوی [[شێخ مەحموودی حەفید]] بووە بەڵام بۆ ئەوەی نهێنیی کردەوەکە دەرنەکەوێت چەند پیتێکیان لابردووە و (ماموت) ماوەتەوە. [[پەڕگە:Mahmud_Barzanji.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی شێخ مەحموودی حەفید]] ==سەرەتا== میولەر لە کتێبەکەیدا دەنووسێ کە وەکوو ئەڵمانییەکی بەپەرۆش بۆ نەتەوەکەی لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانیی دووەمدا]] بیر لە پلانێک دەکاتەوە یارمەتیی وڵاتەکەی بدات بەرەو سەرکەوتن. ئەو پێویستییانەی [[ئەڵمانیا]] ھەیبوو بۆ [[نەوت]] یادی بۆ [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] دەچێتەوە کە پێشتر گەشتێکی تێدا کردبوو. میولەر خۆی ساڵی [[١٩٣٦]] سەردانی [[کوردستان]]ی کردبوو پێشتر و شێخ مەحموودی ناسیبوو ھەروەھا لەگەڵ شێخ لەتیفدا سەردانی ناوچەی [[پشدەر]]ی کردبوو و ئاغاکانی ئەو ناوەی دەناسی، ئەمە وای لێکرد خۆی وەک شارەزا لە کاروباری [[کورد]] خۆی بە مخابراتی ئەڵمانی بناسێنێت، ساڵێک دوای ھاتنەوەشی کتێبێکی بڵاو کردەوە بە ناونیشانی “خۆکوتانە ناو کوردستانی داخراو”، لە ساڵی [[١٩٤٣]]دا نەخشەی پلانێک بۆ سەرکردایەتیی جەنگی ڕایخی سێیەم دەنێرێت لە بارەی چۆنیەتی سوودوەرگرتن لە نەوتی [[عێراق]] بەھۆی کوردەکانەوە، وەک خۆی دەگێڕێتەوە پاش ھەفتەیەک فەرمان لە سەرکردایەتی سوپا دەردەچێت بۆ جێبەجێکردنی کردەوەکە.<ref>http://www.historyofkurd.com/2017/02/12</ref> [[پەڕگە:ڕەمزی_نافیع.jpg|وێنۆک|ڕەمزی نافع]] میولەر تەواوی ئەندامانی کردەوەکە پێک دێنێت بەڵام پێویستی بە کوردێکی ئازا و شارەزا دەبێت، بۆیە بیری دەکەوێتەوە کە لە ساڵی [[١٩٤٢]] لە [[ئەستەمبوڵ]] کەسێکی وەھای ناسیوە و دژی سیاسەتەکانی [[ئینگلیز]] بووە کە ئەویش [[ڕەمزی نافیع]]ە، ھەر زوو دەچێتە [[ئەستەمبوڵ]] و ڕەمزی دەدۆزێتەوە و لەمبارەیەوە قسەی لەگەڵ دەکات و ڕەمزی ڕازی دەبیت بەوەی کە نەوتی کوردستان بۆ ئەڵمانیا و لە سایەی ئەڵمانیاوە سەربەخۆیی بۆ کورد دەستەبەر بێت، بیری سەربەخۆیی وای لە ڕەمزی کرد کە ببێتە یاریدەدەری ئەڵمانەکان، دواتر بۆ خولی فێربوونی پەڕەشوتەوانی و بەکارهێنانی چەکی تازە دەچێتە ئەڵمانیا. ==دەستپێکردن== پاش ئەوەی تیمەکە پێک دێت و مەشقی [[سەربازی]] و پەڕەشوتەوانی و بەکارھێنانی [[چەک]] تەواو دەکەن ئامادە دەبن بۆ ئۆپراسیۆنەکە، تیمەکە لەمانە پێک ھاتبوون، ڕەمزی نافیع ڕەشید ئاغا کەوەک شارەزای ناوچەی جوگرافی و ناسراوی ناوچەکە و وەک [[کورد]]ێک، فەرماندەری دەستەکە میولەری ئەفسەر بوو کە بەدەر لە پلەی سەربازی ئەفسەر و سەرباز لەو ماوەیەی کە لە [[ئەڵمانیا]] خەریکی ڕاهێنان بوون، ببوو بە ھاوڕییەکی نزیکی ڕەمزی نافع ڕەشید، جگە لە میولەر و ڕەمزی کەسێکی دیکەش بە ناوی ھۆفمان کە سەربازێکی سەرسەختی [[پارتی نازی|نازی]] بوو، ئاگای لە ورد و درشتی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] بوو، ماوەیەک لە [[تاران]] وەکوو مامۆستا وانەی بە خوێندکارانی [[ئێران]] دەگووتەوە. کەسی چوارەمیش ناوی کانێچین بوو، بە ڕەچەڵەک [[پۆڵەندا|پۆڵەند]]ی بووە.<ref> https://web.archive.org/web/20160304201714/http://www.lemkegeschichte.de/downloads/lemkeunternehmenmammut1943.pdf</ref> تیمەکە لە [[ئەڵمانیا]]وە بەڕێ دەکەون بۆ [[ئوکراینا]] و پاشان بۆ نیمچەدوورگەی [[کریمیا]](قرم) لە ڕێکەوتی [[١٧]] [[حوزەیران]]ی [[١٩٤٣]] دەگەنە سەر ئاسمانی [[ھەرێمی کوردستان]] کەوا بڕیاریان داوە لە ناوچەی [[پشدەر]] داببەزن و پەیوەندی بکەن بە (سوارەئاغا)ی سەرۆک ھۆزی [[بڵباس]] کە خۆی پەیوەندی بە ئەڵمانەکانەوە ھەبوو، بەڵام فڕۆکەوانەکە لە شوێنێکی کە دایان دەبەزێنێت، کە ڕۆژئاوای شاری [[مووسڵ]]ە و ناوچەی [[عەرەب]]<nowiki/>نشینە. کە بەدووری (٢٠٠کم) لە ناوچەی [[قەزای ڕانیە|بتوێن]] بە پەڕەشوت دابەزیون، لەو شوێنەدا چی کەرەستە و پارەی زیاد و چەکێک کە ھێنابوویان بەجێی دەھێڵن خۆیان دێن تا لە قەیاغی [[گوێر]] بەرە و [[قەزای مەخموور]]، لیوای [[ھەولێر]] دەپەڕنەوە، شەو لە دێی [[تەرجان]] دەبن، لەوێوە بە سواری [[وڵاغ]] دێن تاکوو لە دەمەوبەیانیدا دەگەنە [[ھەولێر]]، لە باغەکەی پشت ماڵی (عەتائوڵا ئاغا)ی مامی ڕەمزی خۆیان پنهان دەکەن بۆ جلگۆڕین و لەوێوە بە ھاوڕێیەتی ئامۆزایەکی (خورشید) دەچنە دێی [[بنەسڵاوە]] کە لە دوورایی سێ سەعات ڕێ بە سواری لە ڕۆژھەڵاتی [[ھەولێر]] کەوتووە. ڕۆژی دیکە دەچن بۆ دێی [[بیۆکە]] بەنیازی ئەوەی بچن بۆ [[تورکیا]] و بەوێدا بگەڕێنەوە بۆ [[ئەڵمانیا]] لەبەر ئەوەی ئاشکرابوونیان ھەموو ڕێگەیەکی سەرکەوتنی پلانەکەیان لێ دەبەستێت، بەتایبەتی کە ھەرچی کەرەستە و پارە و چەکێکی بۆ شۆڕش پێویست بوو لەکیسیان چووبوو. ڕێکەوت وەھا دەبێ قاچاخچییەکی ئەو دەوروبەرەی بیۆکە دەیانبینێت کە خۆی [[کونەفلوسە]]یی بووە، حکومەتیش (١٠٠٠) دیناری پاداشت دانابوو بۆ کەسێک ھەواڵ لەو کۆمەڵە بدات، کابرای کونەفلوسەییش خەبەرەکەی لە ڕێی [[جوو]]لەکەیەکەوە بە حکومەت ڕاگەیاند. لە ڕێکەوتی [[٢٩]] [[حوزەیران]]ی [[١٩٤٣]] لە پێشەوە سێ ئەڵمانییەکە دەگیرێن. ڕەمزی لەو دەمەدا لەگەڵیان نابێت. حکومەت باوک و مامەکانی ڕەمزی دەگرێت. مامێکی (نورالدین ئاغا) بە ئیزنی حکومەت دەچێ بە سۆراغیەوە، داوا دەکا خۆی ڕادەست بکات و خزمەکانی پێوە ڕزگار بن ڕەمزی ویستبووی خۆی بکوژێت بەڵام مامی تەمای ژیانی لەبەر دەنێت و دەیهێنێتە سەر ئەوەی کە خۆی بەدەستەوە بدات، لەوە بەولاوە دەیاننێرن بۆ [[مووسڵ]] و [[بەغدا]] و [[قاھیرە]] بە مەبەستی دادگاییکردن و سەرەتا بە حوکمی لەسێدارەدان و دواتر حوکمەکەیان بۆ دەگۆڕن بە بیست ساڵ زیندانی، پاش کۆتاییی جەنگ، میولەر و ھاوڕێکانی ئازاد دەکرێن و دەچنەوە [[ئەڵمانیا]] و ڕەمزیش ڕەوانەی [[بەغداد]] دەکرێت و پاش تێکچوونی باری دەروونی ئازاد دەکرێت و لە ساڵی ١٩٤٩ کۆچی دوایی دەکات.<ref> https://edoc.hu-berlin.de/handle/18452/17192</ref> ==ھۆکاری شکستی کردەوەکە== وەک میولەر لە کتێبەکەیدا باسی دەکات ئاوھا بووە: [[پەڕگە:Ramzi_nafi_arrested.jpg|وێنۆک|ڕەمزی نافع لە کاتی دەسبەسەرکردن لەلایەن حکوومەتی بەریتانیا]] کاتێک لە نیمچەدوورگەی [[کریمیا|کریمیاوە]] بەڕێی ئاسماندا دەکەونە ڕێ بەرەو ئامانج. ھەر لەو دەمەدا کە بەئاشکرا نزیکی شوێنی ئامانج دەبنەوە و فڕۆکەوانەکە چەند سووڕێک بە دەوری شارێکی کارەبا گەشدا دەدات، میولەر دەکەوێتە گومانەوە، فڕۆکەوان لەجیاتی شوێنی ئامانج لە ڕۆژاوای [[مووسڵ]] ھەڵیان دەدات. [[ڕەمزی نافیع]] بە پرسین دەزانێ جێی دابەزینیان کوێیە و ھیچ لەگەڵ شوێنی ئامانج یەک ناگرێتەوە. میولەر ڕوونی دەکاتەوە کە ھەموو کارەکە لە [[ئەڵمانیا|ئەڵمانیاوە]] بە [[ئینگلیز]]ەکان فرۆشرابوو. بۆی دەردەکەوێت کە ناحەزەکانی لە ئەڵمانیادا ھەروەکوو لە سەرەتاوە ویستیان تەگەرە بخەنە پلانەکەیەوە، دواتریش کە نەیتوانی بیوەستێنن بە دوژمنیان فرۆشت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.historyofkurd.com/2016/03/15/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190323200852/http://www.historyofkurd.com/2016/03/15/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:شەڕ]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٤٠]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٤١]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٤٢]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٤٣]] [[پۆل:شەڕەکانی عێراق]] [[پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:شەڕی جیھانیی دووەم]] [[پۆل:کوردایەتی]] [[پۆل:مێژووی سەربازی ھەرێمی کوردستان]] mzchmetpq1dco2cic8oguqjfwj25i62 1617593 1617481 2026-08-05T20:01:14Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1617593 wikitext text/x-wiki '''ئۆپەراسیۆنی ماموت''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Operation Mammoth؛ بە [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]: Unternehmen Mammut؛ وەشانی ئەڵمانیی مەحموود، دوای [[شێخ مەحموودی حەفید]]). [[ئۆپەراسیۆنی سەربازی|ئۆپەراسیۆنێک]] بوو کە نەخشەدانەرەکەی لەلایەن [[ئەڵمانیا]]ی [[پارتی نازی|نازی]]یەوە داڕێژرابوو بۆ بەدەستهێنانی سەرچاوەی وزەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] بەتایبەتی [[ھەرێمی کوردستان]] کە ئەوکات لەژێر ھەژموونی [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]]دا بوو، ئەڵمانەکان لە ڕۆژھەڵاتی [[ئەورووپا]] پێشڕەویان کردبوو بۆ بەدەستهێنانی وزە پەلاماری [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ی ئەوکاتیان دابوو و گەیشتبوونە کەنارەکانی [[دەریای قەزوین]] و شارەکانی [[گرۆزنی]] و [[مایکۆب]] و [[باکوو|باکۆ]] بگرێت کە سەرچاوەی وزە بوون، ھەروەھا لە بەرەی باکووری [[ئەفریقا]] ژەنەڕاڵ [[ئێرڤین ڕۆمل]] تاوەکوو سنووری [[میسر]] ڕۆیشتبوو، بۆیە ئەڵمانیا دەیویست لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]دا پەل بکوتێت.<ref>https://de.wikipedia.org/wiki/Unternehmen_Mammut</ref> [[پەڕگە:Unternehmen-Mammut.jpg|350px|وێنۆک|ناوەڕاست|بەڵگەنامەی فەرمی کردەوەی ماموت]] ==ناو== کردەوەی ماموت یان ئۆپراسیۆنی ماموت، ناوەکەی لەوەوە ھاتووە کە بە ناوی [[شێخ مەحموودی حەفید]] بووە بەڵام بۆ ئەوەی نهێنیی کردەوەکە دەرنەکەوێت چەند پیتێکیان لابردووە و (ماموت) ماوەتەوە. [[پەڕگە:Mahmud_Barzanji.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی شێخ مەحموودی حەفید]] ==سەرەتا== میولەر لە کتێبەکەیدا دەنووسێ کە وەکوو ئەڵمانییەکی بەپەرۆش بۆ نەتەوەکەی لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانیی دووەمدا]] بیر لە پلانێک دەکاتەوە یارمەتیی وڵاتەکەی بدات بەرەو سەرکەوتن. ئەو پێویستییانەی [[ئەڵمانیا]] ھەیبوو بۆ [[نەوت]] یادی بۆ [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] دەچێتەوە کە پێشتر گەشتێکی تێدا کردبوو. میولەر خۆی ساڵی [[١٩٣٦]] سەردانی [[کوردستان]]ی کردبوو پێشتر و شێخ مەحموودی ناسیبوو ھەروەھا لەگەڵ شێخ لەتیفدا سەردانی ناوچەی [[پشدەر]]ی کردبوو و ئاغاکانی ئەو ناوەی دەناسی، ئەمە وای لێکرد خۆی وەک شارەزا لە کاروباری [[کورد]] خۆی بە مخابراتی ئەڵمانی بناسێنێت، ساڵێک دوای ھاتنەوەشی کتێبێکی بڵاو کردەوە بە ناونیشانی “خۆکوتانە ناو کوردستانی داخراو”، لە ساڵی [[١٩٤٣]]دا نەخشەی پلانێک بۆ سەرکردایەتیی جەنگی ڕایخی سێیەم دەنێرێت لە بارەی چۆنیەتی سوودوەرگرتن لە نەوتی [[عێراق]] بەھۆی کوردەکانەوە، وەک خۆی دەگێڕێتەوە پاش ھەفتەیەک فەرمان لە سەرکردایەتی سوپا دەردەچێت بۆ جێبەجێکردنی کردەوەکە.<ref>http://www.historyofkurd.com/2017/02/12</ref> [[پەڕگە:ڕەمزی_نافیع.jpg|وێنۆک|ڕەمزی نافع]] میولەر تەواوی ئەندامانی کردەوەکە پێک دێنێت بەڵام پێویستی بە کوردێکی ئازا و شارەزا دەبێت، بۆیە بیری دەکەوێتەوە کە لە ساڵی [[١٩٤٢]] لە [[ئەستەمبوڵ]] کەسێکی وەھای ناسیوە و دژی سیاسەتەکانی [[ئینگلیز]] بووە کە ئەویش [[ڕەمزی نافیع]]ە، ھەر زوو دەچێتە [[ئەستەمبوڵ]] و ڕەمزی دەدۆزێتەوە و لەمبارەیەوە قسەی لەگەڵ دەکات و ڕەمزی ڕازی دەبیت بەوەی کە نەوتی کوردستان بۆ ئەڵمانیا و لە سایەی ئەڵمانیاوە سەربەخۆیی بۆ کورد دەستەبەر بێت، بیری سەربەخۆیی وای لە ڕەمزی کرد کە ببێتە یاریدەدەری ئەڵمانەکان، دواتر بۆ خولی فێربوونی پەڕەشوتەوانی و بەکارهێنانی چەکی تازە دەچێتە ئەڵمانیا. ==دەستپێکردن== پاش ئەوەی تیمەکە پێک دێت و مەشقی [[سەربازی]] و پەڕەشوتەوانی و بەکارھێنانی [[چەک]] تەواو دەکەن ئامادە دەبن بۆ ئۆپراسیۆنەکە، تیمەکە لەمانە پێک ھاتبوون، ڕەمزی نافیع ڕەشید ئاغا کەوەک شارەزای ناوچەی جوگرافی و ناسراوی ناوچەکە و وەک [[کورد]]ێک، فەرماندەری دەستەکە میولەری ئەفسەر بوو کە بەدەر لە پلەی سەربازی ئەفسەر و سەرباز لەو ماوەیەی کە لە [[ئەڵمانیا]] خەریکی ڕاهێنان بوون، ببوو بە ھاوڕییەکی نزیکی ڕەمزی نافع ڕەشید، جگە لە میولەر و ڕەمزی کەسێکی دیکەش بە ناوی ھۆفمان کە سەربازێکی سەرسەختی [[پارتی نازی|نازی]] بوو، ئاگای لە ورد و درشتی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] بوو، ماوەیەک لە [[تاران]] وەکوو مامۆستا وانەی بە خوێندکارانی [[ئێران]] دەگووتەوە. کەسی چوارەمیش ناوی کانێچین بوو، بە ڕەچەڵەک [[پۆڵەندا|پۆڵەند]]ی بووە.<ref> https://web.archive.org/web/20160304201714/http://www.lemkegeschichte.de/downloads/lemkeunternehmenmammut1943.pdf</ref> تیمەکە لە [[ئەڵمانیا]]وە بەڕێ دەکەون بۆ [[ئوکراینا]] و پاشان بۆ نیمچەدوورگەی [[کریمیا]](قرم) لە ڕێکەوتی [[١٧]] [[حوزەیران]]ی [[١٩٤٣]] دەگەنە سەر ئاسمانی [[ھەرێمی کوردستان]] کەوا بڕیاریان داوە لە ناوچەی [[پشدەر]] داببەزن و پەیوەندی بکەن بە (سوارەئاغا)ی سەرۆک ھۆزی [[بڵباس]] کە خۆی پەیوەندی بە ئەڵمانەکانەوە ھەبوو، بەڵام فڕۆکەوانەکە لە شوێنێکی کە دایان دەبەزێنێت، کە ڕۆژئاوای شاری [[مووسڵ]]ە و ناوچەی [[عەرەب]]<nowiki/>نشینە. کە بەدووری (٢٠٠کم) لە ناوچەی [[قەزای ڕانیە|بتوێن]] بە پەڕەشوت دابەزیون، لەو شوێنەدا چی کەرەستە و پارەی زیاد و چەکێک کە ھێنابوویان بەجێی دەھێڵن خۆیان دێن تا لە قەیاغی [[گوێر]] بەرە و [[قەزای مەخموور]]، لیوای [[ھەولێر]] دەپەڕنەوە، شەو لە دێی [[تەرجان]] دەبن، لەوێوە بە سواری [[وڵاغ]] دێن تاکوو لە دەمەوبەیانیدا دەگەنە [[ھەولێر]]، لە باغەکەی پشت ماڵی (عەتائوڵا ئاغا)ی مامی ڕەمزی خۆیان پنهان دەکەن بۆ جلگۆڕین و لەوێوە بە ھاوڕێیەتی ئامۆزایەکی (خورشید) دەچنە دێی [[بنەسڵاوە]] کە لە دوورایی سێ سەعات ڕێ بە سواری لە ڕۆژھەڵاتی [[ھەولێر]] کەوتووە. ڕۆژی دیکە دەچن بۆ دێی [[بیۆکە]] بەنیازی ئەوەی بچن بۆ [[تورکیا]] و بەوێدا بگەڕێنەوە بۆ [[ئەڵمانیا]] لەبەر ئەوەی ئاشکرابوونیان ھەموو ڕێگەیەکی سەرکەوتنی پلانەکەیان لێ دەبەستێت، بەتایبەتی کە ھەرچی کەرەستە و پارە و چەکێکی بۆ شۆڕش پێویست بوو لەکیسیان چووبوو. ڕێکەوت وەھا دەبێ قاچاخچییەکی ئەو دەوروبەرەی بیۆکە دەیانبینێت کە خۆی [[کونەفلوسە]]یی بووە، حکومەتیش (١٠٠٠) دیناری پاداشت دانابوو بۆ کەسێک ھەواڵ لەو کۆمەڵە بدات، کابرای کونەفلوسەییش خەبەرەکەی لە ڕێی [[جوو]]لەکەیەکەوە بە حکومەت ڕاگەیاند. لە ڕێکەوتی [[٢٩]] [[حوزەیران]]ی [[١٩٤٣]] لە پێشەوە سێ ئەڵمانییەکە دەگیرێن. ڕەمزی لەو دەمەدا لەگەڵیان نابێت. حکومەت باوک و مامەکانی ڕەمزی دەگرێت. مامێکی (نورالدین ئاغا) بە ئیزنی حکومەت دەچێ بە سۆراغیەوە، داوا دەکا خۆی ڕادەست بکات و خزمەکانی پێوە ڕزگار بن ڕەمزی ویستبووی خۆی بکوژێت بەڵام مامی تەمای ژیانی لەبەر دەنێت و دەیهێنێتە سەر ئەوەی کە خۆی بەدەستەوە بدات، لەوە بەولاوە دەیاننێرن بۆ [[مووسڵ]] و [[بەغدا]] و [[قاھیرە]] بە مەبەستی دادگاییکردن و سەرەتا بە حوکمی لەسێدارەدان و دواتر حوکمەکەیان بۆ دەگۆڕن بە بیست ساڵ زیندانی، پاش کۆتاییی جەنگ، میولەر و ھاوڕێکانی ئازاد دەکرێن و دەچنەوە [[ئەڵمانیا]] و ڕەمزیش ڕەوانەی [[بەغداد]] دەکرێت و پاش تێکچوونی باری دەروونی ئازاد دەکرێت و لە ساڵی ١٩٤٩ کۆچی دوایی دەکات.<ref> https://edoc.hu-berlin.de/handle/18452/17192</ref> ==ھۆکاری شکستی کردەوەکە== وەک میولەر لە کتێبەکەیدا باسی دەکات ئاوھا بووە: [[پەڕگە:Ramzi_nafi_arrested.jpg|وێنۆک|ڕەمزی نافع لە کاتی دەسبەسەرکردن لەلایەن حکوومەتی بەریتانیا]] کاتێک لە نیمچەدوورگەی [[کریمیا|کریمیاوە]] بەڕێی ئاسماندا دەکەونە ڕێ بەرەو ئامانج. ھەر لەو دەمەدا کە بەئاشکرا نزیکی شوێنی ئامانج دەبنەوە و فڕۆکەوانەکە چەند سووڕێک بە دەوری شارێکی کارەبا گەشدا دەدات، میولەر دەکەوێتە گومانەوە، فڕۆکەوان لەجیاتی شوێنی ئامانج لە ڕۆژاوای [[مووسڵ]] ھەڵیان دەدات. [[ڕەمزی نافیع]] بە پرسین دەزانێ جێی دابەزینیان کوێیە و ھیچ لەگەڵ شوێنی ئامانج یەک ناگرێتەوە. میولەر ڕوونی دەکاتەوە کە ھەموو کارەکە لە [[ئەڵمانیا|ئەڵمانیاوە]] بە [[ئینگلیز]]ەکان فرۆشرابوو. بۆی دەردەکەوێت کە ناحەزەکانی لە ئەڵمانیادا ھەروەکوو لە سەرەتاوە ویستیان تەگەرە بخەنە پلانەکەیەوە، دواتریش کە نەیتوانی بیوەستێنن بە دوژمنیان فرۆشت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.historyofkurd.com/2016/03/15/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190323200852/http://www.historyofkurd.com/2016/03/15/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:شەڕ]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٤٠]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٤١]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٤٢]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٤٣]] [[پۆل:شەڕەکانی عێراق]] [[پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:شەڕی جیھانیی دووەم]] [[پۆل:کوردایەتی]] [[پۆل:مێژووی سەربازی ھەرێمی کوردستان]] ryy43rzpblbaqu1s2kpqiri1wwp5ugn 0 160007 1617747 1282096 2026-08-06T00:06:22Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617747 wikitext text/x-wiki '''خەڵاتەکانی ئێمی بڕایم تایم''' یان '''خەڵاتەکانی ئێمی بۆ کاتەکانی لوتکە''' خەڵاتی ئەمریکیین ئەکادیمیای هونەر و زانستی تەلەڤیزیۆن بۆ ڕێزلینانی باشترین بەرنامە [[تەلەڤیزیۆن]]ییە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان|ئەمریکییەکان]] پێشکەشی دەکات کە لە [[کاتی لوتکە]]ی شەودا پەخش دەەکرێت. خەڵاتە بۆ یەکەم جار لە ساڵی ۱۹٤۹ درا، و تا یەکەم ئاهەنگی [[خەڵاتی ئێمی بۆ کاتی ڕۆژ]] لە سەدەی ۱۹۷۰دا کرا ئەو بە کورتی بە "[[خەڵاتی ئێمی]]" ئاماژەی بۆ دەکرا، و "کاتی لوتکە" بۆ جیاکاری لە نێوانیاندا زیادکرا. خەڵاتەکانی ئێمی بۆ تەلەڤیزیۆن لەگەڵ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار]] (بۆ [[فیلم]]) و [[خەڵاتەکانی گرامی]] (بۆ [[مۆسیقا]]) و [[خەڵاتەکانی تۆنی]] (بۆ [[شانۆ]]) یەکسانە.<ref>[http://www.bbc.co.uk/worldservice/learningenglish/newsenglish/witn/2007/09/070917_emmy.shtml BBC Learning English | Emmy awards<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151127120710/http://www.bbc.co.uk/worldservice/learningenglish/newsenglish/witn/2007/09/070917_emmy.shtml |date=27 نوفمبر 2015}}</ref><ref>[http://entertainment.uk.msn.com/tv/features/gallery.aspx?cp-documentid=6148800 Emmys For Dame Helen/The Sopranos - Reality TV | Photos | News | Galleries<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080614060752/http://entertainment.uk.msn.com/tv/features/gallery.aspx?cp-documentid=6148800 |date=14 یونیو 2008}}</ref> و بە بەنرخترین خەڵات بۆ بوواری تەلەڤیزیۆن دادەنرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Emmy Awards}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن}} [[پۆل:خەڵاتەکانی ئێمی بڕایم تایم]] [[پۆل:تایبەتمەندییە ساڵانەییەکانی تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] lwkl0qm3ml5lv703rdegl3rcmfgfv0x 0 161155 1617902 1484116 2026-08-06T10:56:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کەنەدا-کۆلکە) 1617902 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[کەنەدا]] ڕێزبەندی یازدەھەمینی داگیر کردووە لە بەھێزیی ئابورییەکەی (بەپێی پێوەری دۆلاری ئەمریکی) لە جیھاندا. یەکێکە لە وڵاتە ھەرە دەولەمەندەکان؛ ئەندامە لە ڕێکخراوی ھاریکاری و گەشەپێدانی ئابوری (OECD)و کۆمەلەی ھەشت (G8). ھاوشانە لەگەڵ وڵاتانی پێشکەوتووی جیھان، خزمەتگوزاریی پیشەسازیی بەرزە بە جۆرێک سێ چارەگی کەنەدییەکان لە بواری پیشەسازی کار دەکەن. جگە لە بواری پیشەسازیی بەردەست، لە بواری سامانی سروشتی و پیشەسازیی کانزایی لە پێشینەی وڵاتانی جیھانە. کەنەدا خاوەنی بڕێکی زۆر لە نەوت و کانزا سروشتییە جۆربەجۆرەکانە. کەنەدا سامانێکی زۆری ھەیە لە ڕووی درەخت و گژوگیاوە، و ھەروەھا لەبواری دروستکردنی ترومبێل و فڕۆکە و شەمەندەفەر لە ئاستێکی باڵادایە. بەھۆی ڕوانینی بەسەر دوو زەریای گەورەی جیھانی، سامانێکی دەریاییی بێ ژماری ھەیە جگە لەوەی لە بواری بازرگانیی جیھانی سوودیان لێ دەبینێت. == زانیارییە بنەرەتییەکان == رێژەی ٦٠٪‏ خاوەندارێتیی بازاڕ بۆ کەرتی گشتیی شاھانە دەگەڕێتەوە، وە لە ٪‏٤٠ بازاڕ بەدەستی سەرمایەداری دەرەکی و کەرتی تایبەتەوەیە. کەنەدا پەیڕەوی بازاڕی ئازاد دەکات، و سیستەمە ئابوریەکەی ھاوشان و ھاوشێوەی ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکایە. بەھۆی قەیرانی ئابوریی جیھانی، ڕێژەی بێکاری لە وڵات لە بەرزبوونەوەدایە بەجۆرێک تێکڕای بێکاریی گشتی ٪‏٧بوو لە ٢٠١٣؛ لە ھەرێمی ساسکاچوان ڕێژەی بێکاری گەیشتە ٪‏٥ لە ٢٠١٠، و ھەروەھا لە ھەرێمەکانی نیوفەنلاند و لابرادۆر گەیشتە ٪‏١٣. بەپێی خشتەی فۆربێسی جیھانی(٢٠٠٨) لە ٢٠٠٠ گەورەترین ھاوبەشگاکانی جیھان، ٦٩ ھاوبەشگا ھی کەنەدان، و ڕێزبەندی پێنجەم گەورەترین ئابوری جیھانی گرتووە؛ ئەمەش دوای فەڕەنسا دێت. بازرگانیی جیھانی پشکی شێری بەردەکەوێت لە ئابووریی کەنەدا، جگە لە سامانە سروشتییەکانی. لە ٢٠٠٩، ھەناردەکردنی بەرھەمەکانی کشتوکاڵ، وزە و دارستانەکان گەیشتە ٪‏٥٨ کۆی گشتیی ھەناردەکاریی کەنەدا. لە لایەکی تر لە ٢٠٠٩، پیشەسازیی ترومبێل و ھۆیەکانی گواستنەوە ٪‏٣٨ کۆی گشتیی ھەناردەکاریی کەنەدا بووە. ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا ھاوبەشی سەرەکیی کەنەدایە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} ; {{Refbegin}} * Howlett, Michael and M. Ramesh. ''Political Economy of Canada: An Introduction.'' Toronto: McClelland and Stewart, 1992. * Wallace, Iain, ''A Geography of the Canadian Economy.'' Don Mills: Oxford University Press, 2002. {{Refend}}{{Refbegin|30em}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=William Thoma|دوایین=Aitken|یەکەم٢=Hugh G. J|سەردێڕ=Canadian economic history|بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press|ژپنک=٠-٨٠٢٠-٦٦٩٦-٨|ساڵ=١٩٨٨|ناونیشان=http://books.google.ca/books?id=QjmE2bSRzEUC&lpg=PP1&dq=Economic%20History%20of%20Canada&pg=PP1#v=onepage&q&f=true}} {{Refend}} * [http://www.statcan.gc.ca/dai-quo/economic_indicators-indicateurs_economiques-eng.htm Economic indicators] - Statistics Canada * [http://www.oecd-ilibrary.org/economics/oecd-economic-surveys-canada_19990081 List of Economic Surveys of Canada 1961-present] - منظمة التعاون الاقتصادي والتنمية * [http://www.theodora.com/wfbcurrent/canada/canada_economy.html Canada Economy 2011] – CIA World Factbook * [https://web.archive.org/web/20140420165710/http://www.quandl.com/canada Comprehensive current and historical economic data] == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Economy of Canada}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|کەنەدا}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:ئابووری کەنەدا]] gmka12wan1wxt8g2sh0ncnup2pjt6cz 0 161510 1617898 1397278 2026-08-06T10:56:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1617898 wikitext text/x-wiki '''ئابووری تێکەڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Mixed economy}}) بە جۆراوجۆری پێناسە دەکرێت ھەروەک سیستەمێکی ئابووری پێکھاتەی ئابووریی بازاڕ لەگەڵ پێکھاتەی ئابووریی پلانکراو، بازاڕی ئازاد لەگەڵ دەستێوەردان دەوڵەتی، یان کۆمپانیای تایبەت لەگەڵ کۆمپانیای گشتی تێکەڵ دەکات.<ref>سەرچاوەکانی داھاتوو ببینە: * Schiller, Bradley. ''The Micro Economy Today'', McGraw-Hill/Irwin, 2010, p. 15. "''Mixed economy'' – An economy that uses both market signals and government directives to allocate goods and resources." This follows immediately from a discussion on ''command economies'' and ''market mechanism''. * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stilwell|یەکەم=Frank J. B.|بەستەری نووسەر=Frank Stilwell (economist)|سەردێڕ=Political Economy: The Contest of Economic Ideas|ناونیشان=https://archive.org/details/politicaleconomy0000stil|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|edition=2|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2006|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٥٥١٢٧-٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}} * Hendricks, Jean and Gaoreth D. Myles. ''Intermediate Public Economics'', The MIT Press, 2006, p. 4 "the mixed economy where individual decisions are respected but the government attempts to affect these through the policies it implements". * Gorman, Tom. ''The Complete Idiot's Guide to Economics'', Alpha Books (2003), p. 9. "In a market economy, the private-sector businesses and consumers decide what they will produce and purchase, with little government intervention. […] In a command economy, also known as a planned economy, the government largely determines what is produced and in what amounts. In a mixed economy, both market forces and government decisions determine which goods and services are produced and how they are distributed."</ref> پێناسەی تەنیا نییە ئابووریێکی تێکەڵ جیا بکاتەوە.<ref>[http://www.google.com/search?hl=en&lr=&oi=defmore&q=define:mixed+economy "A variety of definitions for mixed economy"].</ref> یەک پێناسە دەربارەی تێکەڵی بازاڕە لەگەڵ دەستێوەردانی دەوڵەت، ئاماژە بۆ ئابووریی [[بازاڕی سەرمایە]] لەگەڵ چاودێری بەھێز، سیاسەتی دەستێوەردان و دابینکردنی حوکمەتی خزمەتگوزاریی گشتی دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= براون|یەکەم= دۆگلاس | سەردێڕ= Towards a Radical Democracy (Routledge Revivals): ئابووریی سیاسیی قوتابخانەی بووداپێست | بڵاوکەرەوە= Routledge|ڕێکەوت= ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ژپنک= ٩٧٨-٠-٤١٥-٦٠٨٧٩-٤|پەڕەکان = ١٠–١١|وتەگێڕانەوە= پێناسەی ئابووری تێکەڵ بە شێوەیەکی گشتی ئاماژە بۆ دەکات بۆ تێکەڵەکەی گشتی و شێوەی خاوەنداریی تایبەت. لێرە ئابووری تێکەڵ خۆی شێوەیێکی سیاسی دیاری ناکات. مانای وایە ئابووریێک تەرخانی دەکات لەلایەن تێکەڵەیێکی گشتی و خاوەنداریی تایبەت ھەروەھا پلان و بازاڕ.}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|سیاسەت|سۆشیالیزم}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:سیستەمە ئابوورییەکان]] [[پۆل:ئابووری سیاسی]] [[پۆل:سەرمایەداری]] [[پۆل:فەلسەفەی سیاسی]] [[پۆل:دیموکراسیی کۆمەڵایەتی]] [[پۆل:دەوڵەتی خۆشبژیوی]] 8noe9s9uqd6iwskdlrshm4bmamso8wi 0 162586 1617324 1617175 2026-08-05T12:05:45Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617324 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ڕەزان غەززاوی{{ھن}}رزان غزاوی |image =Razan_Ghazzawi_in_Beirut_-_20080824.jpg |image_size = |caption =ڕەزان غەززاوی لە کۆنفڕانسێک لە وڵاتی [[لوبنان]] ساڵی ٢٠٠٨ |birth_name = |birth_date = {{birth year and age|١٩٨٠}} |birth_place = |residence = |nationality = سووری - ئەمریکی<ref name=guard/> |alma_mater = [[زانکۆی دیمەشق]]، [[زانکۆی بالاماند]] |occupation = وەرگێڕ; بەڕێوبەری میدیا؛ بلۆگەر |years_active = |net_worth = |boards = |religion = |spouse = |children = |parents = |signature = |website = [http://razanghazzawi.org/ razanghazzawi.org] }} '''ڕەزان غەززاوی''' ({{بە عەرەبی|رزان غزاوي}}; لەدایکبووی ١٩٨٠) بلۆگەری ئەمریکی-سووری، کەمپەینساز و چالاکوانی مافەکانی مرۆڤە. ڕەزان لەئێستادا تووێژینەوە بۆ بەدەستھێنانی دکتۆرا دەکات لەزانکۆی ساسکس لە ئینگلتەڕا.<ref name=guard>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=York|یەکەم=Jillian C|سەردێڕ=Why Syria's arrested blogger, Razan Ghazzawi, is one of my heroes|ناونیشان=https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/dec/05/syria-arrested-blogger-razan-ghazzawi|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=The Guardian|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|شوێن=London}}</ref> ناوبراو بەشێوەیەکی چڕ پەیوەندیدارببوو بە ڕووداوەکانی [[شەڕی ناوخۆیی سووریا]]. ھەروەھا ڕەزان بەدیاریکراوی زیاتر باسی لە چالاکییەکانی گرتن و تووندووتیژییەکانی دژ بە مافەکانی مرۆڤ دەکرد کە لەلایەن حکوومەتەکەی [[بەشار ئەسەد]] ئەنجام دەدران.<ref name=fr>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Libre|یەکەم=Electron|سەردێڕ=Syrian blogger Razan Ghazzawi arrested|ناونیشان=http://www.france24.com/en/20111205-2011-12-05-2049-wb-en-webnews|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=France24|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523203503/http://www.france24.com/en/20111205-2011-12-05-2049-wb-en-webnews|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref><ref name=dp-news.com>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=al Shaar|یەکەم=Omar|سەردێڕ=Syrian Authorities released Blogger Razan Ghazawi|ناونیشان=http://www.dp-news.com/en/detail.aspx?articleid=106486|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Day Press|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612142013/http://www.dp-news.com/en/detail.aspx?articleid=106486|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612142013/http://www.dp-news.com/en/detail.aspx?articleid=106486 |date=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨ }}</ref> ڕەزان لەلایەن ئاژانسی تەلەگراف وەک «ئایکۆنی بلۆگەر و پێشەوای چالاکوانی» ناوی ھێنراوە.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/9086741/Syria-arrests-iconic-blogger-Razan-Ghazzawi-and-leading-activists.html "Syria 'arrests iconic blogger Razan Ghazzawi and leading activists'"]. ''The Telegraph'', 16 Feb 2012.</ref> جیلیان یۆرک (کە یەکێکە لەکەسە چالاکوانەکانی بواری کۆنتڕۆڵکردنی ئینتەرنێت و سانسۆرکردن)، لەبارەی غەززاوی دەڵێت «ئەو یەکێکە لە پاڵەوانەکانی من».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.boston.com/yourtown/news/cambridge/2011/04/blogger_seeks_out_the_world_fr.html|سەردێڕ=Blogger Seeks Out the World From Cambridge|ئیش= [[The Boston Globe]] |ڕێکەوت= ٢٨ی نیسانی ٢٠١١|یەکەم=Your|دوایین=Town}}</ref><ref name=guard/> == خوێندن و کارکردن == لە ساڵی ٢٠٠٣، ڕەزان غەززاوی بڕواننامەی دبلۆمی لە وێژەی ئینگلیزی لە زانکۆی دیمەشق بەدەستھێنا. دواتر لە ساڵی ٢٠١١، لە زانکۆی بالاماند، بڕواننامەی ماستەر لە [[ئەدەبی بەراوردکاری]] بەدەستھێناوە. دەستپێکی کارەکانی غەززاوی کاری وەرگێڕان و وەرگێڕانی ڕاستەوخۆی ھەواڵەکان بوو بۆ وەزارەتی کارووباری دەرەوەی سووریا. دواتر لەسەنتەری پەیوەندییەکانی کۆمپانیای گەیاندی ئێم تی ئێن کاری کردووە، بەڵام دەستی لەکارکێشایەوە کاتێک زانی کۆمپانیاکەی گەندەڵە. دواتر دەبێتە بەڕێوبەری بەشی میدیا لە سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین (CMFE) لە جیھانی عەرەبی.<ref>[http://www.linkedin.com/pub/razan-ghazzawi/14/a6a/a15 Razan Ghazzawi LinkedIn]. Retrieved 12 May 2012.</ref> لە ساڵی ٢٠١٧، دەستیکرد بەخوێندنی دکتۆرا لە زانکۆی ساسکس.<ref>[https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2017/08/decolonising-syria-called-queer-liberation-170803110403979.html Decolonising Syria's so-called 'queer liberation'] by Razan Ghazzawi 5 Aug 2017</ref> == چالاکییەکان و گیران == لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١١، ڕەزان لەلایەن حکوومەتی سوریاوە دەستگیردەکرێت، ئەمەش لەوکاتەی بەڕێگاوە بوو بچێتە [[ئەردەن]] بۆ بەشداریکردن لە کۆنفڕانسێک لەبارەی ئازادی ڕاگەیاندن. دوای حەفتەیەک، دەبردرێتە دادگا بەتۆمەتی دەمارگیری تائیفی، بڵاوکردنەوەی زانیاری نادرووست بۆ لاوازکردنی وڵات، بەقسەی چالاکوانەکانی مافی مرۆڤ ئەوا دەسەڵاتی ئەسەد ئەو تۆمەتە بەکاردێنێت لەدژی ئەو کەسانەی کە لەدژی پێشلکارییەکانی حکوومەت دەوەستنەوە.<ref>[http://blogs.aljazeera.com/liveblog/Razan-Ghazzawi "Razan Ghazzawi Live Blog"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114072858/http://blogs.aljazeera.com/liveblog/Razan-Ghazzawi |date=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ }}. [[Al Jazeera]].</ref><ref name=lat>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Detained Syrian American blogger faces criminal charges|ناونیشان=http://latimesblogs.latimes.com/world_now/2011/12/syria-us-blogger-razan-ghazzawi-charged.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Los Angeles Times|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> دەستگیرکردنی ڕەزان ناڕەزایی لەسەر ئینتەرنێت و کۆمەڵگای نێودەوڵەتی لێکەوتەوە و داوای ئازادکردنی بەپەلەی بۆکرا.<ref name=prince/> لە [[فەیسبووک]] کەمپەینێک بۆ ئازادکردنی درووستکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.facebook.com/freerazan|سەردێڕ=Security Check Required}}</ref> ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی دەستگیرکردنی ڕەزان بۆ بیروورای جیاواز لێکدایەوە.<ref name=amnesty11>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Syrian blogger arrested as crackdown continues|ناونیشان=https://www.amnesty.org/en/news/syrian-blogger-arrested-crackdown-continues-2011-12-06|بڵاوکەرەوە=Amnesty International|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130310052723/http://www.amnesty.org/en/news/syrian-blogger-arrested-crackdown-continues-2011-12-06|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەرلەوەی دەستگیر بکرێت ئەوا ڕەزان لەسەر بلۆگەکەی نووسیبووی "ئێوە تێدەگەن، من دەترسام کە ناڕەزایی دەرببڕم، بەڵام ئایا من چیتر دەترسم؟"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://razanghazzawi.org/2011/10/14/its-true-i-was-made-for-you/|سەردێڕ="It's True, I was Made for You"|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191014162952/https://razanghazzawi.org/2011/10/14/its-true-i-was-made-for-you/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا نووسیبووی «ئەگەر ھەر شتێک بەسەر مندا بێت، بزانن کە ڕژێم لە زیندانییەکان ناترسێت بەڵکوو لەوانە دەترسێت کە ئەو لەبیر ناکەن».<ref name=fr/> لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١، ھەواڵی ئەوە بڵاوکرایەوە کە ناوبراو ئازادکراوە،<ref name=alba11>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Straight from Twitter: Syrian Blogger Finally to be Set Free|ناونیشان=http://www.albawaba.com/editorchoice/syrian-blogger-razan-ghazzawi-free-405863|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Albawaba|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> وە فەرمانبەرەکانی لە سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین ئەوەیان پشتڕاستکردەوە.<ref name=guard2>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Syrian authorities release US-born blogger Razan Ghazzawi|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2011/dec/19/syrian-authorities-release-razan-ghazzawi|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=The Guardian|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|agency=Associated Press|شوێن=London}}</ref> ڕەزان یەکێکە لە بلۆگەرە بوێرەکانی سووریا کە لەژێر ناوی ڕاستەقینەی خۆی دەینووسی، تەنانەت دوای دەستگیرکردنیشی.<ref name=prince/> لە ١٦ی شووباتی ٢٠١٢، بۆ جارێکی دیکە دەستگیر دەکرێتەوە لە ھێرشێکی حکوومەتی سووریا بۆ سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین لە دیمەشق، لەوێ ڕەزان لەگەڵ سێزدە لە ھاوکارەکانی دەستگیرکران، لەنیویشیاندا بەڕێوبەری سەنتەرەکە [[مازن دەروێش]] وە ژنەکەی [[یارا بەدر]].<ref name=prince>Hisham Almiraat (18 February 2012) [http://en.princearthurherald.com/news/detail/syria-razan-ghazzawi-arrested-again/?language_id=1 "Syria: Razan Ghazzawi arrested … again"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120502215531/http://en.princearthurherald.com/news/detail/syria-razan-ghazzawi-arrested-again/?language_id=1 |date=2012-05-02}}. ''[[The Prince Arthur Herald]]''.</ref> لە ١٨ی شووباتی ٢٠١٢، ئازادکرایەوە بەڵام ڕێگای پێنەدرا کە وڵات جێبھێڵێت. غەززاوی فرمانی ئەوەشی لەسەر دەرچوو کەدەبێت ڕۆژانە ڕاپۆرت بە پۆلیس بدات بۆئەوەی لەژێر چاودێری بمێنێتەوە.<ref>[http://english.alarabiya.net/articles/2012/02/20/195939.html "Syrian activist Razan Ghazzawi is freed by authorities for a second time"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510040153/http://english.alarabiya.net/articles/2012/02/20/195939.html |date=2012-05-10}}. ''[[Al Arabiya]]'', 20 February 2012.</ref> == خەڵاتەکان == ڕەزان غەززاوی لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢، خەڵاتی بەرگریکردن لەمافەکانی مرۆڤی لە مەترسیدا پێدرا لە دوبلین لەلایەن ڕێکخراوی بەرگریکارانی ھێڵی پێشەوە.<ref name=gnews6812>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Syrian woman blogger gets human rights award|ناونیشان=http://gulfnews.com/news/region/syria/syrian-woman-blogger-gets-human-rights-award-1.1033318|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Gulf News|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|agency=AFP}}</ref> لەبەرئەوەی نەیدەتوانی گەشتی دەرەوە بکات لەبەر ڕێکارەکانی حکوومەت، ئەوا ھاوڕێکەی دڵشاد عوسمان کە لە کانوونی یەکەمی ٢٠١١ لە سوریا دەرچووبوو ئەوا بەناوی ئەو خەڵاتەکەی وەرگرت.<ref name=hersun>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Syrian blogger Razan Ghazzawi wins human rights award|ناونیشان=http://www.heraldsun.com.au/news/more-news/syrian-blogger-razan-ghazzawi-gets-human-rights-award/story-e6frf7lf-1226389075319|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Herald Sun|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|agency=AFP}}</ref><ref name=itimes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fitzgerald|یەکەم=Mary|سەردێڕ=Blogger and symbol of Syria uprising wins Front Line human rights award|ناونیشان=http://www.irishtimes.com/newspaper/world/2012/0609/1224317568749.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|newspaper=Irish Times|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|ژن|ژیاننامە|سووریا|کۆمەڵگا|مافەکانی مرۆڤ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Razan Ghazzawi}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠]] [[پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ لە سووریا]] [[پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی سووری]] [[پۆل:ژنانی سووریا]] [[پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق]] [[پۆل:بلۆگەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ژنە چالاکوانە سوورییەکان]] tc5mg8wx9suldpd1502xhb39rpthhml 0 163739 1617720 1500507 2026-08-06T00:00:02Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617720 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''حەوت سەرسوورهێنەرەکەی جیهان''' ({{ئینگ|New7Wonders of the World}}) پڕۆژەیەکی وەبەرهێنانی ئابووری و گەشتیارییە. لەلایەن بەرهەمهێنەری سینەماییی کەنەدیی [[بێرنارد فیبەر]] لە ١٩٩٩ دامەزرێندرا. پڕۆژەکە بە پاڵپشتی هاوبەشگای [[دامەزراوەی جیھانێکی کراوە و نوێ]] (New Open World Corporation) بەڕێوەچوو. ئامانجی پرۆژەکە بریتی بوو لە کۆکردنەوەی دەنگی هاوڵاتیان لە سەرانسەری جیهان لەبارەی سەرسووڕهێنەرترین شوێنەکانی جیهان. بەگوێرەی ڕێنمایییەکان دەبێت شوێنەکە لەلایەن مرۆڤەوە دروستکرابێت، هەروەها تا ئێستا لەسەرپێی خۆی وەستابێت و پێش ساڵی ٢٠٠٠ دروستکرابێت. [[پەڕگە:New_Seven_Wonders_of_the_World.JPG|وێنۆک|400x400پیکسڵ|حەوت سەرسووڕهێنەرە نوێیەکەی جیهان]] == کێبڕکێی یەکەمی سەرسووڕهێنەرەکان == بۆ یەکەم جار کێبرکێکە لە ساڵی ٢٠٠٠ بەڕێوەچوو هاوبەشگاکە ١٧ شوێنی بەربژێرکردبوو بۆ دەنگدان لەسەری، بەڵام بەهۆی داواکاری و ناڕەزایی هاوڵاتیان و دەنگدەران بریاردرا شەش شوێنی تر بۆ ڕێزبەندی بەربژێران زیادبکرێت لەوانە ئۆپێرای سیدنی لە ئوسترالیا و پردی دەروازەی زێڕین و ئیمپایەر ستەیت لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. == کێبرکێی دووەمی سەرسووڕهێنەرەکان == لە ٣٠ مایۆ ٢٠٠٢ بە فەرمی "دامەزراوەی حەوت سەرسورهێنەرترین "دامەزرا، دامەزراوەکە لە وڵاتی سویسرا تۆمارکرا، دامەزراوەکە هەڵسا بەتۆمارکردنی سەرجەم درووستکراوەکانی جیهان تاوەکو ساڵی ٢٠٠٥ پتر لە ٢٠٠شوێنی تۆمارکرد. دواتر دامەزراوەکە بەربژێرەکانی خستە بەردەم دەنگ دەران لە ڕێگای تۆڕی ئەنتەرنێتەوە، بەگوێرەی ڕکابەرەکان تەنها ٧٧شوێن لە ڕێزبەندی پێشەوە مانەوە زیاتر لە ٢٠میلیۆن کەس بەشداری دەنگدانەکەیان کرد. پاشان لیستەکەیان بردە بەردەم لێژنەیەکی پسپۆر لە ئەندازیارانی تەلارسازی تایبەت، لیژنەکە لیستی شوێنەکانی بۆ ٢١ شوێن کەم کردەوە. == شێوازی دەنگدان == هەرکەسێک لەسەرانسەری جیهان دەتوانێت دەنگ بدات بۆ یەک جار بەبێ بەرامبەر، دەنگدەر دەبێت بەیەکجاری حەوت شوێن هەڵبژێرێت ناتوانێت تەنها شوێنێک دیاری بکات. ئەگەر کەسێک ویستی تەنها دەنگ بەیەک شوێن بدات ئەوا دەبێت لەبەرامبەردا پارە بدات، هەروەها کەسەکەش تەنها دەتوانێت سێ جار دەنگەکە بکڕێت، هەروەها وڵاتان و دامەزراوەکان دەتوانن دەنگ بە کۆمەڵ بکڕن بەمەبەستی هاندان و وەبەرهێنانی گەشتیاری بۆ وڵاتەکەیان یاخود پڕۆژەکەیان. بەمەبەستی ئازادی دەنگدەران نەوەک وڵاتەکان هاوڵاتییە دەنگدەرەکانیان سزا بدەن، "دامەزراوەی حەوت سەرسورهێنەرترین "ڕێککەوتنامەیەکی لەگەڵ هاوبەشگای پەیوەندی جیهانی مۆرکرد لەبارەی دابینکردنی خزمەتگوزاری دەنگدان بەشێوەیەکی بێ چاودێری و ترس. دامەزراوەکە بۆ وەبەرهێنانی زیاتر هەندێک کەلوپەلی ئارایشت و جوانکاری خستەبازاڕەوە بەجۆرێک هەرکەسێک پارچەیەک بکڕێت مافێکی دەنگدانی زیادەی دەست دەکەوێت. == براوەکان == {| class="wikitable" ! سەرسوڕهێنەر ! شوێن ! وێنە ! ساڵی درووستکردن |- |style="background:#FFD700; color:black;"| [[ھەرەمەکانی جیزە]]{{ھن}}''(پلەی شانازی)''||style="background:#FFD700; color:black;"|[[ھەرەمەکانی جیزە]]، {{Flag|Egypt||name=|variant=|size=}}|| style="background:#FFD700; color:black;" |[[Image:Kheops-Pyramid.jpg|100px|Pyramide Kheops]] ||style="background:#FFD700; color:black;"| ٢٥٦٠ پێش زایین |- |[[دیواری چین]]||{{Flag|چین||name=|variant=|size=}}||[[File:The Great Wall of China at Jinshanling.jpg|100px|The Great Wall of China (Mutianyآ section)]] || ٧٠٠ پێش زایین |- |[[پێترا]]||[[پارێزگای مەعان]]، {{Flag|ئوردن||name=|variant=|size=}}||[[File:The Monastery, Petra, Jordan8.jpg|100px|Ad Deir ("The Monastery")]] || ٣١٢ پێش زایین |- |[[کلۆسیۆم]]||[[ڕۆما]]، {{Flag|ئیتالیا||name=|variant=|size=}}||[[File:KOLOSSEUM - panoramio.jpg|100px|The Colosseum at dusk: exterior view of the best-preserved section]] || ٨٠ دوای زایین |- |قوچەکی چیچن ئیتزا|| یوکاتان، {{Flag|مەکسیک}}||[[Image:Chichen-Itza-Castillo-Seen-From-East.JPG|100px|El Castillo being climbed by tourists]] || ٦٠٠ دوای زایین |- |ماچۆ پێیچۆ|| کۆزکۆ، {{Flag|پێروو||name=|variant=|size=}}||[[File:Machu Picchu, Peru.jpg|100px|''Machu Picchu'' in Peru]] || ١٤٥٠ دوای زایین |- |[[تاج مەحەل]]||[[ئاگرە|ئاگرا]]، ئوتار پرادیش، {{Flag|India||name=|variant=|size=}} |[[Image:Taj Mahal in March 2004.jpg|100px|Taj]] || ١٦٤٣ دوای زایین |- |پەیکەری حەزرەتی مەسیح||[[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی ژانیرۆ]]، {{Flag|بەڕازیل||name=|variant=|size=}}||[[Image:1 cristor redentor 2014.jpg|100px|''Christ the Redeemer'' in Rio de Janeiro]] || ١٩٣١ دوای زایین |} == بەربژێرە دەرنەچووەکان == ڕیزبەندییەکە بەپێی ساڵی درووستکردنیان ڕیزکراوە. {| class="wikitable" !هەڵبژێردراو !شوێن !وێنە !ساڵی درووستکردن |- |[[ستۆنھێنج|ستۆنهانگ]] |ئامیسبوری، {{Flag|UK||name=|variant=|size=}} |[[پەڕگە:Stonehenge_back_wide.jpg|90x90پیکسڵ|ستونهنج عام ٢٠٠٤]] |٢٤٠٠ پێش زایین |- |ئەکرۆپۆلیس |[[ئەتینا|ئەسینا]]، {{Flag|یۆنان||name=|variant=|size=}} |[[پەڕگە:Acropolis3.JPG|90x90پیکسڵ|الأکروبولیس فی أثینا کما یبدو من تلة بنیکس من الجهة الغربیة]] |٤٤٧ پێش زایین |- |[[ئایاسۆفیا]] |[[ئەستەمبوڵ|ئیستەمبوڵ]]، {{Flag|تورکیا||name=|variant=|size=}} |[[پەڕگە:Aya_sofya.jpg|90x90پیکسڵ|Sophia]] |٥٣٧ |- |ئەنگکور وات |[[ئەنگکۆر وات]]، {{Flag|کەمبۆدیا||name=|variant=|size=}} |[[پەڕگە:Angkor_wat_temple.jpg|90x90پیکسڵ|المدخل الرئیسی للمعبد، کما یبدو من الطرف الشرقی لجسر ناغا]] |١١١٣ |- |دوورگەی پان |دورگەی قیامە، {{Flag|چیلی||name=|variant=|size=}} |[[پەڕگە:Moai_Rano_raraku.jpg|120x120پیکسڵ|Rano Raraku Moai]] |١٢٥٠ |- |تەمبکتۆ |تیمبوکتو، {{Flag|مالی||name=|variant=|size=}} |[[پەڕگە:Sankore_Mosque_in_Timbuktu.jpg|90x90پیکسڵ|مسجد سانکور فی تمبکتو]] |١٣٢٧ |- |ئەلهامبرا |[[گرانادا|گەرناتە]]، {{Flag|ئیسپانیا||name=|variant=|size=}} |[[پەڕگە:Alhambra_view.jpg|90x90پیکسڵ|منظر لقصر الحمراء فی غرناطة]] |١٣٣٣ |- |گۆڕەپانی سوور |[[مۆسکۆ]]، {{Flag|ڕووسیا||name=|variant=|size=}} |[[پەڕگە:StBasile_SpasskayaTower_Red_Square_Moscow.hires.jpg|90x90پیکسڵ|[[کاتدرائیة القدیس باسیل]] and Spasskaya Tower of [[کرملین]] at Red Square in [[موسکو]]]] |١٥٦١ |- |پەرستگای کیۆمیزۆ |[[کیۆتۆ (پارێزگا)|کیۆتۆ]]، {{Flag|ژاپۆن||name=|variant=|size=}} |[[پەڕگە:Kiyomizudera_sakra01.jpg|90x90پیکسڵ|معبد کیومیزو]] |١٦٣٣ |- |کۆشکی نویشڤانشتایین |فوسن، {{Flag|ئەڵمانیا||name=|variant=|size=}} |[[پەڕگە:Castle_Neuschwanstein.jpg|90x90پیکسڵ|Neuschwanstein seen from the Marienbrücke]] |١٨٦٩ |- |[[پەیکەری ئازادی]] |[[نیویۆرک]]، {{Flag|United States||name=|variant=|size=}} |[[پەڕگە:Freiheitsstatue_NYC_full.jpg|136x136پیکسڵ|[[تمثال الحریة]] و[[جزیرة الحریة]]]] |١٨٨٦ |- |[[بورجی ئیفێل|بورجی ئیڤڵ]] |پاریس، {{Flag|فەڕەنسا||name=|variant=|size=}} |[[پەڕگە:Paris_06_Eiffelturm_4828.jpg|143x143پیکسڵ]] |١٨٨٧ |- |ماڵی ئۆپێرای سیدنی |[[سیدنی]]، {{Flag|ئوسترالیا||name=|variant=|size=}} |[[پەڕگە:Sydney_Opera_House_Sails.jpg|90x90پیکسڵ|دولیاً، دار أوبرا سیدنی هی المعلم الأکثر شهرة فی سیدنی]] |١٩٥٩ |} == هەلی وەبەرهێنان == "دامەزراوەی حەوت سەرسورهێنەرترین "ڕایگەیاند کە چارێگێکی دانیشتوانی زەوی دەنگیان دا، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی دامەزراوەکە داهاتێکی بێ شومار کۆبکاتەوە، بۆیە لەلایەن دامەزراوەکانی تری جیهان داواکرا پرۆسەی دەنگدانەکە لەپێناو توانای مرۆیی بێت نەک بازرگانی بۆیە دەبێت شێوازی دەنگدان گۆڕانکاری بەسەردابێت. == ژمارە حەوت؟ == "دامەزراوەی حەوت سەرسورهێنەرترین "وەک جۆرێک لە پروپاگەندە و هاندان ژمارە حەوتی بەکارهێنا، هەنگاوی یەکەم ڕێزبەندییەکەی کورتکردەوە بۆ ٧٧شوێن دواتر شوێنەکانی دابەشکرد بەسەر سێ کۆمەڵە کە هەر کۆمەڵەیەک حەوت شوێنی تێدابوو یاخود خەڵک دەیتوانی هەتا حەوت جار دەنگ بکرێت وە ڕێکەوتی ڕاگەیاندنەکەشیان خستە ٧/٧/٢٠٠٧ لە لیشبۆنە. == بۆچوونە هەڵەکان لەبارەی حەوت سەرسورهێنەرترینی جیهان == بەهۆی سرووشتی دەنگدانەکە کە بابەتی پارەی هاتبووە ناوی "دامەزراوەی حەوت سەرسورهێنەرترین "هیچ پەیوەندییەکی بە ڕێکخراوی یوونێسکۆوە نەکرد یان هەر وڵاتێکی تر، بیانووی دامەزراوەکەش ئەوەبوو کە خودی دەنگدەران باشترین پاڵپشتین بۆیە پێویست ناکات هیچ وڵاتێک لە پشتمانەوە بێت چونکە هەموو جیهان دەنگ دەدات، بۆیە نە یوونێسکۆ یان هیچ وڵاتێکی تر لەبارەی پڕۆژەکە توانجیان نەبوو وە هیچ کام لە وڵاتان بەشێوەی فەرمی ئەنجامەکەیان بەیاسایی نەکرد. بۆیە خەڵک بەهەڵە تێگەیشتن یاخود پارەیەکی زۆریان بەخشی بە پڕۆژەیەک کە لایەنێکی فەرمی جیهانی نییە. لە هەر هەمووی ناڕێکتر ئەوەبوو کە دامەزراوەکە ئازادە لەوەی چەند یان چ جۆر لەدەنگ هەژمار نەکات بیسڕێتەوە. هەندێک لایەن هەڵسان بە ئەنجامدانی هەڵمەتی مەزن بۆ پاڵپشتی شوێنەکان لەبارەی دەنگدانەوە، جا لەبەرامبەر پارە بووە یان هەڵە تێگەیشتن، هێشتا ڕاست نەبۆتەوە هەندێک لە وڵاتان لەپێناو برەوی ئابووریان خەڵکەکەیان وا تێگەیاند کە ئەمە دەنگدانێکی فەرمی و جیهانییە. هەندێک لایەنیش وەک دەستکەوتی ئابووری دەرفەتەکەیان قۆستەوە هەندێک لە وڵاتانیش بابەتەکەیان پەیوەست کرد بە ئەخلاق و نیشتمان پەروەرییەوە، سەرەرای هەموو ئەمانە سەرکەوتنەکە تەنها بۆ کەسانی هۆشمەند و وریا مایەوە. == پەرچەکرداری وڵاتان == === ئەڵمانیا === لەبەر ئەوەی کۆشکی نویشڤانیشتاین یەکێک بوو لە بەربژێرەکان هیچ هەڵوێستێکی ئەوتۆی نەبوو، چونکە دامەزراوەکە تا قۆناغی کۆتایی هێشتبوویەوە. === [[میسر]] === لەمیسر بەهۆی کەمی ئەنتەرنێت و کەمی بەشداربووان پڕۆژەکەی بە پڕۆژەیەکی بازرگانی ناساند و هیچ گرنگییەکی پێ نەدا، فاروق حوسنی وەزیری ڕۆشەنبیری پڕۆژەکەی بە پڕۆژەیەکی "سەرسورمان"ناوبرد، توانجی ئەوە بوو کە خاوەنی پڕۆژەکە تەنها 'ریکلام بۆخۆی دەکات'. هەروەها نەجیب ئەمین ڕاوێژکاری میراتی زانستی هەڵوێستی ئەوەبوو کە " '''پڕۆژەیەکی بازرگانی و نازانستییە، پڕۆژەی زانستی و جیهانی تەنها لە ڕێگای دامەزراوەی میراتی جیهانی سەر بە یوونێسکۆوە دەبێت''' ". هەروەها خاوەنی پڕۆژەکە بەبیانووی پاراستن و ئاسایشی کەسێتی نەیتوانی بەشداری ڕاگەیاندنی ئەنجامەکان بکات، زاهی حەواس سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای شوێنەواری میسری ڕایگەیاند "'''قوچەکە فیرعەونییەکانی میسر بۆ هەمیشە یەکەم سەرسورهێنەری جیهانە، پێویستی بەم پڕۆژە بازرگانیانەوە نییە''' ". ویبەر بەهۆی هەڵوێستی ڕەقی [[میسرییەکان]] هەوڵیدا قوچەکییەکانی فیرعۆن لە ڕێزبەندییەکە دەربکات === ئوردن === لە ئوردن بانگەشە و هاندانێکی مەزنی بۆکرا، حکومەت دەنگدانی بە نیشتیمانەوە بەستەوە، وەک ئەرکێک پێویستە هەموو ئوردەنییەک دەنگ بدات چونکە لەڕێگای پێتراوە بەشداری کردبوو، تەلەڤیزیۆن، ڕۆژنامەکان، ڕادیۆ، گۆڤار، بڵاوکراوە، کۆبوونەوەی قوتابخانە و زانکۆکان هەموو پێکرا هانی خەڵکیان دەدا بۆ هاندان و پیڕۆزی دەنگدان ئەنجومەنی نوێنەرانی ئوردن هاوڵاتیانی ئاگادارکردەوە کە دەبێت دەنگ بدەن، یەکێک لەئەندام پەرلەمانەکان لە وتارێکی پێشنیاری بۆ پاشای وڵات کرد هەر ئوردەنییەک دەنگ نەدات پێویستە لەدەنگدانەکانی تریش بێ بەش بکرێت. هاوبەشگاکان پروپاگەندەی زۆریان دەکرد، حکومەت سەدان هەزار نامیلکە و شێوازی دەنگدانی لەنێو خەڵک بڵاوکردەوە، لەهەموو بنکەکانی [[شارەوانی]] و قوتابجانەکان ئەنتەرنێت و کۆمپیوتەری بێ بەرامبەری فەراهەم کردبوو تاوەکو خەڵک بچن دەنگ بدەن، سەدان ڕەشماڵی نارد بۆ دانیشتوانی بیابانەکان بە کۆمپیوتەر و ئەنتەرنێتەوە تاوەکو بەشداری دەنگدان بکەن، لەوڵاتی ئوردن پتر لە ١٧میلیۆن کەس بەشداری دەنگدانیان کرد .. == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|New Seven Wonders of the World}} {{سەرچاوەکان}} # https://web.archive.org/web/20160421152445/http://www.alshindagah.com/Shindagah78/ar/Wonders.htm # https://web.archive.org/web/20140714213644/http://photoyoum7.com/?p=202469 # https://web.archive.org/web/20140714214902/http://www1.youm7.com/News.asp?NewsID=1626811#.U8GGGkBOhzQ # https://web.archive.org/web/20181119131106/http://the-lifeofvague.blogspot.com/2013/01/blog-post_7274.html # [http://su.abunawaf.com/عجائب-الدنيا-السبع-تاريخ-عجائب-الدنيا-السبع-من-العصور-القديمة-وحتى-العصور-الوسطى-32-صورة معلومات عن عجائب الدنیا السبع الجدیدة]{{بەستەری مردوو|url=http://su.abunawaf.com/عجائب-الدنيا-السبع-تاريخ-عجائب-الدنيا-السبع-من-العصور-القديمة-وحتى-العصور-الوسطى-32-صورة |date=نیسانی ٢٠٢٠}} # https://web.archive.org/web/20150810052417/http://www.9ate.com/new-seven-wonders-of-the-world.php * [https://web.archive.org/web/20070128083610/http://blog.infoplease.com/the_new_seven_wonders_of_the_world New and notable reference resources on Infoplease and the Web] * https://web.archive.org/web/20070129150923/http://travel.msn.com/Guides/article.aspx?cp-documentid=377397 * http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2002815154_seven17.html * http://www.canada.com/topics/travel/story.html?id=f0e3b0d7-310b-48b7-a67b-a2594e4e38ba&k=33049 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160324224318/http://www.canada.com/topics/travel/story.html?id=f0e3b0d7-310b-48b7-a67b-a2594e4e38ba&k=33049 |date=٢٤ی ئازاری ٢٠١٦ }} * https://web.archive.org/web/20070218193613/http://comment.independent.co.uk/columnists_m_z/john_walsh/article1919592.ece {{تووڵی دەروازە|دەیەی ٢٠٠٠|چاند}} [[پۆل:پێڕستە چاندییەکان]] kg9wge1plw2v7tbak2e7y7lvxql9451 0 164275 1617408 1485804 2026-08-05T14:57:05Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617408 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person |image=Uma Thurman photographed by Jiyang Chen.jpg |birth_date={{Birth date and age|mf=yes|1970|4|29}} |name=ئوما تورمان |birth_place= بۆستن }} '''ئوما کارونا تورمان''' (لەدایکبووی ٢٩ی نیسانی ١٩٧٠) خانمەکتەر و مۆدێلێکی ئەمریکییە. لە فیلمەکاندا چەندین ڕۆڵی جۆراوجۆری ڕۆمانسی و ئاکشن پێشکەش کردووە، و بەشداری لە چەندین فیلمدا کردووە بەشداری لە سەرکەوتووترین فیلمی [[کرۆکی ئەندێشە]]، ١٩٩٤ کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Uma_Thurman|سەردێڕ = Uma Thurman|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٢٥ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|مێژوو|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Uma Thurman}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:ئەو ئەکتەرانەی کە تووشی ناڕێکی خوێندنەوە بوونە]] gk3e7dc4z8mcz0xo6k9abcfmehctz31 0 164679 1617292 1617200 2026-08-05T12:02:15Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617292 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = زاھیدان | ناوی_خۆماڵی = دزاپ | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارەکانی ئێران|شار]] | وێنە = Zahedan in one.png | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|سیستان و بەلۆچستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی زاھیدان|زاھیدان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٨٧٬٧٣٠ کەس | دانیشتووان_لە = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی بەلۆچی|بەلۆچی]]، [[زمانی فارسی|فارسی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]، [[شیعە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = | وێبگە = [http://portalzahedan.ir/ portalzahedan.ir] }} '''زاھیدان''' (بە [[بەلۆچی]]: دزاپ، {{بە فارسی|زاھدان}}) ناوەندی [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] لە [[ئێران]]ە. ئەم شارە کەوتووەتە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئێران و لەگەڵ وڵاتی [[پاکستان]] ھاوسنوورە. دانیشتووانی زاھیدان بە زمانەکانی [[زمانی بەلۆچی|بەلۆچی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] دەدوێن. زاھیدان وەک یەکێک لە گەورەترین و گرنگترین شارەکانی [[بەلۆچستان]] ھەژمار دەکرێت. == ڕەگناسی == ناوی سەرەتاییی شارەکە دوزاپ بوو (بە [[فارسی]]: ''دزدآب'' [Duzdab]، بە واتای «ئاوکێش» دێت)، کە بەھۆی زەوییە کونودارەکەیەوە ئەم ناوەی لێنرابوو کە ئەو ئاوەی لەسەر ڕووی زەوی بەھۆی باران یان ڕووبارەکانەوە دەڕژا ھەڵیدەمژی. ناوەکە دواتر گۆڕدرا بۆ زاھیدان لە کاتی سەردانەکەی [[ڕەزا شا]] لە ساڵی ١٩٢٩دا.{{sfn|Dudoignon|2017|p=119}} ئەم ناوە لە شاری گەورەی سەدەکانی ناوەڕاستی زایدان وەرگیراوە کە دەکەوتە شوێنێکی دوور لە باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری ھاوچەرخ لەسەر دێلتای ڕووباری [[ھێلمەند]] (ھەلمەند). زانا ساڵحڕاد پێشنیاری ئەوە دەکات کە ناوی زاھیدان ڕەنگە ڕەنگدانەوەی شتێکی زیاتر بێت لە تەنیا جوگرافیا یان نیشتەجێبوونەکانی ڕابردوو. لەم تیۆرییەدا، «زاھیدان» دەکرێت وەک زاراوەیەکی وەسفی بۆ کۆمەڵگە سەرەتایییەکان دەرکەوتووبێت کە لە ناوچەکەدا نیشتەجێ ببوون خەڵکێک کە بە سادەیی، پارێزگاری (پیاچاکیی)، یان شێوازی ژیانی زوھدیان ناسراون. وشەی فارسیی «زاھید» بە واتای کەسێکی دیندار یان پارێزگار دێت، و لەبەر ئەوە «زاھیدان» لە بنەڕەتدا دەیتوانی ئاماژە بێت بۆ شوێنێک کە ئەم جۆرە خەڵکەی تێدا نیشتەجێ بوون، شارۆچکەیەکی پیاوچاکان یان بیرمەندانی ڕۆحی. بە تێپەڕبوونی کات، ناوەکە فەرمی بوو، کە ھەم واتا ڕەوشتییەکەی دینداری و ھەم بەردەوامیی مێژوویی لە شاری پێشووی زایدان ھەڵگرتبوو، بە تێکەڵکردنی فەرھەنگ، باوەڕ و یادەوەری بۆ ناو یەک ناسنامە.<ref> Sajidi, Jiand (20 October 2022). "Western Balochistan: Past and Present". The Baloch News. Retrieved 3 October 2025. </ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Makki Mosque in Zahedan.jpg|thumb|[[مزگەوتی مەککی]]]] [[پەڕگە:Ali Ibn Abi Talib (AS) Mosque.jpg|thumb|مزگەوتی عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] ئاماژەکردن بە زاھیدان بۆ یەکەمجار لە سەرچاوەکاندا لە ئابی ١٨٤٩دا دەردەکەوێت. بەڵام، شارەکە بۆ یەکەمجار بە ڕاستی لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا دەستی بە گەشەکردن کرد.{{sfn|Dudoignon|2017|pp=118–119}} لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا، بوو بە ڕۆژاواترین وێستگەی [[وێستگەی شەمەندەفەری زاھیدان|ھێڵی ئاسنیی زاھیدان]]، کە تاوەکو [[کویتا]] لە بەشی باکووری ئەوەی لەو کاتەدا پێی دەوترا [[بەلۆچستان (ویلایەتی کۆمیسیاری باڵا)|بەلۆچستانی بەریتانی]] دەگەیشت.{{sfn|Bosworth|2002|p=387}} شارەکە شوێنی [[کۆمەڵکوژیی زاھیدان لە ساڵی ٢٠٢٢دا|سەرکوتکردنێکی کوشندە]] بوو لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢دا، کە تێیدا دەیان ھاووڵاتی لەلایەن ھێزە لایەنگرەکانی حکوومەتەوە کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Engelbrecht |یەکەم١=Cora |دوایین٢=Tabrizy |یەکەم٢=Nilo |دوایین٣=Jhaveri |یەکەم٣=Ishaan |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ='It Was a Massacre': How Security Forces Cracked Down in Southeastern Iran |زمان=en-US |ئیش=The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2022/10/14/world/middleeast/iran-zahedan-crackdown.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|issn=0362-4331}}</ref> زیاتر لە ٩٠ کەس کوژران.<ref name="Fresh clashes"/> دوو بەرپرسی باڵای پۆلیس لە دوای سەرکوتکردنەکە لە کارەکانیان لادران.<ref name="Fresh clashes">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran protests: Fresh clashes in Zahedan |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-63430246 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ئیش=[[BBC News]] |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> لە ٢٨ی تشرینی یەکەمدا، خۆپیشاندان لە زاھیداندا ڕووی دا و ھێزە ئەمنییەکان تەقەیان لە خۆپیشاندەران کرد، کە بووە ھۆی کوژرانی ٩٨ کەس و برینداربوونی ١٤ کەس.<ref name="Fresh clashes"/> لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢دا، پیاوی ئاینیی شیعە و لایەنگری خامنەیی [[سەجاد شەھراکی]] لە زاھیداندا تیرۆر کرا.<ref name="Daragahi 2022">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Daragahi |یەکەم١=Borzou |سەردێڕ='Death to the dictator': Dozens killed as Iran's southeast erupts in political violence |ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-baluchistan-mahsa-amini-protests-b2217865.html |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ئیش=[[The Independent]] |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="Cleric killed">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iranian cleric killed in flashpoint city of Zahedan - IRNA |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/cleric-flashpoint-iranian-city-zahedan-has-been-killed-irna-2022-11-03/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ئیش=[[Reuters]] |agency=[[Islamic Republic News Agency]] |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> ڕۆژی دواتر، خۆپیشاندانی بەرفراوان لە شارەکەدا ڕووی دا؛ [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|پاسداران]] و ھێزە چەکدارەکانی تر تەقەیان لە خۆپیشاندەران کرد.<ref name="Daragahi 2022"/> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] * [[شارستانی زاھیدان]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی |بەستەر = https://fa.wikipedia.org/wiki/زاهدان |سەردێڕ = زاھدان |زمان = فارسی |سەردان = ٢ی ئایاری ٢٠٢٠}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Zahedan}} [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] [[پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران]] [[پۆل:پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] [[پۆل:بەلۆچستان]] [[پۆل:زاهیدان]] crc7p7xfv21o79vgjewpb2y6n39l1ti 1617421 1617292 2026-08-05T15:01:49Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1617421 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = زاھیدان | ناوی_خۆماڵی = دزاپ | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارەکانی ئێران|شار]] | وێنە = Zahedan in one.png | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|سیستان و بەلۆچستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی زاھیدان|زاھیدان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٨٧٬٧٣٠ کەس | دانیشتووان_لە = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی بەلۆچی|بەلۆچی]]، [[زمانی فارسی|فارسی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]، [[شیعە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = | وێبگە = [http://portalzahedan.ir/ portalzahedan.ir] }} '''زاھیدان''' (بە [[بەلۆچی]]: دزاپ، {{بە فارسی|زاھدان}}) ناوەندی [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] لە [[ئێران]]ە. ئەم شارە کەوتووەتە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئێران و لەگەڵ وڵاتی [[پاکستان]] ھاوسنوورە. دانیشتووانی زاھیدان بە زمانەکانی [[زمانی بەلۆچی|بەلۆچی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] دەدوێن. زاھیدان وەک یەکێک لە گەورەترین و گرنگترین شارەکانی [[بەلۆچستان]] ھەژمار دەکرێت. == ڕەگناسی == ناوی سەرەتاییی شارەکە دوزاپ بوو (بە [[فارسی]]: ''دزدآب'' [Duzdab]، بە واتای «ئاوکێش» دێت)، کە بەھۆی زەوییە کونودارەکەیەوە ئەم ناوەی لێنرابوو کە ئەو ئاوەی لەسەر ڕووی زەوی بەھۆی باران یان ڕووبارەکانەوە دەڕژا ھەڵیدەمژی. ناوەکە دواتر گۆڕدرا بۆ زاھیدان لە کاتی سەردانەکەی [[ڕەزا شا]] لە ساڵی ١٩٢٩دا.{{sfn|Dudoignon|2017|p=119}} ئەم ناوە لە شاری گەورەی سەدەکانی ناوەڕاستی زایدان وەرگیراوە کە دەکەوتە شوێنێکی دوور لە باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری ھاوچەرخ لەسەر دێلتای ڕووباری [[ھێلمەند]] (ھەلمەند). زانا ساڵحڕاد پێشنیاری ئەوە دەکات کە ناوی زاھیدان ڕەنگە ڕەنگدانەوەی شتێکی زیاتر بێت لە تەنیا جوگرافیا یان نیشتەجێبوونەکانی ڕابردوو. لەم تیۆرییەدا، «زاھیدان» دەکرێت وەک زاراوەیەکی وەسفی بۆ کۆمەڵگە سەرەتایییەکان دەرکەوتووبێت کە لە ناوچەکەدا نیشتەجێ ببوون خەڵکێک کە بە سادەیی، پارێزگاری (پیاچاکیی)، یان شێوازی ژیانی زوھدیان ناسراون. وشەی فارسیی «زاھید» بە واتای کەسێکی دیندار یان پارێزگار دێت، و لەبەر ئەوە «زاھیدان» لە بنەڕەتدا دەیتوانی ئاماژە بێت بۆ شوێنێک کە ئەم جۆرە خەڵکەی تێدا نیشتەجێ بوون، شارۆچکەیەکی پیاوچاکان یان بیرمەندانی ڕۆحی. بە تێپەڕبوونی کات، ناوەکە فەرمی بوو، کە ھەم واتا ڕەوشتییەکەی دینداری و ھەم بەردەوامیی مێژوویی لە شاری پێشووی زایدان ھەڵگرتبوو، بە تێکەڵکردنی فەرھەنگ، باوەڕ و یادەوەری بۆ ناو یەک ناسنامە.<ref> Sajidi, Jiand (20 October 2022). "Western Balochistan: Past and Present". The Baloch News. Retrieved 3 October 2025. </ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Makki Mosque in Zahedan.jpg|thumb|[[مزگەوتی مەککی]]]] [[پەڕگە:Ali Ibn Abi Talib (AS) Mosque.jpg|thumb|مزگەوتی عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] ئاماژەکردن بە زاھیدان بۆ یەکەمجار لە سەرچاوەکاندا لە ئابی ١٨٤٩دا دەردەکەوێت. بەڵام، شارەکە بۆ یەکەمجار بە ڕاستی لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا دەستی بە گەشەکردن کرد.{{sfn|Dudoignon|2017|pp=118–119}} لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا، بوو بە ڕۆژاواترین وێستگەی [[وێستگەی شەمەندەفەری زاھیدان|ھێڵی ئاسنیی زاھیدان]]، کە تاوەکو [[کویتا]] لە بەشی باکووری ئەوەی لەو کاتەدا پێی دەوترا [[بەلۆچستان (ویلایەتی کۆمیسیاری باڵا)|بەلۆچستانی بەریتانی]] دەگەیشت.{{sfn|Bosworth|2002|p=387}} شارەکە شوێنی [[کۆمەڵکوژیی زاھیدان لە ساڵی ٢٠٢٢دا|سەرکوتکردنێکی کوشندە]] بوو لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢دا، کە تێیدا دەیان ھاووڵاتی لەلایەن ھێزە لایەنگرەکانی حکوومەتەوە کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Engelbrecht |یەکەم١=Cora |دوایین٢=Tabrizy |یەکەم٢=Nilo |دوایین٣=Jhaveri |یەکەم٣=Ishaan |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ='It Was a Massacre': How Security Forces Cracked Down in Southeastern Iran |زمان=en-US |ئیش=The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2022/10/14/world/middleeast/iran-zahedan-crackdown.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|issn=0362-4331}}</ref> زیاتر لە ٩٠ کەس کوژران.<ref name="Fresh clashes"/> دوو بەرپرسی باڵای پۆلیس لە دوای سەرکوتکردنەکە لە کارەکانیان لادران.<ref name="Fresh clashes">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran protests: Fresh clashes in Zahedan |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-63430246 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ئیش=[[BBC News]] |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> لە ٢٨ی تشرینی یەکەمدا، خۆپیشاندان لە زاھیداندا ڕووی دا و ھێزە ئەمنییەکان تەقەیان لە خۆپیشاندەران کرد، کە بووە ھۆی کوژرانی ٩٨ کەس و برینداربوونی ١٤ کەس.<ref name="Fresh clashes"/> لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢دا، پیاوی ئاینیی شیعە و لایەنگری خامنەیی [[سەجاد شەھراکی]] لە زاھیداندا تیرۆر کرا.<ref name="Daragahi 2022">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Daragahi |یەکەم١=Borzou |سەردێڕ='Death to the dictator': Dozens killed as Iran's southeast erupts in political violence |ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-baluchistan-mahsa-amini-protests-b2217865.html |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ئیش=[[The Independent]] |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="Cleric killed">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iranian cleric killed in flashpoint city of Zahedan - IRNA |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/cleric-flashpoint-iranian-city-zahedan-has-been-killed-irna-2022-11-03/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ئیش=[[Reuters]] |agency=[[Islamic Republic News Agency]] |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> ڕۆژی دواتر، خۆپیشاندانی بەرفراوان لە شارەکەدا ڕووی دا؛ [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|پاسداران]] و ھێزە چەکدارەکانی تر تەقەیان لە خۆپیشاندەران کرد.<ref name="Daragahi 2022"/> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] * [[شارستانی زاھیدان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی |بەستەر = https://fa.wikipedia.org/wiki/زاهدان |سەردێڕ = زاھدان |زمان = فارسی |سەردان = ٢ی ئایاری ٢٠٢٠}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Zahedan}} [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] [[پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران]] [[پۆل:پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] [[پۆل:بەلۆچستان]] [[پۆل:زاهیدان]] bftsvq7j567ljwxhi882zntzqsyf8gl 0 166604 1617337 1617167 2026-08-05T12:07:06Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617337 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} پەتای جیھانی [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] (COVID-19) لەسەر چەند کەشتییەکی گەشتیاری بڵاوبۆوە کە سروشتی بارودۆخی ئەو کەشتییانە بەم شێوەیە بوون (ژینگەی نیمچە داخراوی قەڕەباڵغ، زیادبوونی بەرکەوتەکان لەگەڵ ژینگەی نوێ دا و سەرچاوەی پزیشکی سنووردار) کە ھەموو ئەم ھۆکارانە دەبوونە یارمەتیدەر بۆ زیادبوونی مەترسییەکان و بڵابوونەوەی ھەڕەمەکی نەخۆشییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Kara|دوایین١=Tardivel|یەکەم٢=Stefanie B.|دوایین٢=White|یەکەم٣=Krista Kornylo|دوایین٣=Duong|ناونیشان=https://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2020/travel-by-air-land-sea/cruise-ship-travel|سەردێڕ=Cruise Ship Travel – Chapter 8 – 2020 Yellow Book &#124; Travelers' Health &#124; CDC|بڵاوکەرەوە=C.cdc.gov|ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> کەشتی تۆمارکراوی بەڕیتانی (بە ناوی کچەشازادەی ئەڵماس) یەکەمین کەشتی بوو کە گەورەترین بڵابوونەوەی نەخۆشییەکە تێیدا ڕوویدا و بۆ ماوەی یەک مانگ کەشتییەکە کەرەنتینە (گەمارۆی پزیشکی – ڤارێز) کرا لە یۆکۆھاما لە ڕێکەوتی ٤ شوباتی ٢٠٢٠. زیاد لە ٧٠٠ کەس نەخۆش کەوتن و ١٢ کەس گیانیان لەدەستدا کە لەو کاتەدا ژمارەی ھەڵگرانی ڤایرۆسەکە لەم کەشتییەدا بە نیوەی ژمارەی کەسانی تووشبووی دەرەوەی خاکی چین دادەنرا.<ref name="theguardian1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/live/2020/feb/20/coronavirus-live-updates-diamond-princess-cruise-ship-japan-deaths-latest-news-china-infections|سەردێڕ=Cruise ship accounts for more than half of virus cases outside China – as it happened|newspaper=The Guardian|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200304102207/https://www.theguardian.com/world/live/2020/feb/20/coronavirus-live-updates-diamond-princess-cruise-ship-japan-deaths-latest-news-china-infections|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە وەڵام دا حکومەتەکان و دەروازە ئاوییەکان ھەستان بە ڕێگریکردنی لەنگەرگرتنی چەندین کەشتی گەشتیاری لە بەندەرەکانیان و ھەروەھا ئامۆژگاری کردنی خەڵکی بۆ دوورکەوتنەوە لە گەشتکردن بە کەشتییەکان. چەندین ھێڵی کەشتی گەشتیاری کارەکانیان ھەڵپەسارد بۆ ھێواشکردنەوەی خێرایی بڵاوبوونەوەی پەتا جیھانییەکە.<ref name="guardian.status">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Erin|دوایین١=McCormick|یەکەم٢=Patrick|دوایین٢=Greenfield|یەکەم٣=Uki|دوایین٣=Goñi|ناونیشان=https://www.theguardian.com/environment/2020/apr/09/revealed-6000-passengers-on-cruise-ships-at-sea-despite-coronavirus-crisis|سەردێڕ=Revealed: 6,000 passengers on cruise ships despite coronavirus crisis &#124; World news|newspaper=The Guardian|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> == کەشتی (خەونی دونیا) == کەشتی گەشتیاریی (خەونی دونیا - World Dream) (تۆمارکراو لە دوورگەی بەھاما) لە گەشتێک دا بوو لە (بەندەری نانشا – چین) بۆ (نھا ترانگ و دا نانغ – ڤێتنام) لە ڕێکەوتی ١٩ – ٢٤ کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ کە ٦٩٠٣ سەرنشینی لەخۆدەگرت و ١٠٨ کەسیان خەڵکی ھیوبێی و ٢٨ کەسیان خەڵکی [[ووھان]] بوون.<ref name="ship-world-dream">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/travel/news/2020/02/05/coronavirus-1800-dream-cruises-passengers-quarantined-tested-after-three-cases/4665323002/|سەردێڕ=3,700 on Dream Cruises ship undergoing testing after 3 confirmed coronavirus cases|ئیش=[[USA Today]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200303191901/https://www.usatoday.com/story/travel/news/2020/02/05/coronavirus-1800-dream-cruises-passengers-quarantined-tested-after-three-cases/4665323002/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ٢٤ کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دا کەشتییەکە گەڕایەوە بۆ بەندەری نانشا. گومرگی بەندەرەکە ھەستان بە پشکنینی [[پلەی گەرمی]] بۆ ھەموو ئەو سەرنشین و کارمەندانەی دەیانوویست دابەزن. پشکنین ئەنجامدرا بۆ ٣١ کەس و ئەوانەی تایان ھەبوو لەگەڵ ئەوانەی بەرکەوتەیەکی نزیکیان ھەبوو لەگەڵ کەسانی تووشبوودا. ھەرچەندە ئەنجامی ھەموو پشکنینەکان نەرێنی بوون (ھەڵگری ڤایرۆسەکە نەبوون) بەڵام دواتر دەرکەوت ھەندێکیان تووشبووی پشتڕاستکراوە بوون و خاوەنی ڤایرۆسەکە بوون. لەنێوان ٢٤ کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ دا بۆ ٢ شوباتی ٢٠٢٠ دا کەشتییەکە سێ گەشتی دیکەی ئەنجام داوە.<ref name="cruise-owner-dreamcruises">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dreamcruiseline.com/en/plan-your-holiday/our-ships/world-dream/|سەردێڕ=World Dream|ئیش=dreamcruiseline.com|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200331180720/https://www.dreamcruiseline.com/en/plan-your-holiday/our-ships/world-dream/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == نەخۆشە پشتڕاستکراوەکان == لە ٢ شوباتی ٢٠٢٠ دا کەشتییەکە دەستی بە گەشتکردن کرد لە شاری (ھۆنگ کۆنگ)ەوە بۆ تایوان کە نزیکەی ٣٨٠٠ سەرنشینی لەگەڵ خۆی دا ھەڵگرتبوو. ھەر لە ھەمان شەوی گەشتەکەدا، کۆمپانیای بەرپرسی کەشتییەکە ئاگادارکرایەوە چەند بارێکی تووشبووی پشتڕاستکراوەی سەرنشینانی پێشوو بوونی ھەیە. لە ڕۆژی دواتردا، حکومەتی گوانگ دۆنگ بە فەرمی ڕایگەیاند کە سێ سەرنشینی پێشووی گەشتەکەی ڤێتنام دوای دابەزینیان لە کەشتییەکە پشکنینەکانیان پشتڕاستکراوەتەوە کە تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا. لەبەر ئەم ھۆکارە، ھەموو سەرنشینانی پێشووی کەشتییەکە ئاگادارکرانەوە کە پەیوەندی بکەن بە خزمەتگوزاری تەندروستی ناوچەکانی خۆیان و بچنە کەرەنتینەوە. ھەتا ١١ی شوباتی ٢٠٢٠، ١٢ توشبووی پەیوەست بە کەشتییەکە پشتڕاستکرانەوە و ھەروەھا یەک کرێکاری زەمینی کە بۆ ماوەیەکی کاتی لەسەر کەشتییەکە کاری کردبوو توشببوو لەگەڵ چوار تووشبووی دیکە کە خزمی سەرنشینانی کەشتییەکە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mhlw.go.jp/stf/newpage_09997.html|سەردێڕ=横浜港で検疫中のクルーズ船の乗客・乗員に係る新型コロナウイルス感染症ＰＣＲ検査結果について|وێبگە=www.mhlw.go.jp|زمان=ja|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200306040147/https://www.mhlw.go.jp/stf/newpage_09997.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === کەرەنتین و ڕێکارەکانی ڕێگریکردن === دوای ڕاگەیاندراوە فەرمییەکەی حکومەتی گوانگ دۆنگ دەربارەی تووشبووە پشتڕاستکراوەکان، لە ڕێکەوتی ٤ شوباتی ٢٠٢٠ دا بەھۆی نیگەرانی لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە تایوان ھەستا بە داخستنی بەندەری کەشتییەکانی. لە ٥ شوباتی ٢٠٢٠ دا کەشتی (خەونی دونیا) گەڕایەوە بۆ ھۆنگ کۆنگ و سەرتاپای ٣٨٠٠ سەرنشین و دەستەی کارمەندەکانی ناو کەشتییەکە خرانە کەرەنتینەوە لە وێستگەی کەشتیی کای تاک. لە ٩ شوباتی ٢٠٢٠ دا کەرەنتینەکە ھەڵگیرا دوای ئەوەی ھەموو دەستەی کارمەندانی کەشتییەکە (١٨٠٠ کەس) پشکنینەکانیان نەرێنی بوو وە زۆربەی سەرنشینەکان پشکنینیان بۆ نەکرا چونکە ھیچ بەرکەوتە و پەیوەندییەکەی ڕاستەوخۆیان نەبووبوو لەگەڵ سەرنشینە چینییە تووشبووەکانی پێشتر (لە ١٩–٢٤ کانوونی دووەم) لە کەشتییەکەدا بوون.<ref name="chronicle.1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sfchronicle.com/bayarea/article/Most-Grand-Princess-passengers-not-tested-for-15141731.php|سەردێڕ=Most Grand Princess passengers in quarantine refused coronavirus tests -often at federal officials' urging|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=SFChronicle.com}}</ref><ref name="post.1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/national/grand-princess-passengers-were-quarantined-on-bases-how-many-actually-have-coronavirus-will-remain-a-mystery/2020/03/23/12a91ae4-6bde-11ea-abef-020f086a3fab_story.html|سەردێڕ=Grand Princess passengers were quarantined on bases. How many actually have coronavirus will remain a mystery.|وێبگە=Washington Post}}</ref> === کەشتی کچەشازادەی ئەڵماس === لە ٤ی شوباتی ٢٠٢٠ دا، (وەزارەتی تەندروستی، کار و باشبژێتی) وڵاتی یابان ڕایگەیاند کەشتی (کچەشازادەی ئەڵماس - Diamond Princess) کە ڕۆژی پێشووتر لە یۆکۆھاما لەنگەری لێدابوو، لە دەریادا کەرەنتینە کراوە بەھۆی بوونی ١٠ تووشبووی پشتڕاستکراوە لەناو کەشتییەکەدا. لە ٢٠ شوباتی ٢٠٢٠ دا، ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی (WHO) ڕایگەیاند ژمارەی تووشبووانی ناو کەشتییەکە نیوەی تووشبووانی ڤایرۆسەکە پێکدەھێنن لە تەواوی جیھان دا لە دەرەوەی ولاتی چین.<ref name="utah.1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Utah Health Officials Announce First Case of COVID-19 – Utah Department of Health|ناونیشان=https://health.utah.gov/featured-news/utah-health-officials-announce-first-case-of-covid-19|وێبگە=health.utah.gov|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200307191818/https://health.utah.gov/featured-news/utah-health-officials-announce-first-case-of-covid-19|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === کەشتی (کچەشازادەی مەزن) === کاربەدەستانی فەرمی تەندروستی گشتی ناوچەی (پلەیسەر) سەر بە ویلایەتی [[کالیفۆرنیا]] ڕایانگەیاند کە ھاوڵاتییەکی بەساڵاچوو کە خاوەنی نەخۆشی درێژخایەن بووە و گیانی لەدەستداوە لە ٤ ئازاری ٢٠٢٠دا، دوای گەڕانەوەی لە گەشتەکەی بۆ وڵاتی مەکسیک بە کەشتی (کچەشازادەی مەزن - Grand Princess) لەنێوان ١١ بۆ ٢١ی شوبات دا، پشکنینەکانی بۆ ڤایرۆسی کۆرۆنا (SARS-CoV-2) ئەرێنی بووە.<ref name="washington.post.1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/uae-raises-virus-cases-to-45-new-cases-from-9-nationalities/2020/03/07/52affb1c-6035-11ea-ac50-18701e14e06d_story.html|سەردێڕ=Egypt says cruise ship quarantined over new virus cluster|یەکەم١=Maggie|دوایین١=Michael|یەکەم٢=Samy|دوایین٢=Magdy|agency=AP|newspaper=Washington Post|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200308193805/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/uae-raises-virus-cases-to-45-new-cases-from-9-nationalities/2020/03/07/52affb1c-6035-11ea-ac50-18701e14e06d_story.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئەنجامی زیادبوونی نیگەرانییەکان و زانیارییەکان لەسەر سەرنشینانی پێشووی کەشتییەکە کە پشکنینەکانیان ئەرێنی دەردەچوو، کۆمپانیای خاوەندار و کارپێکەری کەشتییەکە لەڕێی کارکردن و ھەماھەنگی لەگەڵ (ناوەندی دەستبەسەردا گرتن و ڕێگریکردنی نەخۆشییەکان - CDC)، حکومەتی کالیفۆرنیا و بەرپرسانی فەرمی تەندروستی گشتی سان فرانسیسکۆ لەترسی تەشەنەکردنی ڤایرۆسەکە لەسەر کەشتییەکە ھەستان بە ھەڵوەشاندنەوەی گەشتەکانی کەشتەیەکە بۆ وڵاتی مەکسیک و فەرمان کردن بە گەڕانەوەی کەشتییەکە بۆ سان فرانسیسکۆ. لە ٤ ئازاردا بەپێی فەرمانی ناوەندی (CDC) ھەندێک لە سەرنشینان خرانە ژێر کەرەنتینەوە. لە کۆی ٣٥٣٣ سەرنشینی کەشتییەکە (٢٤٢٢ گەشتیار و ١١١١ دەستەی کارمەندان) ١١ سەرنشین و ١٢ ئەندامی دەستەی کارمەندان پیشاندەری نیشانەکانی نەخۆشییەکە بوون بۆیە حکومەتی کالیفۆرنیا فەرمانی دا بە کەشتی (کچەشازادەی مەزن) لەناو ئاودا بمێنێتەوە بەمەبەستی کەرەنتینە کردن لە کاتێک دا لەڕێی فرۆکەی پەروانەدار (ھەلیکۆتەر)ی پاسەوانی نەتەوەیی کالیفۆرنیا یەکەی ڕزگارکردنی ١٢٩ کەرەستەی پشکنین و پزیشکیان بۆ دەنێردرا بە شێوازی شۆرکردنوەی ھەوایی.<ref name="washington.post.2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم١=Sudarsan|دوایین١=Raghavan|یەکەم٢=Meryl|دوایین٢=Kornfield|سەردێڕ=On the Nile, American tourists are among those quarantined on ship hit by coronavirus|newspaper=Washington Post|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/on-the-nile-american-tourists-among-those-quarantined-on-ship-hit-by-coronavirus/2020/03/07/51b0f29a-60a1-11ea-ac50-18701e14e06d_story.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200308182848/https://www.washingtonpost.com/world/on-the-nile-american-tourists-among-those-quarantined-on-ship-hit-by-coronavirus/2020/03/07/51b0f29a-60a1-11ea-ac50-18701e14e06d_story.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ڕێکەوتی ٦ی ئازار، [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|جێگری سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] ([[مایک پێنس]]) ڕایگەیاند لە کۆی ٤٦ پشکنینی ئەنجامدراو بۆ کەسانی ناو کەشتییەکە ١٩ ئەندامی دەستەی کارمەندان و ٢ سەرنشین ئەنجامی پشکنینەکانیان ئەرێنی بووە و ھەروەھا وتیشی کە کەشتییەکە دەھێنرێتە بەندەرێکی نابازرگانی و پشکنین ئەنجام دەدرێت بۆ ھەموو کەسێکی ناو کەشتییەکە و بەپێی پێویستی کەرەنتین دەکرێن. بەڵام سەرەڕای ئەمە سەرۆک ترەمپ ڕاوێژەکانی کەسانی شارەزای پشتگوێخست و دەیویست کەسانی ناو کەشتییەکە لە ناو کەشتییەکەدا بمێنەوە بۆ ئەوەی بە باری تووشبووی ئەمریکا دانەنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=BREAKING NEWS: Two passengers on ship turned away from St. Lucia test positive for coronavirus|ناونیشان=https://www.stlucianewsonline.com/breaking-news-two-passengers-on-ship-turned-away-from-st-lucia-test-positive-for-coronavirus/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ئیش=St. Lucia News Online|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200322184635/https://www.stlucianewsonline.com/breaking-news-two-passengers-on-ship-turned-away-from-st-lucia-test-positive-for-coronavirus/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٩ی ئازاردا کەشتییەکە لەنگەری لێدا لە بەندەری ئۆکلەند و دەستکرا بە دابەزاندنی سەرنشینەکان. زیاد لە ٣٠٠٠ کەسی ناو کەشتییەکە خرانە کەرەنتینەوە و سەرنشینان لە ناوەند و نەخۆشخانەکانی سەر وشکانی و ئەندامانی دەستەی کارمەندان لە ناو کەشتییەکەدا جێگیرکران. لە ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٠ دا، بەرێوبەرایەتی تەندروستی و خزمەتگوزاری مرۆڤ (HHS) ڕایگەیاند کە لە کۆی ١١٠٣ سەرنشینی دەستنیشانکراو بۆ پشکنین، ئەنجامی ١٠٣ پشکنینیان ئەرێنی بووە و ئەنجامی ٦٩٩ پشکنینیان نەرێنی بووە و چاوەرێی دەرچوونی ئەنجامەکان دەکرێت بۆ ئەوانەی دیکەش. لە ٢٠ نیسانی ٢٠٢٠دا، ھیچ یەکێک لە کۆمپانیای خاوەنداری کەشتییەکە، ناوەندی CDC و بەرێوبەرایەتی HHS ئامادە نەبوون ھیچ ئەنجامێکی پشکنینەکان ئاشکرابکەن. سەرەڕای وتە و لێدوانەکەی پێشووتری جێگری سەرۆک (مایک پێنس) کە ھەموو سەرنشینان پشکنینیان بۆ دەکرێت ھەندێک لە سەرنشینان سکاڵایان دەکرد کە چەند ھەفتەیە وەستاون بەبێ وەرگرتنەوەی ئەنجامی پشکنینەکانیان و ھەندێکی تر لە سەرنشینان لە بنەڕەت دا پشکنینیان بۆ ئەنجام نەدرابوو لەگەڵ دەرکەوتنی نیشانەکانی پەتاکە لەسەریان. لەو کاتەدا یەکەمین کەسی زانراو کە گیان لەدەستبدات لە کالیفۆرنیا و یەکەمین تووشبووەکانی ئەلبێرتا، ھاوای و یوتا ھەموویان سەرنشینانی پێشووی کەشتی گەشتیاری (کچەشازادەی مەزن) بوون.<ref name="Costa_nbc">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Massarelli|یەکەم١=Katelyn|سەردێڕ=Multiple sick crew members on Costa Magica, Costa Favolosa to be evacuated off Miami|ناونیشان=https://www.nbc-2.com/story/41943042/multiple-sick-crew-members-on-costa-magica-costa-favolosa-to-be-evacuated-off-miami|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ئیش=NBC2|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200327195430/https://www.nbc-2.com/story/41943042/multiple-sick-crew-members-on-costa-magica-costa-favolosa-to-be-evacuated-off-miami|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Costa_usatoday">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Hines|یەکەم١=Morgan|سەردێڕ=Two Costa cruise ships to anchor with sick crew in Miami for 'life-critical' care|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/travel/cruises/2020/03/26/coronavirus-costa-magica-costa-favolosa-miami-sick-crew/2914625001/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ئیش=USA Today|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200326231246/https://www.usatoday.com/story/travel/cruises/2020/03/26/coronavirus-costa-magica-costa-favolosa-miami-sick-crew/2914625001/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Costa_fox">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bartiromo|یەکەم١=Michael|سەردێڕ=2 Costa cruise ships heading toward Florida with dozens of sick crew members on board|ناونیشان=https://www.foxnews.com/travel/2-costa-cruise-ships-toward-florida-sick-crew-members|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ئیش=Fox News|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200327002445/https://www.foxnews.com/travel/2-costa-cruise-ships-toward-florida-sick-crew-members|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === کەشتی ئەنوکێتی ڕووبار === گەشتیارێکی بەڕەگەز تەیوانی-ئەمریکی کە سەرنشینی کەشتییەکە بووە لە گەشتی ڕووباری نیل دا، لەدوای گەڕانەوەی بۆ وڵاتی تایوان بۆی دەرکەوت کە ھەڵگری ڤایرۆسەکەیە. بەرپرسانی فەرمی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی ھەستان بە ئاگادارکردنەوەی دەسەڵاتدارانی میسری لەسەر بارودۆخەکە و ھەموو ئەندامانی دەستەی کارمەندان و ١٥٠ سەرنشینی کەشتییەکە پشکنینی ڤایرۆسی (SARS-CoV-2)یان بۆ ئەنجامدرا. لە ٧ ئازاری ٢٠٢٠دا، بەرپرسانی تەندروستی ڕایانگەیاند کە سەرەڕای نەبوونی ھیچ نیشانەیەک پشکنینی ٤٥ کەسی ناو کەشتییەکە ئەرێنی بووە و کەشتییەکە خراوەتە ژێر کەرنیتینەوە لە بەندەری ئەلئەقسەر (الأقصر)ی وڵاتی میسر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tribune242.com/news/2020/mar/12/breaking-five-bahamas-bound-cruise-ship-test-posit/|سەردێڕ=Cruise Ship Carrying Persons With Coronavirus 'Will Not Be Permitted To Dock'|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=The Tribune|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200327190153/http://www.tribune242.com/news/2020/mar/12/breaking-five-bahamas-bound-cruise-ship-test-posit/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Cruise ships involved in the COVID-19 pandemic}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 70bcseb2wkdaszdyxu2mmrzdi6f7cjq 0 168960 1617451 1397765 2026-08-05T15:22:19Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617451 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = {{raise|0.2em|ئۆساکا}} | native_name = {{lower|0.1em|{{nobold|{{Nihongo2|大阪市}}}}}} | official_name = شاری ئۆساکا | settlement_type = |شاری دیاریکراو <!-- images, nickname, motto ---> | image_skyline = Osaka montage.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = دیمەنی شەو لە باڵەخانەی ئاسمانی ئومیدا{{ھن}}دۆتۆنبۆری و تشۆتێنکە و{{ھن}}شیتۆجی و قەڵای ئۆساکا | image_flag = Flag of Osaka, Osaka.svg | image_seal = Emblem of Osaka, Osaka.svg | image_shield = | image_blank_emblem = | nickname = | motto = <!-- maps and coordinates ------> | image_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=9}} | image_map1 = Osaka in Osaka Prefecture Ja.svg | map_alt1 = | map_caption1 = شوێنی ئۆساکا | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_base_alt = | dot_map_alt = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Japan Kansai##Japan#Asia#Earth | pushpin_label_position = <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in the [[Kansai region]]###### | coordinates = {{coord|34|41|38|N|135|30|8|E|type:city(2668586)_region:JP-27|display=it}} | coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | coordinates_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags --> <!-- location ------------------> | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = ھەرێم | subdivision_name1 = [[ناوچەی کانسای]] | subdivision_type2 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = <!-- established ---------------> | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | founder = | named_for = <!-- seat, smaller parts -------> | seat_type = <!-- defaults to: Seat --> | seat = <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags --> | leader_party = | leader_title = سەرۆکی [[شارەوانی]] | leader_name = ئیچیرۆ میتشوی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/news/2019/04/08/national/politics-diplomacy/osaka-leaders-projected-win-elections-swap-roles/|سەردێڕ=Osaka leaders win in elections to swap roles, but merger prospects unclear|یەکەم=Eric|دوایین=Johnston|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٩|via=Japan Times Online}}</ref> | leader_title1 = | leader_name1 = <!-- etc. , up to leader_title4 / leader_name4 --> <!-- display settings ---------> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | unit_pref = Metric <!-- area ----------------------> | area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> | area_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags --> | area_total_km2 = 223.00 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = <!-- elevation -----------------> | elevation_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags --> | elevation_m = <!-- population ----------------> | population_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags --> | population_total = 2,668,586 | population_as_of = ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ | population_density_km2 = auto | population_metro_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.e-stat.go.jp/stat-search/files?page=1&layout=datalist&toukei=00200521&tstat=000001080615&cycle=0&tclass1=000001110216&second=1&second2=1&|script-title=ja:国勢調査 平成27年国勢調査 大都市圏・都市圏 - ファイル - 統計データを探す|بڵاوکەرەوە=Official Statistics of Japan}}</ref> (٢٠١٥) | population_metro = ١٩٬٣٠٢٬٧٤٦ | population_est = | pop_est_as_of = | population_demonym = <!-- demonym, ie. Liverpudlian for someone from Liverpool --> | population_note = <!-- time zone(s) --------------> | timezone1 = کاتی ستانداری ژاپۆن | utc_offset1 = +٩ <!-- postal codes, area code ---> | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | area_code = <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name_sec1 = City Symbols | blank1_name_sec1 = - دار | blank1_info_sec1 = [[گێلاس]] | blank2_name_sec1 = - گوڵ | blank2_info_sec1 = پانسی | blank3_name_sec1 = | blank3_info_sec1 = | blank4_name_sec1 = | blank4_info_sec1 = | blank5_name_sec1 = | blank5_info_sec1 = | blank6_name_sec1 = | blank6_info_sec1 = | blank7_name_sec1 = | blank7_info_sec1 = <!-- blank fields (section 2) --> | blank_name_sec2 = ژمارەی موبایل | blank_info_sec2 = ٨١٨١-٦٢٠٨-٠٦ | blank1_name_sec2 = | blank1_info_sec2 = <!-- website, footnotes --------> | website = {{URL|www.city.osaka.lg.jp/contents/wdu020/enjoy/en/content_administration.html}} | footnotes = }} {{Infobox Chinese |pic=Osaka (Chinese characters).svg |piccap=''ئۆساکا'' لە ''[[کانجی]]'' |picupright=0.425 |kanji=大阪{{ھن}}{{small|''(کۆنبوو)''}} 大坂 |katakana=オオサカ |hiragana=おおさか |romaji=Ōsaka }} '''ئۆساکا''' ({{بە ژاپۆنی|大阪 市}}؛{{بە ئینگلیزی|Osaka}}) شارێکە لە [[ناوچەی کانسای ھۆنشۆ]]ی لە [[ژاپۆن]]. پایتەختی ئۆساکا و گەورەترین توخمە لە ناوچەی شارستانی «کیھانشین»، کە دووەم گەورەترین ناوچەی شارستانییە لە ژاپۆن و لە نێوان گەورەترین ھەرێمەکانی جیھاندا کە زیاتر لە ٢٠ میلیۆن کەسی تێدایە. ئۆساکا بە نەریتی ئابووری ژاپۆن دادەنرا، لە سەردەمی کۆڤۆن (٣٠٠–٥٣٨)، بەرەو بەندەرێکی گرنگی ناوچەیی گەشەی کرد، و لە سەدەکانی ٧ و ٨ بە کورتی وەک پایتەختی ئیمپراتۆرییەت خزمەتی کرد. ئۆساکا لە سەردەمی ئیدۆ (١٦٠٣–١٨٦٧) بەردەوام بوو لە گەشانەوەودا، و بە ناوەندی چاندی ژاپۆنی دەناسرێت. پاش نۆژەنکردنەوەی میجی ئۆساکا بە شێوەیەکی بەرچاو فراوان بوو و دەستی بە بەرھەمھێنانی خێرا کرد، ساڵی ١٨٨٩ ئۆساکا بەفەرمی وەک شارەوانی دامەزرا. ئەمڕۆ ئۆساکا سەنتەرێکی گەورەی دارایی ژاپۆنە، ھەروەھا کۆمپانیای فرەنەتەوەیی ئەلیکترۆنی پاناسۆنیک و شارپ ئەو شوێنە بەناوبانگانەی لە ئۆساکا دا ھەیە بریتین لە قەڵای ئۆساکا کە ڕۆڵی سەرەکی ھەبووە لە گەمارۆدانی ئۆساکا، و «شیتێنیۆ جی» کۆنترین پەرستگای بودییە لە ژاپۆن. == وشەڕەتناسی == ئۆساکا واتە «گردە گەورە» یان «لێژی گەورە»، دیار نییە کەی ئەم ناوە بەدەست ھاتووە، بەڵام کۆنترین بەڵگەی نووسراو بۆ ناوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٤٩٦.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.ca/books?id=pJHArhRVYEoC&pg=PA154|یەکەم=Ōta|دوایین=Gyūichi|بڵاوکەرەوە=Brill Publishers|ژپنک=٩٠٠٤٢٠١٦٢٩|سەردێڕ=The Chronicle of Lord Nobunaga|پەڕەکان=١٥٣–١٥٤|ساڵ=٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.ca/books?id=voerPYsAB5wC&pg=PA650|editor1-last=Ring |editor1-first=Trudy|editor2-last=Watson|editor2-first=Noelle|editor3-last=Schellinger|editor3-first=Paul|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=١-٨٨٤٩٦٤-٠٤-٤|سەردێڕ=Asia & Oceania: International Dictionary of Historic Places|پەڕە=٦٥٠|ساڵ=١٩٩٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> ناوەکە لە [[کانجی]]دا نووسراوە 大阪، بەڵام تا ساڵی ١٨٧٠ نووسراوە 大坂، لایەنگرانی گێڕانەوەی میجی گۆڕییان، دیارە بۆ خۆبەدوورگرتن لە لێکدانەوەی ھەڵەی کانجی دووەم وەک 士反، یانی «یاخیبوونی سامورای». بەکارھێنانی بەتەمەنترین کانجی ھێشتا زۆر سنووردارە، بەزۆری لەچوارچێوەی مێژووییدا، بەڵام بەزمانی ژاپۆنی کانجی بە 阪— بەزمان (بەتەمابوون) دەوتریت کاتێک بەتەنیا وەستابێت - ئاماژەیە بۆ شاری ئۆساکا یان پارێزگای ئۆساکا. == مێژوو == ھەندێک لە سەرەتای نیشانەکانی نیشتەجێبوونی مرۆڤ لە ناوچەی ئۆساکا لە وێرانەکانی مۆرینومیا (森ノ宮遺跡 - مۆرینومیای ئیسکی) لە تەپۆڵکەی توێکڵ، گوێچکە ماسی دەریا و ئێسکەی مرۆڤ لە سەدەکانی ٥–٦ی پێش زایین پێک ئەھینن. ئەمڕۆ ھەرێمی ئوھۆنیماچی وا بڕوا وایە لە نیمچە دوورگەیەک پێک ھاتبێت لەگەڵ دەریایەکی ناوەند لە ڕۆژھەڵاتدا. لە ماوەی یایۆدا، خانووە ھەمیشەیییەکان لەو دەشتانە گەشەی کرد کە کشتوکاڵی برنجی لێ بوو بە باو.<ref name="osakahist">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.city.osaka.lg.jp/contents/wdu020/english/for_tourists/c_historical_overview.html|سەردێڕ=Historical Overview, the City of Osaka official homepage|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090322141953/http://www.city.osaka.lg.jp/contents/wdu020/english/for_tourists/c_historical_overview.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090322141953/http://www.city.osaka.lg.jp/contents/wdu020/english/for_tourists/c_historical_overview.html |date=٢٢ی ئازاری ٢٠٠٩ }} Navigate to the equivalent Japanese page ({{Nihongo2|大阪市の歴史 タイムトリップ20,000年}} [History of Osaka, A timetrip back 20,000 years])[http://www.city.osaka.jp/city/history/history.html/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226221108/http://www.city.osaka.jp/city/history/history.html |date=2009-02-26 }} for additional information.</ref> بە سەردەمی کۆڤۆن ئۆساکا گەشەی کرد بۆ بەندەرێکی ناوەندی کە ھەرێمەکەی بە بەشی ڕۆژئاوای ژاپۆنەوە دەبەستێتەوە،<ref name="osakahist" /> ئەو ژمارە زۆرانەی کە لە گردەکانی گۆڕستانەکان زیاتر دەبن،<ref name="books.google.com">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Tsuneko S. Sadao, Stephanie Wada, Discovering the Arts of Japan: A Historical Overview|ناونیشان=https://books.google.com/?id=zMC4RMXQkn0C&pg=RA2-PA30&lpg=RA2-PA30&dq=osaka+kofun+period|ڕێکەوتی سەردان = ٢٥ی ئازاری ٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٤-٧٧٠٠-٢٩٣٩-٣|نووسەر١=Wada, Stephanie|ساڵ=٢٠٠٣}}</ref> لە دەشتەکانی ئۆساکادا دۆزراونەتەوە، وەک بەڵگەیەک بۆ چڕکردنەوەی دەسەڵاتی سیاسی تەماشا دەکرێت، کە دەبێتە ھۆی پێکھێنانی دەوڵەت.<ref>{{Nihongo2|大石慎三郎「日本の遷都の系譜」、『學習院大學經濟論集』第28巻第3号、学習院大学、1991年10月、 31–41頁}}、 NAID 110007523974。P.31</ref> لە ساڵی ٦٤٥ ئیمپڕاتۆر کۆتۆکۆ کۆشکەکەی نانیوا-تۆیۆساکی خۆی لە کۆشکەکەی ئێستا ئۆساکا بنیاد نا، کە کردییە پایتەختی ژاپۆن ئەو شارەی ئێستا بە ئۆساکا ناسراوە،<ref name="osaka-cpa.or.jp">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:史跡 難波宮跡, 財団法人 大阪都市協会|trans-title=Naniwa Palace Site, by Osaka Toshi Kyokai|زمان=ja|ناونیشان=http://www.osaka-cpa.or.jp/html/bunka/rekisi/naniwa1.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070502002124/http://www.osaka-cpa.or.jp/html/bunka/rekisi/naniwa1.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئایاری ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070502002124/http://www.osaka-cpa.or.jp/html/bunka/rekisi/naniwa1.html |date= ٢ی ئایاری ٢٠٠٧ }}</ref> لەم کاتەدا بە نانیوا ناودەبرێت و تا ئێستاش دەرھاوێشتییەکانی لەو ناوچانەدا بەکاردەھێنرێن، (ھەرچەندە پایتەختەکە گوازرایەوە بۆ ئۆساکا لە پارێزگای نانیوای ئەمڕۆ) لە ساڵی ٦٥٥، بەڵام نانیوا بە بەستەری زیندوو مایەوە، بە خاک و دەریا، لە نێوان یاماتۆ (پارێزگای نانیوای ئێستا) و کۆریا و چین.<ref name="edited by Peter G. Stone and Philippe G. Planel 1999 68">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=edited by Peter G. Stone and Philippe G. Planel |سەردێڕ=The constructed past: experimental archaeology, education, and the public |ناونیشان=https://archive.org/details/constructedpast00plan |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |بڵاوکەرەوە=Routledge in association with English Heritage |شوێن=London |ساڵ=١٩٩٩|پەڕە=[https://archive.org/details/constructedpast٠٠plan/page/n٨٨ ٦٨]|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١١٧٦٨-٥}}</ref> شارەوانی ھاوچەرخ لە ساڵی ١٨٨٩ بە بڕیاری حکوومەت دامەزرا، بە ڕووبەری سەرەتایی ١٥ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٦ میلی چوارگۆشە) ئەمڕۆ بە باڵەکانی ژوو و نشی بەسەریەکدا دەپێون. دواتر شارەکە سێ فراوانبوونی گەورەی بۆ چووە سەر قەبارەی ئێستای ٢٢٣ کیلۆمەترچوارگۆشە (٨٦ میل چوارگۆشە). پیشەسازیکردنی خێرا، سەرنجی زۆرێک لە کۆچبەرانی کۆری ڕاکێشا، کە ژیانی جیایان بۆ خۆیان دروست کردبوو سیستەمی سیاسی پلورالیستی بوو، بە جەختێکی بەھێزەوە لەسەر بەرەو پێشبرکێی پیشەسازی و مۆدێرنیزەکردن. خوێندەواری بەرز بوو و سیستەمی پەروەردەیی بە خێرایی فراوان بوو، لە ئەنجامدا بەرھەمی چینێکی مامناوەندی بە تام و چێژێک بۆ ئەدەب و ئامادەیی بۆ پاڵپشتی ھونەر. == ئابووری == بەرھەمی ناوخۆیی پوختی ئۆساکا لە ساڵی دارایی ٢٠٠٤دا ٢١٬٣ تریلیۆن بووە، کە لە ماوەی ساڵی ڕابردوو ١٬٢٪ زیادی کردووە، ئەم فیگەرە نوێنەرایەتی نزیکەی ٥٥٪ی کۆی بەرھەمەکان دەکات لە ئۆساکا و ٥٬٢٦٪ لە ھەرێمی کیوند. لە ساڵی ٢٠٠٤ بازرگانی و خزمەتگوزاری و پیشەسازی سێ پیشەسازی سەرەکی بوون، کە بە ڕێژەی ٣٠٪ و ٢٦٪ و ١١٪ کۆی گشتیانە، داھاتی ھەر سەرمایەیەکی شارەکە نزیکەی ٣٬٣ میلیۆن بوو، ١٠٪ لە پارێزگای ئۆساکا زیاتر بوو.<ref name="official">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:大阪市データネット 市民経済計算|trans-title=Osaka City Datanet: Osaka City Economy|زمان=Japanese|ناونیشان=http://www.city.osaka.jp/keikakuchousei/toukei/E000/Ea00/Ea00.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061207175629/http://www.city.osaka.jp/keikakuchousei/toukei/E000/Ea00/Ea00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061207175629/http://www.city.osaka.jp/keikakuchousei/toukei/E000/Ea00/Ea00.html |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦ }}</ref> بەپێی قسەکانی ماستەرکارد لە ئاستی جیھانیدا ئۆساکا لە ڕیزی ١٩یەمین شارەکانی جیھان دایە، و لە ئابووری جیھانیدا ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت.<ref name="mastercard.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mastercard.com/us/company/en/insights/pdfs/2008/MCWW_WCoC-Report_2008.pdf|سەردێڕ=Mastercard - Global Leading Company in Payment Solutions Offering Credit, Debit, Prepaid Cards & More|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080624211344/http://www.mastercard.com/us/company/en/insights/pdfs/2008/MCWW_WCoC-Report_2008.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref> دەستکردی لە ھەرێمی ئۆساکای گەورەدا (ئۆساکا و کۆبی) ٣٤١ میلیارد دۆلارە ئۆساکا لەگەڵ پاریس و لەندەن خاوەنی یەکێک لە ناوچە دوورە دەستەکانی جیھانن،<ref name="pwc.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pwc.com/uk/eng/ins-sol/publ/ukoutlook/pwc_ukeo-section3-march07.pdf |سەردێڕ=Archived copy |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=unfit |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071025025738/http://www.pwc.com/uk/eng/ins-sol/publ/ukoutlook/pwc_ukeo-section3-march07.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071025025738/http://www.pwc.com/uk/eng/ins-sol/publ/ukoutlook/pwc_ukeo-section3-march07.pdf |date=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.city.osaka.lg.jp/toshikeikaku/cmsfiles/contents/0000410/410210/gaiyou2016-6.pdf |سەردێڕ=Osaka GDP |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180822145454/http://www.city.osaka.lg.jp/toshikeikaku/cmsfiles/contents/0000410/410210/gaiyou2016-6.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.city.osaka.lg.jp/toshikeikaku/page/0000379310.html |سەردێڕ=Osaka 2015 Population}}</ref> ئۆساکا ھەر سەرمایەیەکی ٥٩٬٩٥٨ دۆلار بوو (١ دۆلار = ١٢٠٬١٣). لە مێژوویدا ئۆساکا ناوەندی بازرگانی ژاپۆن بووە، بەتایبەتی لە ناوەڕاست و پێش مۆدێرنەدا، «ئاسایشی نۆمورا» یەکەمین کۆمپانیای دەڵاڵی ژاپۆنە، لە ساڵی ١٩٢٥ لەو شارەدا دامەزراوە، ئۆساکا بەردەوامە لە خانووکردنی ئاڵوگۆڕی داھاتووی پێشەنگ، لەو کاتەوە چەندین کۆمپانیای سەرەکی ئۆفیسەکانیان گواستووەتەوە بۆ تۆکیۆ لەگەڵ ئەوەشدا بارەگای چەندین کۆمپانیای سەرەکی وەک (پەنەسۆنیک، شارپ و سینۆ) لە ئۆساکا دەمێنێتەوە.<ref name="yomiuri.co.jp">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.yomiuri.co.jp/dy/business/20061228TDY16003.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20070103015657/http://www.yomiuri.co.jp/dy/business/20061228TDY16003.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧ |سەردێڕ=Osaka aims to stem exodus of firms to Tokyo |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> بە گوێرەی قسەی دەزگای ڕاوێژکاری «جیھانی مێرسەر»، ئۆساکا دووەم گرانبەھاترین شاری جیھان بووە بۆ کارمەندانی دوور لە وڵاتدا ساڵی ٢٠٠٩. لە ساڵی ٢٠٠٨ نۆ شوێن لە ١١مین شوێنەوە بازیان کرد و ھەشتەمین گرانترین شار بوون لە ساڵی ٢٠٠٧. لەگەڵ ئەوەشدا لە ساڵی ٢٠١٣ لە ڕیزبەندی ١٠ ڕیزبەندی یەکەم دا نەنرابوون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Osaka}} [[پۆل:شارە گەورەکان]] 8rd4akfw949adq516lq4xgx6jr8hont 0 169208 1617739 1549072 2026-08-06T00:04:42Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617739 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = کیەنی وەلگە | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = دێ | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | جۆری_دابەشکراو = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو = [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[شارستانی ئارووناوا|ئارووناوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ئارووناوا|ناوەندی]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[گوندستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[گوندستانی ئاقاری باشوور|ئاقاری باشوور]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٦ کەس | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|باشووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە|شیعەی]] [[شیعەی دوازدە ئیمامی|دوازدە ئیمامی]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = }} '''کیەنی وەلگە''' (Kyenî Welige، {{بە فارسی|چشمەولگە}}) دێیەکە لە [[گوندستانی ئاقاری باشوور]]، لە [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ئارووناوا|ناوچەی ناوەندی]]ی [[شارستانی ئارووناوا]]، [[پارێزگای کرماشان]]، [[ئێران]]. خەڵکی کیەنی وەلگە بە شێوەزاری [[کوردیی باشووری]] و بنزاری [[کوردیی کەڵھوڕی|کەڵهوڕی]] قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران|سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦]]دا ٨٦ کەس لە ١٩ بنەماڵەدا بووە. == ئەمانەش ببینە == * [[گوندستانی ئاقاری باشوور]] * [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ئارووناوا]] * [[شارستانی ئارووناوا]] {{شارستانی ئارووناوا}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ئێران|جوگرافیا}} [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئارووناوا]] 13sgzawps5n5u3jp77ou8obir81m4vu 0 169791 1617906 1587398 2026-08-06T10:57:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1617906 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:President with Caspar Weinberger George Shultz Ed Meese and Don Regan in The Oval Office Discussing The President'S Remarks on The Iran-Contra Affair - DPLA - e04a304b13c6dd40ae68d70b6fa92d20.jpg|وێنۆک|سەرۆک ڕێیگن لەگەڵ ھەریەک لە کاسپەر وایبێرگەر، جۆرج شوڵتز، ئێد میز، دۆن ڕێیگن لە نووسینگەی سەرۆکایەتی لەکاتی تاوتوێکردنی بەیاننامەکەیان بۆ گەلی ئەمریکا، ساڵی ١٩٨٦.]] '''ئابڕوچوونی ئێران-کۆنترا''' بریتیبوو لە [[ئابڕوچوونی سیاسی|ئابڕوچوونێکی سیاسی]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کەوا لە ماوەی خولی دووەمی سەرۆکایەتی [[ڕۆناڵد ڕێیگن]]دا ڕوویدا. چەندین کاربەدەستی دیاری کابینەکەی ڕێیگن ھەڵسابوون بە فرۆشتنی چەک و تەقەمەنی بەشێوەیەکی نھێنی بە [[ئێران|ڕژێمی ئیسلامی ئێران]] و [[ڕووحوڵڵا خومەینی|خومەینی]] لەوکاتەی کە ئێران لەژێر سزایەکانیدا فرۆشتنەوەی چەکی لێ قەذەغە کرابوو.<ref>[http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB210/ ''The Iran–Contra Affair 20 Years On'']. The National Security Archive (George Washington University), 2006-11-24</ref> کابینەکەی ڕێیگن دەیانویست ئەو پارەیەی لەو مامەڵەیەدا پەیدای دەکەن بەکاریبھێنن بۆ پڕچەککردنی کۆنتراکانی وڵاتی نیکاراگوا، کەوا دژی حکوومەتی [[سۆشیالیزم|سۆشیالیست]]ی ئەوکاتی [[نیکاراگوا]] دەجەنگان. لە ھەمان کاتدا، فرۆشتنەوەی چەک بە کۆنتراکانیش قەدەغە کرابوو لەلایەن کۆنگرێسی ئەمەریکاوە. دوای ئاشکرابوونی ئەم بازرگانییە. حکوومەتی ئەمریکا بە پاساوی ئەوەی کە ئامانجیان ئازادکردنی حەوت بارمتەی ئەمریکی بووە ئەو کارەیان کردبوو کە بە گوتەی خۆیان لە وڵات لوبنان لەلایەن حزبوڵا دەستبەسەر کرابوون کە ھاوپەیمانی ئێران بوون. شێوازی گواستنەوەی چەکەکانیش بۆ ئێران بریتی بوو لەوەی ئیسرائیل چەکەکان بۆ ئێران بگوازێتەوە، و خوی ئیسرائیلیش سوودمەند بێت لەو چەکانە بە مەرجێک پارە بداتەوە ویلایەتە یەکگرتووەکان. لە بەرامبەردا دەسەڵاتدارانی ئێران بەڵێنی ئازادکردنی ئەو بارمتەنایان دابوو، بەڵام یەکەمین فرۆشتنەوەی چەک کە ساڵی ١٩٨١ ئەنجامدرا، پێش دەستەبەسەرکردنی ئەو بارمتانە ئەنجام درابوو.<ref name="israel-iran">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1991/12/08/world/iran-pipeline-hidden-chapter-special-report-us-said-have-allowed-israel-sell.html|سەردێڕ=U.S. Said to Have Allowed Israel to Sell Arms to Iran|دوایین=Hersh|یەکەم=Seymour M.|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩١|ئیش=The New York Times|edition=National|پەڕە=١٠٠١٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref><ref name="reagan no-bbc">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/213195.stm|سەردێڕ=Reagan's mixed White House legacy|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=BBC}}</ref><ref name="tce">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tower commission report excerpts|ناونیشان=http://www.presidency.ucsb.edu/PS157/assignment%20files%20public/TOWER%20EXCERPTS.htm|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ئیش=The Tower Commission Report|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201214214336/https://www.presidency.ucsb.edu/PS157/assignment%20files%20public/TOWER%20EXCERPTS.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئاراستەی پلانەکەش لەکۆتایی ساڵی ١٩٨٥ گۆڕا، کاتێک کۆلۆنێل ئۆلیڤەر نۆرس بەشێکی داھاتی فرۆشتنەوەکانی چەکەکانی بە ئێران گواستبوویەوە بۆ کۆنتراکان، کەوا گروپێک بوون دژی حکوومەتی نیکاراگوا دەجەنگان. ھەرچەندە سەرۆک ڕێیگن بە ئاشکرا پشتگیری خۆی بۆ کۆنتراکان دووپات کردبوویەوە، ئەوەی ڕوون نەبوو بریتی بوو لەو بەڵگانەی کە دەیسەلماند کە خودی ڕێیگن لەو مامەڵانە تێوەگلابوو یاخود نا. بەڵام بەپێی ھەندێک تێبینی وەزیری بەرگری کاسپەر وایبێرگەر کەوا لە ٧ی کانوونی دووەمی ١٩٨٥ نووسیبووی، ئاماژە بەوەدرابوو کە سەرۆک ڕێیگن ئاگاداری تەواوی ڕێکەوتنکەکە. دوای ئاشکرابوونی ئەم وردەکاریانەش، ڕێیگن لەسەر تەلەڤیزیۆنەکان دەرکەوت و دانی بەوەدانا کە فرۆشتنەوەی چەکەکان ڕوویدابوو، و دانە بەوەشدانا کە ئامانجی فرۆشتنەوەکانیشیان بۆ ئازادکردنی بارمتەکان نەبوو، بەڵکو تەنھا بۆ یارمەتیدانی کۆنتراکانی نیکاراگوا بوو.<ref name="gwu.edu">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Weinberger Diaries Dec 7 handwritten|ناونیشان=http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB210/14-Weinberger%20Diaries%20Dec%207%20handwritten.pdf|وێبگە=National Security Archive|بڵاوکەرەوە=George Washington University}}</ref> ئەم ئابڕوچوونە لە لەلایەن کۆنگرێسەوە لێکۆڵینەوەی لێکرا و لە دەرئەنجامدا ھیچ کام لە لێکۆڵینەوەکان نەیانتوانی بیسەلمێنن کەوا خودی ڕێیگن تێوەگلابوو لە بازرگانییەکان و ڕێگەی پێدابوو، بەڵام یازدە کاربەدەستی کابینەکەی ڕێیگن دوورخرانەوە لە پۆستەکەیان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ئیش=Business Week|ناونیشان=http://www.businessweek.com/1997/25/b353254.htm|سەردێڕ=Pointing a Finger at Reagan|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٠٨|نووسەر=Dwyer, Paula|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080416182515/http://www.businessweek.com/1997/25/b353254.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠٠٨}}</ref> ئەوانەشی سزا درابوو، لەکۆتایی ماوەی سەرۆکایەتی [[جۆرج ئێچ دەبلیوو بوش|جۆرج ئێچ دەبڵیو بوش]]دا لێخۆشبوونیان بۆ دەرکرا، کە ئەوکاتە جێگری سەرۆک بوو لە کابینەکەی ڕێێگندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pardons and Commutations Granted by President George H. &nbsp;W. Bush|ناونیشان=http://www.usdoj.gov/pardon/bushgrants.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=United States Department of Justice}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|سیاسەت|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|شەڕی سارد|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا}} {{پۆلی کۆمنز|Iran–Contra affair}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ئابڕوچوونە سیاسییەکانی ئەمریکا]] s4ffvnfo187kfaj7dmhhf1krldsradc 0 169925 1617401 1485754 2026-08-05T14:53:25Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617401 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ئوستاد''' (لە ''استاد''ی [[زمانی فارسی|فارسی]]یەوە) نازناوێکی ڕێزلێنانە بۆ پیاو کە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] و [[باشووری ئاسیا]] و [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]دا بەکاردێت. لە زۆربەی زمانەکانی [[جیھانی ئیسلامی]]دا بەکاردێت، وەک [[زمانی فارسی|فارسی]]، [[زمانی ئوردوو|ئوردوو]]، [[زمانی ھیندی|ھیندی]]، [[زمانی بەنگلا|بەنگالی]]، دیڤەیی، [[زمانی پەنجابی|پەنجابی]]، [[زمانی پەشتۆ|پەشتۆ]]، [[زمانی تورکی|تورکی]]، ئیندۆنیزی، مالایی، و [[زمانی کوردی|کوردی]].<ref>Published 6 August 2006. Pages 495-512.</ref> == بەکارھێنان == نازناوەکە لە مێژوودا بە زۆری بۆ مامۆستا و ھونەرمەندە لێزانەکان بەکاردەھات. دەتوانرێت بە مانای «ماستەر»یان «[[مایسترۆ]]» ش بێت. جیا لە ڕێزلێنانەکە، وشەکە بە گستی بۆ ماناکەی بەکاردێت بۆ ھەر مامۆستایەک و ماستەرێک یان پسپۆڕێک لە [[زمانی ئوردوو|ئوردوو]] و [[زمانی پەنجابی|پەنجابی]] و [[زمانی ھیندی|ھیندی]]دا. لە [[زمانی فارسی|فارسی]] و وڵاتە عەرەبیزمانەکاندا، بۆ ئاماژەدان بە پڕۆفیسۆری زانکۆش بەکاردێت. نازناوەکە، ھەر چۆنێک بێت، لە [[ئیندۆنیزیا]] و [[مالیزیا]] و [[فلیپین]] و [[سینگاپوور|سینگاپۆر]] تەنھا بۆ زانا ئیسلامییەکان بەکاردێت. وەک ھاومانای ''شێخ'' لە [[جیھانی عەرەب]]دا، و ''مەولانا'' لە ناوچە ھیندییەکاندا. لە [[ماڵدیڤ]]، نازناوەکە بۆ ئەو کەسانە بەکاردێت کە ڕێگەپێدراون بۆ مامەڵەکردن لە یاسادا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا}} [[پۆل:وشە و دستەوشە فارسییەکان]] [[پۆل:وشە و دەستەوشە فارسییەکان]] [[پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان]] 7teh8d4rh7za9e97adihldb21jzhwqc 0 170227 1617428 1273374 2026-08-05T15:06:26Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617428 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ئۆتۆ فریتز مایەرھۆف''' (بە ئینگلیزی :Otto Fritz Meyerhof؛ لەدایک بووی ١٢ی نیسانی ١٨٨٤ – مردووی ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٥١)<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1922/meyerhof/biographical/ Otto Meyerhof Biographical]</ref> پزیشک و کیمیازانی ئەڵمانی بوو کە لە ساڵی ١٩٢٢ دا خەڵاتی نۆبڵی زانستی فیزیا و پزیشکی بەدەستھێنا بەھاوبەشی لەگەڵ [[ئارچیباڵد هێڵ]] بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەندی جێگری نێوان بەکارھێنانی [[ئۆکسجین]] و ترشی ماسولکە.<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1922/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1922]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|زانست|ئەڵمانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فەڕەنسا}} {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Otto Fritz Meyerhof}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥١]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھایدلبێرگ]] [[پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] 47j0ivu8nt5zxmx3nrm4ozqjxgqwbso 0 171542 1617712 1553453 2026-08-05T23:57:52Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617712 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''سکۆت ماریسۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Scott Morriso}}؛ لەدایکبووی ١٣ی ئایاری ١٩٦٨ لە [[سیدنی]] [[ئوسترالیا]]) سەرۆکی [[پارتی لیبراڵی ئوسترالیا]]یە. ئەو لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە ئەندامی پەرلەمانی ئوسترالیا بووە و لە ٢٤ی ئابی ٢٠١٨ دا پاش ئاڵۆزییەکانی ناوخۆی پارتی لیبراڵەکان، لە شوێنی سەرۆک وەزیرانی پێشووی ئەو وڵاتە (کۆلم ترنبوڵ) دەستبەکار بوو. == ژیان == سکۆت مۆریسۆن لە [[سیدنی]] لە دایک بووە و لە زانکۆی نیو ساوس وێلز جوگرافیای ئابووری خوێندوە پێش چوونە ناو سیاسەتەوو، لە ساڵی ١٩٩٨ تا ٢٠٠٠ وەک بەڕێوەبەری نووسینگەی گەشتوگوزار و وەرزشی نیوزیلەندا کاری کردووە لە ساڵی ٢٠٠٤ تا ٢٠٠٦ بەڕێوەبەری گەشت و گوزاری ئوسترالیا بوو. هەروەها وەک بەڕێوەبەری پەیوەندییەکانی دەرەوەی پارتی لیبراڵی نیو ساوس وێڵز بوو لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ ٢٠٠٤. مۆریسۆن بۆ یەکەمجار لەهەڵبژاردنی فیدراڵی ساڵی ٢٠٠٧ دا بۆ ئەنجومەنی نوێنەران هەڵبژێردرا. ساڵی ٢٠١٨ بە سەرۆک وەزیرانی ئوستراڵیا هەڵبژێردرا و حکوومەتی پێک هێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Scott Morrison}} * {{وێبگەی فەرمی|http://www.scottmorrison.com.au}} * {{توویتەر}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} [[پۆل:خەزێنەدارانی ئوسترالیا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئۆسترالیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]] [[پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئۆسترالیا]] [[پۆل:سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:دەستوورخوازانی ئوسترالیا]] [[پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک سکۆتلاندی]] g3xaqqja8ebtd7aewtg5opnugm5gao1 0 171936 1617907 1484122 2026-08-06T10:57:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1617907 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ئابڕوچوونەکەی ڕێکخراوی ھەواڵگری نیشتیمانیی ٢٠١٤''' [[ئابڕوو]]چوونێکی سیاسی و سەربازییە سەبارەت بە ڕۆڵی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی نیشتمانی (تورکیا)|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی نیشتمانی تورکیا]] (میت) لە دابینکردنی چەک بۆ وڵاتی [[سووریا]]ی دراوسێ لە دەمی [[شەڕی ناوخۆیی سووریا]]. ئابڕوچوونەکە ئاشکرا بوو لە ڕۆژی ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤، کاتێک کە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لە سەرچاوەیەکی نەناسراوەوە گەشت بە داواکاری گشتی [[ئادانا]] سەرچاوەکە بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە ژمارەیەک لۆری بەرەو سووریا بەڕێگاوەن و چەکیان ھەڵگرتووە. سەرەڕای ئەوەی جەندرمەی تورکیا لە ١٩ی کانوونی دووەم دا گەڕانوپشکنینیان ئەنجام دا بەڵام گەڕانەکەیان تەگەرەی بۆ دروستکرا لەلایەن پارێزگاری [[ئادانا]] حوسەین ئاڤنی کۆش کە بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئەو لۆریانە سەر بە دەزگای ھەواڵگریی میت بوون. داواکاری گشتی کە فەرمانی گەڕانەکەی دابوو لەگەڵ زۆرێک لەو سەربازانەی جەندرمە کە ئەو بەژداری گەڕانەکە بوون، ھەموویان لە پۆستەکانیان دوورخرانەوە و ھەندێکیش ڕووبەڕووی لێکۆڵینەوەی یاسایی بوون. حکوومەتی تورکیا، کە ئەوکات [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان]] سەرۆکی بوو، سەرەتا بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە کاروانی بارھەڵگرەکان 'نھێنییەکی نیشتیمانییە' بەڵام دواتر بانگەشەی ئەوەی کرد کە بارھەڵگرەکان پێداویستی خۆراک و پزیشکییان بۆ ھاوڵاتییانی تورکمان لە سووریا ھەڵگرتووە، زۆرێک لە ڕەخنەگرانی حکوومەت تۆمەتی ئەوەیان ئاڕاستەی حکوومەت کرد کە لە ڕاستیدا بارھەڵگرەکان چەکیان بۆ گروپە یاخییەکانی [[شەڕی ناوخۆیی سووریا]] دابین کردووە. لە ڕۆژی ٢٩ی ئایاری ٢٠١٥ ڕۆژنامەی جمھورییەت گرتەی گەڕانەکەی بڵاوکردەوە و پشتڕاستی کردەوە کە لە ڕاستیدا ئەو بارھەڵگرانە چەکیان ھەڵگرتووە. دواتر حکوومەت ڕووبەڕووی داوای دەست لەکارکێشانەوە بوویەوە، ئەمە لەکاتێکدا لێکۆڵینەوە دژ بە ڕۆژنامەکە دەستی پێکرد بۆ بڵاوکردنەوەی دیمەنەکە.<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sozcu.com.tr/2015/gundem/cumhuriyete-tir-sorusturmasi-844985/|سەردێڕ=Cumhuriyet'e TIR soruşturması|بڵاوکەرەوە=[[Sözcü]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref><ref name="auto1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sozcu.com.tr/2015/gundem/hukumet-istifa-etmeli-845164/|سەردێڕ=Hükümet istifa etmeli|بڵاوکەرەوە=[[Sözcü]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> دواتر سکاڵای یاسایی دژی ئەردۆغان تۆمارکرا لەلایەن حوسەین ئایگونی ئەندام پەرلەمانی پارتی گەلی کۆماری (جەھەپە)، کە تێیدا ئەردۆغانی تۆمەتبار کرد بە ناپاکی نەتەوەیی بەھۆی ناردنی چەک بۆ دووژمنانی تورکیا.<ref name="auto2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sozcu.com.tr/2015/gundem/erdogana-vatana-ihanettten-suc-duyurusu-845274/|سەردێڕ=Erdoğan'a vatana ihanettten suç duyurusu|بڵاوکەرەوە=[[Sözcü]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> دواتر حکوومەت گرتە ڤیدیۆیییەکەی لە تورکیادا قەدەغە کرد کە تێیدا دەرکەوت لۆرییەکان ١٬٠٠٠ ھاوەن و<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.todayszaman.com/anasayfa_cumhuriyet-publishes-more-photos-from-scene-of-intercepted-trucks_383175.html |سەردێڕ=Archived copy |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151211144349/http://www.todayszaman.com/anasayfa_cumhuriyet-publishes-more-photos-from-scene-of-intercepted-trucks_383175.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ١٬٠٠٠ [[گوللە]] تۆپ ٥٠٬٠٠٠ [[ڕێژنگ|تفەنگ]] و ٣٠٬٠٠٠ گوللەی تفەنگیان تێدابوو و باوەڕ وابوو بۆ [[ئەلقاعیدە]] یان [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] دەگوازرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://onedio.com/haber/cumhuriyet-e-teror-sorusturmasi-516916|سەردێڕ=Cumhuriyet'in MİT TIR'ları Manşetine Soruşturma ve Görüntülere Engelleme|بڵاوکەرەوە=Onedio|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150530005244/http://onedio.com/haber/cumhuriyet-e-teror-sorusturmasi-516916#|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{better source|date=September 2015}} ڕۆژی ٦ی ئایاری ٢٠١٦، جان دونداری نووسەری ڕۆژنامەی جمھورییەت بەھۆی «دزەپێکردنی زانیاری نھێنی دەوڵەت» ماوەی پێنج ساڵ و ١٠ مانگ سزای زیندانیکردنی بەسەردا درا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Can Dündar ve Erdem Gül'e hapis cezası|ناونیشان=http://www.milliyet.com.tr/can-dundar-karari-aciklandi-gundem-2240711/|بڵاوکەرەوە=Milliyet|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> بەڵام، بۆ ئەوەی خۆی لە زیندانیکردن بەدوور بگرێت، دواتر توانی ھەڵبێت بۆ [[ئەڵمانیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Can Dündar hakkında yakalama kararı çıkarıldı |ناونیشان=https://www.milliyet.com.tr/gundem/can-dundar-hakkinda-yakalama-karari-cikarildi-2336846 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Milliyet |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩دا، ٢٢ کەس لەو ٥٤ گومانلێکراوەی کە بەژداری گەڕانی لۆرییەکان بوون سزای زیندانیان بۆ دەرکرا کە سزاکان لە ٢ بۆ ٢٠ ساڵەوە بوون و تاوانی ئەوەیان بەسەردا درا کە بە ڕێنمایی ڕێکخراوی تیرۆریستی بزووتنەوەی گوڵەن کاریان کردووە، جگە لەمە تاوانبار کران بە بردن و ئاشکراکردنی بەڵگەنامە نھێنییەکانی دەوڵەت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Sırıklı |یەکەم١=Aylin |سەردێڕ=MİT tırları davasında karar |ناونیشان=https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/mit-tirlari-davasinda-karar/1518324# |ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Anadolu Ajansı |ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|شەڕ|سیاسەت|سووریا}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:تورکیا]] [[پۆل:سووریا]] ryhbhpo98h7bs9etryt49e0tecrqnri 0 173775 1617411 1397707 2026-08-05T14:58:01Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617411 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ئومێد خۆشناو | native_name = | image = Omed Khoshnaw.jpg | caption = ئومێد خۆشناو | image_size = 250px | office = پارێزگاری [[ھەولێر]] | primeminister = [[مەسروور بارزانی]] | president = [[نێچیرڤان بارزانی]] | term_start = ٨ی شوباتی ٢٠٢١ | term_end = ئێستا | predecessor = [[فرسەت سۆفی]] | successor = | office1 = ئەندامی [[پەرلەمانی کوردستان]] | term_start1 = | term_end1 = | birth_name = ئومێد عەبدولڕەحمان حەسەن | birth_date = {{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٧٧|٦|١}} | birth_place = [[ھەولێر]] | death_date = | death_place = | party = [[پەڕگە:Flag of the KDP.svg|20px]] [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | spouse = | children = | alma_mater = [[زانکۆی سەلاحەدین]] | signature = }} '''ئومێد عەبدولڕەحمان حەسەن''' ناسراو بە '''ئومێد خۆشناو''' (لەدایکبووی ١ی حوزەیرانی ١٩٧٧ لە [[ھەولێر]])<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئومێد عبدالرحمن حسن|ناونیشان=https://www.parliament.krd/mps/mps-term-5/ئومێد-عبدالرحمن-حسن/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=پەرلەمانی کوردستان|زمان=ku}}</ref> سیاسەتوانێکی باشووری کوردستانە. لەوەتەی ٨ی شوباتی ٢٠٢١ بووەتە ٤٢ەمین پارێزگاری ھەولێر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئومێد خۆشناو بە پارێزگاری نوێی ھەولێر ھەڵبژێردرا|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/200865-ئومێد-خۆشناو-بە-پارێزگاری-نوێی-هەولێر-هەڵبژێردرا|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=www.kurdistan24.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئومێد خۆشناو 42ـەمین پارێزگاری ھەولێر|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/080220212|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> بەر لەوەش ئەندام بووە لە چوارەم و پێنجەمین خولی [[پەرلەمانی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=ئومێد خۆشناو لەکاتی جێهێشتنی پەرلەماندا: به‌پاکی و راستگۆیی کۆتایی به‌و ئه‌رکه‌م هات|ناونیشان=https://nrttv.com/News.aspx?id=40201&MapID=1&fbclid=IwAR0mR4Fu15RRp4ZDI8aPY-UkmAQ4qyIiIyRfE7K1cQAMfpkWKoSK54FQYkM|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=nrttv.com}}</ref> ئومێد لە پەرلەمانی کوردستان، سەرۆکی فراکسیۆنی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئومێد خۆشناو: لەمڕۆوە ڕێکارەکانی بوون بە پارێزگاری ھەولێر دەست پێدەکەم|ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/666690|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=[[باسنیوز]]}}</ref> پێش ئەوەی ببێتە ئەندام پەرلەمانی کوردستان، ئومێد سکرتێری [[یەکێتیی لاوانی دیموکراتی کوردستان]] بووە، کە کۆمەڵە یان یەکێتییەکی سەر بە پارتی دیموکراتی کوردستانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گوڵان میدیا - ئومێد خۆشناو سکرتێری یەکێتیی لاوانی دیموکراتی کوردستان بۆ گوڵان:ئەگەر ئەرکی لاوانی نەوەی کۆن بەدیھێنانی ئازادی بووبێت ئەوا ئەرکی لاوانی ئەمڕۆ پاراستنی ئەو ئازادییەیە|ناونیشان=http://gulan-media.com/sorani/print.php?id=216&section=11|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=gulan-media.com}}{{بەستەری مردوو|url=http://gulan-media.com/sorani/print.php?id=216&section=11 |date=ئازاری ٢٠٢٢ }}</ref> ئومێد خۆشناو ھەڵگری بڕوانامەکانی دبلۆم و بەکالۆریۆسە لە ڕاگەیاندن ھەروەھا ماستەر لە [[یاسای گشتی]].<ref name=":0"/> ناوبراو ماوەیەکیش خەریکی کاری ڕۆژنامەوانیی و ڕاگەیاندن بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:سیاسییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان]] [[پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان]] [[پۆل:پارێزگارەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی سەلاحەدین]] gxdivwlwqslk9g8v4xxyvgo493qk2uv 0 174789 1617886 1345982 2026-08-06T10:54:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1617886 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئابادان | ناوی_فەرمی = آبادان | ناوی_خۆماڵی = آبودان | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = ئاوادان | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = Rengoonie's Mosque 1.jpg | photo2a = 2-برج آب 2 منطقه بریم.jpg | photo2b = Chaurchhhhh.jpg | photo3a = دانشکده نفت آبادان.jpg | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage = چەند دیمەنێکی شاری ئابادان}} | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ئابادان|ئابادان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[شارەوانی]] ئابادان | ناوی_سەرۆک = مەحموودڕەزا شیرازی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://abadan.ir/default.aspx?PortalName=FaraPoratl&cid=7&pageid=1&site=Primery |سەردێڕ=Archived copy |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200222164053/http://abadan.ir/default.aspx?PortalName=FaraPoratl&cid=7&pageid=1&site=Primery |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.abadan.ir/fa/page/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86 |سەردێڕ=لەبارەی شارەوانی ئابادان |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210121173341/https://www.abadan.ir/fa/page/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٢٧٥ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٣١٬٤٧٦<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amar.org.ir/english|سەردێڕ=Statistical Center of Iran > Home|وێبگە=amar.org.ir}}</ref> | دانیشتووان_لە = ٢٠١٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = ١٦٧ | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]، [[زمانی فارسی|فارسی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = +٣:٣٠ | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = +٤:٣٠ | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٦١ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = [http://abadan.ir/ abadan.ir] | پەراوێزەکان = }} '''ئابادان''' ({{بە فارسی|آبادان}}) ناوەندی [[شارستانی ئابادان]] و شارێک لە [[پارێزگای خووزستان]]ی [[ئێران]]ە، کە لە باشووری ڕۆژاوای ئەم وڵاتە، ٥٣ کیلۆمەتری [[کەنداوی فارس]]،<ref name="eb">{{harvnb|Hoiberg|2010|p=6}}</ref> ١٤٠ کیلۆمەتری [[ئەھواز]] و لە نزیکی سنووری [[عێراق]] و [[کووەیت]] ھەڵکەوتووە. ئەم شارە [[فڕۆکەخانە]] و بەندەری ھەیە و لەبەر ھەبوونی سافیخانەی نەوت، پێترۆکیمی و ھاوسنووری لەگەڵ عێراق، لەکاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەمەوە]] یەکێک لە گرنگترین شارەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و ئێران بووە. یەکێک لە گەورەترین سافیخانەکانی جیھان بە ناوی سافیخانەی نەوتی ئابادان، لەم شارە ھەڵکەوتووە. [[نەوت]]ی زۆربەی ناوچەکانی خووزستان بە لوولە بەم شارە دەگات و لەدوای پاڵاوتن بە ھەموو جیھان دەگوازرێتەوە. نزیکترین شار بە ئابادان، [[خوڕەمشار]]ە کە لە دووری ١٥ کیلۆمەتری ئەم شارە ھەڵکەوتووە. == دانیشتووان == {| class="wikitable" |+ ژمارەی دانیشتووان ! ساڵ!! خەڵک |- | ١٩١٠|| ٤٠٠ |- | ١٩٤٩|| ١٧٣٬٠٠٠{{sfn|Hein|Sedighi|2016}} |- | ١٩٥٦|| ٢٢٠٬٠٠٠ |- | ١٩٨٠ || ٣٠٠٬٠٠٠ |- | ١٩٨٦ || ٦ |- | ١٩٩١ || ٨٤٬٧٧٤<ref name=col>{{harvnb|Lagassé|2000|p=2}}</ref> |- | ٢٠٠١ || ٢٠٦٬٠٧٣ |- | ٢٠٠٦ || ٢١٧٬٩٨٨{{sfn|Vadahti|2006}} |} ئابادان لەکاتی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا (١٩٨٠–١٩٨٨) تەقریبەن خاڵی لە دانیشتوو بوو. لە سەرژمێری ساڵی ١٩٨٦، تەنیا ٦ کەس لەم شارە دەژیان. لە ساڵی ١٩٩١، ژمارەی ئەو کەسانەی بە ئابادان گەڕانەوە ٨٤٬٧٧٤ کەس بوون.<ref name=col/> لە سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٢١٧٬٩٨٨ کەس لە ٤٨٬٠٦١ خێزاندا بوو.{{sfn|Vadahti|2006}} زۆربەی دانیشتووانی ئەم شارە لە [[فارسەکان|فارس]] و [[عەرەب]]ەکان پێکدێت، ھەروەھا ژمارەیەکی بچووکیش لە [[لوڕ]]ەکان، [[ئازەرییەکان]] و [[کورد]]ەکانیش لەم شارە دەژین.<ref>{{harvnb|Elwell-Sutton|de Planhol|1982|pp=55–56}}</ref> == شارە خووشکەکان == * {{ھێمای ئاڵا|چین}} [[کارامای]]، [[چین]] * {{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[ورووگڕ]]، [[ئێران]] == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای خووزستان]] * [[شارستانی ئابادان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Abadan}} * [https://web.archive.org/web/20170419212825/http://abadanastro.ir/ وێبگەی ئەنجومەنی ئەستێرەناسی ئابادان] * [http://www.abadan.ir/ وێبگەی شارەوانی ئابادان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202130119/https://abadan.ir/ |date= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ }} * [http://www.sedayeabadan.ir/ وێبگەی دەنگی ئابادان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305233253/http://www.sedayeabadan.ir/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠٢١ }} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ئابادان| ]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای خووزستان]] r3y0xyg5ve19h6ozel53q6ax7ac588a 0 175291 1617373 1608521 2026-08-05T12:17:05Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617373 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦''' یان '''مۆندیالی ٢٠٢٦''' ([[زمانی ئینگلیزی|بە ئینگلیزی]]''':FIFA World Cup 2026''') بیست و سێیەمین پاڵەوانییەتیە لە [[جامی جیھانیی فیفا]] بە میوانداری ھاوبەشی ھەرسێ وڵاتی [[کەنەدا]]، [[مەکسیک]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] کە لە ١١ی حوزەیران تا ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ بەڕێوەدەچێت.<ref name="Schedule">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> شازدە شار میوانداری یارییەکانی پاڵەوانیییەکە دەکات یازدە شار لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]، سێ لە [[مەکسیک]] و دوو لە [[کەنەدا]]. ئەمەش یەکەمجارە سێ وڵات میوانداری پاڵەوانێتییەکە بکەن، ھەروەھا یەکەم پاڵەوانێتییە کە ٤٨ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی لەخۆبگرێت. بە میوانداریکردنی ڕابردووی پاڵەوانێتییەکانی ساڵانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]] و [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|١٩٨٦]]، مەکسیک دەبێتە یەکەم وڵات کە سێ جار میوانداری یان ھاوبەشی میوانداریی جامی جیھانیی بکات. پێشتر ویلایەتە یەکگرتووەکان لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|ساڵی ١٩٩٤]] میوانداری کردبوو. لەبەرامبەردا ئەمە یەکەمجار دەبێت کە [[کەنەدا]] میوانداری یان ھاوبەشی میوانداری پاڵەوانێتییەکە لەسەر ئاستی پیاوان بکات. ئەم چالاکییە دەگەڕێتەوە بۆ خشتەی ھاوینەی نەریتی [[نیوەگۆی باکوور]] دوای ئەوەی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[قەتەر]] لە مانگەکانی تشرینی دووەم و کانوونی دووەم بەڕێوەچوو. لەناو ئەم میواندارانەدا تەنیا کەنەدایە کە تا ئێستا ھیچ کات میوانداری جامی جیھانیی نەکردووە، بەڵام مەکسیک تا ئێستا دوو جار و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاش یەک جار میوانداری جامی جیھانی فیفایان کردووە. لەدوای [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]] کە میوانداری ھاوبەش لە نێوان [[کۆریای باشوور]] و [[ژاپۆن]] بەڕێوەچوو، ئەمە دووەمین جامی جیھانیی فیفا دەبێت کە لە نێوان سێ وڵات بەڕێوەدەچێت و یەکەم جامی جیھانییە کە زیاتر لە دوو وڵات میوانداری دەکەن تێیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament|بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|BBC]] Sport|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|یەکەم=Jeff|دوایین=Carlise|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=ESPN|سەردێڕ=U.S. , neighbors launch 2026 World Cup bid|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> وەک وڵاتانی میواندار، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەنەدا|کەنەدا]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|مەکسیک]]، و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] ھەموویان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ سەرکەوتنیان بەدەستھێنا. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەیپڤەرد|کەیپڤەرد]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کوراساو|کوراساو]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوردن|ئوردن]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆزبەکستان|ئۆزبەکستان]] یەکەم یاریی خۆیان لە جامی جیھانی فیفا ئەنجام دەدەن. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ئەرجەنتین]] [[یاریی کۆتایی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|پاڵەوانی بەرگرییە]] و سێیەم نازناوی مۆندیالی لە ساڵی ٢٠٢٢ بەدەستھێناوە. == شێواز و فراوانکردن == بیرۆکەی گشتی فراوانکردنی پاڵەوانێتییەکە ھەر لە ساڵی ٢٠١٣ لەلایەن [[میشێل پلاتینی]] سەرۆکی ئەوکاتەی [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یەکێتی ئەورووپا]] و و ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٦ لەلایەن [[جیانی ئینڤانتینۆ|جیانی ئینفانتینۆ]] سەرۆکی فیفا پێشنیارکرابوو. نەیارانی پێشنیازەکە ئاماژەیان بەوەدا کە ژمارەی یارییەکان لە ئێستاوە لە ئاستێکی قبوڵنەکراودا بووە، کە فراوانکردنەکە کوالیتی یارییەکان کەمدەکاتەوە، و بڕیارەکە بەھۆی نیگەرانییە سیاسییەکانەوە بووە نەک وەرزشی، ئینفانتینۆیان تۆمەتبارکرد بە بەکارھێنانی بەڵێنی ھێنانی وڵاتی زیاتر بۆ مۆندیال بۆ بردنەوەی ھەڵبژاردنەکانی. لەم چاپەوە دەستی پێکرد، جامی جیھانی فیفا فراوانتر بوو بۆ ٤٨ تیپ، کە بە بەراورد بە حەوت پاڵەوانێتی پێشوو ١٦ تیپ زیادی کردووە. تیپەکان بەسەر دوازدە کۆمەڵەدا دابەش دەکرێن کە چوار تیپی تێدایە و دوو تیپی سەرەکی ھەر کۆمەڵەیەک و ھەشت باشترین تیپی سێیەمیش دەچنە قۆناغێکی نوێی ٣٢، وەک لەلایەن ئەنجومەنی فیفا لە ١٤ی ئازاری ٢٠٢٣ پەسەندکرا<ref name="IMC">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|سەردێڕ=FIFA Council approves international match calendars |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> بڕیارە ئەمە یەکەم فراوانکردن و گۆڕینی فۆرمات بێت لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|ساڵی ١٩٩٨]] ەوە. کۆی گشتی یارییەکان لە ٦٤ یارییەوە بۆ ١٠٤ یاری زیاد دەکات، ھەروەھا ژمارەی ئەو یارییانەی کە ئەنجامیان دەدەن لەلایەن ئەو تیپانەی کە دەگەنە چوار یاری کۆتایی لە حەوت یارییەوە بۆ ھەشت یاریی زیاد دەکات. پاڵەوانێتییەکە ٣٩ ڕۆژ دەخایەنێت، ئەمەش بە بەراورد بە ٣٢ ڕۆژی پاڵەوانێتییەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]] زیادی کردووە. ھەر تیپێک ھێشتا سێ یاری کۆمەڵە ئەنجام دەدات. ڕۆژی کۆتایی یاریی لەسەر ئاستی یانەکان بۆ ئەو یاریزانانەی ناویان لە پێکھاتەکانی کۆتاییدا ھاتووە ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦یە؛ یانەکان دەبێت تا ٢٥ی ئایار یاریزانەکانیان ئازاد بکەن، جگە لەوەی تا ٣٠ی ئایار یاریزانانی بەشداربوو لە یاری کۆتایی پێشبڕکێی یانە کیشوەرییەکان دەدرێت. ٥٦ ڕۆژی ماوەی پشوودان و ئازادکردن و پاڵەوانێتییەکە وەک یەک دەمێنێتەوە لەگەڵ پاڵەوانێتییەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]] و ٢٠١٤ و 2018.<ref name="IMC" /> === شێوازەکانی پێشووی فراوانکردن === فراوانکردنەکە بۆ ٤٨ تیپ پێشتر لە ١٠ی ژانویەی ٢٠١٧ پەسەندکرابوو، کاتێک بڕیاردرا کە پاڵەوانێتییەکە ١٦ گرووپی ٣ تیپ لەخۆبگرێت، و بە گشتی ٨٠ یاری، لەگەڵ دوو تیپی سەرەکی ھەر کۆمەڵەیەک بەرەو قۆناغێکی ٣٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Conn |یەکەم=David |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026|سەردێڕ=Fifa’s Infantino claims 48-team World Cup will boost football worldwide |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=The Guardian}}</ref> بەپێی ئەم شێوازەی کە دواتر جێگەیان گرتەوە، زۆرترین ژمارەی یارییەکانی ھەر تیپێک بە حەوت یاری دەمایەوە، بەڵام ھەر تیپێک یەک یاری گرووپی کەمتر لە پێشوو ئەنجام دەدا. پاڵەوانێتییەکە ھێشتا لە ماوەی ٣٢ ڕۆژدا تەواو دەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/38577001|سەردێڕ=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> شێوازەکە کە دواتر جێگرەوەی بۆ کرا لەسەر سێ پێشنیاری دیکە ھەڵبژێردرا، کە لە نێوان ٤٠ بۆ ٤٨ تیپ و لە ٧٦ بۆ ٨٨ یاری و لە یەک بۆ چوار کەمترین یاری بۆ ھەر تیپێک بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup™formatproposals_neutral.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> ڕەخنەگرانی ئەو شێوازەی کە دواتر جێگرەوەی بۆ کرا، ئاماژەیان بەوە کرد کە بەکارھێنانی گرووپی سێ تیمی لەگەڵ دوو تیم کە پێشکەوتنیان بەدەستھێناوە، مەترسی ھاوکاری نێوان تیمەکان بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات. ئەمە وای لە فیفا کرد پێشنیاری ئەوە بکات کە ڕەنگە لێدانی سزا بۆ ڕێگریکردن لە یەکسانبوون لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا بەکار بھێنرێت؛ ھەرچەندە تەنانەت ئەو کاتەش ھەندێک مەترسیی ھاوکاری دەمێنێتەوە و ئەگەری ئەوە دروست دەبێت کە تیپەکان بە ئەنقەست لێدانەکان بدۆڕێنن بۆ ئەوەی ڕکابەرێکیان لەناو ببەن. بۆ چارەسەرکردنی ئەم نیگەرانیانە، فیفا بەردەوام بوو لە بیرکردنەوە لە فۆرماتی بەدیل – پرۆسەیەک کە بە ڕاگەیاندنی ساڵی ٢٠٢٣ کۆتایی ھات کە فۆرماتەکە ١٢ گرووپ دەبێت لە ٤ تیپ. === یاسای نوێ === لە جامی جیھانیی ٢٠٢٦دا چەندین گۆڕانکاری [[یاساکانی یاری (کۆمەڵەی تۆپی پێ)|لە یاساکاندا]] دەکرێت. بەپێی ئەنجومەنی یەکێتیی تۆپی پێی نێودەوڵەتی، ئەمانە بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ کەمکردنەوەی کات بەفیڕۆدان لە کاتی بەڕێوەچوونی یارییەکان پەسەندکران:<ref name="newrules">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> * گۆڕینی ١٠ چرکە: ئەو یاریزانانەی دەگۆڕدرێن ١٠ چرکەیان ھەیە بۆ دەرچوون لە یاریگا، بە پێچەوانەوە دەبێت یاریزانە یەدەگەکە بۆ ماوەی یەک خولەک چاوەڕێ بکات پێش ئەوەی بچێتە ناو یارییەکەوە. * دووبارە دەستپێکردنەوەی ٥ چرکە: لەکاتی ھەڵدانی تەنیشت یان لێدانی گۆڵپارێز ئەگەر لە ماوەی ٥ چرکە لێدانەکە جێبەجێ نەکرێت و کات بەفیرۆبدات، ناوبژیوان دەتوانێت تۆپەکە بدات تیمی بەرامبەر یان بیکاتە لێدانی گۆشە (کۆڕنێڵ). * چارەسەری پزیشکی: ھەر یاریزانێک لە ناو یاریگا چاودێری پزیشکی وەربگرێت، پێویستە یاریگا بەجێبھێڵێت و بۆ ماوەی ١ خولەک چاوەڕێ بکات پێش ئەوەی بگەڕێتەوە بۆ یاریکردن. * [[ڤیدیۆی یارمەتیدەری ناوبژیوان|یاریدەدەری ناوبژیوانی ڤیدیۆیی]] فراوانکراو (VAR): ئێستا VAR دەتوانێت پێداچوونەوە بە ھەڵە ڕوونەکان بکات و ھەڵبوەشێنێتەوە لەسەر کارتی زەردی دووەم، لێدانی گۆشەی ھەڵە پێبەخشراو و ھەندێک فەولی ھێرشبەری. * کارتی سووری دەم داپۆشین: ھەر یاریزانێک لەکاتی ڕووبەڕووبوونەوەی بەرامبەرەکەیدا دەمی بە دەست، قۆڵ، یان کراسەکەی داپۆشێت، کارتی سووری پێدەدرێت. * یاریزانێک لە ناڕەزایەتییەکدا یاریگا بەجێدەھێڵێت: ئەو یاریزانانە یان بەرپرسانەی کە لە ناڕەزایەتیدا یاریگا بەجێدەھێڵن، بڕیارە کارتی سووریان پێبدرێت. ھەروەھا یەکسانبوون بۆ کەی تیپەکان قۆناغی کۆمەڵەکان بە یەکسانی لە خاڵەکاندا تەواو دەکەن گۆڕانکاری بەسەردا ھات. ئێستا یەکەم یەکسانبوون ژمارەی ئەو خاڵانەیە کە لە یارییە ڕووبەڕووەکانی نێوان تیپە یەکسانەکاندا بەدەست دەھێنرێت نەک جیاوازی گۆڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/groups-how-teams-qualify-tie-breakers|سەردێڕ=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/groups-how-teams-qualify-tie-breakers |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=FIFA}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mendola |یەکەم=Nicholas |دوایین٢=Acosta |یەکەم٢=Amelia |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nbcsports.com/soccer/news/what-are-the-new-group-stage-tiebreaker-rules-at-the-2026-world-cup|سەردێڕ=What are the new group stage tiebreaker rules for the 2026 World Cup? |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=NBC Sports |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Allen |یەکەم=William |ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://en.as.com/soccer/what-tiebreakers-are-used-in-the-qatar-world-cup-2022-group-stage-n/|سەردێڕ=What tiebreakers are used in the Qatar World Cup 2022 group stage? |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=AS USA |زمان=en-us}}</ref> === پشوو وەرگرتن === یەکێک لە گۆرانکارییەکانی ئەمخولەی جامەک زیادکردنی پشوو بوو لە نێو گێمەکاندا. ھەرچەند لە جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ لە بەرازیل خرایە ڕوو. بۆ جامی جیھانیی ٢٠٢٦، فیفا پشووی ناچاری بۆ ماوەی ٣ خولەک لە ھەر گێمێکدا بۆ سەرجەم یارییەکان خستەڕوو. لەم وەستانانەدا ڕێگە بە پەخشکەرانی یارییەکان دەدرێت ڕیکلامی بازرگانی ئەنجام بدەن. == ھەڵبژاردنی میواندار == ئەنجومەنی فیفا لە نێوان ساڵانی ٢٠١٣ و ٢٠١٧دا سەبارەت بە سنووردارکردن لەناو میوانداریدا لەسەر بنەمای کۆنفیدڕاڵییە کیشوەرییەکان چەندین کۆبوونەوە و پێشنیاری خستەڕوو. لە سەرەتادا بڕیار بوو کە پێشنیارەکان بۆ میوانداریکردن لە وڵاتانی سەر بە کۆنفیدڕاڵیەکان کە میوانداری دوو پاڵەوانێتی پێشوویان کردووە ڕێگەی پێنەدرێت. دواتر بە شێوەیەکی کاتی گۆڕدرا بۆ ئەوەی تەنھا ئەو وڵاتانەی سەر بە کۆنفیدڕاڵییەکان قەدەغە بکات کە میوانداری جامی جیھانیی پێشوویان کردبوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-takes-key-decisions-on-fifa-world-cup-tm-editions-in-2030-and-2034|سەردێڕ=FIFA Council takes key decisions on FIFA World Cup™ editions in 2030 and 2034|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260518205428/https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-takes-key-decisions-on-fifa-world-cup-tm-editions-in-2030-and-2034|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=FIFA|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە مانگی ئازاری ٢٠١٧، [[جیانی ئینڤانتینۆ]] سەرۆکی فیفا پشتڕاستی کردەوە کە «ئەورووپا ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یوفا]]) و ئاسیا ([[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئاسیا|ئەی ئێف سی]]) لە پێشبڕکێکە دوورخراونەتەوە دوای ھەڵبژاردنی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|ڕووسیا]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|قەتەر]] لە ساڵانی ٢٠١٨ و ٢٠٢٢ بە ڕێککەوت». بۆیە دەتوانرێت مۆندیالی ٢٠٢٦ لەلایەن یەکێک لە چوار کۆنفیدڕاڵییەکەی دیکەوە میوانداری بکرێت: [[کۆنکاکاف]] (ئەمریکای باکوور؛ دواجار لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|ساڵی ١٩٩٤]] میوانداری کرا)، [[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئەفریقا]] (ئەفریقا؛ دواجار لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|ساڵی ٢٠١٠]] میوانداری کرا)، [[کۆنمیبۆڵ]] (ئەمریکای باشوور؛ دواجار لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|ساڵی ٢٠١٤]] میوانداری کرا)، یان [[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا]] (پێشتر میوانداری ھیچ خوڵێکی نەکردووە)، یان ئەگەری ھەیە لەلایەن AFC یان UEFA لە حاڵەتێکدا ھیچ پێشنیارێک لەلایەن ئەوانی ترەوە مەرجەکانی تێدا نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353|سەردێڕ=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=FIFA}}</ref>ھاوبەشی میوانداریکردنی جامی جیھانیی فیفای کە لەلایەن فیفا دوای [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|جامی جیھانیی ٢٠٠٢]] قەدەغەکرابوو- بۆ جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦ پەسەندکرا. ھەروەھا بۆ ساڵی ٢٠٢٦، سکرتاریەتی گشتی فیفا، دوای ڕاوێژکردن لەگەڵ لیژنەی پێشبڕکێکان، دەسەڵاتی ئەوەی ھەبوو کە ئەو پێشکەشکارانە دەربکات کە کەمترین مەرجە تەکنیکییەکانیان تێدا نەبووە بۆ میوانداریکردنی پێشبڕکێکە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Carlise |یەکەم=Jeff |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٧|وێبگە=ESPN}}</ref> مەکسیک و ویلایەتەیەکگرتووەکانی ئەمریکا ھەریەکەیان بە ئاشکرا بیریان لە داواکاری بۆ پاڵەوانێتییەکە کردبووەوە<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|سەردێڕ=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |ناونیشان=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Sports Illustrated |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref>بەڵام پێشنیاری ھاوبەشی ئەمریکا لە ١٠ ی نیسانی ٢٠١٧ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> === دەنگدان === دەنگدان بۆ دیارکردنی خانەخوێ لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨ لە میانی ٦٨ەمین کۆنگرەی فیفا لە [[مۆسکۆ]] ئەنجامدرا و ھەر ٢٠٣ ئەندامی شایستەی فیفا مافی دەنگدانیان بۆ کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Graham |یەکەم=Bryan Armen |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live|سەردێڕ=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=The Guardian}}</ref> پێشنیاری میوانداری کردنی خولەکە بە ھاوبەشی بە ١٣٤ دەنگی بەڵێ سەرکەوتنی بەدەستھێنا، لەکاتێکدا پێشنیاری مەغریب ٦٥ دەنگی بەڵێی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref><ref name=":32">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Carlise |یەکەم=Jeff |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٧|وێبگە=ESPN}}</ref> ئێران دەنگی بە ھیچ کام لە دوو پێشنیارەکە نەدا، لەکاتێکدا کوبا، سلۆڤینیا و ئیسپانیا بەشداری دەنگدانیان نەکرد. غانا بەھۆی فەزیحەی گەندەڵی لەلایەن فیفاوە ڕاگیرا و بەو ھۆیەوە مافی دەنگدانی نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37420438/fifa-postpones-2026-world-cup-bidding |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.espn.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Ghana FA dissolved, risks FIFA ban ahead of 2026 WCup vote |ناونیشان=https://apnews.com/ghana-fa-dissolved-risks-fifa-ban-ahead-of-2026-wcup-vote-ae818741e1db44aca091999d1c28421c |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=AP News |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Relive the 68th FIFA Congress |ناونیشان=https://inside.fifa.com/organisation/congress/news/watch-the-68th-fifa-congress-live-on-fifa-com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260608222136/https://inside.fifa.com/organisation/congress/news/watch-the-68th-fifa-congress-live-on-fifa-com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=inside.fifa.com |زمان=en |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {| class="wikitable" |+ئەنجامی دەنگدان ! rowspan="2" |نەتەوە !دەنگەکان |- !خولی یەکەم |- | align="left" |'''کەنەدا، مەکسیک، ولایەتەیەکگرتووەکان''' |'''١٣٤''' |- | align="left" |مەغریب |٦٥ |- | align="left" |بێلایەن |١ |- | align="left" |بێبەشبوون |٣ |- ! align="left" |کۆی گشتی !٢٠٠ |- ! align="left" |دەنگی پێویست بۆ زۆرینە !١٠١ |} == شوێنەکان == لە کاتی پرۆسەی پێشکەشکردنی دواکارییەکان ،٤٢ یاریگا دەستنیشان کران کرد بۆ ئەوەی بەشێک بن لە پێشنیارەکە (سێ شوێن لە سێ شار لە مەکسیک؛ شەش شوێن لە شەش شار لە کەنەدا؛ ٣٥ شوێن لە ٣٢ شاری ئەمریکا).<ref name="bids">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts|سەردێڕ=Page Not Found {{!}} U.S. Soccer Official Website {{!}} USWNT & USMNT |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> لە قۆناغی یەکەم نۆ شوێن و نۆ شار دورخرانەوە. لە قۆناغی دووەمدا نۆ یاریگای دیکەی لە شەش شاردا دورخرانەوە، لەکاتێکدا سێ یاریگا لە سێ شار (سۆڵدەر فیڵد لە [[شیکاگۆ]]، یاریگای بانکی ئەمریکی لە [[مینیاپۆڵیس]]، و [[یاریگای بی سی پلەیس|بی سی پلەیس]] لە [[ڤانکۆڤەر]]) لە لیستەکە دورخرانەوە بەھۆی ئامادەنەبوونی فیفا بۆ دانوستان لەسەر وردەکارییە داراییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> دوای ئەوەی مۆنتریال لە تەممووزی ٢٠٢١ کشایەوە بەھۆی نەبوونی بوودجە و پشتگیری پارێزگاکان بۆ نۆژەنکردنەوەی یاریگای ئۆڵۆمپی<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> [[ڤانکۆڤەر]] وەک شارێکی پاڵێوراو لە نیسانی ٢٠٢٢ پەیوەندی بە لیستەکەوە کردەوە،<ref name="vancouver_candidatecity">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> بەمەش کۆی گشتی ژمارەکە گەیشتە ٢٤ یاریگا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=CBC}}</ref> ; کلیل : ئاماژەیە بۆ یاریگایەک کە بۆ پاڵەوانێتییەکانی پێشووی جامى جیھانىى پیاوان بەکارهاتووە. : ئاماژەیە بۆ یاریگایەک کە سەقفێکی جێگیر یان کۆنترۆڵی کەشوهەوای ناوەوەی هەیە. {| class="wikitable sortable" |+لیستی شوێنەکانی پاڵەوانێتی ! scope="col" |شار ! scope="col" |یاریگا ! scope="col" |ژمارەی یارییەکان ! scope="col" |توانا ! class="unsortable" scope="col" |وێنە |- ! data-sort-value="Mexico City" |{{#invoke:flag|icon|MEX}} [[مەکسیکۆ سیتی]] |[[یاریگاى ئازتێکا]]{{dagger}} '''{{small|(یاریگای مەکسیکۆ سیتی)}}''' |5 (3 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن) |'''80,824''' |[[پەڕگە:Cancha_del_estadio_Azteca_Ciudad_de_México_durante_la_inauguración_del_Mundial_2026.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="New York" |نیویۆرک/نیویجرسی (ئیست ڕزەرفۆرد، نیوجرسی) |[[یاریگای مێتلایف]] '''{{small|(یاریگای نیویۆرک نیوجرسی)}}''' |8 (5 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن، و کۆتایی) |'''80,663''' |[[پەڕگە:DHS_Secretary_Kristi_Noem_Attends_FIFA_Club_World_Cup_2025_Championship_Match_-_54653678957.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Dallas" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[داڵاس]] {{small|([[ئارڵینگتن]])}} |[[یاریگای ئەی تی و تی]]{{double-dagger}} '''{{small|(یاریگای دالاس)}}''' |9 (5 کۆمەڵە، 4 قۆناغى دەرکردن) |'''70,649''' |[[پەڕگە:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Los Angeles" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[لۆس ئانجلەسی گەورە]] {{small|([[ئینگڵیوود]])}} |[[یاریگای سۆفی]]{{double-dagger}} '''{{small|(یاریگای لۆس ئانجلەس)}}''' |8 (5 کۆمەڵە، 3 کۆتایی) |'''70,492''' |[[پەڕگە:2026_FIFA_World_Cup_Match_4,_United_States_v_Paraguay_(stadium_3_hours_before).jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Kansas City" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[کانزاس ستی، میزوری|کانزاس ستی]] |[[یاریگای ئارۆهێد]] '''{{small|(یاریگای کانساس سیتی)}}''' |6 (4 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن) |'''69,045''' |[[پەڕگە:Netherlands_vs_Tunisia_-_2026_FIFA_World_Cup,_Kansas_City.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="San Francisco Bay Area" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[ناوچەی کەنداوی سان فرانسیسکۆ]] {{small|([[سانتاکڵارا]])}} |[[یاریگای لیڤایس]] '''{{small|(یاریگای ناوچەی سان فرانسیسکۆ بەی)}}''' |6 (5 کۆمەڵە، 1 قۆناغى دەرکردن) |'''68,827''' |[[پەڕگە:Entering_Levi's_Stadium.JPG|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Houston" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[ھیووستن]] |[[یاریگای ئێن ئار جى]]{{double-dagger}} '''{{small|(یاریگای هیوستن)}}''' |7 (5 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن) |'''68,777''' |[[پەڕگە:Germany_vs_Curaçao_2026_FIFA_World_Cup.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Philadelphia" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[فیلادێلفیا]] |[[یاریگەی لینکۆڵن فاینانشیاڵ فیڵد]] '''{{small|(یاریگای فیلادلفیا)}}''' |6 (5 کۆمەڵە، 1 قۆناغى دەرکردن) |'''68,324''' |[[پەڕگە:United_States_v_Paraguay,_Copa_América_Centenario_(cropped).jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Atlanta" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[ئەتڵانتا]] |[[یاریگای مێرسێدس - بێنز]]{{double-dagger}} '''{{small|(یاریگای ئەتڵەنتا)}}''' |8 (5 کۆمەڵە، 3 کۆتایی) |'''68,239''' |[[پەڕگە:2026_FIFA_World_Cup_Match_72,_DR_Congo_v_Uzbekistan.webp|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Seattle" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[سیاتڵ]] |[[مەیدان لومێن]] '''{{small|(یاریگای سیاتڵ)}}''' |6 (4 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن) |'''66,925''' |[[پەڕگە:2026_FIFA_World_Cup_-_Belgium_v._Egypt_in_Seattle_-_03.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Miami" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[ناوچەی گەورەی میامی|میامی]] {{small|([[مەیامی گاردێنز]])}} |[[یاریگای هارد ڕۆک]] '''{{small|(یاریگای میامی)}}''' |7 (4 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن، و پلەی سێیەم) |'''64,478''' |[[پەڕگە:Hard_Rock_Stadium_Club_World_Cup.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Boston" |{{#invoke:flag|icon|USA}} [[بۆستنی گەورە|بۆستنی]] {{small|(فۆکسبۆرۆ، ماساشوستس)}} |یاریگای جیلێت '''{{small|(یاریگای بۆستۆن)}}''' |7 (5 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن) |'''64,146''' |[[پەڕگە:Gillette2026.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Vancouver" |{{#invoke:flag|icon|CAN}} [[ڤانکۆڤەر]] |[[یاریگای بی سی پلەیس]]{{double-dagger}} '''{{small|(بی سی پلەیس ڤانکۆڤەر)}}''' |7 (5 کۆمەڵە، 2 قۆناغى دەرکردن) |'''52,497''' |[[پەڕگە:2026_FIFA_World_Cup_-_Canada_vs._Qatar_pre_match_02.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Monterrey" |{{#invoke:flag|icon|MEX}} شاری مۆنتەری {{small|([[گوادلۆپ، مەکسیک]])}} |یاریگای بی بی ڤی ئەی '''{{small|(ئیستادیۆ مۆنتەری)}}''' |4 (3 کۆمەڵە، 1 نۆک ئاوت) |'''51,243''' |[[پەڕگە:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Guadalajara" |{{#invoke:flag|icon|MEX}}گوادالاخارا {{small|([[ساپۆپان، مەکسیک]])}} |یاریگای ئەکرۆن '''{{small|(یاریگاى گوادالاخارا)}}''' |4 (4 کۆمەڵە) |'''45,664''' |[[پەڕگە:South_Corea_2-Czechia_1_(55334091661).jpg|190x190پیکسڵ]] |- ! data-sort-value="Toronto" |{{#invoke:flag|icon|CAN}} [[تۆرۆنتۆ]] |[[یاریگای بی ئێم ئۆ فیڵد]] '''{{small|(یاریگای تۆرۆنتۆ)}}''' |6 (5 کۆمەڵە، 1قۆناغى دەرکردن) |'''43,036''' |[[پەڕگە:2026_FIFA_World_Cup_Match_33,_Germany_v_Ivory_Coast,_Toronto_Stadium.jpg|190x190پیکسڵ]] |} == ھەڵبژاردەکان == === لێهاتوویی === لە ٣١ی ئابی ٢٠٢٢، جیانی ئینفانتینۆ، سەرۆکی فیفا دووپاتی کردەوە کە شەش هەڵبژاردەی کۆنکاکاف سەردەکەون بۆ جامى جیھانىى فیفا، کەنەدا و مەکسیک و ئەمریکا بەشێوەیەکی ئۆتۆماتیکی وەک میوانداری یارییەکە سەردەکەون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=ESPN Deportes |زمان=es}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Vargas |یەکەم=Dinia |ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/|سەردێڕ=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 {{!}} CR Hoy |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=CRHoy.com |زمان=es}}</ref> ئەمە لەلایەن ئەنجومەنی فیفا لە ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ پشتڕاستکرایەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA/Coca-Cola Men's World Ranking |ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260401 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=inside.fifa.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA/Coca-Cola Men's World Ranking |ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260401 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=inside.fifa.com |زمان=en}}</ref> پێش ٦٧ەمین کۆنگرەی فیفا ، ئەنجومەنی فیفا لە کۆبوونەوەیەکدا لە [[مەنامە|شاری مەنامە]] لە بەحرەین شوێنەکانی پەسەند کرد. <ref name="slot">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254|سەردێڕ=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/39448474|سەردێڕ=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> * [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەیپڤەرد|کەیپڤەرد]] ، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کوراساو|کوراساو]] ، <ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوردن|ئوردن]] ، و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆزبەکستان|ئۆزبەکستان]] <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> یەکەم یاری خۆیان لە جامى جیھانى فیفا ئەنجامدا. * [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی قەتەر|قەتەر]] بۆ یەکەمجار لە ڕێگەی پاڵاوتنەوە سەرکەوت بۆ پاڵەوانێتییەکە، چونکە یەکەمجار وەک میوانداری ساڵی ٢٠٢٢ بووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251109211749/https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> * [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ|کۆنگۆ]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھایتی|هایتی]] گەڕانەوە بۆ پاڵەوانێتییەکە دوای ئەوەی لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|ساڵی 1974]] بۆ یەکەمجار بەشدارییان کرد. <ref name=":2" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Williams |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo|سەردێڕ=DR Congo 1-0 Jamaica: Axel Tuanzebe the hero as Leopards qualify for 2026 World Cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260529175844/https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=BBC Sport}}</ref> * [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|عێراق]] دوای بەشداریکردنی لە تاکە پاڵەوانێتی پێشووی خۆی لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|ساڵی 1986]] گەڕایەوە بۆ پاڵەوانێتییەکە . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Luckings |یەکەم=Steve |ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/|سەردێڕ=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260401000000/https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=The National News}}</ref> * [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا|نەمسا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویژ|نەرویژ]] و و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سکۆتلاند|سکۆتلاندا]] گەڕانەوە بۆ پاڵەوانێتییەکە دوای ئەوەی دوایین جار لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|ساڵی 1998]] بەشداریان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260607143515/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] کە چوار جار پاڵەوان بووە، دوای ئەوەی لە یاری کۆتایی پلەی ئۆفی ئەوروپا بەرامبەر بە ھەڵبژاردەى بۆسنە و هەرزەگۆڤینا بە لێدانی سزا دۆڕا، بووە یەکەم پاڵەوانی پێشوو کە سێ جامی جیهانی لەسەریەک بەشداری نەکات؛ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bandini |یەکەم=Nicky |ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report|سەردێڕ=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina’s shootout triumph |ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=The Guardian}}</ref> وەک [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|ساڵانی ٢٠١٨]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]]، ئیتاڵیا تاکە پاڵەوانی پێشوو بوو کە نەیتوانی سەرکەوتن بەدەستبهێنێت. ھەڵبژاردە بەشداربووەکان، بەپێی ناوچەکان ڕیزکراون، بە ژمارەکانی ناو کەوانە کە ئاماژەن بۆ پلەی کۆتایی لە ڕیزبەندی جیهانیی فیفا پێش پاڵەوانێتییەکە بریتی بوون لە: <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260401|سەردێڕ=FIFA/Coca-Cola Men's World Ranking |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260612140618/https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260401 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=inside.fifa.com |زمان=en}}</ref>{{col-begin}} {{col-4}} '''[[2026 FIFA World Cup qualification (AFC)|AFC]]''' (9) * {{fb|AUS}} (27) * {{fb|IRN}}{{efn-ua|Recognized as IR Iran by FIFA}} (20) * {{fb|IRQ}} (57) * {{fb|JPN}} (18) * {{fb|JOR}} (63) (debut) * {{fb|QAT}} (56) * {{fb|KSA}} (61) * {{fb|KOR}}{{efn-ua|Recognized as Korea Republic by FIFA}} (25) * {{fb|UZB}} (50) (debut) '''[[2026 FIFA World Cup qualification (CAF)|CAF]]''' (10) * {{fb|ALG}} (28) * {{fb|CPV}}{{efn-ua|Recognized as Cabo Verde by FIFA}} (67) (debut) * {{fb|COD}}{{efn-ua|Recognized as Congo DR by FIFA}} (46) * {{fb|EGY}} (29) * {{fb|GHA}} (73) * {{fb|CIV}}{{efn-ua|Recognized as Côte d'Ivoire by FIFA}} (33) * {{fb|MAR}} (7) * {{fb|SEN}} (15) * {{fb|RSA}} (60) * {{fb|TUN}} (45) {{col-4}} '''[[2026 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|CONCACAF]]''' (6) * {{fb|CAN}} (30) (co-host) * {{fb|CUW}} (82) (debut) * {{fb|HAI}} (83) * {{fb|MEX}} (14) (co-host) * {{fb|PAN}} (34) * {{fb|USA}}{{efn-ua|Recognized as USA by FIFA}} (17) (co-host) '''[[2026 FIFA World Cup qualification (CONMEBOL)|CONMEBOL]]''' (6) * {{fb|ARG}} (1) * {{fb|BRA}} (6) * {{fb|COL}} (13) * {{fb|ECU}} (23) * {{fb|PAR}} (41) * {{fb|URU}} (16) '''[[2026 FIFA World Cup qualification (OFC)|OFC]]''' (1) * {{#invoke:flag|fb|NZL}} (85) {{col-4}} '''[[2026 FIFA World Cup qualification (UEFA)|UEFA]]''' (16) * {{fb|AUT}} (24) * {{fb|BEL}} (9) * {{fb|BIH}} (64) * {{fb|CRO}} (11) * {{ fb|CZE}}{{efn-ua|Recognized as Czechia by FIFA}} (40) * {{fb|ENG}} (4) * {{fb|FRA}} (3) * {{fb|GER}} (10) * {{fb|NED}} (8) * {{fb|NOR}} (31) * {{fb|POR}} (5) * {{fb|SCO}} (42) * {{fb|ESP}} (2) * {{fb|SWE}} (38) * {{fb|SUI}} (19) * {{fb|TUR}}{{efn-ua|Recognized as Türkiye by FIFA}} (22) {{col-end}} == تیروپشک == تیروپشکەکە لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ لە سەنتەری کێنێدی لە [[واشینگتن دی سی|واشنتۆن دی سی]] بەڕێوەچوو <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results|سەردێڕ=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251222075502/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> ئاهەنگی تیروپشکەکە بە پێشکەشکردنی یەکەم خەڵاتی ئاشتی فیفا بە [[دۆناڵد ترامپ|دۆناڵد ترەمپ]] دەستیپێکرد، <ref name="Guardian-main">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> خەڵاتێک کە بووە هۆی ئەوەی مشتومڕ لەنێو گروپەکانی مافی مرۆڤ و شیکاران و خەڵکدا بکەوێتەوە . <ref name="AJ-Analysis">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> <ref name="Amnesty">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/12/global-fifa-needs-to-act-on-human-rights/|سەردێڕ=Global: FIFA needs to act on human rights |ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Amnesty International}}</ref> <ref name="NewHumanitarian">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref>48 تیپەکە دابەشکرابوون بەسەر چوار پۆتی 12 ھەڵبژاردەىى. پۆتی یەکەم پێکهاتبوو لە سێ میواندار و نۆ تیپی سەرەکی لە [[ڕیزبەندیی جیھانیی فیفا|ڕیزبەندی جیهانی فیفا]] لە تشرینی دووەمی 2025. پۆتەکانی ٢ و ٣ و ٤ بەپێی ڕیزبەندییەکە لە تیپەکانی دیکە پێکهاتبوون. لە کاتی تیروپشکەکەدا چوار براوەی یارییەکانی پلەی ئۆفی یەکێتی ئەوروپا و دوو براوەی پلەی ئۆفی نێوان کیشوەرەکان لە کاتی تیروپشکەکەدا نەزانرابوون و بەم شێوەیە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی تەرخانکرابوون بۆ پۆتی 4. 12 گروپەکە بە شێوەیەکی هەڕەمەکی پێکهێنران بە هەڵبژاردنی یەک تیپ لە هەریەک لە چوار پۆتەکە. جگە لە یوفا، هیچ گروپێک نەیدەتوانی لە یەک تیپ زیاتر لە یەک کینفیدراسیۆن ڕابکێشێتە ناویەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed|سەردێڕ=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026™ revealed |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251125181355/https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260115025032/https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref>سێ وڵاتی میواندار پێشوەختە بۆ سێ گروپ تەرخانکرابوون بۆ مەبەستی خشتەی کار. مەکسیک لە کۆمەڵەى A، کەنەدا لە کۆمەڵەى B و ئەمریکا لە کۆمەڵەى D دانرا. <ref name="Schedule2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{براوەکانی جامی جیھانیی فیفا}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|کەنەدا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٢٠|وەرزش|ئەمریکای لاتین}} {{پۆلی کۆمنز|2026 FIFA World Cup}} [[پۆل:پاڵەوانیەتییەکانی جامی جیھانی فیفا|٢٠٢٦]] [[پۆل:تۆپی پێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] q7a0qgrdxj4haqdom7knhu2j9y9gf7l 0 175345 1617311 1617184 2026-08-05T12:04:16Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617311 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ھان ھێ جین | image = Han Hye Jin (actress).jpg | birth_date = {{Birth date and age|1981|10|27}} | birth_place = ھەرێمی دامیانگ، پارێزگای جۆلای باشوور، کۆریای باشوور | occupation = خانمەکتەر | education = | years_active = ٢٠٠٢-ئێستا | agent = | spouse = {{marriage|کی سونگ یونگ|٢٠١٣}} | children = ١ | module = | hangul = | hanja = | rr = | mr = }} '''ھان ھێ جین''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 한혜진؛ لەدایکبووی ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١) خانمەئەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆرییە]]. ھان لە ساڵی ٢٠٠٥دا ناوبانگی دەرکرد کاتێک لە بیستەکانی تەمەنیدا بوو بە دەرکەوتنی وەک بێوەژنێکی سەرتاشی گەنج لە درامای ''بەھێز بە، گیوم سون!''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Park|یەکەم=Chung-a|سەردێڕ=Tough Women Win Audiences' Hearts|ناونیشان=http://www.hancinema.net/tough-women-win-audiences-hearts-3859.html|ئیش=[[The Korea Times]] via [[Hancinema]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٠٥}}</ref> ڕۆڵبینینە بەرچاوەکانی بریتین لە دەرکەوتنی وەک سۆسۆنۆ لە زنجیرە داستانی مێژوویی ''[[جومۆنگ (زنجیرەی تەلەفزیۆنی)|جومۆنگ]]''،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://english.donga.com/List/3/all/26/247649/1|سەردێڕ=Jumong Appeal|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٠٦|ئیش=The DongA Ilbo}}</ref> یەکەم دکتۆری ئافرەتی کۆری بەکارھێنەری چارەسەری ڕۆژاوایی لە ''جێنگونگون''،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Han Hye-jin Embraces Challenge of Historical Role|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/02/06/2010020600160.html|ئیش=[[The Chosun Ilbo]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠١٠}}</ref> و تەقەکەرێکی کارامە لە فیلمی ''٢٦ ساڵ''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee|یەکەم=Jin-ho|سەردێڕ=Interview: Han Hye Jin Says She Starred in ′26 Years′ to Act|ناونیشان=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=24035|ئیش=enewsWorld|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121220080025/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=24035|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Han Hye Jin shows her mature lady aura for 'ALLURE' |ناونیشان=http://omg.yahoo.com/news/han-hye-jin-shows-her-mature-lady-aura-091000323.html |ئیش=Korea Star Daily via [[Yahoo!]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131219151623/http://omg.yahoo.com/news/han-hye-jin-shows-her-mature-lady-aura-091000323.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> == ژیانی کەسی == ھان لە ساڵانی ٢٠٠٣ تا ٢٠١٢ لە پەیوەندیی سۆزداری بوو لەگەڵ [[گۆرانیبێژ]]ی کۆری ناول.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim|یەکەم=Ji-yeon|سەردێڕ=Han Hye Jin and Brown Eyed Soul's Naul End Their Nine-Year-Long Relationship|ناونیشان=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=24610|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130216114125/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=24610|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٣|ئیش=enewsWorld|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sunwoo|یەکەم=Carla|سەردێڕ=Han Hye-jin and Naul call it quits|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2964377|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121225040301/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2964377|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> ھان لە مانگی ئازاری ٢٠١٣ دا دووپاتی کردەوە کە لە پەیوەندی دایە لەگەڵ کی سونگ یونگی یاریزانی ھێڵی ناوەڕاستی [[یانەی ڕیال مایۆرکا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee|یەکەم=Jin-ho|سەردێڕ=Han Hye Jin Acknowledges She's Dating Swansea City midfielder Ki Sung Yueng|ناونیشان=http://enewsworld.interest.me/enews/contents.asp?idx=32474|ئیش=enewsWorld|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130614114007/http://enewsworld.interest.me/enews/contents.asp?idx=32474|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ki Sung-yeung, Han Hye-jin Go Public with Relationship|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2013/03/28/2013032800744.html|ئیش=[[The Chosun Ilbo]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee|یەکەم=Sun-min|سەردێڕ=Han Hye-jin explains her relationship with the footballer|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/Article.aspx?aid=2969277|ئیش=[[Korea JoongAng Daily]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130411050417/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/Article.aspx?aid=2969277|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٣}}</ref> و دوو مانگ دواتر ڕایگەیاند کە دەستگیرانی یەکن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kwon|یەکەم=Mee-yoo|سەردێڕ=Actress-footballer couple confirms July wedding|ناونیشان=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2013/05/201_135477.html|ئیش=[[The Korea Times]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Han Hye-jin, Ki Sung-yueng to Wed This Summer|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2013/05/13/2013051300827.html|ئیش=[[The Chosun Ilbo]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee |یەکەم=Eun-ah |سەردێڕ=Actress Han Hye-jin and Soccer Star Ki Sung-yueng set Wedding for July 1 |ناونیشان=http://www.tenasia.com/archives/57419 |ئیش=10Asia |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131219031949/http://www.tenasia.com/archives/57419 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> ھان ھەشت ساڵ لە مێردەکەی بەتەمەنترە. ھەردووکیان باوەڕداری توندی [[مەسیحی]]یەتن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Turner|یەکەم=Robin|سەردێڕ=Swansea City star Ki Sung-Yueng ties the knot with glamorous Han Hye-jin|ناونیشان=http://www.walesonline.co.uk/lifestyle/fashion/swansea-city-star-ki-sung-yueng-4805211|ئیش=[[Media Wales#WalesOnline|WalesOnline]]|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> لە ڕۆژی ١ی تەممووزی ٢٠١٣ لە ئۆتێلێکی شاری [[سێئول]] ھاوسەرگیری نێوانیان بەڕێوەچوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee|یەکەم=Jin-ho|سەردێڕ=Han Hye Jin and Ki Sung Yueng Say They′ll Live Happily After Their Wedding Today|ناونیشان=http://mwave.interest.me/enewsworld/article/39670|ئیش=enewsWorld|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130704062351/http://mwave.interest.me/enewsworld/article/39670|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Soccer player Ki marries Han Hye-jin|ناونیشان=http://nwww.koreaherald.com/view.php?ud=20130701001024|ئیش=[[The Korea Herald]]|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131219033013/http://nwww.koreaherald.com/view.php?ud=20130701001024|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Han Hye-jin, Ki Sung-yueng Exchange Marriage Vows|ناونیشان=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2013/07/02/2013070200876.html|ئیش=[[The Chosun Ilbo]]|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> و پێکەوە کچێکیان ھەیە کە لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ لەدایکبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = Actress Han Hye-jin has a baby girl|ناونیشان = http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3009173|ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی شوباتی ٢٠١٦|ئیش = Korea JoongAng Daily|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210607024951/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3009173|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆریای باشوور}} {{پۆلی کۆمنز|Han Hye-jin (actress)}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور]] [[پۆل:دەرچووانی پەیمانگای ھونەرەکانی سێئول]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:پێشکەشکارانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ژنە پێشکەشکارەکانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:خەڵاتی نایاب بۆ براوەکان لە خەڵاتی ئێس بی ئێس ئینتەرتەینمێنت]] [[پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] b08772e613o5xx5pbc8w6yjyb5k8t6m 4 177584 1617797 1617076 2026-08-06T07:22:48Z -Haryad 40333 /* عەباس غەزالی */ کرا 1617797 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(48h) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 1 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!------------------ دەستکاری سەرەوە مەکە -------------------------------------> بە بارکردنی ھەر وێنەیەک تۆ ڕەزامەندیت بە [[ویکیپیدیا:سیاسەتی_بەکارھێنانی_وێنەکان|سیاسەتی بارکردنی وێنە]]، بۆ چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە بە دروستی بڕوانە ([[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/چۆنیەتی داواکردن|فێرکاری چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە]]). {{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|گەڕانەوە بۆ سەرەتا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و رێسا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|داواکاری نوێ پێشکەش بکە|url=https://w.wiki/3xb6|class=mw-ui-progressive}} <div class="anonymous-show boilerplate metadata" style="background:#dee; border:1px solid #00c; margin:0.5em; padding:0.5em;; padding: 1em; width:70%">'''تێبینی'''...{{ھن}} سوپاس بۆ ھەڵبژاردنی پڕۆژە، تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و ڕێساکانی]] پڕۆژە بکە. </div><div class="user-show"> '''بەخێرھاتیت''' تکایە ئەو پەڕگەیەی ئەتەوێت باری بکەیت لێرە لە بەشێکی نوێ بەم شێوەیەی خوارەوە زانیارییەکانی تێدا بنووسە. == [[ئیبن ئادەم]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٠:٣٢، ١٩ی ئایاری ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٩٤٨٠٥٩٦٧}} {{ڕەوشی داواکاری|3}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٠١، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = <!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە -->بارکردنی وێنەی زاناکە | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ -->زانای کورد ئیبنو ئادەم | سەرچاوەی پەڕگە = <!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ -->https://kurdipedia.org/files/photos/2023/470657.JPG?ver=20230226020151 | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = {{کرا}} سڵاو [[ب:Ari Qasm|Ari Qasm]]، بۆ ئەم وێنەیە چونکە دروستکەری وێنەکە دیار نییە و لە ماڵپەڕە کوردییەکان بەبێ ئەوەی بزانن مافی پارێزراوە دانراوە، ھەنێ گۆڕانکاریم تیا کرد و چاکم کرد. ئێستا بەشێوەیەکی ئازاد لە ویکیمیدیا کۆمنز ئەتوانرێ بەکاربێ. سێریکە ئەگەر پێت باش بوو دایبنێ و بانگم بکەرەوە. سپاس بۆ چاوەڕوانییەکەت ([[:پەڕگە:Portrait of Ibn Adam al-Balaki AI Enhanced.jpg|بینینی وێنەکە]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٣، ١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر سوپاس، هیچ کێشەیەکی نییە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٥:٢٢، ١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::{{وب|Ari Qasm}} سپاس بۆ تۆش! [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٠٥، ٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] سڵاو تکایە ئاگاداربە پەڕەکە بۆ سڕینەوەی خێرا ھەڵبژێردراوە چونکە بەکارھێنانی ژیری دەستکرد بۆ کەسی ناسراو ڕێگەپێدراو نییە بڕوانە [[Commons:Commons:AIP|سیاسەتەکە لە کامنز]] بۆیە ئەم داواکاریە دەگەڕێنمەوە و لەحاڵەتی چاوەڕوانی دایدەنێم زۆر سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٣، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::سڵاو {{وب|Sakura emad}} سپاس ئاگادارم. ئەگەر سڕایەوە، بەکارھێنەری لێ ئاگادار ئەکەمەوە کە داوای بەڕگەیەکی تر بکا (جگە لە [[ویکیپیدیا:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان/تەختەئاگاداری#kurdipedia.org|کوردپێدیا]]) و پەڕگە نوێیەکەی بۆ بار ئەکەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١١:٣١، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[عەباس غەزالی]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٠:٥٨، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = <!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە -->بارکردنی وێنەی کەسایەتییەکە | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ -->سیاسەتوانی کورد، عەباس غەزالی | سەرچاوەی پەڕگە = <!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ -->https://xebat.net/ku/wp-content/uploads/2026/06/عەباس-غەزالی.jpeg{{ھن}}لە ناونیشانی: https://xebat.net/ku/?p=201816 | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:عەباس-غەزالی.jpeg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:٢٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) }} cvszz03llnpknr8lieluurgims4t8ha 0 177770 1617728 1594666 2026-08-06T00:02:42Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617728 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی پایەی فەرمی |post = سەرۆکی پەرلەمان |body = هەرێمی کوردستان |insignia = |insigniasize = 125px |insigniacaption = دروشمی فەرمی |image = |imagesize = 165px |incumbent = [[ئازاد محەممەد ئەمین]] (کاتی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محەممەد سلێمان سەرۆکی کاتی پەرلەمان دەستبەرداری پۆستەکەی بوو|ناونیشان=https://www.tebakurdi.com/7643-2/|وێبگە=tebakurdi|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250122095715/https://www.tebakurdi.com/7643-2/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |incumbentsince = ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |residence = [[ھەولێر]]، {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} |nominator = [[سەرۆکی ھەرێمی کوردستان]] |appointer = [[پەرلەمانی کوردستان]] |termlength = ٤ ساڵ، نوێدەکرێتەوە |formation = ١٩٩٢ {{small|(''دیفاکتۆ'')}}{{ھن}}٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٥ {{small|(''یاسایی'')}} |inaugural = [[جەوھەر نامیق]] |website = }} بەو کەسە دەوترێت کە دەبێتە سەرۆکی [[پەرلەمانی کوردستان]] بۆ ماوەی چوار ساڵ. خاوەنداری ئەو پۆستە بە دەنگی زۆرینەی ئەندامانی پەرلەمان هەڵدەبژێردرێت. ئەرکی نوێنەرایەتیی پەرلەمان و جێبەجێ کردنی یاسا و پەیڕەوی ناوخۆ و بڕیارەکانی پەرلەمانە. لە ئێستادا [[ئازاد محەممەد ئەمین]] بەشێوەی کاتی سەرۆکی پەرلەمانی کوردستانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەرۆکی پەرلەمان|ناونیشان=https://www.parliament.krd/news/categories/سەرۆک/|وێبگە=parliament|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=‏سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان پەیامێکی بڵاوکردەوە|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=113667&babet=1&relat=1024|وێبگە=xendan|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> [[جەوھەر نامیق]] لە ساڵی ١٩٩٢دا بە یەکەمین سەرۆکی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان هەڵبژێردرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یادی کۆچی دوایی یەکەم سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ks/هونەر-و-كلتوور/یادی-كۆچی-دوایی-یه-كه-م-سه-رۆكی-په-رله-مانی-كوردستان/55308|وێبگە=aa|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> کە هاوکات یەکەم [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ١٩٩٢|خولی پەرلەمانیش]] بوو، بەڵام دواتر بەهۆی [[شەڕی براکوژی|شەڕی ناوخۆ]] پەرلەمانی کوردستان لە ساڵی ١٩٩٤ پەکی کەوت هەتا ٢٠٠٢. دواتر سەرۆکایەتیی پەرلەمان لە نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان، یەکێتی نیشتیمانی کوردستان دابەش بوو، ماوەی سەرۆکایەتیی ئەم خولەی پەرلەمان ٣ مانگ بۆ [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] بە سەرۆکایەتیی [[ڕۆژ نوری شاوێس]] و ٢ مانگیش بۆ [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] بە سەرۆکایەتیی [[کەمال فوئاد]] دیاری کرا، بەڵام بە گشتی ئەم خولە درێژەپێدەری خولی یەکەمی هەڵبژاردنەکانی ساڵی ١٩٩٢ بوو. [[ڤالا فەرید]] یەکەم ژن بوو کە بووەتە سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان، کە لە ماوەی ١٨ی شوباتی ٢٠١٩ تاکوو ١١ی تەممووزی ٢٠١٩ لەو پۆستەدابوو بە شێوەیەکی کاتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iraqi Kurdistan elects first female interim speaker|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/world/mena/iraqi-kurdistan-elects-first-female-interim-speaker-1.827458|وێبگە=thenationalnews|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> ئەرک و دەسەڵاتەکانی سەرۆکی پەرلەمان لە مادەی ١٨ی پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی کوردستان ئاماژەی پێ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەیرەوی ناوخۆ پەیرەوی ناوخۆی پەرلەمانی کوردستان-عێراق|ناونیشان=https://www.parliament.krd/about-parliament/پەیرەوی-ناوخۆ/|وێبگە=parliament|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەرۆکایەتی خولەکانی پێشووی پەرلەمانی کوردستان|ناونیشان=https://www.parliament.krd/mps/previous-presidency/|وێبگە=parliament|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> == پێڕستی سەرۆکەکانی پەرلەمانی کوردستان == {| class="wikitable" |- ! ڕیز !! ناو !! وێنە !! لەدایکبوون–مردن !! چوونە سەر کار !! کشانەوە لە کار !! پارتی سیاسی |- ! style="background:#FFFF00; color:black;" | ١ | [[جەوھەر نامیق]] | [[پەڕگە:جەوھەر نامیق.jpg|80px]] | {{بچووک|(١٩٤٦–٢٠١١)}} | ٤ی حوزەیرانی ١٩٩٢ | ٢٠٠٠ | [[پەڕگە:Flag of the KDP.svg|22px]] [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] |- ! style="background:#00A550; color:white;" | ٢ | [[عەدنان موفتی]] | [[پەڕگە:Ednan Muftî cropped.jpg|80px]] | {{بچووک|(١٩٤٩–)}} | ٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٥ | ٢٠٠٩ | [[پەڕگە:Flag of PUK.png|22px]] [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] |- ! style="background:#FFFF00; color:black;" | ٣ | [[کەمال کەرکووکی]] | [[پەڕگە:کەمال کەرکووکی (بڕدراو).jpg|80px]] | {{بچووک|(١٩٥٤–)}} | ٢٠٠٩ | ١٥ی شوبات ٢٠١٢ | [[پەڕگە:Flag of the KDP.svg|22px]] [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] |- ! style="background:#00A550; color:white;" |٤ | [[ئەرسەلان باییز]] | [[پەڕگە:ئەرسەلان باییز.jpg|80px]] | {{بچووک|(١٩٥٠–)}} | ١٥ی شوبات ٢٠١٢ | ٢٩ی نیسانی ٢٠١٤ | [[پەڕگە:Flag of PUK.png|22px]] [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] |- ! style="background:blue; color:white;" |٥ | [[یووسف محەممەد]] | [[پەڕگە:Yousif Muhammed Sadiq cropped.jpg|80px]] | {{بچووک|(١٩٧٨–)}} | ٢٩ی نیسانی ٢٠١٤ | ١٨ی شوباتی ٢٠١٩ | [[پەڕگە:Goran-change.jpg|22px]] [[بزووتنەوەی گۆڕان]] |- ! style="background:#FFFF00; color:black;" | ٦ | [[ڤالا فەرید]] | [[پەڕگە:وێنەی ڤالا فەرید.jpg|80px]] | {{بچووک|(١٩٧٦–)}} | ١٨ی شوباتی ٢٠١٩ | ١١ی تەممووزی ٢٠١٩ | [[پەڕگە:Flag of the KDP.svg|22px]] [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] |- ! style="background:#00A550; color:white;" |٧ | [[ڕێواز فایەق]] | [[پەڕگە:ڕێواز فایەق٢.jpg|80px]] | {{بچووک|(١٩٧٧–)}} | ١١ی تەممووزی ٢٠١٩ | ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ | [[پەڕگە:Flag of PUK.png|22px]] [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] |- ! style="background:#ff681f; color:white;" |کاتی | [[محەممەد سولەیمان]] | | (١٩٤٨-) | ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ | ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ | [[پەڕگە:جووڵانەوەی_نەوەی_نوێ.png|22px]] [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]] |- ! style="background:#00A550; color:white;" |کاتی | [[ئازاد محەممەد ئەمین]] | | (١٩٦٠-) | ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ | ئێستا | [[پەڕگە:Flag of PUK.png|22px]] [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] |} == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی خولەکانی پەرلەمانی کوردستان-عێراق]] * [[پێڕستی ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان-عێراق]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان}} [[پۆل:پەرلەمانی کوردستان]] [[پۆل:حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتی باشووری کوردستان]] 0uzfsl3jnl7drscgmnlep29ufulvcji 0 179963 1617698 1094947 2026-08-05T23:54:12Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617698 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|ڕۆژھەڵاتی کوردستان}} [[پەڕگە:Gharb-Iran.png|وێنۆک|پارێزگاکانی هەڵکەوتوو لە ڕۆژاوای ئێران]] '''ڕۆژاوای ئێران''' لە پارێزگاکانی [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]]، [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]]، [[پارێزگای کوردستان|کوردستان]]، [[پارێزگای ھەمەدان|هەمەدان]]، [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] و لە هەندێک کات لە [[پارێزگای ورمێ|ورمێ]] و [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] پێکدێت. شارەکانی [[کرماشان]]، [[سنە]]، [[خورەماوە]]، [[ئیلام]]، [[ورمێ]]، [[ئەھواز]]، [[بۆکان]]، [[سەقز]]، [[ورووگڕ]]، [[مەریوان]]، [[بانە]]، [[نەھاوەند]]، [[دووروود]]، [[مەلایێر]]، [[ماکۆ]]، [[پیرانشار]]، [[پاوە]]، [[خۆی]]، [[قوروە]]، [[بیجاڕ]]، [[میاندواو]]، [[سەڵماس]]، [[مەھاباد]]، [[ماکۆ]]، [[دەڕەشار]]، [[سەردەشت]] و [[شنۆ]] لە شارە گرنگەکانی ئەم ناوچەیەن. لە مێژوودا، بەشێکی زۆر و ڕۆژاوای [[ناوچەی جەبال|جەبال]] ([[عێراقی عەجەم]]) بووە. لە ساڵی [[١٣١٦ (ھەتاوی)|١٣١٦ی هەتاوی]] بەشەکانی ئەم ناوچەیە لێکتر جیابوونەوە و پارێزگاکانی جیاوازیان دامەزراند.<ref>http://www.dastour.ir/brows/?lid=%20%20%20%20%2024519 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180808233839/http://www.dastour.ir/brows/?lid=%20%20%20%20%2024519 |date=٨ی ئابی ٢٠١٨}} وێبگەی دەستوور</ref><ref>[http://www.dastour.ir/brows/?lid=%20%20%20%20%2024589 ماددەی ٢: چاکسازیی دابەشکاریی کارگێڕی وڵات، پارێزگا دەدانەکان، ١٣١٦ی هەتاوی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170824174822/http://www.dastour.ir/brows/?lid=%20%20%20%20%2024589 |date=٢٤ی ئابی ٢٠١٧}} بنکەی زانیاریی یاسا و دەستووراتی وڵات</ref> ئەم ناوچەیە گەرچی هەمان [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە، بەڵام بە ڕۆژهەڵات پێناسەیەکی تر بوونی هەیە. == گەورەترین شارەکان == {| class="wikitable sortable" |- ! ڕێزبەندی !! ناوی شار!! پارێزگا!! ژمارەی دانیشتووان (٢٠١٦)<ref>[https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦]</ref>!! جێگەی لە پارێزگادا |- !١ |[[ئەھواز]]||[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]||١٬١٨٤،٧٨٨||١ |- !٢ |[[کرماشان]]||[[پارێزگای کرماشان|کرماشان]]||٩٤٦٬٦٥١||١ |- !٣ | [[ورمێ]] || [[پارێزگای ورمێ|ورمێ]]||٧٣٦٬٢٢٤||١ |- !٤ | [[ھەمەدان]] || [[پارێزگای ھەمەدان|هەمەدان]] ||٥٥٤٬٤٠٦||١ |- !٥ | [[سنە]] || [[پارێزگای کوردستان|کوردستان]] ||٤١٢،٧٦٧||١ |- !٦ | [[خورەماوە]] || [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] ||٣٧٤٬٤١٦||١ |- !۷ | [[ورووگڕ]] || [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] ||٢٣٤،٩٩٧||۲ |- !٨ | [[خۆی]] || [[پارێزگای ورمێ|ورمێ]] ||١٩٨٬٨٤٥||٢ |- !٩ | [[ئیلام]] || [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] ||١٩٤،٠٣٠||١ |- !١٠ | [[بۆکان]] || [[پارێزگای ورمێ|ورمێ]] ||١٩٣،٥٠١||٣ |- !١١ | [[مەلایێر]] || [[پارێزگای ھەمەدان|هەمەدان]] ||١٧٠،٢٣٧||٢ |- !١٢ | [[مەھاباد]] || [[پارێزگای ورمێ|ورمێ]] ||١٦٨،٣٩٣||٤ |- !١٣ | [[سەقز]] || [[پارێزگای کوردستان|کوردستان]] ||١٦٥،٢٥٨||٢ |- !١٤ | [[بانه]] || [[پارێزگای کوردستان|کوردستان]] ||۳٨٦، ۱٥٨||۳ |- !۱٥ | [[مەریوان]] || [[پارێزگای کوردستان|کوردستان]] ||١٣٦٬٦٥٤||٤ |- !١٦ | [[میاندواو]] || [[پارێزگای ورمێ|ورمێ]] ||١٣٤٬٤٢٥||٥ |- !١۷ | [[دووروود]] || [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] ||١٢١٬٦٣٨||٣ |} == ئەمانەش ببینە == * [[باکووری ئێران]] * [[باشووری ئێران]] * [[ڕۆژھەڵاتی ئێران]] * [[ناوەندی ئێران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگاکانی ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگاکانی ئێران]] [[پۆل:پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:پارێزگای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:پارێزگای ھەمەدان]] [[پۆل:پارێزگای لوڕستان]] [[پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] huvkfis7qe915c0f21j2e1cg792p65c 0 184066 1617706 1512179 2026-08-05T23:56:22Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617706 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ئەلقودوس''' ({{بە عەرەبی|القدوس}}) پاک و بێگەرد و بێکەموکوڕی و ناتەواوییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما معنی اسم الله عز وجل القدوس - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/11157/ما-معنى-اسم-الله-عز-وجل-القدوس|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref> == لەقورئاندا == {{قورئان|سوورەت=٥٢|ئایەت=١|کوردی=هەرچی لەئاسمانەکان و زەویدایە زیکر و یادی خوای بەدەسەڵات پاک و بێگەرد و دانا دەکات}}.<ref>قورئانی پیرۆز</ref> == لەفەرموودەدا == ({{عەرەبی|وإذا أراد أن ينصرف من الوتر قال: سبحان الملك القدوس}}) واتا «ئەگەر لە [[نوێژی ویتر]] بوبایەوە سێجار دەیگوت، پاکی بۆ خوای بەدەسەڵات و بێکەموکوڕی».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=حدیث الذکر بعد الوتر (5)|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/28039/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد|قورئان}} {{پۆلی کۆمنز|Al-Quddus}} [[پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا]] e1wrbl5s8dcg4tt5rcn8glrpm3h053x 0 184517 1617731 1357260 2026-08-06T00:03:22Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617731 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}}{{Infobox Political post|post=سەرۆک وەزیران|member_of=[[State Council of South Korea|State Council]]<br>[[:ko:대한민국 국가안전보장회의|National Security Council]]|salary=[[₩ وۆن]]191,000,000<br>($163,000) ساڵانە<ref name="auto5">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20180116000382|سەردێڕ=President's annual salary set at W225m|یەکەم=The Korea|دوایین=Herald|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=www.koreaherald.com}}</ref>|deputy=[[Deputy Prime Minister of South Korea]]|succession=First|precursor=Prime Minister of the [[Provisional Government of the Republic of Korea]]|inaugural=[[لی بیۆم-سیۆک (سەرۆک وەزیران)|لی بیۆم-سیۆک]]|formation={{start date and age|df=y|1948|7|31}}|constituting_instrument=[[Constitution of South Korea|South Korean constitution]]|incumbentsince=14 May 2021|incumbent=[[کیم بۆ-کیوم]]|image=|termlength=هیچ ماوەیەکی جێگیر نییە, بە ویستی سەرۆکە|seat=[[سێئول]], [[کۆریای باشوور]]|residence=چۆنگری گۆنگگوان|appointer=[[President of the Republic of Korea|سەرۆک]]<br>(Subject to the [[National Assembly (South Korea)|National Assembly's]] approval)|body=the<br>کۆماری کۆریا|nominator=[[سەرۆکی کۆریای باشوور|سەرۆک]]|style=[[سەرۆک وەزیران]] (총리님)|insigniacaption=The Prime Ministerial Emblem|insigniasize=105px|insignia=Emblem of the Prime Minister of the Republic of Korea.svg|abbreviation=PMOTROK, PMOSK|status=Deputy Head of Government|department=[[Government of South Korea#Executive branch|Executive branch of the Government of South Korea]]<br>ئۆفیسی سەرۆک وەزیران|flagborder=yes|flagcaption=سەرۆک وەزیرایەتی ستاندارد|flagsize=130px|flag=Flag of the Prime Minister of the Republic of Korea.svg|native_name={{nobold|대한민국 국무총리}}|website={{in lang|en}} [http://pmo.go.kr/pmo_eng/index.jsp pmo.go.kr/]<br>{{in lang|ko}} [http://www.pmo.go.kr/pmo_web/main/ pmo.go.kr/]}}'''سەرۆک وەزیرانی کۆماری کۆریا''' (بە کۆری: بە هانجا: خوێندنەوەی کۆری: گونگموچۆنگنی: گونگ-مو-چۆنگ-نی) سەرۆکی حکومەت پێکدێنێت و دووەم بەرزترین ئۆفیسە لە کۆریای باشوور کە لەلایەن سەرۆکی کۆماری کۆریاوە دانراوە، بە پەسەند کردنی دەستەی نیشتمانی، هەرچۆنێک بێت ئەو کەسەی دەچێتە سەر ئۆفیس داوای لێناکریت ئەندامێک بیت لە دەستەی نیشتمانی کۆریای باشوور. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}<references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.opm.go.kr/en/ Office for Government Policy Coordination, Prime Minister's Secretariat] * [http://www.worldstatesmen.org/Korea_South.htm South Korea] at worldstatesmen.org {{Prime Ministers of South Korea}}{{Politics of South Korea}} {{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|سیاسەت|5=یاسا}} {{پۆلی کۆمنز|Prime ministers of South Korea}} [[پۆل:سەرۆک وەزیرەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:حکوومەتی کۆریای باشوور]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٤٨ لە کۆریای باشوور]] pinxxo6u1g3auwfl1pw3qxk02iz298y 0 185164 1617880 1484090 2026-08-06T10:53:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (زمان-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1617880 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{+R}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox kana|Hiragana image=Japanese Hiragana kyokashotai A.svg|Katakana image=Japanese Katakana kyokashotai A.svg|Transliteration=a|Hiragana Manyogana=安|Katakana Manyogana=阿|Other Manyogana=阿 安 英 足 鞅|Spelling=朝日のア<br>([[Asahi (disambiguation)|Asahi]] no "a")}}'''ئا''' (بە [[ھیراگانا]]:あ بە [[کاتاکانا]]:ア) یەکێکە لە پیتەکانی زمانی ژاپۆنی، لە ھیراگانا (あ) لەسەر ستایلی سۆشۆی [[کانجی]] (安 -ئان) ھاتووە، لە کاتاکانا (ア) لەسەر وشەی (阿- ئا) کانجی ھاتووە. == شێوازی نووسین == چۆنیەتی نووسینی (ئا) لە ژاپۆنی بەھەردوو شێوەی [[ھیراگانا]] و [[کاتاکانا]] {| |- | [[File:Hiragana あ stroke order animation.gif|thumb|upright|alt=Stroke order in writing あ|نووسینی (ئا) لە ھیراگانا]] | [[File:Katakana ア stroke order animation.gif|thumb|upright|alt=Stroke order in writing ア|نووسینی (ئا) لە کاتاکانا]] |} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Wiktionary|あ|ぁ|ア|ァ}}{{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|پەروەردە|زمان|نووسین}} {{پۆلی کۆمنز|あ}} {{زمان-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:زمانی ژاپۆنی]] 3vglqbwqmewjd0reny0nijlbm96477y 0 185659 1617405 1485803 2026-08-05T14:56:41Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617405 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox person<!-- See Wikipedia:WikiProject_Musicians -->|name=ئوم جونگ ھوا|image=2013 Blue Dragon Film Awards Uhm Jung-hwa2.jpg|caption=جونگ ھوا لە [[خەڵاتەکانی فیلمی دراگۆن]] لە ٢٠١٣|image_size=|birth_name=|alias=|birth_date={{Birth date and age|1969|8|17}}|birth_place=[[جیچیۆن]], [[باکووری پارێزگای چونگچیۆن]], کۆریای باشوور|death_date=|relatives=[[Uhm Tae-woong]] (brother)|occupation={{hlist|گۆرانیبێژ|خانمەکتەر|دیزاینەر}}|years_active=١٩٨٧ بۆ ئێستا}}'''ئوم جونگ-ھوا''' (بە کۆری:엄정화; لەدایکبووی ١٧ی ئابی ١٩٦٩) سەماکار، گۆرانیبێژ، خانمەکتەر، دیزاینەری کۆریای باشوورە. {{commons category|Uhm Jeong-hwa}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢١}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20060202174152/http://ilovejunghwa.com/ Official website] * {{HanCinema person}} * {{kmdb person|00004014}} * {{IMDb name|1105090}} {{Navboxes|title=Awards for Uhm Jung-hwa|list={{Paeksang Arts Award Best Actress Film}} {{Busan Film Critics Awards for Best Actress}} {{Chunsa Film Art Awards for Best Actress}} {{Grand Bell Awards for Best Actress}} {{Mnet Asian Music Award for Best Female Artist}}}}{{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|تەلەڤیزیۆن|ژن|ژیاننامە|فیلم|ھونەرەکان|مۆسیقا}} [[پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم)]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:گۆرانیبێژەکانی کەی-پۆپ]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی باکووری پارێزگای چونگچیۆنگ]] [[پۆل:ھونەرمەندانی چێژبەخشی مایستیک]] [[پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:خانمە گۆرانیبێژە پۆپەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێم نێتی مۆسیقا لە ئاسیا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی میوزیکی کۆری]] [[پۆل:گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی بیستەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ژنەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی بیستەم]] [[پۆل:خانمە گۆرانیبێژەکانی سەدەی ٢١ەم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:گۆرانیبێژەکانی ماندپۆپ]] [[پۆل:کچە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:نایاب لە ڕۆلگێران، و خانمەکتەرانی براوە خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان]] 2pu9aeo501bkjelkckgz1fw57sct0cr 0 186491 1617884 1440150 2026-08-06T10:54:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1617884 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاباجالی نشیو | ناوی_فەرمی = Abajaluy-e Sofla - اباجالوی سفلی - Abacalûya Jêrîn | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.7268|frame-long=45.1664|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ =300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی نازی|نازی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری تەڵاتەپە|تەڵاتەپە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1284 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 192 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئاباجالی نشیو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری تەڵاتەپە]]، [[ناوچەی نازی]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}}</ref><ref>http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ئاباجالی نشیو''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[یەنگیجە، نازی|یەنگیجە]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ساریجالوو]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[مووشاباد]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئاباجالی ئەڤراز]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٩٢) کەس و (٦٢) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[ئازەرییەکان|ئازەری]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]]([[شیعە]])پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = سەرتیپ ڕیزمارا| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] * [[ئاباجالی ئەڤراز]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 44uustpk0r6a4dvchsm2h3hsjelmaoo 0 186852 1617883 1440149 2026-08-06T10:54:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1617883 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاباجالی ئەڤراز | ناوی_فەرمی = اباجالوی علیا - Abajaluy-e Olya - Աբաջալի | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Yuxarı Abacalı | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=13|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.7273|frame-long=45.1504|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ =300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی نازی|نازی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری نازیا ئەڤراز|نازیا ئەڤراز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1287 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 250 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئاباجالی ئەڤراز''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری نازیا ئەڤراز]]، [[ناوچەی نازی]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}}</ref><ref>http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ئاباجالی ئەڤراز''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[قەرەجالو، نازی|قەرەجالو]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خوداوەردیخان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئاباجالی نشیو]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تەپە باباگەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٥٠) کەس و (٦٨) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[ئازەرییەکان|ئازەری]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئایین == دانیشتوانی ئەم گوندە پەیڕەوی ئایینی [[ئیسلام]]([[شیعە]]) دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزم‌آرا|سەرتیپ حاجعلی رزم‌آرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] gpduuyvk835d20tqtmus2nylq7363uo 1 187051 1617672 811648 2026-08-05T22:41:08Z Hivja 64112 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1617672 wikitext text/x-wiki == ناو == کاک {{وب|Pirehelokan}} سەبارەت بەم ناوە، ڕەنگە ھەر باشتر بێت بە ڕێگا بنووسرێت. زۆر وشەمان ھەن کە ھەر بە پاشگری «گا» بەکاردێن، وەک دادگا، دەرگا، ... ڕای من وایە ئەوانەی پێشتر بە «-گا» باوبوون دەستکاری نەکرێن. دەکرێت پاشگری «-گە» لە دروستکردنی وشەی نوێ بەکاربێت. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏٠٩:٥٠، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) :سپاس {{وب|Serchia}}، فەرقیان نیە بە بڕوام. ڕێگەش ھەر ئەوەندە ڕاستە (قوربانی تۆزی ڕێگەتم ئەی بایی خۆشمروور). ئەم گۆڕانی فۆنیمی /ە/ بۆ /ا/ لە ئاخری وشەوە باوە لە کوردیی ناوەندیدا. لە فارسیشدا ھەم گەھ ھەیە ھەم گاھ (قتلگەھ/قەتلگاھ). لە وشەی تریشدا ھەیە وەک نە/نا یا گەورە/گەورا (کوردیی خوارین و گەڕووسی زیاتر). [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٦:٢٦، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) ::ڕێگا و جێگا یان ڕێگە و جێگە؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ivhpbpq7m75ttownz9bfeksyjc7y51o 0 189419 1617331 1617171 2026-08-05T12:06:26Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617331 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} {{Infobox mountain | name = چیای فوجی | photo = File:080103 hakkai fuji.jpg | photo_size = | photo_caption = دیمەنی چیای فوجی لەبەری باکووری خۆرھەڵاتەوە. | map = Japan#Japan Shizuoka Prefecture | map_caption = Location of Mount Fuji in Japan | location = [[Fuji-Hakone-Izu National Park]] | country = [[Japan]] | subdivision1 = {{enum|[[Shizuoka Prefecture|Shizuoka]]|[[Yamanashi Prefecture|Yamanashi]]}} | subdivision1_type = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | settlement = {{enum|[[Fuji, Shizuoka|Fuji]]|[[Fujinomiya, Shizuoka|Fujinomiya]]|[[Fujiyoshida]]|[[Gotemba, Shizuoka|Gotemba]]|[[Narusawa, Yamanashi|Narusawa]]|[[Oyama, Shizuoka|Oyama]]}} | settlement_type = [[Municipalities of Japan|Shikuchōson]] | label_position = | coordinates = {{coord|35|21|38|N|138|43|39|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | prominence_m = 3776 | prominence_ref = <ref name=Fujiinfo/>{{ھن}}<small>[[List of peaks by prominence|Ranked 35th]]</small> | listing = {{plainlist| * [[List of countries by highest point|Highest peak in Japan]] * [[Ultra-prominent peak]]s * [[List of mountains and hills of Japan by height|List of mountains in Japan]] * [[100 Famous Japanese Mountains]]}} | native_name = {{native name|ja|富士山}} | pronunciation = {{IPA-ja|ɸɯꜜ(d)ʑisaɴ|}} | topo_map = [[Geospatial Information Authority]] 25000:1 {{lang|ja|富士山}}<ref name="watch tizu"/>{{ھن}}50000:1 {{lang|ja|富士山}} | coordinates_ref =<ref name="Triangulation station">Triangulation station is 3775.63m. {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://sokuseikagis1.gsi.go.jp/|سەردێڕ=Information inspection service of the Triangulation station|بڵاوکەرەوە=[[Geospatial Information Authority of Japan]], (甲府–富士山–富士山)|زمان=ja|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190107041946/https://sokuseikagis1.gsi.go.jp/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | mountain_type = [[Stratovolcano]] | age = 100,000 years | last_eruption = [[Hōei eruption|1707–08]] | first_ascent = 663 by [[En no Gyōja|En no Odzunu]] (役行者, En no gyoja, En no Odzuno) | easiest_route = [[Hiking]] | embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |Official_name = Fujisan, sacred place and source of artistic inspiration |ID = ١٤١٨ |Year = 2013 |Criteria = Cultural: iii, vi |Area = 20,702.1 ha |Buffer_zone = 49,627.7 ha }} | map_size = 280 }} '''چیای فوجی''' ({{بە ژاپۆنی|富士山}}، فوجی سان: [ɸɯꜜ(د)ʑisaɴ]) لوتکە چیایەک یان کێوێکی مەزنە دەکەوێتە دوورگەی ھۆنشوو لە ژاپۆن و بەرزترین چیای ژاپۆنە، کە ٣٬٧٧٦٫٢٤ م (١٢٬٣٨٩٫٢ پێ) بەرزە. ئەمە لوتکە شاخە دووەم گەورەترین گڕکانی ھەیە کە دەکەوێتە دوورگەیەک لە ئاسیا (دوای گڕکانی چیای کێرینچی لە دوورگەی سوماترا)، و حەوتەمین بەرزترین لوتکەی دوورگەییی سەر زەوییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=富士山情報コーナー|ناونیشان=http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.cbr.mlit.go.jp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190107041941/http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html%20%20%20|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گڕکانەکەی چیای فوجی گڕکانێکی چالاکە کە دوایین جار لە ساڵی ١٧٠٧ بۆ ١٧٠٩ چەگەرەی کرد. چیاکە دەکەوێتە نزیکەی ١٠٠ کم (٦٢ میل)ی باشووری ڕۆژاوای تۆکیۆ و لە ڕۆژە ڕوونەکاندا بە ئاسانی لەناو شارەوە دەبینرێت. تەپۆڵکەکەی چیای فوجی کە بە شێوەیەکی زۆر کەوانەیییە، بە نزیکەی پێنج مانگی ساڵ بە بەفر داپۆشراوە، بە شێوەیەکی ئاسایی وەک وێنۆکەیەکی کلتوری ژاپۆن دەبینرێت و زۆرجار لە ھونەر و وێنەگرتندا دیمەنەکەی بەدی دەکرێت، ھەروەھا لەلایەن گەشتیار و شاخەوانەکانەوە سەردانی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Active Volcano Map|ناونیشان=https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/act_map_e.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=gbank.gsj.jp}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mount Fuji {{!}} Facts, Height, Location, & Eruptions|ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Mount-Fuji|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref> چیای فوجی یەکێکە لە «سێ چیای پیرۆز»ی ژاپۆن (ئا.. سانەرێیسان) لەگەڵ چیای تایت و چیای ھاکو شوێنێکی تایبەت و جوانی ھەیە و یەکێک لە شوێنەوارە مێژوویەکانی ژاپۆن. لە ٢٢ ی حوزەیرانی ٢٠١٣ وەک شوێنێکی ڕۆشنبیری بۆ لیستی کەلەپووری جیھانی زیاد کرا. بە گوێرەی یونسکۆ چیای فوجی " ئیلھامبەخشی ھونەرمەند و شاعیران بووە و بۆ چەندین سەدە ھەروەک حەج بووە بۆیان ". ڕێکخراوی یونسکۆ ٢٥ شوێنی لە بەرژەوەندی کلتوری لە ناوچەی چیای فوجی ناساندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Japan's Mt Fuji granted World Heritage status – Channel NewsAsia|ناونیشان=http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/japan-s-mt-fuji-granted/720700.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130627003540/http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/japan-s-mt-fuji-granted/720700.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم ٢٥ شوێنە بریتین لە خودی شاخەکە و مەزاری شینتۆ، فوجیسان ھۆنگو سێنگن تایشا، ھەروەھا پەرستگای سەرۆک تایسکیجی بوودی کە لە ساڵی ١٢٩٠ دروستکراوە، دواتر لەلایەن ھونەرمەندی کیوکیۆ-ی ژاپۆنی کاتسوشیکا ھۆکوسەیی نۆژەنکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Scheffel|یەکەم=Richard L.|ناونیشان=http://archive.org/details/naturalwondersof00sche|سەردێڕ=Natural wonders of the world|دوایین٢=Wernert|یەکەم٢=Susan J.|ڕێکەوت=١٩٨٠|بڵاوکەرەوە=New York: Reader's Digest|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٥٧٧-٠٨٧-٥}}</ref> == ناونان == زاراوەی «کەنجی» لەکاتی ئێستادا لەلایەن خەڵکەکەوە بۆ ناوی چیای فوجی بەکاردێت، (کەنجی:富 و 士) بە واتای «سامان»یان «زۆر» و «پیاوێکی پایەدار» دێت. بنەچەی ناوی فوجی ڕوون نییە، ھیچ تۆمارێکی تێدا نییە کە یەکەم جار بەم ناوەوە ناونراوە. دەقێکی سەدەی نۆیەم ھەیە کە چیرۆکی بەمبۆ بڕین دەگێرێتەوە کە تێیدا ئاماژەی بەناوی فۆجی کردووە و ناوەکە بە واتای «نەمر» ھاتووە (不死، فوشی، فوجی) و ھەروەھا لە زۆرێک وێنە و تابڵۆی سەربازە زۆرەکانی (富، فو) (士، شی، جی)ەوە ئاماژەی پێکراوە کە چۆن بەرەو لوتکەی چیایەکە بەڕێ کەوتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=University of Virginia Library|ناونیشان=http://jti.lib.virginia.edu/japanese/taketori/AnoTake.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=jti.lib.virginia.edu|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211020061810/http://jti.lib.virginia.edu/japanese/taketori/AnoTake.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ناونانە کۆن و فۆلکلۆرییە لە پێشینەکان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە فوجی لە 不二 (نەک + دوو) ھاتووە، واتە بەبێ یەکسان یان نا دادی. بانگەشەیەکی تر کە لە 不尽 ھاتووە (نەک + بۆ ماندوو بوون)، واتە ھەرگیز کۆتایی نایێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=地名・富士山の意味|ناونیشان=http://www5f.biglobe.ne.jp/~genn/sub5.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=archive.ph|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080603055732/http://www5f.biglobe.ne.jp/~genn/sub5.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھیراتا ئاتسوتان، یەکێکە لە زانا کلاسیکییەکانی ژاپۆنی سەردەمی ئێدۆ، پێشبینی ئەوەی کردووە کە ناوەکە لە وشەی (穂، ھۆ)ھاتووە کە جۆرە ڕوەکێکی وەک برنجە " جۆن باچیلۆری بەریتانی (١٨٥٤–١٩٤٤) باسی لەوە کردوە کە ناوەکە لە وشەی ئاینو ھاتووە کە بە واتای "ئاگر" (فوچی)ی دێت ئەمەش بەھۆی چاڵاکی گڕکانەکەیەوە، ھەروەھا لەلایەن زمانزانێکی ژاپۆنی وەک (کیوسوکێ کیندایچی) لە ڕوانگەی پەرەسەندنی دەنگی زمان (گۆڕینی دەنگ) ئاماژەی بەوە کردووە کە وشەی (ھوچی) بە واتای پیرەژنێک دێت و وشەی (مەیمێ)یش بە واتای ئاگر دێت، (مەیمێ ھوچی) پێکرا دەبنە پیرەژنی ئاگر یان خواوەندی ئاگر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=富士山の名前の由来|ناونیشان=http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/e-museum/fujiyama/furufuji4.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080531001107/http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/e-museum/fujiyama/furufuji4.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> توێژینەوە لەسەر دابەشکردنی ناوی شوێنەکان کە فوجی وەک بەشێک لەخۆدەگرێت ھەروەھا ئاماژە بە بنەچەی وشەی فوجی دەکات لە زمانی یاماتۆدا نەک ئاینو. تۆپۆنیمیست ژاپۆنی کانجی کاگامی باسی لەوە کردوە کە ناوەکە ھەمان ڕەگی ویستریا (藤، فوجی) و پەلکەزێرینی (虹، نایجی، بەڵام بە خوێندنەوەیەکی نەرێنیانە، فوجی) ھەیە و لە "لەلێشۆپی دوورودرێژی شێوە جوان" ھاتووە. زمانناسی ھاوچەرخ ئەلیکساندەر ڤۆڤین پێشنیاری گریمانەیەکی ئەلتەرناتیڤ دەکات کە لەسەر بنەمای خوێندنەوەی کۆنی ژاپۆنی دامەزراوە * / puⁿzi /: ڕەنگە وشەکە لە ژاپۆنی کۆنی ڕۆژھەڵاتییەوە وەرگیراوە * / pu nusi / / ئاشارچ بە مانای ' ' ئاگری مەزن ' '، بڕوانە wikt: "士 # Etymology 3.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=%C9%D9%BB%CE%BB%B3 の編集 - 知泉Wiki|ناونیشان=http://tisen.jp/tisenwiki/index.php?%25C9%25D9%25BB%25CE%25BB%25B3|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=tisen.jp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220828165751/http://tisen.jp/tisenwiki/index.php?%C9%D9%BB%CE%BB%B3|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ناوی نوێ و بەکارھێنانی === بە ئینگلیزی چیاکە بە چیای فوجی ناسراوە ھەندێک سەرچاوە بە " فوجی سان "، " فوجیاما " ناودەبرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=富士山アイヌ語語源説について|ناونیشان=http://www.asahi-net.or.jp/~hi5k-stu/aynu/huji.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.asahi-net.or.jp}}</ref> قسەکەرانی ژاپۆنی بە چیاکە دەڵێن "فوجی سان". ئەم " سان " ە پاشگری شەرەفمەندانە نییە کە لەگەڵ ناوی خەڵکیدا بەکار ھاتووە، وەک وەتەنابی - سان، بەڵکو خوێندنەوەی سینۆ - ژاپۆنییە بۆ کاراکتەری یاما (نەخێر، " چیا ") کە لە پێکھاتەکانی چین و ژاپۆنیدا بەکار ھاتووە. لە ڕۆمانیای نیھۆن- شیکی و کونرێی-شیکی دا، ناوەکە بە ھوزی دەخوێندریت. ناوی تری ژاپۆنی کە بوونەتە کۆنونە بریتین لە فوجی-نۆ-یاما (بە ھۆی"چیای فوجی") و فوجی نۆ تاکان ("高嶺 بەرزترین لوتکەی فوجی") و "لوتکەی بەرزی فوجی") و "فویۆ-ھو芙蓉،"لوتس پیک") و فوگاکو (岳/ئا士嶽) کە بە تێکەڵکردنی کاراکتەری یەکەمی (و فوجی و 岳) دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=サービス終了のお知らせ|ناونیشان=https://thanks.yahoo.co.jp/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=thanks.yahoo.co.jp}}</ref> == مێژوو == چیای فوجی کێوێکی گڕکانی سەرنجڕاکێشە و بابەتی بەردەوامی ھونەری ژاپۆنییە بەتایبەتی دوای ساڵی ١٦٠٠ کە ئیدۆ (ئێستا تۆکیۆ) بوو بە پایتەخت و خەڵک چیاکەیان دەبینی لە کاتی گەشتکردن لەسەر [[ڕێگای تۆکایدۆ]]. بە وتەی مێژوونووس ئێچ بایرۆن ئیرھارت " لەسەدەکانی ناوەڕاستەوە دواجار بەچیای " ژمارە یەک " ی جیھانی ناسراوی سێ وڵاتی ھیندستان و چین و ژاپۆن دا ھاتووە. چیاکە بە درێژایی تەمەنی لە ئەدەبی ژاپۆنیدا باسی دەکرێت و بابەتی چەندین ھۆنراوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=富士山吉田口登山道関連遺跡II|ناونیشان=http://sitereports.nabunken.go.jp/6470|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=sitereports.nabunken.go.jp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230305232705/https://sitereports.nabunken.go.jp/en/6470|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لوتکەکە لە کۆنەوە بە پیرۆز بیری لێ کرابۆوە و لە ژنان قەدەغە بوو تا سەردەمی میجی لە کۆتایییەکانی ١٨٦٠ کاندا سامورای دێرین بنکەی چیاکەی وەک ناوچەی مەشقی دوور، لە نزیک شارۆچکەی گۆتمبای ئێستا بەکار ھێنا. شوگون [[مینامۆتۆ نۆ یۆریتۆمۆ]] لە سەرەتای سەردەمی کاماکورا ناوچەکەی گرت. یەکەم لێکۆڵینەوە کە لەلایەن بیانییەکانەوە ئەنجام درابێت لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ١٨٦٠ بوو لەلایەن سێر ڕوتەرفۆرد ئالکۆک بوو، کە بەماوەی ٨ کاتژمێردا توانی بە لوتکەی چیائەکە بگات و بە ٣ کاتژمێر بەرەو بنارەکەی دابەزێتەوە. کورتە چیرۆکێکی ئالکۆک لە پایتەختی تایکۆن بە یەکەمین لێکۆڵینەوەی چیایەکە دادەنرێت کە بە فراوانی بڵاوکراوەیەوە لە ڕۆژاوا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mount Fuji: Shield of War, Badge of Peace−−|ناونیشان=https://apjjf.org/2011/9/20/H.-Byron-Earhart/3528/article.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=The Asia-Pacific Journal: Japan Focus}}</ref> ھەروەھا خاتوو فانی پارکس ھاوسەری باڵیۆزی بەریتانیا سێر ھاری پارکس بە یەکەم ژنی ناژاپۆنی دادەنرێت بەسەر چیایەکە کەوتبێت (١٨٦٧). ھەروەھا وێنەگر فیلیکس بیتۆ دوو ساڵ دواتر سەرکەوت بەسەر چیای فوجیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alcock|یەکەم=Sir Rutherford|ناونیشان=https://books.google.co.uk/books/about/The_Capital_of_the_Tycoon.html?id=79QMAAAAIAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=The Capital of the Tycoon: A Narrative of a Three Years' Residence in Japan|ڕێکەوت=١٨٦٣|بڵاوکەرەوە=Longman, Green, Longman, Roberts & Green|زمان=en}}</ref> لە ٥ی مارسی ١٩٦٦، فڕۆکەی ٩١١ی بۆینگ ٧٠٧ لە گەشتێکدا تێکشکا و لە نزیک وێستگەی پێنجەمی چیای فوجی گۆتیمبا کەوتە خوارەوە، پاش ماوەیەکی کورت لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی تۆکیۆ ھەر ١١٣ سەرنشین و ١١کەس لەکارمەندانی فڕۆکەکە لەو کارەساتەدا گیانیان لە دەست دا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ranter|یەکەم=Harro|سەردێڕ=ASN Aircraft accident Boeing 707-436 G-APFE Mount Fuji|ناونیشان=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19660305-1|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=aviation-safety.net}}</ref> کە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو شڵەژانە ئاسمانییە زۆر ڕوونەی کە بەھۆی شەپۆلەکانی لییەوە بەرەو خوارەوەی شاخەکە دروست بووە یادکردنەوەیەک ھەیە بۆ پێکدادانەکە لە دوورییەکی کورت لە وێستگەی پێنجەمی گۆتیمبا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alcock|یەکەم=Sir Rutherford|ناونیشان=https://books.google.co.uk/books/about/The_Capital_of_the_Tycoon.html?id=79QMAAAAIAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=The Capital of the Tycoon: A Narrative of a Three Years' Residence in Japan|ڕێکەوت=١٨٦٣|بڵاوکەرەوە=Longman, Green, Longman, Roberts & Green|زمان=en}}</ref> ئەمڕۆ چیای فوجی جێگەیەکی نێودەوڵەتییە بۆ گەشت و گوزار و شاخەوانی ئەم لایەنەی شاخەکە لە سەرەتای سەدەی بیستەمەوە دەستی پێکردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Lippincott Mercer {{!}} Clients {{!}} Infiniti|ناونیشان=http://cases.lippincott-margulies.com/cgi-bin/WebObjects/LMCases.woa/wa/viewcaseid?1000509|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061030092013/http://cases.lippincott-margulies.com/cgi-bin/WebObjects/LMCases.woa/wa/viewcaseid?1000509|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕاھێنەر فرێدریک ستار وانەبێژی چاوتاوکووا سەبارەت بە چەندێتی و جۆرییەتی ڕەچەڵەکەکانی چیای فوجی—١٩١٣، ١٩١٩ و ١٩٢٣- بە فراوانی لە ئەمریکا ناسراو بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Family Tree – The Cobbold Family History Trust|ناونیشان=https://family-tree.cobboldfht.com/people/view/259|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=family-tree.cobboldfht.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200201140923/https://family-tree.cobboldfht.com/people/view/259|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وتەیەکی بەناوبانگی ژاپۆنی پێشنیاری ئەوە دەکات کە کەسێکی ژیر لە تەمەنی خۆیدا تەنھا یەک جار سەردەکەوێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.000webhost.com/migrate?static=true |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150204223744/http://madridenmarco.webege.com/documents/blog_1.php?entry_id=1307200189 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام گەمژەیەک دوو جار دەتوانێت سەربکەوێت. فوجی بە ھێمایەکی شکۆمەند و بەناوبانگ لە کلتوری ژاپۆنیدا دادەنرێت لەوانە دروستکردنی چەندین دیمەن لە فیلم و لۆگۆی ئینفینیتی و تەنانەت لەسەر قەپێلکی دەرمانیش چاپ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tucker|یەکەم=Anne|ناونیشان=https://books.google.co.uk/books/about/The_History_of_Japanese_Photography.html?id=gQkHWBEbFxIC&redir_esc=y|سەردێڕ=The History of Japanese Photography|دوایین٢=Iizawa|یەکەم٢=Kōtarō|دوایین٣=Friis-Hansen|یەکەم٣=Dana|دوایین٤=Ryuichi|یەکەم٤=Kaneko|دوایین٥=Kinoshita|یەکەم٥=Naoyuki|دوایین٦=Joe|یەکەم٦=Takeba|دوایین٧=Houston|یەکەم٧=Museum of Fine Arts|دوایین٨=Staff|یەکەم٨=Kokusai Kaoryau Kikin|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Yale University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-٠٩٩٢٥-٦|زمان=en}}</ref> لە مانگی ئەیلوولی ٢٠٠٤دا دوای ٧٢ ساڵ لە توێژینەوە وێستگەی کەشوھەوای سەربەست لە لوتکەکەی دانرا ئەمیش بەھۆی سەختی کەشوھەواکەیەوە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠٠٩|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://www.ibarakijets.org/guides/fujiguide.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090327032252/http://www.ibarakijets.org/guides/fujiguide.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو وێستگەیە کە بەرزترین وێستگەی ژاپۆنییە بە ٣٬٧٨٠ مەتر (١٢٬٤٠٢پێ) لە ئاستی ڕووی دەریا بەرزە و بە تەواوی سیستەمێکی پێگەیشتوو و پێشکەوتووی ھەیە.<ref>https://www.nytimes.com/1923/10/01/archives/starr-tells-of-escape-american-scientist-found-refuge-in-a-tokio.html</ref><ref>https://jamanetwork.com/journals/jamaneurology/fullarticle/777396</ref> چیای فوجی لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٣ وەک شوێنێکی کلتوری بۆ لیستی کەلەپووری جیھانی زیادکرا.<ref>https://www.japanvisitor.com/japan-city-guides/mount-fuji</ref> لەگەڵ ئەوەشدا، ئەو نووسینە دوای ئەوەی لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠١٨دا دوو پرۆفیسۆر لە ناوەندی کەلەپووری جیھانیی مێت فوجی، شیزوئۆکا، بەھۆی گێچەڵی ئەکادیمی و ڕەگەزیی لەلایەن بەرپرسانی حکوومەتی پارێزگای شیزووکا ناچاربوون واز لە کارەکانیان بھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=09/15/97 MASTERING MT. FUJI|ناونیشان=http://www.businessweek.com/1997/37/b3544146.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=archive.ph|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130118165211/http://www.businessweek.com/1997/37/b3544146.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Weather station on Mt. Fuji closes|ناونیشان=https://www.upi.com/Science_News/2004/09/30/Weather-station-on-Mt-Fuji-closes/48221096533395/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=UPI|زمان=en}}</ref> == جوگرافیا == {{Multiple image | align = | direction = | total_width = 400 | image1 = MtFuji FujiCity.jpg | alt1 = | caption1 = Mount Fuji seen from [[Fuji, Shizuoka]] | image2 = Chuurei-tou Fujiyoshida 17025277650 c59733d6ba o.jpg | caption2 = Arakurayama Sengen Park and the Chūrei-tō pagoda in [[Fujiyoshida, Yamanashi]] }} چیای فوجی تایبەتمەندییەکی زۆر جیاکراوەی جوگرافیای ژاپۆنە، بەرزیی لوتکەکەی ٣٧٧٦٫٢٤ م (١٢٬٣٨٩ پێ) بەرزە لە ئاستی ڕووی دەریاوە و دەکەوێتە نزیک کەناراوەکانی زەریای ھێمن لە ناوچەی ھۆنشوی ناوەڕاست، کە دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای تۆکیۆی پایتەخت سنووری پارێزگای شیزوکا و یاماناشییە، چوار شاری بچووک دەوریان داوە: گۆتمبا لەبەری ڕۆژھەڵات و فوجیوشیدا لەبەری باکوور و فوجینۆمیا لەبەری باشووری خۆراوا، فوجیش بۆ باشوور. ھەروەھا بە پێنج دەریاچە دەورەدراوە: دەریاچەی کاواگوچی و دەریاچەی یاماناکا و دەریاچەی سەی و دەریاچەی مۆتۆسو و دەریاچەی شۆجی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Photo-s107e05690|ناونیشان=http://spaceflight.nasa.gov/gallery/images/shuttle/sts-107/html/s107e05690.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130515144416/http://spaceflight.nasa.gov/gallery/images/shuttle/sts-107/html/s107e05690.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە نزیک دەریاچەی ئاشی ڕوانگەی چیاکە بەتەواوی دەبینرێت. چیاکە بەشێکە لە پارکی نەتەوەیی فوجی ھاکۆنە-ئیزۆ زیاتر لە یۆکۆھاما و تۆکیۆ و ھەندێک جاریش تا چیبا و سەیتاما و تۆچیگی و ئیباراکی و دەریاچەی حەمەنە درێژ دەبێتەوە، کاتێک ئاسمان ساماڵە بەتەواوی دەبینرێت. ھەروەھا لە بۆشایی ئاسمانەوە وێنەی گیراوە لە کاتی ئەرکی کەشتی ئاسمانی ژاپۆنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Global Volcanism Program {{!}} Fujisan|ناونیشان=https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=283030|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Smithsonian Institution {{!}} Global Volcanism Program|زمان=en}}</ref> <gallery widths="150" mode="packed"> پەڕگە:Mt Fuji NASA ISS002-E-6971 large.jpg|Fuji in early summer seen from the [[International Space Station]] (May 2001) پەڕگە:Mount Fuji from space (shuttle mission).jpg|View from space from the [[STS-107|ill-fated Space Shuttle ''Columbia'' mission]] (2003) پەڕگە:Fujisan-video-views-airplane-bullet-train2014.ogv|Mount Fuji from the air and from the window of a bullet train. پەڕگە:Persimmon drying in Fujinomiya,Shizuoka,Japan(吊るし柿白糸の滝下流) DSCF0017.jpg|Fuji with persimmon-drying in autumn </gallery> === کەشوھەوا === لوتکەی چیای فوجی کەشوھەوایەکی سەختی ھەیە (پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن ئی تی). پلەی گەرما لە بەرزاییدا زۆر نزمە و بۆ ماوەی چەند مانگێکی ساڵ بە بەفر داپۆشراوە. نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو −٣٨٫٠ °C (−٣٦٫٤°F)یە کە لە مانگی شوباتی ١٩٨١ تۆمار کراوە و بەرزترین پلەی گەرماش ١٧٫٨ °C (64.0°F) بووە کە لە مانگی ئابی ١٩٤٢ تۆمار کراوە. {{Weather box |location = چیای فوجی |single line = Y |metric first = Y |Jan record high C = -١٫٧ |Feb record high C = ٠٫٠ |Mar record high C = ١٫٠ |Apr record high C = ٤٫٧ |May record high C = ١٢٫٢ |Jun record high C = ١٢٫٣ |Jul record high C = ١٧٫٤ |Aug record high C = ١٧٫٨ |Sep record high C = ١٦٫٣ |Oct record high C = ١٤٫٠ |Nov record high C = ٦٫٩ |Dec record high C = ٣٫٦ |Jan record low C = -٣٧٫٣ |Feb record low C = -٣٨٫٠ |Mar record low C = -٣٣٫٩ |Apr record low C = -٢٧٫٨ |May record low C = -١٨٫٩ |Jun record low C = -١٣٫١ |Jul record low C = -٦٫٩ |Aug record low C = -٤٫٣ |Sep record low C = -١٠٫٨ |Oct record low C = -١٩٫٥ |Nov record low C = -٢٨٫١ |Dec record low C = -٣٣٫٠ |Jan mean C = -١٨٫٢ |Feb mean C = -١٧٫٤ |Mar mean C = -١٤٫١ |Apr mean C = -٨٫٨ |May mean C = -٣٫٢ |Jun mean C = ١٫٤ |Jul mean C = ٥٫٣ |Aug mean C = ٦٫٤ |Sep mean C = ٣٫٥ |Oct mean C = -٢٫٠ |Nov mean C = -٨٫٧ |Dec mean C = -١٥٫١ |year mean C = -٥٫٩ |Jan high C = -١٥٫٣ |Feb high C = -١٤٫٣ |Mar high C = -١٠٫٩ |Apr high C = -٥٫٩ |May high C = -٠٫٦ |Jun high C = ٤٫٠ |Jul high C = ٨٫٠ |Aug high C = ٩٫٥ |Sep high C = ٦٫٥ |Oct high C = ٠٫٧ |Nov high C = -٥٫٩ |Dec high C = -١٢٫٢ |year high C = -٣٫٠ |Jan low C = -٢١٫٤ |Feb low C = -٢١٫١ |Mar low C = -١٧٫٧ |Apr low C = -١٢٫٢ |May low C = -٦٫٣ |Jun low C = -١٫٤ |Jul low C = ٢٫٨ |Aug low C = ٣٫٨ |Sep low C = ٠٫٦ |Oct low C = -٥٫١ |Nov low C = -١١٫٨ |Dec low C = -١٨٫٣ |year low C = -٩٫٠ |Jan humidity = ٥٣ |Feb humidity = ٥٦ |Mar humidity = ٦١ |Apr humidity = ٦٣ |May humidity = ٦٠ |Jun humidity = ٧٠ |Jul humidity = ٧٩ |Aug humidity = ٧٥ |Sep humidity = ٦٧ |Oct humidity = ٥٣ |Nov humidity = ٥٢ |Dec humidity = ٥٢ |source 1 = دەزگای کەشناسی ژاپۆنی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=49&block_no=47639&year=&month=&day=&view=|سەردێڕ=気象庁｜過去の気象データ検索 |script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） | بڵاوکەرەوە = [[Japan Meteorological Agency]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> }} == خاکناسی == {{Multiple image | align = | direction = vertical | total_width = 175 | image1 = Mount Fuji Relief Map, SRTM-1.jpg | alt1 = | caption1 = | image2 = Fuji 3D.gif | caption2 = | footer = Relief map and animation realized with [[Shuttle Radar Topography Mission|SRTM]] data }} چیای فوجی دەکەوێتە خاڵێکی زێرینی پلێتەکان کە پلێتی ئاموری و ئەخوتسک پلێت و پلێتی دەریای فلیپین بەیەک دەگەن. ئەم سێ پلێتە بەشی ڕۆژاوای ژاپۆن و بەشی ڕۆژھەڵاتی ژاپۆن و نیمچە دوورگەی ئیزو پێکدەھێنن. پلێتی پاسیفیک لەژێر ئەم پلێتانە داتەپیوە و لە ئەنجامدا چالاکی گڕکانی لێکەوتووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Society|یەکەم=National Geographic|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Mount Fuji|ناونیشان=http://www.nationalgeographic.org/media/mount-fuji/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=National Geographic Society|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210815204039/https://www.nationalgeographic.org/media/mount-fuji/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا چیای فوجی دەکەوێتە نزیک سێ بازنەی دوورگەیی: باشووری ڕۆژاوای ژاپۆن ئارک و باکووری ڕۆژھەڵاتی ژاپۆن ئارک و ئارکی ئیزو بۆنین-ماریانا. ھێڵی سەرەکی فوجی ٧٨٠ مەترە (٢٬٥٦٠ پێ) بە ئەندازەی ٢٤٠ مەتر (٧٩٠ پێ) لە قووڵاییدا ھەڵکەوتووە. زانایان چوار قۆناغی جیاوازی چالاکی گڕکانییان لە پێکھێنانی چیای فوجی دیاری کردووە. قۆناغی یەکەم کە پێی دەوترێت سێن-کۆمیکاک، لە ناوکۆیەکی ئەندێسایت دا کە بەم دواییانە لە قووڵایی چیاکەدا دۆزراوەتەوە پێک ھاتووە، سێن-کۆمیکتاک بە دوایدا "کۆمیتاک فوجی" بوو کە باوەڕ وایە چینی بەساڵت چەند سەد ھەزار ساڵ پێش ئێستا پێک ھاتووە و نزیکەی ١٠٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر " فوجی کۆن " لەسەرلوتکەی کۆمیتاک فوجی پێکھێنراوە. بڕوا وایە " فوجی نوێ " ی مۆدێرن نزیکەی ١٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر لەسەر لوتکەی فوجی کۆن دروست بووە. پێش کۆمیتاک لە ناوچەی (Pleistocene) کە ٧ کیلۆمەتر (٤٫٣ میل) لە باکووری چیای فوجی گڕکانێک تەقییەوە، لەسەرەتاوە دەستی بە ھەڵکردن کرد دوای وەستانێکی تا ڕادەیەک کورت، جارێکی تر تەقینەوەکان دەستیان پێکرد کە گڕکانی کۆمیتاکی لێ دروست بوو. ئەم تەقینەوانە ١٠٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر کۆتایی ھات گڕکانی ئاشیتاک لە ٤٠٠ ھەزارەوە بۆ ١٠٠ ھەزار ساڵ پێش ئێستا چالاکی کردووە، ھەروەھا دەکەوێتە ٢٠ کیلۆمەتری (١٢ میل) باشووری ڕۆژھەڵاتی چیای فوجی.<ref>https://www.japantimes.co.jp/cgi-bin/getarticle.pl5?nn20040404f1.htm?nn20040404f1.htm{{بەستەری مردوو|url=https://www.japantimes.co.jp/cgi-bin/getarticle.pl5?nn20040404f1.htm%3Fnn20040404f1.htm |date=ئابی ٢٠٢١ }}</ref> چیای فوجی ١٠٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر دەستی بە ھەڵکردن کرد، کۆ فوجی (فوجی کۆن) ١٠٠ بۆ ١٧ ھەزار ساڵ پێش ئێستا پێکھاتووە، بەڵام ئێستا خەریکە بە تەواوی بەخاک سپێردراوە. ھەرەسێکی گەورە لە تەنیشت باشووری ڕۆژاواوە نزیکەی ١٨ ھەزار ساڵ لەمەوبەر ڕوویدا. شین-فوجی (تازە فوجی) بە شێوەی لافا و لاپیلی و ئاشی ڤۆلکانی، لەنێوان ١٧ بۆ ٨ ھەزار ساڵ پێش ئێستا لەنێوان حەوت ھەزار بۆ ٣٥٠٠ ساڵ پێش ئێستا و لەنێوان چوار ھەزار بۆ دوو ھەزار ساڵ پێش ئێستا ڕوویداوە، بە زۆری لە شێوەی کونەکانی سیندەری مشەخۆرن، لە ساڵی ١٧٠٧ دا لەچاڵاکی کەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=●宝永四年（1707）噴火|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1707.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=sakuya.vulcania.jp}}</ref> گەورەترین چاڵ، چاڵی ئۆمورۆ-یاما، یەکێکە لە زیاتر لە ١٠٠ کۆنکە کە لە نێوان ئێن دەبلیو-ئێس ئی و نی-سو لە لوتکەکەدا ڕیزکراوە مت فوجی زیاتر لە ٧٠ تونێلی لاڤە و کەمی داری لاڤای فراوانی ھەیە دوو ھەرەسی گەورە لەسەر دۆڵی یۆشیدا-ئۆساوا و ئۆساوا-کوزورە. تا مانگی ١٢ ی ساڵی ٢٠٠٢ گڕکانەکە بە شێوەی چالاک پۆلێن کراوە لەگەڵ مەترسی کەمی تەقین. دوایین تەقینی تۆمارکراو، ھەڵکردنی ھۆوی بوو کە لە ١٦ ی کانوونی یەکەمی ١٨٠٧ (ھۆوی ٤، ٢٣ ی مانگی ١١) دەستی پێکرد و نزیکەی ١ ی کانوونی دووەمی ١٧٠٨ (ھۆوی ٤، ٩ ی مانگی ١٢) کۆتایی پێھات. ئەو تەقینەوە بووبە یەک لوتکەی نوێ و لوتکەی دووەم، بە ناوی کێوی ھووی (پاش سەردەمی ھووی)، نیوەی نیوەی لای باشووری ڕۆژھەڵاتی خۆی دروست کرد. فوجی زنجیرەیەک خۆڵەمێشی گڕکانی ھەڵدا کە لە ئایزو و کای و ساگامی و مووساشی وەک باران باری. لەو کاتەوە ھیچ نیشانەیەکی تەقینەوەی تێدا بەدی نەکراوە. لەگەڵ ئەوەشدا ئێوارەی ١٥ ی ئازاری ٢٠١١ بوومەلەرزەیەک بەگوڕی ٦ , ٢ لە قووڵایییەکی کەم تا چەند کیلۆمەتر لە چیای فوجی بە لای باشووری یەوە ڕوویدا. بەڵام بەپێی خزمەتگوزاری کەشناسی ژاپۆنی ھیچ نیشانەیەک لە تەقینەوەی ھیچ جۆرە گڕکانێک نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=peoplestar.co.uk|ناونیشان=https://www.afternic.com/forsale/peoplestar.co.uk?utm_source=TDFS&utm_medium=sn_affiliate_click&utm_campaign=TDFS_GoDaddy_DLS&traffic_type=TDFS&traffic_id=GoDaddy_DLS|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.afternic.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210815024309/https://www.afternic.com/forsale/peoplestar.co.uk?utm_source=TDFS&utm_medium=sn_affiliate_click&utm_campaign=TDFS_GoDaddy_DLS&traffic_type=TDFS&traffic_id=GoDaddy_DLS|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ھەڵچوونە گڕکانییەکان === دە تەقینەوەی ناسراو ھەیە کە دەتوانرێت شوێنی تۆماری باوەڕپێکراوی بۆ بکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=歴史時代の富士山噴火史の再検討|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/0index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=sakuya.vulcania.jp}}</ref> {| class="wikitable" !ڕێککەوت || تێبینییەکان !! سەرچاوەی باوەڕپێکراو |- | ٣١ تەممووز ٧٨١ | The eruption was recorded in the ''[[Shoku Nihongi]]'' and it was noted that "ash fell", but there are no other details. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/781.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=天応元年（781）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}</ref> |- | April 11 – May 15, 800{{ھن}}February 13, 802 | The ''[[Nihon Kiryaku]]'' states that during the first phase, the skies were dark even during the daytime. The second phase is known from the ''[[Nippon Kiseki]]'', which notes that gravel fell like hail. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/800.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=延暦十九～二十一年（800～802）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}</ref> |- | June–September 864{{ھن}}December 865 – کانوونی دووەم ٨٦٦ | Both phases were recorded in the ''[[Nihon Sandai Jitsuroku]]''. This eruption created three of the [[Fuji Five Lakes]]: [[Lake Motosu|Motosu]], [[Lake Shōji|Shōji]], and [[Saiko Lake|Saiko]], from a single lake that became separated by lava flow. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/864.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=貞観六～七年（864～866初頭）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}</ref> |- | تشرینی دووەم ٩٣٧ | This was recorded in the ''Nihon Kiryraku''. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/937.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=承平七年（937）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}</ref> |- | ئازار ٩٩٩ | It is noted in the ''[[Honchō Seiki]]'' that news of an eruption was brought to Kyoto, but no other details are known. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/999.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=長保元年（999）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}</ref> |- | کانوونی دووەم ١٠٣٣ | According to the ''Nihon Kiryraku'', news of this eruption was brought to Kyoto two months later. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1033.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=長元五年末（1033初頭）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}</ref> |- | ١٧ نیسان ١٠٨٣ | The only contemporary recording of this was written by a Buddhist monk and can be found in the ''[[Fusō Ryakuki]]''. Later writings indicate that the sound of the eruption may have been heard in Kyoto. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1083.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=永保三年（1083）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}</ref> |- | between January 30, 1435 and January 18, 1436 | A record of this appears in the ''[[Ōdaiki]]'', a chronicle kept by the monks at [[Kubo Hachiman Shrine]] in [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi City]] and it states that a flame was visible on Mount Fuji. As there is no mention of smoke, this appears to have been a [[Hawaiian eruption]] (lava only). |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1436.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=永享七年（1435または1436初頭）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}{{بەستەری مردوو|url=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1436.html |date=ئابی ٢٠٢١ }}</ref> |- | ئاب ١٥١١ | The ''[[Katsuyamaki]]'' (or ''Myōhōjiki''), written by monks at Myōhō-ji in [[Fujikawaguchiko]], indicates that there was a fire on Mount Fuji at this time, but as there is no vegetation at the described location, this was almost certainly a lava flow. |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1511.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=●永正八年（1511）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}</ref> |- | ١٦ کانوونی یەکەم ١٧٠٧ | The [[Hōei eruption]] |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1707.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=宝永四年（1707）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}</ref> |} === مەترسییەکانی ئێستای گڕکانەکان === لە دوای بوومەلەرزەکەی تۆھۆکۆ لە ساڵی ٢٠١١، پێشبینییەک لە میدیاکان ھەبوو کە لەوانەیە بوومەلەرزەکە ببێتە ھۆی تەقینی گڕکانێک لە چیای فوجی لە ئەیلوولی ٢٠١٢ دا، ئەو مۆدێلە بیرکاریانەی کە پەیمانگای لێکۆڵینەوەی نیشتمانی بۆ زانستی زەوی و پێشگیری لە کارەسات (NRIESDP) دروستی کرد، پێشنیاری ئەوەی کرد کە ئەو فشارەی لە ژووری مەگماکانی چیای فوجی دا ھەیە دەکرێت ١ , ٦ میگاپاسکال زیاتر بێت لەوەی کە پێش دوایین ھەڵایساوی لە ساڵی ١٧٠٧ دا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fuji Geology|ناونیشان=https://www.eri.u-tokyo.ac.jp/VRC/vrc/others/fujigeol.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.eri.u-tokyo.ac.jp}}</ref> ئەمەش لەلایەن ھەندێک لە دەزگاکانی ڕاگەیاندنەوە لێکدرابوویەوە بۆ ئەوەی کە لەوانەیە تەقینەوەی چیای فوجی نزیک بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Pressure in Mount Fuji is now higher than last eruption, warn experts|ناونیشان=https://www.wired.co.uk/article/mount-fuji|newspaper=Wired UK|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|issn=1357-0978|زمان=en-GB|یەکەم=Condé|دوایین=Nast}}</ref> بەڵام ھیچ میتۆدێکی زانراو نەبوو بۆ پێوانەکردنی ڕاستەوخۆی فشاری ژووری ماگماکانی گڕکانێک، لێکدانەوەکانی ناڕاستەوخۆی ئەو جۆرەی کە NRIESDP بەکاری دەھێنێت، ھەڵسەنگاندن و بێ ئەنجامن. نیشاندەرەکانی تر پێشنیاری مەترسی ھەڵاوژێنی بەرزدەکەن، وەک فۆمارۆلە چالاکەکان. لەم دواییانەدا ھەڵە دۆزراوەکان ڕووداوی ئاسایین لەم جۆرە گڕکانانە. باوەڕی ھۆککۆی بوودی لە نیکرین شۆشو بە شێوەیەکی جوان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە دای گۆھۆنزۆن ماندالا پارێزگاریی سروشتی دەبەخشێت لە خواکانی بوودی دژ بە ھەڵتۆقینی گڕکانی یوونت فوجی لە ڕێگەی نەریتی بەیانی ڕۆژی ئۆشیتۆرا گۆنگیۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Doooom! The Perception of Volcano Research by the Media|ناونیشان=https://www.wired.com/2012/09/doom-volcano-research-media/|newspaper=Wired|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|issn=1059-1028|زمان=en-US}}</ref> === دارستانی ئۆکیگەھارا === دارستانەکە لە بناری باکووری ڕۆژاوای چیاکە ھەڵکەوتووە ناوی (ئۆکیگەھار)ە چیرۆک و ئەفسانە میللییەکان بە تارمایی و دێوەکانی دەڵێن یۆرێ و یۆکای، کە بە ویورێ و یۆکایی بە دارستاندا دەچنەوە و لە سەدەی نۆزدەیەمدا ئۆکیگەھار یەکێک بوو لەو شوێنانەی کە خێزانە ھەژارەکان ڕوویان تێدەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=Sign saves lives of 29 suicidal people: National: DAILY YOMIURI ONL…|ناونیشان=http://www.yomiuri.co.jp/dy/national/20080224TDY03303.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=archive.ph|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080302060053/http://www.yomiuri.co.jp/dy/national/20080224TDY03303.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئۆکیگەھارا سێیەم شوێنی خۆکوژیی جیھانە ئەمیش دوای پردی دەروازەی زێڕینی سان فرانسیسکۆ و پردی ڕووباری نانگ نگیانگ. لە پەنجاکانی سەدەی ڕابوودووەوە تا ئێستا زیاتر لە ٥٠٠ کەس لە دارستاندا گیانیان لەدەستداوە کە زۆرینەیان خۆکوژی بوون. ساڵانە نزیکەی ٣٠ کەس خۆی دەکوژێت لەم دارستانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١١|سەردێڕ=Japan's harvest of death|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/japan-s-harvest-death-5368465.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=The Independent|زمان=en}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٢ دا نزیکەی ٨٠ تەرم لە دارستانەکە دۆزراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Asahi Shimbun {{!}} Breaking News, Japan News and Analysis|ناونیشان=https://www.asahi.com/ajw/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=The Asahi Shimbun|زمان=en}}</ref> زیادبوونی ئەم دواییانەی خۆکوشتنەکان وای لە بەرپرسانی ناوچەکە کرد کە ئەو نیشانانە ھەڵبگرن کە ھۆکارن بۆ ھاندانی تاکەکان تا خۆیان بکوژن. ژمارەی خۆکوژییەکان لە ڕابردوودا، ھەڵایەکی وای دروست کرد بوونە ھۆکارێک تا بەدرێژایی دەیان ساڵی تر بەردەوام بن. زۆرێک لەو شاخەوانانە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.monstersandcritics.com/books/nonfiction/reviews/article_1070655.php/Book_Review_Cliffs_of_Despair_A_Journey_to_Suicide_s_Edge |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141105072931/http://www.monstersandcritics.com/books/nonfiction/reviews/article_1070655.php/Book_Review_Cliffs_of_Despair_A_Journey_to_Suicide_s_Edge |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێگا کانیان نیشان دەکەن، بەوەی کە شریتی پلاستیکی ڕەنگاو ڕەنگیان لەدوای خۆیان بەجێھێشتووە، ئەمەش نیگەرانی بەرپرسانی دارستانەکەی زیاتر کردووە لەبارەی ژینگە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Japan struggles with soaring death toll in Suicide Forest|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/japan/1373287/Japan-struggles-with-soaring-death-toll-in-Suicide-Forest.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.telegraph.co.uk}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=The Suicide Woods of Mt. Fuji|ناونیشان=https://www.seekjapan.jp/the-suicide-woods-of-mt-fuji/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Seek Japan {{!}} Your Guide To Living, Working And Traveling In Japan|زمان=en-US}}</ref> == چاڵاکی و سەرکێشییەکان == === گواستنەوە و گەیاندن === نزیکترین فڕۆکەخانە لەگەڵ خزمەتگوزاری نێودەوڵەتی پلان بۆداڕێژراو ئامادەکراون بۆ گەشتیاران، فڕۆکەخانەی ئێم تی فوجی شیزووکایە لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٩ کرایەوە کە نزیکەی ٨٠ کیلۆمەتر (٥٠ میل) لە چیای فوجییەوە دوورە. فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی گەورە کە خزمەتی تۆکیۆ دەکات، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی تۆکیۆ (فڕۆکەخانەی ھانیدا) لە تۆکیۆ و فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ناریتا لە چیبا نزیکەی سێ کاتژمێر و ١٥ خولەک لە چیای فوجی دوورن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=Mt. Fuji Shizuoka Airport English|ناونیشان=http://www.pref.shizuoka.jp/kuukou/contents/english/en_information.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080516204258/http://www.pref.shizuoka.jp/kuukou/contents/english/en_information.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === شاخەوانی === نزیکەی ٣٠٠٬٠٠٠ شاخەوان تەنھا لە ساڵی ٢٠٠٩ دا بەسەر چیای فوجی کەوتوون. باشترین کات بۆ شاخەوانی لەچیای فوجی لەنێوان مانگی تەممووز تا مانگی ئابە، چونکە لەم کاتەدا دەزگاکانی فریاگوزاری و خزمەت پتر بەردەستن و کەشوھەواش گەرمترە. پاسەکان بۆ سەرەوەی چیایەکە دەڕۆن تا ئەو شوێنانەی ڕێگای بۆ چووە، زۆرینەی شوێنەکان بە شێوەیەکی ئاسایی بەکاردێت لەلایەن شاخەوانەکانەوە، کە لە ١ی تەممووزەوە سەردەکەون و لەماوەی نێوان مانگی تشرینی یەکەمەوە بۆ مانگی ئایار زۆر بە توندی سارد دەبێتەوە، ھەربۆیە ساڵانە ژمارەیەک لە مردووانی شاخەوانان بەھۆی سەرماوە تۆمار دەکرێت. زۆربەی ژاپۆنییەکان شەوانە لە شاخەکە لە نزیک یەکێک لە لوتکەکان بە چاڵاکی جۆربەجۆر خۆیان گەرم دەکەنەوە تا ئەوکاتەی خۆر ھەڵدێت. ڕووناکی بەیانی پێی دەوترێت 御来光 گۆرایکۆ، «گەیشتنی ڕووناکی».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Climbing Mount Fuji By Night|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1990/08/26/travel/climbing-mount-fuji-by-night.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ١٩٩٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Kathy|دوایین=Glass}}</ref> چوار ڕێگای سەرەکی ھەیە بۆ لوتکە، ھەریەکەیان وێستگەیان ھەیە بە درێژایی ڕێگاکە. ئەوان (بۆ ھەر کاتژمێرێک ناوێکیان داناوە: کەواگوچیکۆ، سوبەشیری، گۆتمبا و فوجینۆمیا شاخەوانەکان زۆربەی کات لە وێستگەکانی پێنجەم دەست پێ دەکەن، چونکە ئەمانە بە ئۆتۆمبێل یان بە پاسەوە خۆیان دەگەیننە ئەوێ. لووتکەی دەیەمین وێستگەی تایبەتی خۆی ھەیە. وێستگەکان لە ڕێگەی جیاوازەوە لە بەرزبوونەوە جیاوازەکاندان بەرزترین وێستگە وێستگەی پێنجەمە دەکەوێتە فوجینۆمیا و بەدوایدا یوشیدا و سوبەشیری و گۆتێمبا چوار ڕێگای زیاتر لە بناری شاخەکەوە ھەیە: ڕێگای شوجیکۆ، یۆشیدا، سویاما و مورایاما.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Climbing Season {{!}} Read before climbing {{!}} Official Web Site for Mt. Fuji Climbing|ناونیشان=http://www.fujisan-climb.jp/en/season/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.fujisan-climb.jp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171229064808/http://www.fujisan-climb.jp/en/season/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێگای یۆشیدا بەناوبانگترین ڕێگایە بەھۆی شوێنی وەستانی گەورە و چەندین کێوی گەورەی شاخەڵانی ھەیە کە شاخەوانێک دەتوانێت پشوو بدات یان بمێنێتەوە لە وەرزی ھاویندا زۆربەی پاسەکانی گەشتی چیای فوجی دەگەنە ئەوێ دواتر ڕێگای فوجینۆمییە کە بەرزترین وێستگەی پێنجەمی ھەیە و دواتر سوبەشیری و گۆتێمبا دێت لە وێستگەی پێنجەمی نوێوە دەتوانێت بەماوەی پێنج تا حەوت کاتژمێر بگەیتە ھەر شوێنێک لە چیایەکە لەکاتێکدا کە دابەزینەکە دەتوانێت لە سێ بۆ چوار کاتژمێر بخایەنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=環境省_富士箱根伊豆国立公園_ニュース＆トピックス_【お知らせ】平成21年度の富士山登山者数について|ناونیشان=http://www.env.go.jp/park/fujihakone/topics/090917a.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.env.go.jp}}</ref> ھەرچەندە زۆربەی شاخەوانەکان لە ڕێگای سوبەشیری و گۆتیمبا سەرناکەون، بەڵام زۆرینەیان بەھۆی ڕێڕەوی خۆڵەمێشیانەوە (زیخاوی) دادەبەزن بۆ وێستگەی حەوتەم کە نزیکترین خاڵی وێستگەی پێنجەمە، کەسێک دەتوانێت بە نزیکەیی لە ٣٠ خولەکدا ئەم ڕێگایە بە بانگرۆزبوونەوە دابەزێت. جگە لەم ڕێگایانە، ڕێگای تراکتۆر ھەیە بە درێژایی ڕێگاکانی سەرکەوتن. ئەم ڕێگا تراکتۆرانە بەکارھێنراون بۆ ھێنانی خواردن و کەرەستەکانی تر بۆ سەر شاخەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mountain Trails {{!}} Read before climbing {{!}} Official Web Site for Mt. Fuji Climbing|ناونیشان=http://www.fujisan-climb.jp/en/trails/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.fujisan-climb.jp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171219112531/http://www.fujisan-climb.jp/en/trails/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چونکە تراکتۆرەکان زۆربەی زۆری پانیی ئەم ڕێڕەوانە دەگرنە بەر و ئەوان حەز دەکەن بەردی گەورە لە لای ڕێگاکە پاڵنێن، ڕێڕەوی تراکتۆرەکان لە دەرەوەی سنوورن بۆ سەر شاخەوانەکان لەسەر ئەو بەشانەی کە لەگەڵ سەرکەوتن یان دابەزیندا یەک نەخراون. لەگەڵ ئەوەشدا، مرۆڤ ھەندێجار دەتوانێت ببینێت کە خەڵکەکە بە پاسکیل سواری بەسەر چیایەکە دەکەون بە درێژایی ڕێگا تراکتۆرەکان بەرەو لووتکە و بەرەو خوارەوە دەبینرێن. پایسکل سواری بە توندئاژۆیی زۆر مەترسیدارە، چونکە کۆنتڕۆڵکردنی خێرایی قورس دەبێت و لەوانەیە چەند بەردێک بنێرن کە لە تەنیشت ڕێگاکە لە ھەڵدێرەکان ھەڵدەدرێن، کە لەوانەیە لە کەسانی تر بدات. چوار ڕێگاکە لە بناری شاخەوە شوێنی مێژوویی پێشکەش دەکەن موورایاما کۆنترین ڕێگای چیای فوجییە و ڕێگای یۆشیدا ھێشتا چەندین مەزارگەی کۆن و چایخانە و شوێنی چۆڵکراوی ھەیە بە درێژایی ڕێگاکەی. ئەم ڕێگایانە بەم دواییانە ناوبانگیان پەیدا کردووە، بەڵام سەرکەوتن لە بناری چیاکەوە تا ڕادەیەک ناجێگیرییە ھەروەھا ورچەکان بە درێژایی ڕێگای یۆشیدا بینراون. ھێتس لەو سەرەوەی وێستگە پێنجەمەکان بە شێوەیەکی ئاسایی لە وەرزی سەرکەوتندا کۆدەبنەوە، بەڵام لە خوارەوەی وێستگەی پێنجەم بە شێوەیەکی ئاسایی بۆ شاخەوانەکان کۆنابنەوە. ژمارەی جانتا کراوەکان لەسەر ڕێگاکان گونجاون لەگەڵ ژمارەی شاخەوانەکان-یۆشیدا زۆرترینی ھەیە لەکاتێکدا گۆتمبا کەمترینی ھەیە. ھەروەھا لە ڕێگای یۆشیدا لە کاتی دواتردا دەست پێ دەکات و زووتر دادەخرێت بەھۆی سەختی کەشوھەواوە. ھەروەھا بەھۆی ئەوەی کە چیای فوجی وەک پارکێکی نەتەوەیی دیاریکراوە، کەمپ کردن لە سەرووی وێستگەی پێنجەمەوە نایاسایییە. ھەشت لوتکە لە دەورووبەری کەڵەکەکە ھەیە بەرەو لوتکەکە. بەرزترین خاڵ لە ژاپۆن، کێن گا-مین، ئەو شوێنەیە کە سیستەمی ڕاداری چیای فوجی پێشتر بووە (لە ساڵی ٢٠٠٤دا بە سیستەمی ئۆتۆماتیکی جێگرەوە دامەزراوەتەوە) شاخەوانەکان دەتوانن سەردانی ھەر یەکێک لەم لوتکانە بکەن. === پاراگلیدەرەکان === پاراگلیدەرەکان لە دەوروبەری شوێنی وەستانی پێنجەمی وێستگەی گۆتمبا دادەبەزن، لە نێوان لوتکەی سوباشێری و ھووھی-زان لە بەشی باشووری چیاکە، جگە لە چەندین شوێنی دیکە، ئەوەش بە پشت بەستن بە ئاراستەی با چەندین قوتابخانەی پاراگلیدی لە نێوان شوێنی وەستانی ئۆتۆمبێل لە نێوان گۆتمبا و سوباشێری دا ھەن وەک گردێکی ڕاھێنان وان، لێژیی پان و پۆڕی یوی بەکار دەھینن بۆ خۆ خلۆرکردنەوە. == لە کەلتوردا == === میتۆلۆژی شینتۆ === لە میتۆلۆژیای شینتۆ، کۆنینۆکۆتاچی (国之常立神؟، Kuninotokotachi-no-Kami، لە کۆجیکی)(国常立尊؟، Kuninotokotachi-no-Mikoto، لە نیھۆن شوکی بە وتەی نیھۆن شوکی، کۆنۆھاناساکویا-ھیمێ، ھاوسەری نینیگی، خودای چیای فوجییە، کە فوجیسان ھۆنگوو سینگن تایشا بۆی تەرخان کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mt. Fuji's selection as a cultural World Heritage site {{!}} The Complete Guide to Mt. Fuji|ناونیشان=https://www.fujisan223.com/en/reason/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.fujisan223.com}}</ref> لە سەردەمی کۆندا کێوەکە لە دوورەوە دەپەرسترا. مەزارگەی ئەساما لە لێوارەکان دامەزرێنرا بۆ دوورخستنەوە لە تەقینەوەکان. لە سەردەمی ھیان (٧٩٤–١١٨٥) چالاکی گڕکانی کەم بوویەوە و فوجی وەک بنکەیەک بۆ شوگندۆ بەکارھێنرا، کە ئایینێکی ھاوکاتیی پەرستنی شاخ و بوودیزم تێکەڵ دەکات، پەرستراوەکان دەستیان کرد بە بەرزبوونەوە لە لێوارییەکان و لە سەرەتای سەدەی ١٢دا ماتسۆدای شونین پەرستگایەکی لەسەر لووتکە دامەزراندبوو. فوجی-کۆ کۆ لە دەورووبەری شاخەکە بوو کە بە ناوی حەسیگاوا کاکۆگیۆ (١٥٤١–١٦٤٦) دامەزراوە. ئەو شاخی وەک خوایەکی مێینەیی پێبەخشی و ھانی ئەندامانی دا بۆ ئەوەی سەریان بخات. لە ئەنجامدا ئەوان دووبارە لەدایک دەبنەوە، «پاک و خاوێن و… دەتوانن بەختەوەری بدۆزنەوە» ئەو دەسەڵاتە لە سەردەمی میجیدا سەرگەردان بوو و ھەرچەندە تا ئەمڕۆ بەردەوام بوو لە ناو مەزھەبەکانی شینتۆدا. === کەلتورە نەریتییەکان === وەک ھێمایەکی نەتەوەیی وڵات، شاخەکە لە میدیا ھونەرییە جۆراوجۆرەکانی وەک تابلۆ، چاپەکانی ودبلۆک (وەک دیمەنی سی و شەشی چیای فوجی ھۆکوسای و ١٠٠ دیمەنی چیای فوجی لە دەیەی ١٨٣٠ەوە)، ھۆنراوە، مۆسیقا، شانۆ، فیلم، مانگا، ئەنیمی دروست کراون. پێش تەقینەوەی ساڵی ١٩٨٠ ماونت سانت ھێلێنس کاتێک بە «فوجی ئەمریکا» ناسراوە، بە لێکچوونە بەرچاوەکەی بۆ چیای فوجی چیای تاراناکی / چیای ئیگمۆنت لە نیوزیلاند ھەروەھا دەوترێت کە ھاوشێوەی چیای فوجین و بۆ ئەم مەبەستەش وەک ستاندێک بۆ چیا لە فیلم و تەلەڤیزیۆندا بەکارھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=収蔵品のご紹介 {{!}} サンリツ服部美術館|ناونیشان=http://www.sunritz-hattori-museum.or.jp/masterpieces/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.sunritz-hattori-museum.or.jp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180307215353/http://www.sunritz-hattori-museum.or.jp/masterpieces/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پێشانگا == <gallery widths="145" heights="130"> پەڕگە:New and Old Rokuman-Tō of Taiseki-ji.jpg| چیای فوجی لە پاشخانی پەرستگای (تەیزکیجی). پەڕگە:Lake Motosu04.jpg| چیای فوجی لە دەریاچەی مۆتۆسو کە بوو بە مۆدێلی ھەزار یەن و پرۆژەیاسای پێنج ھەزار یەنی کۆن. پەڕگە:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January.jpg| ماونت فوجی وەک چۆن سەیری ھێڵی ئاسمانی [[تۆکیۆ]] دەکات لە (شینجوکو). پەڕگە:Dodonpa rollercoaster 2005-05.JPG| دیمەنی چیای فوجی لە پارکی تێمی (فوجی کیو ھایلاند). پەڕگە:Mount Fuji from Jurigi Plateau.jpg| چیای فوجی لە تەختەی جوریجی بینی لە (سوسۆنۆ، شیزووکا). پەڕگە:Mount Fuji from Mount Ogochi 2000-10-22.jpg| لەسەر چیای فوجی کە لە چیای ئۆگۆچییەوە بینراوە. پەڕگە:Mount Fuji from Mount Kita s1.jpg| سیھۆتی چیای فوجی بینی لە (چیای کیتا). پەڕگە:Lake Fuji Japan with mountains, lakes and kayaks in the foreground.jpg|پانۆرامای چیای فوجی. پەڕگە:Mount Fuji from Tenjoyama Park.jpg| دیمەنێک لە چیای فوجی لە پارکی تێنجویاما، چاوپۆشی لە کاواگوچیکۆ پەڕگە:Fujikaiyu e353.jpg| گەشتی فوجی. پەڕگە:USS New Mexico (BB-40) anchored in Tokyo Bay, circa in late August 1945 (NH 50232).jpg| کەشتی جەنگی یوئێس ئێس ''نیو مەکسیکۆ'' لە نۆکەندی تۆکیۆ لەگەڵ چیای فوجی لە پاشبنەما، ئابی ١٩٤٥ </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} === بەستەرە دەرەکییەکان === {{EB1911 poster|Fuji}} {{کۆمنز|富士山|Mount Fuji}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/055_fujisan.pdf|سەردێڕ=Fujisan (Mount Fuji) |بڵاوکەرەوە= Japan Meteorological Agency}} * [http://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=283030 Fujisan (Mount Fuji)] – Smithsonian Institution: Global Volcanism Program * [http://sitereports.nabunken.go.jp/en Comprehensive Database of Archaeological Site Reports in Japan], Nara National Research Institute for Cultural Properties * [https://sketchfab.com/models/2517955d008140c7b1889300b2dbafd5 3 dimensional model of Mount Fuji on sketchfab] * [http://www.fujisan-climb.jp/en/index.html Official Web Site of Mt.Fuji Climbing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230720094616/https://www.fujisan-climb.jp/en/index.html |date=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٣ }} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|چیاکان}} [[پۆل:بەرزرترین شوێنی وڵاتەکان]] [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ژاپۆن]] [[پۆل:کێوەکانی ژاپۆن]] [[پۆل:چیای فوجی]] [[پۆل:کێوە پیرۆزەکان]] 19uvs7uqnc6o5vm8as7n13xylo9agr2 0 191219 1617480 1486137 2026-08-05T15:42:44Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617480 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی خۆگەڕ}} [[ئۆپڵ|ئۆپێل]] ڤێکترا ئۆتۆمبێلێکی ناوەندی قەبارە (ئۆتۆمبێلی خێزانی گەورە) کە لە ساڵی ١٩٨٨ تا ساڵی ٢٠٠٨ لەلایەن ئۆتۆمۆبیلی [[ئەڵمانیا|ئەڵمانی]] ئۆپێلەوە ئەندازیاری و بەرھەمھێنراوە. ڤێکترا ھەروەھا لەلایەن مارکی ڤوکسھال لە [[شانشینی یەکگرتوو]] فرۆشرا وەک ڤیوکسھاڵ کاڤالییەر لە ١٩٨٨ بۆ ١٩٩٥ و وەک ڤیوکسھال ڤێکترا لە ١٩٩٥ تا ٢٠٠٨، ھەروەھا لەلایەن ھۆلدن لە [[ئوسترالیا]] وەک ھۆلدن ڤێکترا فرۆشرا، ھەروەھا لەلایەن چێڤرۆلت لە [[ئەمریکای لاتینی|ئەمریکای لاتین]] وەک چێڤرۆل ڤێکترا. ڤێکترا لە تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ وەک جێگرەوەیەک بۆ [[ئۆپڵ|ئۆپێل]] ئەکۆنا ناساند، و خۆی لە تشرینی دووەمی ٢٠٠٨دا لەلایەن ئۆپێل ئینسیگنیای نوێ، کە ناوی سێ نەوە و نزیکەی بیست و یەک [[ساڵ]] دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=Welcome to GMArabia.com|ناونیشان=http://www.gmegypt.com/content_data/LAAM/ME/en/GBPME/999/EG/gm_history.html?cntryCd=EG|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121122131249/http://www.gmegypt.com/content_data/LAAM/ME/en/GBPME/999/EG/gm_history.html?cntryCd=EG|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|ئۆتۆمۆبیل|دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ٢٠٠٠}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Opel Vectra}} [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلی سیدان]] [[پۆل:وێستگەی عارەبانەکان]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی تورکیا]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی بەڕازیل]] 657wyvn6ycnbvy7gc6uy5bbyv3jkbv0 0 194787 1617490 1404851 2026-08-05T17:26:40Z حوسێن 42516 1617490 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Crab_Nebula.jpg|وێنۆک|200x200پیکسڵ|[[پەڵەستێرە]]ی قڕژاڵ کە ئەستێرەیەکی [[پرتەکەری تیشکدەر]]ە پەیوەندیدار بە ''نوێبوونەوەی مەزنی ١٠٥٤''.]] '''سووپەرنۆڤا''' [[تەقینەوە|تەقینی]] بەھێز و ڕووناکی [[ئەستێرە|ئەستێرەیەکە]]. سووپەرنۆڤا لە دوایین قۆناغی ئەستێرەیەکی مەزن دا ڕوو دەدا. تەنە بنەڕەتییەکە یان دادەڕمێ و دەبێ بە [[ئەستێرەی نیوترۆنی|ئەستێرەیەکی نیوترۆنی]] یان [[کونەڕەش|کونەڕەشێک]]، یانیش بە تەواوی لە ناو دەچێ و تەمەستێرەیەکی بڵاوەبوو پێک دەھێنێ. ڕووناکیی سووپەرنۆڤایەک دەتوانرێ بە ڕووناکیی [[کاکێشان|کاکێشانێک]] بەراورد بکرێ، ھەفتە تا چەند مانگێک بەردەوام دەبێ و بەرەبەرە کاڵ دەبێ. == چی دەبێتە ھۆی ڕوودانی نوێبوونەوەی مەزن؟ == [[پەڕگە:SN1994D.jpg|وێنۆک|200x200پیکسڵ|''نوێبوونەوەی مەزنی ١٩٩٤د'' کە لەلایەن [[تەلیسکۆپی ھەبڵ|تەلیسکۆپی ئاسمانیی ھەبڵەوە]] گیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=information@eso.org|سەردێڕ=Artist's impression of supernova 1993J|ناونیشان=https://www.spacetelescope.org/images/opo1438a/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.spacetelescope.org|زمان=en}}</ref>]] نوێبوونەوەی مەزن ڕوودەدات کاتێک گۆڕانێک لە [[کڕۆک]] یان لە ناوەندی [[ئەستێرە]]کە پەیدادەبێت، گۆڕانەکە دەکرێت بە دوو شێوە بێت بەڵام ھەردووکیان ھەمان ئەنجامیان ھەیە ئەویش بوون بە سوپەرنۆڤا. '''جۆری یەکەمی نوێبوونەوە مەزنەکان''' لە [[سیستمی دووانە ئەستێرە|سیستمە ئەستێرەیییە دووانییەکان]] ڕوودەدات. ئەستێرە دووانییەکان دوو ئەستێرە لەخۆدەگرێت کە بە دەوری ھەمان خاڵدا دەسووڕێنەوە. یەکێک لە ئەستێرەکان، [[کورتەبنەی سپی]]ی [[کاربۆن]]-[[ئۆکسجین|ئوکسجینی]]، ماددە لەئەستێرە ھاوەڵەکەی دەدزێت. دواجار، کورتەبنە سپییەکە بڕێکی زۆر ماددە کۆدەکاتەوە. ھەبوونی بڕێکی زۆر ماددە وادەکات کە ئەستێرەکە بتەقێتەوە، بەمەش نوێبوونەوەی مەزن ڕوودەدات. '''جۆری دووەمی نوێبوونەوەی مەزنەکان''' لە کۆتاییی سووڕی ژیانی ئەستێرەیەک ڕوودەدات. کاتێک کە ئەستێرەکە [[سووتەمەنیی ناوەکی]] (ئەتۆمی) لێدەبڕێت، بەشێک لە بارستایییەکەی دەچێتەوە ناوەوە بەرەو کڕۆکەکەی. دواجار، کڕۆکەکە ھێندە زەبەلاح و قورس دەبێت بە ڕادەیەک کە ناتوانێت بەرگەی [[ڕاکێشان (فیزیک)|ھێزی کێشکردنی]] خۆی بگرێت. بۆیە کڕۆکەکەی دەڕووخێت، لە ئاکامدا تەقینەوەیەکی گەورەی لێدەبێتەوە کە ناسراوە بە نوێبوونەوەی مەزن. ئەستێرە خۆجێیەکەی خۆمان ([[خۆر]]) تاکە ئەستێرەیەکە، بەڵام بارستاییی پێویستی نییە تاوەکو ببێت بە نوێبوونەوەی مەزن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=May|یەکەم=Sandra|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٥|سەردێڕ=What Is a Supernova?|ناونیشان=http://www.nasa.gov/audience/forstudents/5-8/features/nasa-knows/what-is-a-supernova.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=NASA}}</ref> == پاش نوێبوونەوەی مەزن == لەدوای نوێ بوونەوی مەزن [[چەق]]ی ئەستێرە لەناوچووەکە دەچێتەوەیەک و ئەستێرەیەکی نوێ دروست دەکات، بارستاییی ئەو ئەستێرە نوێیە نزیکەی دوو ئەوەندەی بارستاییی خۆر دەبێت، و پاڵ بە [[تەنۆلکە]]کانی نێو کڕۆکی ئەستێرەکەوە دەنێت بۆ ئەوەی یەک بگرن بۆ دروستکردنی [[نیوترۆن|نیوترۆنەکان]]. و کاتێک ئەو ئەستێرەیەی کە ڕووخاوە بەھۆی ھێزی کێشکردنەوە تا ڕادەیەک ھەموو تەنۆلکەکانی دەکاتە نیوترۆن ئەو کات پێی دەوترێت [[ئەستێرەی نیوترۆنی]]. و ئەگەر ئەستێرە نیوترۆنییەکە گەردەلوولی بێت پێی دەوترێت [[پرتەکەری تیشکدەر]] کە گورزەیەک لە تیشک دەنێرێت بۆ بۆشاییی ئاسمان و ئەو شوێنە ڕادەماڵێت و ئەو گورزە تیشکە لەسەر زەوی بەھۆی [[تەلیسکۆپ|تەلیسکۆپە]] ڕادیۆیییەکانەوە دەدۆزرێنەوە بە شێوەی پرتەی خێرا. [[پەڕگە:Artist's_impression_of_supernova_1993J.jpg|وێنۆک|235x235پیکسڵ|تێڕوانینی ھونەرمەندێک ''بۆ نوێبوونەوەی مەزنی ١٩٩٣ج''.]] بەڵام ئەگەر چەقی ئەستێرە ڕووخاوەکە بارستایییەکی ھەبێت بگاتە سێ ئەوەندەی بارستاییی خۆر ئەوا ئەستێرەکە زیاتر دەچێتەوەیەک بەھۆی ھێزی کێشکردنەوە، ھێزی چوونەوەیەکەکە چەقی ئەستێرە چڕەکە تێکدەشکێنێت و لە شوێنەکەی [[کونەڕەش|کونێکی ڕەش]] بەجێدەھێڵێت کە تەنێکی بارستە قەبە و چڕە تا پلەیەک تەنانەت [[ڕووناکی|ڕووناکییش]] کە خێراترین شتە لە گەردووندا ناتوانێت دەربازی ببێت لە ھێزی ڕاکێشانەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Andrea Thompson|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=What Is a Supernova?|ناونیشان=https://www.space.com/6638-supernova.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Space.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Murdin|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://www.worldcat.org/oclc/671710631|سەردێڕ=Supernovae|ڕێکەوت=2011|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ئەوانی تر=Lesley Murdin|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-١٨٩٧٩-٨|edition=1st paperback ed|شوێن=Cambridge, U.K.|oclc=٦٧١٧١٠٦٣١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Supernovae}}{{Wiktionary}}{{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک|گەردوون|چین}} [[پۆل:ئەستێرەناسی]] [[پۆل:زانستە فیزیکییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:چەمکەکان لە زانستی گەردوونناسیدا]] [[پۆل:پەرەسەندنی ئەستێرەكان]] [[پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان]] [[پۆل:ڕووداوە ئەستێرەناسانەکان]] [[پۆل:چەمکەکان لە ئەستێرەناسی]] [[پۆل:سەرچاوەکانی ڕووناکی]] [[پۆل:دیاردە ئەستێرەیییەکان]] s4ozr4vy5q9el8fz264k3k143xh925c 4 195080 1617375 1561374 2026-08-05T12:19:35Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1617375 wikitext text/x-wiki <center> <big>'''ژمارەی پەڕەکان بەپێی بۆشایی ناو'''</big> <big>نوێکراوەتەوە لەلایەن '''[[User:CdRBot|CdRBot]]''' ''١٢:١٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)''</big> </center> '''ڕیزبەندی ویکیپیدیای کوردی: {{formatnum:{{Wikipedia rank by size|ckb}}}}''' {| class="wikitable" |+ ژمارەی پەڕەکان بەپێی بۆشایی ناو |- ! زنجیرە !! بۆشایی ناو !! کۆی گشتی !! پەڕەی ڕەوانەکەر !! پەڕەی ناڕەوانەکەر |- | 0 || {{ns:0}} || ١٣٧٨٣١ || ٥٤٠٤٥ || ٨٣٧٨٦ |- | 1 || {{ns:1}} || ٢٣٣٤٧ || ٢٨٢٩ || ٢٠٥١٨ |- | 2 || {{ns:2}} || ٣٩٢٨ || ٢٤١ || ٣٦٨٧ |- | 3 || {{ns:3}} || ١٨٥٤٦ || ٢١٤ || ١٨٣٣٢ |- | 4 || {{ns:4}} || ٢٠٩١ || ٦٥٤ || ١٤٣٧ |- | 5 || {{ns:5}} || ٢٠٣ || ٣٧ || ١٦٦ |- | 6 || {{ns:6}} || ٣٠٣٧ || ٢٠ || ٣٠١٧ |- | 7 || {{ns:7}} || ٥٩ || ٠ || ٥٩ |- | 8 || {{ns:8}} || ٦٦٥ || ٨ || ٦٥٧ |- | 9 || {{ns:9}} || ٤٥ || ٠ || ٤٥ |- | 10 || {{ns:10}} || ١٦٢٦٩ || ٣٨٨٧ || ١٢٣٨٢ |- | 11 || {{ns:11}} || ٤٣٣ || ٦٠ || ٣٧٣ |- | 12 || {{ns:12}} || ٥٠ || ١٨ || ٣٢ |- | 13 || {{ns:13}} || ١٣ || ٢ || ١١ |- | 14 || {{ns:14}} || ٤٦٢٠٧ || ٢١١٤ || ٤٤٠٩٣ |- | 15 || {{ns:15}} || ٤٤٠ || ٧٩ || ٣٦١ |- | 100 || {{ns:100}} || ٥٢٨٤ || ١٥٣ || ٥١٣١ |- | 101 || {{ns:101}} || ٩٢ || ٦ || ٨٦ |- | 102 || {{ns:102}} || ٧٤ || ١٢ || ٦٢ |- | 103 || {{ns:103}} || ٢٩ || ٤ || ٢٥ |- | 118 || {{ns:118}} || ٢٠ || ١٣ || ٧ |- | 710 || {{ns:710}} || ٢ || ٠ || ٢ |- | 828 || {{ns:828}} || ١١٠٨ || ٧ || ١١٠١ |- | 829 || {{ns:829}} || ٣١ || ٠ || ٣١ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 5m8nn48ax2zen0unyncj1znw9kuwvlp 0 203390 1617404 1485801 2026-08-05T14:56:20Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617404 wikitext text/x-wiki {{Short description|١٨مین سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٨٦٩ بۆ ١٨٧٧}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg|وێنۆک]] '''ئولیسیس ئێس گرانت''' ({{بە ئینگلیزی|Ulysses S. Grant}}) ([[٢٧ی نیسان]]ی [[١٨٢٢]] – [[٢٣ی تەممووز]]ی [[١٨٨٥]]) ئەفسەرێکی سەربازی و سیاسەتمەداری ئەمریکی بوو کە لە ساڵی ١٨٦٩ تا ١٨٧٧ وەک ١٨مین [[سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کاری دەکرد. گرانت جێبەجێکارێکی مافی مەدەنی بوو کە وەزارەتی دادی دروست کرد و لەگەڵ کۆمارییە ڕادیکاڵەکان کاری کرد بۆ پاراستنی مافی ئەفریقییە-ئەمریکییەکان لە کاتی ئاوەدانکردنەوەدا. وەک فەرماندەی گشتی، سەرکردایەتی سوپای کرد بۆ سەرکەوتن لە [[شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا|شەری ناوخۆی ئەمریکا]] لە ساڵی ١٨٦٥ و دواتر بوو ماوەێکی کورت وەزیری جەنگ بوو.{{sfn|McFeely|1981|pp=٢١٣–١٤}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} <references group="lower-alpha"/> {{سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|سیاسەت|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Ulysses S. Grant}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٢]] [[پۆل:مردووانی ١٨٨٥]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە نیویۆرک]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:چالاکوانانی مافە مەدەنییە ئەفریقی-ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خاوەن کۆیلە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکیی بە ڕەچەڵەک سکۆتلەندی-ئیرلەندی]] rsjbv6hdol33awf0zhg3hir3j25wc4k 1617603 1617404 2026-08-05T20:02:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1617603 wikitext text/x-wiki {{Short description|١٨مین سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٨٦٩ بۆ ١٨٧٧}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg|وێنۆک]] '''ئولیسیس ئێس گرانت''' ({{بە ئینگلیزی|Ulysses S. Grant}}) ([[٢٧ی نیسان]]ی [[١٨٢٢]] – [[٢٣ی تەممووز]]ی [[١٨٨٥]]) ئەفسەرێکی سەربازی و سیاسەتمەداری ئەمریکی بوو کە لە ساڵی ١٨٦٩ تا ١٨٧٧ وەک ١٨مین [[سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] کاری دەکرد. گرانت جێبەجێکارێکی مافی مەدەنی بوو کە وەزارەتی دادی دروست کرد و لەگەڵ کۆمارییە ڕادیکاڵەکان کاری کرد بۆ پاراستنی مافی ئەفریقییە-ئەمریکییەکان لە کاتی ئاوەدانکردنەوەدا. وەک فەرماندەی گشتی، سەرکردایەتی سوپای کرد بۆ سەرکەوتن لە [[شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا|شەری ناوخۆی ئەمریکا]] لە ساڵی ١٨٦٥ و دواتر بوو ماوەێکی کورت وەزیری جەنگ بوو.{{sfn|McFeely|1981|pp=٢١٣–١٤}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} <references group="lower-alpha"/> {{سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|سیاسەت|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Ulysses S. Grant}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٢]] [[پۆل:مردووانی ١٨٨٥]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە نیویۆرک]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:چالاکوانانی مافە مەدەنییە ئەفریقی-ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خاوەن کۆیلە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکیی بە ڕەچەڵەک سکۆتلەندی-ئیرلەندی]] 5w1kcwk5utxclkgzv0gk7a0xi9zsnl5 0 206400 1617729 925119 2026-08-06T00:03:02Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617729 wikitext text/x-wiki {{دەقی ڕوونکردنەوە}} * [[٨٥٠]]: ساڵی زایینی * [[٨٥٠ (پ.ز)]]: ساڵی پێش زایین * [[٨٥٠ (کوردی)]]: ساڵی کوردی * [[٨٥٠ (ھەتاوی)]]: ساڵی هەتاوی * [[٨٥٠ (مانگی)]]: ساڵی مانگی * [[٨٥٠ (ژمارە)]]: ژمارە == پرسە هاوپیشەکان == * [[بڕیارنامەی ٨٥٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] {{ڕوونکردنەوەی ژمارە}} d4hr0643goex3j6v4g9y79mt3j23b5n 0 207403 1617752 924036 2026-08-06T00:51:41Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617752 wikitext text/x-wiki {{دەقی ڕوونکردنەوە}} * [[١٩٣٣]]: ساڵی زایینی * [[١٩٣٣ (پ.ز)]]: ساڵی پێش زایین * [[١٩٣٣ (کوردی)]]: ساڵی کوردی * [[١٩٣٣ (ھەتاوی)]]: ساڵی هەتاوی * [[١٩٣٣ (مانگی)]]: ساڵی مانگی * [[١٩٣٣ (ژمارە)]]: ژمارە == پرسە هاوپیشەکان == * [[بڕیارنامەی ١٩٣٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] {{ڕوونکردنەوەی ژمارە}} [[ar:1933 (توضيح)]] 9gpuim1rdtr1cl9xs75onc5ps6r4fco 0 207555 1617882 1484095 2026-08-06T10:53:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، سوێد-کۆلکە) 1617882 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ئابا''' ({{ئینگ|ABBA}}) گرووپێکی سویدی میوزکی چەشنی [[مۆسیقای پۆپ|پۆپ]]ن کەوا لە ساڵی ١٩٧٢ لە شاری [[ستۆکھۆڵم]] دامەزراوە لەلایەن [[ئاگنێتا فالتسۆگ]]، [[بیۆن یولڤایس]]، [[بێنی ئاندەرسن]] و [[ئانی-فرید لینگستاد]]. ناوی گرووپەکە لە پیتی یەکەمی ھەر چوار ئەندامەکەوە ھاتووە. ئابا وەک یەکێک لە مەزنترین گرووپە میوزیکییەکانی مێژوو دادەرێت و خاوەنی بەشێک پڕفرۆشترین گۆرانییەکانی مێژووشن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moskowitz|یەکەم=David V.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=8XG9CgAAQBAJ&pg=PA1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=The 100 Greatest Bands of All Time: A Guide to the Legends Who Rocked the World [2 volumes]: A Guide to the Legends Who Rocked the World|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٠٨-٠٣٤٠-٦|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|سوێد|ژیاننامە|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|ABBA}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{سوێد-کۆلکە}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە سویدییەکان]] [[پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٧٢]] [[پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فەڕەنسی]] 7onhvhyii2wnr1720w07h2rui751s6j 0 208650 1617905 1603596 2026-08-06T10:57:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئوکراینا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1617905 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:-UNGA (48795662063).jpg|وێنۆک|داواکارییەک لەلایەن سەرۆکی ئەمەریکا [[دۆناڵد ترامپ]] (ڕاست) لە سەرۆکی ئوکراینا [[ڤلۆدیمیر زێلێنسکی]] (چەپ) بۆ لێکۆڵینەوە لە کار و چالاکییەکانی [[جۆ بایدن]] و کوڕەکەی لە ئوکراینا و لەکەدارکردنی بایدن بۆ ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ئەمەریکا بە ھۆکاری سەرەکیی ئابڕووچوونەکە دادەنرێت.]] '''ئابڕوچوونی ترامپ-ئۆکڕانیا''' ({{بە ئینگلیزی|Trump–Ukraine scandal}}) بریتیی بوو لە ئابڕوچوونێکی سیاسی لەسەر ئاستی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].<ref>Veronica Stracqualursi & Michael Warren, [https://www.cnn.com/2019/10/12/politics/giuliani-trump-ukraine-russia-impeachment-inquiry/index.html Rudy Giuliani tells CNN he's unaware he's under investigation for Ukraine involvement], CNN (October 12, 2019): "the unraveling Ukraine scandal"</ref> لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩دا، کارمەندێکی نەناسراوی حکومەتی ئەمەریکا ناڕەزایەتیی خۆی لە بەرامبەر پارێزەری سەرۆک [[دۆناڵد ترامپ]]، [[ڕودی جولیانی]] و کابینەکەی دەربڕی کە ھەڵسابوون بە ئەنجامدانی پەیوەندیی تەلەفۆنی لەگەڵ سەرۆکی ئوکرانیا [[ڤلۆدیمیر زێلێنسکی]] و داوایان لە حکومەتی ئوکرانیا کردبوو لێکۆڵینەوەی تایبەت دەربارەی [[جۆ بایدن]] و کوڕەکەی [[ھەنتەر بایدن]] ئەنجام بدەن کەوا لەو کاتەدا ڕکابەرایەتیی ترامپی دەکرد لە [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (٢٠٢٠)]]دا، تاکوو لە بەرامبەردا کۆمەکی سەربازی ئەمەریکا لە ئوکرانیا درێژەی پێبدرێت.<ref name="TextMsg">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/interactive/2019/10/04/us/politics/ukraine-text-messages-volker.html|سەردێڕ=Read the Text Messages Between U.S. and Ukrainian Officials|دوایین=Savage|یەکەم=Charlie|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|newspaper=[[The New York Times]]|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20191011043711/https://www.nytimes.com/interactive/2019/10/04/us/politics/ukraine-text-messages-volker.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|دوایین٢=Williams|یەکەم٢=Josh|وتەگێڕانەوە=A newly released set of text exchanges revealed details about President Trump's efforts to use American foreign policy to benefit himself.|بەستەری نووسەر=Charlie Savage}}</ref> ناڕەزایەتییەکە بە داواکارییەکی ڕاستەوخۆی ترامپ بۆ دەستێوەردانی دەرەکی لە ھەڵبژاردنەکە لێکدرایەوە.<ref name="WapoComplaintReleased">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/national-security/house-intelligence-committee-releases-whistleblowers-complaint-citing-trumps-call-with-ukraines-president/2019/09/26/402052ee-e056-11e9-be96-6adb81821e90_story.html|سەردێڕ=Whistleblower claimed Trump abused his office and that White House officials tried to cover it up|دوایین=Barrett|یەکەم=Devlin|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ئیش=[[واشینگتن پۆست|The Washington Post]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20190926143727/https://www.washingtonpost.com/national-security/house-intelligence-committee-releases-whistleblowers-complaint-citing-trumps-call-with-ukraines-president/2019/09/26/402052ee-e056-11e9-be96-6adb81821e90_story.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited}}</ref> ھەواڵەکە بووە ھۆکاری سەرەکیی دادگاییکردنی ترامپ و ناوبراو بەشێوەیەکی فەرمی لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩دا دادگاییی کرا، بەڵام [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا]] بە زۆرینەی دەنگ بڕیاری لێخۆشبوونیان بۆ دەرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2019/09/24/us/politics/democrats-impeachment-trump.html|سەردێڕ=Nancy Pelosi Announces Formal Impeachment Inquiry of Trump|دوایین=Fandos|یەکەم=Nicholas|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ئیش=[[The New York Times]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20190924212020/https://www.nytimes.com/2019/09/24/us/politics/democrats-impeachment-trump.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|بەستەری نووسەر=Nicholas Fandos}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|ئوکراینا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Trump–Ukraine scandal}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دۆناڵد ترامپ]] [[پۆل:ئابڕوچوونە سیاسییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترامپ]] [[پۆل:مشتومڕەکانی ٢٠١٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] g7h0kqd0fqxen2l1tieurp4so556ax5 0 209976 1617454 1486005 2026-08-05T15:23:45Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617454 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:OswaldNickJrlogo.png|وێنۆک]] '''ئۆسواڵد''' ({{بە ئینگلیزی|Oswald}}) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمەیشنی منداڵانە، کە لەلایەن نیکیڵدۆن و ئێچ ئای تی ئینتەرتینمنتەوە بەرهەم دەهێنرێت. یەکەم جار لە ٢٠ی ئابی ٢٠٠١ لە نیک جەی ئاڕ لە ئەمریکا پەخش کرا. بەرنامەکە لەلایەن دان یاکارینۆ دروست کراوە. هەروەها لە نۆجین و سی بی ئێس پەخش کرا، تا ئێستا ٢٦ ئەڵقە بەرهەمهێنراوە. ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی سادە | سەردان = ٢١ی ئازاری ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی ئەمریکی ساڵی ٢٠٠٠]] [[پۆل:بەرنامەی ڕەسەنی نیکلۆدیۆن لە دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:بەرنامە ڕەسەنەکانی نیکلۆدیۆن لە دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:کۆتا زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ٢٠٠٣]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] qh6ym0t9xdmfs5p9t6dbb3ho32spgwg 14 210807 1617646 1120426 2026-08-05T21:14:17Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617646 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|21st-century rappers from the United States}} [[پۆل:گۆرانیبێژانی ڕاپی ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] ea8ouo789l7rc40i6a2ijjc4yrvkwej 0 210950 1617911 1603597 2026-08-06T10:58:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەکتەر-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1617911 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox character | name = ئابی ئەندەرسۆن | color = #000000 | series = [[دوایینی ئێمە]] | image = Abby in The Last of Us Part II.png | alt = An image of a young woman, lightly soaked by water, with brown hair and a muscular physique. She angrily looks slightly to the right, and has a hammer in her hand. | first = [[دوایینی ئێمە ٢]] | creator = نیڵ درەکمان | portrayer = لاورا بەیلی | significant_other = ئۆون مۆر (هاوڕێی کوڕ) | relatives = جێری ئەندەرسۆن (باوک) }} '''ئەبیگەیل "ئابی" ئەندرسۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Abigail "Abby" Anderson}}) کارەکتەرێکی خەیاڵی یاری ڤیدیۆیی [[دوایینی ئێمە ٢|دوایینی ئێمە بەشی دووەمی]] ساڵی ٢٠٢٠. لەلایەن لاورا بەیلیەوە وێنەکەی دەکێشرێت، لە ڕێگەی کرداری جووڵە و نواندنی دەنگەوە. سەربازێکی بەرەی ڕزگاریخوازی واشنتۆنە لەکاتی بەرەنگاربوونەوەی WLF. ئابی بۆ تۆڵەکردنەوەی باوکی بە دوای جۆیل میلەر دەکەوێت بۆ کووشتنی، هاوپەیمانییەکانی ئابی نائارام دەبن کاتێک هاوڕێیەتی دوو ئەندامی پێشووی سێرافایت دەکات. ئابی یەکێکە لەو دوو کارەکتەرە سەرەکییەی ناوی یارییەکە، شانبەشانی ئێلی. ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٧ی ئازاری ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران }} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کارەکتەرە مێینەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:کارەکتەرەکانی یاری ئەکشنی-سەرکێشی]] [[پۆل:خەڵکی خەیاڵی ئەمریکی لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:کارەکتەرە خەیاڵییەکانی یوتا]] [[پۆل:خانمە هونەرمەندە خەیاڵییە جەنگییەکان]] [[پۆل:هونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:بکوژە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کۆیلە خەیاڵیەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:کارەکتەری یاری ڤیدیۆیی ترسناک]] [[پۆل:پاڵەوانەکانی سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:دوایینی ئێمە]] [[پۆل:کاراکتەری یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە ساڵی ٢٠٢٠ ناسێندران]] [[پۆل:مشتومڕی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:ژنێک و سەربازێکی جەنگاوەر لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:خانمە ھونەرمەندە خەیاڵییە جەنگییەکان]] [[پۆل:ھونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا]] [[پۆل:یاساشکێنە خەیاڵییەکان]] mqjkj3c3zkyy7lrhd4vb7mp54ofi27v 0 211377 1617726 1500146 2026-08-06T00:02:02Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617726 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''جەیمس لەیسیتەر''' ({{بە ئینگلیزی|James Lassiter}}) بەرهەمهێنەری فیلمی ئەمریکییە، زیاتر بە هاوبەشی دامەزرێنەری ئۆڤەربرووک ئینتەرتەیمێنت ناسراووە. ماوەیەکی زۆرە هاوبەشی بازرگانی ئەکتەر و ڕاپەر [[ویڵ سمیت]]ە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی نیسانی ٢٠٢٢}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ژیاننامە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خوێندکارانی پێشووی زانکۆی میامی]] 3tgg8ekhgaove6rsfadq3xk48ub99u4 0 211582 1617716 1441153 2026-08-05T23:58:42Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617716 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گەری چای | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=36.2854|frame-long=47.84886|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژهەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی کوڕانی|کوڕانی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری گوێرگون|گوێرگون]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٦٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤١ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[نەتەوە]] | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = [[ئازەرییەکان|ئازەری]] <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = هاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گەری چای''' ({{بە فارسی|'''گرەچقا'''}}، {{بە ئینگلیزی|'''Gereh Cheqa'''}}) گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری گوێرگون]]، [[ناوچەی کوڕانی]]، [[شارستانی بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''گەری چای''' هاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تیکیە]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئاخچەکومبەد]]. * لە ڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[نیماکار]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[قەمتەرەقە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٤١)کەس و (١٤)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە لە [[نەتەوە]]ی [[ئازەرییەکان]] پێکهاتووە. == ئایین و زمان == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرهنگ جغرافیائی ایران(ابادیها)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٠ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی بیجاڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} [[پۆل:شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] a11kvxi4ch7crtgnpl7sugmfgdkk314 0 213471 1617413 1485822 2026-08-05T14:59:56Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617413 wikitext text/x-wiki [[ئووگاندا]] بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٥٦ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاددا کرد، جگە لە ساڵی ١٩٧٦ بەشداری سەرجەم خولەکانی دیکەی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە. ئووگاندا بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ی کرد. ئەم وڵاتە تا ئێستا لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا بەشداری نەکردووە. وەرزشوانانی ئۆگاندا بە کۆی گشتی خاوەنی یازدە مەدالیای ئۆڵۆمپیادن. کە ھەموویان لە یارییەکانی گۆڕەپان و مەیدان و بۆکسێندا بوون. لیژنەی ئۆڵۆمپیادی ئۆگاندا لە ساڵی ١٩٥٠ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٥٦ لەلایەن لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتییەوە دانیپێدانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Olympic Games: results, medals, statistics, analytics|ناونیشان=http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByGames&param_dbversion=&param_country=UGA&param_games=&param_sport=ALL|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=olympanalyt.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220710095231/http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByGames&param_dbversion=&param_country=UGA&param_games=&param_sport=ALL|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Uganda at the Olympic Games|ناونیشان=https://www.topendsports.com/events/summer/countries/uganda.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.topendsports.com}}</ref> == پێرستی سەرچاوەکان == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !خوول !وەرزشوان |style="background:gold; width:4.5em; font-weight:bold;"|زێڕ |style="background:silver; width:4.5em; font-weight:bold;"|زێو |style="background:#cc9966; width:4.5em; font-weight:bold;"|بڕۆنز !style="width:4.5em; font-weight:bold;"|گشتی !style="width:4.5em; font-weight:bold;"|پلە |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1956}} |٣ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1960}} |١٠ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1964}} |١٣ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1968}} |١١ |٠ |١ |١ |٢ |٣٨ |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1972}} |٣٣ |١ |١ |٠ |٢ |٢٤ |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1976}} | colspan="6" |''did not participate'' |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1980}} |١٣ |٠ |١ |٠ |١ |٣٢ |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1984}} |٢٦ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1988}} |٢٤ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1992}} |٨ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1996}} |١٠ |٠ |٠ |١ |١ |٧١ |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2000}} |١٣ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2004}} |١١ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2008}} |١٢ |٠ |٠ |٠ |٠ |[[2008 Summer Olympics medal table|-]] |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2012}} |١٥ |١ |٠ |٠ |١ |٥٠ |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2016}} |٢١ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2020}} |٢٥ |٢ |١ |١ |٤ |٣٦ |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2024}} | colspan="6;" rowspan="3" |''future event'' |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2028}} |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2032}} |- ! colspan="2" |Total !٤ !٤ !٣ !١١ !٧٣ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیاد}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|ئۆڵۆمپیاد|ئووگاندا|ئەفریقا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادەکان]] 0q5nql2h28lsvn3gd3pxd1latr1kaf8 1617601 1617413 2026-08-05T20:02:34Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1617601 wikitext text/x-wiki [[ئووگاندا]] بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٥٦ بەشداری لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاددا کرد، جگە لە ساڵی ١٩٧٦ بەشداری سەرجەم خولەکانی دیکەی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە. ئووگاندا بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ی کرد. ئەم وڵاتە تا ئێستا لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا بەشداری نەکردووە. وەرزشوانانی ئۆگاندا بە کۆی گشتی خاوەنی یازدە مەدالیای ئۆڵۆمپیادن. کە ھەموویان لە یارییەکانی گۆڕەپان و مەیدان و بۆکسێندا بوون. لیژنەی ئۆڵۆمپیادی ئۆگاندا لە ساڵی ١٩٥٠ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٥٦ لەلایەن لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتییەوە دانیپێدانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Olympic Games: results, medals, statistics, analytics|ناونیشان=http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByGames&param_dbversion=&param_country=UGA&param_games=&param_sport=ALL|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=olympanalyt.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220710095231/http://olympanalyt.com/OlympAnalytics.php?param_pagetype=MedalsByGames&param_dbversion=&param_country=UGA&param_games=&param_sport=ALL|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Uganda at the Olympic Games|ناونیشان=https://www.topendsports.com/events/summer/countries/uganda.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.topendsports.com}}</ref> == پێرستی سەرچاوەکان == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !خوول !وەرزشوان |style="background:gold; width:4.5em; font-weight:bold;"|زێڕ |style="background:silver; width:4.5em; font-weight:bold;"|زێو |style="background:#cc9966; width:4.5em; font-weight:bold;"|بڕۆنز !style="width:4.5em; font-weight:bold;"|گشتی !style="width:4.5em; font-weight:bold;"|پلە |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1956}} |٣ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1960}} |١٠ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1964}} |١٣ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1968}} |١١ |٠ |١ |١ |٢ |٣٨ |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1972}} |٣٣ |١ |١ |٠ |٢ |٢٤ |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1976}} | colspan="6" |''did not participate'' |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1980}} |١٣ |٠ |١ |٠ |١ |٣٢ |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1984}} |٢٦ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1988}} |٢٤ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1992}} |٨ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|1996}} |١٠ |٠ |٠ |١ |١ |٧١ |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2000}} |١٣ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2004}} |١١ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2008}} |١٢ |٠ |٠ |٠ |٠ |[[2008 Summer Olympics medal table|-]] |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2012}} |١٥ |١ |٠ |٠ |١ |٥٠ |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2016}} |٢١ |٠ |٠ |٠ |٠ | - |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2020}} |٢٥ |٢ |١ |١ |٤ |٣٦ |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2024}} | colspan="6;" rowspan="3" |''future event'' |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2028}} |- | align="right" |{{GamesName|SOG|2032}} |- ! colspan="2" |Total !٤ !٤ !٣ !١١ !٧٣ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیاد}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|ئۆڵۆمپیاد|ئووگاندا|ئەفریقا}} [[پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادەکان]] 48wqt1lz6dbs2m7w5oijjrmcywhpscz 0 213754 1617361 1616965 2026-08-05T12:13:26Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617361 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:LTC-400.png|وێنۆک]] '''لایتکۆین''' ('''LTC''' یاخود '''L''') [[دراوی دیجیتاڵ|دراوێکی ئەلکترۆنی]] نێوان دوو کەسە (peer-to-peer) و پرۆژەی سۆفتوێرێکی کراوەیە کە بڵاوکرایەوە لەژێر ڕێگەپێدانی MIT/X11. لایتۆکین دراوێکی زووی ئاڵت کۆین بوو، کە لە [[تشرینی یەکەم]]ی ٢٠١١ دەستی پێکرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Ex-Googler Gives the World a Better Bitcoin|ناونیشان=https://www.wired.com/2013/08/litecoin/|newspaper=Wired|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|issn=1059-1028|زمان=en-US|یەکەم=Robert|دوایین=McMillan}}</ref> لە وردەکاری تەکنیکیدا، لایتکۆین بە نزیکەی ھاوتای بیتکۆینە. == مێژوو == تا ٢٠١١، ماینین کردنی بیتکۆین بەزۆری دەکرا لەسەر (GPU). ئەمەش دڵەڕاوکێی دروست کرد لای ھەندێ بەکارھێنەران کە بەربەستێکی گەورە ھەیە لەبەردەمیاندا، و چیتر سەرچاوەکانی CPU بەسەرچوون و بێ بەھابوون بۆ ماینینگ کردن. بەکارھێنانی [[کۆد]] لە [[بیتکۆین]]، دراوێکی جێگرەوەی نوێ دروست کرد بە ناوی Tenebrix (TBX). تێنێبریکس جێگای قۆناغەکانی SHA-256 گرتەوە کە لە شێواز و ئەلگۆریتمی ماینین کردنی [[بیتکۆین]] بەکار دەھاتن و بە بەکارھێنانی ھاوکێشەی سکریپت.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lee|یەکەم=David|سەردێڕ=Handbook of Digital Currency: Bitcoin, Innovation, Financial Instruments, and Big Data.|بڵاوکەرەوە=Elsevier Science|ژپنک=٩٧٨-٠-١٢-٨٠٢٣٥١-٨}}</ref> ئەوەش بە تایبەتی دیزاین کرابوو لە ٢٠٠٩ بۆ ئەوەی بە گونجاوی کار بکات لەگەڵ چیپەکانی ASIC و FPGA.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tarsnap - The scrypt key derivation function and encryption utility|ناونیشان=http://www.tarsnap.com/scrypt.html.zg|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.tarsnap.com}}</ref> ئەمەش ڕێگە بە تێنێبریکس دەدات کە پشت ببەستێت بە GPU، و سود ببینێت لە سەرچاوەکانی سی پی یو کە بەردەستن بۆ ماینینگ کردنی [[بیتکۆین]]. تێنێبریکس خۆی پرۆژەیەکی سەرکەوتوو بوو بۆ [[دراوی دیجیتاڵ|دراوی ئەلکترۆنی]] زوو کە جێگای بیتکۆینی گرتەوە لەگەڵ خەڵاتکردن (کە ئەمەش وا دەکات پارەیەکی بێ سنوور بەردەست بێت).<ref name=":1"/> لەگەڵ ئەوەشدا، گەشەپێدەران بڕگەیەکیان لە کۆدەکەیا داناوە کە ڕێگە دەدات ٧٫٧ [[ملیۆن]] تی بی ئێکس بەدەست بھێنن بۆ خۆیان بە بێ ھیچ خەرجییەک، کە ئەمەش لەلایەن بەکارھێنەرانەوە ڕەخنەی لێگیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Deng|یەکەم=Robert H|سەردێڕ=Handbook of Blockchain, Digital Finance, and Inclusion, Volume 1: Cryptocurrency, FinTech, InsurTech, and Regulation. United Kingdom:|بڵاوکەرەوە=Elsevier Science|ژپنک=٩٧٨-٠-١٢-٨١٠٤٤٢-٢}}</ref> بۆ ئەم بابەتە، چارلی لی، کارمەندێکی [[گووگڵ|گۆگڵە]] کە دواتر بوو بە بەڕێوەبەری [[ئەندازیاری]] لە کۆین بەیس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Litecoin founder Charlie Lee has sold all of his LTC|ناونیشان=https://social.techcrunch.com/2017/12/20/litecoin-charlie-lee-conflict-of-interest/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=TechCrunch|زمان=en-US}}{{بەستەری مردوو|url=https://social.techcrunch.com/2017/12/20/litecoin-charlie-lee-conflict-of-interest/ |date=حوزەیرانی ٢٠٢٣ }}</ref> وەشانێکی جێگرەوەی دروست کرد بۆ تێنێبریکس پێی دەوترێت فەیربریکس (FBX).<ref name=":0"/> لایتکۆین ئەلگۆریتمی ماینینی سکریپتی وەرگرت لە فایربرکس. بەڵام دواتر گەڕایەوە بۆ بەردەست خستنی پارەی سنووردار لە [[بیتکۆین]]، لەگەڵ ھەندێ گۆڕانکاری. چارلی لی لایتکۆینی بڵاوکردەوە لە ڕێگەی بەکارھێنەرێکی سەرچاوەی کراوە لەسەر [[گیتھەب|گیت ھەب]] (GitHub) لە ٧ [[تشرینی یەکەم]]، ٢٠١١. تۆڕی لایتکۆین چوە ڕاستەوخۆ لە ١٣ تشرینی یەکەمی ٢٠١١. ئەوە کۆدی سەرچاوەی کرێدەری بیتکۆین کۆر بوو، جیاواز بوو بە پلەی یەکەم بەھۆی کەمبوونەوەی کاتی دروستکردنی بلۆک (٢٫٥ خولەک)، زیادبوونی زۆرترین ژمارەی دراوەکان، ئەلگۆریتمێکی جیاوازی ھاشکردن (scrypt، لەبری SHA-256)، و GUIیەکی کەمێک دەستکاریکراو. لە ماوەی مانگی [[تشرینی دووەم]]ی ٢٠١٣، نرخی لایتکۆین بەرزبوونەوەیەکی گەورەی بەخۆیەوە بینی کە بریتی بوو لە بەرزبونەوەی ١٠٠٪ لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Charlton|یەکەم=Alistair|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Litecoin Value Leaps 100% in a Day as Market Cap Passes $1bn|ناونیشان=https://www.ibtimes.co.uk/litcoin-value-leaps-100-percent-market-cap-525867|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=International Business Times UK|زمان=en}}</ref> لە مایسی ٢٠١٧، لایتکۆین بوو بە یەکەم دراو لە ٥ بەرزترین دراو (بە ڕیزبەندی ھەبوونی مارکێت) لە دراوە ئەلکترۆنییەکان کە جیاکردنەوەی شایەت حاڵ (Segregated Witness) بەکاربھێنێت. دواتر لە مایسی ھەمان ساڵدا، یەکەم گواستنەوەی تۆڕی ڕووناکی تەواو بوو لەسەر لایتکۆین. بە گواستنەوەی ٠٫٠٠٠٠٠٠٠١ لایتکۆین لە زیورخ بۆ [[سان فرانسیسکۆ]] لە ماوەی کەمتر لە یەک چرکەدا. لە ٢٠٢٠، [[پەیپاڵ]] توانای ئەوەی بۆ بەکارھێنەران زیاد کرد کە لایتکۆینی وەرگیراو بکڕن لەگەڵ [[بیتکۆین]]، ئیتەریوم و بیتکۆین کاش کە ناتوانرێت ڕابکێشرێت یاخود خەرج بکرێت وەک بەشێک لە تایبەتمەندی کریپتۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=PayPal allows Bitcoin and crypto spending|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/technology-54630283|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Crypto {{!}} Buy Sell & Hold {{!}} PayPal UK|ناونیشان=https://www.paypal.com/gb/webapps/mpp/crypto|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.paypal.com|زمان=en-GB}}</ref> لە ئەیلوولی ٢٠٢١، ھەواڵێکی ناڕاست بڵاوکرایەوە لەسەر پێگەی گلۆب نیوس وایر (ئینگلیزی: GlobeNewsWire) و ھاوبەشی نێوان لایتکۆین و [[وۆڵ مارت|واڵمارتی]] ڕاگەیاند. ئەمەش وای کرد نرخی لایتکۆین زیاد بێت بە نزیکەی ٣٠٪، پێش ئەوەی کە بزانرێت ھەواڵەکە فێڵکردنە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Walmart says looking into fake press release on litecoin tie-up|ناونیشان=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/press-release-walmarts-litecoin-partnership-is-fake-cnbc-2021-09-13/|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en|یەکەم=Uday Sampath|دوایین=Kumar}}</ref> لە [[شوبات]]ی ٢٠٢٢، لایتکۆین سەرمایەی بازاڕی گەیشتە ٨٫٧ ملیار دۆلار. لە مایسی ٢٠٢٢، نوێکردنەوەی MWEB (Mimblewimble Extension Blocks) بە فەرمی چالاک کرا لەسەر تۆڕی لایتکۆین وەک سۆفت-فۆرک. ئەم نوێکردنەوەیە بژاردەی ئەوەی بەخشی بە بەکارھێنەران کە گواستنەوەی نھێنی لایتکۆین بکەن، کە بڕی نێردراو تەنیا دەزانرێت لەنێوان نێردەر و وەرگر<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=MWEB Has Officially Activated|ناونیشان=https://www.litecoin.net/news/mweb-has-officially-activated|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.litecoin.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220526050915/https://www.litecoin.net/news/mweb-has-officially-activated|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا لە بەکارھێنانەکانی کریپتۆ لە بوارەکانی [[گازینۆی ئۆنلاین]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Payment methods in online casino|ناونیشان=https://betting.qa/en|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220629170720/https://betting.qa/en/}}</ref> == جیاوازی لە بیتکۆین == لایتکۆین جیاوازە لە [[بیتکۆین]] لە ھەندێ شتدا: * تۆڕی لایتکۆین ئامانجییەتی کە پرۆسەی بلۆکێک بکات ھەموو ٢٫٥ خولەکێک، کە بیتکۆین ١٠ خولەکە. ئەمەش وا دەکات گواستنەوەی لایتکۆین چوار ھێندەی بیتکۆین خێراتر بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=UK|یەکەم=WIRED|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Wary of Bitcoin? A guide to some other cryptocurrencies|ناونیشان=https://arstechnica.com/information-technology/2013/05/wary-of-bitcoin-a-guide-to-some-other-cryptocurrencies/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Ars Technica|زمان=en-us}}</ref> * لایتکۆین سکریپت بەکاردەھێنێت لە [[ئەلگۆریتم]]ی سەلماندنی-کار، ھاوکێشەیەکی یەک لە دوای یەک کە میمۆری زیاتری پێویستە لە ئەلگۆرتیمێکی تر. * زۆرترین دابینکردنی بەردەوامی لایتکۆین ٨٤٬٠٠٠٬٠٠٠ لایتکۆینە، کە چوار ھێندە زیاترە لە زۆرترین دابینکردنی بەردەوامی [[بیتکۆین]] کە ٢١٬٠٠٠٬٠٠٠ بیتکۆینە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Bitcoin Core integration/staging tree|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://github.com/bitcoin/bitcoin/blob/08a7316c144f9f2516db8fa62400893f4358c5ae/src/amount.h|بڵاوکەرەوە=Bitcoin|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> بەھۆی بەکارھێنانی لایتکۆین لە ئەلگۆریتمی سکریپت، ئامێرەکانی (ASIC و FPGA) دروست کران بۆ ماینین کردنی لایتکۆین کە زیاتر ئاڵۆزن بۆ دروستکردن و گرانترین بۆ بەرھەمھێنان لەوانەی کە بیتکۆین کە SHA-256 بەکاردەھێنێت. کاتێک باسی لایتکۆین دەکرێت وەک ڕێگایەکی پارەدان، لە ڕۆژانی سەرەتادا پەیوەندی ھەبوو لەگەڵ [[بیتکۆین]] بۆ شێوازەکانی پارەدان و درێژکردنەوە. ھەرچەندە ڕەنگە ھەر کەسێک وا ھەستبکات کە شێوازی پارەدانی لایتکۆین لەگەڵ بیتکۆین ھاوشێوەیە، بەڵام دەرکەوتووە کە لە ئێستادا پەیوەندییەکی کەم ھەیە لە نێوان شێوازی پارەدانی لایتکۆین لە بەرامبەر بیتکۆین، ئەم شێوازانە بەپێی کات جیاوازیان زیاتر دەبێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Litecoin}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|ئابووری}} [[پۆل:دراوی ڕەمزی]] [[پۆل:دراوی دیجیتاڵ]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١١]] 1krq7egwgek4bh3xxmzns6fd7g1vtv6 0 214546 1617910 1397299 2026-08-06T10:58:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئەرمەنستان-کۆلکە) 1617910 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئابۆڤیان''' ({{بە ئەرمەنی|Աբովյան}})، کۆمەڵگەیەکی شارەوانی شارۆچکە و شارەوانییە لە [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] لە چوارچێوەی [[پارێزگای کۆتایک]]. دەکەوێتە دووری ١٦ کیلۆمەتر (١٠ میل) باکووری ڕۆژھەڵاتی [[یەریڤان]] و ٣٢ کیلۆمەتر (٢٠ میل) باشووری ڕۆژھەڵاتی ناوەندی پارێزگای [[ھرازدان]]. بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١ ژمارەی دانیشتووانی شارۆچکەکە ٤٣ ھەزار و ٤٩٥ کەسە، کە لە سەرژمێریی ساڵی ١٩٨٩دا ٥٩ ھەزار کەس بووە. لە ئێستادا ژمارەی دانیشتووانی شارۆچکەکە بە نزیکەیی ٤٤ ھەزار و ٩٠٠ کەسە بەپێی خەمڵاندنی فەرمی ساڵی ٢٠٢٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=2020|سەردێڕ=The Demographic Handbook of Armenia (2020)|ناونیشان=https://armstat.am/file/article/demog_2020_2.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=armstat.am|بڵاوکەرەوە=Statistical Committee of Armenia|پەڕە=٤٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210125135347/https://www.armstat.am/file/article/demog_2020_2.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> ڕووبەری ئابۆڤیان نزیکەی ١١ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (٤٫٢ میل چوارگۆشە). == دانیشتووان == زیاتر لە ٩٠٪ی دانیشتووانی شارۆچکەکە ئەرمەنی نەتەوەین. بەپێی زانیارییەکانی ساڵی ١٩٧٤، نزیکەی یەک لەسەر سێی دانیشتووانی شارۆچکەکە لە ئەرمەنییەکان پێکھاتبوون کە لە ماوەی ساڵانی شەستەکاندا لە سووریا، ئێران و لوبنانەوە گواستراونەتەوە.<ref>{{Cite encyclopedia|year=1974|title=ԱԲՈՎՅԱՆ|encyclopedia=Armenian Soviet Encyclopedia|publisher=Armenian Academy of Sciences|location=Yerevan|url=https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_1.djvu/34|last=Dulyan|first=S.|editor-last=Hambardzumyan|editor-first=Victor|editor-link=Viktor Ambartsumian|volume=1|page=34}}</ref> ھەروەھا پێکھاتە بچووکەکانی [[کورد]]، [[ئێزیدی]]، [[ڕووسەکان|ڕووس]] و [[ئاشوورییەکان|ئاشووریش]] لەم شارۆچکەیەدا دەژین.<ref>[http://abovyan.com/index.php?option=com_frontpage&Itemid=1&limit=12&limitstart=60 Abovyan city:Kurdish Community of Abovyan city] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707075413/http://abovyan.com/index.php?option=com_frontpage&Itemid=1&limit=12&limitstart=60 |date=July 7, 2011}}</ref> بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١، ئابڤیان پێنجەم گەورەترین شاری [[ئەرمەنستان|ئەرمینیایە]] لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانەوە. لێرەدا ھێڵی کاتیی دانیشتووانی ئەبۆڤیان دەخەینەڕوو (سەرنج بدەن کە ئەو ژمارانەی لە نێوان ساڵانی ١٨٧٣ بۆ ١٩٥٩ نیشان دراون پەیوەندییان بە دانیشتووانی گوندی ئێلارەوە ھەیە کە ئێستا گەڕەکێکە لە ناو ئابۆڤیان): {| class="wikitable" ! ساڵ | ١٨٧٣ | ١٨٩٧ | ١٩٢٦ | ١٩٣٩ | ١٩٥٩ | ١٩٧٠ | ١٩٧٣ | ١٩٧٦ | ١٩٨٩ | ٢٠٠١ | ٢٠١١ | ٢٠١٦ |٢٠٢٠ |- ! دانیشتووان | ٣٦٠ | ٥٤٨ | ٨٩٧ | ١٬٠٢٤ | ٢٬٢٨٩ | ١٤٬٧٠٠ | ٢٨٬٥٠٠ | ٣٨٬٤٠٠ | ٥٨٬٦٧١ | ٤٤٬٥٩٦ | ٤٣٬٤٩٥ | ٤٤٬٤٠٠ |٤٤٬٩٠٠ |- |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Abovyan}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کۆتایک|ئابۆڤیان]] [[پۆل:شارەکانی ئەرمەنستان|ئابۆڤیان]] 7bcgqr9uk114yyw8d7puwx3ptf0qv4x 0 215457 1617429 1485891 2026-08-05T15:07:31Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617429 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ئۆتۆ ڕانک''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Otto Rank) (٢٢ی نیسانی ١٨٨٤ – ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٩) دەروونناس و نووسەر و مامۆستای نەمسایی بوو، ئۆتۆ لە ڤییەنا لەدایکبووە، بۆ ماوەی بیست ساڵ یەکێک بووە لە ھاوکارە نزیکەکانی سیگمۆند فرۆید، نووسەرێکی پڕ بەرھەمە لەسەر بابەتەکانی دەروونشیکاری، و سەرنووسەری دوو لە گرنگترین گۆڤارە دەروونشیکارییکان بوو، و بەڕێوەبەری کارگێڕی ناوەندی سیگمۆند بووە بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، ھەروەھا توێژەرێکی توێری و چارەسەرکاری دەروونی داھێنەر بووە، لە ساڵی ١٩٢٦دا ئۆتۆ ڤییەننا بەجێدەھێڵێت و بەرەو [[پاریس]] دەڕوات، ڕانک وەک وانەبێژ و نووسەر و چارەسەرکاری دەروونی لە فەرەنسا و ئەمریکا سەرکەوتنی گەورەی بەدەستھێنا.<ref>https://data.bnf.fr/en/11921146/otto_rank/</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|دەروونناسی|نەمسا}} {{پۆلی کۆمنز|Otto Rank}} [[پۆل:دەروونناسی]] [[پۆل:نووسەران]] [[پۆل:کتێبخانەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەمسا-جولەکە]] 5vwx2z6krdgy9yrsycpxcmtvxpfstyz 0 215849 1617366 1616835 2026-08-05T12:15:05Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617366 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەعدیە | ناوی_فەرمی = السعدیة - Sadiyah | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارەدێ]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat= 34.18749 |frame-long= 45.11746 |frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = شارەدێی سەعدیە | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]) | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دیالە|دیالە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای گوڵاڵە|گوڵاڵە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەعدیە|سەعدیە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = [[سەعد کوڕی ئەبی وەقاس]] <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = بەڕیوبەری{{ھن}}ناحیە | ناوی_سەرۆک = ئەحمەد سامر عەلی | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٥٬٠٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی باشووری|کەڵھوڕی]]) و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]] و [[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سەعدیە''' یەکێک لە [[شارەدێ]]یەکانی [[گوڵاڵە|قەزای گوڵاڵە]]، لە [[پارێزگای دیالە]]، ناوەندی [[ناحیەی سەعدیە]]یە، لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. دەکەوێتە نزیک ڕووباری [[سیروان]] بە دووری ٨ کم (٥ میل) باشووری [[گوڵاڵە]].<ref> http://www.maplandia.com/iraq/diyala/sa-diyah/ </ref> دانیشتووانی شارۆچکەکە [[عەرەب]] و [[کورد]] و [[تورکمان]]ن. موناقەشەی لەسەرە<ref> https://foreignpolicy.com/2011/08/17/an-iraqi-flashpoint-loses-its-american-safety-net/ </ref> و لە سەردەمی [[سەددام حوسێن]]دا [[بەعەرەبکردن]]ی بەرچاوی ئەزموون کردووە.<ref> https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/iraq/194-reviving-un-mediation-iraqs-disputed-internal-boundaries </ref> سەعدیە لەلایەن ڕێکخراوی بەدرەوە کۆنترۆڵ دەکرێت.<ref> http://eprints.lse.ac.uk/100100/3/DIBsReport.pdf </ref> لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوڵاڵە]] ھاوسنوورە و لە باشووریشەوە لەگەڵ [[دەریاچەی حەمرین]] ھاوسنوورە. دەکەوێتە سەر ڕێگای سەرەکی نێوان [[بەغدا]] و [[خانەقین]]. == ناو == * ئەم شارەدێیە لە [[زمانی تورکمانی]]دا بە ناوی '''قزلڕەبات''' ناسراوە و ئێستاش ناسراوە و مێژوونووسانیش ئاماژەیان بە بنەچەی ناوی قزلڕەبات کردووە، دوو گێڕانەوەی ھەیە: ** یەکەم چیرۆکی ئەو کچانە دەگرێتەوە کە لە ڕۆژێکی ڕەشەبادا بەدەوری بیرێکدا یارییان دەکرد، و کەوتنە خوارەوە و لەناو بیرەکەدا خنکان، بۆیە مانای ناوەکە ئەو کچانەن کە خنکاون. ** سەبارەت بە گێڕانەوەی دووەمیش باس لە ھۆکارێکی تری ئەم ناوە دەکات، دەڵێت لە بوونی تەکیەیەک لە شارەدێیەکەدا ھاتووە کە بە خشتی سوور دروستکراوە، لەسەر ئەم بنەمایە قزلڕەبات بە واتای تەکێیەی سوور دێت.<ref> https://web.archive.org/web/20171201032920/http://www.bizturkmeniz.com/ar/index.php?page=article&id=8091 </ref> * ھۆکاری ئەم ناوە ھەرچییەک بێت، تا ساڵی ١٩٤٩، نووسەری کتێبی (مێژووی سەربازی عەرەب)، عەمید حەسەن مستەفا ئەلنەقیب یاداشتێکی پێشکەش بە حکومەتی عێراق کرد. لەو کاتەدا پێشنیازیان کرد ناوی شارەکە بگۆڕدرێت بۆ سەعدیە بەھۆی شەڕێکی مێژوویی یەکلاکەرەوەی نێوان موسڵمانان و فارسەکان لەو شارە بە سەرۆکایەتی ھاشم بن ئوتبە، یەکێک لە فەرماندە گشتیەکانی سوپای قادیسیە، [[سەعد کوڕی ئەبی وەقاس]]، بۆیە شارەکە لەو بەروارەوە ناوی سەعدیە. وەک لە ھەندێ کتێبی دێریندا ئاماژەی پێکراوە، ئەو شارە ناوی '''خوسرەوئاوا''' بووە.<ref> موسوعة المدن والمواقع فی العراق - الجزء الثانی بواسطة بشیر یوسف فرنسیس ص 816 </ref> == مێژوو == سەعدیە لە سەردەمی عوسمانییەکانەوە شارەدێی ناوەندی [[ناحیەی سەعدیە]] بووە.<ref> statement Wikimedia FoundationPowered by MediaWiki Ihsan, Mohammad, Administrative Changes in Kirkuk and Disputed Areas in Iraq 1968-2003, p. 44 </ref> سەعدیە وەک لەوەڕگەی [[زستان]]ە لەلایەن [[ھۆز]]ە [[کورد]]ەکانی [[کەڵھوڕ]] و سەنجابیەوە بەکاردەھێنرا کە باجی لەوەڕگایان بە عوسمانییەکان دەدا.<ref> statement Wikimedia FoundationPowered by MediaWiki Ateş, Sabri (2013). Ottoman-Iranian Borderlands: Making a Boundary, 1843–1914. Cambridge University Press. p. 162. </ref> لە چوارچێوەی ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٢٠دا، سەعدیە لە ١٤ی ئابی ١٩٢٠دا کەوت بە شێوەیەکی بەرچاو بەھۆی کاری عەشیرەتی دەلۆ کوردەوە.<ref> statement Wikimedia FoundationPowered by MediaWiki Ireland, Philip Willard (1937). Iraq - A study in political development. </ref> * [[کورد]] لە سەرژمێری ساڵی ١٩٤٧دا ٥٠٪ی شارەدێیەکەیان پێکھێناوە، و ٤٠٫٥٪ لە ساڵی ١٩٥٧. [[عەرەب]] لە ساڵی ١٩٥٧دا ٤٧٫١٪ی دانیشتووانیان پێکھێناوە، لەکاتێکدا [[تورکمان]]ەکانی [[عێراق]] ١٢٫٤٪ بوون.<ref> https://books.google.iq/books?id=Qm26AAAAIAAJ&redir_esc=y </ref> * لە سەرژمێری ساڵی ١٩٦٥ [[عەرەب]] زۆرینە بوون بە ٥٨٫٤٪ لە کاتێکدا [[کورد]] ٢٤٫٧٪ و [[تورکمان]] ٩٫٦٪ پێکدەھێنن.<ref> statement Wikimedia FoundationPowered by MediaWiki Ihsan, Mohammad, Administrative Changes in Kirkuk and Disputed Areas in Iraq 1968-2003, p. 46 </ref> * لە سەرژمێری ساڵی ١٩٧٧ ژمارەی دانیشتوانی [[عەرەب]] بۆ ٩٠٫٢٪ زیادی کردووە، لە کاتێکدا [[کورد]] و [[تورکمان]] بە رێژەی ٥٫١٪ و ٤٪ بوون.<ref> statement Wikimedia FoundationPowered by MediaWiki Ihsan, Mohammad, Administrative Changes in Kirkuk and Disputed Areas in Iraq 1968-2003, p. 47 </ref> * لە ساڵی ١٩٨٧ عەرەب ٨٧٫٨٪ دانیشتوان بووە، کورد ١٦٫٨٪ و تورکمان ٥٫٤٪ بووە،<ref> statement Wikimedia FoundationPowered by MediaWiki Ihsan, Mohammad, Administrative Changes in Kirkuk and Disputed Areas in Iraq 1968-2003, p. 48 </ref> * لە کاتێکدا ژمارەکان لە ساڵی ١٩٩٧دا بە ڕێژەی ٨٣٫١٪ و ٩٫٩٪ و ٧٪ بۆ [[عەرەب]] و [[کورد]] و [[تورکمان]] بوون.<ref> statement Wikimedia FoundationPowered by MediaWiki Ihsan, Mohammad, Administrative Changes in Kirkuk and Disputed Areas in Iraq 1968-2003, p. 49 </ref> * خەمڵاندنەکانی نوێتر باس لەوە دەکەن کە [[کورد]] لە ساڵی ٢٠٠٣دا ٣٨٪ و لە ساڵی ٢٠١٢دا ١٢٪ی پێکھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://unpo.org/article/14533 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201024185926/https://unpo.org/article/14533 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای رووخانی [[سەددام حوسێن]] لە ساڵی ٢٠٠٣، [[ھەرێمی کوردستان]] فشاری خستە سەر دانیشتوانی [[عەرەب]]ی [[خانەقین]] بۆ ئەوەی لە سەعدیە نیشتەجێ بن و ئەمەش ژمارەی دانیشتوانی [[عەرەب]]ی زیاتری کرد. [[پێشمەرگە]] لە ساڵی ٢٠١١ دوای داواکاری حکومەتی فیدراڵ لە [[بەغدا]] بۆ بەرەنگاربوونەوەی ھێرشەکانی سەر [[کورد]]انی ناوچەکە ڕەوانەی شارەدێیەکە کرا.<ref> https://www.reuters.com/?edition-redirect=in </ref> ئاسایشی نالەبار دوای ڕووخاندنی [[سەددام حوسێن]] لە ساڵی ٢٠٠٣، [[کورد]]ی زیاتری ناچار کرد شارەدێیەکە بەجێبھێڵن.<ref> https://www.institutkurde.org/en/publications/bulletins/317.html </ref> === داعش و پاشھاتەکانی === لە کاتژمێرەکانی سەرەتای ١٣ی حوزەیران، داعش دەستی بەسەر سەعدیەدا گرت، دوای ئەوەی ھێزە ئەمنییەکانی [[عێراق]] وازیان لە پۆستەکانیان ھێنابوو. ھەروەھا چەندین [[گوند]]ی دەوروبەری [[زنجیرەچیای حەمرین]] دەستبەسەر کران.<ref> https://www.reuters.com/?edition-redirect=uk </ref><ref> https://www.bbc.com/news/world-middle-east-27828595 </ref> سەعدیە لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤ لەلایەن ھێزەکانی حەشدی شەعبیەوە گیرایەوە.<ref> https://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/15122014 </ref> تا ساڵی ٢٠١٨ ٨٠٪ی دانیشتوانی [[کورد]] نەگەڕاونەتەوە بۆ شارەدێیەکە.<ref> Ministry of Immigration and Integration of Denmark. p. 72. Retrieved 21 October 2020. </ref> == ناوداران == * حەسەن نەجم ئەلبەیاتی، (١٩٣٠) شاعیر و وەرگێڕ و مامۆستای زانکۆ. * جەلال جەلیل العزاوی، (١٩٥٧) شاعیر و کەسایەتی ئەدەبی. * عەلی جەلال بەکتاش، (١٩٦٤) پرۆفیسۆری دەروونناسی و کەسایەتی ئەدەبی. == ئەمانەش ببینە == * [[قەزای خانەقین]] * [[ناحیەی سەعدیە]] * [[خانەقین]] * [[گوڵاڵە]](جەلەولا) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:خانەقین]] [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دیالە]] [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:جوگرافیای عێراق]] [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] prtx5n7h7oef4tb7q9o1cugb80kf2qu 0 217965 1617704 1404263 2026-08-05T23:55:52Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617704 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:A_Musical_Gathering_-_Ottoman,_18th_century.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/A_Musical_Gathering_-_Ottoman%2C_18th_century.jpg/220px-A_Musical_Gathering_-_Ottoman%2C_18th_century.jpg|وێنۆک| گردبوونەوەیەکی مۆسیقی – سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]]، سەدەی ١٨]] ڕەنگە '''مۆسیقای ئیسلامی''' ئاماژە بە مۆسیقای ئایینی بکات، وەک ئەوەی لە خزمەتگوزارییە گشتیەکانی ئیسلامی یان پەرستشە تایبەتەکاندا پێشکەش دەکرێت، یان بە شێوەیەکی گشتیتر بۆ نەریتە مۆسیقییەکانی جیهانی موسڵمانان. دڵی [[ئیسلام]] [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست]] و [[باکووری ئەفریقا]] و [[قۆچی ئەفریقا]] و [[ڕۆژاوای ئەفریقا|ڕۆژئاوای ئەفریقا]] و [[ئێران]] و [[ئاسیای ناوەندی|ناوەڕاستی ئاسیا]] و [[باشووری ئاسیا|باشووری ئاسیایە]] . بەهۆی ئەوەی ئیسلام ئایینێکی فرە نەتەوەییە، دەربڕینی مۆسیقی لایەنگرانی زۆر هەمەچەشنە. نەریتە ڕەسەنەکانی بەشە جیاوازەکان کاریگەرییان لەسەر شێوازە مۆسیقییەکان هەبووە کە ئەمڕۆ لە نێو موسڵماناندا باون. وشەی "مۆسیقا" لە زمانی عەرەبیدا، ( ''mūsīqā'' {{Lang|ar|موسيقى}} ) بە تەسکتر لە زمانی ئینگلیزی یان هەندێک زمانی دیکە پێناسە کراوە و "چەمکەکەی" لانیکەم لە سەرەتادا "تەنها بۆ مۆسیقای هونەری عەلمانی تەرخان کراوە ناو و چەمکە جیاوازەکان سەر بە گۆرانییە فۆلکلۆرییەکان و سروودە ئایینییەکان بوون". ) <ref name="Britannica">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Landau|یەکەم=Jacob M.|سەردێڕ=Islamic Arts. Music|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Islamic-arts/Music|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Britannica}}</ref> لانی کەم یەک زانا (جاکۆب م. لانداو) گشتاندنێک لەبارەی مۆسیقای ئیسلامییەوە دەکات کە "بە ڕێکخستنێکی زۆر وردی مێلۆدی و ڕیتم تایبەتمەندە"، کە "پێکهاتەی دەنگی زاڵە بەسەر ئامێردا"، و تاک مۆسیقاژەن "هەیە". ڕێگەی پێدرا، و لە ڕاستیدا هاندرا، بۆ ئیمپرۆڤیزەکردن". <ref name="Britannica" /> لە ڕووی مێژووییەوە پرسیاری ئەوەی کە ئایا مۆسیقا لە فیقهی ئیسلامیدا ڕێگەپێدراوە یان نا، جێی مشتومڕە. <ref name="Al-Shawkani-8">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Al-Shawkani|یەکەم=Muhammed|سەردێڕ=Nayl Al-Awtaar|بەرگ=٨}}</ref> == شێوازی مۆسیقای عەلمانی و فۆلکلۆر == === مۆسیقای کلاسیکی ئیسلامی === بە بڕوای زانا جاکۆب ئێم لانداو، "تێکەڵێک لە شێوازە مۆسیقییەکان" توانیویەتی لە نێوان "مۆسیقای عەرەبی پێش ئیسلام" و مۆسیقای فارسەکان، [[بیزەنتینی|بیزەنتینییەکان]]، تورکەکان، ئیمازیغێن (بەربەرەکان) و مۆرەکان پەرەبسێنێت، ئەمەش بەهۆی "نزیکایەتییەکی بەهێزەوە". لە نێوان مۆسیقای عەرەبی و مۆسیقای ئەو گەلانەی کە لەلایەن گەلانی عەرەبی فراوانترەوە داگیرکراون". ناوچەی سەرەکی ئەم "هونەرە نوێیە"ی مۆسیقای ئیسلامی کلاسیکی سەرکەوتوو بوو درێژ بووەوە "لە دۆڵی نیلەوە تا فارس". بەڵام زۆرێک لە بەشەکانی جیهانی موسڵمانان "هونەری نوێ"ی مۆسیقای ئیسلامی کلاسیکیان وەرنەگرت، یان وەریانگرت بەڵکو فۆرمەکانی مۆسیقای ڕەسەنیشیان هێشتەوە کە "نامۆ" بوون بە مۆسیقای ئیسلامی کلاسیک. <ref name="Britannica" /> بەگشتی مرۆڤ تا لە ناوچەی نێوان ڕووباری نیل و فارس دوورتر بێت، "کەمتر مۆسیقای ئیسلامی نەشەلکراو دەدۆزێتەوە". <ref name="Britannica" /> === ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست === * مۆسیقای عەرەبی * مۆسیقای میسری * مۆسیقای ئێرانی * مۆسیقای کلاسیکی تورکی هەموو ئەم ناوچانە زۆر پێش فەتحەکانی سەدەی حەوتەم بە بازرگانی بەیەکەوە گرێدراون و ئەگەری زۆرە شێوازەکانی مۆسیقا بە هەمان ڕێگای کاڵا بازرگانییەکان ڕۆیشتبن. بەڵام بەهۆی کەمی تۆمارکردن، تەنیا دەتوانین گەمژە بکەین سەبارەت بە مۆسیقای پێش ئیسلامی ئەم ناوچانە. ئیسلام دەبێ کاریگەری زۆری لەسەر مۆسیقا هەبووبێت، چونکە ناوچە بەرفراوانەکانی ژێر دەستی خەلیفە یەکەمەکانی یەکخستووە، هەروەها ئاسانکاری بۆ بازرگانی نێوان خاکە دوورەکان دەکرد. بە دڵنیاییەوە [[سۆفییایەتی|سۆفیەکان]], برایەتی عیرفانی موسڵمانان, مۆسیقای خۆیان بە پانی و فراوان بڵاوکردەوە. == مۆسیقای ئیسلامی هاوچەرخ == هونەرمەندە دیارەکانی نەشید بریتین لە: * عەتیف ئەسڵەم – پاکستان * ئەحمەد حسێن – شانشینی یەکگرتوو * [[ئەحمەد بوخاتر|ئەحمەد بوخاتیر]] – ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی * ئەحمەد ئۆژان – تورکیا * ئاکاگوندوز کوتبای – تورکیا * ئەبو ڕەتیب – سوریا * ئەندەلوس ئەنسەمبڵی – ئیسپانیا * داود وارنسبی – کەنەدا * حەداد عەلوی – ئەندەنوسیا * [[:id:Syech bin Abdul Qodir Assegaf|سیچ بن عەبدولقۆدر ئەسەگاف]] – ئەندەنوسیا * [[حەمزە نەمیرە|هەمزە نەمیرە]] – میسر * هەمزە ڕۆبەرتسۆن – شانشینی یەکگرتوو * عیماد ڕامی – سوریا * جونەید جەمشید – پاکستان * [[ماھیر زەین|ماهر زەین]] – سوید * Mecca2Medina – شانشینی یەکگرتوو * [[مەسعوود كورتیس|مەسعود کورتیس]] – شانشینی یەکگرتوو * موسڵمان بێلال – شانشینی یەکگرتوو * ڕەسەنی دین – ئەمریکا * نازیل عەزامی – شانشینی یەکگرتوو * ڕائیف – ئەمریکا * ڕەیهان – مالیزیا * [[سامی یووسف|سامی یوسف]] – شانشینی یەکگرتوو * سید – کەنەدا * یەحیا حەوا – سوریا * [[کات ستیڤنس|یوسف ئیسلام]] – شانشینی یەکگرتوو * [[زەین بیکا|زەین بیخا]] – باشووری ئەفریقا == سەرچاوەکان == {{Reflist|30em}} == زیاتر دەخوێنێتەوە == * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Neubauer|یەکەم=Eckhardt|دوایین٢=Doubleday|یەکەم٢=Veronica|ڕێکەوت=2001|سەردێڕ=Islamic religious music|ئیش=Grove Music online|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|doi=10.1093/gmo/9781561592630.article.52787|ژپنک=٩٧٨-١-٥٦١٥٩-٢٦٣-٠|ناونیشان=https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/view/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000052787|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢١}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ھونەر|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Islamic music}} [[پۆل:مۆسیقای ئیسلامی]] [[پۆل:مێژووی مۆسیقا]] [[پۆل:شەریعەتی ئیسلامی]] pihjxlue93r3gven7xfrg1qse18pavo 0 218309 1617406 1386642 2026-08-05T14:56:51Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617406 wikitext text/x-wiki '''ھیند کچی ئەبوو ئومەیییە''' یەکێک بوو لە ھاوسەرەکانی [[پێغەمبەرەکان لە ئیسلامدا|پێغەمبەر]] [[محەممەد]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Umm Salamah, Umme Salama, Umme Salma, Umm-e-Salama, Mother of the Believers, Mother of the Faithfuls, Prophet Muhammad Wives, Hazrat Fatima (SA)|ناونیشان=http://www.ezsoftech.com/stories/companion5.asp|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.ezsoftech.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130609214327/http://www.ezsoftech.com/stories/companion5.asp|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{Infobox person|name=ئوم سەلەمە{{ھن}}{{small|[[دایکانی باوەڕداران|دایکی باوەڕداران]]}}|image=تخطيط اسم أم سلمة.png|native_name={{lang|ar|أم سلمة}}|birth_date={{circa}} ٥٨٠ یان ٥٩٦ [[common era|CE]]|birth_place=[[مەککە]]، [[حیجاز]]{{ھن}}{{smaller|(ئێستای [[عەرەبستانی سعوودی]])}}|death_date=[[زولقەعدە]] ٦٢ی ساڵی ھیجری؛ {{circa}} ٦٨٠ یان ٦٨٢/٦٨٣|death_place={{longitem|[[مەدینە]]، Hejaz, [[خەلافەتی ئەمەوی]]{{ھن}}{{small|(ئێستای [[عەرەبستانی سعوودی]])}}}}|resting_place=[[گۆڕستانی ئەلباقیع]]، [[مەدینە]]|known_for=[[ژن (ھاوسەر)|ھاوسەری]]ی [[محەممەد|پێغەمبەر محەممەد]]، [[دایکانی باوەڕداران|دایکی باوەڕداران]]|spouse={{bulleted list|[[عەبدوڵڵا کوڕی عەبد ئەلئەسەد]] (کۆچی دوایی: ٦٢٤ی زایینی جومعەدا الثانی ٢ کۆچی) [[محەممەد]] ({{abbr|m:|married}} ٦٢٥; وەفات: ٦٣٢)}}|children={{ubl|زەینەب |سەلامە|زەھرە|عومەر|ڕووقەیا|({{small|all with}} [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبد ئەلئەسەد]])}}|parents=ئەبو ئومەیییە کوڕی موغیرە {{small|(باوک)}}{{ھن}}عەتیکە کچی عامری کوڕی ڕەبیعە {{small|(دایک)}}|relatives={{ubl|[[موھاجیر کوڕی ئەبی عمەیە|موھاجیر]] {{small|(برای تەواو)}}|قورەیبە کچی ئەبی ئومەیە {{small|(خوشکی باوک)}}|[[خالید کوڕی وەلید]] {{small|(ئامۆزای یەکەمی باوک)}}}}|family=[[بەنی مەخزوم]] {{small|(بەپێی لەدایکبوون)}}{{ھن}}[[ئەھلولبەیت]] {{small|(بە ھاوسەرگیری)}}}}«ئوم سەلەمە» [[کونیە]]ی ئەو بوو واتا: «دایکی سەلەمە». ئەو یەکێک بوو لە کاریگەرترین [[ھاوەڵان|ھاوەڵە]] ژنەکانی پێغەمبەر، کە تا ڕادەیەکی زۆر بەھۆی وەبیرھێنانەوەی چەندین [[فەرموودە]]، یان چیرۆک دەربارەی محەممەد ناسرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=هاوەڵانی پێغەمبەر محەممەد|ژپنک=٠-٩٤٨١٩٦-١٣-٠}}</ref> [[شیعە|شیعەکان]] پێیان وایە ئوم سەلەمە گرنگترین ھاوسەری محەممەد بووە لە دوای [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجە]]. == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Umm Salama}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد|مێژووی ئیسلام|ژیاننامە|ژن}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٥٨٠]] [[پۆل:مردووانی ٦٨٠]] [[پۆل:خێزانەکانی محەممەد]] [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] 1waowewo9ntnsmb6tz5lo93hzpmtwm7 0 219900 1617433 1444179 2026-08-05T15:10:37Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617433 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم | ناو = ئۆتۆمۆبیلەکان | وێنە = Cars 2006.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = [[جۆن لاسیتەر]] | بەرھەمھێنەر = [[دارلا کای ئەندێرسن]] | نووسین = | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = [[ڕاندی نیومان]] | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = [[کێن شرێزمان]] | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[ستوودیۆکانی وێنەی جووڵاوی واڵت دیزنی]] | ڕێکەوتی دەرچوون = ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ (ئەمریکا) | ماوەی فیلم = ١١٧ خولەک | وڵات = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] | زنجیرە = | تێچوون = ١٢٠ ملیۆن دۆلار | داھات = ٤٦٢ ملیۆن دۆلار | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''ئۆتۆمۆبیلەکان''' ({{بە ئینگلیزی|Cars}}) ئەنیمەیشنێکی کۆمپیوتەرییە، لە ژانەری [[کۆمیدیا]]ی-وەرزشیدا کە لەلایەن ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی [[پیکسار]]ەوە دروست کراوە و لەلایەن [[واڵت دیزنی پیکچەرز]] بڵاوکراوەتەوە. جۆن لێستەر دەرھێنەری ئەم فیلمە و نووسیویەتی. نووسەرانی دیکەی ئەم فیلمە بریتین لە جۆ ڕێنفت، دان فۆگلمان، کایل مۆرای، فیل لۆرین و یۆرگن کلۆبین. ئۆین ویلسۆن، پاوڵ نیومان، بۆنی ھانت، لاری دیکەیبڵ گای، مایکل کیتۆن، جۆن ڕاتزنبێرگێر، تۆنی شالھۆب، چیچ مارین، جۆرج کارلین، جێنیفر لویس و کاترین ھێلمۆند کاری دەنگی کەسایەتییە ئەنیمەیشنەکان دەکەن. فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان لە ساڵی ٢٠٠٦ بڵاوکرایەوە و پاڵێوراو بوو بۆ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] بۆ باشترین فیلمی ئەنیمەیشن، و خەڵاتی ئانی و خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین فیلمی ئەنیمەیشن بەدەستھێناوە. لە ساڵی ٢٠٠٨ دامەزراوەی فیلمی ئەمریکی ئەم ئەنیمەیشنەی وەک یەکێک لە ١٠ فیلمە ئەنیمەیشنە سەرەکییەکان خستە لیستی فیلمەکانەوە. == چیرۆک == [[ڵایتینگ ماکوین]] پێشبڕکێکارێکی تازەپێگەیشتووە و تاکە ئامانجی سەرکەوتنە، بۆیە ڕەوشتی خۆی دەشکێنێت بۆ ئەوەی سەرکەوتن بەدەستبھێنێت. لە یەک ڕۆژدا، دوای بردنەوەی زۆر، ڕکابەرەکەی، چیک ھیکس، لێیەوە سەردەکەوێت، ئەمەش ماکوین توڕە دەکات. ماکوین بڕیار دەدات تۆڵە بکاتەوە، بەڵام لە لایەنگرییەکدا، بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو لە شارۆچکەیەکی کۆن بە ناوی ڕادیاتۆر سپرینگ کۆتایی دێت، بەھۆی ئەو خێرایییە زۆرەوە، پۆلیسەکەی ناوچەکە دەستگیری دەکات و دادوەری سەرۆکایەتی دکتۆر ھادسۆن ھۆرنێت فەرمانی پێدەکات ڕێگای سەرەکی چاک بکاتەوە بۆ سزادانی ماکوین، ماکوین ھەوڵدەدات ڕوونی بکاتەوە کە بە ھەڵە ھاتووەتە ئەم شارە و پێویستی بە پێشبڕکێ ھەیە بۆیە دەبێت ئامادەکاری بکەن، بەڵام بەھۆی نەبوونی دەستڕاگەیشتن بە ئامرازەکانی پەیوەندیکردن و کەسانی دیکە باوەڕ بە قسەکانی ناکەن. پاشان ماکوین چاوی بە ماتەر دەکەوێت کە ئۆتۆمبێلێکی ڕاکێشانی دڵسۆزە و سالی کارێرا پارێزەر و خاوەن ھۆتێلی شارەکەیە، و بۆی ڕوون دەکاتەوە کە ڕادیاتۆر سپرینگ سەردەمانێک شارۆچکەیەکی قەرەباڵغ بووە، و شارەکە وردە وردە لەبیرکرا. ماکوین وردە وردە لەگەڵ شارەکە و خەڵکەکەی ڕادێ و دەبێتە ھاوڕێی ماتەر و ھەموو خەڵکەکە و ھەروەھا عاشقی سالی دەبێت و خەڵکەکەش لە بەرامبەردا متمانەی پێدەکەن. چەند ڕۆژێک دوای ئەم ڕووداوانە، ماکوین ناسنامەی ڕاستەقینەی دکتۆر ھادسۆن دەزانێت و تێدەگات کە دکتۆر ھود ڕۆژێک ئۆتۆمبێلی پێشبڕکێ بووە و بەھۆی ڕووداوێکی ترسناکەوە لە پێشبڕکێ خانەنشین بووە، بەڵام دواتر بڕیار دەدات مەکوین بۆ ئەو پێشبڕکێیە ئامادە بکات، ئەویش وەک مامۆستایەک دەردەکەوێت و ئەزموونەکانی فێری دەکات. دوای ئەوەی لەلایەن دکتۆر ھادسۆنەوە ئامادە دەکرێت، ماکوین دەچێتە پێشبڕکێی جامی پستۆن لەکاتێکدا لە ڕووی ڕەوشتەوە گۆڕاوە بۆ ئۆتۆمبێلێکی تر. دوای ئەوە دکتۆر ھادسۆنیش دەچێتە پێشبڕکێکە بۆ ڕێنماییکردنی ماکوین لە پێشبڕکێکەدا و ھەندێک لە خەڵکی شارەکەش خۆیان نیشان دەدەن بۆ ئەوەی یارمەتی بدەن. دواتر چیک ھیکس کە دەترسێت لە بردنەوەی بەرامبەرەکەی، لایتنینگ ماکوین، ھەوڵدەدات ڕەوشتەکات پێشێل بکات و ئەمەش دەبێتە ھۆی ئەوەی ڕووداوێکی مەترسیدار بەسەر پاشا داینۆکۆدا ڕووبدات کە دوا دەرکەوتنی لە یاریگادا بەسەر دەبات. ماکوین، بە بینینی ئەم دیمەنە و بە بیرھێنانەوەی ئەو ڕووداوەی کە بەسەر دکتۆر ھادسۆندا ھات، بڕیار دەدات یارمەتی پاشا بدات کە دوا پێشبڕکێی خۆی تەواو بکات. لە کۆتاییدا ماکوین بڕیار دەدات لە شاری ڕادیاتۆر سپرینگ بژی و ئەمەش دەبێتە ھۆی ئەوەی کە شاری ڕادیاتۆر سپرینگ جارێکی تر گەشە بکاتەوە. == بەرھەمھێنان == پەرەپێدانی فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان لە ساڵی ١٩٩٨ دەستی پێکرد، کاتێک کۆمپانیای پیکسار بەرھەمھێنانی فیلمی ژیانی مێرووی تەواو کرد. لەو کاتەدا یۆرگن کلوبیان دەستی کرد بە نووسینی سیناریۆیەکی نوێ بە ناوی ئۆتۆمبێلی زەرد، کە باس لە ئۆتۆمبێلێکی کارەبایی دەکرد کە لە جیھانێکی غازخۆردا دەژی و ئیلھامەکەی لە The Ugly Duckling وەرگرتووە، بیرۆکەیەک کە بەھۆی ئەو پێشوازییە خراپەی ھاووڵاتیانی وڵاتەکەی.<ref name="huffingtonpost1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.huffingtonpost.com/jim-hill/disney-cars-films_b_890538.html |سەردێڕ=Jim Hill: The Roads Not Taken With Pixar's Cars Films |ئیش=The Huffington Post |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116105533/https://www.huffpost.com/entry/disney-cars-films_b_890538 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەندێک لە وێنەکێشان و کەسایەتییە ڕەسەنەکان لە ساڵی ١٩٩٨ پەرەیان پێدرا و بەرھەمھێنەران کۆک بوون لەسەر ئەوەی کە ئۆتۆمبێلەکان دەتوانێت فیلمی داھاتووی پیکسار بێت دوای فیلمێکی تر و لە سەرەتای ساڵی ١٩٩٩دا بڵاوبکرێتەوە، بەتایبەتی لە دەوروبەری ٤ی حوزەیران، بەڵام بیرۆکەکە لە بەرژەوەندی چیرۆکی یارییەکان ھەڵوەشایەوە. دواتر بەرھەمھێنان دەستی پێکردەوە بە گۆڕانکارییە گەورەکانی سیناریۆ، وەک پێدانی بەشە گەورەکانی ماتەر و دۆک و چەند کەسایەتییەکی دیکە. ھەروەھا بۆ خودی ئۆتۆمبێلەکان، لاسێتەر سەردانی ستۆدیۆکانی دیزاینی سێ کۆمپانیای گەورەی دروستکردنی ئۆتۆمبێلی دیترۆیتی کرد، بەتایبەتی جەی مەیس لە کۆمپانیای فۆرد مۆتۆر. لاسێتەر فێری ئەوە بوو کە ئۆتۆمبێلی ڕاستەقینە چۆن دیزاین دەکرێت. لە ساڵی ٢٠٠٦، لاسێتەر باسی لەوە کرد کە چۆن زۆر کاریان کردووە بۆ ئەوەی ئەنیمەیشنەکە باوەڕپێکراو بێت و وتی: "چەندین مانگی پێویست بوو لە تاقیکردنەوە و ھەڵەکردن، و ڕاھێنانی ئەنیمەیشنی تاقیکردنەوە، بۆ ئەوەی بزانرێت ھەر ئۆتۆمبێلێک چۆن دەجوڵێت و چۆن جیھانەکەیان کاردەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Amazing Double Life of Jorgen Klubien |ناونیشان=http://flipanimation.blogspot.jp/2013/10/the-amazing-double-life-of-jorgen.html |وێبگە=FLIP |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116105536/http://flipanimation.blogspot.com/2013/10/the-amazing-double-life-of-jorgen.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەنیمەیتەرە سەرپەرشتیارەکانمان، دۆگ سویتلاند و سکۆت کلارک و ئەنیمەیتەرە دەرھێنەرەکان بۆبی پۆدێستا و جەیمس فۆرد مێرفی کارێکی سەرسوڕھێنەریان کرد لەگەڵ تیمی ئەنیمەیشن کاریان کرد بۆ دیاریکردنی جوڵە ناوازەکانی ھەر کارەکتەرێک بە پشتبەستن بە تەمەنی و جۆری ئۆتۆمبێلەکەی، ھەندێک ئۆتۆمبێل وایە وەک ئۆتۆمبێلی وەرزشی و زۆر توندترن، ھەندێکی تر ئۆتۆمبێلی کۆنترن لە ساڵانی ٥٠ کە زۆر شلترن و زیاتر وەرگەڕانیان ھەیە.<ref name="ocregister-carsland">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ocregister.com/articles/houser-358737-caf-route.html |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Life changed at her café when Pixar dropped in: Fran Houser said her Route 66 Midpoint Café in Texas was a sleepy spot – until the "Cars" movie premiered. |نووسەر=Eric Carpenter |newspaper=Orange County Register |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116105532/https://www.ocregister.com/2012/06/15/life-changed-at-her-caf-when-pixar-dropped-in/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://www.edmondoutlook.com/archives/m.blog/27/2006-august-dawn-welch-the-little-blue-porsche|سەردێڕ=Dawn Welch, the Little Blue Porsche|نووسەر=David Hanigar|magazine=Edmond Outlook|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116105623/https://www.edmondoutlook.com/archives/m.blog/27/2006-august-dawn-welch-the-little-blue-porsche|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="pixarclinton">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر١=Gerald Green|نووسەر٢=Scott Mason|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Pixar's research visit to Clinton recalled|بڵاوکەرەوە=Clinton Daily News|ناونیشان=http://www.clintondailynews.com/cgi-bin/newspost/extras/search.cgi?category=2&keyword=Pixar%27s+research+visit+to+Clinton+recalled|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121028031336/http://www.clintondailynews.com/cgi-bin/newspost/extras/search.cgi?category=2&keyword=Pixar%27s+research+visit+to+Clinton+recalled|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> ھەروەھا دەمانویست ھەر ئەنیمەیتەرێک بتوانێت بەشێک لە خۆی بخاتە ناو کارەکتەرەکەوە و خولگەی خۆی پێبدات، ھەموو ڕۆژێک لە ڕۆژنامەکانی ڕۆژانەدا ئەوەندە خۆش بوو چونکە شتگەلێکمان دەبینی کە لە ژیانماندا نەمانبینیبوو.<ref name="adisney1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠٠٦|سەردێڕ=Cars Production Information|ناونیشان=http://adisney.go.com/disneypictures/cars/us/bios/CARSProdNotes.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070308104817/http://adisney.go.com/disneypictures/cars/us/bios/CARSProdNotes.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}}</ref> جیھان لە ئۆتۆمبێلەکان زیندوو بوون بە شێوەیەکی باوەڕپێکراو و چاوەڕواننەکراو". بە پێچەوانەی زۆربەی ئۆتۆمبێلە مرۆڤدۆستەکان، چاوی ئۆتۆمبێلەکانی ئەم فیلمە لەسەر جامی پێشەوە دانرابوو (کە لە ئۆتۆمبێلی تۆنکا تاڵکینگ تراک دەچێت، مەبەست لە فیلمێک)، نەک لەناو گڵۆپی پێشەوەدا. بە گوتەی دیزاینەری بەرھەمھێنان بۆب پاولی، "ھەر لە سەرەتای ئەم پڕۆژەیە، جۆن لاسیتەر لە مێشکیدا ئەوە بوو کە چاوەکان لە جامی ئۆتۆمبێلدا بن. یەکێکی تر، پێیوابوو کە چاوەکانی خوارەوە لە نزیک دەم لە کۆتایی پێشەوەی ئۆتۆمبێلەکەدا زیاتر ھەست بە مارێک دەکات، بەو چاوانەی کە لە جامی ئۆتۆمبێلەکەدا دانراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://jalopnik.com/5870976/how-pixar-screwed-up-cartoon-cars-for-a-generation-of-kids |سەردێڕ=How Pixar screwed up cartoon cars for a generation of kids |بڵاوکەرەوە=Jalopnik.com |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116105533/https://jalopnik.com/how-pixar-screwed-up-cartoon-cars-for-a-generation-of-k-5870976 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == بڵاوکردنەوە == لە سەرەتادا بڕیار بوو فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥ نمایش بکرێت، بەڵام لە ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤، وادەی بڵاوبوونەوەی گواسترایەوە بۆ ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦.<ref name="BBCJobs">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4078711.stm |سەردێڕ=Pixar-Disney delay Cars release |ئیش=BBC News |ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190206174829/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4078711.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> شیکاران وەک نیشانەیەک لە کۆمپانیای پیکسارەوە سەیری گۆڕینی ڕێکەوتی بڵاوکردنەوەکەیان کرد کە خۆیان بۆ فیلمە ھەڵپەسێردراوەکان ئامادە دەکەن. کاتێک ستیڤ جۆبس بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای پیکسار وادەی بڵاوکردنەوەی ڕاگەیاند، ڕای گەیاند کە ھۆکارەکە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی بییەوێت ھەموو فیلمەکانی پیکسار بخاتە خشتەی بڵاوکردنەوەی ھاوینە لەگەڵ فرۆشتنی دیڤیدی کە لە وەرزی بازاڕکردنی جەژندا ڕوودەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/dec2004/nf2004129_4222_db035.htm |سەردێڕ=Steve Jobs's Sharp Turn with Cars |ئیش=Business Week |ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070311001731/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/dec2004/nf2004129_4222_db035.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٧}}</ref> لە کۆتایی ھەفتەی یەکەمی فیلمەکەدا، فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان ٦٠ ملیۆن دۆلاری لە ٣٩٨٥ سینەما لە ئەمریکا بەدەستھێنا و پلەی یەکەمی لە بۆکس ئۆفیسدا بەدەستھێنا. بۆ ماوەی سێ ساڵ، ڕیکۆردی بەدەستھێنانی بەرزترین کۆتایی ھەفتەی کردنەوەی فیلمەکانی بۆ ھەر فیلمێکی تایبەت بە ئۆتۆمۆبیل ھەبوو تا ئەو کاتەی لە ساڵی ٢٠٠٩ لەلایەن فیلمی Fast & Furious تێپەڕی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.boxofficemojo.com/weekend/chart/?yr=2006&wknd=23&p=.htm |سەردێڕ=Weekend Box Office Results for June 9-11, 2006 |بڵاوکەرەوە=Box Office Mojo |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116105558/https://www.boxofficemojo.com/weekend/2006W23/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ئۆتۆمۆبیل|کۆمیدیا|کالیفۆڕنیا|دیزنی|ھۆڵیوود|ئەنیمەیشن|دەیەی ٢٠٠٠}} ==بەستەرە دەرەکییەکان== {{پۆلی کۆمنز|Cars (film)}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی مناڵان لە ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئۆتۆمبێل]] [[پۆل:مشتومڕی فیلمەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە هاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە وەرزشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی هاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمێدییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمێدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمێدییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان (پاشکۆ)]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە بیابانەکاندا ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پیکسار]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەمریکییە ڕێگاوبانەکان]] [[پۆل:فیلمە وەرزشییە ئەنیمەیشنییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ڕاندی نیومانەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەریزۆنا داندراون]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە وەرزشییەکانی ٢٠٠٠کان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:فیلمەکانی منداڵانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:فیلمە کۆمپیوتەرییە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە وەرزشییە ئینگلیزییەکان]] j8l6xgh3wcppzrui01xajp79cw55f1f 0 220355 1617369 1616782 2026-08-05T12:15:45Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617369 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|name=ئاورەنگزێب محی الدین محەممەد|title=|image=Aurangzeb on the throne.png|caption=ئیمپراتۆر ئاورەنگزێب لەگەڵ شازادە عەزام شا|succession=پاشای شەشەمی [[ئیمپراتۆریەتی گورکان]].|reign=٣١ی تەممووزی ١٦٥٨ – ٣ی ئازاری ١٧٠٧|coronation=١٣ی تەممووزی ١٦٥٩ [[شیملار باغ دەلھی]].|predecessor=[[شاجیھان|شاجھان]].|successor=[[محەمەد عەزام شا]]|birth_name=موحیدین محمد|birth_date={{Birth date|1618|11|3|df=y}} {{smaller|([[لە]])}}|birth_place=[[دەھود]]، [[ئیمپراتۆریەتی گورکان]].|death_date=٣ی ئازاری ١٧٠٧ (٨٨ ساڵ)|death_place=[[ئەحمەدنەگەر]]، [[ئیمپراتۆریەتی گۆڕان]].|issue={{ubl | [[زیب النسا|زیب النسا بەگم]] | [[سوڵتان محمد (گۆڕکانی)|سوڵتان محمد]] | [[زینەت النسا بێگم]] | بەھادور شای یەکەم | [[بەدرەلێنسا|بەدرەلێنسا بێگم]] | [[زوبدا النسا|زوبدا النسا بێگم]] | [[محەممەد عەزەم شا]] | [[سوڵتان محمد اکبر]] | [[مێھرلانسا|مێھرلانسا بێگم]] | [[محەممەد کەمباخش]] | [[محمد کامبخش]] }}|full name=موحیدین محمد|house=[[گورکانییەکان]]|father=[[شاجیھان|شاجھان]].|mother=[[شوێنێکی نایاب]]|religion=[[ئیسلام]] [[سۆفیستایزم|سۆفیزم]]|spouse=[[دۆراس بانۆ بێگم]]<ref name=Sarkar1912>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Sarkar|یەکەم١=Sir Jadunath|سەردێڕ=History of Aurangzib Vol. I|ڕێکەوت=١٩١٢|بڵاوکەرەوە=M.C. Sarkar & Sons|شوێن=Calcutta|پەڕە=٦١|ناونیشان=https://jambudveep.files.wordpress.com/2010/08/history-of-aurangzeb-vol-1.pdf}}</ref>|spouse-type=ھاوسەر|spouses=[[نەواب بەی]] [[ئاورانگابادی مەحاڵ]].|spouses-type=ھاوسەرەکان|dynasty=|burial_place=[[گۆڕستانی ئاورەنگزێب]]، [[خەڵداباد]].}}'''ئاورەنگزێب عەلامگیر''' یان '''ئالامگیر عەزەم''' (لەدایکبووی ٣ی تشرینی دووەمی ١٦١٨ - کۆچی دوایی ٣ی ئازاری ١٧٠٧)، نازناوی «محیئەدین محەمەد»، شەشەم [[ئیمپراتۆریەتی موغەکانی ھیندستان|ئیمپراتۆری گورخانی]] [[ھیندستان]] بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٠٦٧ و ١١١٨ی کۆچی/١٦٥٨ و ١٧٠٧ی زایینی فەرمانڕەوایی کردووە. ئاورەنگزێب بە واتای گەوھەری ئاورەنگ (تەختی پاشایەتی) دێت. لە سەردەمی حوکمڕانی گەردوونییدا، حکوومەتێکی زۆر گەورە و شەڕانگێز و ئایینی دەرکەوت. کەسێکی زۆر دیندار بوو، ھەموو ھەوڵێکی دەدا ھیندستان یەکبخات و بیکاتە وڵاتێکی ئیسلامی. ھەروەھا لە سەردەمی خۆیدا [[ئیمپراتۆریەتی گورخانی]] دوایین ئیمپراتۆرییەتی سەردەمی زێڕینی ئیسلام بووە لە جیھاندا، کوڕی سێیەمی [[شاجیھان|شاجھان]] و ھاوسەرە ئێرانییەکەی [[مومتاز مەحەل|ئەرجەمەندبانۆ]] بووە کە نازناوی لێنراوە مومتاز مەحاڵ، کە جوانی [[تاج مەحاڵ]] دروست کرد وەرە ئەو دروست کرا. == ھاتنە سەر دەسەڵات == شاجھان لە ڕەمەزانی ساڵی ١٠٦٨ی کۆچی (١٦٥٨ز) نەخۆش کەوت و پێشبڕکێیەکی خوێناوی لە نێوان منداڵەکانیدا بۆ وەرگرتنی تەختی پاشایەتی سەریھەڵدا. کوڕە گەورەکەی [[دەرەشکۆ]] بە سروشتی خۆی وەک جێنشینی ناسرابوو، بەڵام برای دووەم [[شا شوجاع (گۆڕکانی)|شا شوجا]] لە [[بەنگال]] جێنشینی باوکی ڕاگەیاند. لەشکری شاجەھان و دارا شێکوا لەدژی شا شوجاع شەڕیان کرد و ناچار بوو پاشەکشە بکات. یەکسەر کوڕە بچووکەکەی [[مورادباخش کوڕی شاجھان|مورادباخش]] بە بەڵێنێکی نھێنی شانشینی لە [[گوجەرات]] ڕاگەیاند کە پشتگیری ئاورەنگزێب بکات کە کوڕی سێیەم بوو. ئاورەنگزێب لە [[ئاورانگاباد]]ەوە بەرەو باکوور بە پەلە ڕۆیشت کە وادیارە پشتگیری لە موراد بەخش بوو. شاجھان بە فەرمی ڕای گەیاند کە دارەشکۆ جێنشینی ئەو بووە و تەختی پاشایەتیی پێ سپاردووە، بەڵام ئاورەنگزێب ڕای گەیاندووە کە دارەشکۆ حکوومەتی دەستبەسەرداگرتووە و پەلە دەکات بۆ پایتەخت. حاکمی [[ڕەجپوت]] لەگەڵ ئەوان شەڕی کرد بۆ ڕێگریکردن لە پێشڕەوی ئاورەنگزێب و موراد بەخش. ئاورەنگزێب شکستی پێھێنا و سەرنجی لەسەر سوپای دارەشکۆ زیاتر کرد. دوای ئەوە بە زنجیرەیەک شەڕی خوێناوی، سوپای دارا شکۆوێ چەقێندرا. لە ترسی ژیانی خۆی، ھەڵھات بۆ [[دەلھی]] و شاھجەھانی لە [[ئاگرە|ئاگرا]] بەجێھێشت. پاشای پیر لەلایەن ھێزەکانی ئاورەنگزێبی کوڕەوە لە قەڵای ئاگرا گەمارۆدرا. ئاورەنگزێب ئامادە نەبوو چاوی بە باوکی بکەوێت و ڕای گەیاند کە دارەشکۆی برای ئەو ئایینەی بەجێھێشتووە. پاشان بە بەڵێنی پێدانی دیاری بەنرخ بانگی موراد بەخشی ھاوپەیمانەکەی دەکات، بەڵام بردی و فڕێیدایە زیندانەوە، خۆی چوو بۆ دەھلی و لەسەر تەختی پاشایەتی ھەڵکەوت. ئاورەنگزێب دوای زیندانیکردنی بۆ ماوەی سێ ساڵ، موراد بەخشی کوشت. لەگەڵ داڕەشکۆوە شەڕی قورسی کرد و دواجار بە خیانەتێکی یەکێک لە سەرکردەکانی سوپای داڕەشکۆوە توانی بیگرێت و دوای چەند ساڵێک لە زیندان و زەلیلبوون، بەو پێیەی ھێشتا وەک ڕکابەرەکەی دەیبینی، ڕای گەیاند کە ئەو وایە لادەرێک و ھەندێک لە کۆنەپەرستانی شەو، کوشتیان. ئاورەنگزێب سەرەتا حوکمڕانی بەنگالی پێشکەش بە شا شوجا کرد. بەڵام بەو پێیەی شا شوجا زانی بەڵێنی براکەی پوچە، بەردەوام بوو لە شەڕ لەگەڵیدا، بەڵام شکستی خوارد و ھەڵھات بۆ [[میانمار|بورما]]، لەوێشەوە بەرەو [[مەککە]] و پاشان بۆ [[ئێران]]، بەڵام لەلایەن فەرمانڕەوای بۆرما گیرا. کوژرا؛ و شاجھان ھەروەھا لە ساڵی ١٠٧٦ کۆچی / ١٦٦٦ی زایینی لە زیندان کۆچی دوایی کردووە. == شێوازی حوکمڕانی == ئاورەنگزێب ھەوڵیدا خاکەکەی پەرەپێبدات. ئەو نەریتی [[لێبوردەیی و لێبوردەیی]]ی پێشێل کرد کە لەلایەن [[ئەکبەر شا]] دامەزرا و پێداگری لەسەر دامەزراندنی یاساکانی شەریعەت کرد؛ لە ئایینی [[سانت]]دا زۆر ڕەخنەی ھەبوو و دیسانەوە فەرمانی دا جزیا لە [[ھیندۆسەکان]] کۆبکاتەوە. دەربارێکی شایستەی ڕێکخست و دوای نزیکەی ٥٠ ساڵ حوکمڕانی، دواجار لە [[ئەحمەدناگار]] کە یەکێک بوو لە شارە گرنگەکانی ئەو سەردەمە [[دێکان]] کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Laine|یەکەم=James W.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-x3fBQAAQBAJ&pg=PA152|سەردێڕ=Meta-Religion: Religion and Power in World History|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Univ of California Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٩٥٩٩٩-٦|زمان=en}}</ref> == ئاژاوەگێڕان == لە ساڵی ١٦٥٧ لەکاتێکدا ئاورەنگزێب ھێرشی کردە سەر گۆڵکۆندا و بیجاپور لە دەکان، جەنگاوەری ھیندۆسی ماراتا، شیڤاجی، تاکتیکی گەریلای بەکارھێنا بۆ کۆنترۆڵکردنی سێ قەڵای عادل شاھی کە پێشتر لەژێر فەرمانی باوکیدا بوون. بەم سەرکەوتنانە شیڤاجی سەرکردایەتی دیفاکتۆی زۆرێک لە خێڵە سەربەخۆکانی ماراتای گرتە ئەستۆ. ماراتاکان لایەنی شەڕکەری عادل شاھییەکانیان گرژ کرد و چەک و قەڵا و خاکیان بەدەستھێنا.<ref>Kincaid, Dennis (1937). ''The Grand Rebel: An Impression of Shivaji, Founder of the Maratha Empire''. London: Collins. pp. 72–78.</ref> سوپای بچووک و بێ ئامێری شیڤاجی لە ھێرشێکی سەرتاسەری عادل شاھی ڕزگاری بوو و شیڤاجی بە شێوەیەکی شەخسی ژەنەراڵی عادل شای کوشت، ئەفزال خان.<ref>Kincaid, Dennis (1937). The Grand Rebel: An Impression of Shivaji Maharaj, Founder of the Maratha Empire. London: Collins. pp. 121–125.</ref> بەم ڕووداوە، مەراتاکان گۆڕا بۆ ھێزێکی سەربازی بەھێز و زیاتر و زیاتر خاکی عادل شایان گرت.<ref>Kincaid, Dennis (1937). ''The Grand Rebel: An Impression of Shivaji, Founder of the Maratha Empire''. London: Collins. pp. 130–138.</ref> شیڤاجی لە درێژەدا دەسەڵاتی موغەکان لە ناوچەکەدا بێلایەن کرد.<ref>https://books.google.com/books?id=uzOmy2y0Zh4C</ref> لە ساڵی ١٦٥٩ ئاورەنگزێب ژەنەڕاڵێکی متمانەپێکراو و مامی دایکی شایستا خان، والی لە گۆڵکۆندا نارد بۆ وەرگرتنەوەی ئەو قەڵایانەی کە لەلایەن یاخیبووانی ماراتا لەدەستچوون. شایستا خان بە ئۆتۆمبێلەکەی چووە ناو خاکی ماراتا و لە شاری پونە نیشتەجێ بوو. بەڵام لە ھەڵمەتێکی بوێرانەدا بۆ سەر کۆشکی پارێزگار لە شاری پونە لە کاتی ئاھەنگێکی ھاوسەرگیری نیوەشەودا، بە سەرۆکایەتی خودی شیڤاجی، ماراتاکان کوڕی شایستاخانیان کوشت و شیڤاجی بە بڕینی سێ پەنجەی دەستی شایستا خانی پەککەوتە کرد. بەڵام شایستا خان ڕزگاری بوو و دووبارە وەک کارگێڕی بەنگال دەستنیشانکرایەوە و دواتر بوو بە فەرماندەیەکی سەرەکی لە شەڕی دژی ئاھۆمەکاندا. [[پەڕگە:Raja Shivaji at Aurangzeb's Darbar- M V Dhurandhar.jpg|alt=ڕاجا شیڤاجی لە دەرباری ئاورەنگزێب|وێنۆک|ڕاجا شیڤاجی لە دەرباری ئاورەنگزێب]] دواتر ئاورەنگزێب ژەنەڕاڵ ڕاجا جای سینگی نارد بۆ ئەوەی بەسەر ماراتاکاندا زاڵ بێت. جای سینگ قەڵای پوراندەری گەمارۆدا و بەرەنگاربوونەوەی ھەموو ھەوڵەکانی ڕزگارکردنی بوو. شیڤاجی بە پێشبینی شکست، بە مەرجەکان ڕازی بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Medieval India: from Sultanat to the Mughals {{!}} WorldCat.org|ناونیشان=https://www.worldcat.org/title/36806798|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.worldcat.org|زمان=en}}</ref> جای سینگ شیڤاجی ڕازی کرد کە سەردانی ئاورەنگزێب بکات لە ئاگرا، گەرەنتییەکی تایبەتی سەلامەتی پێدا. بەڵام کۆبوونەوەکەیان لە دادگای موغەکان بە باشی بەڕێوە نەچوو. شیڤاجی ھەستی بە سووکایەتیکردن کرد لە شێوازی پێشوازیکردنەکەی، و سووکایەتی بە ئاورەنگزێب کرد بە ڕەتکردنەوەی خزمەتکردنی ئیمپراتۆری. بەھۆی ئەم سووکایەتییەوە دەستگیرکرا، بەڵام توانی ھەڵھاتنێکی بوێرانە ئەنجام بدات.<ref>Chandra, Satish (1999). ''Medieval India: From Sultanat to the Mughals''. Vol. 2 (1st ed.). New Delhi: Har-Anand Publications. pp. 323–324. OCLC 36806798.</ref> شیڤاجی گەڕایەوە بۆ دەکان، و لە ساڵی ١٦٧٤دا تاجی سەری خۆی دانا بە چاتراپاتی یان فەرمانڕەوای شانشینی ماراتا.<ref>Kincaid, Dennis (1937). The Grand Rebel: An Impression of Shivaji, Founder of the Maratha Empire. London: Collins. p. 283.</ref> شیڤاجی کۆنترۆڵی [[ئیمپراتۆریەتی ماراتا|ماراتا]] ی لە سەرانسەری دەکان فراوانتر کرد تا مردنی لە ساڵی ١٦٨٠. شیڤاجی کوڕەکەی سامباجی شوێنی گرتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Agrawal|یەکەم=Ashvini|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=AZdCrUxFAHEC&pg=PA42|سەردێڕ=Studies in Mughal History|ڕێکەوت=١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Motilal Banarsidass Publ.|ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٠٨-٢٣٢٦-٦|زمان=en}}</ref>لە ڕووی سەربازی و سیاسییەوە ھەوڵەکانی موغەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی دەکان بەردەوام بوو لە شکست. لە لایەکی دیکەوە ئەکبەر کوڕی سێیەمی ئاورەنگزێب لەگەڵ چەند لایەنگرێکی موسڵمان لە مەنسەبداردا دەرباری موغەکانی بەجێھێشت و پەیوەندی بە یاخیبووانی موسڵمانەوە کرد لە دەکان. ئاورەنگزێب لە وەڵامدا دادگاکەی گواستەوە بۆ ئاورانگاباد و فەرماندەیی ھەڵمەتی دەکانەکانی گرتە ئەستۆ. یاخیبووان شکستیان ھێنا و ئەکبەر بەرەو باشوور ھەڵھات بۆ ئەوەی پەنا بباتە لای سامباجی کە جێنشینی شیڤاجی بوو. شەڕی زیاتر بەدوای خۆیدا ھێنا و ئەکبەر ھەڵھات بۆ فارس و ھەرگیز نەگەڕایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gascoigne|یەکەم=Bamber|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-ryFAAAAIAAJ|سەردێڕ=The Great Moghuls|ڕێکەوت=١٩٧١|بڵاوکەرەوە=Cape|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٤-٠٠٥٨٠-٧|زمان=en}}</ref>لە ساڵی ١٦٨٩ ھێزەکانی ئاورەنگزێب سامباجییان گرت و لە سێدارەیان دا. ڕاجارامی جێنشینی و دواتر تەرابای بێوەژنەکەی ڕاجارام و ھێزەکانی ماراتا شەڕی تاکەکەسییان دژی ھێزەکانی ئیمپراتۆرییەتی موغەکان کرد. خاک لە ساڵانی (١٦٨٩–١٧٠٧)ی شەڕی بێکۆتاییدا چەندین جار دەستی گۆڕی. بەو پێیەی لە نێو ماراتاکاندا دەسەڵاتێکی ناوەندی نەبوو، ئاورەنگزێب ناچار بوو کێبڕکێ لەسەر ھەر ئینجێک لە خاکێکدا بکات، ئەمەش بە تێچووی زۆری ژیان و پارە. تەنانەت کاتێک ئاورەنگزێب بە ئۆتۆمبێلەکەی بەرەو ڕۆژاوا دەڕۆیشت، لە قووڵایی خاکی ماراتادا – بەتایبەتی داگیرکردنی ساتارا – ماراتاکان بەرەو ڕۆژھەڵات فراوانتر بوون بۆ خاکەکانی موغەکان – مالوا و حەیدەراباد. ھەروەھا ماراتاکان زیاتر بەرەو باشوور فراوانتر بوون بۆ باشووری ھیندستان و شکستیان بە فەرمانڕەوا ناوخۆیییە سەربەخۆکانی ئەوێ ھێنا و جینجییان لە تامیل نادو گرت. ئاورەنگزێب زیاتر لە دوو دەیە شەڕی بەردەوامی لە دەکان بەڕێوەبرد و ھیچ بڕیارێکی نەبوو<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gascoigne|یەکەم=Bamber|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-ryFAAAAIAAJ|سەردێڕ=The Great Moghuls|ڕێکەوت=١٩٧١|بڵاوکەرەوە=Cape|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٤-٠٠٥٨٠-٧|زمان=en}}</ref>بەم شێوەیە نزیکەی یەک لەسەر پێنجی سوپاکەی لەدەستدا کە لە شەڕی یاخیبوونەکاندا بە سەرۆکایەتی ماراتاکان لە ھیندستانی دێکان. بۆ داگیرکردنی ماراتاکان مەودایەکی دووری بۆ دەکان ڕۆیشت و لە کۆتاییدا لە تەمەنی ٨٨ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد و ھێشتا شەڕی ماراتاکان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gordon|یەکەم=Stewart|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=iHK-BhVXOU4C&q=aurangzeb+1707&pg=PR9|سەردێڕ=The Marathas 1600-1818|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٠٣٣١٦-٩|زمان=en}}</ref>گۆڕانی ئاورەنگزێب لە شەڕی ئاسایییەوە بۆ دژە یاخیبوون لە ناوچەی دەکان، پارادایمی بیری سەربازی موغەکانی گۆڕی. لە پونە، جینجی، مالوا و ڤادۆدارا ململانێ لە نێوان ماراتا و موغەکاندا ھەبوو. شاری بەندەری سووراتی ئیمپراتۆرییەتی موغەکان لە سەردەمی ئاورەنگزێبدا دوو جار لەلایەن ماراتاکانەوە دوورخرایەوە و بەندەرەکە بەنرخەکە وێران بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stein|یەکەم=Burton|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QY4zdTDwMAQC|سەردێڕ=A History of India|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٤٣-٢٣٥١-١|زمان=en}}</ref>ماتیۆ وایت مەزەندە دەکات کە نزیکەی ٢٫٥ ملیۆن لە سوپای ئاورەنگزێب لە کاتی شەڕەکانی موغەکان-مەراتادا کوژراون (ساڵانە ١٠٠ ھەزار کەس لە ماوەی چارەک سەدەیەکدا)، لەکاتێکدا ٢ ملیۆن ھاووڵاتی مەدەنی لە خاکە جەنگاوییەکاندا بەھۆی وشکەساڵی و تاعون و برسێتی گیانیان لەدەستداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=White|یەکەم=Matthew|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Q5w9qmd1UeMC&pg=PP113|سەردێڕ=Atrocitology: Humanity's 100 Deadliest Achievements|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Canongate Books|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٨٦-١٢٥-٢|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ژیاننامە|ھیندستان|مێژووی ئیسلام}} {{پۆلی کۆمنز|Aurangzeb}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦١٨]] [[پۆل:مردووانی ١٧٠٧]] [[پۆل:حەنەفییەکان]] [[پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان]] [[پۆل:پاشاکانی گورکانی لە ھیندستان]] [[پۆل:سوننەکان]] [[پۆل:ماتوریدییەکان]] [[پۆل:نوێکەرەوەکان]] [[پۆل:سۆفییە سوننەکان]] l596naky0uwphl5rghuurh1w8ckutdf 0 220638 1617722 1508385 2026-08-06T00:00:42Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617722 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox royalty|succession=١٥ [[لیستی پاشاکانی گۆرکانی ھیندستان|ئیمپراتۆری گورکانی]]|reign=١٠ی کانوونی دووەمی ١٧٥٩ – ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٧٦٠|coronation=١٠ی کانوونی دووەمی ١٧٥٩|full name=موهیول موڵت لە شاجەهانی سێیەم|birth_date=١٧١١|death_date={{death year and age|1772|1711}}|predecessor=[[ئەلامگیری دووەم]]|successor=[[شا عەلامی دووەم]]|issue=میرزا سەعدات بەخت بەهادور میرزا ئەکرەم بەهادور|spouse=سادات بەگم|royal house=[[شانشینی تیمور]]|father=موحی السونەت میرزا|mother=ڕەشگامی بەگم|religion=[[ئیسلام]]|name=شا جەهان سێیەم|image=Shah Jahan III of India.jpg}} شا جەهان سێیەم (١٧١١–١٧٧٢) کوڕە بچووکەکەی ئاورەنگزێب بووە و بۆ ماوەیەکی کورت ئیمپراتۆری گورکانەکانی هیندستان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mehta|یەکەم=Jaswant Lal|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=d1wUgKKzawoC&pg=PA140&lpg=PA140|سەردێڕ=Advanced Study in the History of Modern India 1707-1813|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Sterling Publishers Pvt. Ltd|ژپنک=٩٧٨-١-٩٣٢٧٠٥-٥٤-٦|زمان=en}}</ref> == حوکمڕانی == «شا جەهانی سێیەم» (شا جەهانی سێیەم) ئیمپراتۆرێکی تەمەن کورتی موغەکان بووە. ئای پاشا ئاورەنگزێب عەلامگیر دە سەب تۆن خوتە بتە کام باخش دە سەب تۆن و دە بتە بتە موهی ئەل سونەت میرزا دا بتاتا لە ساڵی ١٧٥٩ و بۆ ماوەیەکی کورت دە لای سنون بەدشا بنایا گیا س دە پاس دەسەڵات نایین تەمەن دەسەڵاتی ڕەسەنی وەزیر عەزەم عیماد ئەل مۆڵک پیر بوویت؟ دوای ئەوە کیتا لە پۆستەکەی لابرا و نزیکەی ١٠ مانگ حوکمڕانی کرد. شاهجەهان سوام موهیولمولک و ئیمپراتۆرییەتی موغەکانی بەدشا ٣. ئای محی الدین دا بێتا تێ ئاورەنگزیب دە بێتا، محەممەد کام بەخش دا وەدا بێتا سی. لە ساڵی ١٨٥٩ دوای مردنی عەلامگیری دووەم، عیماد ئەلمولک، وەزیرێکی بەهێزی شاهجەهانی سێیەم، سەرکەوتە سەر تەختی موغەکان و لە پاتنا عەلامگیری دووەمی لەدایک کرد، هەڵات ئۆتێ، ١٨٠ ڤاچ، شا جەهان سێیەم، کوڕی شا عەلامی دووەم، ماراتا سەردار دی مەداد تۆن هیتا داتا، سێداشیرۆ ڕاو بهاو، شا ئالامی دووەم، ئیمپراتۆری موغەکان، بانە داتا، سێداشیرۆ ڕاو بهاو. حوکمڕانی دەمریت هەیە هەڵوەشاوەتەوە. شا عەلامی دووەم (١٧٥٩–١٨٠٦ ز حوکمڕانی کردووە، لەدایک بووە - ٢٥ی حوزەیرانی ١٧٢٨، شەهجەهان ئاباد، کۆچی دوایی کردووە - ١٩ی تشرینی دووەمی ١٨٠٦) ١٧ی پادشای موغەکان ئەمە ناوی ڕەسەنی شەهزادە عەلی گۆهار سییە. ئەو [[ئەلامگیری دووەم]] لە ساڵی ١٧٥٩دا لە شەرەفی خۆیدا سەرکەوتوو بوو و لەسەر تەختی پاشایەتی دانیشت. ئیمپراتۆر شا عەلامی دووەم اللە ئاباد دە ناڵ [[کۆمپانیای ڕۆژھەڵات]] تشامەی هندستان سێن کۆمپانیای دی شان لە هیندستانی ڕۆژهەڵاتی بەخشی. === کاتی قەیران === عەلی گۆهەر وەک یەکەم ئیمپراتۆر نازناوی 'الشمیشی دووەم'ی وەرگرت، و لە ساڵی ١٧٥٩ لەسەر تەختی پاشایەتی دانیشت. تاریخ ڤیچ، ئای تۆ بە ناوی 'شا عەلامی دووەم' بەناوبانگ نیت. لەوێدا دەتوانین بڵێین ئەو قۆناغە قۆناغێکی پڕ لە کێشەیە لە مێژووی هیندستاندا. باوکی عەلامگیری دووەم لەوێ دەسەڵاتی بەخشی و کۆچری وەزیر غازی الدین تەختی پاشایەتی لابرد. ئای نەوەد ئیمپراتۆر حەز دەکەن خۆیان بگرن. دوو ساڵ پێش ئەوەی ئەلئەمشای دووەم بچێتە سەر تەختی پاشایەتی، جەنگی پولیسی لەلایەن کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی هیندستانەوە سەرکەوت، کە کۆنترۆڵی بەنگال و بیهار و ئۆریسایان پێبەخشی. ئەحمەد شا عەبدالیا لە باکووری ڕۆژاوا دەستی بە هێرشەکەی کرد. لە نێوان ساڵانی ١٧٥٦ بۆ ١٧٥٦ دەهلی لە کارەکەی دوورخستەوە و لە ساڵی ١٧٥٩دا ماراتاکانی ڕاوەدوونایەوە، کە لە ساڵی ١٧٥٨دا پەنجابیان گرت. لە باشوور پێشواکان بە سەرکردایەتی بەلاجی باجیراو هەوڵیان دا شانشینی خۆیان لە جیاتی موغەکانی مەراتا دابمەزرێنن. بەم شێوەیە کاتێک شا عەلامی دووەم لەسەر تەختی پاشایەتی دانیشت، ڤایزەرەکەی خیانەتی لێدەکرد. دەسەڵاتی کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی هیندستان زیاد دەکرێت و ئەحمەد شا عەبدالی لە پەنجاب دانیشتووە. === پەیماننامەی کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی هیندستان === شا عەلامی دووەم هەموو کەسێکی بە هەڕەشە بۆ سەر تەختەکەی دەزانی. بۆیە عەبدالی دی پەنجانی کردە تۆو دی بەجان دی لای ماراتا نۆ وەک پارێزەری خۆی. بەڵام لە ساڵی ١٧٦١ لە شەڕی سێیەمی پانیپاتدا، عەبدالی ٩ جار شکستی بە ماراتاکان هێنا. ڕێگەی دا شا عەلامی دووەم لەسەر تەختی نیودەلهی بمێنێتەوە. هەرچەندە دواتر ئاواتی ئەوە بوو کە ئێسکەکان لاببات و خۆی دەست بەسەر تەختی دەهلیدا بگرێت، بەڵام پلانەکەی هەرگیز بەدی نەهات. بەڵام ئەم شکستەی شا شا ئالامی دووەم هیچ سوودێکی نەبوو. لە ناوەڕاستی ساڵی ١٧٦٤دا ڕێگەیان دا دەسەڵاتیان زیاد بکات و هەوڵێکی دیکەیان دا بۆ شکستپێهێنانی ئینگلیزەکانی [[نەوابی بەنگال|بەنگال نەواب]] [[شوجاود-دەولا]]ی عود و نەواب میر قاسمی هەڵهاتووی بەنگال لەلایەن… ئینگلیزەکان لە بووکسار (١٧٦٤ ز) لە کاتی جەنگدا سوپای شاهانە شکستی هێنا و ئیمپراتۆر شا عەلامی دووەم کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی هیندستانی لە ئەلاهەباد واژوو کرد. لە ڕێگەی ئەم ڕێکەوتنەوە، بەدشا زەوییەکانی قەزاکانی کۆدا و ئەلاهەباد لە ئۆود و بەدشا بە بەنگال و بیهار و ئۆریسا دی دیوان (مافی بەردەوامبوون) کۆمپانیای ژمارە پێدرا ساڵانە. بەڵام شا عەلام تەنها بۆ ماوەیەکی کورت ئەم سوودەی بەدەست هێنا. === مانەوە لەسەر [[خانەنشینی]] کۆمپانیا === لە شەڕی سێیەمی پەنیپاتدا، دەسەڵاتی ماراتا بە دڵنیایییەوە زیانی پێگەیشت، بەڵام زۆری نەخایاند دەسەڵاتی خۆیان وەرگرتەوە - ئیمپراتۆر شا عەلامی دووەم وەزیری خۆی نەجیب بەغداد (غازی الدین) نارد بەهۆی پیلانگێڕییەکانەوە نەیتوانی بگەڕێتەوە دەهلی. داوای یارمەتی لە ماراتاکان کرد و قەزای ئەلاهەبادی ڕادەستی سەرۆک مەراتا مەهادجی شیندە کرد. بەم شێوەیە شا ئالامی دووەم بە هاوکاری ماراتاکان لە ساڵی ١٧٧١ گەڕایەوە بۆ دەهلی، بەڵام وەک بووکەڵەیەک لە دەستی ماراتاکاندا لەوێ مایەوە. هەر بۆیە کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی هیندستان گرێبەستی ئەلاهەبادی شکاند و شا ئالامی دووەم قەزای کۆدا و ئەلاهەبادی وەرگرتەوە و ساڵانە ٢٦ لاک ڕوپییەیان پێنەدا، کە پێشتر ئینگلیزەکان دەیاندا بە بەنگال، بەڵێن درابوو لە ساڵی ١٧٦٤ بدرێت. . بەهۆی ئەمەوە بارودۆخی ئیمپراتۆر شا عەلامی دووەم خراپتر بوو و تا جەنگی دووەمی ئەنگلۆ-مەراتا (١٨٠٣–١٨٠٥ز) لە پەناگەی مەراتادا مایەوە. == مردن == لە کاتی جەنگی دووەمی ماراتادا هێزەکانی کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی هیندستان بە سەرۆکایەتی ژەنەڕاڵ سێک لە دەهلییەوە سوپای مەهاجی شیندەیان تێکشکاند. دوای ئەمەش کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی هیندستان هەردوو شا عەلامی دووەم و ڕاجگارەکەی لە دەهلی کۆنترۆڵ کرد. پاشا پیر و کوێر بوو. ئای ئەوەندە بێدەسەڵات. ئای کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی هیندستان بە [[خانەنشینی]] دەژیا. لە کۆتاییدا لە ساڵی ١٨٠٦ کۆچی دوایی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ژیاننامە|ھیندستان|سیاسەت|ئەفغانستان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧١١]] [[پۆل:مردووانی ١٧٧٢]] [[پۆل:موسڵمانانی ھیندی]] [[پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان]] [[پۆل:پاشاکانی گورکانی لە ھیندستان]] n6w91t3b9uxgdqdvhb2de7zjbr6qy2z 0 222162 1617867 1484055 2026-08-06T10:51:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1617867 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} ISO 3166-2:IQ بریتییە لە ناونیشانی [[عێراق]] لە ISO 3166-2, بەشێکە لە ستانداردی ISO 3166 بڵاوکراوەتەوە لەلایەن ڕێکخراوی نێودەوڵەتی بۆ ستانداردی (ISO) ، کە [[کۆد|کۆدەکان]] بۆ ناوەکانی بەشە سەرەکیەکان (بۆ نمونە، [[پارێزگا|پارێزگاکان]] یان ویلایەتەکان) لە هەموو [[وڵات|وڵاتان]] کە کۆد کراون لە [[ئایزۆ ٣١٦٦-١|ISO 3166-1]]. لەئێستادا بۆ عێراق، کۆدەکانی ISO 3166-2 پێناسە کراون بۆ [[پارێزگاکانی عێراق|١٨ پارێزگا]] و یەک ناوچەی. هەر کۆدێک لە دوو بەش پێکهاتووە، کە بە ھایفێنێک جیادەکرێنەوە. بەشی یەکەم بریتییە لە IQ، کۆدی ISO 3166-1 ئەو کۆدەیان لە لایەن یونی کۆدەوە بۆ حوکمەتی ناوەندی عێڕاقە وە ئەلفا-2ی عێراق بەشی دووەم بۆ [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستان]]<nowiki/>ە . کۆدی ڕێنووسی کوردی بە هەردوو ئەلف و بێی ئارامی و لاتینی لە ساڵی ٢٠١٥ بە فەرمی زیاد کرا بەڵام کۆدی ٢ ئایزۆ بۆ ئاڵای کوردستانە لەسەر پلاتفۆرمەکاندا . == کۆدەکانی ئێستا == ناوەکانی دابەشکردن لە ستانداردی ISO 3166-2 بڵاوکراوەتەوە لەلایەن ئاژانسی پاراستنی ISO 3166 (ISO 3166/MA). {| class="wikitable sortable" !Code !Subdivision name ([[:en:Arabic_language|ar]]) (BGN/PCGN 1956) !Subdivision name ([[:en:Kurdish_languages|ku]]) (BGN/PCGN 2007) !Subdivision category !Parent subdivision |- |{{mono|IQ-AN}} |[[پارێزگای ئەنبار|ئەنبار]] | |پارێزگا | |- |{{mono|IQ-BA}} |[[پارێزگای بەسرە|بەسڕە]] | |پارێزگا | |- |{{mono|IQ-MU}} |[[پارێزگای موسەنا|موسەنا]] | |پاڕێزگا | |- |{{mono|IQ-QA}} |[[پارێزگای قادسیە|قادسیە]] | |پاڕێزگا | |- |{{mono|IQ-NA}} |[[پارێزگای نەجەف|نەجەف]] | |پارێزگا | |- |{{mono|IQ-AR}} |[[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] |Hewlêr |پارێزگا |KR |- |{{mono|IQ-SU}} |[[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] |Silêmanî |پارێزگا |KR |- |{{mono|IQ-BB}} |[[پارێزگای بابل|بابل]] | |پارێزگا | |- |{{mono|IQ-BG}} |[[پارێزگای بەغدا|بەغداد]] | |پارێزگا | |- |{{mono|IQ-DA}} |[[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] |Dihok |پارێزگا |KR |- |{{mono|IQ-DQ}} |[[پارێزگای زیقار|زیقار]] | |پارێزگا | |- |{{mono|IQ-DI}} |[[پارێزگای دیالە|دیالە]] | |پارێزگا | |- |{{mono|IQ-KR}} |[[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستان]] |Herêm-î Kurdistan |ھەرێم | |- |{{mono|IQ-KA}} |[[پارێزگای کەربەلا|کەربەلا]] | |پارێزگا | |- |{{mono|IQ-KI}} |[[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]] |Kêrkuk |پارێزگا | |- |{{mono|IQ-MA}} |[[پارێزگای میسان|میسان]] | |پارێزگا | |- |{{mono|IQ-NI}} |[[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] | |پارێزگا | |- |{{mono|IQ-SD}} |[[پارێزگای سەلاحەددین|سەلاحەددین]] | |پارێزگا | |- |{{mono|IQ-WA}} |[[پارێزگای واسیت|واسیت]] | |پارێزگا | |} == گۆڕانکارییەکان == ئەم گۆڕانکاریانەی خوارەوە لە ناونیشانەکە لە کەتەلۆگی ئۆنلاین ISO، پلاتفۆرمی وێبگەڕانی ئۆنلاین: {| class="wikitable" !ڕێکەوتی کاریگەر بۆ گۆڕانکاری !کورتە وەسفکردنی گۆڕانکاری (en) |- |2022-03-03 |زیادکردنی ناوچەی پۆلەکان لە eng, fra, ara, kur; زیادکردنی ناوچەکە IQ-KR; دابەشکردنی دایک و باوک بۆ IQ-AR, IQ-DA, IQ-SU; نوێکردنەوە و سەرچاوەی کۆد |} == هەروەها بڕوانە == * دابەشکردنی ژێر زەویی عێراق * کۆدەکانی ناوچەی FIPS لە عێراق == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:IQ پلاتفۆرمی وێبگەڕکردنی ئۆنلاین: IQ] * [https://www.unece.org/fileadmin/DAM/cefact/locode/Subdivision/iqSub.htm نەتەوە یەکگرتووەکان/لۆکۆد وڵاتەکان ISO 3166-2] * [http://www.statoids.com/uiq.html پارێزگاکانی عێراق،] Statoids.com {{تووڵی دەروازە|عێراق }} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:پێڕستە پەیوەندیدارەکان بە جوگرافیای عێراق]] [[پۆل:پارێزگاکانی عێراق]] cv0stoy6imyr537jnf87dclrvop6qwy 0 222675 1617402 1485784 2026-08-05T14:54:35Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617402 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox country at games | NOC = AUS | NPC = | IAAF = | CGA = | NF = | country = | year = ٢٠٢٤ | games = ئۆڵۆمپیادی ھاوینە | games_link = | flag = | flagcaption = [[ئاڵای ئوسترالیا]] | alt = | oldcode = | NOCname = [[لیژنەی ئۆڵۆمپیی ئوسترالیا]] | NPCname = | CGAname = | NFname = | fedname = | website = {{url|www.olympics.com.au}} | location = [[پاریس]] | start_date = {{ڕێکەوتی سەرەتا|٢٠٢٤|٠٧|٢٦}} | end_date = {{ڕێکەوتی کۆتا|٢٠٢٤|٠٨|١١}} | date = | competitors = ٤ | competitors_men = | competitors_women = | sports = ٢ | events = | flagbearer = | flagbearer_open = | flagbearer_close = | coaches = | officials = | rank = | gold = | silver = | bronze = | appearances = auto | app_begin_year = | app_interval = | summerappearances = | winterappearances = | youthappearances = | seealso = | previous = | next = }} '''ئوسترالیا''' نەتەوەیەکی بەشداربووی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤]]ە کە لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە [[پاریس]] لە [[فەڕەنسا]] بەڕێوە دەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{سندووقی ڕێنیشاندەری وڵات لە یارییەکاندا|ئوسترالیا|ئۆڵۆمپیادی ھاوینە}} {{نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ئۆڵۆمپیاد|ئوسترالیا|وەرزش}} {{ئۆڵۆمپیادی ھاوینە-کۆلکە}} {{ئوسترالیا-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Australia at the 2024 Summer Olympics}} [[پۆل:ئوسترالیا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ|٢٠٢٤]] [[پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤]] [[پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤]] 725b6sj9whwnsp1wy8n2dg56oqskwmm 0 223430 1617709 1511349 2026-08-05T23:57:02Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617709 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox country at games | NOC = FIJ | NPC = | IAAF = | CGA = | NF = | country = | year = ٢٠١٢ | games = ئۆڵۆمپیادی هاوینە | games_link = | flag = | flagcaption = [[ئاڵای فیجی]] | alt = | oldcode = | NOCname = [[لیژنەی ئۆڵۆمپیی فیجی]] | NPCname = | CGAname = | NFname = | fedname = | website = {{url|www.fasanoc.org.fj }} | location = [[لەندەن]] | start_date = {{ڕێکەوتی سەرەتا|٢٠١٢|٠٧|٢٧}} | end_date = {{ڕێکەوتی کۆتا|٢٠١٢|٠٨|١٢}} | date = | competitors = ٩ | competitors_men = | competitors_women = | sports = ٦ | events = | flagbearer = | flagbearer_open = | flagbearer_close = | coaches = | officials = | rank = | gold = ٠ | silver = ٠ | bronze = ٠ | appearances = auto | app_begin_year = | app_interval = | summerappearances = | winterappearances = | youthappearances = | seealso = | previous = | next = }} '''فیجی''' نەتەوەیەکی بەشداربووی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢]]&#32;بوو کە لە ٢٧ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ٢٠١٢ لە [[لەندەن]] لە [[شانشینی یەکگرتوو]] بەڕێوە چوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{سندووقی ڕێنیشاندەری وڵات لە یارییەکاندا|فیجی|ئۆڵۆمپیادی ھاوینە}} {{نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢}} {{تووڵی دەروازە|ئۆڵۆمپیاد|فیجی|وەرزش}} {{ئۆڵۆمپیادی ھاوینە-کۆلکە}} {{فیجی-کۆلکە}} [[پۆل:فیجی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ|٢٠١٢]] [[پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢]] bc5zwdvbzt74wfgtylia57p9bw9q41m 0 224082 1617725 1513392 2026-08-06T00:01:42Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617725 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox country at games | NOC = LIE | NPC = | IAAF = | CGA = | NF = | country = | year = ١٩٦٤ | games = ئۆڵۆمپیادی هاوینە | games_link = | flag = | flagcaption = [[ئاڵای لیختنشتاین]] | alt = | oldcode = | NOCname = [[لیژنەی ئۆڵۆمپیی لیختنشتاین]] | NPCname = | CGAname = | NFname = | fedname = | website = {{url|www.olympic.li }}&nbsp;{{in lang|de|en}} | location = [[تۆکیۆ]] | start_date = {{ڕێکەوتی سەرەتا|١٩٦٤|١٠|١٠}} | end_date = {{ڕێکەوتی کۆتا|١٩٦٤|١٠|٢٤}} | date = | competitors = ٢ | competitors_men = | competitors_women = | sports = ١ | events = | flagbearer = | flagbearer_open = | flagbearer_close = | coaches = | officials = | rank = | gold = ٠ | silver = ٠ | bronze = ٠ | appearances = auto | app_begin_year = | app_interval = | summerappearances = | winterappearances = | youthappearances = | seealso = | previous = | next = }} '''لیختنشتاین''' نەتەوەیەکی بەشداربووی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤]]&#32;بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە [[تۆکیۆ]] لە [[ژاپۆن]] بەڕێوە چوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{سندووقی ڕێنیشاندەری وڵات لە یارییەکاندا|لیختنشتاین|ئۆڵۆمپیادی ھاوینە}} {{نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤}} {{تووڵی دەروازە|ئۆڵۆمپیاد|لیختنشتاین|وەرزش}} {{ئۆڵۆمپیادی ھاوینە-کۆلکە}} {{لیختنشتاین-کۆلکە}} [[پۆل:لیختنشتاین لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ|١٩٦٤]] [[پۆل:نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤]] nipd16yneotvaa5t672i8nltxxxae2q 0 225969 1617837 1483864 2026-08-06T10:40:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1617837 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Logo .eu.svg|220x440px|وێنۆک]] '''{{چڕ}}.eu''' دۆمەینێکی [[ناوی پاوان|ئینتەرنێتە]] لە [[پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات|پۆلی دۆمەینی ئاستی سەرەوە لە وڵات و ناوچەکانی کۆدکردندا]]، بۆ ئەو سایتانەی کە سەر بە [[یەکێتیی ئەورووپا]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Root Zone Database |ناونیشان=https://www.iana.org/domains/root/db |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٥ |وێبگە=www.iana.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ٢٠٠٠|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:ئینتەرنێت بەپێی وڵات]] [[پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان]] [[پۆل:ناساندنەکانی ٢٠٠٥]] an77tesv9b9mpz8o8m04n3i6p6s7qy7 0 228064 1617412 1346945 2026-08-05T14:59:36Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617412 wikitext text/x-wiki {{Short description|Daughter of the Islamic prophet Muhammad}} {{Infobox person | name = {{nowrap|ئووم کولسووم کچی محەممەد}} | image = [[پەڕگە:أم_كلثوم_بنت_محمد.png|220x440px|وێنۆک]] | native_name = {{lang|ar|أم کلثوم بنت محمد}} | birth_date = ٦٠٣ز | birth_place = [[مەککە]]، [[عەرەبستانی سعوودی|سعوودیە]] | death_date = تشرینی دووەم، ٦٣٠ {{small|(تەمەن ٢٧)}} | death_place = [[مەدینە]]، [[عەرەبستانی سعوودی|سعوودیە]] | resting_place = {{longitem|[[Al-Baqi Cemetery|جەننەت ئەلباقی]]، مەدینە{{ھن}}{{small|(ئێستا [[عەرەبستانی سعوودی]])}}}} | spouse = [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]] | mother = [[خەدیجە کچی خووەیلید]] | father = پێغەمبەر [[محەممەد]] | relatives = [[قاسم کوڕی محەممەد|قاسم]] {{small|(full-brother)}}{{ھن}}[[Ruqayya bint Muhammad|Ruqayya]] {{small|(full-sister)}}{{ھن}}[[Zainab bint Muhammad|زەینەب]] {{small|(full-sister)}}{{ھن}}[[عەبدوڵڵا کوڕی محەممەد|عەبدوڵا]] {{small|(full-brother)}}{{ھن}}[[فاتیمەی زەھرا|فاتیمە]] {{small|(full-sister)}}{{ھن}}[[Ibrahim ibn Muhammad|Ibrahim]] {{small|(half-brother)}}{{ھن}}[[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی]] {{small|(brother-in-law & fathers cousin)}}{{ھن}}[[Abu al-As ibn al-Rabi'|ئەبوو ئەلعەس]] {{small|(brother-in-law & maternal-cousin)}} | family = [[Ahl al-Bayt|ماڵی پێغەمبەر محەممەد]] |ناو=}} '''ئووم کولسووم کچی محەممەد کوڕی عەبدوڵڵا''' (٦٠٣–٦٣٠ز) سێیەم کچی پێغەمبەر [[محەممەد|محەممەدە]] لە ھاوسەرەکەی [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجە کچی خوویلید،]] دوای زەینەب و ڕوقەیییە. پێغەمبەر کچەکەی دا بە [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]] دوای ئەوەی عوتەیبە کوڕی [[ئەبوو لەھەب]] لە ڕق و کینە بۆ باوکی لێی جیابووەوە، و دوای ئەوەی باوکی فەرمانی پێکرد ئەو کارە بکات، شەش ساڵ پێش پێغەمبەرایەتی لەدایکبووە، و درکی بە [[ئیسلام]] کرد و کۆچی کرد بۆ [[مەدینە]] و لە ساڵی ٩ی [[ڕۆژژمێری کۆچی|کۆچی]] لای ھاوسەرەکەی [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]] کۆچی دوایی کرد و تەمەنی لەو کاتەدا ٢٧ ساڵ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} أم كلثوم بنت ڕسول الله|ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/22088/%D8%A3%D9%85_%D9%83%D9%84%D8%AB%D9%88%D9%85_%D8%A8%D9%86%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A_%D8%B5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87_%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=islamstory.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201027085807/https://islamstory.com/ar/artical/22088/%D8%A3%D9%85_%D9%83%D9%84%D8%AB%D9%88%D9%85_%D8%A8%D9%86%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%8A_%D8%B5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87_%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - سير أعلام النبلاء - الصحابة رضوان الله عليهم - أم كلثوم بنت ڕسول الله- الجزء رقم2|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&ID=162&bk_no=60&flag=1|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موسوعة الحديث: أم كلثوم بنت محمد بن أبي بكر الصديق|ناونیشان=http://hadith.islam-db.com/narrators/665/%D8%A3%D9%85-%D9%83%D9%84%D8%AB%D9%88%D9%85-%D8%A8%D9%86%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%A3%D8%A8%D9%8A-%D8%A8%D9%83%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AF%D9%8A%D9%82|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=hadith.islam-db.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230218175659/http://hadith.islam-db.com/narrators/665/%D8%A3%D9%85-%D9%83%D9%84%D8%AB%D9%88%D9%85-%D8%A8%D9%86%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%A3%D8%A8%D9%8A-%D8%A8%D9%83%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AF%D9%8A%D9%82|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=هن قدوتي (14): أم كلثوم بنت ڕسول الله صلى الله عليه وسلم|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/154931/هن-قدوتي-14-أم-كلثوم-بنت-رسول-الله-صلى-الله-عليه-وسلم/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{محەممەد٢}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد|مێژووی ئیسلام|ژیاننامە|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Umm Kulthum bint Muhammad}} [[پۆل:محەممەد]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٦٠٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٦٠٤]] [[پۆل:مردووانی ٦٣٠]] [[پۆل:مردووانی ٦٣١]] [[پۆل:ژنە سەحابەکان]] [[پۆل:مناڵانی محەممەد]] [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] 9bwgv4x6cxbeyv0v2o2ks810wiluhuf 14 228217 1617645 1306197 2026-08-05T21:07:20Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617645 wikitext text/x-wiki [[پۆل:فیلم لە دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:فیلم لە دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] [[پۆل:فیلمە مۆسیقییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] dr1jnbxpdrz96uie6ymk71x5vncm4bh 0 230424 1617359 1616981 2026-08-05T12:13:05Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617359 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''مۆزەخانەی یادەوەری سەربەخۆیی''' مۆزەخانەی مێژووە لە شاری [[ویندھوک]] پایتەختی [[نامیبیا]]. تیشک دەخاتە سەر بەرخۆدانی دژە کۆلۆنیالیزم و بزووتنەوەی ڕزگاری خوازی نەتەوەیی نامیبیا.<ref name=":M">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Independence Memorial Museum |ناونیشان=https://www.museums.com.na/museums/windhoek/independence-museum |وێبگە=Museums Association of Namibia |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230306215916/https://www.museums.com.na/museums/windhoek/independence-museum |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مۆزەخانەکە دەکەوێتە شەقامی [[ڕۆبێرت مووگابی]] و لەلایەن کۆمپانیای مەنسودای ئۆڤەرسیز پرۆژە دیزاین و دروست کراوە کە کۆمپانیایەکی [[کۆریای باکوور]]ە.<ref name=":H">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Hall |یەکەم١=Nick |سەردێڕ=Empty lots and baboon feces: North Korea’s monuments in Namibia — in photos |ناونیشان=https://www.nknews.org/gallery/empty-lots-and-baboon-feces-north-koreas-monuments-in-namibia-in-photos/ |وێبگە=NK News |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> یەکێکە لە چوار کارە گشتییە سەرەکییەکانی مانسودا کە لە نامیبیا دروستی کردووە، سێ کارەکەی دیکە بریتین لە دۆنمی پاڵەوانەکان، [[مۆزەخانەی سەربازی ئۆکاھەندجا]] و ماڵی دەوڵەتی نوێ.<ref name=":H"/> دەرکەوتنی مۆزەخانەکە بە دەرکەوتنی پۆتجی<ref name=":H"/> و ھەروەھا دەفرێکی قاوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین١=Weylandt |یەکەم١=Max |سەردێڕ=Namibia, North Korea Relations Strained? |ناونیشان=https://allafrica.com/view/group/main/main/id/00044718.html |وێبگە=All Africa |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230108203052/https://allafrica.com/view/group/main/main/id/00044718.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و ددانێکی ددان بەراورد کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=SMSes for Monday 24 October 2011 |ناونیشان=https://www.namibian.com.na/index.php?id=87133&page=archive-read |وێبگە=The Namibian |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230109031326/https://www.namibian.com.na/index.php?id=87133&page=archive-read |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>لە لایەکەوە دوو پەیکەری ھەیە: پەیکەری یەکەم سەرۆکی نامیبیا، [[سام نوجۆما]] و یادەوەری جینۆساید، ھەردووکیان لەلایەن مەنسوداییشەوە دروستکراون.<ref name=":H"/> مۆزەخانەکە لە ٢٠ی ئازاری ٢٠١٤،<ref name=":M"/> بیست و چوارەمین ساڵیادی سەربەخۆیی وڵات، لەلایەن سەرۆک ھیفیکێپونی پۆھامباوە کرایەوە.<ref name="p">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Pohamba |یەکەم١=Hifikepunye |ناونیشان=http://www.dnea.gov.na/documents/10192/435819/STATEMENT+BY+HIS+EXCELLENCY+DR+HIFIKEPUNYE+POHAMBA,%20PRESIDENT+OF+THE+REPUBLIC+OF+NAMIBIA+ON+THE+OCASSION+OF+THE+INAUGURATION+OF+THE+GENOCIDE+MEMORIAL+STATUE,%20THE+SAM+NUJOMA+STATUE+AND+THE+INDEPENDENCE+MEMORIAL+MUSEUM+(2014+3+20)/ddfe3b86-7e4d-4489-94eb-c22cbcd95908 |سەردێڕ=Statement by His Excellency Dr Hifikepunye Pohamba, President of the Republic of Namibia on the {{sic|Ocas|sion|nolink=y}} of the Inauguration of The Genocide Memorial Statue, The Sam Nujoma Statue and The Independence Memorial Museum |شوێن=Windhoek, Namibia |بڵاوکەرەوە=Republic of Namibia |ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161112214027/http://www.dnea.gov.na/documents/10192/435819/STATEMENT+BY+HIS+EXCELLENCY+DR+HIFIKEPUNYE+POHAMBA,%20PRESIDENT+OF+THE+REPUBLIC+OF+NAMIBIA+ON+THE+OCASSION+OF+THE+INAUGURATION+OF+THE+GENOCIDE+MEMORIAL+STATUE,%20THE+SAM+NUJOMA+STATUE+AND+THE+INDEPENDENCE+MEMORIAL+MUSEUM+(2014+3+20)/ddfe3b86-7e4d-4489-94eb-c22cbcd95908 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Independence Memorial Museum Windhoek}} [[پۆل:مۆزەخانەکان کە لە ساڵی ٢٠١٤ دامەزراوە]] [[پۆل:بینا و پێکھاتەکان لە ویندھوک]] pd6e2yfm5bcx5q5cwdglj2t9mstxaqw 0 230660 1617409 1397704 2026-08-05T14:57:32Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617409 wikitext text/x-wiki '''ئوممەت''' (بە [[عەرەبی]]: امة) وشەیەکە بۆ کۆمەڵگای موسڵمانان بەکاردێت. لە [[قورئان]]دا ئوممەت ئاماژەیە بۆ تاکە گرووپێک کە ھاوبەشی بیروباوەڕی ئایینی ھاوبەشن، بەتایبەت ئەوانەی کە بەشێکن لە ڕێگای ڕزگاری خودا.<ref name="Houtsma">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=zJU3AAAAIAAJ&pg=PA125|سەردێڕ=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936|دوایین=Houtsma|یەکەم=M. Th|بڵاوکەرەوە=Brill|ساڵ=١٩٨٧|ژپنک=٩٠٠٤٠٨٢٦٥٤|پەڕەکان=١٢٥–١٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=E.J. Brill's First Encyclopedia of Islam, 1913–1936|دوایین=Houtsma|یەکەم=M. Th.|بڵاوکەرەوە=E.J. Brill|ساڵ=١٩٨٧}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Nations}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|سیاسەت}} [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی]] [[پۆل:زاراوە یاساییەکانی شەریعەت]] fbhuza5mf9mo044ojcalwtmd29r4y1x 0 230960 1617868 1484058 2026-08-06T10:51:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، وزە-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە) 1617868 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:PlanetaSH(4).jpg|وێنۆک]] '''کۆی-٤٨٧٨٫١٠''' یەکێکە لە [[ھەسارە دەرەکییەکان]] کە بە دەوری ئەستێرەی ڕێزبەندی سەرەکی جۆری ئێف کۆی-٤٨٧٨ دەخولێتەوە. ١٠٧٥ [[ساڵی ڕووناکی]] لە زەوییەوە دوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Rowe|یەکەم=Jason F.|ساڵ=٢٠١٥|سەردێڕ=Planetary candidates observed by kepler v: planet sample from q1-q12 (36 months)|journal=The Astrophysical Journal Supplement Series|بەرگ=٢١٧|issue=1|پەڕە=١٦|arxiv=1501.07286|bibcode=2015ApJS..217...16R|doi=10.1088/0067-0049/217/1/16|s2cid=119204743}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=KOI-4878.01|ناونیشان=https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/cgi-bin/DisplayOverview/nph-DisplayOverview?objname=KOI-4878.01&type=KEPLER_CANDIDATE|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=NASA Exoplanet Archive}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=KOI-4878.01|ناونیشان=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-basic?Ident=KOI-4878.01&submit=SIMBAD+search|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Simbad}}</ref> ھەسارەیەکە کە تایبەتمەندی زەوی ھەیە، و گەر سەلمێنرا، ئەوە دەبێتە یەکێک لەو ھەسارانەی کە زۆرترین تایبەتمەندی ھەسارەی زەویان ھەیە کە دۆزراونەتەوە تا ئێستا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Open Exoplanet Catalogue - KOI-4878 b|ناونیشان=http://www.openexoplanetcatalogue.com/planet/KOI-4878%20b/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.openexoplanetcatalogue.com}}</ref> کاتی خولانەوەی ھەسارەکە ٤٤٩ ڕۆژی سەر زەوی دەخایەنێت. == تایبەتمەندی == ==== بارستە ==== بارستەی ھەسارەکە لە نێوان ٠٫٤–٣٫٠ ی زەوی دایە، بە زۆری دەکرێ ٠٫٩٩ی بارستەی زەوی ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=UNA1DwAAQBAJ&q=KOI4878&pg=PT76|سەردێڕ=How the Universe Works: An Illustrated Guide to the Cosmos|ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٥٨-٣٥٤١-٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Institute|یەکەم=CSIC|سەردێڕ=Exoplanets in the Milky Way|ناونیشان=http://digital.csic.es/bitstream/10261/125578/55/16-Exoplanetas.pdf}}</ref> ==== گۆیی (ھێلکەیی) ==== ھەسارەکە تۆزێک گۆیییەکەی لە زەوی زیاترە: ١٫٠٥<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=La NASA ha encontrado siete exoplanetas similares a la Tierra en los que buscar vida|ناونیشان=https://www.huffingtonpost.es/2017/02/22/nasa-exoplanetas_n_14932404.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=El HuffPost|زمان=es}}</ref> ==== پلەی گەرمی ==== پلەیەکی گەرمی باڵانسکراویی ٢٥٦ھەزار (-١٦٫٥ پلەی سیلیزی، و ٢٫٣ی فەھرەنھایت)، و زۆر لە پلەی گەرمی زەوی نزیکە کە ٢٥٥ھەزارە (-١٨ پلەی سیلیزی، و -١ فەھرەنھایت) گەر بێت و بەرگەھەواکەی نزیک بێت لە ھی زەوی ئەوا، تێکڕای پلەی گەرمی ڕووی زەوی ٢٩١ ھەزاری دەبێت (١٧٬٨٥ سیلیزی، و ٦٤٫١٣ فەھرەنھایت) کە تۆزێک بەرزترە لە پلەی گەرمی زەوی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=KOI-4878.01|ناونیشان=https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/cgi-bin/DisplayOverview/nph-DisplayOverview?objname=KOI-4878.01|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=exoplanetarchive.ipac.caltech.edu}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|وزە|فیزیک}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{وزە-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} fudc4086e7k7qb9q5188iwlznx2401v 0 234084 1617476 1486116 2026-08-05T15:38:36Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617476 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ئۆواکساکا''' ({{بە ئینگلیزی|Oaxaca}}) شارێکە لە وڵاتی [[مەکسیک]]، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٨٥٬٤٨ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٧١٥٬٠٠٠. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئابووری|مەکسیک}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Oaxaca de Juárez}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٥٢١]] [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە مەکسیک]] [[پۆل:شارەکانی مەکسیک]] 46xcpe444yfpkr0zcrdyb928sp3ico2 0 237347 1617442 1485938 2026-08-05T15:15:15Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617442 wikitext text/x-wiki '''ئۆرانۆس''' ({{بە ئینگلیزی|Uranus}}، بە [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]]: Οὐρανός)لە ئەفسانەی یۆنانیدا کەسایەتیکردنی [[ئاسمان|ئاسمانە]] و یەکێکە لە خوداوەندە سەرەتاییەکانی یۆنانی. بە گوێرەی هیسیۆد، ئۆرانۆس کوڕ و هاوسەری گایا (زەوی) بووە، لەگەڵیدا باوکی نەوەی یەکەمی تایتان بووە. بەڵام هیچ ئاینێک کە ڕاستەوخۆ ئاراستەی ئۆرانۆس کرابێت تا [[سەردەمی دێرین]] ماوەتەوە،<ref>"We did not regard them as being in any way worthy of worship," [[Karl Kerenyi]], speaking for the ancient Greeks, said of the [[Titans]] (Kerenyi, p. 20); "with the single exception, perhaps, of Cronos; and with the exception, also, of [[Helios]]."</ref> و ئۆرانۆس لە نێوان کەسەکاندا لە گۆزەی ڕەنگاوڕەنگی یۆنانیدا دەرناکەوێت. بەڵام ڕەنگە زەوی و ئاسمان و ستیکسی توخمییەکان لە بانگەوازێکی ڕێزلێنان لە داستانی [[ھۆمیرۆس]] یەکبگرن.<ref>As at [[Homer]], ''[[Iliad]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:15.34-15.77 15.36 ff.], ''[[Odyssey]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.perseus-eng1:5.145-5.191 5.184 ff].</ref> ئۆرانۆس پەیوەندی بە خوداوەندی ڕۆمانی کایلۆسەوە هەیە.<ref>Grimal, s.v. "Caelus" p. 38.</ref><ref>Varro, ''De lingua Latina'' 5.58.</ref><ref>Marion Lawrence, "The Velletri Sarcophagus", ''American Journal of Archaeology'' 69.3 (1965), p. 220.</ref><ref>[[Works attributed to Florus|Floro]], ''Epitome'' 1.40 (3.5.30): "The [[Judaism|Jews]] tried to defend [[Jerusalem]]; but he ''[Pompeius Magnus]'' entered this city also and saw that grand Holy of Holies of an impious people exposed, Caelum under a golden vine" ''(Hierosolymam defendere temptavere Iudaei; verum haec quoque et intravit et vidit illud grande inpiae gentis arcanum patens, sub aurea vite Caelum).'' Finbarr Barry Flood, ''The Great Mosque of Damascus: Studies on the Makings of an Umayyad Visual Culture'' (Brill, 2001), pp. 81 and 83 (note 118). El ''Oxford Latin Dictionary'' (Oxford: Clarendon Press, 1982, 1985 reprinting), p. 252, entry on ''caelum'', cita a Juvenal, Petronio, and Floro como ejemplos de ''Caelus'' o ''Caelum'' "with reference to [[Yahweh|Jehovah]]; also, to some symbolization of Jehovah."</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|یۆنان|مێژوو|کۆمەڵگا|کتێب|چاند|ژیاننامە|ئایین}} {{پۆلی کۆمنز|Uranus (mythology)}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پۆل:بەھەشت]] [[پۆل:یورانۆس]] 9799h3vb851h11uayg6zenenkpyf0xg 1617597 1617442 2026-08-05T20:01:54Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1617597 wikitext text/x-wiki '''ئۆرانۆس''' ({{بە ئینگلیزی|Uranus}}، بە [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]]: Οὐρανός)لە ئەفسانەی یۆنانیدا کەسایەتیکردنی [[ئاسمان|ئاسمانە]] و یەکێکە لە خوداوەندە سەرەتاییەکانی یۆنانی. بە گوێرەی هیسیۆد، ئۆرانۆس کوڕ و هاوسەری گایا (زەوی) بووە، لەگەڵیدا باوکی نەوەی یەکەمی تایتان بووە. بەڵام هیچ ئاینێک کە ڕاستەوخۆ ئاراستەی ئۆرانۆس کرابێت تا [[سەردەمی دێرین]] ماوەتەوە،<ref>"We did not regard them as being in any way worthy of worship," [[Karl Kerenyi]], speaking for the ancient Greeks, said of the [[Titans]] (Kerenyi, p. 20); "with the single exception, perhaps, of Cronos; and with the exception, also, of [[Helios]]."</ref> و ئۆرانۆس لە نێوان کەسەکاندا لە گۆزەی ڕەنگاوڕەنگی یۆنانیدا دەرناکەوێت. بەڵام ڕەنگە زەوی و ئاسمان و ستیکسی توخمییەکان لە بانگەوازێکی ڕێزلێنان لە داستانی [[ھۆمیرۆس]] یەکبگرن.<ref>As at [[Homer]], ''[[Iliad]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:15.34-15.77 15.36 ff.], ''[[Odyssey]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.perseus-eng1:5.145-5.191 5.184 ff].</ref> ئۆرانۆس پەیوەندی بە خوداوەندی ڕۆمانی کایلۆسەوە هەیە.<ref>Grimal, s.v. "Caelus" p. 38.</ref><ref>Varro, ''De lingua Latina'' 5.58.</ref><ref>Marion Lawrence, "The Velletri Sarcophagus", ''American Journal of Archaeology'' 69.3 (1965), p. 220.</ref><ref>[[Works attributed to Florus|Floro]], ''Epitome'' 1.40 (3.5.30): "The [[Judaism|Jews]] tried to defend [[Jerusalem]]; but he ''[Pompeius Magnus]'' entered this city also and saw that grand Holy of Holies of an impious people exposed, Caelum under a golden vine" ''(Hierosolymam defendere temptavere Iudaei; verum haec quoque et intravit et vidit illud grande inpiae gentis arcanum patens, sub aurea vite Caelum).'' Finbarr Barry Flood, ''The Great Mosque of Damascus: Studies on the Makings of an Umayyad Visual Culture'' (Brill, 2001), pp. 81 and 83 (note 118). El ''Oxford Latin Dictionary'' (Oxford: Clarendon Press, 1982, 1985 reprinting), p. 252, entry on ''caelum'', cita a Juvenal, Petronio, and Floro como ejemplos de ''Caelus'' o ''Caelum'' "with reference to [[Yahweh|Jehovah]]; also, to some symbolization of Jehovah."</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|یۆنان|مێژوو|کۆمەڵگا|کتێب|چاند|ژیاننامە|ئایین}} {{پۆلی کۆمنز|Uranus (mythology)}} [[پۆل:بەھەشت]] [[پۆل:یورانۆس]] rwmdfcufrezkc3vx7iafczimjn9rfm1 0 237417 1617455 1486008 2026-08-05T15:24:35Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617455 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ئۆسکار ئیسحاق ھێرناندێز ئیسترادا''' ({{بە ئینگلیزی|Óscar Isaac Hernández Estrada}} ; (لەدایکبووی ٩ی ئازاری ١٩٧٩) ئەکتەرێکی ئەمریکییە. ئەو بە ھەمەچەشنی ڕۆڵەکانی و بەشداریکردنی لە چاکسازی لە وێنەی لاتینییەکان لە ھۆلیووددا ناسراوە. ئیسحاق لە ساڵی ٢٠١٧ لەلایەن ''ڕۆژنامەی ڤانیتی فێرەوە'' وەک باشترین ئەکتەری نەوەی خۆی ھەڵبژێردرا و لە ساڵی ٢٠٢٠ لەلایەن ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمزەوە]]'' وەک یەکێک لە ٢٥ باشترین ئەکتەری سەدەی بیست و یەکەم ھەڵبژێردرا. لە ساڵی ٢٠١٦ گۆڤاری ''[[تایم (کۆوار)|تایم]]'' وەک یەکێک لە [[تایم ١٠٠|١٠٠ کەسە کاریگەرەکانی جیھان]] ناوی بردووە. خەڵاتەکانی بریتین لە خەڵاتی [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گڵۆب]] و خەڵاتی دەستەی نیشتمانی بۆ پێداچوونەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکای لاتین|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Oscar Isaac}} [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئاھەنگگێڕانی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک کوبا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی ئەی ئەی سی تی ئەی]] [[پۆل:خوێندکارانی پێشووی کۆلێژی میامی دەید]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] bpj73g2lz43frd77harazf57nd1t2kq 0 238034 1617735 1589322 2026-08-06T00:03:52Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617735 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|native_name=ئەدیابین|conventional_long_name=Adiabene|common_name=ئەدیابین: حەدیاب|national_motto=|government_type=پاشایەتی/مۆنارشی|image_coat=|image_map=Kingdom of Adiabene, ca 37 AD.png|capital=هەولێر [[Erbil|ئەربێلا]]|currency=}} '''ئادیابین،''' یان ئەدیابین، ئەدیاب، هەدیاب (بە عبری و سریانی: حدیاب/هدیاب) [[پاشایەتی|شانشینییەکی]] کۆنی [[باشووری کوردستان]] و میزۆپۆتامیا بوو، دەکەوتە باکووری هەرێمی دێرینی [[مێزۆپۆتامیا]] (بەشی باکووری ڕۆژاوای ئاشووری کۆن).{{Sfn|Kia|2016}} سنووری ئەم شانشینییە لە گۆڕاندا بووە؛ سەرەتا تەنها ناوچەی نێوان زێی گەورەو بچووکی دەگرتەوە، دواتر [[نەینەوا]]ی پێتەختی کۆنی ئاشووریش کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئەدیابین لە سەردەمی میر مۆنۆبازی یەکەم (کۆتایی سەدەی یەکەمی پێش زایین)، هەرێمی کوردنشینیی [[کاردۆخ|گۆردیێن]] (جزیرا بۆتانی ئێستا) و شنگار کەوتنە ژێر ڕکێفی مۆنۆبازس. {{Sfn|Marciak|2017}} دەسەڵاتی ئادیابین لە سەردەمی ئیزاتێسی دووەمدا گەیشتە لووتکە، پاشای [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|پارت]] [[ئەردەوانی دووەم (ئەشکانی)|ئارتابان (ئەردەوان)ی دووەم]] ناوچەی [[نسێبین|نسیبێنی]] پێبەخشی لە ساڵی(١٢–٤٠ز) وەک پاداشتێک بۆ یارمەتیدانی بۆ وەرگرتنەوەی تەختەکەی. {{Sfn|Frye|1984}} {{Sfn|Sellwood|1983}} سنوورەکانی ڕۆژهەڵاتی ئادیابین گەیشتنە [[زاگرۆس|چیاکانی زاگرۆس]]، هاوسنووری میدیا. {{Sfn|Marciak|2017}} [[ھەولێر|ئەربێلا]] (هەولێر) پایتەختی ئادیابین بووە. {{Sfn|Marciak|2017}} مێژووی سەرهەڵدان و دروستبوونی شانشینی حدیاب ناڕوونە. یەکەم جار لە تۆمارەکانی ساڵی ٦٩ پێش زاییندا باسکراوە، کاتێک پاشایەکی ئادیابینی (کە ناوی دیار نییە) بەشداری لە شەڕی تیگرانۆسێرتادا کردووە وەک هاوپەیمانی پاشای ئەرمەنی تیگرانی گەورە (. ٩٥–٥٥ پێش زایین). {{Sfn|Marciak|2017}} دیسان ناوی ئادیابین ساڵی ١٦٤ پێش زایین دەرکەوتەوە، دوای نەمانی دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی|سلوکییە]] یۆنانییەکان لە ڕۆژهەڵاتی نزیکدا. {{Sfn|Marciak|2017}} {{Sfn|Marciak|Wójcikowski|2016}} ئادیابین لەلایەن پاشای پارت میتریداتی یەکەم داگیرکرا (١٧١–١٣٢ پێش زایین) تا سەردەمی میتریداتی دووەم (١٢٤–٩١ پێش زایین) بەشێکی دانەبڕاو لە دەسەڵاتی پارت ماوەتەوە. {{Sfn|Marciak|2017}} فەرمانڕەواکانی ئادیابین بتپەرست بوون، بەڵام لە سەردەمی حوکمڕانی شاژن هێلێنای ئادیابین (سەدەی یەکەمی زایین) هاتنە سەر ئایینی جووان (یەهودی) (لە سەرچاوە عیبرییەکاندا بە ''هێلێنی هامالکا'' ناسراوە (بە واتای: ''شاژن هێلین)'') دەسەڵاتی پارتەکان لە ساڵی ٢٢٤ لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ئیمپراتۆرییەتی ساسانییەوە]] لەناوبرا {{Sfn|Frye|1984}} و شاپووری یەکەم (٢٤٠–٢٧٠ز) وەک حوکمڕانی ئەدیابین ناولێندرا تا ڕۆژگاری ئەردەشیری دووەم کە دوامین شازادەیە وەک پاشای ئادیابین ناوی هاتبێت، دوای ئەوە لە دەوری (٣٧٩ز) شێوازی بەڕێوەبردنی شانشینەکە گۆڕدراو بۆ هەرێم (شار) و لەلایەن (''مەرزبان'' یان ''شەهراب'')ێکی سەر بە پاشای ساسانییەوە بەڕێوەدەبراو کە مەرج نییە لە تۆرەمەی شازادەکان بوو بێت. {{Sfn|Marciak|2017}} == ئیتمۆلۆژی == ناوی ئەدیابین لە زمانی [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]] {{Lang|grc|Ἀδιαβηνή}} ەوە هاتووەتە ناو ئینگلیزییەوە، کە لە {{Lang|syc|ܚܕܝܐܒ}} وەرگیراوە بە سریانی واتە هەدیاب ''{{Transl|syc|Ḥaḏy’aḇ}}'' یان حدیاب ''{{Transl|syc|Ḥḏay’aḇ}}''، هەروەها ناوچەکە بە زمانی [[پاڵەوی]] نۆدشراگان ''Nōdšīragān'' یان ''Nōd-Ardaxšīragān ی پێ دەگوترا. ئەرمەنەکان پێێان دەگوت،<ref>[[ŠKZ]]</ref> {{Sfn|Frye|1984}} Նոր Շիրական، Nor Shirakan'' و بە زمانی عیبری {{Lang|he|חַדְיָב}}، ''Ḥadyāḇ'',. بە بۆچوونی هەندێک لە مێژووناسان، گوندی ([[حەزە]])ی خوار شاری هەولێر دەگەڕێتەوە بۆ یادگاری دێرینی حدیاب. لەم گوندەو دەوروبەرەکەیدا ئاسەواری کووپەی کۆنی لێ دۆزراونەتەوە کە هەندێکیان هی ڕۆژگاری ساسانییەکانن. == شوێن == وەک جوگرافیا، ئادیابین دەڤەرێکی سەر بە ئیمپراتۆرییەتی میدیا بوو لە نێوان [[زێی گەورە]] (لیکوس) و [[زێی بچووک]] (کاپروس)، هەرچەندە ئەمیانۆس باس لە قەڵەمڕەوێک دەکات شارەکانی [[نەینەوا]] و [[ھەگمەتانە|ئەکباتان (هەمەدان)]] و [[شەڕی گۆگەمیلا|گۆگەمێلا]] (گۆمەل)ی دەگرتەوە.<ref>"Hist." xviii. , vii. 1</ref> بە کۆتایی سەدەی یەکەمی زایینی ([[نسێبین|نسێبین)ی جزیرەش]] لەناو ئەم سنوورەدا بوو. {{تێبینی|Nisibis was not part of Adiabene before 36, when Artabanus presented the city to Izates as a reward for his loyalty. Strabo<ref>Geogr. xvi, 1, 1</ref> implies that Nisibis was not part of Adiabene, while Pliny<ref>Hist. Nat. vi, 16, 42</ref> reports that Nisibis and Alexandria were chief cities of Adiabene. On the remnants of the ten tribes in the Khabur area, see Emil Schiirer, ''The Jewish People in the Time of Jesus Christ'', II, ii, pp. 223-25; Avraham Ben-Yaakov, ''Jewish Communities of Kurdistan'', [in Hebrew] (Jerusalem, 1961), pp. 9-11; {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Neusner |یەکەم=Jacob |سەردێڕ=The Conversion of Adiabene to Judaism: A New Perspective |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_journal-of-biblical-literature_1964-03_83_1/page/n61 |journal=Journal of Biblical Literature |بەرگ=٨٣|issue=1 |پەڕەکان=٦٠–٦٦|jstor=3264908 |ڕێکەوت=١٩٦٤|doi=10.2307/3264908}}}} لە نووسراوە تەلمودییەکاندا ناوەکە وەک {{Transl|he|חדייב ,חדייף and הדייב}} هاتووە. باژێرە گەورەو گرنگەکەی [[ھەولێر|ئەربێلا]] (''Arba-ilu'') بوو، (مار ئوقبا) قوتابخانەیەکی لە حەزە (Hazzah)ی دامەزراندووە، [[عەرەب|عەرەبەکان]] دواتر بە اربل ناویان دەبرد.<ref>[[Yaqut al-Hamawi|Yaqut]], ''Geographisches Wörterbuch'', ii. 263; Payne-Smith, ''Thesaurus Syriacus'', under "Hadyab"; Hoffmann, ''Auszüge aus Syrischen Akten'', pp. 241, 243.</ref> گوندی حەزە ئێستا دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای شاری هەولێر. لە نووسراوە ئایینیەکانی جوولەکە بە تایبەت لە تەلمود: کیدوشین ٧٢ز دا هابۆری [[کتێبی پیرۆز|ئینجیلی]] هەر بە ئادیابین ناسراوە،<ref>Compare [[Yebamot]] 16b ''et seq''. , Yalqut Daniel 1064</ref> بەڵام لە یەروشالمی [[wiktionary:megillah|مەگیلا]] ٧١ز بووە بە ناوی ڕیفات.<ref>[[Book of Genesis|Genesis]] x. 3; compare also [[Genesis Rabba]] xxxvii.</ref> لە تەرگوم بووە بە یەرمیا. ٢٧ز، و [[ئورارتوو|ئارارات]] و [[مانناکان|مینی]] و ئەشکەناز ناوەکان بە شێوەی ''کۆردو Kordu'' و ''هارمینی Harmini'' و ''هەدەیاب هاتوون''، واتە [[کاردۆخ|کوردونی]] و [[ئەرمەنستان]] و ئادیابین؛ لەکاتێکدا لە حەزەقیل xxvii. 23 بە شێوەی[[حەڕان|حەران]] و کانە و دەدەن نووسراون کەلەلایەن وەرگێڕە [[زمانی ئارامی|ئارامییە کانەوە]] بەم شێوەیە لێکدەدرێتەوە «هاروان، نسیبین و ئادیابین». == دانیشتووان == ئادیابین دانیشتووانێکی تێکەڵاوی هەبووە.<ref>Sweeney, Emmet, 2007, The Ramessides, Medes, and Persians, p. 176</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nisibis {{!}} Oxford Classical Dictionary|ناونیشان=https://oxfordre.com/classics/oso/viewentry/10.1093$002facrefore$002f9780199381135.001.0001$002facrefore-9780199381135-e-4435}}</ref> هۆزی [[سەکاکان|ساکا]]ی ئاریایی و ئاشوری و زمانی تێکگەیشتن [[زمانی سوریانی|سریانی]] بووە. بە گوێرەی مێژووناسی ڕۆمانی پلینی چوار هۆز لە ناوچەی ئادیابین دەژیان: ''ئۆرۆنتی''، ''[[ئەلانەکان|ئالانی]]''، ''ئازۆنی'' و ''سیلکی''.<ref>Pliny the Elder, The natural history, book VI, chap. 30</ref> کتێبی ''کۆنی جوولەکەکانی دانراوی مێژوونووس'' [[یوسفوس|یوسیفۆس]] نیشان دەدات کە خەڵکێکی زۆری جوولەکە لە شانشینییەکەدا دەژیان. پێکەوە ژیانی ئایین و کەلتوورەکان لە ئادیابین زۆر جار دژوار بوو، لە چیرۆکی کوژرانی ماهنوشی (مووگی زەردەشتیی) بەدی دەکرێت کە لە ئایینی خۆی هەلاگەڕایەو بوو بە مەسیحی، دواتر ئادیابین کرا بە ئەبرشییەو نشینگەی سەرەکیی قەشەکان. ئەوسا کورسیی میترۆبۆلیتان لە ئەربێلا بوو.<ref>Hoffmann, "Akten," pp. 259 ''et seq.''</ref> [[پەڕگە:Adiabene2.jpg|400px|وێنۆک|ئادیابین لە ڕۆژگاری پارتەکان]] بە پشتبەستن بە ناوی فەرمانڕەواکانی ئادیابین، مێژوونووس ئێرنست هێرزفێڵد مەزەندە دەکات کە ڕەچەڵەکی شازادەکانی ئەدیابین بگاتەوە هۆزەکانی [[سەکا|ساکا]] / سکیتی؛<ref>Ernst Herzfeld, 1947, Zoroaster and his world, Volume 1, p. 148, Princeton university press, University of Michigan, 851 pages</ref><ref>Ernst Herzfeld, Gerold Walser, 1968, The Persian Empire: Studies in geography and ethnography of the ancient Near East, p. 23, University of Michigan, 392 pages</ref> بەڵام توێژینەوە زمانەوانییەکان دەری دەخەن کە ئەم ناوانە، لە ئێرانی ناوەڕاستی ڕۆژاوادا باو بوون.<ref>Helmut Humbach, Prods Oktor Skjaervo, 1983, The Sasanian Inscription of Paikuli Pt. 3,1, p. 120, Humbach, Helmut und Prods O. Skjaervo, Reichert, 1983, {{ISBN|3882261560}}/9783882261561</ref> دوای قوتار بوون لە داگیرکاریی تراجان ١١٦ز، بنەماڵەی ناسراو بە ئاماتوونی لەو هەرێمە باڵا دەستبوون کە فەرمانڕەوایی ناوچەی نێوان دەریاچەی [[دەریاچەی ورمێ|ورمێ]] و [[دەریاچەی وان|وانیان]] دەکرد.<ref>Jacob Neusner, 1969, A History of the Jews in Babylonia, Volume 2, p. 352-353, Brill, 462 pages</ref><ref>Jacob Neusner, 1990, Judaism, Christianity and Zoroastrianism in Talmudic Babylonia, Volym 204, p. 103-104, University of Michigan, Scholars Press, 228 pages</ref> ئادیابین بەشێک بووە لە ئیمپراتۆرییەتی ئاشووری نوێ و دوای ڕووخانی نەینەوا ئاشوورییەکان تێیدا نیشتەجێ بوون. بەشێکی دانەبڕاو بوو لە ئاشووریای هەخامەنشییەکان (ئاثورا) و ئاشووری [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] (ئاسۆریستان).<ref>Whinston, William. Translator. The Works of Josephus. Massachusetts: Hendrickson Publishers Inc. 1999</ref><ref>Gibbon, Edward. ''[[The History of the Decline and Fall of the Roman Empire]]''. David Womersley, ed. Penguin Books, 2000</ref> دواتر ئەم ناوچەیە کرا بە بەشێک لە پارێزگای ئاشووری ڕۆمانی دوای لەشکرکێشی لەلایەن تراجان لە ساڵی ١١٦.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Adiabene|ناونیشان=http://jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=801&letter=A|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=JewishEncyclopedia.com}}</ref> بە گوێرەی پاتریشیا کرۆن و مایکل کوک، کاتێک کە ناوجەرگەی هەرێمی ئاشوور لە سەرەتای مەسیحییەتدا کەوتەوە بەر باس و تێروانین، نەک فارس و یۆنان، بەڵکو ئاشوورییەکان خۆیان پەرستگای ئاشوریان نۆژەنکردەوەو، شارەکەیان ئاوەدانکردەوە و دەوڵەتێکی پاشکۆی ئاشووریان بنیاتنایەوە لەسەر شێوەی شانشینی ئادیابین ." (بۆ مێژووی دواتر، بڕوانە [[ھەولێر]]؛ [[ئاشوورییەکان|گەلی ئاشووری]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی]]، [[عێراق]]). == مێژوو == === ئیمپراتۆرییەتی فارسی هەخامەنشییەکان === لە سەردەمی پاشاکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|فارسی هەخامەنشی]] (ئەخمینی) دا، پێدەچێت ئادیابینێ بۆ ماوەیەک دەوڵەتێکی ژێردەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|ئیمپراتۆرییەتی فارس]] بووبێت. لە هەندێک کاتدا تەختی ئادیابین بەدەست ئەندامێکی ماڵی هەخامەنشییەکانەوە بووبێت؛ ئەردەشیری سێیەم (پاشا لە ساڵی ٦٢٨ تا ٦٣٠ی زایینی)، پێش ئەوەی بێتە سەر تەختی فارس، نازناوی «پاشای هەدیاب»ی هەبووە.<ref>Nöldeke, ''Geschichte der Perser,'' p. 70.</ref> دە هەزار بەکرێگیراوە یۆنانییەکەی زینفۆن لە کشانەوەیاندا بۆ [[دەریای ڕەش]] دوای شەڕی کوناکسا لە ڕێگەی ئادیابینەوە پاشەکشەیان کرد. === شاژن هێلینا و ئایینی جوولەکە === بەپێی سەرچاوەکان، هێلینا، شاژنی ئادیابین لە سەدەی یەکەمدا لە بتپەرستییەوە هاتە سەر ئایینی جوولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Helena|ناونیشان=http://www.jewishvirtuallibrary.org/helena|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> شاژنە هێلێنای ئادیابین (لە سەرچاوە جوولەکەکاندا بە هیلینا هامالکا Heleni HaMalka ناسراوە) چووە حەجی ئورشەلیم /قودس کرد و لەوێ کۆشکێکی بۆ خۆی و کوڕەکانی دروست کرد، ئیزاتێس کوڕی مۆنۆباز و مۆنۆبازی دووەم لە بەشی باکووری شاری داود، باشووری چیای هەیکەل/پەرستگا، و یارمەتی جوولەکەکانێ لە شەڕەکەیان دژ بە ڕۆما. تابوتەکەی شاژن هێلێنا لە ساڵی ١٨٦٣ دۆزرایەوە. جووتە نەخشێک لەسەر تابوتەکە نووسراوە، «چادان مەلکە» و «چادا مەلکەتا»، پێدەچێت ئاماژەیەک بێت بۆ ئەو پاداشتانەی (چێدا بە زمانی عیبری) کە هێلێنا دەیبەخشییە هەژارانی قودس و بە گشتی، و بۆ شانشینی جوولەکەکان دابینی کردووە. بەگوێرەی یوسفۆس، شاژن لەگەڵ کوڕەکەی مۆنۆبازی دووەم، لەژێر کاریگەری دوو جوولەکەدا هاتوونەتە سەر ئایینی جوولەکە. لە تۆمارێکی دیکەدا هاتووە کە لە ئادیابین بازرگانێکی زێڕینگەریی جوولەکەی بە ناوی (حەنانیا)یان (ئەلیعازەر) ناسیوە، ئەویش باسی گەلی ئیسرائیلی بۆ کردووە و ڕازی کردووە بێتە سەر ئایینەکەیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Shapira|یەکەم=Ran|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=A Royal Return|ناونیشان=http://www.haaretz.com/israel-news/a-royal-return-1.316609|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٨|via=Haaretz|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170521060231/http://www.haaretz.com/israel-news/a-royal-return-1.316609|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> هەموو شوێنەوارە مێژوویییەکانی پاشایەتی جوولەکەکان لە ئەدیابین لە دەوروبەری ساڵی ١١٥ی زایینی کۆتایی هات، بەڵام ئەم چیرۆکانە کاریگەرییەکی زۆریان لەسەر ئەدەبیاتی نووسراو لەلایەن حاخام و مالمەکانی تەلمود هەبوو.<ref>The Other Zions: The Lost Histories of Jewish Nations By Eric Maroney P:97</ref> خەلاکی زەردەشتیی ئادیابین هەمبەر ئایینی جوولەکە لێبوردەو دڵکراوەبوون، ڕێگەیان دا جوولەکە ئازادبن. لە کۆتایی سەدەی دووەمدا ئایینی مەسیحی بە خێرایی لە نێو زەردەشتییەکان و ئپەیڕەوکارانی پێشووێ ئایینی جوولەکە بڵاوبووەوە. کاتێک ئایینی مەسیحی بوو بە ئایینی فەرمی ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی لە سەردەمی کۆنستەنتین، دۆخی مەسیحییەکانی ئادیابین شلۆق بوو چونکە ساسانییەکان کە ئایینی ڕەسمی دەوڵەتەکەیان زەردەشتی بوو، وەک نەیار هەژمار دەکران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=electricpulp.com|سەردێڕ=ADIABENE – Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=http://www.iranicaonline.org/articles/adiabene|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=www.iranicaonline.org}}</ref> === سەردەمی یۆنانی === ئەم شانشینە بچووکە ڕەنگە زنجیرەیەک فەرمانڕەوای ناوخۆیی هەبووبێت کە بە ناوی ئیمپراتۆرییەتی مەقدۆنی و [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی|سلوکی]] و دواتر تیگرانی ئەرمەنی حوکمڕانییان کردووە. === ئیمپراتۆرییەتی پارت === ئەدیابین دواتر بوو بە یەکێک لە شانشینییەکانی سەر بە ئیمپراتۆرییەتی پارت. زنجیرەی فەرمانڕەواکان لە سەردەمی حوکمرانی مۆنۆبازی یەکەم و کوڕەکەی ئیزاتێسی یەکەمەوە دەست پێ دەکات (سەدەی یەکەمی پێش زایین و سەدەی یەکەمی زایین) و ناوبانگێکی دیاریکراوی بەدەستهێنا. ==== کورتە چاخی ڕۆمانی (١١٧–١١٨) ==== نەیاری سەرەکی [[تراجان]] لە میزۆپۆتامیا لە ماوەی ساڵی ١١٥دا دوا پاشای سەربەخۆی ئادیابین میهرئەسپ بوو، لەگەڵ مانۆ (ماننوس)ی [[شنگال|شنگار]] (سینگارا) هاوئامانج بوون. تراجان هێرشی کردە سەر ئادیابین و خستییە ناو سنووری هەرێمی ئاشووری ڕۆمانی؛ بەڵام لە سەردەمی [[ھادریان]] لە ساڵی ١١٧دا دەسەڵاتی ڕۆما بەسەر ئاشوور و میزۆپۆتامیا و ئەرمینیا پووکایەوە. لە هاوینی ساڵی ١٩٥ سێپتیمیۆس سیڤەرۆس جارێکی تر لە میزۆپۆتامیا شەڕی دەکرد و لە ساڵی ١٩٦ سێ لەشکری سەر بە سوپای ڕۆم هاتنە سەر ئادیابین. بەپێی وتەی دیۆ کاسیۆس، [[کاراکالا]] لە ساڵی ٢١٦دا ئاربێلا (هەولێر)ی داگیرکردووە، گۆڕستانەکانی هەڵدایەوە، بۆ گەڕان بە دوای گۆڕ و گەنجینەی پاشاکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|ئەشکانی]] کە گوماندەکرا لەوێ نێژرابن. لە ئەنجامدا زۆرێک لە گۆڕە کۆنەکانی پاشایەتی لەناوبران. === دەسەڵاتی ساسانی === سەرەڕای ڕووخانی دەسەڵاتی پارت لەلایەن ساسانییەکانەوە لە ساڵی ٢٢٤ی زایینی، بنەماڵە دەرەبەگەکانی هەولێر هەر دڵسۆزی پارتەکان بوون و بەرەنگاری پێشڕەوی ساسانییەکانیان دەکرد بەرەو ئادیابین و ئەترۆپاتین (ئازەربێجان). بەهۆی ئەوەی لە ئاییندا جیاواز بوون، ئادیابین هیچ کات وەک بەشێکی دانەبڕاو لە ئێران سەیر نەکراوە، هەرچەندە ساسانییەکان بۆ چەند سەدە کۆنترۆڵیان کردبوو. دوای ئەوەی ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی وردە وردە [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحی]] کردە ئایینی فەرمی خۆی لە ماوەی سەدەی چوارەمدا، دانیشتووانی ئادیابین کە بە پلەی یەکەم مەسیحی ئاشووری بوون، لایەنگری ڕۆمی مەسیحی بوون نەک ساسانییە [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتییەکان]]. ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمی بیزەنتە لە کاتی شەڕەکانی بیزەنتە-ساسانیدا سوپای نارد بۆ ناوچەکە، بەڵام ئەمە هیچی نەکرد بۆ گۆڕینی سنووری خاکەکە. ئادیابین تا هاتنی لەشکری موسڵمانان، وەک هەرێمێکی سەر بە ئیمپراتۆرییەتی ساسانی مایەوە و<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=electricpulp.com|سەردێڕ=Encyclopædia Iranica - Home|ناونیشان=http://www.iranica.com/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=www.iranica.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190416193911/http://www.iranica.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە ناوی ''نۆد-ئەردەخشراگان'' یان ''نۆد-ئەردەشیراگان'' دەناسرا. . == ڕۆڵی قەشەکان == لە نێوان سەدەی پێنجەم و چواردەمدا ئادیابین مەتڕانییەی گەورەی کەنیسەی ئاشووری ڕۆژهەڵات بووە. (''سەربردنامەی/ کرۆنیکڵی هەولێر)'' کە تۆمارێکی گوماناوی مەسیحییەتە لە ئادیابینی سەردەمی پارتەکان و ساسانییەکان، ناوی ژمارەیەک قەشەی سەرەتاکانی مەسیحییەت لە هەولێر دەخاتە ڕوو. ڕاستیی ئەم سەربردنامەیەی ''هەولێر'' لەژێر پرسیاردایە و زاناکان بەەنە بە دووبەرە لەسەر ئەوەی کە چەندە باوەڕ بە بەڵگەکانی دابنێن. ناوی هەندێک لە قەشەکانی ئەم لیستەی خوارەوە لە سەرچاوەی دیکەش دووپات کراون، بەڵام ناوی هەندێک لە قەشەکانی پێشتر ڕەنگە هەڵبەستراو بن. # پیدە [[:en:Pkidha|Pkidha]](104–114) # شمشون (١٢٠–١٢٣) # ئیسحاق (١٣٥–١٤٨) # ئەبراهام (١٤٨–١٦٣) # نوح (١٦٣–١٧٩) # هابیل (١٨٣–١٩٠) # عابدمیخا (١٩٠–٢٢٥) # هیران لە ئادیابین (٢٢٥–٢٥٨) # سالۆفا (٢٥٨–٢٧٣) # ئەهادابوهی (٢٧٣–٢٩١) # سریا (٢٩١–٣١٧) # یۆحانون (٣١٧–٣٤٦) # ئەبراهام (٣٤٦–٣٤٧) # ماران-زخا (٣٤٧–٣٧٦) # سۆبحالیسۆ (٣٧٦–٤٠٧) # دانیال (٤٠٧–٤٣١) # ڕیهما (٤٣١–٤٥٠) # ئابۆستا (٤٥٠–٤٩٩) # یوسف (٤٩٩–٥١١) # هوانا (٥١١–؟) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} <references responsive="0" /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * (2 volumes) ** {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Frye|یەکەم=Richard Nelson|ناونیشان=https://archive.org/details/historyofancient0000frye|سەردێڕ=The History of Ancient Iran|بڵاوکەرەوە=C.H.Beck|ساڵ=١٩٨٤|ژپنک=٩٧٨-٣-٤٠٦-٠٩٣٩٧-٥|پەڕەکان=[https://archive.org/details/historyofancient٠٠٠٠frye/page/n٢٠ ١]–٤١١|وتەگێڕانەوە=false.|بەستەری نووسەر=Richard Nelson Frye|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Grabowski|یەکەم=Maciej|ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=Abdissares of Adiabene and the Batas-Herir relief|ناونیشان=https://www.academia.edu/2557534|journal=Warszawa|بەرگ=IX|پەڕەکان=١١٧–١٤٠|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} ** {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Marciak|یەکەم=Michał|دوایین٢=Wójcikowski|یەکەم٢=R.|ڕێکەوت=٢٠١٦|سەردێڕ=Images of Kings of Adiabene: Numismatic and Scultpural Evidence|journal=Iraq|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|بەرگ=IX|پەڕەکان=٧٩–١٠١|doi=10.1017/irq.2016.8|doi-access=free}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Marciak|یەکەم=Michał|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=hwEtDwAAQBAJ|سەردێڕ=Sophene, Gordyene, and Adiabene: Three Regna Minora of Northern Mesopotamia Between East and West|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[Brill Publishers|BRILL]]|ژپنک=٩٧٨٩٠٠٤٣٥٠٧٢٤}} ** Brauer, E. , ''The Jews of Kurdistan'', Wayne State University Press, Detroit, 1993. * Solomon Grayzel, ''A History of the Jews'',New York: Mentor, 1968. * [http://jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=801&letter=A&search=Monobaz Gottheil, Richard. "Adiabene".] ''Jewish Encyclopedia''. Funk and Wagnalls, 1901-1906. ; which cites: ** [[یوسفوس|Josephus]], ''Jewish Antiquities'' xx. 2, § ٤; *** ''idem'', ''Wars of the Jews''. ii. 19, § 2; iv. ٩, § 11; v. ٢, § ٢; ٣, § ٣; ٤, § ٢; ٦, § 1, noting that Josephus probably got his information from Adiabenian Jews in Jerusalem (Von Gutschmid, Kleine Schriften, iii. ٤). ** Pliny the Elder, ''[[مێژووی سروشتی (پلینی)|Historia Naturalis]]'', v. 66, vi. 44 ''et seq.'' ** Ammianus, ''History'', xviii. 7, § 1; xxiii. ٦, § ٢١ ** [[سترابۆ|Strabo]], ''Geography'', xvi. 745 ''et seq.'' ** Brüll, Adiabene, in ''Jahrbuch'' i. 58 ''et seq.'' ** Grätz, Heinrich, in ''Monatsschrift'', 1877, xxvi. 241 ''et seq.'', 289 ''et seq.'' ** Von Gutschmid, ''Gesch. Irans'', pp. 140 ''et seq.'' ** Schürer, ''Gesch.'' ii. 562. {{پۆلی کۆمنز|Adiabene}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان}} [[پۆل:حەدیاب]] [[پۆل:جووەکانی کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:کوردوئین]] [[پۆل:کوردوخی]] [[پۆل:ئەشکانی]] j0rzybw4g2n406vs8kpy99nfpleb3l2 0 238671 1617469 1486080 2026-08-05T15:34:58Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617469 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆلیڤەر کووپەر''' ({{بە ئینگلیزی| Oliver Cooper}})یەکێکە لە ئەکتەرە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییەکانی]] سەدەی ٢١ەم، بەشداری لەچەندین [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|فیلمی ئەمریکی]] کردووە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|کۆمەڵگا|مێژوو|ئەکتەران|فیلم}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] 87x37zca7j6qrz2b2r9fs1uqv8yc9op 0 238859 1617441 1485931 2026-08-05T15:14:10Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617441 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:John_William_Waterhouse_-_Ulysses_and_the_Sirens_(1891).jpg|وێنۆک]] '''''ئۆدیسە''''' یەکێکە لە دوو کتێبی کۆنی شیعری داستانی [[یۆنان|یۆنانی]] کە بە دەستی [[ھۆمیرۆس|هۆمەر نووسراون]] . ئۆدیسە درێژەپێدەری [[ئیلیادە]] و وەک کۆمەڵە سروودێک کۆکراوەتەوە، بەڵام شێوازی خوێندنەوەی جیاوازە لە ئیلیاد. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی {{پۆلی کۆمنز|Odyssey}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ئایین|شیعر|ھونەرەکان|کتێب}} [[پۆل:کتێبە یۆنانییەکان]] [[پۆل:ئایینی یۆنانی کۆن]] [[پۆل:پاشکۆکان]] [[پۆل:دینی یۆنانی کۆن]] tr6dxgapvmjt2abjfuxwaxq0b203sud 0 238922 1617736 1400781 2026-08-06T00:04:12Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617736 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە =Dkwelchman.jpg}} '''دی کەی وێڵچمان''' (لە پێشوودا بە «'''دۆرۆتا کۆبیێلا'''» ناسراو بوو) (لەدایکبووی ١٩٧٨) دەرهێنەرێکی فیلمی [[پۆڵەندا|پۆڵەند]]ییە. ناسراوە بە هاوبەشی دەرهێنانی یەکەم فیلمی [[وێنەی جوڵاو|وێنەی جووڵاو]]ی تەواو نیگارکێشراو بەناوی ''[[ڤینسێنتی ئەویندار (فیلم)|ڤینسێنتی ئەویندار]]'' (٢٠١٧) لەگەڵ هیو وێڵچمان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Macdonald|یەکەم=Fiona|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Loving Vincent: The film made entirely of oil paintings|ناونیشان=http://www.bbc.com/culture/story/20171016-loving-vincent-the-film-made-entirely-of-oil-paintings|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[BBC]]|شوێن=UK}}</ref> <ref name="Cartoonbrew">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Vollenbroek|یەکەم=Tunde|ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠١٧|سەردێڕ='Loving Vincent': 6 Facts About The First Oil Painted Animated Feature|ناونیشان=http://www.cartoonbrew.com/feature-film/loving-vincent-6-facts-first-oil-painted-animated-feature-150443.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Cartoon Brew}}</ref> == ژیانی پیشەیی == دۆرۆتا کۆبیێلا وای دادەنا کە فیلمی [[ڤینسێنتی ئەویندار (فیلم)|ڤینسێنتی ئەویندار]] فیلمێکی کورتی ٧ خوولەکی دەبێت لە ساڵی ٢٠٠٨دا، و شێوازە ناوازەکەی لە لایەن کۆبیێلاوە دانرابوو، لەلایەن خودی نیگارکێشەوە، دوای لێکۆڵینەوە لە تەکنیکەکان و چیرۆکی [[ڤینسێنت ڤان گۆخ|هونەرمەند]] لە ڕێگەی نامەکانییەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەر|فیلم|پۆڵەندا}} {{پۆلی کۆمنز|Dorota Kobiela}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:زیندووان]] qoo4ak21ht6kzqhea6spvyursrffxm2 0 239014 1617478 1397802 2026-08-05T15:41:15Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617478 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = Oppenheimer (film).jpg | alt = جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر بە کڵاو و قاتێکەوە لە بەردەم تەقینەوەی بۆمبێکی ناوکی وەستاوە. | caption = پۆستەری بڵاوبوونەوەی سینەمایی | director = [[کریستۆفەر نۆڵان]] | screenplay = کریستۆفەر نۆڵان | based_on = {{Based on|''[[پرۆمیتۆسی ئەمریکی]]''|[[کای بێرد]]|[[ماڕتن جەی. شێروین]]}} | producer = {{Plainlist| * [[ئێما تۆماس]] * [[چاڕڵز ڕۆڤن]] * کریستۆفەر نۆڵان }} | starring = {{Plainlist| <!-- PER POSTER BILLING BLOCK --> * [[کیلیان مێرفی]] * [[ئێمیلی بڵەنت]] * [[مات دەیمن]] * [[ڕۆبێرت داونی جوونیەر]] * [[فلۆرێنس پیو]] * [[جۆش ھاڕتنێت]] * [[کەیسی ئافلێک]] * [[ڕامیک مالیک]] * [[کێنێت برانە]] <!-- PER POSTER BILLING BLOCK --> }} | cinematography = [[ھۆیتە ڤان ھۆیتەما]] | editing = [[جێنیفەر لەیم]] | music = [[ڵەدڤیگ گۆرانسۆن]] | studio = {{Plainlist| * [[سینکۆپی ئینک.]] * [[ئاتڵاس ئینتەرتەیمنت]] }} | distributor = [[یوونیڤێرسەڵ پیکچەرز]] | released = {{Film date|٢٠٢٣|٧|٢١}} | runtime = ١٨١ خولەک<!--١٨٠:٣٩--><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |سەردێڕ=''Oppenheimer'' (15) |وێبگە=[[British Board of Film Classification]] |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> | country = {{Plainlist| * ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا * شانشینی یەکگرتوو }} | language = ئینگلیزی | budget = ١٠٠ ملیۆن دۆلار | gross = }} '''''ئۆپنھایمەر''''' ({{بە ئینگلیزی|Oppenheimer}}) [[فیلمی ژیاننامەیی|فیلمێکی ژیاننامەییی]] [[فیلمی ھەستبزوێن|ھەستبزوێن]]ە کە لەلایەن [[کریستۆفەر نۆلان|کریستۆفەر نۆڵانەوە]] کاری نووسین و دەرھێنان و بەرھەمھێنانی بۆ کراوە، و لە کتێبی ٢٠٠٥ی [[پرۆمیتۆسی ئەمریکیی|''پرۆمیتۆسی ئەمریکی''ی]] [[کای بێرد]] و [[ماڕتن جەی. شێروین]]ەوە وەرگیراوە. فیلمەکە دەربارەی [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر]]ی فیزیازانی بیردۆزییە کە یارمەتیدەر بوو لە پەرەسەندنی یەکەمین [[چەکی ناوکی]]. [[کیلیان مێرفی]] ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت، بە [[کاستی پڕ ئەستێرە|کاستێکی پڕ ئەستێرە]] لە ڕۆڵی پاڵپشتدا، کە پێکدێت لە [[ئێمیلی بڵەنت]]، [[مات دەیمن]]، [[ڕۆبێرت داونی جوونیەر]]، [[فلۆرێنس پیو]]، [[جۆش ھاڕتنێت]]، [[کەیسی ئافلێک]]، [[ڕامی مالیک]]، و [[کێنێت برانا]]. فیلمەکە لە مانگی ئەیلوولی ٢٠٢١ ڕاگەیەندرا کاتێک [[یوونیڤەرساڵ پیکچەرز|یوونیڤێرسەڵ پیکچەرز]] مافی بەرھەمھێنانی کڕییەوە. وێنەگرتنی فیلمەکە لە کۆتاییی مانگی شوباتی ٢٠٢٢ دەستی پێکرد و لە مانگی ئایاری ھەمان ساڵ کۆتاییی ھات. سینەماتۆگرافەر [[ھۆیتە ڤان ھۆیتەما]] فیلمەکەی تۆمار کرد بە تێکەڵەیەک لە فیلمی ٦٥ میلیمەتریی [[ئایماکس]] و ٦٥ میلیمەتریی لارج فۆڕمات، لەگەڵ ھەندێک بەشی [[وێنەگریی ئاناڵۆگ]]ی [[ڕەش و سپی]]ی ئایماکس. وەک بەرھەمەکانی پێشووی، نۆڵان بە زۆری کاریگەریی کردارەکی و بە کەمی [[سی جی ئای]]ی بەکارھێنا. وا بڕیارە لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٣ لە بەڕیتانیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نمایش بکرێت، لەلایەن یوونیڤێرسەڵ پیکچەرزەوە. ئەمە یەکەم فیلمی نۆڵانە کە لەلایەن [[وارنەر برۆس.]]ەوە بڵاونەکرێتەوە بە شێوەیەکی نێودەوڵەتی و جیھانی لە فیلمی ''[[یادەوەری (فیلم)|یادەوەری]]''یەوە، ھەروەھا یەکەم فیلمە لە دوای فیلمی ''[[بێخەوی (فیلمی ٢٠٠٢|بێخەوی]]'' (٢٠٠٢)یەوە [[پلەی ئاڕ (یەکێتیی وێنەی جووڵاوی ئەمریکا)|پلەی ئاڕ]] وەربگرێت. == کاست == {{Multiple image|perrow=2|total_width=300 | image1 = Cillian Murphy-2014.jpg | alt1 = ئەکتەر کیلیان مێرفی لە پەخشی پیکی بڵایندەرەکان لە بێرمینگام. | image2 = JROppenheimer-LosAlamos.jpg | alt2 = پۆرترێتی جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر. | footer = [[کیلیان مێرفی]] (ڕاست) ڕۆڵی [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر]] دەگێڕێت (چەپ) }} <!-- ORDER PER PRODUCTION NOTES --> {{cast list| * [[کیلیان مێرفی]] بە ڕۆڵی [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر]]<ref name="Murphy">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kroll |یەکەم=Justin |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Cillian Murphy Confirmed to Star As J. Robert Oppenheimer In Christopher Nolan's Next Film At Universal, Film Will Bow in July 2023 |ناونیشان=https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211008180121/https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[Deadline Hollywood]] |زمان=en-US}}</ref> * [[ئێمیلی بڵەنت]] بە ڕۆڵی [[کاترین ئۆپنھایمەر|کاترین "کیتی" ئۆپنھایمەر]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kroll |یەکەم=Justin |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Emily Blunt In Talks To Join Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' At Universal |ناونیشان=https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211102160825/https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[مات دەیمن]] بە ڕۆڵی [[لێزلی گرۆڤس]]<ref name="DamonDowney">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kroll |یەکەم=Justin |ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Robert Downey Jr. And Matt Damon Latest Stars To Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |ناونیشان=https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211102154342/https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[ڕۆبێرت داونی جوونیەر]] بە ڕۆڵی [[لویس ستراوس]]<ref name="DamonDowney" /> * [[فلۆرێنس پیو]] بە ڕۆڵی [[جین تاتڵۆک]]<ref name="PughMalekSafdie">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kit |یەکەم=Borys |ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Florence Pugh, Rami Malek, Benny Safdie Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211210153011/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[جۆش ھاڕتنێت]] بە ڕۆڵی [[ئێرنێست ڵۆڕنس]]<ref name="FirstLook" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kroll |یەکەم=Justin |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Josh Hartnett Joins Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' |ناونیشان=https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220104190115/https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[کەیسی ئافلێک]] بە ڕۆڵی [[بۆریس پاش]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Francis-Crow |یەکەم=Alana |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=''Oppenheimer'' Set Photos Reveal Casey Affleck Is Cast In New Nolan Movie |ناونیشان=https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220424080512/https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Screen Rant]]}}</ref> * [[ڕامی مالیک]] بە ڕۆڵی دەیڤد ھیڵ<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[کێنێت برانا]] بە ڕۆڵی [[نێڵس بۆر]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grobar |یەکەم=Matt |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Gets First-Look Photo As Kenneth Branagh Joins Cast |ناونیشان=https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220222185037/https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[بێنی سافدی]] بە ڕۆڵی [[ئێدوەرد تێڵەر]]<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[دیلەن ئاڕنۆڵد]] بە ڕۆڵی [[فڕانک ئۆپنھایمەر]]<ref name="ArnoldHaaskivi">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kit |یەکەم=Borys |ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds ''Halloween Kills'', ''Manifest'' Actors (Exclusive) |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216200041/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[گوستاڤ سکارسگارد]] بە ڕۆڵی [[ھانز بێت]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Couch |یەکەم=Aaron |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=''Oppenheimer'' Enlists ''Vikings'' Actor Gustaf Skarsgard (Exclusive) |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220404191624/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[دەیڤد کرومھۆڵتز]] بە ڕۆڵی [[ئیزیدۆر ئایزەک ڕابی]]<ref name="EhrenreichKrumholtz" /> * [[ماتیو مۆدین]] بە ڕۆڵی [[ڤانێڤار بووش]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grobar |یەکەم=Matt |ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=''Oppenheimer'': Matthew Modine Joins Christopher Nolan's Film For Universal |ناونیشان=https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216180908/https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[دەیڤد داستماڵکیان]] بە ڕۆڵی [[ویلیەم ئێڵ. بۆردن]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Couch |یەکەم=Aaron |ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=David Dastmalchian Reuniting With Christopher Nolan for ''Oppenheimer'' (Exclusive) |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225205748/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[تۆم کۆنتی]] بە ڕۆڵی [[ئالبێرت ئەنشتاین]]<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Reul |یەکەم=Katie |ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=New 'Oppenheimer' Trailer Reveals a Sad Albert Einstein, Florence Pugh, Robert Downey Jr. and More in Christopher Nolan's Star-Studded Movie |ناونیشان=https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230508170826/https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٣|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> * [[مایکڵ ئانگارانۆ]] بە ڕۆڵی [[ڕۆبێرت سێربەر]]<ref name="FirstLook">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lang |یەکەم=Brent |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Releases Moody First Look, Kenneth Branagh Joins Cast |ناونیشان=https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220222192334/https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> * [[جاک کووەید]] بە ڕۆڵی [[ڕیچارد فێینمان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kroll |یەکەم=Justin |ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=''The Boys'' Star Jack Quaid Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |ناونیشان=https://deadline.com/2022/02/scream-jack-quaid-christopher-nolans-oppenheimer-1234933141/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220215200157/https://deadline.com/2022/02/scream-jack-quaid-christopher-nolans-oppenheimer-1234933141/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[جۆش پێک]] بە ڕۆڵی [[کێنێت بەینبریج]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rubin |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=''Drake and Josh'' Star Josh Peck Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |ناونیشان=https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220609011429/https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> * [[ئۆلیڤیا تیڕڵبی]] بە ڕۆڵی [[لیلی ھۆڕنیگ]]<ref name="Thirlby">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=D'Alessandro |یەکەم=Anthony |ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Olivia Thirlby |ناونیشان=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220604190700/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[دەین دیھان]] بە ڕۆڵی [[کێنێت نیکۆڵس]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kit |یەکەم=Borys |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Dane DeHaan Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220207205214/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * Danny Deferrari as [[Enrico Fermi]]<ref name="BurnetDeferrari" /> * [[ئاڵدن ئێرنڕیچ]]<ref name="EhrenreichKrumholtz">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kit |یەکەم=Borys |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=''Oppenheimer'': Alden Ehrenreich, David Krumholtz Join Christopher Nolan Drama (Exclusive) |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220222164045/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref name="Ehrenreich">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Remley |یەکەم=Hilary |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=''Ironheart'' Adds Alden Ehrenreich to Marvel Disney+ Series |ناونیشان=https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220721144556/https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Collider (website)|Collider]]}}</ref> * [[جێفرسن ھۆڵ (ئەکتەر)|جێفرسن ھۆڵ]] بە ڕۆڵی [[ھاکۆن چێڤالیر]]<ref>{{Cite press release |date=June 21, 2023 |title=''Oppenheimer'' Production Information Approved |url=https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710041747/https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |archive-date=July 10, 2023 |access-date=July 10, 2023 |publisher=[[Universal Pictures|Universal Pictures Publicity]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Vivarelli |یەکەم١=Nick |سەردێڕ=''House of the Dragon'' Star Jefferson Hall Set for Emirati Director Nayla Al Khaja’s Debut ''Three'' – Global Bulletin |ناونیشان=https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> * [[جەیسن کڵاڕک]] بە ڕۆڵێ [[ڕۆجەر ڕۆب]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kroll |یەکەم=Justin |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=''Oppenheimer'': Jason Clarke Joins Christopher Nolan's Next Tentpole At Universal |ناونیشان=https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220301200322/https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[جەیمس دارسی]] بە ڕۆڵی [[پاتریک بڵاکێت]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grobar |یەکەم=Matt |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds James D'Arcy & Michael Angarano |ناونیشان=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220303000052/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[تۆنی گۆڵدوین]] بە ڕۆڵی [[گۆردن گرەی (سیاسەتوان)|گۆرد گرەی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Couch |یەکەم=Aaron |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=''Oppenheimer'' Enlists Tony Goldwyn (Exclusive) |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220523141222/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> <!-- ORDER PER ANNOUNCEMENT DATE --> * [[دێڤن بۆستیک]] بە ڕۆڵی [[سێت نێدرمایەر]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grobar |یەکەم=Matt |ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Devon Bostick Joins Universal's ''Oppenheimer''; Sony's George Foreman Biopic Adds Deion Smith |ناونیشان=https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220418110853/https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]] |زمان=en-US}}</ref> * [[ئەلێکس وۆڵف]] بە ڕۆڵی [[لویس واڵتەر ئەلڤارێز]]<ref name="Wolff">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kit |یەکەم=Borys |ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=''Oppenheimer'': Alex Wolff Joins All-Star Cast of Christopher Nolan Drama (Exclusive) |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220327032739/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]] |زمان=en-US}}</ref> * [[سکۆت گرایمس]] بە ڕۆڵی [[ڕاوێژکار]]<ref name="GrimesDenham">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=White |یەکەم=James |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=''Oppenheimer'' Adds Jason Clarke And Louise Lombard |ناونیشان=https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302001646/https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Empire (film magazine)|Empire]]}}</ref> * [[جۆش زەکەرمان]] بە ڕۆڵی [[جیۆڤانی ڕۆسی لۆمانیتز]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grobar |یەکەم=Matt |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Christopher Denham & Josh Zuckerman Join ''Oppenheimer''; Shane Dax Taylor's Indie ''Best Man'' Adds Andrey Ivchenko |ناونیشان=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220531062604/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[مەتایەس شوویگۆفەر]] بە ڕۆڵی [[وێرنەر ھایزنبێرگ]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kroll |یەکەم=Justin |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=''Army Of The Dead'' Breakout Matthias Schweighöfer Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |ناونیشان=https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220609011416/https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Schweighöfers nächste große Rolle |trans-title=Schweighöfer's next big role |ناونیشان=https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |magazine=[[Der Spiegel]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230212192136/https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٣|زمان=de}}</ref> * [[کریستۆفەر دێنھام]] بە ڕۆڵی [[کڵاوس فووس]]<ref name="GrimesDenham" /> * [[دەیڤد ڕیسداڵ]] بە ڕۆڵی [[دۆناڵد ھۆڕنیگ]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grobar |یەکەم=Matt |ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Casts ''No Exit'' Star David Rysdahl (Exclusive) |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220417043701/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[گای بورنێت]] بە ڕۆڵی جۆرج ئێڵتنتن<ref name="BurnetDeferrari">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grobar |یەکەم=Matt |ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Guy Burnet & Danny Deferrari |ناونیشان=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220422215653/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[لویس لۆمبارد]] بە ڕۆڵی [[ڕووت تۆڵمان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grobar |یەکەم=Matt |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Louise Lombard Joins ''Oppenheimer''; ''Harold And The Purple Crayon'' Adds Camille Guaty |ناونیشان=https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220422181233/https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[ھاریسن گیڵبێرتسن]] بە ڕۆڵی [[فیلیپ مۆریسن]]<ref name="GilbertsonDumont">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grobar |یەکەم=Matt |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=''Oppenheimer'': Harrison Gilbertson & Emma Dumont Board Christopher Nolan's Thriller For Universal |ناونیشان=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220310190940/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[ئێما دومۆنت]] بە ڕۆڵی جاکی ئۆپنھایمەر<ref name="GilbertsonDumont" /> * [[ترۆند فاوسا ئۆرڤاگ]] بە ڕۆڵی [[جۆرج کیستاکۆسکی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grobar |یەکەم=Matt |ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Billy Slaughter Joins Amazon's ''The Burial''; ''Oppenheimer'' Adds Trond Fausa |ناونیشان=https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220604180401/https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[ئۆڵی ھاسکیڤی]] بە ڕۆڵی [[ئێدوارد کۆندۆن]]<ref name="ArnoldHaaskivi" /> * [[گاری ئۆڵدمەن]] بە ڕۆڵی [[ھاری ئێس. ترومەن]]<ref name="Gary Oldman">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grater |یەکەم=Tom |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Gary Oldman Says He Is Appearing In One Scene In Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |ناونیشان=https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220523141218/https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * جۆن گۆوانس بە ڕۆڵی [[وارد ئێڤەنس]] * کێرت کۆگڵەر بە ڕۆڵی تۆماس ئەی. مۆرگەن }} == ھەڵبژاردنی ئەکتەرەکان == ئۆپنھایمەر شەشەمین کاری نێوان [[کریستۆفەر نۆلان|نۆلان]] و [[کیلیان مێرفی|مێرفی]]یە، ھەروەھا یەکەم کاریانە کە مێرفی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت. بۆ ئامادەکاری بۆ ڕۆڵەکەی، ئەکتەرەکە ژیاننامەی ئۆپنھایمەری خوێندووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=‘It’s the end of a big adventure’: Cillian Murphy bids farewell to Peaky Blinders|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2022/feb/20/its-the-end-of-a-big-adventure-cillian-murphy-bids-farewell-to-peaky-blinders|newspaper=The Observer|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|issn=0029-7712|زمان=en-GB|یەکەم=Ed|دوایین=Cumming}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kroll|یەکەم=Justin|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Cillian Murphy Confirmed to Star As J. Robert Oppenheimer In Christopher Nolan’s Next Film At Universal, Film Will Bow in July 2023|ناونیشان=https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref>پرۆسەی ھەڵبژاردنی ئەکتەرەکان ئەوەندە نھێنی بووە کە ھەندێک لە ئەکتەرەکان نەیاندەزانی کام ڕۆڵ دەگێڕن تا واژوویان لەسەر ڕێکەوتنەکە کردوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kit|یەکەم=Borys|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=‘Oppenheimer’: Alex Wolff Joins All-Star Cast of Christopher Nolan Drama (Exclusive)|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=The Hollywood Reporter|زمان=en-US}}</ref> [[ڕۆبێرت داونی جوونیەر]]، [[مات دەیمن]] و [[ئێمیلی بڵەنت]] مووچەکانیان کەمکراوەتەوە لە فیلمەکە ھەریەکەیان تەنھا ٤ ملیۆن [[دۆلاری ئەمریکی|دۆلار]]یان وەرگرتووە لەبری مووچەی ئاسایی خۆیان کە ١٠ بۆ ٢٠ [[ملیۆن]] دۆلار بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lang|یەکەم=Brent|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Inside Movie Stars’ Salaries: Joaquin Phoenix Nabs $20M for ‘Joker 2,’ Tom Cruise Heads to Over $100M and More|ناونیشان=https://variety.com/2022/film/features/movie-star-salaries-joaquin-phoenix-joker-2-tom-cruise-1235320046/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Variety|زمان=en-US}}</ref> == مۆسیقا == لە مانگی ١٠ی ساڵی ٢٠٢١ ئاشکرا بوو کە لودویگ گۆرانسۆن [[ئاوازدانەر]]ی فیلمەکە بووە، کە پێشتر ئاوازی بۆ فیلمێکی تری [[کریستۆفەر نۆلان|نۆلان]] داناوە بە ناوی ''[[تێنێت]]''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kroll|یەکەم=Justin|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Cillian Murphy Confirmed to Star As J. Robert Oppenheimer In Christopher Nolan’s Next Film At Universal, Film Will Bow in July 2023|ناونیشان=https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref> == بڵاوکردنەوەی فیلمەکە == بڕیار بوو لە ٢١ی تەممووزی ساڵی ٢٠٢٣ شانبەشانی فیلمی [[باڕبی (فیلمی ٢٠٢٣)|باڕبی]] لەلایەن [[یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]]وە لە سینەماکان نمایش بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kroll|یەکەم=Justin|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Cillian Murphy Confirmed to Star As J. Robert Oppenheimer In Christopher Nolan’s Next Film At Universal, Film Will Bow in July 2023|ناونیشان=https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Christopher Nolan's New Movie 'Oppenheimer' Sets 2023 Release Date|ناونیشان=https://collider.com/christopher-nolan-next-movie-oppenheimer-release-date-2023/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Collider|زمان=en}}</ref> جگە لە سینەما ستانداردەکان، بە فۆرکاتە جیاوازەکانیش نمایش دەکرێت وەک [[ئایماکس]]ی ٧٠ ملیمی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Where to see "Oppenheimer" in the Splendour of Glorious 7OMM|ناونیشان=https://www.in70mm.com/news/2023/oppenheimer_cinema/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=www.in70mm.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230603103305/https://www.in70mm.com/news/2023/oppenheimer_cinema/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === بەبازاڕکردن === بڕیار وابوو فیلمەکە لە ھەمان ڕۆژی فیلمی [[باڕبی (فیلمی ٢٠٢٣)|باڕبی]] نمایش بکرێت کە فیلمێکی [[کۆمیدیا|کۆمیدی]] [[ڕۆمانس (ئەوین)|ڕۆمانسی]]یە لە دەرھێنانی گرێتا گێرڤیگ و لەسەر بنەمای بووکەڵەکانی باربییە لەلایەن کۆمپانیای ماتێلەوە دروست کراوە. بەھۆی جیاوازی تۆن و [[چەشن]]ی نێوان ئەم دوو فیلمە، زۆرێک لە بەکارھێنەرانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دەستیان کرد بە درروستکردنی بابەتی کۆمیدی و میم لەسەر ھەردوو فیلمەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mark Your Calendars: ‘Barbenheimer’ Is Coming|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2023/06/28/movies/barbie-oppenheimer-release-day.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Claire|دوایین=Moses}}</ref> === خەڵاتەکان === لە [[٧٧ەمین خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بەریتانی|٧٧ەمین خەڵاتەکانی بافتا]]، فیلمی ''ئۆپنھایمەر'' بە سێزدە پاڵێوراو، زۆرترین پاڵێوراو و بە حەوت سەرکەوتن، زۆرترین سەرکەوتنی بەدەستھێنا.<ref name="Winners">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Shoard|یەکەم=Catherine|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ='Oppenheimer' takes top BAFTAs – but 'Poor Things' and 'Zone of Interest' also triumph|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2024/feb/18/baftas-2024-oppenheimer-takes-awards-but-poor-things-and-zone-of-interest-also-triumph|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240218205233/https://www.theguardian.com/film/2024/feb/18/baftas-2024-oppenheimer-takes-awards-but-poor-things-and-zone-of-interest-also-triumph|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=The Guardian}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFShoard2024">Shoard, Catherine (18 February 2024). [https://www.theguardian.com/film/2024/feb/18/baftas-2024-oppenheimer-takes-awards-but-poor-things-and-zone-of-interest-also-triumph "'Oppenheimer' takes top BAFTAs – but 'Poor Things' and 'Zone of Interest' also triumph"]. ''[[گاردیان|The Guardian]]''. [https://web.archive.org/web/20240218205233/https://www.theguardian.com/film/2024/feb/18/baftas-2024-oppenheimer-takes-awards-but-poor-things-and-zone-of-interest-also-triumph Archived] from the original on 18 February 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 February</span> 2024</span>.</cite></ref><ref name="Deadline">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tartaglione|یەکەم=Nancy|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=BAFTAs: 'Oppenheimer' Named Best Film, Leads Night with 7 wins Including Christopher Nolan Best Director, Cillian Murphy Best Actor; 'Poor Things' Emma Stone Takes Best Actress – Complete Winners List|ناونیشان=https://deadline.com/2024/02/bafta-film-awards-2024-winners-list-1235829754/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240218170603/https://deadline.com/2024/02/bafta-film-awards-2024-winners-list-1235829754/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Deadline Hollywood}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFTartaglione2024">Tartaglione, Nancy (18 February 2024). [https://deadline.com/2024/02/bafta-film-awards-2024-winners-list-1235829754/ "BAFTAs: 'Oppenheimer' Named Best Film, Leads Night with 7 wins Including Christopher Nolan Best Director, Cillian Murphy Best Actor; 'Poor Things' Emma Stone Takes Best Actress – Complete Winners List"]. ''[[دوا وادە هۆلیوود|Deadline Hollywood]]''. [https://web.archive.org/web/20240218170603/https://deadline.com/2024/02/bafta-film-awards-2024-winners-list-1235829754/ Archived] from the original on 18 February 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 February</span> 2024</span>.</cite></ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yossman|یەکەم=K.J.|دوایین٢=Shafer|یەکەم٢=Ellise|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=BAFTA Awards: 'Oppenheimer' and 'Poor Things' Win Big as 'Barbie' and 'Maestro' Are Shut Out — Full Winners List|ناونیشان=https://variety.com/2024/film/awards/bafta-film-awards-2024-winners-list-1235913491/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Variety}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Yorgos Lanthimos' film 'Poor Things' scoops multiple awards at the BAFTAs|ناونیشان=https://greekherald.com.au/news/yorgos-lanthimos-film-poor-things-scoops-multiple-awards-at-the-baftas/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=The Greek Herald}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Polish-British-US film 'Zone of Interest' wins three BAFTA Awards|ناونیشان=https://www.polskieradio.pl/395/7789/Artykul/3337188,polishbritishus-film-zone-of-interest%C2%A0wins%C2%A0three-bafta-awards|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Radio Poland}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{کریستۆفەر نۆڵان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی}} * {{IMDb title}} {{کریستۆفەر نۆڵان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|جەنگ|زانست|دەیەی ٢٠٢٠|جەنگی جیھانیی دووەم|وێژە|شەڕ|ھۆڵیوود|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|Oppenheimer (film)}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە چیرۆکییە ناھێڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە جەنگییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە جەنگییە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان]] [[پۆل:فیلمە نایابەکان لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان]] [[پۆل:میمی تەلەڤیزیۆن و فیلمەکان]] [[پۆل:مشتومڕەکانی فیلم لە ھیندستان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە نیوجیرسی وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:براوەکانی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین فیلمی درامی]] [[پۆل:فیلمەکان بە براوەی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین نمایشی ئەکتەری درامیی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین دەرھێنەر بەدەستھێناوە]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی بافتا بۆ باشترین فیلم]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی بافتای بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیو مەکسیکۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە سینەماکارەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سینەماکاری بەدەستھێناوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە بەریتانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە سیاسەتوانان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شیکاگۆ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٢٠]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە دەیەی ١٩٤٠ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٥٠]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمەکانی دۆڵبی سینەما]] 5jmizy1yib6bh2nvpy0vw810182wrc1 2 239162 1617755 1616428 2026-08-06T04:31:01Z Ari Qasm 57423 1617755 wikitext text/x-wiki <div style="position: fixed; top: 0px; left: -20px; z-index: 100;"> [[پەڕگە:Kurdish.gif|150x150پیکسڵ]] </div>{{نیشانی پاسدەری خۆگەڕ}} <div style="font-size:30px; font-weight:bold; font-family: Georgia; border:2px solid black"> [[پەڕگە:001000 AlFatiha Tasmiyya UrduScript.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|614x614px]] [[پەڕگە:016018 An-Nahl UrduScript.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|671x671پیکسڵ]][[پەڕگە:Ar-صدق الله العظيم.svg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|84x84px]]</div> <div style="font-size:30px; font-weight:bold; font-family: Georgia; border:2px solid black"> {{شیعر|نەستەعلیق}} {{ب|{{font color|red|بەخێرێی}}|{{font color|yellow|بۆ پەڕەی}} {{font color|green|ئاری}}}} {{کۆتاییی شیعر|}} </div> {{collapse top|title=[[ویکیپیدیا:سندووقەکانی بەکارھێنەر|سندووقەکانی بەکارھێنەر]]|bg=#32CD32|bg2=white}} {{babel|ku|en-3|ar-2|ko-0}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=٢٠٢٣|مانگ=٧|ڕۆژ=٤}}{{userbox | border-c = black | id = [[پەڕگە:Flag of South Korea.svg|75px|بێچوارچێوە|ناوەڕاست]] | id-c = white | info = ئەم بەکارھێنەر [[کۆریای باشوور]]ی خۆش دەوێت. | info-c = #FFFFFF | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }} {{بەکارھێنەر دژی عەشیرەتگەری}}{{userbox | border-c = black | id = [[پەڕگە:Stipula fountain pen.jpg|70px|بێچوارچێوە]] | id-c = #0A1769 | info = ئەم بەکارھێنەرە گرینگییەکی زۆر بە نووسین یان ڕێنووس دەدات و حەزێکی زۆری بۆ خەتخۆشی ھەیە. | info-c = #CEA57C | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }}{{userbox | border-c = #B1DCFF | id = [[File:Kiteba Cilwe.jpg|Kiteba Cilwe|45px]] | id-c = white | info = ئەم بەکارھێنەرە دەتوانێت بە [[ئەلفوبێی ئێزدی|ئەلفوبێی کوردیی ئێزدی]] بنووسێت و بخوێنێتەوە | info-c = #B1DCFF | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }}{{userbox | border-c = #B1DCFF | id = [[File:M injinash.jpg|M injinash|40px]] | id-c = white | info = ئەم بەکارھێنەرە زۆر سەرسامە بە [[نووسینی مەنگۆلی]]، ھەرچەندە ھیچیشی لێ نازانێ | info-c = #B1DCFF | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }}{{User Hangul}} {{User Syriac script}} {{userbox | border-c = #B1DCFF | id = [[پەڕگە:Windows logo - 2012.svg|40px|بێچوارچێوە]] | id-c = white | info = ئەم بەکارھێنەرە [[ویندۆز ١٠]] بەکاردەھێنێت. | info-c = #B1DCFF | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }} {{userbox | border-c = #F196A2 | id = [[پەڕگە:Wikilove3.png|45px|بێچوارچێوە]] | id-c = white | info = ئەم بەکارھێنەرە ئاڵوودەی [[ویکیپیدیا]] بووە. | info-c = #F196A2 | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }} {{userbox | border-c = #0A1769 | id = [[پەڕگە:History.svg|45px|بێچوارچێوە]] | id-c = #0A1769 | info = ئەم بەکارھێنەرە توانیوێتی [[وتار|٤٠٠ وتار]] زیاتر بنووسێت. | info-c = #FFEC8D | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }} <includeonly>[[پۆل:بەکارهێنەرە کوردەکان]]</includeonly> <noinclude>[[پۆل:بۆکسەکانی بەکارھێنەر|{{PAGENAME}}]]</noinclude> {{userbox | border-c = #0A1769 | id = [[پەڕگە:Leo the Great and Attila by Raffael.png|80px]] | id-c = #0A1769 | info = ئەم بەکارھێنەرە زۆری حەز بە [[مێژوو]]ە | info-c = white | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }} {{userbox | border-c = #0A1769 | id = [[پەڕگە:Napoleon in burning Moscow - Adam Albrecht (1841).jpg|80px]] | id-c = #0A1769 | info = ئەم بەکارھێنەرە حەز بە [[مێژووی سەربازی]] دەکات | info-c = white | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }} {{userbox | border-c = #0A1769 | id = [[پەڕگە:میرنشینە کوردییەکان.jpg|80px]] | id-c = #0A1769 | info = ئەم بەکارھێنەرە حەز بە زانین دەکات دەربارەی سەردەمی [[میرنشینە کوردییەکان]] | info-c = white | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }} {{userbox | border-c = #0A1769 | id = [[پەڕگە:Soran Emirate Flag2.png|80px]] | id-c = #FF0000 | info = ئەم بەکارھێنەرە حەزی بە لێکۆڵینەوەیە دەربارەی سەردەمی [[میرنشینی سۆران]] | info-c = white | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }} {{userbox | border-c = #000000 | id = [[پەڕگە:Mir Muhammad.jpg|60px]] | id-c = #FFFFFF | info = ئەم بەکارھێنەرە سەرسامی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] و سەردەمەکەیەتی | info-c = #FFF1D3 | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }} {{userbox | border-c = #000000 | id = [[پەڕگە:Prince muhammad prince of soran.jpg|60px]] | id-c = #FF0000 | info = ئەم بەکارھێنەرە یەکێکە لە فەرماندەکانی '''[[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]]''' [[File:Noto Emoji v2.034 1fae1.svg|Noto_Emoji_v2.034_1fae1|15px]] | info-c = #FF0000 | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }} {{Userbox |border-c =black |border-s =black |id-c = black |info-c =yellow |id=[[پەڕگە:Citadel of Erbil.jpg|50px]] |info= <big>ئەم بەکارھێنەرە لە شاری '''[[ھەولێر]]''' دەژیت</big>}}[[پۆل:بەکارھێنەرانی ھەولێر|{{PAGENAME}}]] [[پۆل:بۆکسەکانی بەکارھێنەر|{{PAGENAME}}]] {{Userbox |border-c = #cdcdcd |border-s = 1 |id-c = #fff |id-fc = #000 |info-c = #ffffff |info-fc = #000 |id=[[File:Flag of Kurdistan on ckb.wikipedia logo.svg|43px]] |info= ئەم بەکارھێنەرە ئارەزووی پەرەسەندنی [[ویکیپیدیای کوردی]] دەکات. }} {{Userbox |border-c =black |border-s =black |id-c = black |info-c =white |id=[[پەڕگە:Kirkuk citadel.jpg|50px]] |info= <big>ئەم بەکارھێنەرە شاری '''[[کەرکووک|کەرکووکی]]''' خۆشدەوێت.</big>}} {{userbox | border-c = #DDD | id = [[پەڕگە:Wikipedia Autopatrolled.svg|40px]] | id-c = #DDD | info = {{#ifeq:{{{s}}}|yes|<s>}}ئەم بەکارھێنەرە لە {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|[[ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی|ویکیپیدیای کوردی]]}} مافی '''[[ویکیپیدیا:پاسدانی خۆگەڕ|پاسدانی خۆگەڕ]]'''ی ھەیە.{{#ifeq:{{{s}}}|yes|</s>}} {{#if:{{{1|}}}|<span style="font-size:0.9em;" class="plainlinks">([{{fullurl:{{{lang code|ckb}}}:Special:ListUsers|limit=1&username={{BASEPAGENAMEE}}}} <span style="color:#5871C6;">تاوتوێ{{#if:{{{lang_code|}}}|&nbsp;{{{lang_code}}}|}}</span>])</span>|<span style="font-size:0.9em;" class="plainlinks">([{{fullurl:Special:ListUsers|limit=1&username={{BASEPAGENAMEE}}}} <span style="color:#5871C6;">تاوتوێ</span>])</span>}} | info-c = #EEE | nocat = {{{nocat|}}} | usercategory = {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|User|پاسدەرانی خۆگەڕی ویکیپیدیا}} <noinclude> }}<includeonly>[[پۆل:بەکارھێنەرانی ئارەزوومەند بە پەرەسەندنی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی]] </includeonly><noinclude> [[پۆل:بۆکسەکانی بەکارھێنەر|{{PAGENAME}}]] [[پۆل:بەکارھێنەران|{{PAGENAME}}]] </noinclude> {{userbox | border-c = #FBD39C | id = [[پەڕگە:Nuvola apps kbackgammon.png|50px|بێچوارچێوە]] | id-c = #FBD39C | info = ئەم بەکارھێنەرە شارەزای [[تاوڵە|یاریی تاوڵەیە]]. | info-c = #FFF1D3 | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }} {{userbox | border-c = white | id = [[پەڕگە:MedCom laurel.svg|45px|بێچوارچێوە]] | id-c = black | info = ئەم بەکارھێنەرە شانازی بە بەشداربوونی لە [[ویکیپیدیا]]دا دەکات. | info-c =green | info-a = center | nocat = {{{nocat|}}} }}{{Userbox |border-c = #C00 |border-s = 1 |id-c = #fff |id-fc = #000 |info-c = #ddd |info-fc = #000 |id=[[پەڕگە:No smoking symbol.svg|45px]] |info= ئەم بەکارهێنەرە [[جگەرە]] ناکێشێت و هیواخوازیشە کەس جگەرە نەکێشێت! }}<includeonly>[[پۆل:بەکارھێنەرانی دژی جگەرەکێشان]] </includeonly><noinclude> [[پۆل:بۆکسەکانی بەکارھێنەر|{{PAGENAME}}]] </noinclude> {{Userbox |border-c =blue |border-s = |id-c = white |info-c = #BFD7FF |id=[[پەڕگە:Logo Real Madrid.png|40px]] |info= ئەم بەکارھێنەرە ھاندەری یانەی [[ڕیال مەدرید]]ە. }} {{Userbox |border-c =blue |border-s = |id-c = white |info-c = #4CBB17 |id=[[File:Yavuz Sultan Gazi Selim Han - السلطان الغازي ياووز سليم خان.jpg|Yavuz_Sultan_Gazi_Selim_Han_-_السلطان_الغازي_ياووز_سليم_خان|65px]] |info= ئەم بەکارھێنەرە دڵسۆزی سوڵتان [[سەلیمی یەکەم|سەلیم خان]]ە! }} {{Userbox |border-c =blue |border-s = |id-c = white |info-c = #4CBB17 |id=[[File:İdris-i Bitlisi.png|İdris-i_Bitlisi|50px]] |info= ئەم بەکارھێنەرە [[ئیدریسی بەدلیسی]]یە...؟ }} {{userbox | border-c = Black | border-s = 1 | id = [[File:Pirate icon.gif|55px]] | id-c = Black | id-fc = {{{id-fc|black}}} | id-s = | info = ئەم بەکارھێنەرە پشتگیریی '''[[سزای مەرگ|{{color|#fa0505|سزای مەرگ}}]]''' دەکات. | info-a = center | info-c = Blue | info-fc = {{{info-fc|White}}} | info-s = {{{info-s|8}}} | usercategory = | nocat = {{{nocat|}}}}}<includeonly>[[پۆل:بەکارھێنەرانی ھاندەری ڕیال مەدرید|{{PAGENAME}}]]</includeonly> [[پۆل:بۆکسەکانی بەکارھێنەر|{{PAGENAME}}]] {|cellspacing="0" style="border:solid #00BFFF 2px; width:240px; background: #E0FFFF; margin:1px" |style="width:45px;height:45px;background: #00BFFF;align:center;float:center;font-size:0pt;font-weight:bold"| [[Image:SunsetBeach.jpg|75px]] |style="text-align:center;font-size:8pt;padding:0pt;font-weight:bold;color:#000;" | ئەم بەکارھێنەرە ئارەزوو بە [[ھاوین|وەرزی ھاوین]] دەکات. |}<noinclude> [[پۆل:بۆکسەکانی بەکارھێنەر]] {{userbox | border-c = darkgreen | info-c = #44e320 | id-c = | id-s = 1 | id = [[پەڕگە:Calligraphic representation of Muhammad's name.jpg|50px|بێچوارچێوە]] | info = ئەم بەکارھێنەرە پێغەمبەر [[محەممەد]]ی خۆش دەوێت و شانازیی پێ دەکات کە پێغەمبەری ئیسلامە.}} {{userbox | border-c = darkgreen | info-c = #44e320 | id-c = | id-s = 1 | id = [[File:Abdul Basit Abdul Samad at Centenary Celebration Of Darul Uloom Deoband 1980.jpg|Abdul_Basit_Abdul_Samad_at_Centenary_Celebration_Of_Darul_Uloom_Deoband_1980|65px]] | info = ئەم بەکارھێنەرە حەزدەکات گوێ لە [[قورئان]] بگرێت بە دەنگی [[عەبدولباست عەبدوسسەمەد|عەبدولباست عەبدوسسەمەد]].}} {{بەکارھێنەر دەستکاری|٣٠٠٠}}{{بەکارهێنەری چاویلکە}}{{userbox | border-c = #fa0511 | info-c = #32CD32 | id-c = #fafa05 | id-s = 14 | id = [[File:Sunni Kurdish Flag.png|Kurdish flag with sunni shahada|80px]] | info = ئەم بەکارھێنەرە مەیلی بیروڕای [[کوردایەتیی ئیسلامی]]ی ھەیە. }} {{collapse bottom}} {{collapse top|title=زانیاریدانی بەکارھێنەر|bg=#32CD32|bg2=white}} {{زانیاریدانی بەکارھێنەری ویکیپیدیا|ناو='''ئارى'''|نەتەوە=[[کورد]]|ناوی ڕاستی='''ئاری'''|وڵات={{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[میرنشینی سۆران]]، {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[کوردستان]]|شوێن=[[ھەولێر]]، [[میرنشینی سۆران]]، [[کوردستان]]|زمانەکان=[[کوردیی سۆرانی]]|ڕەگەز=[[نێر]]|ئایین=[[ئیسلام]] * [[سوننی]] * [[مەزھەبی شافیعی|شافیعی]]|وێنە=Mir Muhammad.jpg|ڕەنگی فۆنت=Red|ڕەنگ=Red|ژێرنووسی وێنە='''[[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]]'''|ئیمەیڵ=aricomputer52@gmail.com|قەبارەی وێنە=250|یەکەم دەستکاری=٩ی تەممووزی ٢٠٢٣|ژمارەی دەستکارییەکان=٣٠٠٠+|ڕێکەوتی بەشداربوون=٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|فەیسبووک=}} {{collapse bottom}} {{collapse top|title=خەڵاتەکان|bg=#32CD32|bg2=white}} {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی سەرەکی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ سازکردن و دەستکارییەکانت! ھیوادارم لێرە بەردەوام بیت. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٢:٢٩، ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) |} {{collapse bottom}} {{collapse top|title=[[xtools:pages/ckb.wikipedia.org/Ari Qasm|وتارەکانم]]|bg=#32CD32|bg2=white}} === [[File:Cscr-featured2.png|Cscr-featured2|18px]] وتارە باشەکانم: === * [[File:Cscr-featured2.png|Cscr-featured2|18px]] [[لەشکرکێشیی ماد و بابل بۆ سەر ئیمپراتۆریەتیی ئاشووری]] * [[File:Cscr-featured2.png|Cscr-featured2|18px]] [[ململانێی ماد و پارس]] * [[File:Cscr-featured2.png|Cscr-featured2|18px]] [[شەڕی سۆران و قاجاڕی (١٨٢٩–١٨٣٤)]] * [[File:Cscr-featured2.png|Cscr-featured2|18px]] [[گەمارۆدانی ھەولێر (١٢٥٨)]] === [[File:Cscr-featured2.png|Cscr-featured2|18px]] ئەو وتارانەی یارمەتیم دان ببن بە وتاری باش: === * [[File:Cscr-featured2.png|Cscr-featured2|18px]] [[میرنشینی سۆران]] === [[File:Cscr-featured1.svg|Cscr-featured1|18px]] وتارە ھەڵبژێردراوەکانم: === * ئەمەشیان دەبێت إِنْ شَاءَ ٱاللهُ [[File:Twemoji12 1f643.svg|Noto_Emoji_v2.034_1fae1|15px]] {{collapse bottom}}{{تایبەت-بەشدارییەکان-پێ|Ari Qasm}} == ئامارەکان == {{ئامانجی گەیشتن بە سەد ھەزار وتار}}{{ئاماری ویکیپیدیای کوردی ناوەندی}} == دەتەوێت وتارێک بنووسیت؟ == {{دەستپێک/ناونیشان|سەردێڕ=دەتەوێت وتارێک بنووسیت؟|وێنە=HSEditor.svg|دەستکاری=داڕێژە:سنوقی نووسینی وتار}}{{سنوقی نووسینی وتار}}{{کلکی چەپ|[[وپ:جادووگەری وتارەکان/وەشانی ١|جادووگەری وتارەکان]]}} kb5qbgqjna9oubt6ip4pf77q80j929l 0 240418 1617426 1485868 2026-08-05T15:03:10Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617426 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = The_O.C_Intro.jpg }} '''ئۆ سی''' ({{بە ئینگلیزی|The O.C}}) بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی درامای ھەرزەکارانی ئەمریکی کە لە کەناڵی فۆکس پەخشکرا. لە سەرەتای زنجیرەکەدا ساندی و کریستیان کۆھین ئاگاداری ڕایان ئاتوود دەبن کە کوڕێکە لەلایەن دایکییەوە دەرکراوە و شوێنی مانەوەی نییە. ڕایان کوڕێکی خێزانێکی ھەژارە و ھاتنە ناو ژیانی خێزانە زۆر دەوڵەمەندەکەی کۆھین بۆ خۆی و دەوروبەری بێ کێشە نییە! زۆری نەخایاند ڕایان ھاوڕێیەتی لەگەڵ «سێت» دروست دەکات کە تاکە کوڕی خێزانی کۆھینە و ھەروەھا وردە وردە حەزی لە «ماریسا کوپەر» دەبێت کە کچێکی یەکێک لە ھاوڕێکانی خێزانی کۆھینە. ئەم زنجیرەیە کە درامایەکی ھەرزەکارانە، لە دەوری پەیوەندییەکانی نێوان ڕایان، ماریسا، سێت، سامەر (کچی دڵخوازی سێت و نزیکترین ھاوڕێی ماریسا) و ھاوڕێکانی دیکەیان دەسوڕێتەوە، کە پەیوەندی و بارودۆخی خێزانەکانیان کاریگەرییان لەسەرە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠١٠|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٠٠|کالیفۆڕنیا}} {{پۆلی کۆمنز|The O.C.}} [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان دەربارەی ھەرزەکاران]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:پەخشەکانی ھێڵی فۆکس]] jhe9m6uwhr2zsf3v7e40gafsm920mek 0 240432 1617483 1486181 2026-08-05T15:48:46Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617483 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Overhaulin'_Logo.svg.png }} '''ئۆڤەرھاولن''' ({{بە ئینگلیزی|Overhaulin'}}) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی واقیعی ئۆتۆمبێلی ئەمریکییە. ئەم بەرنامەیە لە سەرەتادا بۆ ماوەی پێنج وەرز لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٤ و ٢٠٠٨ لە کەناڵی TLC نمایشکرا. دوای چوار ساڵ پشوو، وەرزی شەشەم بۆ یەکەمجار لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ لە کەناڵی Velocity and Discovery (Cablevision) نمایشکرا. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٩ ڕاگەیەندرا کە بەرنامەکە بۆ وەرزێکی نوێ لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لە کەناڵی مۆتۆری ترێند دەگەڕێتەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠٠٠|ئۆتۆمۆبیل|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٨ کۆتاییان پێ ھاتووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٢]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] f7yep2murf1gyjxpyoyqlg8bbhutulv 0 240615 1617683 1443860 2026-08-05T23:07:03Z Ari Qasm 57423 1617683 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Flag of Spain and cruise of bourgundy.png|وێنۆک]] '''ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانیا''' (بە [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]]: imperio dè españa) ھەندێکجار بە '''پاشایەتیی ئیسپانی''' یان '''پاشایەتیی کاسۆلیکی''' ناودەبرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fernández Álvarez|یەکەم=Manuel|سەردێڕ=España y los españoles en los tiempos modernos|بڵاوکەرەوە=[[University of Salamanca]]|ساڵ=١٩٧٩|پەڕە=١٢٨|زمان=es}}</ref><ref>Schneider, Reinhold, 'El Rey de Dios', Belacqva (2002)</ref><ref>Hugh Thomas, 'World Without End: The Global Empire of Philip II', Penguin; first edition (2015)</ref> [[کۆلۆنیالیزم|ئیمپراتۆریەتێکی داگیرکاری]] ئیسپانی بوو، لە نێوان ساڵانی ١٤٩٢ز تا ١٩٧٦ز فەرمانڕەوایەتی کردووە؛ کە لە ١٧ی نیسانی [[١٤٩٢]] لەسەر دەستی [[ئیزابێلای یەکەم شاژنی کاستیل|ئیزابێلای یەکەم]] و [[فێردیناندی پێنجەم]] دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=A Dictionary of World History|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-١٧٢٦٩٢-٧|editor-last=Wright|editor-first=Edmund|edition=2nd|شوێن=Oxford|doi=10.1093/acref/9780192807007.001.0001}}</ref><ref name="echavez-solano">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Spanish and Empire|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Vanderbilt University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٦٥-١٥٦٦-٧|editor-last=Echávez-Solano|editor-first=Nelsy|شوێن=Nashville, Tenn.|پەڕەکان=xi–xvi|doi=10.2307/j.ctv16755vb.3|editor-last2=Dworkin y Méndez|editor-first2=Kenya C.}}</ref> بە ھاوبەشی لەگەڵ ئیمپراتۆریەتیی پورتوگالی، یەکەم ئیمپراتۆریەت بوون کە سەردەمی دۆزینەوە جوگرافییەکانی لە [[ئەورووپا]] دەستپێکرد،<ref name="beaule_douglass">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9|سەردێڕ=The Global Spanish Empire: Five Hundred Years of Place Making and Pluralism|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=University of Arizona Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٦٥-٤٥٧١-١|editor-last=Beaule|editor-first=Christine|زنجیرە=Amerind Studies in Anthropology|شوێن=Tucson|پەڕەکان=٣–١٥|doi=10.2307/j.ctv105bb41|jstor=j.ctv105bb41|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢١|editor-last2=Douglass|editor-first2=John G.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830041013/https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|via=Open Research Library}}</ref> بەشێکی بەرفراوانی [[ئەمریکاکان]] و [[ئەفریقا]] و دوورگە جیاوازەکانی [[ئاسیا]] و [[ئۆقیانووس]]ەکانی کۆنترۆڵکرد، لەگەڵ ئەو خاکانە سەر بە ئەورووپا بوون.{{Sfnm|Gibson}} یەکێک بوو لە بەھێزترین ئیمپراتۆریەتەکانی سەرەتای سەردەمی نوێ، بە «ئەو ئیمپراتۆریەتەی کە خۆر ھەرگیز لەسەری ئاوا نابێت» ناسرا بوو.<ref name="Márquez2016">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Márquez|یەکەم=Carlos E.|سەردێڕ=The Spanish Empire: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٠٦٩-٤٢٢-٣|editor-last=Tarver|editor-first=H. Micheal|پەڕە=١٦١|chapter=''Plus Ultra'' and the Empire Upon Which the Sun Never Set|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|editor-last2=Slape|editor-first2=Emily|chapter-url=https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230114124346/https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ١٨١٠ خاکی ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانیا لە لووتکەی دەسەڵاتیدا گەیشتە زیاتر لە ١٣ ملیۆن کیلۆمەتر چوارگۆشە (٥ ملیۆن میل چوارگۆشە)، ئەمەش وای کرد کە ببێتە یەکێک لە گەورەترین ئیمپراتۆریەتەکانی مێژوو.<ref name="Taagepera1997">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Taagepera|یەکەم=Rein|بەستەری نووسەر=Rein Taagepera|ڕێکەوت=ئەیلوولی ١٩٩٧|سەردێڕ=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia|ناونیشان=https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|journal=[[International Studies Quarterly]]|بەرگ=٤١|issue=3|پەڕەکان=٤٩٢–٥٠٢|doi=10.1111/0020-8833.00053|jstor=2600793|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200707203055/https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{ئیمپڕاتۆڕەکان}} {{مێژووی ئەورووپا}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|مێژوو|ئەورووپا|وڵاتەکان}} {{کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|Spanish Empire}} [[پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان]] [[پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی]] 2yw0cacnnder1nhrkb81kt1701f61ft 0 240665 1617452 1485998 2026-08-05T15:22:29Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617452 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''جۆن ئەبرەمز''' ({{بە ئینگلیزی| Austin Noah Abrams}})یەکێکە لە [[ئەکتەر|ئەکتەرە]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییەکان]]ی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)| فیلمی ئەمریکیدا]] بینیووە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەکتەران|ھۆڵیوود|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمەڵگا|تەلەڤیزیۆن|ھونەرەکان}} {{کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە فلۆریدا]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە]] l4is8w04qmjmet8wnvacvfx6fqe87o9 1617595 1617452 2026-08-05T20:01:34Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1617595 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''جۆن ئەبرەمز''' ({{بە ئینگلیزی| Austin Noah Abrams}})یەکێکە لە [[ئەکتەر|ئەکتەرە]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییەکان]]ی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)| فیلمی ئەمریکیدا]] بینیووە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەکتەران|ھۆڵیوود|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمەڵگا|تەلەڤیزیۆن|ھونەرەکان}} {{کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە فلۆریدا]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە]] im9noww1p4zcx8fojmbry0bel9spt7j 0 240667 1617410 1485808 2026-08-05T14:57:51Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617410 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئومێد ئەبتەحی''' ({{بە ئینگلیزی| Omid Abtahi}})یەکێکە لە [[ئەکتەر|ئەکتەرە]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییەکان]]ی سەدەی ٢١ەم، و ڕۆڵی لە چەندین [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)| فیلمی ئەمریکیدا]] بینیووە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەکتەران|ھۆڵیوود|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمەڵگا|تەلەڤیزیۆن|ھونەرەکان|ئێران}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Omid Abtahi}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] 8fgc3fs7rv8w68ux2ydazz2vwbjelyq 4 241625 1617641 1617083 2026-08-05T21:00:58Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1617641 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٥ی ئابی ٢٠٢٦]] || ٧٣١٢٥٢ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/SakuraBot|٥ی ئابی ٢٠٢٦]] || ٢٠٦٤٥ || bot || ١٧ی ئابی ٢٠٢٢ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:CdRBot|CdRBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/CdRBot|٥ی ئابی ٢٠٢٦]] || ٦٢٦٤ || bot || ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٥ی ئابی ٢٠٢٦]] || ٨٨٨٥٦ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٤ی ئابی ٢٠٢٦]] || ٢٠٠٩٨ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |- | ٦ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|٣ی ئابی ٢٠٢٦]] || ٣٥٤٥ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٧ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٣ی ئابی ٢٠٢٦]] || ٨٣٩٩ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٨ || [[بەکارھێنەر:HaryaddBot|HaryaddBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/HaryaddBot|٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦]] || ٣٥ || bot || ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ |- | ٩ || [[بەکارھێنەر:HivjaBot|HivjaBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/HivjaBot|١٠ی تەممووزی ٢٠٢٦]] || ١٣٢ || bot || ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٦ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] bfxntrhge7lk893icnutyujai1w3chn 0 241661 1617416 1485844 2026-08-05T15:01:03Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617416 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''پاپا ئۆڤاریستۆس''' یەکێک بووە لە پاپاکانی [[کڵێسای کاتۆلیک|کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکی]] و لە نێوان ساڵانی ٩٧ بۆ ١٠٧ی زایینی پاپا بووە. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی {{پۆلی کۆمنز|Evaristus I}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەورووپا|ئایین|مێژوو}} [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١ەم]] [[پۆل:مردووانی ١٠٧]] [[پۆل:ڕۆمانی سەدەی دووەم]] [[پۆل:رۆمانی سەدەی یەکەم]] [[پۆل:پاپاکان]] ltnqs7080ubbujwnf67h69vopdwx5q1 0 242439 1617445 1485941 2026-08-05T15:15:48Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617445 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:A_portrait_of_Pope_Saint_Urban_I.jpg|چەپ|وێنۆک|126x126پیکسڵ]] '''پاپا ئۆربانی یەکەم''' یەکێک بووە لە پاپاکانی [[کڵێسای کاتۆلیک|کڵێسای ڕۆمانی کاسۆلیکی]] کە لە [[ڕۆما]] لەدایک بووە و لە نێوان ساڵانی ٢٢٢ بۆ ٢٣٠ی زایینی پاپا بووە. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Urbanus I}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەورووپا|مێژوو}} [[پۆل:مردووانی ٢٣٠]] [[پۆل:پاپاکان]] rrdtjmppucvqo45qn8v0c0hi8xst66h 0 243008 1617458 1347058 2026-08-05T15:27:09Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617458 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|وێنە=Ossetians.JPG}} '''ئۆسیتییەکان''' (بە [[زمانی ئۆسێتی|ئۆسیتی]]: Ирон адæм) [[گەلانی ئێرانی|نەتەوەیەکی ئێرانین]] و بەزۆری لە [[قەوقاز]] دەژین و بە زمانی ئۆسیتی دەدوێن کە زمانێکە لە باکووری ڕۆژاوای [[زمانە ئێرانییەکان]] و پەیوەندی بە [[زمانی کوردی]]یەوە ھەیە. خەڵکەکەی [[مەسیحییەت|مەسیحین]]، بەڵام کەمینەیان [[موسڵمان]]ن لە [[تورکیا]] و [[سووریا]]دا. ئۆسیتییەکان وڵاتەکەیان بە «ئیریستۆن-Îriston» ناودەبەن (بە [[زمانی گورجی|گورجی]]: oseti).<ref> Lubotsky, Alexander (2010). Van Sanskriet tot Spijkerschrift Breinbrekers uit alle talen. Amsterdam: Amsterdam University Press. p. 34. ISBN 978-9089641793. </ref> <ref> Salbiev, Tamerlan (2021). "KUỊRDALÄGON". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica, Online Edition. Encyclopædia Iranica Foundation.</ref> <ref> {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=THE ROLE OF ISLAM IN NORTH OSSETIA|ناونیشان=https://jamestown.org/program/the-role-of-islam-in-north-ossetia-2/|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Jamestown|زمان=en-US}}</ref> <ref>Bell, Imogen. ''Eastern Europe, Russia and Central Asia'', p. 200.</ref> <ref>Mirsky, Georgiy I. ''On Ruins of Empire: Ethnicity and Nationalism in the Former Soviet Union'', p. 28.</ref> <ref>Mastyugina, Tatiana. ''An Ethnic History of Russia: Pre-revolutionary Times to the Present'', p. 80.</ref> == ژمارە و ئایین == زۆربەی ئۆسیتییەکان باوەڕیان بە بە ئایینی [[مەسیحییەت]]ە و باوەڕیان بە ڕێبازی [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]]ە، کەمینە بەرچاوەکانیش باوەڕیان بە [[بتپەرستی]] یان [[ئیسلام]] ھەیە.<ref>https://web.archive.org/web/20190416074851/http://sreda.org/en/arena</ref> <ref>"Ossetians". Encarta. Microsoft Corporation. 2008.</ref> زۆربەیان لە [[ئۆسێتیای باکوور-ئالانیا]] لە [[ڕووسیا]] و لە [[ئۆسێتیای باشوور]] لە [[گورجستان]] دەژین، ژمارەی دانیشتوانیان لە ڕووسیا ٥٢٨ ھەزار و لە گورجستان ٤٥ ھەزار کەسە، ھەروەھا لە [[تورکیا]]، [[سووریا]]، [[ئۆزبەکستان]]، [[تاجیکستان]]، [[ئۆکرانیا]]، [[ئازەربایجان]]، [[تورکمانستان]]، [[کازاخستان]]، [[قرغیزستان]]، [[بیلاڕووس]]، [[ئەرمەنستان]]، [[مۆلدۆڤا]]، [[لاتڤیا]] و [[ئیستۆنیا]] بوونیان ھەیە، ژمارەیان لە ھەموو جیھاندا ٧٣٠–٧٥٥ ھەزار کەسە و بنەچەیان لە [[سەکاکان]]ەوەیە و یەکێک لە ئۆسیتییە دیارەکان زۆرانبازی ئۆزبەکستانی ئارتور تایمازۆڤە.<ref>https://www.nationalia.info/profile/33/ossetia</ref> == وشەزانی == ئۆسێتیا و ئالانستان ناوەکەیان لە [[ڕووسەکان]]ەوە وەرگیراوە، کە ناوی گورجی ئۆسی و ئۆسیتی (وڵاتى ئۆسی ოსეთი)یان وەرگرتووە.<ref> http://src-h.slav.hokudai.ac.jp/publictn/acta/23/02_shnirelman.pdf</ref> == ھۆزەکانی ئۆسیتی == لە باشووری ئالانستان (ئۆسیتیا) دەژین و بە شێوەزاری ئێرانی دەدوێن. کۆمەڵەی ڕۆشنبیری تایبەت بە خۆیان ھەیە وەک: * ئەلاگیری، کورتەتی، تاگاوری، کودار، توال، ئورستوال و کسسان. * دیگۆرەکان لە ڕۆژاوای ئالانستان بە شێوەزاری دیگۆر دەدوێن. * لاسی، کۆچەری [[ھەنگاریا|ھەنگاری]]ن لە سەدەی ١٣دا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕووسیا|گورجستان}} {{پۆلی کۆمنز|Ossetians}} [[پۆل:ئەلانەکان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕووسیا]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی سووریا]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تورکیا]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی گورجستان]] jad7dm014865t0e83jm6td34qythi9t 0 243209 1617434 1485914 2026-08-05T15:11:06Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617434 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Cars_2_Poster.jpg }} '''''ئۆتۆمۆبیلەکان ٢''''' ({{بە ئینگلیزی |Cars 2}}) ناوی بەشی دووەمی فیلمی ئەنیمەیشنی ''[[ئۆتۆمۆبیلەکان (فیلم)|ئۆتۆمۆبیلەکانە]]'' لە ساڵی ٢٠٠٦ کە بە شێوەی سێ ڕەھەندی دروست کراوە و لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١١ لە ئەمریکا نمایشکرا. بەشی یەکەمی ئەنیمەیشنی ئۆتۆمۆبیلەکان لەلایەن ستۆدیۆکانی [[کۆمپانیای واڵت دیزنی|دیزنی]] و [[پیکسار|پیکسارەوە]] دروست کرا، بەڵام لە بەشی دووەمدا [[دریم وۆرکس|, ئەنیمەیشنی دریم وۆرک]] جێگەی دیزنی گرتەوە، ئەنیمەیشنی ئۆتۆمۆبیلەکان ٢ چوارەم ھاوکاری نێوان ستۆدیۆکانی [[پیکسار]] و [[واڵت دیزنی پیکچەرز|واڵت دیزنی]] و [[دریم وۆرکس ئەنیمەیشن|دریم وۆرک ئەنیمەیشنە]]. == مردنی ئەکتەرەکان == پێش دروستکردنی ئەم ئەنیمەیشنە سێ لە ئەکتەرە دەنگییەکانی فیلمی یەکەم ون بوون. ''جۆ ڕێنێت'' وەک سوور لە ڕووداوێکی ئۆتۆمبێلدا گیانی لەدەستدا. ''[[جۆرج کارلین]]'' وەک فیلمۆر لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٨ بەھۆی [[جەڵدەی دڵ|جەڵتەی دڵەوە]] کۆچی دوایی کرد، و ''پۆڵ نیومان'' وەک دەنگی دکتۆر ھادسۆن ٣ مانگ پێش تەواوبوونی [[سیناریۆ (ھونەر)|سیناریۆکە]] کۆچی دوایی کرد. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠١٠|ئۆتۆمۆبیل|ئەنیمەیشن|پاریس|دیزنی|تۆکیۆ|کالیفۆڕنیا|کارتۆن|کۆمیدیا|لەندەن}} {{پۆلی کۆمنز|Cars 2}} [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان (پاشکۆ)]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە تۆکیۆ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئیتاڵیا داندراون]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە کۆمێدییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە فانتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سیخوڕییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سیخووڕییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە کۆمپیوتەرییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پیکسار]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن مایکل جیاکینۆوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سیخوڕییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ڕێگاوبانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەمریکییە ڕێگاوبانەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە وەرزشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە وەرزشییە ئەنیمەیشنییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە وەرزشییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئۆتۆمبێل]] [[پۆل:فیلمە ژینگەیییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەریزۆنا داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە بیابانەکاندا ڕوودەدەن]] nha2azd5310rzf4sp89nwxgz9pkplc1 0 243211 1617435 1485915 2026-08-05T15:11:26Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617435 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Cars_3_poster.jpg }} '''''ئۆتۆمۆبیلەکان ٣''''' ({{بە ئینگلیزی |Cars 3}}) [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: 3 Cars) کۆمیدیایەکی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەریی سێ ڕەھەندی ئەمریکییە کە لەلایەن ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی [[پیکسار|پیکسارەوە]] بەرھەم ھێنراوە و لەلایەن [[واڵت دیزنی پیکچەرز|کۆمپانیای واڵت دیزنی پیکچەرزەوە]] بڵاوکراوەتەوە. ئەم ئەنیمەیشنە لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧ لە ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە. فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان ٣ ھەژدەیەمین فیلمی ئەنیمەیشنی پیکسارە و سێیەم فیلمە لە درێژەی فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان، دوای فیلمی [[ئۆتۆمۆبیلەکان ٢]] لە ساڵی ٢٠١١. ئەم ئەنیمەیشنە لە دەرھێنانی برایان فەی و دەنگی ئۆین [[ئۆوین وێڵسن|ویلسۆن]] و کریستێلا ئەلۆنزو و ئارمی ھامەر و بۆنی ھانت و [[دانیال لۆڕێنس ویتنی|لاری دیکەیبڵ گای]] و ناتان فیلیۆن و کێری واشنتۆن و لی دیلاریایە. ==کورتە== پاش هاتنی نەوەیەکی نوێی ئۆتۆمبێل و شکستی ئۆتۆمبێلە کۆنەکان، (ماکوین) توشی پێکدادانێکی سەخت دەبێ و پاش گەڕانەوەی هێـشتا پێی وایە باشترین پێشبڕکێکارە == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠١٠|ئۆتۆمۆبیل|ئەنیمەیشن|دیزنی|کارتۆن|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Cars 3}} [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان (پاشکۆ)]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە فلۆردیا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی دانراون لە ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمە دانراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە کۆمێدییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە فانتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمی ڕێگاوبانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمی فانتازیا-کۆمیدییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پیکسار]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ھاوڕێیەتییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان کە لە لۆس ئانجلەس داندراون]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ڕێگاوبانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەربییەکانی دەیەی ٢٠١٧]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەسەرەتای ٢٠١٧ دەرھێنراون]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەمریکییە ڕێگاوبانەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە وەرزشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان کە لە فلۆریدا داندراون]] [[پۆل:فیلمە وەرزشییە ئەنیمەیشنییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە وەرزشییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئۆتۆمبێل]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ڕاندی نیومانەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەریزۆنا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە جۆرجیا (ویلایەتی ئەمریکا) ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە بیابانەکاندا ڕوودەدەن]] ncy69wryj4mwsl1lbkuymjikmf66qs7 0 243223 1617432 1485913 2026-08-05T15:10:06Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617432 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە = }} '''''ئۆتۆمۆبیلەکان''''' ئەلبوومی دەنگی فیلمی [[واڵت دیزنی پیکچەرز|ئەنیمەیشنی دیزنی]] / [[پیکسار|پیکساری]] ساڵی ٢٠٠٦ [[ئۆتۆمۆبیلەکان (فیلم)|بە هەمان ناوە]] . لە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ لەلایەن کۆمپانیای واڵت دیزنی ڕیکۆردزەوە بڵاوکراوەتەوە و نۆ گۆرانی لە تراکی دەنگی هونەرمەندان لە هونەرمەندە بەناوبانگ و هاوچەرخەکانە. شێوازی ئەم گۆرانیانە لە نێوان [[مۆسیقای پۆپ|پۆپ]] و [[بلووز|بلوز]] و [[مۆسیقای کەنتری|کانتری]] و [[مۆسیقای ڕۆک|ڕۆکدا]] جیاوازە . یازدە پارچەی دیکەش نۆتەی ئۆرکێستراین کە لەلایەن [[ڕاندی نیومان|ڕاندی نیومانەوە]] ئامادەکراون و بەڕێوەدەبرێن . تراکی دەنگی فیلمەکە سێ ڕۆژ پێش بڵاوبوونەوەی فیلمەکە بۆ سینەماکان بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|ئەنیمەیشن|مۆسیقا|ئۆتۆمۆبیل }} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان (پاشکۆ)]] piru9emqn7uolb3tdfsap2m7f6fg3a3 1617598 1617432 2026-08-05T20:02:04Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1617598 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە = }} '''''ئۆتۆمۆبیلەکان''''' ئەلبوومی دەنگی فیلمی [[واڵت دیزنی پیکچەرز|ئەنیمەیشنی دیزنی]] / [[پیکسار|پیکساری]] ساڵی ٢٠٠٦ [[ئۆتۆمۆبیلەکان (فیلم)|بە هەمان ناوە]] . لە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ لەلایەن کۆمپانیای واڵت دیزنی ڕیکۆردزەوە بڵاوکراوەتەوە و نۆ گۆرانی لە تراکی دەنگی هونەرمەندان لە هونەرمەندە بەناوبانگ و هاوچەرخەکانە. شێوازی ئەم گۆرانیانە لە نێوان [[مۆسیقای پۆپ|پۆپ]] و [[بلووز|بلوز]] و [[مۆسیقای کەنتری|کانتری]] و [[مۆسیقای ڕۆک|ڕۆکدا]] جیاوازە . یازدە پارچەی دیکەش نۆتەی ئۆرکێستراین کە لەلایەن [[ڕاندی نیومان|ڕاندی نیومانەوە]] ئامادەکراون و بەڕێوەدەبرێن . تراکی دەنگی فیلمەکە سێ ڕۆژ پێش بڵاوبوونەوەی فیلمەکە بۆ سینەماکان بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|ئەنیمەیشن|مۆسیقا|ئۆتۆمۆبیل }} [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان (پاشکۆ)]] t4slnf8hu5i08gyvudolxxznbo273i2 0 244823 1617446 1354639 2026-08-05T15:15:58Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617446 wikitext text/x-wiki '''ئۆرتۆدۆکس''' لە ڕەگی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] ''ορθοδοξος'' (ορθοδοξος) (لە [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]]:ὀρθοδοξία)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Perseus Digital Greek Word Study Tool|ناونیشان=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=orqodocia&la=greek#lexicon|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=www.perseus.tufts.edu}}</ref><ref>{{OEtymD|orthodoxy|accessdate= 2016-01-27}}</ref> بە واتای «ئاینی ڕاست»، «باوەڕی ڕاست»یان «خاوەنی بیروڕای ڕاست» دێت. لە پێناسەی بیروباوەڕی [[ئایین|ئایینیدا]]، ئەم دەستەواژەیە ئاماژەیە بۆ بنەما دروستەکانی بیروباوەڕ و شوێنکەوتووانی، ھەروەھا دژایەتی بیروباوەڕی ھێتێرۆدۆکس (بە بیروباوەڕی زاھیدییەوە) و شوێنکەوتووانی دەکات. سووربوون لەسەر بیروباوەڕێکی دروست یان قبوڵکراو بە تایبەت لە [[ئایین]].<ref>"[https://www.dictionary.com/browse/orthodox orthodox]." ''Dictionary.com''. ''[[The American Heritage Dictionary of the English Language]]'' (4th ed.) [[Houghton-Mifflin Company]]. 2004. Retrieved March 03, 2008.</ref> ئۆرتۆدۆکسی لە [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحیدا]] ئاماژەیە بۆ قبوڵکردنی عەقیدەکان وەک لەلایەن ئایینی جۆراوجۆر و ئەنجومەنە ئیکۆمێنیکییەکانەوە لە کۆتایییەکانی دێرین پێناسە کراوە، بەڵام کەنیسەی جیاواز عەقیدە و ئەنجومەنی جیاواز قبوڵ دەکەن. ئەم جۆرە ناکۆکییانە بە ھۆکاری زۆر دروست بووە، لەوانەش بەربەستی زمان و کەلتووری. لە ھەندێک وڵاتی ئینگلیزی زماندا، ئەو جوولەکانەی کە پابەندن بە ھەموو ئەو نەریت و فەرمانانەی کە لە تەلموددا ھاتووە، زۆرجار پێیان دەوترێت جوولەکەگەرایی ئۆرتۆدۆکس. مەسیحییەتی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات و یان کەنیسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات ھەندێک جار بە «ئۆرتۆدۆکسی» کورت دەکرێنەوە. ھەندێک جار بە ئیسلامی سوننە بە «ئیسلامی ئۆرتۆدۆکس» ناودەبرێت. == ئایینەکان == === ئایینی بوودا === [[گاوتاما بوودا]] بە ئیدانەکردنی تەنھا وابەستەبوون بە کتێبە پیرۆزەکان یان بنەما [[دۆگما|دۆگماتیکییەکان]] ناسراوە، وەک لە کالاما سوتادا باسکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kalama Sutta: To the Kalamas|ناونیشان=https://www.accesstoinsight.org/ati/tipitaka/an/an03/an03.065.than.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=[[Access to Insight]]|بڵاوکەرەوە=Barre Center for Buddhist Studies|زمان=en}}</ref> جگە لەوەش، قوتابخانەی [[تراڤادا|تێراڤادای]] [[بودیزم|ئایینی بوودا]] لە نزیکەوە بەدواداچوون بۆ دەقە ئایینییەکانی پالی (''تریپیتاکا'') و شرۆڤەکانی وەک ڤیسودیماگا دەکات. لێرەوە قوتابخانەی تێراڤادا بە ئۆرتۆدۆکسترین قوتابخانەی ئایینی بوودا دادەنرا، چونکە بە زۆر کۆنەپەرست ناسرابوو، بە تایبەت لە دیسیپلین و پراکتیکی ڤینایادا. === ئایینی مەسیحی === [[پەڕگە:2021._Открытие_памятника_Петру_и_Февронии.webm|وێنۆک|ئۆرتۆدۆکسی لە وڵاتی [[ڕووسیا]]]] ئەم وشەیە بۆ یەکەمجار لە [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحی]] سەدەی یەکەمی زایینی لەلایەن باوکی ڕۆحانییە یۆنانییەکانەوە بەکارھاتووە. بەو پێیەی نزیکەی ھەموو گرووپە مەسیحییەکان بیروباوەڕی ئایینی خۆیان بە ڕاست دەزانن، مانای وشەی «ئۆرتۆدۆکسی» لە حاڵەتێکی دیاریکراودا تەنیا بە لێکۆڵینەوە لەو چوارچێوەیەی کە تێیدا بەکارھاتووە دەتوانرێت دیاری بکرێت. لە بەکارھێنانی کلاسیکی مەسیحیدا، زاراوەی ئۆرتۆدۆکسی ئاماژەیە بۆ ئەو کۆمەڵە عەقیدانەی کە [[بەرەبەیانی مەسیحییەت|مەسیحییەکانی سەرەتایی]] باوەڕیان پێدەکرد. زنجیرەیەک لە چەندین ئەنجومەنی مەسیحی لە ماوەی چەند سەدەیەکدا بەڕێوەچوو بۆ بە فەرمیکردنی ئەم فێرکردنانە. گرنگترینی ئەم بڕیارە سەرەتاییانە لە نێوان عەقیدەی ھاوجەوھەریی ئەتاناسیۆسی ئەسکەندەرییە و ستاتیۆسی ئەنتیکیا (کە بوو بە [[سیانەیی پیرۆز|سێیەم]]) و عەقیدەی گۆڕینی ڕوخسار یان ئەنۆمیانیزم و ئاریانیزمی یوسبیۆسی نیکۆمیدیا بوو. عەقیدەی ھۆمۆسی کە بە یاساکانی ئەنجومەنی ئەفسوس (٤٣١ی زایینی) عیسای بە ھەردوو خودا و مرۆڤ پێناسە کردووە، لە کڵێسادا زاڵ بووە و لە زۆربەی کۆنتێکستە مەسیحییەکاندا بە ئۆرتۆدۆکس ناودەبرێت، چونکە بۆچوونەکەی پێشووتر بووە. باوکانی کەنیسەی مەسیحی و لەم ئەنجومەنانەدا پەسەند کرا. (کەمینەیەکی مەسیحییە غەیرە سێ لایەنە یان [[ناسیانەپەرستی|سێ کەسییەکان]] ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر بە بەکارھێنانی زاراوەی ئۆرتۆدۆکس بۆ گرووپەکەی تر) دوای دابەشبوونی گەورەی ساڵی ١٠٥٤، [[لێکترازانی گەورە|جیابوونەوەی ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا]]، ھەردوو کەنیسەی مەسیحی ڕۆژاوا و [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|کەنیسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] بەردەوام بوون لە خۆیان بە تەنیا ئۆرتۆدۆکس و کاسۆلیک دەزانن. [[ئۆگەستین|ئابین]] لە کتێبی «لەبارەی ئایینی ڕاستەقینە» دا نووسیویەتی: «ئاین تەنھا لەنێو ئەو کەسانەدا دەگەڕێت کە پێیان دەوترێت مەسیحی کاسۆلیک یان ئۆرتۆدۆکس، واتە پارێزەری ڕاستی و شوێنکەوتووی ڕاستی». وردە وردە بە ناوی «کاسۆلیک» دەناسرێتەوە، خەڵکی ئەورووپای ڕۆژاواش وردە وردە ناوی «ئۆرتۆدۆکس»یان بە کەنیسەی ڕۆژھەڵاتەوە گرێدا (لە ھەندێک زماندا مەرج نییە ناوی «کاسۆلیک» بە کەنیسەی ڕۆژاواوە بناسرێتەوە). ئەمەش بەھۆی ئەو ڕاستییەوە بوو کە ھەردوو سەدەی کاسۆلیکی و ئۆرتۆدۆکس وەک سیفاتی پەرستگا لە سەرەتای سەدەی دووەم و چوارەمدا بە ڕێککەوت بەکاردەھێنران. ئەم وشەیە لە نازناوی فەرمی کەنیسەی یۆنانی کە بە ''[[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|کەنیسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]]'' ناسراوە و کەنیسەکانی دیکەی پەیوەست بەو کەنیسەیە بەکارھاتووە. ھەروەھا وشەی ئۆرتۆدۆکس لە ناونیشانی ژمارەیەک کەنیسەی بچووکتری ڕۆژھەڵاتدا ھاتووە کە لە سەدەی پێنجەمدا لە جیھانی مەسیحی جیابوونەوە لە ئەنجامی " مشتومڕی مۆنۆفیزی " (ئەو باوەڕەی کە [[مەسیح]] یەک جەوھەری ھەیە) و مەزھەبێکی نوێی دروست کردووە بۆ خۆیان. پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە ھەندێک لە مەسیحییەکان پێیان وایە عیسا مەسیح دوو سروشتی ئاسمانی و مرۆڤی ھەیە، ھەندێکی تر پێیان وایە عیسا مەسیح ھەرچەندە لە کاتی لەدایکبوون و لە کاتی ژیان و لە کاتی مردندا جەستەی مرۆڤی ھەبووە، بەڵام ھێشتا یەک سروشت ھەیە، بەھەشت بەرەکەتی پێبەخشراوە. [[پەڕگە:Churches_in_Tbilisi_-_Tabori_church_14.jpg|alt=یک کلیسای ارتودوکس گرجی در بالای یک کوە در شھر تفلیس پایتخت کشور گرجستان|وێنۆک|220x220پیکسڵ|یەک کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی گورجی لە سەرەوەی [[کێو|شاخێک]] لە شاری [[تبلیس|تفلیس]] پایەتەختی وڵاتی [[گورجستان]]]] ھەروەھا لە لقی [[پرۆتێستانت|پرۆتستانتیزمدا،]] ئۆرتۆدۆکسی بە لقێکی ئەم ئایینە ناودەبرێت کە لە لێکدانەوەی [[کتێبی پیرۆز|کتێبی پیرۆزدا]] بە تەواوی [[شۆپپارێزی|کۆنەپەرستانە]]. زاراوەی ئۆرتۆدۆکسی ئینجیلی یان ئۆرتۆدۆکسی ئینجیلی بە گشتی بۆ ئەو مەسیحییە پرۆتستانتانە بەکاردەھێنرێت کە پێداگری لەسەر ڕەوایەتی تەواوی مانای وشەیی [[ئینجیل|کتێبی]] پیرۆز و ھەڵە نەبوونەکەی دەکەن. === جوولەکە === لە ئایینی جوولەکەدا ''ئایینی جوولەکە ئۆرتۆدۆکس'' نازناوی کۆمەڵێک جوولەکەکانە کە بە توندی پەیڕەوی لە نەریتە کۆنەکان دەکەن لە ڕووی بیروباوەڕ و پراکتیزە ئایینییەکانەوە. بەم پێیە جوولەکەگەرایی ئۆرتۆدۆکس بۆچوونە مۆدێرنەکانی ئۆرتۆدۆکسی مۆدێرن ڕەتدەکاتەوە. جوولەکەگەرایی چاکسازی پێی وایە کە ''کتێبی پیرۆز'' و دەقە پیرۆزەکانی تری جوولەکە نەک تەنھا بنەما ئەخلاقییە ئەبەدییەکان لەخۆدەگرێت، بەڵکو لێکدانەوەکانیش لەخۆدەگرن کە لەگەڵ کات و کولتووردا گونجاون و ڕەنگە بە تێپەڕبوونی کات بە شێوەیەکی شەرعی فڕێ بدرێن؛ بۆیە لە ڕوانگەی جوولەکەکانی ئۆرتۆدۆکسەوە، یاسای شەریعەت نەگۆڕە و ئەم یاسایە تاکە پێوەری باوەڕ و پابەندبوونی ئایینییە. === ئیسلام === ھەروەھا زاراوەی ئۆرتۆدۆکسی بۆ جیاکردنەوەی بنەماکانی [[ئیسلام]]ی سەرەتایی لە فێرکارییەکانی وەک فێرکارییەکانی [[موعتەزیلە]] بەکاردێت. === ئایینی ھیندۆسی === * [[ساناتا دھارما|ساناتا دارما]] * [[آستیکە و ناستیکھ|ئاستیکە و ناستیکە]] === ئایینەکانی تر === ئۆرتۆدۆکسی کۆمیتیک مەزھەبێکی دوورەپەرێزییە، کە دووبارە بنیاتنانەوەی چاکسازیکراوی شیرکی میسرییە بۆ شوێنکەوتوانی مۆدێرن، ئیدیعای ڕەچەڵەکی ڕۆحی لە ئایینی میسری کۆنەوە دەکات. == نائایینی == بە مانای نائایینی، ئەو بۆچوونانەی کە لەلایەن گرووپێکی یەکدەنگەوە پەسەند دەکرێن یان لەلایەن کۆمەڵگاوە لە بوارێکی لێکۆڵینەوەدا قبوڵ دەکرێن، پێیان دەوترێت ئۆرتۆدۆکس. لە دەرەوەی چوارچێوەی ئایین، زۆرجار زاراوەی "ئۆرتۆدۆکسی" بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بە ھەر بیروباوەڕێک یان کۆمەڵێک بیروباوەڕ کە لە ھەندێک چوارچێوەیدا بە ھاوبەشی ھەڵگیراون، بە تایبەت کاتێک ئەم بنەمایانە، کە ڕەنگە بە "[[دۆگما]] " ناویان ببرێت، تەحەدا دەکرێن. بەم مانایە، ئەم زاراوەیە واتایەکی سووک و سووکایەتیپێکردنی ھەیە. == چەمکە پەیوەندیدارەکان == ئۆرتۆدۆکسی دژایەتی "ھێتێرۆدۆکس" ("فێرکارییەکانی تر")یان "بیدعەی ئایینی" دەکات. ئەوانەی بە دانپێدانان بە [[ڕێباز|عەقیدەی]] ئۆرتۆدۆکسی لادەدەن، پێیان دەوترێت درۆ و زاھید، لەکاتێکدا ئەوانەی لە جەستەی سەرەکی باوەڕداران جیا دەبنەوە، ڕەنگە بەبێ ئەوەی ئیعتیراف بە بیروباوەڕی زاھید بکەن، پێیان دەوترێت جیابوونەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئایین|ڕووسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Orthodoxy}} [[پۆل:لقەکانی مەسیحیەت]] [[پۆل:زاراوە ئایینییەکان]] [[پۆل:بیروباوەڕە دینییەکان]] pbfptm2trkdos55v36tob8kz7r8yddr 0 245183 1617915 1598478 2026-08-06T10:59:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1617915 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=ئابی وایڵد|image=Abby Wilde (cropped).jpg|caption=وایڵد لەساڵی ٢٠٢٣|birth_date={{birth date and age|1989|2|25}}|birth_place=کالیفۆرنیا، سانفرانسیسکۆ، ئەمریکا|birth_name=ئەبیگایل میریام داورمان|years_active=چالاکە لە ٢٠٠٥|known_for=|occupation=ئەکتەر، گۆرانیبێژ}} ‎'''ئابی وایڵد''' ({{بە ئینگلیزی|Abby Wilde}}) (لەدایکبووی ٢٥ی شوباتی ١٩٨٩)، ئەکتەری ئەمریکی و گۆرانیبێژی ئەمریکییە کە بە ڕۆڵێبینی ستایسی دیلسن لە زۆی ١٠١ و ئیکارلی و سام و پشیلە ناسناوی دەرکرد.{{external media|image1=[https://www.imdb.com/name/nm2397582/mediaviewer/rm3358305024 Wilde in 2008]}} == ژیانی سەرەتا == ‎ئابی وایڵد ناوی لەدایکبووی ئەبیگایل میریام داورمان لە دایک و باوکی جوولەکە مەسیحییەکان لە سانفرانسیسکۆی ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایک بووە.<ref>https://www.twitter.com/abbywilde/status/1182709327037116416?s=46{{بەستەری مردوو|url=https://www.twitter.com/abbywilde/status/1182709327037116416?s=46 |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }}</ref> لە تەمەنی ١٢ ساڵییەوە دەستی بە کاری نواندن کردووە ، کاتێک لەگەڵ براکانی لە لقی ی.ئێم.ئە. لەو کاتەوە لە چەندین شانۆگەری جۆراوجۆردا دەرکەوتووە، نمایشی شکسپیر، کۆنسێرتەکانی ئۆپێرا، فێستیڤاڵی یاری یەک ئەکت و میوزیکی، چ لە شاری نیویۆرک و چ لە شاری لۆس ئەنجلۆس.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 'Zoey 101' Cast: Where Are They Now?|ناونیشان=https://people.com/tv/zoey-101-reboot-watn/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Peoplemag|زمان=en}}</ref> == پیشە == === پۆدکاست === ‎لە ساڵی ٢٠١٥ تا ٢٠١٦ وایڵد هاوبەشی پێشکەشکاری پۆدکاست و پیت و ساتەوەختی ئیلهامبەخشی شکسپیر بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Pith and Moment: A Podcast for All Things Shakespeare on Apple Podcasts|ناونیشان=https://podcasts.apple.com/us/podcast/pith-and-moment-a-podcast-for-all-things-shakespeare/id1031988935|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Apple Podcasts}}</ref> لە ئێستادا سەرقاڵی پەرەپێدانی چەندین پۆدکاست و درامای دەنگی دیکەیە کە تا ئێستا بڵاونەکراونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Abby Wilde on Instagram: "More fun from yesterday's recording session at @brooklynpodcasting for #TheseVagabondShoes. Content creation's a good look on me. . . .…"|ناونیشان=https://www.instagram.com/p/B1PzctQBtsX/|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230624214103/https://www.instagram.com/p/B1PzctQBtsX/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Instagram|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}{{cbignore}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Abby Wilde on Instagram: "This year's goal was to take a step back from the #actorslife hustle, specifically from auditioning and headshots and auditioning and CD…"|ناونیشان=https://www.instagram.com/p/B1NDmtupQj_/|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230624214307/https://www.instagram.com/p/B1NDmtupQj_/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Instagram|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}{{cbignore}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Foster|یەکەم=Tom|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=Whatever Happened to the Cast of "Zoey 101?"|ناونیشان=https://www.tvovermind.com/whatever-happened-to-the-cast-of-zoey-101/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=TVOvermind}}</ref> == سەرچاوەکان‎ == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Abby Wilde}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بێژەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:خانمەکتەرانی سان فرانسیسکۆ]] n2nfuwukvwvd4t90dkyj8ig8ws87cer 0 246268 1617700 1600767 2026-08-05T23:54:42Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617700 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=چاریترا چاندران|image=|caption=|birth_name=چاریترا سوریا چاندران|birth_date={{birth date and age|1997|01|17|df=y}}|birth_place=سکۆتلاند|alma_mater=ئۆکسفۆرد|occupation=|years_active=٢٠٢٠–ئێستا}} '''چاریترا چاندران''' ({{بە ئینگلیزی|Charithra Chandran}}؛ لەدایکبووی ١٧ی کانونی دووەم ١٩٩٧) ئەکتەری بەریتانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=The Cast of Bridgerton Guess Regency Trivia|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=IOsxjxZnNHc&t=15s|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠٢٢|ئیش=BuzzFeed UK}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Bridgerton's Charithra Chandran's Guide to a Foolproof Night-Out Look {{!}} Beauty Secrets|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=h5b4r6AB9J4|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠٢٢|ئیش=Vogue}}</ref> ئەو بە ڕۆڵەکانی لە زنجیرە فیلمە سیخوڕییەکانی ئەمازۆن ئەلێکس ڕایدەر (٢٠٢١) و درامای سەردەمی نێتفلێکس بریجرتن (٢٠٢٢) ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Ahluwalia|یەکەم=Navi|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Charithra Chandran Opens Up About Her First Professional TV Role, in Amazon's Alex Rider|ناونیشان=https://www.popsugar.co.uk/entertainment/charithra-chandran-alex-rider-bridgerton-interview-48656704|journal=Popsugar|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Newbold|یەکەم=Alice|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=At the Dior Show With Bridgerton's New Heroine|ناونیشان=https://www.vogue.com/article/charithra-chandran-dior-fall-2022|journal=Vogue|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٢}}</ref> == سەرەتای ژیانی و خوێندنی == چاندران لە شاری پێرسی پایتەختی سکۆتلەندا لەدایکبووە،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wickes|یەکەم=Jade|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Charithra Chandran on entering the world of Bridgerton|ناونیشان=https://theface.com/culture/charithra-chandran-bridgerton-netflix-interview|journal=The Face|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> کچێکی پسپۆڕی پزیشکی هیندی تامیل بووە. دایک و باوکی لە تەمەنی دوو ساڵیدا جیابوونەوە، لەگەڵ باوکیدا بەرەو هیندستان بەڕێکەوت و لەوێ لەگەڵ باپیرەی لە تامیل نادو لە هیندستان مایەوە. لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ بەریتانیا کاتێک تەمەنی چوار ساڵ بوو، چووە قوتابخانە لە لیڤەرپوول.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Charithra Chandran|ناونیشان=http://jag-london.com/clients/item/charithra-chandran.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=Jonathan Arun Group|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220325213917/http://jag-london.com/clients/item/charithra-chandran.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Team: Charithra Chandran|ناونیشان=https://www.npi.org.uk/about/our-team/profile/charithra-chandran/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220325220328/https://www.npi.org.uk/about/our-team/profile/charithra-chandran/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=New Policy Institute}}</ref> پاشان لە قوتابخانەی ئامادەکاری مۆریتۆن هۆڵ لە شاری سۆفۆلک لە شەش بۆ یازدە کاتژمێر سواری بوو پێش ئەوەی لەگەڵ دایکیدا لە ئۆکسفۆرد نیشتەجێ بێت بۆ ساڵانی هەرزەکاری لە کاتێکدا باوکی لە وێڵز دەژیا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Bailey|یەکەم=Sarah|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Charithra Chandran: 'Friends have said I only got the Bridgerton role because I'm brown – that hurts|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/tv/2022/03/19/charithra-chandran-friends-have-said-got-bridgerton-role-brown/|journal=The Telegraph|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٢}}{{subscription required}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Taylor|یەکەم=Kelly-Anne|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Charithra Chandran: 'No one would think there would be two Indian women playing period drama leads'|ناونیشان=https://www.radiotimes.com/tv/drama/bridgerton-season-2-cast-big-rt-interview/|journal=Radio Times|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Fearn|یەکەم=Rebecca|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Everything You Need To Know About Bridgerton S2 Star Charithra Chandran|ناونیشان=https://www.bustle.com/entertainment/who-is-charithra-chandran|journal=Bustle|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەندامانی شانۆی نیشتمانیی گەنجان]] gi2peytrtqodvt1u70xii68wh9780ct 0 246333 1617806 1513893 2026-08-06T09:11:56Z مامۆستا 39489 زیادکردنی بەستەر بۆ [[دەریای ئازۆڤ]] 1617806 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Volok by Roerich.jpg|وێنۆک|ڤارانجییە ڕووسییەکان و نیشتەجێبوونیان لە گارداریکی، بەرھەمێکی نیکۆلاس ڕۆریچ (١٩١٥)]] '''لەشکرکێشی ڕووسەکانی ڤارانجی بۆ دەریای خەزەر''' ({{بە ئینگلیزی |Caspian expeditions of the Rus}})؛ زنجیرەیەک ھێرشی سەربازی بوون بۆ سەر کەنارەکانی [[دەریای قەزوین|دەریای خەزەر]] لە نێوان ساڵانی [[٨٦٤]] بۆ [[١٠٤١]] ی زایینی.<ref name="Logan201">Logan (1992) p. 201</ref> ڕووسەکانی ڤارانجی بۆ یەکەمجار لە سەدەی نۆی زایینیدا وەک [[بازرگان|بازرگانانی]] پێست و [[ھەنگوین]] و [[کۆیلایەتی|کۆیلە]] لە خاکە ئیسلامییەکان (سارکلاند) دەرکەوتن.<ref group="پانوشت">در متون [[زبان نورس باستان|نورسی باستان]]، ''سرکلند'' نامی بوده‌است که به خلافت [[عباسیان]] و احتمالاً مناطق مسلمان‌نشین همسایهٔ آن گفته می‌شده‌است.</ref> ئەم بازرگانانە پێشتر لەسەر ڕێگای بازرگانی ڤۆڵگا، کاری کڕین و فرۆشتنیان دەکرد. یەکەم ھێرشیان لە نێوان ساڵانی ٨٦٤ بۆ ٨٨٤ بە قەبارەیەکی بچووک دژی ئەلەڤییەکانی تەبەریستان ڕوویدا. یەکەم ھێرشی گەورەی ڕووسەکان لە [[٩١٣|ساڵی ٩١٣]] ڕوویدا و بە ٥٠٠ کەشتی درێژ شاری [[گورگان]] و دەوروبەرییان تاڵان کرد. لەم ھێرشەدا ھەندێک کاڵا و کۆیلەیان بردە تەرەج و لە ڕێگای گەڕانەوەیان بۆ [[ھێڵی پانی|باکوور]]، لە [[ڤۆڵگا دێڵتا]]، لەلایەن [[خەزەرەکان|خەزەرە]] [[موسڵمان|موسڵمانەکانەوە]] ھێرشیان کرایە سەر و ھەندێکیان توانیان ھەڵبێن، بەڵام لە ناوەڕاستی ڤۆڵگادا کوژران. دووەم داگیرکاری گەورەی ڕووسەکان بۆ دەریای خەزەر لە ساڵی ٩٤٣ ڕوویدا. لەم ماوەیەدا ئیگۆری یەکەم، فەرمانڕەوای [[کیێڤ ڕووس]]، سەرۆکی ڕووسەکان بوو. دوای گەیشتن بە ڕێککەوتن لەگەڵ [[خەزەرەکان|حکومەتی خەزاری]] بۆ تێپەڕینێکی سەلامەت بەناو ناوچەکەدا، ڕووسەکان پێشڕەوییان کرد بۆ ڕووباری کورە و قووڵایییەکانی [[قەوقاز]]، و لە [[٩٤٣|ساڵی ٩٤٣]] سەرکەوتوو بوون لە گرتنی بەندەری بەردێیا، پایتەختی ئێران (ئێستا [[ئازەربایجان|کۆمارێک لە ئازەربایجان]]). ڕووسەکان چەند مانگێک لەوێ مانەوە و بەشێکی زۆر لە دانیشتووانی شارەکەیان کوشت و موڵک و ماڵییان تاڵان کرد. تاکە ھۆکاری گەڕانەوەیان سەرھەڵدانی تاعون بوو لە نێویاندا. سڤیاتۆسلاڤی یەکەم، شازادەی [[کیێڤ ڕووس]]، لە ناردنی سەربازی داھاتوودا بۆ دەریای مازەندەران، لە ساڵی [[٩٦٥]]، فەرمانی بە سەربازەکانی کرد حکوومەتی خەزاری لەناوببەن، بۆ ئەوەی ناچار نەبن باجیان پێ بدەن. لەناوچوونی خەزارەکان کۆنترۆڵی ڕێگا بازرگانییەکانی باکوور و باشووری ڤۆڵگا لە ڕێگەی چەم و [[دەریای ڕەش|دەریای ڕەشەوە]] بۆ پاشاکانی ڕووسیای کیفی دابین کرد. جگە لەوەش، خەباتەکانی سڤیاتۆسلاڤ بووە ھۆی گەشەسەندنی دانیشتووان و کولتووری [[سلاڤ|سلاڤەکان]] کە ڕووسەکان تێکەڵیان بوون لەگەڵیان، لە ناوچەکانی نێوان ناوچەی چەمی و دارستانەکانی سالتۆڤۆ-مایاکی. لە ساڵی ١٠٣٠ ڕووسەکان دەڤەری شێرڤانیان داگیر کرد و حاکمی [[گەنجە]] بڕە پارەیەکی زۆری پێداون بۆ ئەوەی ھاوکار بن لە سەرکوتکردنی یاخیبوونی بیلقان. دوای ساڵێک و لە مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ١٠٣١دا، ڕووسەکان لە نزیک [[باکوو]] شکستیان ھێنا و دەرکران. لە ساڵی ١٠٣٢ ڕوسەکان ھێرشێکی تریان کردە سەر شێرڤان، لەو ھێرشەدا [[ئەلانەکان]] و سێریراکان پەیوەندییان پێوە کرد. موسڵمانە ناوخۆیییەکان لە ساڵی ١٠٣٣دا شکستیان بە ڕووسەکان ھێنا. پاشان، ڕووسەکان لە حەوزی دەریای خەزەرەوە ھێرشیان کرد و دوای ماوەیەکی کورت یارمەتی ئۆغوزەکانیان دا لە شەڕەکانی خورەزم. دوا قۆناغی ناردنی سەرباز و ھەڵمەتی ڕووسەکان بۆ دەریای خەزەر لە ساڵی ١٠٤١ لەلایەن ئینگڤاری دووربینەوە ئەنجامدرا بە مەبەستی بەشداریکردن لە شەڕەکانی نێوان [[گورجستان]] و [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]، کە تێیدا ھێزەکانی ڤارانجیای ڕووسی ھەروەھا بەشداری لەم گەشتەدا کردووە. ڕەنگە مەبەست لەم ھەڵمەتانە کردنەوەی ڕێگا بازرگانییە کۆنەکانی ڕووسەکان بووبێت؛ وەک ئەو سەردەمە ڤۆڵگا و بولگارەکانی کاسپیان ئیتر بەربەستی گەورە نەبوون. دوای ئەوە ھیچ کارێکی ھاوشێوە لەلایەن ڕووسەکانی ڤارانجیاوە نەکرا و بەم شێوەیە ڕێگای نێوان [[دەریای باڵتیک]] و [[دەریای قەزوین|دەریای خەزەر]] ھەرگیز نەکرایەوە. == سەرچاوە وەرگرتن == [[پەڕگە:Варяги.jpg|وێنۆک| جۆرێکی تایبەتی [[ڤایکینگەکان]] لەلایەن ڕۆمەکانەوە پێی دەگوترا «ڕوس». ئەم کەسانە لەلایەن موسڵمانانەوە پێیان دەگوترا «ڤارانجیان». ڕەنگە ناوە ڕووسییەکە لە ''Rudher'' وەرگیرابێت کە بە واتای «دەلەوانەکان» دێت، بەڵام ڤارانجییەکان ئاماژەیان بە خەڵکی [[سکاندیناڤیا]] کردووە، بە ھەمان شێوەی کە [[دەریای باڵتیک]] بە «دەریای ڤارانجییەکان» ناودەبرا.<ref>کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، صص ۱۰۷ و ۱۰۸.</ref>]] ئەو سەرچاوانەی کە بۆ گەشتی ڕووسەکانی ڤارانجی بۆ دەریای خەزەر بەکارھێنراون بریتین لە کتێبی مێژوویی و جوگرافیای نەتەوە جیاوازەکان، سکە، نامە، چیرۆک و نووسراوەکان. سەرچاوەیەکی نووسراوی بێلایەن نییە، بەو پێیەی زۆربەی سەرچاوەکان پەیوەندییان بەو گێڕەرەوە ھەیە کە شارەکانیان لەلایەن ڕووسەکانەوە ھێرشیان کراوەتە سەر. ھەروەھا ھەندێک سەرچاوەی مێژوونووس و جوگرافیناسانی موسڵمان دژایەتییەکی ئاشکرایان ھەیە. لە لایەکی دیکەوە ئەدەبیاتی [[سکاندیناڤیا]] دوای سەردەمی ڤایکینگەکان دروست بووە و تا ئەو کاتە تەنھا ئەفسانەیان ھەبووە کە تەنھا "تینوێتی بەھێزی شەڕ"یان نیشان دەدات.<ref name="کستلر112">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، ص ۱۱۲.</ref> لە نێو سەرچاوە نووسراوەکانی دەستی یەکەمدا، کتێبی مێژوونووس و جوگرافیناسانی موسڵمان وەک [[ئیبن فەزڵان]]، ئیبن ڕەستەح، گەردیزی،<ref name="کستلر منابع">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، به ترتیب صص، ۱۱۲، ۱۱۳، ۱۰۹،</ref> ئیستاخاری (دوای ساڵی ٩٥١ کۆچی دوایی کردووە)<ref name="ToolAutoGenRef3">عنایت‌الله رضا. "اصطخری" صص. ۱۴۹–۱۵۱.</ref> عەلی بن حسێن مەسعوودی، ئیبن ھاوقال (کۆچی دوایی ساڵی ٩٧٨ زایینی).)،<ref name="ToolAutoGenRef2">."Rus", ''Encyclopaedia of Islam''</ref> [[ئیبن موسکوویە]]، ئیبن خوردادبا،<ref name="ToolAutoGenRef4">Logan (1992), pp. 201&#x2013;202</ref> ھەیە. سەبارەت بە یەکەم ھەڵمەتی ڕووسەکان لە ساڵی ٩١٢ی زایینی، مەسعوودی و ئیبن مۆسکەویح ڕاپۆرتێکی تاڕادەیەک تەواو دەخەنە ڕوو. ئیبن مەسکۆوەی لە ڕوانگەی شایەتحاڵی دەستی یەکەمەوە چیرۆکەکە دەبینێت و مەسعوودیش تا کۆتایی کارەکانیان لە خاکی خەزارەکاندا بەدوای ڕووسەکاندا دەڕوات.<ref>Nora K. Chadwick (2013), pp. 51-54</ref> ھەروەھا عەلی بن حسێن مەسعوودی (٨٩٦–٩٥٧ ز) ھەیە، کە گەشتیارێکی کنجکاو بووە و بە "عەرەب [[ھێرۆدۆت]] " ناسراوە. یەکێک لە ڕەخنەکانی ئارسەر کۆستلەر مامەڵەکردنی ڕووکەشانەیە لەگەڵ پرسەکان و قبوڵکردنی ناڕەخنەیی ھەموو پرسەکان.<ref name="کستلر-عربی">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، صص ۲۶۳ تا ۲۶۵.</ref> یەکێک لە گرنگترین سەرچاوە سەرەتایییەکان بۆ قۆناغی سەرەتایی ھەڵمەتەکان کتێبی سەفەری ئیبن فەزڵانە. نووسەری ئەم کتێبە کە نێردەی [[خەلافەتی عەباسی]] بووە بۆ خاکەکانی باکووری دەریای خەزەر، لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ٩٢١ لە [[بەغدا|بەغداوە]] ڕەوانەی ڤۆڵگا بولگاریا کراوە و دوای تێپەڕین بە [[ھەمەدان]]، [[ڕەی (ئێران)|ڕەی]]، [[نەیشابوور]]، مێرڤ, [[بوخارا]]، خوارێزم، حەوزی [[دەریای ئاڕاڵ]]، ئەو یورت، یانک (لە [[کازاخستان]]ی ئێستا) و [[ڕووباری ڤۆڵگا|حەوزی ڕووباری ڤۆڵگا]]، دوای ١١ مانگ، لە مانگی ئایاری ساڵی ٩٢٢، گەیشتە خاکی بولگارەکانی ڤۆڵگا.<ref name="فضل">عنایت الله رضا، "ابن فضلان".</ref> گەشتەکەی دوای یەکەم ھەڵمەتی ڕووسەکان بوو، لە خاکی ڤۆڵگا و بولگاری خەزاری ڕووبەڕووبوونەوەی لەگەڵ ڕووسەکاندا ھەبووە و بە ڕق و دوژمنایەتییەوە یادیان دەکات.<ref name="کستلر112">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، ص ۱۱۲.</ref> یەکێک لە ھاوچەرخەکانی ئیبن فەدلان کەسێکە بە ناوی ئیبن ڕاستە، کە وەک ئەو یەکێکە لە یەکەم جوگرافیناسە موسڵمانەکان کە باسی خاک و خەڵکی خەزار و بۆردە و بولگار و مەگیار و [[سلاڤ]] و ڕووس و سێریرا و [[ئەلانەکان]]ی کردووە. لە کتێبی ئیبن ڕاستەدا وەرگێڕانی کەسێک بە ناوی «سەلام تورجانم» بە ئاماژەدان بە ئیبن خوردادبا (نزیکەی ٨٢٠–٩١٢ زایینی) ھاتووە. سەلام تورجان پیاوێک بوو کە زۆر حەزی لە گەشتکردن بوو، کتێبی لە زمانەکانی دیکەی دەوروبەری ھۆزەکانی باکوورەوە بۆ ئەلواتق بەللە (٧٩٤–٨٤٧ ز)، خەلیفەی عەباسی وەرگێڕا. جیاوازی بیروڕا ھەیە لەسەر ئەوەی کە ئایا ئیبن خوردادبا یان جەیھانی (لە دەوروبەری ساڵانی ٨٩٣ تا ٩٠٧ی زایینی) سەرچاوەی ئیبن ڕەستە بوون یان نا.<ref name="رسته">عنایت الله رضا، "ابن رسته".</ref> بە پێچەوانەی ئیبن فەدلان، ئیبن ڕەستە ڕوانگەیەکی ئەرێنی بۆ ڕووسەکان دەخاتە ڕوو، بەڵام لە ھەندێک حاڵەتدا قسەکانی پێشێل دەکات. بێگومان ئەویش ھەمان بۆچوونی ئەوانی دیکەیە سەبارەت بە شەڕخوازی ڕووسەکان.<ref name="کستلر113">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، ص ۱۱۳ تا ۱۱۵.</ref> [[پەڕگە:SÖ179_Gripsholm_Runestone.jpg|وێنۆک|290x290پیکسڵ| بەردی گریپشۆڵم کە یادگارییەکە بۆ ئینگڤاری دوورکەوتوو.<ref group="پانوشت">وایکینگ‌ها [[سنگ رونی|سنگ‌های یادبودی]] برای جشن گرفتن پیروزی‌های جنگی یا سوگواری دوستان و خویشاوندان کشته شدهٔ خود می‌ساختند. ڕووی سنگ‌های بزرگ نگاشته‌هایی کنده‌کاری می‌شد و در زیر برخی از نگاره‌های کنده‌کاری‌شده نوشته‌هایی به خط [[ڕونیک]] دیده می‌شود. این سنگ‌ها در گذرگاه‌های همگانی جای داشتند. به این سنگ‌ها «سنگ ڕونی» نیز می‌گویند.</ref>]] لە پۆلی داھاتووی سەرچاوە سەرەتایییەکاندا، بەرھەمی ''کیتاب ئەلئەغالیم ئیستاخاری'' کە پێش ساڵی ٩٥٠ی زایینی ژیاوە، لەسەر جوگرافیای جیھانی ئیسلامی نووسراوە، کە تێیدا باسی ناوچەی دەریای خەزەر، دیلام، [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]]، ئێران، [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] و [[خەزەرەکان|کاسپیان]]. بەڵام زانیارییەکانی سەبارەت بە خەزارەکان کۆمەڵێک کێشەی ھەیە. ھەروەھا یاقوت حەمەوی لە وەسفکردنی خەزارەکان لە فەرھەنگی ئەلبەڵداندا بەکاری ھێناوە.<ref name="ToolAutoGenRef3">عنایت‌الله رضا. "اصطخری" صص. ۱۴۹–۱۵۱.</ref> ئیبن ھاوقال (لە دەوروبەری ساڵی ٩٧٨ی زایینی کۆچی دوایی کردووە) لە نێوان ساڵانی ٩٤٣ بۆ ٩٧٠ زایینی بە مەبەستی بازرگانی لە خاکە ئیسلامییەکان گەشت دەکات و لە ساڵی ٩٧٧ی زایینیدا کتێبی وێنەی زەوی (یان المسالک و المالک)ی نووسیوە. بە گوتەی جەعفەر شار، لەوانەیە میسیۆنەری ئایینی یان بانگخوازی سیاسی بووبێت و لە ساڵی ٩٥٥ سەردانی ناوچەکانی باکووری خاکی موسڵمانانی کردووە، لەنێویاندا [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] و ئەرمینیا. ھەروەھا گەشتی کردووە بۆ ڕووباری ڤۆڵگا و خاکی ڤۆڵگا لە بولگاریا و زانیاری لەسەر کاسپیانەکان ھەبووە، کە لە نێوان توێژەران ناکۆکی لەسەرە؛ بەڵام زانیارییەکانی سەبارەت بە زەوییە نا موسڵمانەکان لە بیستراوەوە وەرگیراون و ھەڵەی تێدایە<ref>جعفر شعار، "ابن حوقل"، صص. ۳۸۱–۳۸۴.</ref> بەپێی نووسینی گۆڵدن لە چاپی سێیەمی ئینسایکلۆپیدیای ئیسلامدا، ئیبن ھاوقال تاکە کەسە کە باسی تاڵانکردنی شاری سەلامەندەری خەزەریای کردووە<ref name="ToolAutoGenRef2">."Rus", ''Encyclopaedia of Islam''</ref> بەڵام، بە گوێرەی ئارسەر کۆستلەر، ئیبن ھاوقال، بە پێچەوانەی جوگرافیناسانی ئاماژەپێکراو، لە ناوچە باسکراوەکاندا نەبووە، و زۆربەی کتێبی ''"وێنەی زەوی"'' یان "المسالاک و المالک"، کە ئەو لە ساڵی ٩٧٧ی زایینی نووسیویەتی، وەرگیراوە لە کتێبی ئیستاخاری (لە ساڵی ٩٣٢ی زایینی نووسراوە). ئیستاخاری خۆی زۆرجار کتێبەکەی لەسەر بنەمای کەسێک بە ناوی "بەڵخی" نووسیوە، کە سەر بە ساڵی ٩٢١یە. جیاوازی ئەم سێ کتێبە لە شێوازی پێشکەشکردنیاندایە؛ بەڵخی زیاتر جەختی لەسەر نەخشەکان کردەوە و ڕوونی تێبینییەکانی زیاتر کرد و لە کتێبەکەی ئیبن ھاوقالدا زۆربەی ناوەڕۆکەکە لە شێوەی دەقدایە.<ref name="کستلر-عربی">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، صص ۲۶۳ تا ۲۶۵.</ref> ھەروەھا ئیبن ئیبری (١٢٢٦–١٢٨٦ز) لە کتێبی مێژوودا ڕاپۆرتێکی سەبارەت بە ھەڵمەتی دووەمی ڕووسەکان بۆ ئازەربایجان داوە.<ref>Nora K. Chadwick, (2013), p.57</ref> ھەروەھا ماددە لە سەرچاوەی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتینییەکاندا]] ھەیە، بەتایبەتی ڕیساڵی کۆنستنتینی حەوتەم (٩٠٥–٩٥٩ ز) بە ناوی ''De Administrando Imoerio''، کە لە دەوروبەری ساڵی ٩٥٠ی زایینی نووسراوە و ناوەڕۆکەکەی لە سەرچاوەی جۆراوجۆرەوە کۆکراوەتەوە. ئەم کتێبە کە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] نووسراوە، وەک «شاکارێکی تەکنیکی» وەسف دەکرێت، بەڵام بەھۆی شێوازی کۆکردنەوەی ناوەڕۆکەکەیەوە، بە دەگمەن دژایەتییان تێدا دۆزییەوە.<ref name="Logan202">Logan (1992), p. 202</ref> لە نێو سەرچاوە خەزارییەکاندا، نامەی سێختەر کە نامەنووسی نێوان دوو جوولەکە نەناسراوە و لە [[میسر]] دۆزرایەوە<ref>Dunlop, Douglas M. (1954)</ref> ھەروەھا زانیاری لەسەر چەند کارەکتەرێکی بەشداربوو لە چیرۆکەکەدا دەدات.<ref name="ورنادسکی">Vernadsky (1959), p. 270; ''see also, e.g. '', Zuckerman 257–268; Christian 341–345.</ref> ھەروەھا نامەنووسی خەزارییەکان کە لە نێوان یوسف بن ھارون، فەرمانڕەوای خەزارەکان لە ساڵانی ٩٥٠ و ٩٦٠ و حسدای بن شێپرۆت (٩١٥–٩٧٠)، سکرتێری [[جوو|جوولەکەکانی]] [[خەلافەتی ئەمەوی لە ئەندەلوس|خەلیفەی ئومەوی کۆردۆبا]] ئەنجامدرا.<ref name="کستلر270-280">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، صص ۲۷۰–۲۸۰. دربارهٔ این نامه اطلاعات بسیطی در متن کتاب کستلر وجود دارد.</ref> دوو سەدە دوای ئەم زنجیرە سەرچاوە سەرەتایییە، یاقوت حەمەوی (١١٧٩–١٢٢٩) سەردەمی [[ئینسایکڵۆپیدیا|ئینسایکلۆپیدیای]] بە نووسینی ''مەجام ئەلبڵدان'' دەستپێکرد. لە کتێبی یاقوتدا ھەردووکیان ئیبن فەدلان و ئیبن ھاوقال زانیارییان لەسەر خەزارەکان ھەیە. یاقوت بە ھەڵە ناوەڕۆکی ھەردووکیان لەژێر ناوی ئیبن فەزڵان تۆمار کردووە و ھەر بۆیە پێش دۆزینەوەی دەستنووسی کتێبەکەی ئیبن فەزڵان لە [[مەشھەد]]، جیاوازی بیروڕا سەبارەت بەم سەرچاوانە زۆر ھەبووە و ئێستا پێگەی ئەوان ڕوون بووەتەوە.<ref name="کستلر-عربی">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، صص ۲۶۳ تا ۲۶۵.</ref><ref name="ReferenceA">"Bardha'a". ''Encyclopaedia of Islam''</ref> لە نێو نووسینەکانی خودی ڕووسەکاندا، ''چیرۆکی ساڵانی ڕابردوو'' لە نیوەی یەکەمی سەدەی ١٢دا لەسەر بنەمای نووسینە کۆنەکان نووسراوە، ئەمەش جێگەی سەرنجە.<ref name="کستلر-عربی">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، صص ۲۶۳ تا ۲۶۵.</ref> جگە لەوەش بەشێک لە داستانە نووسراوەکانیان لەسەر نزیکەی ٢٦ بەردی ڕون ھەیە، کە زۆربەیان لە [[سوێد|سویدن]]، کە ئەفسانەی ئینگڤار لەخۆدەگرێت. ئەم ئەفسانەیە چیرۆکی دوایین گەشتی ڤایکینگەکانە بۆ دەریای خەزەر، کە لە ساڵی ١٠٤١ بۆ بەشداریکردن لە شەڕەکانی گورجستان و بیزەنتین ڕوویدا.<ref name="Logan202">Logan (1992), p. 202</ref> ھەروەھا دراوی درھەمی عەرەبی و ساسانی و عەرەبیی ساسانی کە لە دەوروبەری [[سەنت پیتەرزبورگ]] دۆزراونەتەوە<ref name="ToolAutoGenRef1">Noonan (1987–1991)</ref> و شێوازی نەعنی ھەندێک دراو لە سەردەمی عەلەوی تەبەریستاندا<ref>طاهری شهاب، ص ۸۴۲</ref> لەو بەرھەمانەن کە زانیاری لەسەر ڕووداوەکان و سەردەمەکەیان دەدەن. == پشتێنە == === ڤارێنگی ڕووسەکان === [[پەڕگە:Vikings_exploration_and_territories-en.svg|وێنۆک|250x250پیکسڵ| ڕێگاکان و ساڵانێک لە ھەڵکوتانە سەر ڤایکینگەکان]] [[پەڕگە:Varangian_routes.png|وێنۆک|250x250پیکسڵ| نەخشەی ڕێگا بازرگانییەکانی ڕووسەکانی ڤارانجی لە سەدەی ٨ تا ١١ی زایینی{{ھن}}ڕێڕەوی بازرگانی ڤۆڵگا (سوور)، ڕێڕەوی بازرگانی دنیپەر (وەنەوشەیی) و ڕێگا بازرگانییەکانی دیکە (پرتەقاڵی)]] [[ڤایکینگەکان]] کەسانێک بوون لە [[ئەورووپای باکوور]] کە بە وتەی ئارسەر کۆستلەر لەناکاو وەک «گڕکانێک» پەلەیان کرد بۆ باشوور و ھێرشی توندوتیژیان دژی گەلانی جۆراوجۆر دەستپێکرد. لەکاتێکدا ھەندێکیان چوونە ڕۆژاوا و لە [[ئایسلەند]] و [[ویلایەتی نۆرماندی]] نیشتەجێ بوون و تەنانەت گەیشتنە [[ئەمریکاکان|کیشوەری ئەمریکا]]، ھەندێکیان ھاتنە ڕۆژھەڵات و پێشڕەوییان کرد بۆ دەریای مازەندەران.<ref name="کستلر106">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، صص ۱۰۶ و ۱۰۷</ref> لە سەرەتای سەدەی نۆیەمدا<ref name="Brondsted">Brøndsted (1965) p. 64-65</ref> ڕووسەکانی ڤارانجی کە ڤایکینگەکان بوون کە ھاتنە ڕۆژھەڵات، دوای ئەوەی لە ڕێگەی ڕووباری ڤۆڵخۆڤەوە [[دەریای باڵتیک]] و کەنداوی فینلاندیان بەزاند، چوونە ناو دەریاچەی ئیلمان لە باشووری [[سەنت پیتەرزبورگ]] و شاری نۆڤگۆرۆدیان دروست کرد لە دوورگەیەکی گونجاو.<ref name="کستلر109">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، صص ۱۰۸ و ۱۰۹.</ref> ھەروەھا ڕووسەکان شارێکیان دامەزراندبوو بە ناوی ئەلدیگجا، ئەم شارە نزیکەی ٩٫٧ کیلۆمەتر لە باشووری ڕووباری ڤۆڵخۆڤەوە دوورە، لە دەمی دەریاچەی لادۆگا.<ref name="Brondsted"/> ئەم پێگە جوگرافییە ڕێگەی بە ڕووسەکان دا لە ڕێگەی ڤۆڵگاوە بگەنە [[دەریای قەزوین|دەریای خەزەر]] و [[ڕووباری ڤۆڵگا]] لە ڕێگەی [[دنیێپێر|دنیپەرەوە]] بگەنە [[دەریای ڕەش]]. ڕێگای بازرگانی ڤۆڵگا دەچێتە سەر خاکی جەنگاوەرانی بولگار و [[خەزەرەکان|خەزار]] و ڕێگای بازرگانی دنیپەریش دەیانگەیەنێتە سنوورەکانی [[سلاڤ|گەلانی سلاڤی]].<ref name="کستلر109">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، صص ۱۰۸ و ۱۰۹.</ref> ڕووسەکان سەرەتا وەک کاسبکار و بازرگان چوونە ناو ناوچە [[ئیسلام|موسڵمانەکان]] لە نزیک دەریای خەزەر. ئەوان شارەکانیان بەدرێژایی ڕێڕەوی بازرگانی دنیپەر دروست کرد و دەستیان بە بازرگانیکردن لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتین]] کرد، پەیوەندییان لەگەڵ موسڵمانانی خاکەکانی خەزەر بەدرێژایی ڕێڕەوی بازرگانی ڤۆڵگا دروست کرد.<ref name="Brondsted">Brøndsted (1965) p. 64-65</ref> لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا ئیبن خوردابابا باس لە کڕین و فرۆشتنی کاڵای خەزەری ڕووسەکان دەکات لە بازاڕەکانی خوارووی ڤۆڵگا و بازاڕەکانی ھەموو شارەکانی دەوروبەری دەریای خەزەر.<ref name="Logan200">Logan (1992) p. 200</ref> ئەم بازرگانانە پێست و ھەنگوین و کۆیلەیان دەفرۆشت<ref name="Brondsted"/> تەنانەت ھەندێک لەو بازرگانانە لە ڕێگای [[بەغدا|بەغدادا]] بازرگانییان بە [[وشتر|وشترەوە]] دەکرد و کۆیلە ئەورووپییەکانیش کاری [[وەرگێڕان|وەرگێڕانیان]] بۆ دەکرد.<ref name="Logan200"/> مێژوونووس و مرۆڤناس تۆماس سێچاب نونان پێی وایە کە ڕووسەکانیش لە ساڵی ٨٠٠دا چوونەتە بەغدا، وەک چۆن دراوی درھەمی ساسانی و عەرەبی و عەرەبی-ساسانی کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی ٨٠٤–٨٠٥ لە پیتەرگۆف، نزیک [[سەنت پیتەرزبورگ]] دۆزراونەتەوە.<ref name="ToolAutoGenRef1">Noonan (1987–1991)</ref> ڕووسەکان ڕێگای دنیپەریان لە ڤۆڵگا پێ باشتر بوو. ئەم ڕێگایە بەناو شوێنی نیشتەجێبوونی ھۆزە سلاڤییەکاندا تێدەپەڕی کە زەوتکەری [[خەزەرەکان|خەزاری]] بوون. ئەم سلاڤانە بریتی بوون لە ھۆزەکانی پۆلیانی لە کیێڤ, ھۆزەکانی ڤیاتیچی لە باشووری [[مۆسکۆ]], ھۆزەکانی ڕادیمیشچی لە ڕۆژھەڵاتی دنیپەر، سوورییەکان لە ڕووباری دێرنا و ھتد، و زۆرجار سەرقاڵی کشتوکاڵ بوون، و بە پێچەوانەی [[گەلانی تورک|ھۆزە تورکەکانی]] ڕێگای ڤۆڵگا، ئاشتیخواز بوون. ڕێڕەوی کەشتیی دنیپەر حەوت [[تاڤگە]]ی ھەبوو کە دواجار کەشتییە ڕووسییەکان دوای تێپەڕبوونیان دەیانتوانی بگەنە [[قوستەنتینە]] (پایتەختی بیزەنتین). دواتر ڕووسەکان ئەم ناوچانەیان کردە فیدییە و لە کۆتاییدا، ئێلێگ نۆڤگۆرۆد شاری کیێڤی داگیرکرد و کردی بە پایتەختی [[کیێڤ ڕووس|ڕووسەکانی کیێڤ]].<ref name="کستلر109">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، صص ۱۰۸ و ۱۰۹.</ref> وردە وردە کولتووری ڕووسەکان لەژێر کاریگەری سلاڤەکاندا بوو و تێیدا ھەرس بوو. ڕووسەکان [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحییان]] قبوڵ کرد و لە کۆتایی سەدەی ١٠دا بوون بە [[ڕووسەکان|ڕووسی]] مۆدێرن. لە دەوروبەری ساڵی ٨٦٠ی زایینی (٢٢٦ ساڵی مانگ) لەشکرکێشی ڕووسەکانی ڤارانجی لە سکاندیناڤیاوە بۆ خاکی خەزران و [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتین]] دەستی پێکرد.<ref name="آزوف">عالم‌زاده، هادی. "آزوف"</ref> لە لایەکی ترەوە، بۆ ئەوەی ڕووسەکان بگەنە دەریای خەزەر، دەبوو بە ڕێگای ڤۆڵگا بێنە باشوور و بە گردەکانی ڤاڵدای و پێچ و پەناکانی ڕووباری ڤۆڵگادا تێپەڕن. بۆ ئەوەی بگەنە دەریا، دەبوو کەشتییەکە لە لقەکانی ڕووبارێکەوە ببەن بۆ ئەوەی بنیشنەوە و ھەڵی بگرن تا بگەنە لقێکی دیکەی ڕووبارەکە.<ref>Donald Logan (2005). pp. 164-165</ref> خەڵکی ڤۆڵگا بولگارییەکان و [[خەزەرەکان|خەزارەکان]] لەم ڕێگایەدا ئامادە بوون.<ref name="کستلر109">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، صص ۱۰۸ و ۱۰۹.</ref> === دۆخی وڵاتان بەدرێژایی ڕێگای ڤۆڵگا === [[پەڕگە:Early_Rus.png|ڕاست|وێنۆک|350x350پیکسڵ| پێگەی ئیمپراتۆرییەتیی خەزاری (شین)، بولگارییەکان (پرتەقاڵی) و ڕووسەکان (وەنەوشەیی) لە سەدەی نۆی زایینیدا. ھەروەھا ئەو شارە وەنەوشەییانەی لە لای چەپی سەرەوەدان، ئەو شوێنەن کە ڕووسەکان لێیەوە ھاتوون. شارە سوورەکان لەلایەن ڕووسەکانەوە دوای داگیرکردنی ئەو ناوچانە دامەزران.]] لە نیوەی دووەمی سەدەی ھەشتەمدا خەزارەکان لە شێوەی حکوومەتێکی [[جوو|جولەکەدا]] بوون کە پێگەیەکی گونجاوی ئابووری و سەربازییان ھەبوو، کە ھاوسنوور بوون لەگەڵ [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەباسییەکان]] ([[ئیسلام|موسڵمانان]]) و [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتین]] ([[مەسیحی|مەسیحییەکان]]) و ئاشتی لە نێوان ئەم حکوومەتانەدا ھەبوو؛ خەزارەکان بە ھەستکردن بە ھەڕەشە لەلایەن ڕووسەکانی تازە ھاتووەوە، بە ھاوکاری ئەندازیارانی بیزەنتین<ref group="پانوشت">روس‌ها به تلافی ساخت این قلعه، [[محاصره قسطنطنیه (۸۶۰)]] ڕا انجام دادند.</ref> سەرکەلی پایتەختی نوێی خۆیان دروست کرد و بوونە بەربەستێک لە نێوان ئەم دوژمنە نوێیەدا، ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتین و خەلافەتی ئیسلامی.<ref name="کستلر-خزر">کستلر، آرتور (۱۳۶۱)، صص ۱۰۲ و ۱۰۷.</ref> بولگارییەکانی ڤۆڵگا لە نێوان ڕووبارەکانی ڤۆڵگا و کاما و لە خاکەکانی باشووردا دەژین کە ئەم دوو ڕووبارە تێیدا یەکدەگرنەوە. سەبارەت بە سنوورەکانی خاکی بولگاریا، زانیاری زۆر لە سەرچاوەکاندا نادۆزرێتەوە. ھۆزەکانی تورک و فینلاندی و [[ئۆیغوور|ئویغور]] لە باکووری خاکەکەیان بوون و لەژێر سەرکردایەتی ئەواندا بوون. ھەروەھا [[باشکیرەکان]] لە ڕۆژھەڵاتەوە وەسیەتنامەی بولگارییەکان بوون و ھەندێک لە ھۆزەکانی پێچانگ و غۆز لە باشووری ڕۆژھەڵات سەربەخۆ لە بولگارییەکان درێژەیان بە ژیانی کۆچەریی خۆیان دا. خەڵکی بارتاش لە دارستانەکانی نێوان بولگارەکان و خەزارەکاندا دەژیان و گوێڕایەڵی خەزارەکان بوون و چەندین جار ڕووبەڕووی ھێرشی بولگارەکان بوونەتەوە و دواتر بوونەتە بەشێک لە حکوومەتی بولگاریا. ڤۆڵگا بولگارەکان ھاوپەیمانی خەلافەتی عەباسی بوون و موسڵمان بوون، بەڵام ھێشتا سەربەخۆیی تەواویان نەبووە و ھێشتا ڕەگەزنامەی خەزارەکان بەسەریاندا ھەبووە. لە سەردەمی ئیبن فەدلاندا، بولگارییەکان وردە وردە نیشتەجێ بوون.<ref name="هربک">هربک. "بلغار"</ref> === دۆخی خاکەکانی باشوور و ڕۆژاوای دەریای خەزەر === لە سەروبەندی لەشکرکێشییەکانی ڤارانجی ڕووسەکان، بەھۆی سیاسەتی ئیداری و دارایی و سەربازی خەلیفەی عەباسی، لەوانەش ئیسرافێکی زۆر، ناسەقامگیری دەسەڵاتی ئیداری و گواستنەوەی پایتەخت بۆ [[سامەڕا|سامەرا]]، ھەروەھا ئەویش وەرچەرخانی ئایینی بەرەو [[حەنبەلی]]، خەلافەت لاواز بوو و لەگەڵ کوشتنی لە ساڵی ٨٦١ی زایینی، کۆیلەکانی تورکیا بنەمای دابەزینی دەسەڵاتی عەباسییان دابین کرد.<ref>Robinson, Chase (2010), pp. 305-313</ref> لەگەڵ ھەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆ لە بەغدا و سامەڕا لە ماوەی دە ساڵدا دوای مردنی موتاوەکول کە بووە ھۆی مردنی چوار خەلیفە؛ خەلافەتی عەباسی بە شێوەیەکی کاریگەر ھەڵوەشایەوە و خانەدانی تاڕادەیەک سەربەخۆ بە سەرۆکایەتی دەسەڵاتە سەربازییە ناوخۆیییەکان لەژێر ناوی «ئەمیر» لە ناوچە جیاوازەکانی خاکە ئیسلامییەکان سەریان ھەڵدا. ئەم خانەدانییە نوێیانە بە پێچەوانەی فەرمانڕەواکانی پێشوو (وەک [[بنەماڵەی تاھیرییەکان]])، بەدوای [[ئۆتۆنۆمی|سەربەخۆیی]] و ناوەندگەراییدا دەگەڕان. لەم ماوەیەدا عەباسییەکان نەیانتوانی بە شێوەیەکی کاریگەر دەسەڵاتی خۆیان بەکاربھێنن، تەنھا لە بەشێکی سنوورداری [[عێراق|عێراقدا]] نەبێت. بەم شێوەیە خاکی موسڵمانان لە ڕووی سیاسییەوە دابەش بوو.<ref>Robinson, Chase (2010). pp. 313-316</ref> لە نیوەی دووەمی سەدەی نۆی زایینی، لە کەنارەکانی باشووری دەریای مازەندەران، عەلەوییەکان بە سەرکردایەتی [[حەسەن کوڕی زەید|دای کەبیر]] حکوومەتێکی نوێیان لە [[تەبەرستان]] دامەزراند، کە [[بنەماڵەی تاھیرییەکان|تاھێرییەکانیان]] تێکشکاند و بریکارەکانیان لە ناوچەکانی باکووری ئێستا دەرکرد -ڕۆژ ئێران. ئەم حکوومەتە تازە دامەزراوە [[شیعەی زەیدی|ئایینێکی زەیدی]] بوو و لەگەڵ خەلیفەکانی عەباسی لە شەڕدا بوو. تەنانەت لای خەڵکی ھەندێک شاری [[عێراق|عێراقیش]] جەماوەر بوون.<ref name="داعی">آذری. "حسن بن زید بن محمد"</ref> ھەرچەندە ئەم حکوومەتە بە شێوەیەکی خراپ لەلایەن [[سامانییەکان|سامانییەکانەوە]] شکستی ھێنا، بەڵام عەلەوییەکان لە سەردەمی ناسر ئەلحەق ئەتروشدا زیندووکرانەوە و زۆربەی خەڵکی گیلان لەم ماوەیەدا بوون بە موسڵمانی زەیدی.<ref name="مفرد67">مفرد، محمدعلی (۱۳۸۶). ص ۶۷.</ref> دواتر لەگەڵ دابەزینی عەلەوییەکان، حکوومەتەکانی دەیلمی وەک جاستانیان و ئەلزیار و [[دەوڵەتی بوەیھی]] بوونە زلھێزی ناوچەیی. محمد بن موسافیر یەکێک بوو لەو کەسانەی کە لە ساڵی ٩١٦ی زایینی بە کەڵک وەرگرتن لە جیاوازییە ھەبووەکانی نێو بنەماڵەی دیلام، بنەماڵەی سالاری لە تارەم دامەزراند. ئەم شانشینە لە دەرەوەی دیلام بەرەو ڕۆژاوا و باکوور فراوانتر بوو و مەرزبان بن محەممەد زاڵ بوو بەسەر [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] و بەشێک لە [[ئەرمەنستان]].<ref name="مسافریان">شاهمرادی، مسعود. صص. ۱۱۸ تا ۱۲۵.</ref><ref>Ismail bey Zardabli (2014) pp. 142-143</ref> زەوی نێوان دوو ڕووباری کورا و [[ڕووباری ئاراس|ئاراس]] و لە باکوورەوە بە شاری دەربەند سنووردار کراوە کە ھاوتایە لەگەڵ [[ئازەربایجان|کۆماری ئازەربایجانی]] مۆدێرن، ناوی ئاران بووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری بەردە بووە و فەرمانڕەواکانی باجگرەکانی خەلیفەکانی عەباسی بوون.<ref name="اران">عنایت الله، رضا. "اران" صص ۴۲۱ و ۴۲۳.</ref> یەکێک لە ناوچەکانی ئاران شارڤان بوو کە فەرمانڕەواکانی ژێردەستەی عەباسییەکان بوون و لە سەردەمی موتەواکولی عەباسیدا سەربەخۆ بوون. فەرمانڕەواکانی حکوومەتی نوێ، کە ھەر زوو ھەموو ئارانیان داگیرکرد، پێیان دەگوترا شەروانشا و لە بنەڕەتدا [[عەرەب|بە ڕەچەڵەک عەرەب]] بوون<ref>ذبیح‌الله صفا (۱۳۵۵)، ص ۵۷.</ref> لە دەوروبەری ساڵی ٩٤٤ی زایینی، محمد بن یەزید کە ناوی ئارانشای بە میرات گرت، شرڤانشای پێشووی تێکشکاند و ئەم نازناوەی وەرگرت. زیادی کرد بۆ ناوەکەی.<ref name="اران"/> == مێژووی ھێرشەکان لە ساڵی ٨٥٠ تا ٩٥٠ ز == یەکەم جار کە ڕووسەکان ھێرشیان کردە سەر کەناراوەکانی دەریای خەزەر لە سەردەمی [[حەسەن کوڕی زەید]] دامەزرێنەری بنەماڵەی عەلەوییەکان لە [[تەبەرستان]] بوو. لە ساڵی ٨٦٤ تا ٨٨٤ی زایینی حوکمڕانی کردووە. ڕووسەکان لەم گەشتەدا ھێرشیان کردە سەر دوورگەی ئەبسکون لە کەناری ڕۆژھەڵاتی دەریای خەزەر، کە سەرکەوتوو نەبوو،<ref group="پانوشت">از آبسکون در منابع عربی به عنوان «معروف‌ترین بندر دریای خزر» نام برده‌اند. این جزیره در فاصله‌ای سه روزه از [[گرگان]] قرار داشت. بخش جنوبی دریای خزر ڕا با عنوان «دریای آبسکون» نیز نام بردند. همچنین ببینید: B.N. Zakhoder (1898–1960). ''دریای مازندران در تحقیقات اسلاو شرقی ([http://gumilevica.kulichki.net/Rest/index.html نسخهٔ برخط])''.</ref> ھەرچەندە ڕەنگە ئەم ھێرشە بە قەبارەیەکی بچووک بووبێت.<ref name="Logan201">Logan (1992) p. 201</ref> بەپێی وتەی ئێرنست کۆنیک، مێژوونووسێکی ڕووسی، ئەو دراوانەی لە سەردەمی حەسەن بن زەیددا دراون، کە لە نزیک ئەبسکون و فەرەح ئاباد دۆزراونەتەوە، دەتوانن نیشان بدەن کە ئەو ویستویەتی ھانی خەڵک بدات بۆ شەڕکردن لەگەڵ دەستدرێژکارانی ڕووسی بە ئاماژەدان بە ئایەتەکانی [[قورئان]]. مانای ئەم ئایەتە ئەوەیە کە «ئەوانەی شەڕیان بەسەردا سەپێنراوە، ئیزنی جیھادیان پێدراوە».<ref group="پانوشت">أُذِنَ لِلَّذینَ یُقاتَلونَ بِأَنَّهُم ظُلِموا ۚ وَإِنَّ اللَّهَ عَلیٰ نَصرِهِم لَقَدیرٌ؛ سوره حج آیه ۳۹</ref><ref name="طاهری">طاھری شھاب (١٣٩٠)، ص ٨٤٢</ref> ھێرشی دووەم لە ساڵی ٩٠٩ یان ٩١٠ ڕوویدا،<ref group="پانوشت">سال ڕخ دادن این حملات از تقویم هجری قمری به میلادی بدل شده، به دلیل گردش این تقویم نسبت به گاهشمار میلادی، دقیقاً مشخص نیست که در کدامیک از این دوو سال هجوم ڕخ داده‌است.</ref> ئامانجی ئەم گەشتە ئەبسوکون بوو.<ref name="Rus">"Rus". ''Encyclopaedia of Islam''</ref> ھاوشێوەی ھێرشی پێشوو ئەم ھێرشە بچووک بوو و تەنھا بە شازدە کەشتی ئەنجامدرا.<ref name="Logan201">Logan (1992) p. 201</ref> بە گوتەی ئیبن ئەسفەندیار، ''ئەبول زەرغام ئەحمەد بن ئەلقاسم''، پارێزگاری شاری [[ساری]]، بە ھاوکاری ئەمیری تەبەرستان، ''ئەبولعەباس''، توانی ھێزەکانی ڕووسیا تێکبشکێنێت، کە چوونەتە میانکالا.<ref name="آبسکون 545">حقیقت (۱۳۵۶)، ص ۵۴۵</ref> ھێرشی سێیەم لە ساڵی ٩١١ یان ٩١٢ ڕوویدا.<ref name="Rus">"Rus". ''Encyclopaedia of Islam''</ref> ئەمجارەیان بۆ ھێرشکردنە سەر تەبەرستان، ڕووسەکان سەرەتا ھێرشیان کردە سەر شاری ساری و دوای کوشتن و تاڵانکردن و ئاگردانی گوندەکان، سواری کەشتی بوون و بەرەو دڵمستان ھەڵھاتن. پاشان لە نزیک چێشمێ ڕوود، بەشێکیان لەناو کەشتییەکاندا مانەوە و ھەندێکی تریان ھێرشیان کردە سەر کەنارەکە، بەڵام [[دەیلەم|دڵمیانەکان]] ئەمەیان بۆ دەرکەوت و شەوانە ئاگریان لە کەشتییەکانیان بەردا کە لەسەر کەنارەکە جێگیر بوون و ھێرشبەرەکانیان کوشت، بەڵام ئەوانەی چاوەڕێیان دەکرد لە دەریادا بە موڵک و ماڵی بەدەست ھێنراوەوە ھەڵھاتن و دواجار لە خاکی شاروانشاەکاندا کوژران.<ref name="آبسکون 545">حقیقت (۱۳۵۶)، ص ۵۴۵</ref> === ھێرشی گەورە لە ساڵی ٩١٣ی زایینی === ڕووسەکان یەکەم داگیرکاری بەرفراوانیان لە ساڵی ٩١٣ ئەنجامدا. کەنارەکانی باشووری دەریای خەزەر شاھیدی ھاتنی ٥٠٠ کەشتی ڕووسی لە دەوڵەتی خەزەرەوە بوون. ڕووسەکان بۆ ئەوەی بتوانن بە سەلامەتی بەناو خاکی خەزارەکاندا تێپەڕن، بەڵێنی نیوەی غەنیمەتەکانیان پێداون.<ref name="Logan201">Logan (1992) p. 201</ref><ref name="آذری">Ismail bey Zardabli (2014) p.156</ref> لە بنی ڕووباری [[دنیێپێر|دنیپەرەوە]] چوونە [[دەریای ڕەش]]، پاشان لە [[دەریای ئازۆڤ]]ەوە گەیشتنە ڕووباری دۆن و لە سارکێلەوە کەشتییەکانیان لە ڕێگەی وشکانییەوە گواستەوە بۆ ڤۆڵگا و گەیشتنە دەریای خەزەر.<ref name="Logan201"/> دواجار ڕووسەکان ھێرشیان کردە سەر [[گورگان]]، لە ڕۆژھەڵاتی [[تەبەرستان]] و ناوچەکانی تەنیشتیان بردە تەرەج. کەشتییەکانیان لە نزیک دوورگەکانی باشووری ڕۆژاوای دەریاکە لەنگەری گرت و ھەوڵی بەرپەرچدانەوەی داگیرکەران درا، بەڵام سەرکەوتوو نەبوو. دوای ئەوە ڕووسەکان ھێرشیان کردە سەر [[باکوو|باکۆ]]، دوای سێ ڕۆژ گەشت چوونە ناو شارەکە<ref name="Logan201">Logan (1992) p. 201</ref> و ناوچەکانی ئاران (یان ئاران) و بیلقان و شارڤانیان گرت.<ref name="Rus">"Rus". ''Encyclopaedia of Islam''</ref> ھەرچی لە توانایاندا بوو تاڵانیان دەکرد و ژن و منداڵیان بە کۆیلە دەگرت.<ref name="Rus"/> پاشان لە دوورگەیەکی نزیک باکۆ نیشتەجێ بوون و لەوێوە ھێرشیان کردە سەر ساری.<ref name="آذری">Ismail bey Zardabli (2014) p.156</ref> بە گوتەی زاھیر ئەلدین مەراشی ئەم ھێرشە لە کاتی داگیرکردنی تەبەریستان لەلایەن [[سامانییەکان|سامانییەکانەوە]] ڕوویداوە. مەراشی باسی لە شکستی تەواوەتی ڕووسەکان کرد بەرامبەر بە بەرگریکارانی سامانی و کوشتنی ھەموویان، ئەمەش پێچەوانەی ڕاپۆرتی عەلی بن حسێن مەسعوودییە کە لە ڕووی کاتەوە لە ڕووداوەکە نزیکترە.<ref name="سخنرانی بارتولد">بارتولد (۱۳۷۵) صص. ۴۵–۴۶</ref> بەپێی ڕاپۆرتەکانی مەسعوودی، ڕوسەکان لە ڕێگەی گەڕانەوەیان لە دێڵتای ڕووباری ڤۆڵگا لەلایەن [[موسڵمان|موسڵمانان]] و بەشێک لە [[مەسیحی|مەسیحییەکانی]] کاسپیاوە ھێرشیان کراوەتە سەر. ڕەنگە ئەم لەشکرکێشییە بە ڕەزامەندی شا خەزار ئەنجامدرابێت. ئەوانەی توانیان ھەڵبێن لەلایەن ڤۆڵگا بولگار و بارتاسەوە کوژران.<ref name="Rus">"Rus". ''Encyclopaedia of Islam''</ref> بەگوێرەی ڕاپۆرتەکەی مەسعوودی، بەشێک لە موسڵمانانی خەڵکی خورازم کە وەک پارێزەری خەگانی خەزران لەگەڵیدا بوون، لە تۆڵەی تاڵانکردن و کوشتنی ڕووسەکان لە دژی موسڵمانان، داوایان لێکردووە شەڕیان لەگەڵدا بکات. خاقان قبووڵی<ref name="سخنرانی بارتولد">بارتولد (۱۳۷۵) صص. ۴۵–۴۶</ref> کرد و ڕووسەکانی ئاگادار کردەوە کە موسڵمانان ئامادەن شەڕیان لەگەڵ بکەن.<ref name="برطاس">عنایت الله، رضا. "برطاس" ص ۷۲۳.</ref> ڕووسەکان کە پلانیان دانابوو لە ڤۆڵگاوە بچنە ڕووباری دۆن، بەم ڕووداوە پلانەکەیان گۆڕی و<ref name="سخنرانی بارتولد"/> ڕێڕەوی ئاویان بەجێھێشت. سێ ڕۆژ لەگەڵ موسڵمانان شەڕیان کرد و تەنھا پێنج ھەزار ڕوسی ڕزگاریان بوو، کە بە کەشتی بەرەو خاکی بارتاکان ڕۆیشتن و لە شەڕی بارتا و غەززەکاندا کوژران.<ref name="برطاس"/> نزیکیی ڕووسەکان و خەزرانەکان دەتوانێ ببێتە ھۆی نیگەرانی خەلافەتی عەباسی. خەلافەت باوەڕی بە نزیکبوونەوە لە غەززان و بەم شێوەیە بەھێزکردنی ڤۆڵگا بولگارەکان ھەبووە، بۆ ئەوەی وەک ھەڕەشەیەکی ھاوبەش ڕووبەڕووی ڕووسەکان و خەزارەکان ببنەوە؛ بۆیە خەلافەتی عەباسی بە پاڵپشتی غەززاکان و بولگارەکان دەیتوانی دەسەڵات لە [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] و [[خۆراسان|خوراسان]] و [[قەوقاز]] و ڕەنگە [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] و [[تەبەرستان]] و دیلام بەھێز بکات و خەزارە موسڵمانەکان لە یاخیبوونیان لە دژی دەسەڵاتەکەیان بەھێز بکات. دوای ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر تەبەریستان و گیلان، ناڕەزایی لەم ناوچانەدا زیادی کرد و بووە ھۆی ڕووخانی بریکارەکانی حکوومەتی سامانییەکان لەم ناوچەیە و دووبارە دامەزراندنەوەی حکوومەتی عەلەوییەکانی تەبەریستان لەلایەن ناسر ئەلحەق ئەتروشەوە. ھاتنی ئەترووش بۆ تەبەرستان، دوای ماوەیەکی کەم لە ھێرشی ڕووسیا لە ١٢ی ئابی ٩١٣ (١ موحەڕەم ٣٠١) ڕوویدا.<ref name="فضل">عنایت الله رضا، "ابن فضلان".</ref> === ھێرشی گەورەی ساڵی ٩٤٣ی زایینی === لە ساڵی ٩٤١ ڕووسەکان ھێرشێکی سەرکەوتوویان بۆ سەر بیزەنتین کرد و بە پەیماننامەی ئاشتی کۆتایی ھات. لەم ماوەیەدا ئیگۆری یەکەم سەرکردەی ڕووسەکان بووە. بڕیاریدا شەڕێکی دیکە لەگەڵ ئەو ھێزانەدا دەستپێبکات کە لەم شەڕەدا بەکارنەھێنراون. بە گوتەی ڤاسیلی بارتڵد، خودی ئیگۆر لەم ئۆردوگایەدا ئامادە نەبووە، چونکە سەرچاوەکان لەسەر مردنی سەرکردەی ڕووسەکان نووسیویانە، لەکاتێکدا ئیگۆر لە سەرچاوەی دیکەدا دوای ئەوە ئامادەیە.<ref name="سخنرانی بارتولد2">بارتولد (۱۳۷۵) صص. ۴۷–۴۸</ref> ئەمە دووەم داگیرکاری گەورەی ڕووسەکان بوو بۆ سەر دەریای خەزەر کە لە ساڵی ٩٤٣ ڕوویدا. لە داگیرکردنی ساڵی ٩٤٣دا ڕووسەکان پێشڕەوییان کرد بۆ ڕووباری کورا و قووڵایی [[قەوقاز]] و ھێزەکانی مەرزبان بن محەممەد فەرمانڕەوای [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجانیان]] تێکشکاند.<ref name="ReferenceA">"Bardha'a". ''Encyclopaedia of Islam''</ref> لەم شەڕەدا مەرزبان لەشکرێکی ھەبوو کە لە ھەر نەتەوەیەکەوە ٣٠٠ سەربازی ھەبوو، دیلامی و [[کورد]] و سالوک، داوای لە خەڵک کرد خۆبەخشانە بەشداری شەڕەکە بکەن، بەڵام جگە لە دیلامی، ئەوانی دیکە ھەڵھاتن و ڕووسەکان توانیان شاری باردیا لە ناوەندی ئێران، و ژن و منداڵەکان کۆیلەیان کرد و پارەیەکی زۆریان دەستکەوت.<ref name="بردعه">عنایت الله، رضا. "بردعه" ص ۶۸۷.</ref> دوو گێڕانەوەی ڕووداوەکانی دوای فەتحکردنی بەردەیە ھەیە. یەکێکیان لە [[ئیبن ئەسیری جزری]] کە ڕەنگە چیرۆکەکە لە «تابەت بن حەنان»ەوە لە دەوروبەری ساڵی ٣٣٢ی کۆچی دا گێڕایەوە و ئەوی دیکەیان ھی پەیامنێرێکی ئەرمەنییە بە ناوی موسا کاگان کاتڤانسی. ھەرچەندە ڕاپۆرتی یەکەم لەلایەن مێژوونووسانی موسڵمانەوە نووسراوە، بەڵام لە چاوی ڕووسەکاندا بێلایەنترە. لە ڕاپۆرتی ئەرمەنستاندا باس لە کۆمەڵکوژی دڕندانەی خەڵک کراوە، لەکاتێکدا لە ڕاپۆرتەکەی ئیبن عثیردا باس لەوە کراوە کە ڕووسەکان بە دانیشتووانی ئەو وڵاتەیان وتووە، ئەگەر لە ماڵەکانیان نەچنە دەرەوە، سەلامەت دەبن. گێڕانەوەی ئیبن عثیر ئەوە دەردەخات کە ڕووسەکان دەیانویست ڕێکوپێکی لە شارە داگیرکراوەکەدا جێگیر بکەن بۆ ئەوەی زۆرترین جام بەدەست بھێنن. ئەمەش جیاوازە لە ڕێبازەکەیان لە ھێرشەکانی پێشوودا و ئاماژەیە بۆ پێشکەوتنی کولتووری ئەوان.<ref name="سخنرانی بارتولد2">بارتولد (۱۳۷۵) صص. ۴۷–۴۸</ref> دوای داگیرکردنی ناوچەکە، ڕووسەکان پێشکەشی خەڵکیان کرد کە بە قبوڵکردنی دەسەڵاتی ڕووسیا دەتوانن [[ئایین|ئایینەکەیان]] بپارێزن.<ref>Logan (1992), pp. 201&#x2013;202; "Rus". ''Encyclopaedia of Islam''</ref> بەپێی ڕاپۆرتەکانی [[ئیبن موسکوویە|ئیبن مەسکاوەی]]، خەڵکی ناوچەکە ئەم ئارامییەیان قبوڵ نەکردووە و پەلەیان کردووە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ڕووسەکان. داوایان لە ڕووسەکان کرد شارەکە بەجێبھێڵن. دوای ئەوەی ئۆلتیماتۆمەکە ڕەتکرایەوە، ڕووسەکان دەستیان کرد بە کوشتنی خەڵک و زەوتکردنی پارە. کۆمەڵکوژییەکە دوای ماوەیەکی کەم کۆتایی ھات بۆ ئەوەی دانوستانەکان ئەنجام بدرێت.<ref name="ToolAutoGenRef4">Logan (1992), pp. 201&#x2013;202</ref> دوای ئەوە ڕووسەکان چەند مانگێک لە بەردە مانەوە<ref group="پانوشت">به گفتهٔ [[یاقوت حموی]]، آن‌ها چند سال در شهر ماندند.</ref><ref name="ReferenceA">"Bardha'a". ''Encyclopaedia of Islam''</ref> و ئەم شارەیان کردە ناوەندی ھێرشەکانیان بۆ سەر ناوچەکانی دەوروبەر.<ref name="Vernadsky69">Vernadsky (1959), p. 269</ref> ماوەیەک دواتر، ئیسقان لە نێو سەربازانی ڕووسیادا باو بوو.<ref name="Logan202">Logan (1992), p. 202</ref> ابن المسکوییە لەسەر ئەم بابەتە دەنووسێت: "ئەو میوەیەی لێرە دەچێنرێت زۆریان خواردووە". ئەم نەخۆشییە بوو بە پەتایەک لای ئەوان و ھێزەکانیان کەم بووەوە." لەگەڵ بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە لە نێو ڕووسەکاندا، موسڵمانان لە شاری بەردێا نزیکبوونەوە. سەرکردەی سەربازە ڕووسەکان خۆی فڕێدایە سەر کەرێک و بەو پێیەی ٧٠٠ سەربازی خۆی لەدەستدابوو، خۆی لە شەڕکردن بەدوور گرت و پاشەکشەی کرد بۆ قەڵای بەردێا. ئەم قەڵایە بە موسڵمانانیش دەورە دراوە. ڕووسەکان کە بەھۆی گەمارۆ و نەخۆشییەوە ماندوو بوون، بە بەشێک لە غەنیمەتەکەوە گەڕانەوە بە گەنجینەی و گەوھەر و جل و بەرگی جوان و کۆیلە گەنجەکانەوە لەگەڵ کەشتییەکانیان لە کۆرا و تیمەکانی کەشتییەکە و ٣٠٠ سەرباز کە ڕزگاریان بووبوو.<ref name="Vernadsky69">Vernadsky (1959), p. 269</ref> دوای ھەڵدانەوەی گۆڕی ڕووسەکان، موسڵمانەکان ئەو چەکانەشیان برد کە لەگەڵ تەرمەکاندا بە خاک سپێردرابوون.<ref name="Logan202"/> لەدوای کۆتایی ھاتنی شەڕ، بەردەیە ناوەند و گرنگی خۆی لەدەست دا و [[گەنجە]] پێگەی باڵای لە ناوچەکەدا بەدەست ھێنا.<ref name="آذری3">Ismail bey Zardabli (2014) p.143</ref> جۆرج ڤێرنادسکی پێشنیاری ئەوە دەکات کە ئۆلێگ نۆڤگۆرۆد فەرماندەی سوارەی ڕووسیا بووە لە ھێرشی سەر ئێراندا. ڤێرنادسکی دەڵێت، ناوی ''ئۆلێگ'' و ''ھێلگۆ'' لە نامەکەی سێختەردا ھاتووە و بەپێی ئەو بەڵگەنامەیە، ھێلگۆ بە بەلەم چووەتە [[ئێران]] و لە ساڵی ٩٤١ دوای ھێرشێکی سەرکەوتوو نەبوو بۆ سەر قوستەنتینییە گیانی لەدەستداوە.<ref name="ورنادسکی">Vernadsky (1959), p. 270; ''see also, e.g. '', Zuckerman 257–268; Christian 341–345.</ref> لە لایەکی ترەوە بە گوتەی لێف گومیلێڤ, چونکە ناوەکەی بە پیتی ڕووسی ھاتووە و بەپێی ئەوەی لە سەرچاوە عەرەبییەکان تۆمارکراوە، گریمانەیەک ھەیە کە ئەو ھەمان ئۆسڤیناڵد بووە، فەرماندەی ئەفسانەیی ڤارانجییەکان. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|ڕووسیا|مێژوو|ئێران|ئوکراینا}} [[پۆل:دەریای کاسپیەن]] [[پۆل:شەڕەکانی ڕووسیا]] [[پۆل:شەڕەکانی ئێران]] [[پۆل:مێژووی داغستان]] [[پۆل:٩١٣]] [[پۆل:٩٤٣]] 8yrln51wztiabh6nnw9v58jszyhh7dw 0 246655 1617714 1528554 2026-08-05T23:58:22Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617714 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox bilateral relations|ھەرێمی کوردستان‒ھۆڵەندا|Kurdistan Region|Netherlands}} '''پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستان و هۆڵەندا''' پەیوەندییە دوو قۆڵییەکانی نێوان [[ھەرێمی کوردستان]] و وڵاتی [[ھۆڵەندا]]یە. هەرێمی کوردستان هیچ نوێنەرایەتییەکی لە هۆڵەندا نییە، بەڵام هۆڵەندا لە ساڵی ٢٠١٢ەوە کونسوڵخانەی گشتی لە [[ھەولێر]] هەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Consulate General of the Kingdom of the Netherlands|ناونیشان=http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=126&l=12&r=363|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|وێبگە=Department of Foreign Relations - Kurdistan Regional Government|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304070659/http://dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=126&l=12&r=363|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> هۆڵەندا ئامادەیی سەربازی لە هەرێمی کوردستان هەیە و بە هاوکاری مرۆیی و سەربازی، هاوکاری ناوچەکەی کردووە. هەروەها هۆڵەندا لە ساڵی ٢٠١٧دا بە بڕی ٢٥٠ هەزار یۆرۆ بەشداری لە چاکسازییە ئابوورییەکانی کوردستاندا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Netherlands is supporting reforms in the Kurdistan Region with a contribution to its Funding Facility for Economic Reform|ناونیشان=http://www.iq.undp.org/content/iraq/en/home/presscenter/pressreleases/2017/02/16/the-netherland-s-is-supporting-reforms-in-the-kurdistan-region-with-a-contribution-to-its-funding-facility-for-economic-reform.html|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=UNDP in Iraq|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170528145016/http://www.iq.undp.org/content/iraq/en/home/presscenter/pressreleases/2017/02/16/the-netherland-s-is-supporting-reforms-in-the-kurdistan-region-with-a-contribution-to-its-funding-facility-for-economic-reform.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە مانگی ئابی ٢٠١٦، [[مارک ڕوتێ]]، سەرۆک وەزیرانی هۆڵەندا سەردانی هەرێمی کوردستانی کرد و لەگەڵ بەرپرسانی باڵای کورد کۆبووەوە و سەربازانی هۆڵەندای لە ناوچەکە جێگیر کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Kurdistan Dutch PM in Erbil: Our battle against ISIS further improves Kurdistan's stability|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/100820161|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Rudaw|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> سەبارەت بە سەربەخۆیی باشووری کوردستان، هاری ڤان بۆمێل، پەرلەمانتاری هۆڵەندی ڕای گەیاند: «داوا لە پارتەکەم دەکەم پشتگیری لە کوردستانی سەربەخۆ بکات، چونکە پێموایە سەربەخۆیی باشترین ڕێگایە بۆ دەستەبەرکردنی داهاتووی گەل لەم هەرێمەدا».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=VIDEO: Dutch MP: Independence best way to secure Kurds|ناونیشان=http://www.kurdistan24.net/en/news/97724c7a-ec57-43a2-a5b5-52827cc25907|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Kurdistan24|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> == مێژوو == لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەکاندا، هۆڵەندا بەشداری لە [[ئۆپەراسیۆنی دابینکردنی ئارامی|ئۆپەراسیۆنی دابینکردنی ئاسوودەیی]] کرد، کە ئۆتۆنۆمی بۆ کوردەکانی باشووری کوردستان دەستەبەر کرد. حکوومەتی هۆڵەندا بەشداری کرد لە ئۆپەراسیۆنەکەدا بە سەرۆکایەتی ئەمریکا لەگەڵ یەکەیەکی سوپا کە پێکهاتبوو لە کۆمپانیایەکی پزیشکی، کۆمپانیایەکی بیناسازی ئەندازیاری، بارەگا و کۆمپانیای پشتیوانی خزمەتگوزاری جەنگ. بۆ ئەمەش کۆپتەرەکانی لە هێزی ئاسمانی شاهانەی هۆڵەندا و ١٣ کارمەند بۆ ناوچەکە جێگیرکران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dutch contribution|ناونیشان=https://www.defensie.nl/english/topics/historical-missions/contents/mission-overview/1991/provide-comfort---operation-haven/dutch-contribution|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Defence Ministry of the Netherlands}}</ref> لە دوای ئەو ئۆپەراسیۆنە، حکوومەتی هۆڵەندا بەشداری لە هەوڵە نێودەوڵەتییەکان کرد بۆ ناردنی هاوکاری مرۆیی بۆ ئەو پەنابەرە کوردانەی کە لە ناوچەکەدا ئاوارە ببوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=1992 International Year Book|پەڕە=٣٥٢}}</ref> هۆڵەندا لە ساڵی ٢٠١٢دا نووسینگەی پەیوەندییەکانی لە ناوچەکەدا کردەوە بۆ بەهێزکردنی پەیوەندییەکانی، بەتایبەتی پەیوەندییە ئابوورییەکان. لەو کاتەدا ٣٢ کۆمپانیای تۆمارکراوی هۆڵەندی لە هەرێمی کوردستان هەبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Dutch Acknowledge Kurdistan's Potential by Opening Consulate|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/22052014|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Rudaw|ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ بڕیاردرا نوێنەرایەتی هۆڵەندا بەرز بکرێتەوە بۆ کونسوڵخانەی گشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Netherlands to upgrade diplomatic presence in Kurdistan|ناونیشان=http://www.dfr.gov.krd/a/d.aspx?l=12&a=43957|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Department of Foreign Relations - Kurdistan Regional Government|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠١٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.dfr.gov.krd/a/d.aspx?l=12&a=43957 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە مانگی ئابی ٢٠١٤ حکوومەتی هۆڵەندا هاوکاری مرۆیی بۆ حکوومەتی کوردی دابین کرد بەهۆی زیادبوونی ژمارەی ئاوارە ناوخۆیییەکانی شەڕی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] و کەرەستەی سەربازیی سووک بۆ سەربازە کوردەکان ([[پێشمەرگە]]).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Netherlands provides humanitarian aid and non-lethal military equipment to Kurdistan|ناونیشان=http://www.dfr.gov.krd/a/d.aspx?l=12&a=43946|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Department of Foreign Relations - Kurdistan Regional Government|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.dfr.gov.krd/a/d.aspx?l=12&a=43946 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> هەروەها هۆڵەندا بەرنامەی ڕاهێنانی سەربازی لە ناوچەکەدا دەست پێکرد، کە بڕیار بوو ١٠٠ سەربازی یاریدەدەر و ئەفسەری هۆڵەندی ڕاهێنان بە پێشمەرگە بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Netherlands making considerable contribution to Kurdish fight against ISIS|ناونیشان=https://www.government.nl/latest/news/2014/12/21/netherlands-making-considerable-contribution-to-kurdish-fight-against-isis|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Government of the Netherlands|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> لە مانگی ئایاری ساڵی ٢٠١٥ [[جینین ھێنس پلاسخارت]] وەزیری بەرگری هۆڵەندا سەردانی هەولێری کرد و لەگەڵ [[نێچیرڤان بارزانی]]، سەرۆکی حوکومەتی هەرێمی کوردستان کۆبووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Hennis bij militairen in Midden-Oosten en Irak|ناونیشان=https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2015/05/15/hennis-bij-militairen-in-midden-oosten-en-irak|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Ministry of Defence of the Netherlands|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٥|زمان=nl}}</ref> لە مانگی ئایاری ٢٠١٦ وەفدێکی پەرلەمانی هۆڵەندا سەردانی هەولێری کرد بۆ سەرپەرشتیکردنی بەشداری هۆڵەندا لە شەڕی داعش و هاوکارییەکانی وڵاتەکە بۆ هەرێمی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dutch MPs visiting Kurdistan assess Netherlands' part in ISIS war|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/040520162|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Rudaw|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|سیاسەت}} پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:ھۆڵەندا]] 6ddmfnt1gt0bo84ia4gbnqm5vkv2sfn 0 248108 1617439 1485921 2026-08-05T15:12:06Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617439 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Eutychian.jpg|چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ]] '''پاپا ئۆتۆکین''' یەکێک لە پاپاکانی [[کڵێسای کاتۆلیک|کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکە.]] ئەو لە نێوان ساڵانی ٢٧٥ هەتا ٢٨٣ی زایینی پاپا بووە. == سەرچاوەکان == بەشداربووانی ویکیپیدیا، "لیستی پاپاکان"، ویکیپیدیا، ئینسایکلۆپیدیای ئازاد، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_popes&oldid=268921163 (دەستگەیشتن بە ٩ی شوباتی ٢٠٠٩). {{پۆلی کۆمنز|Eutychius}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|مێژوو|ژیاننامە}} [[پۆل:مردووانی ٢٨٣]] [[پۆل:کۆلکە]] [[پۆل:پاپاکان]] hs700lnqcl4jqkavl46pmutq13ag1qw 0 248818 1617864 1484041 2026-08-06T10:47:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە) 1617864 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Animation of 2013 ND15 relative to Sun and Venus.gif|وێنۆک|ئەنیمەیشنی ٢٠١٣ ND15 بە بەراورد بە خۆر و هەسارەی زوحەل.{{legend2| Yellow|خۆر}}{{·}}{{legend2| Lime|ڤینۆس}}{{·}}{{legend2|Magenta| 2013 ND15}}]] '''2013 ND15''' [[گەڕەستێرۆچکە]]یەکی گچکەیە و [[ترۆجان (تەنی ئاسمانی)|ترۆجانێکی]] کاتی هەسارەی [[ڤینۆس|ڤینۆسە]]، بە یەکەم ترۆجانی ڤینۆس ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/Atens.html|سەردێڕ=لیستی هەسارە بچووکەکانی ئاتن.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20121205013441/http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/Atens.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==دۆزینەوە و خولگە و تایبەتمەندییە فیزیاییەکانی== ئێن دی لە ١٣ی تەمموزی ٢٠١٣ لەلایەن ن.پریماک، ئە.شولتز، ت.گۆگیا و ک.چامبەرز دۆزرایەوە، کە چاودێرییان دەکرد بۆ پڕۆژەی (Pan-STARRS). تا مانگی ئەیلولی ٢٠١٤ نزیکەی ٢١ جار بینراوە و ماوەی داتا-ئارک ٢٦ ڕۆژە. گەرەستێرۆچکەیەکی گەورەی ئاتنە و میحوەرەکەی نیمچە سەرەکییەکەی (0.7235 AU) زۆر لە میحوەرەکەی ڤینۆس دەچێت بەڵام ئیکسەنتریسیتی بەرزی هەیە (0.6115) و مەیلی خولگەیی بچووکی هەیە (4.794°). بە گەورەیی ڕەهای ٢٤.١، تیرەکەی لە مەودای ٤٠١٠٠ م (بۆ مەودای گریمانەکراوی ئەلبیدۆ 0.04-0.20).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://neo.jpl.nasa.gov/glossary/h.html|سەردێڕ=خشتەی گۆڕینی گەورەیی ڕەها (H)|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130729052407/http://neo.jpl.nasa.gov/glossary/h.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==دۆخی داینامیکی ترۆجان و پەرەسەندنی خولگەیی== 2013 ND15 وەک ترۆجانی ڤینۆس دەستنیشان کراوە کە دوای خولگەیەکی تادپۆل بە دەوری خاڵی لاگرانجی L4ی ڤینۆسدا دەگەڕێت. ==ئەگەری هەیە گەڕەستێرۆچکەیەکی مەترسیدار بێت== ئێن دی١٥ لە لیستی هەسارۆکەمەترسیدارەکان (PHAs)دا نەخراوەتە نێو لیستی [[ناوەندی ھەسارە بچووکەکان]]ەوە چونکە گەورەیی ڕەهای زیاترە لە ٢٢.٠، هەرچەندە جارجارە دێتە ناو ٠٠،٥ '''ی.ف''' لە زەویەوە. ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} ==بەستەری دەرەکی== * [https://www.minorplanetcenter.net/mpec/K13/K13O04.html دیسکۆڤەری MPEC] * [https://minorplanetcenter.net//iau/lists/Dangerous.html لیستی ئەستێرە بچووکە مەترسیدارەکان (PHAs)] {{پۆلی کۆمنز|2013 ND15}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{گەردوون-کۆلکە}} qtzst84n78n0lawc4pc8mhmzcqu0ncw 0 249823 1617696 1529735 2026-08-05T23:53:24Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617696 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە = Rapturecity.png }} '''ڕاپچەر''' ({{بە ئینگلیزی |Rapture}}) شارێکی خەیاڵی ژێر ئاوە کە وەک شوێنی زنجیرەی [[بایۆشۆک (زنجیرە)|بایۆشۆک]] کاردەکات. ڕاپچەر لەلایەن [[ئەندرۆ ڕایان (بایۆشۆک)|ئەندرۆ ڕایان]]ەوە دروست کراوە، مەبەست لێی ئەوە بووە کە کۆمەڵگەیەکی [[یوتۆپیا]]یی بێت کە هونەرمەندان و زانایان و ڕۆشنبیران بەبێ سنووردارکردنی ڕێکخستنی حکوومەت گەشە بکەن. ڕاپچەر بە نهێنی لە بنی زەریای ئەتڵەسی دروست کرابوو، سەرسووڕهێنەرێکی [[تەکنۆلۆژیا]] و داهێنان بوو، کە تەلارسازی ئارت دیکۆ و تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو و پێکهاتەیەکی کۆمەڵایەتی ناوازەی تێدابوو؛ بەڵام دیدگای ئایدیالیستی ڕاپچەر بە خێرایی گۆڕدرا بۆ ئاژاوە و شێتی. دۆزینەوەی ئادەم کە ماددەیەکە توانای سەروو مرۆیی دەبەخشێت بەڵام مرۆڤەکان بەرەو شێتی دەبات، بووە هۆی دروستبوونی شەڕی ناوخۆ لە نێوان ئەوانەی هەوڵیان دەدا ئادەم کۆنتڕۆڵ بکەن و ئەوانەی کە ملکەچی دەسەڵاتە ئالوودەبوونەکانی بوون. شارەکە کەوتە وێرانە، بەهۆی سپلایسەرە گۆڕاوەکانی بۆماوەیی و مەترسییەکانی دیکەوە زاڵ بوو. لەکاتێکدا یاریزانەکان لە یارییەکانی [[بایۆشۆک]]دا بەدوای ڕاپچەردا دەگەڕێن، نهێنییە تاریکەکانی ڕابردووی شارەکە ئاشکرا دەکەن و ڕووبەڕووی دەرئەنجامەکانی تەماحی کۆنترۆڵنەکراو و تاقیکردنەوەی زانستی دەبنەوە. کەشوهەوای شاری ڕاپچەر وەسوەسە و سەیرە، جوانییە خراپەکانی و مێژووە کارەساتبارەکەی وەک جیاوازییەکی توند لەگەڵ بەڵێنە ڕەسەنەکەی بۆ ئازادی و پێشکەوتن کاردەکات. ڕاپچەر بووەتە شوێنێکی ئایکۆنی لە مێژووی یاریکردندا، بە جیهانسازییە قووڵ و چیرۆکگێڕانی بیرکردنەوە و کارەکتەرە لەبیرنەکراوەکانی ناسراوە. شاری ڕاپچەر وەک چیرۆکێکی وریاکەرەوە کاردەکات سەبارەت بە مەترسییەکانی دەسەڵاتی کۆنترۆڵنەکراو و دەرئەنجامەکانی یاریکردن بە خودا بە زانست و تەکنەلۆژیا. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٢ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|مێژوو|شەڕ|ئاو|تەکنۆلۆژیا }} [[پۆل:خەیاڵی دیستۆپی]] bd6vkd5o2gz1l6eqobva5locrvan9pp 0 250091 1617464 1486071 2026-08-05T15:33:14Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617464 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆلیڤەر بێڵ''' ({{بە ئینگلیزی| Oliver Bell}}) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، و بەشداری لەچەندین [[ھۆڵیوود|فیلمی ئەمریکیدا]] کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|تەلەڤیزیۆن}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] 473mltucoijm69g1vc2dxeb4yzr2eby 0 251822 1617928 1484149 2026-08-06T11:01:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1617928 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ئەبیگایل کوین''' ({{بە ئینگلیزی |Abigail Cowen}}) ئەکتەر و مۆدێلێکی ئەمریکی لەدایکبووی ١٨ی ئازاری ١٩٩٨ە. کاون لە شاری گەینزڤیل لە ویلایەتی فلۆریدا لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bird|یەکەم=Michele|سەردێڕ=21 Interesting Facts You Didn't Know About Actor Abigail Cowen|ناونیشان=https://www.buzzfeed.com/michelelbird/abigail-cowen-fun-facts|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=BuzzFeed|زمان=en}}</ref> لەگەڵ داوسنی براکەی لە کێڵگەیەکدا گەورە بووە. لە منداڵیدا وانەکانی نواندنی وەرگرتووە. لە قوتابخانەی ئامادەیی ئۆڤیدۆ خوێندوویەتی و لەوێ وەرزشوان بووە لە [[گۆڕەپان و مەیدان|ئاستی وەرزشی]]. کاون لە زانکۆی فلۆریدا [[پەیوەندییە گشتییەکان]]ی خوێندووە، پاشان لەگەڵ خێزانەکەی لە ساڵی ٢٠١٦دا ڕوویان لە [[لۆس ئانجلەس|لۆس ئەنجلۆس]] لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]] کردووە بۆ ئەوەی زیاتر کاری نواندن بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Park|یەکەم=Andrea|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Who Is Abigail Cowen, the Fire Fairy at the Core of 'Fate: The Winx Saga'?|ناونیشان=https://www.marieclaire.com/culture/a35366335/who-is-abigail-cowen-fate-the-winx-saga/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Marie Claire|زمان=en-US}}</ref> == فیلمۆگرافی == === فیلمەکان === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |ساڵ ! scope="col" | ناونیشان ! scope="col" | ئەرک ! class="unsortable" scope="col" | تێبینی |- | ٢٠٢٠ | ''ھێشتا باوەڕم ھەیە'' | ئادرین لیشنگ | |- | ٢٠٢١ | ''ڕاوکردنی جادووگەر'' | فیۆنا |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Boucher|یەکەم=Geoff|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ='Witch Hunt': Elle Callahan's Supernatural Border Thriller Casts Four|ناونیشان=https://deadline.com/2019/06/witch-hunt-u-s-mexico-border-elle-callahans-supernatural-border-story-casts-four-1202638952/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Deadline}}</ref> |- | ٢٠٢٢ | ''[[خۆشەویستیی ڕزگارکەر|ڕزگارکردنی خۆشەویستی]]'' | ئێنجڵ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ='Chilling Adventures of Sabrina' Actress Abigail Cowen Starring in 'Redeeming Love' Adaptation|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/chilling-adventures-sabrina-actress-abigail-cowen-star-redeeming-love-adaptation-1292525|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=The Hollywood Reporter|زمان=en}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ژیاننامە|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Abigail Cowen}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] ip460en5hntiymuxjcy076od2m7r4l7 0 252175 1617588 1516535 2026-08-05T19:59:53Z ڕێبەر قەرەداغی 77946 1617588 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەس | ناو = مۆنیکا بۆیار | وێنە = | کاتی لەدایکبوون = ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٠ | شوێنی لەدایکبوون = [[کۆماری دۆمینیکان]] | کاتی مردن = ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ (٩٢ ساڵ) | شوێنی مردن = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | پیشە = [[خانمەکتەر]]، [[گۆرانیبێژ]]، [[سەماکار]] | ساڵانی چالاکی = | ھاوسەر = [[لێزلی چارتێریس]] (١٩٤٣–١٩٥١) }} '''مۆنیکا بۆیار''' ({{بە ئینگلیزی| Monica Boyar}}؛ لەدایکبووی ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٠ – مردووی ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣) [[ئەکتەر|خانمەکتەر]]، [[گۆرانیبێژ]] و [[سەماکار]]ێکی ئەمریکییە بە ڕەچەڵەک [[کۆماری دۆمینیکان|دۆمینیکانی]]. ئەو لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەمدا لە بوارەکانی هونەری نماییشکردن، مۆسیقا، و سینەمای ئەمریکیدا چالاک بووە. == ژیانی سەرەتایی و پیشەی ھونەری == مۆنیکا بۆیار لە کۆماری دۆمینیکان لەدایکبووە و دواتر کۆچی کردووە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. لە ساڵانی چلەکان و پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا، ئەو وەک گۆرانیبێژێکی یانە شەوانەکان ناوبانگێکی زۆری پەیدا کرد، بەتایبەتی بەهۆی گۆرانییە لاتینییەکان و شێوازی نماییشە سەرنجڕاکێشەکانی کە وای لێکرد لە میدیاکاندا نازناوی "مرواریی دۆمینیکان"ی پێ ببەخشرێت. جگە لە گۆرانیوتن، مۆنیکا بۆیار لە بواری نواندنیشدا کاری کردووە و لە چەندین بەرهەمی شانۆیی لە بڕۆدوەی (Broadway) و بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی بەشداری کردووە. دەرکەوتنەکانی ئەو یارمەتیدەر بوون بۆ بەهێزکردنی پێگەی هونەرمەندە لاتینییەکان لە پیشەسازیی کات بەسەربردنی ئەمریکادا لەو سەردەمەدا. == ژیانی تایبەتی == لە ساڵی ١٩٤٣، مۆنیکا بۆیار هاوسەرگیری لەگەڵ نووسەری بەناوبانگی بەریتانی-ئەمریکی [[لێزلی چارتێریس]] (Leslie Charteris) کرد، کە بە دروستکەری زنجیرە ڕۆمانی "سەینت" (The Saint) ناسراوە. ئەم هاوسەرگیرییە چەند ساڵێکی خایاند و پاشان لە ساڵی ١٩٥١ جیابوونەوە. == کۆچی دوایی == مۆنیکا بۆیار دوای ساڵانێکی زۆر لە دوورکەوتنەوە لە ڕووناکی و ژیانی هونەری، لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ و لە تەمەنی ٩٢ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژن|ھونەرەکان|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٣]] [[پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکان بە ڕەچەڵەک دۆمینیکانی]] ji5xucvvhfiophnnselwk5kal7rlpw4 1617590 1617588 2026-08-05T20:00:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1617590 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} }} {{زانیاریدانی کەس | ناو = مۆنیکا بۆیار | وێنە = | کاتی لەدایکبوون = ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٠ | شوێنی لەدایکبوون = [[کۆماری دۆمینیکان]] | کاتی مردن = ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ (٩٢ ساڵ) | شوێنی مردن = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | پیشە = [[خانمەکتەر]]، [[گۆرانیبێژ]]، [[سەماکار]] | ساڵانی چالاکی = | ھاوسەر = [[لێزلی چارتێریس]] (١٩٤٣–١٩٥١) }} '''مۆنیکا بۆیار''' ({{بە ئینگلیزی| Monica Boyar}}؛ لەدایکبووی ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٠ – مردووی ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣) [[ئەکتەر|خانمەکتەر]]، [[گۆرانیبێژ]] و [[سەماکار]]ێکی ئەمریکییە بە ڕەچەڵەک [[کۆماری دۆمینیکان|دۆمینیکانی]]. ئەو لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەمدا لە بوارەکانی هونەری نماییشکردن، مۆسیقا، و سینەمای ئەمریکیدا چالاک بووە. == ژیانی سەرەتایی و پیشەی ھونەری == مۆنیکا بۆیار لە کۆماری دۆمینیکان لەدایکبووە و دواتر کۆچی کردووە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. لە ساڵانی چلەکان و پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا، ئەو وەک گۆرانیبێژێکی یانە شەوانەکان ناوبانگێکی زۆری پەیدا کرد، بەتایبەتی بەهۆی گۆرانییە لاتینییەکان و شێوازی نماییشە سەرنجڕاکێشەکانی کە وای لێکرد لە میدیاکاندا نازناوی "مرواریی دۆمینیکان"ی پێ ببەخشرێت. جگە لە گۆرانیوتن، مۆنیکا بۆیار لە بواری نواندنیشدا کاری کردووە و لە چەندین بەرهەمی شانۆیی لە بڕۆدوەی (Broadway) و بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی بەشداری کردووە. دەرکەوتنەکانی ئەو یارمەتیدەر بوون بۆ بەهێزکردنی پێگەی هونەرمەندە لاتینییەکان لە پیشەسازیی کات بەسەربردنی ئەمریکادا لەو سەردەمەدا. == ژیانی تایبەتی == لە ساڵی ١٩٤٣، مۆنیکا بۆیار هاوسەرگیری لەگەڵ نووسەری بەناوبانگی بەریتانی-ئەمریکی [[لێزلی چارتێریس]] (Leslie Charteris) کرد، کە بە دروستکەری زنجیرە ڕۆمانی "سەینت" (The Saint) ناسراوە. ئەم هاوسەرگیرییە چەند ساڵێکی خایاند و پاشان لە ساڵی ١٩٥١ جیابوونەوە. == کۆچی دوایی == مۆنیکا بۆیار دوای ساڵانێکی زۆر لە دوورکەوتنەوە لە ڕووناکی و ژیانی هونەری، لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ و لە تەمەنی ٩٢ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژن|ھونەرەکان|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٣]] [[پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکان بە ڕەچەڵەک دۆمینیکانی]] s9fxfzci9mbo7gmdi2ysjor0bdazbas 1617620 1617590 2026-08-05T20:15:36Z ڕێبەر قەرەداغی 77946 1617620 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەس | ناو = مۆنیکا بۆیار | ناوی ڕەسەن = ئەرجەنتینا مێرسیدس گۆنزالێز مۆرێل | وێنە = | کاتی لەدایکبوون = ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٠ | شوێنی لەدایکبوون = ماو، [[کۆماری دۆمینیکان]] | کاتی مردن = ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ (٩٢ ساڵ) | شوێنی مردن = لاس ڤێگاس، [[نیڤادا]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | هۆکاری مردن = جەڵتەی مێشک | نەتەوە = ئەمریکی | پیشە = [[خانمەکتەر]]، [[گۆرانیبێژ]]، [[سەماکار]]، دیزاینەری جلوبەرگ | ساڵانی چالاکی = ١٩٣٩–١٩٦١ | ھاوسەر = فێدێرکۆ هۆراسیۆ (١٩٤٢–١٩٤٩)<br>[[لێزلی نیڵسن]] (١٩٥٠–١٩٥٦)<br>لی تۆلی (١٩٥٨–١٩٥٨) | منداڵەکان = نییە }} '''مۆنیکا بۆیار''' ({{بە ئینگلیزی| Monica Boyar}}؛ ناوی تەواو: ئەرجەنتینا مێرسیدس گۆنزالێز مۆرێل؛ لەدایکبووی ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٠ – مردووی ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣) [[گۆرانیبێژ]]، [[ئەکتەر|خانمەکتەر]] و دیزاینەرێکی جلوبەرگی ئەمریکییە بە ڕەچەڵەک [[کۆماری دۆمینیکان|دۆمینیکانی]]. ئەو لە ساڵانی چلەکان و پەنجاکانی سەدەی بیستەمدا لە یانە شەوانەکاندا ناوبانگێکی زۆری هەبوو بەهۆی گۆرانییە لاتینی و ئەفرۆ-کوباییەکانی، هەروەها وەک یەکەم کەس دادەنرێت کە لە ساڵی ١٩٣٩ سەمای مێرێنگێ (Merengue)ی هێنایە ناو ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە. == ژیانی سەرەتایی == مۆنیکا بۆیار لە ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٠ لە شاری ماو (Mao) لە کۆماری دۆمینیکان لەدایکبووە. خێزانەکەی لە ساڵی ١٩٢٩ کۆچیان کردووە بۆ [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و لە مانھاتن لە [[نیویۆرک (شار)|شاری نیویۆرک]] نیشتەجێ بوون. لە سەردەمی منداڵیدا بە ناوی "ئەرجەنتینا مۆرێل" بانگ دەکرا. لە ساڵی ١٩٤٧دا وەک هاووڵاتییەکی فەرمیی ئەمریکی مامەڵەی لەگەڵ کرا. بۆیار هەر لە تەمەنی ١٢ ساڵییەوە بەهرەی دەنگیی دەرکەوت و لە گرووپی کۆرسی ئۆپێرای بەناوبانگی میترۆپۆلیتەن (Metropolitan Opera House) دەستی بە گۆرانیوتن کرد. == کاروانی ھونەری لە مۆسیقا و سەمادا == لە کاتی پێشانگای نێودەوڵەتیی نیویۆرک لە ساڵی ١٩٣٩، مۆنیکا هەوڵێکی زۆری دا بۆ ناساندنی سەمای ڕەسەنی وڵاتەکەی بە ناوی (مێرێنگێ) بە ئەمریکییەکان، و تەنانەت مامۆستای سەمای ناسراو ئارثەر مۆرای (Arthur Murray) فێری ئەم سەمایە کرد. ئەم هەنگاوە وایکرد مێرێنگێ لە ساڵی ١٩٥٥ ببێتە یەکێک لە خێراترین سەما گەشەسەندووەکان لە ئەمریکادا. لە سەردەمی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا، چالاکانە بەشداری لە ئاهەنگە خێرخوازییەکاندا دەکرد و لەو نمایشانەدا ئامادە بوو کە لەلایەن سەرۆکی ئەمریکا [[فرانکڵین ڕۆزڤێڵت]]ەوە ڕێکدەخران بۆ کۆکردنەوەی کۆمەک. هەروەها یەکێک بوو لەو هونەرمەندانەی کە ستایلی مۆسیقای (کالیپسۆ - Calypso)ی لە ئەمریکادا بەناوبانگ کرد، و گۆرانییەکانی لە ساڵی ١٩٥٤دا چوونە ڕیزی پڕفرۆشترینەکانەوە. == نواندن و دیزاینی جلوبەرگ == مۆنیکا بۆیار تەنیا لە بواری مۆسیقادا نەمایەوە، بەڵکو وەک خانمەکتەرێک لەسەر شانۆ و شاشەکان دەرکەوت. لە ساڵی ١٩٤٥ بەشداری لە کورتەفیلمی ''شازادە پاپایا'' (Princess Papaya) کرد، و دواتر لە ساڵی ١٩٥٢ وەک گۆرانیبێژێک لە بەرنامەی تەلەڤیزیۆنیی ''بەڕێز پیپەرس'' (Mister Peepers) دەرکەوت. دیارترین کاری نواندنی لەسەر شانۆی [[بڕۆدوەی]] بوو، کاتێک لە ساڵی ١٩٤٨ ڕۆڵی کەسایەتی "ڕۆزا گۆنزالێز"ی گێڕا لە شانۆگەریی ''هاوین و دووکەڵ'' (Summer and Smoke) لە نووسینی شانۆنامەنووسی گەورە [[تێنێسی ویلیامز]]. جگە لەمانە، بۆیار دیزاینەرێکی سەرکەوتووی جلوبەرگ بوو. ئەو جلوبەرگ و جانتای تایبەتی بۆ ئەستێرەکانی شانۆ و سینەما دیزاین دەکرد کە بە سادەیی و ناوازەیی جیادەکرانەوە. == ژیانی تایبەتی و کۆچی دوایی == ژیانی هاوسەرگیریی مۆنیکا پڕ بوو لە وێستگەی جیاواز و لە ژیانیدا سێ جار هاوسەرگیری کردووە، بەڵام هەرگیز منداڵی نەبووە: * '''هاوسەری یەکەم:''' فێدێرکۆ هۆراسیۆ ڤاسکوێز (١٩٤٢–١٩٤٩). ئەم هاوسەرگیرییە بە شێوەیەکی کارەساتبار کۆتایی هات کاتێک هاوسەرەکەی لەلایەن دەسەڵاتی دیکتاتۆری دۆمینیکانەوە لەسێدارە درا بەهۆی بەشداریکردنی لە کودەتایەک. * '''هاوسەری دووەم:''' ئەکتەری بەناوبانگ [[لێزلی نیڵسن]] (١٩٥٠–١٩٥٦). * '''هاوسەری سێیەم:''' ئەکتەری کۆمیدی لی تۆلی، کە لە ساڵی ١٩٥٨ هاوسەرگیرییان کرد و تەنیا دوای سێ مانگ لێک جیابوونەوە. هەروەها مۆنیکا هاوڕێیەتییەکی نزیکی لەگەڵ ئەکتەری ئەفسانەیی [[مارلۆن براندۆ]] هەبوو. لە کۆتاییەکانی ژیانیدا و دوای خانەنشینبوونی، مۆنیکا لە شاری لاس ڤێگاس نیشتەجێ بوو. سەرەنجام لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣، لە تەمەنی ٩٢ ساڵیدا بەهۆی ئاڵۆزییەکانی نەخۆشیی جەڵتەی مێشکەوە کۆچی دوایی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژن|ھونەرەکان|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٣]] [[پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئەمریکی]] [[پۆل:کچە ئەمریکییە سەماکارەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکان بە ڕەچەڵەک دۆمینیکانی]] cli6jtzz55bslb5uip7coeellln6rqx 1617627 1617620 2026-08-05T20:26:25Z ڕێبەر قەرەداغی 77946 1617627 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەس | ناو = مۆنیکا بۆیار | ناوی ڕەسەن = ئەرجەنتینا مێرسیدس گۆنزالێز مۆرێل | کاتی لەدایکبوون = ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٠ | شوێنی لەدایکبوون = ماو، [[کۆماری دۆمینیکان]] | کاتی مردن = ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ (٩٢ ساڵ) | شوێنی مردن = لاس ڤێگاس، [[نیڤادا]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | هۆکاری مردن = جەڵتەی مێشک | نەتەوە = ئەمریکی | پیشە = [[خانمەکتەر]]، [[گۆرانیبێژ]]، [[سەماکار]]، دیزاینەری جلوبەرگ | ساڵانی چالاکی = ١٩٣٩–١٩٦١ | ھاوسەر = فێدێرکۆ هۆراسیۆ (١٩٤٢–١٩٤٩)<br>[[لێزلی نیڵسن]] (١٩٥٠–١٩٥٦)<br>لی تۆلی (١٩٥٨–١٩٥٨) | منداڵەکان = نییە }} [[پەڕگە:Monica Boyar 1940s.jpg|وێنۆک|[[وێنە:Monica Boyar.jpg|Monica Boyar]]]] '''مۆنیکا بۆیار''' ({{بە ئینگلیزی| Monica Boyar}}؛ ناوی تەواو: ئەرجەنتینا مێرسیدس گۆنزالێز مۆرێل؛ لەدایکبووی ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٠ – مردووی ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣) [[گۆرانیبێژ]]، [[ئەکتەر|خانمەکتەر]] و دیزاینەرێکی جلوبەرگی ئەمریکییە بە ڕەچەڵەک [[کۆماری دۆمینیکان|دۆمینیکانی]]. ئەو لە ساڵانی چلەکان و پەنجاکانی سەدەی بیستەمدا لە یانە شەوانەکاندا ناوبانگێکی زۆری هەبوو بەهۆی گۆرانییە لاتینی و ئەفرۆ-کوباییەکانی، هەروەها وەک یەکەم کەس دادەنرێت کە لە ساڵی ١٩٣٩ سەمای مێرێنگێ (Merengue)ی هێنایە ناو ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە. == ژیانی سەرەتایی == مۆنیکا بۆیار لە ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٠ لە شاری ماو (Mao) لە کۆماری دۆمینیکان لەدایکبووە. خێزانەکەی لە ساڵی ١٩٢٩ کۆچیان کردووە بۆ [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و لە مانھاتن لە [[نیویۆرک (شار)|شاری نیویۆرک]] نیشتەجێ بوون. لە سەردەمی منداڵیدا بە ناوی "ئەرجەنتینا مۆرێل" بانگ دەکرا. لە ساڵی ١٩٤٧دا وەک هاووڵاتییەکی فەرمیی ئەمریکی مامەڵەی لەگەڵ کرا. بۆیار هەر لە تەمەنی ١٢ ساڵییەوە بەهرەی دەنگیی دەرکەوت و لە گرووپی کۆرسی ئۆپێرای بەناوبانگی میترۆپۆلیتەن (Metropolitan Opera House) دەستی بە گۆرانیوتن کرد. == کاروانی ھونەری لە مۆسیقا و سەمادا == لە کاتی پێشانگای نێودەوڵەتیی نیویۆرک لە ساڵی ١٩٣٩، مۆنیکا هەوڵێکی زۆری دا بۆ ناساندنی سەمای ڕەسەنی وڵاتەکەی بە ناوی (مێرێنگێ) بە ئەمریکییەکان، و تەنانەت مامۆستای سەمای ناسراو ئارثەر مۆرای (Arthur Murray) فێری ئەم سەمایە کرد. ئەم هەنگاوە وایکرد مێرێنگێ لە ساڵی ١٩٥٥ ببێتە یەکێک لە خێراترین سەما گەشەسەندووەکان لە ئەمریکادا. لە سەردەمی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا، چالاکانە بەشداری لە ئاهەنگە خێرخوازییەکاندا دەکرد و لەو نمایشانەدا ئامادە بوو کە لەلایەن سەرۆکی ئەمریکا [[فرانکڵین ڕۆزڤێڵت]]ەوە ڕێکدەخران بۆ کۆکردنەوەی کۆمەک. هەروەها یەکێک بوو لەو هونەرمەندانەی کە ستایلی مۆسیقای (کالیپسۆ - Calypso)ی لە ئەمریکادا بەناوبانگ کرد، و گۆرانییەکانی لە ساڵی ١٩٥٤دا چوونە ڕیزی پڕفرۆشترینەکانەوە. == نواندن و دیزاینی جلوبەرگ == مۆنیکا بۆیار تەنیا لە بواری مۆسیقادا نەمایەوە، بەڵکو وەک خانمەکتەرێک لەسەر شانۆ و شاشەکان دەرکەوت. لە ساڵی ١٩٤٥ بەشداری لە کورتەفیلمی ''شازادە پاپایا'' (Princess Papaya) کرد، و دواتر لە ساڵی ١٩٥٢ وەک گۆرانیبێژێک لە بەرنامەی تەلەڤیزیۆنیی ''بەڕێز پیپەرس'' (Mister Peepers) دەرکەوت. دیارترین کاری نواندنی لەسەر شانۆی [[بڕۆدوەی]] بوو، کاتێک لە ساڵی ١٩٤٨ ڕۆڵی کەسایەتی "ڕۆزا گۆنزالێز"ی گێڕا لە شانۆگەریی ''هاوین و دووکەڵ'' (Summer and Smoke) لە نووسینی شانۆنامەنووسی گەورە [[تێنێسی ویلیامز]]. جگە لەمانە، بۆیار دیزاینەرێکی سەرکەوتووی جلوبەرگ بوو. ئەو جلوبەرگ و جانتای تایبەتی بۆ ئەستێرەکانی شانۆ و سینەما دیزاین دەکرد کە بە سادەیی و ناوازەیی جیادەکرانەوە. == ژیانی تایبەتی و کۆچی دوایی == ژیانی هاوسەرگیریی مۆنیکا پڕ بوو لە وێستگەی جیاواز و لە ژیانیدا سێ جار هاوسەرگیری کردووە، بەڵام هەرگیز منداڵی نەبووە: * '''هاوسەری یەکەم:''' فێدێرکۆ هۆراسیۆ ڤاسکوێز (١٩٤٢–١٩٤٩). ئەم هاوسەرگیرییە بە شێوەیەکی کارەساتبار کۆتایی هات کاتێک هاوسەرەکەی لەلایەن دەسەڵاتی دیکتاتۆری دۆمینیکانەوە لەسێدارە درا بەهۆی بەشداریکردنی لە کودەتایەک. * '''هاوسەری دووەم:''' ئەکتەری بەناوبانگ [[لێزلی نیڵسن]] (١٩٥٠–١٩٥٦). * '''هاوسەری سێیەم:''' ئەکتەری کۆمیدی لی تۆلی، کە لە ساڵی ١٩٥٨ هاوسەرگیرییان کرد و تەنیا دوای سێ مانگ لێک جیابوونەوە. هەروەها مۆنیکا هاوڕێیەتییەکی نزیکی لەگەڵ ئەکتەری ئەفسانەیی [[مارلۆن براندۆ]] هەبوو. لە کۆتاییەکانی ژیانیدا و دوای خانەنشینبوونی، مۆنیکا لە شاری لاس ڤێگاس نیشتەجێ بوو. سەرەنجام لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣، لە تەمەنی ٩٢ ساڵیدا بەهۆی ئاڵۆزییەکانی نەخۆشیی جەڵتەی مێشکەوە کۆچی دوایی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژن|ھونەرەکان|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٣]] [[پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئەمریکی]] [[پۆل:کچە ئەمریکییە سەماکارەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکان بە ڕەچەڵەک دۆمینیکانی]] bm8hyvtq7zs6w8fgigfu97tnw4ykb7k 0 253435 1617699 1358478 2026-08-05T23:54:22Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617699 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''عەلی باقری کەنی''' ({{بە فارسی|علی باقری کنی}}؛ لەدایکبووی ٣٠ی ئەیلوولی ١٩٦٧)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Ali Bagheri-Kani, Iran’s veteran nuclear negotiator, named acting foreign minister|ناونیشان=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2024/05/20/ali-bagheri-kani-appointed-as-iran-s-acting-foreign-minister-irna-|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=alarabiya.net}}</ref> سیاسەتوان و دیپلۆماتکارێکی ئێرانییە و لە ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤ەوە دوای مردنی [[حوسێن ئەمیرعەبدوڵڵاھیان]]، بەهۆی [[کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەکەی ئیبراھیم ڕەئیسی|کەوتنەخوارەوەی هەلیکۆپتەرێکەوە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Ali Bagheri Kani appointed as Iran's Acting Foreign Minister after Amirabdollahian's death|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/ali-bagheri-kani-appointed-irans-acting-foreign-minister-after-amirabdollahians-2024-05-20/|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=Reuters}}</ref> بە شێوەیەکی کاتی بووەتە [[وەزیری کاروباری دەرەوەی ئێران]]. پێشتر لە ئەیلوولی ٢٠٢١ەوە بریکاری سیاسی لە وەزارەتی دەرەوە بووە. ئەو بە کەسێکی نزیک لە [[عەلی خامنەیی]]، [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری باڵای ئێران]] دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iran president helicopter crash live updates: President Ebrahim Raisi dies|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-middle-east-69035051|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=BBC News|زمان=en-gb}}</ref> باقری لە زانکۆی ئیمام سدیق لە [[تاران]] بەشی زانستی ئابووری خوێندووە.<ref name="ajwho">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Who is Ali Bagheri Kani, Iran’s acting foreign minister?|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/21/who-is-ali-bagheri-kani-irans-acting-foreign-minister|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> == سەرچاوەکان == <div class="reflist"> <references responsive="1"/> </div>{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ali Bagheri}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] q5mutxabyhj0y6ocpwweda1k7mb3ego 0 255187 1617734 1488496 2026-08-06T00:03:32Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617734 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئەل لویس''' ({{بە ئینگلیزی|Al Lewis}}؛ ٣٠ی نیسانی ١٩٢٣ لە [[نیویۆرک]] – ٣ی شوباتی ٢٠٠٦ لە [[نیویۆرک]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٤٩ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ٢٠٠٦ بەردەوام بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0506891}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|سیاسەت|ڕادیۆ}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Al Lewis (actor)}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٣]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە]] ou9lcqu7xo004j4er2j8ubc6tz3mlpj 0 262794 1617695 1516505 2026-08-05T23:53:04Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617695 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''مۆنتی ڕۆس''' ({{بە ئینگلیزی|Monty Ross}}؛ لەدایکبووی ٧ی ئازاری ١٩٥٧ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٧٧ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ئێستا بەردەوامە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0743708}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] 4h2axrh08ean2v4n3tzx3w89z52gzqx 0 263072 1617425 1485867 2026-08-05T15:03:00Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617425 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆ جەی سیمپسۆن''' ({{بە ئینگلیزی|O. J. Simpson}}؛ ٩ی تەممووزی ١٩٤٧ لە [[سان فرانسیسکۆ]] – ١٠ی نیسانی ٢٠٢٤ لە [[لاس ڤێگاس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٦٩ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ١٩٧٩ بەردەوام بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0001740}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|کالیفۆڕنیا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|O.J. Simpson}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:وەرزشوانانی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بێژەرانی خولی تۆپی پێی نیشتمانی]] [[پۆل:ڕاکەرە دواوەکانی تۆپی پێی ئەمریکی]] juvzcm8t8ak9kbkd44sxuohkwvgmv38 0 263073 1617423 1485864 2026-08-05T15:02:27Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617423 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆ ئێڵ دوک''' ({{بە ئینگلیزی|O. L. Duke}}؛ ١٢ی ئابی ١٩٥٣ لە [[لۆس ئانجلەس]] – ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٤ لە [[نیویۆرک]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0241199}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] ojm9zorfswm6gjz58stept3854o28i9 0 263076 1617459 1486030 2026-08-05T15:28:04Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617459 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆشی جاکسن جونیۆر''' ({{بە ئینگلیزی|O'Shea Jackson Jr.}}؛ لەدایکبووی ٢٤ی شوباتی ١٩٩١ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ٢٠١٠ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمی [[ورچی کۆکایین]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|6578009}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا|کالیفۆڕنیا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|O'Shea Jackson, Jr.}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی]] czq6fqwtcnx2x9cnmgw2g579fckccga 0 263077 1617484 1486187 2026-08-05T15:49:23Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617484 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆکتاڤیۆ پیسانۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Octavio Pisano}}؛ لەدایکبووی ٢٥ی ئایاری ١٩٨٦ لە [[نیویۆرک]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|4537360}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] hqyghoesivf4m6ldbggw8lpbeq7ddmq 0 263079 1617424 1485866 2026-08-05T15:02:37Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617424 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆ جی ماکۆ''' ({{بە ئینگلیزی|OG Maco}}؛ لەدایکبووی ٢٣ی نیسانی ١٩٩٢ لە [[کۆلێج پارک، جۆرجیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ٢٠٠٨ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] fx9171csmjdkfwmy45pmt3ozlw0qme2 0 263085 1617460 1486053 2026-08-05T15:30:06Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617460 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆلان ڕۆجەرز''' ({{بە ئینگلیزی|Olan Rogers}}؛ لەدایکبووی ١١ی حوزەیرانی ١٩٨٧ لە [[نەشڤیل]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ٢٠٠٧ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|4541465}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] gb8mldvebw14o3hxkb7sxhm6zp2ybu1 0 263088 1617471 1486089 2026-08-05T15:36:01Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617471 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆلێگ ڤیدۆڤ''' ({{بە ئینگلیزی|Oleg Vidov}}؛ ١١ی حوزەیرانی ١٩٤٣ لە [[ڤیدنۆیە، ئۆبلاستی مۆسکۆ]] – ١٥ی ئایاری ٢٠١٧ لە [[گوندی وێستلەیک، کالیفۆرنیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٦٠ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ٢٠١٤ بەردەوام بووە. بەشداریی لە زنجیرەی [[زەینی تاوانباران]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0896554}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|ڕووسیا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Oleg Vidov}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٧]] [[پۆل:ئەکتەری پیاوی سۆڤیەت]] [[پۆل:ناشتنەکان لە گۆڕستانی ھۆڵیوود فۆرێڤەر]] h8zwu9lgiprngu0gj7acbvyje19cb8x 0 263090 1617463 1486070 2026-08-05T15:33:04Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617463 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆلیڤەر "پاوەر" گرانت''' ({{بە ئینگلیزی|Oliver "Power" Grant}}؛ لەدایکبووی ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٧٣ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0335592}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:بازرگانانی ئەفریقی- ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەڕێوەبەرانی پیشەسازی مۆسیقایی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس]] a8bedem4nwf8pi5hxsnz985ot3qvm0n 0 263091 1617468 1486079 2026-08-05T15:34:48Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617468 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆلیڤەر کلارک''' ({{بە ئینگلیزی|Oliver Clark}}؛ لەدایکبووی ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٣٩ لە [[بوفالۆ، نیویۆرک]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٦٤ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ٢٠٠٣ بەردەوام بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0164339}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩]] fu009q5g9pprknng9qk71rhuonsj7a7 0 263094 1617470 1486081 2026-08-05T15:35:08Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617470 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ئۆلیڤەر ھادسۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Oliver Hudson}}؛ لەدایکبووی ٧ی ئەیلوولی ١٩٧٦ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٩ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمی [[کریسمسی ڕەش (فیلم)|کریسمسی ڕەش]] و زنجیرەی [[چیاکە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|چیاکە]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0005029}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|کالیفۆڕنیا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Oliver Hudson}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ھەنگاری-جولەکە]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] e33h7nm9rni8bwwy9yvxke74oze8ch5 0 263096 1617466 1486077 2026-08-05T15:34:25Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617466 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆلیڤەر ڤاکێر''' ({{بە ئینگلیزی|Oliver Vaquer}}؛ لەدایکبووی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠ لە [[نیویۆرک (ویلایەت){{!}}نیویۆرک]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٨ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1192100}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] 69q94jxiu436k1yi787ujvdlrvbvvka 0 263098 1617461 1486059 2026-08-05T15:30:55Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617461 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆلی جۆ پراتەر''' ({{بە ئینگلیزی|Ollie Joe Prater}}؛ ٢٢ی ئابی ١٩٤٦ لە [[کۆنکۆرد، میشیگان]] – ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩١ لە [[ئەلبیون، میشیگان]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1252873}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩١]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییەکانی لۆس ئەنجلەس]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] 5vrqvkv5vzkindcoaasbonga70cmqtm 0 263109 1617472 1486093 2026-08-05T15:36:21Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617472 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆمری کاتز''' ({{بە ئینگلیزی|Omri Katz}}؛ لەدایکبووی ٣٠ی ئایاری ١٩٧٦ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٨٣ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ٢٠٠٢ بەردەوام بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0441814}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Omri Katz}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] c7hfii2hui6xp5oolojexsjvvjwqgfk 0 263110 1617475 1486105 2026-08-05T15:37:49Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617475 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆنڵی وۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Only Won}}؛ لەدایکبووی ١٧ی ئایاری ١٩٧٤ لە [[سان فرانسیسکۆ]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەندازیارانی میکانیکی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ستەنتکارە ئەمریکییەکان]] 9pdnnp43jsxs9hyc7tymjepqhpl4b0s 0 263111 1617474 1486103 2026-08-05T15:37:31Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617474 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆنور توکێل''' ({{بە ئینگلیزی|Onur Tükel}}؛ لەدایکبووی ٥ی ئابی ١٩٧٢ لە [[تایلۆرسڤیل، کارۆلینای باکوور]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٧ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ئێستا بەردەوامە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0876287}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Onur Tukel}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] rc0sjkg5o16p42fxkti7vzivwtyy9r0 0 263113 1617448 1485951 2026-08-05T15:17:44Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617448 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆرن ویلیامز''' ({{بە ئینگلیزی|Oren Williams}}؛ لەدایکبووی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢ لە [[بێڤەرلی ھیڵز، کالیفۆنیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0931409}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] g2sylj5tdjfs92vfk3zy7o2v3nlebpi 0 263114 1617447 1485947 2026-08-05T15:17:23Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617447 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆرلاندۆ براون''' ({{بە ئینگلیزی|Orlando Brown}}؛ لەدایکبووی ٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩١ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0114371}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|دیزنی|کالیفۆڕنیا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەفریقی-ئەمریکی]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:ئەو ئەمریکییانەی خاوەنی چێشتخانەن]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] m7zf34eg8ne5s83ahebdurdcwk7j8g1 0 263117 1617456 1486009 2026-08-05T15:25:10Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617456 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆسکار بێریگی، جونیۆر''' ({{بە ئینگلیزی|Oscar Beregi, Jr.}}؛ ١٢ی ئایاری ١٩١٨ لە [[بوداپێست]] – ١ی تشرینی دووەمی ١٩٧٦ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٥٩ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0073471}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Oscar Beregi (actor, born 1918)}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ھەنگاری-جولەکە]] [[پۆل:جووە مەجارییەکان]] 91gu1khtz4dk82lt7dxzif1jj0irznx 0 263120 1617457 1486010 2026-08-05T15:25:20Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617457 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆسکار تۆرێ''' ({{بە ئینگلیزی|Oscar Torre}}؛ لەدایکبووی ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٦٧ لە [[مەیامی]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٣ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0868782}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئاھەنگگێڕانی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک کوبا]] nsbcff5faryszfg60eggnjdwtsbdq4z 0 265712 1617711 1495484 2026-08-05T23:57:32Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617711 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ترێنت فۆرد''' ({{بە ئینگلیزی|Trent Ford}}؛ لەدایکبووی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٧٩ لە [[ئەکرۆن، ئۆھایۆ]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ٢٠٠٠ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0285913}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|شانشینی یەکگرتوو}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز]] [[پۆل:مۆدێلی پیاوانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز]] [[پۆل:زیندووان]] c7nzju8x3j43egx04esupi2dih5k8d1 0 265806 1617399 1485698 2026-08-05T14:47:32Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617399 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئوتکارش ئەمبودکار''' ({{بە ئینگلیزی|Utkarsh Ambudkar}}؛ لەدایکبووی ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٣ لە [[بالتیمۆر]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ٢٠٠٦ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمی [[ئاوازی دەنگی تەواو ٢]] و زنجیرەی [[ئەڤەتار: دوایین ھەواچەمێن (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ٢٠٢٤)|ئەڤەتار: دوایین ھەواچەمێن]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|2064295}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Utkarsh Ambudkar}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] rwfstyc7y6218pm8bshg04fpcb53jip 0 266825 1617400 1485752 2026-08-05T14:53:00Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617400 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}} '''ئوسامە حەمدان''' (١٩٦٥) '''،''' لەدایکبووی [[غەززە]]، سەرکردەی سیاسی [[حەماس|بزووتنەوەی حەماس]]، ئەندامی مەکتەبی سیاسی بزووتنەوەکەیە، و بەرپرسی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانییەتی، و نوێنەرەکەیەتی لە [[لوبنان]]. == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Osama Hamdan}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|فەلەستین}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی حەماس]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە فەلەستینیەکان]] [[پۆل:سەرکردەکانی حەماس]] [[پۆل:ئەو کەسانەی لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە وەک تیرۆریست دەستنیشان کراون]] entkdnaer1emq4wn6v0lyfq1pbdqdn0 0 267270 1617703 1528022 2026-08-05T23:55:32Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617703 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{محەممەد}} '''پێڕستی شەڕەکانی محەممەد''' ئەو شەڕانە دەگرێتەوە کە کۆمەڵگەی موسڵمانان لە ماوەی ژیانی پێغەمبەر [[محەممەد]]ا ئەنجامی داوە، پێغەمبەر لە هەندێکیان بەشدار بووە و ئەوانی تریان لەلایەن مسوڵمانانەوە ئەنجامدراون.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Rosenthal|یەکەم=Franz|ڕێکەوت=1986-04|سەردێڕ=A. F. L. Beeston, T. M. Johnstone, R. B. Serjeant, and G. R. Smith, eds. , Arabic Literature to the End of the Umayyad Period. (The Cambridge History of Arabic Literature.) Cambridge, Eng. , and New York: Cambridge University Press, 1983. Pp. xviii, 547; 6 tables, 2 maps. $75.|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.1017/s0038713400118524|journal=Speculum|بەرگ=٦١|issue=02|پەڕەکان=٤٩١|doi=10.1017/s0038713400118524|issn=0038-7134}}</ref> == پێڕستی شەڕەکان == ;# [[شەڕی بەدر]] ;# [[جەنگی ئوحود]] ;# [[شەڕی خەندەق]] ;# [[شەڕی خەیبەر]] ;# [[شەڕی حونەین]] ;# [[فەتحی مەککە]] ;# [[شەڕی تەبووک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|ئیسلام|محەممەد|مێژووی ئیسلام|مێژوو}} {{محەممەد٢}} [[پۆل:ژینی محەممەد]] [[پۆل:کاتھێڵی مێژووی ئیسلام]] [[پۆل:کاتهێڵی مێژووی ئیسلام]] o5zotd96joa57noczg15lyes65xprm2 0 269047 1617710 1445256 2026-08-05T23:57:22Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617710 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | series = [[وۆڵ-ئی]] | name = وۆڵ-ئی | image = Wall-e_character_for_ckb.jpg | image_size = 170 | first = ''[[وۆڵ-ئی]]'' (٢٠٠٨) | creator = {{ubl|[[ئەندروو ستانتن]]|جیم ڕیردن}} | voice = [[بێن بێرت]] | full_name = "Waste Allocation Load Lifter: Earth-Class" | race = [[ڕۆبۆت]] | gender = نێر | significant_other = ئیڤا }} '''وۆڵ ئی''' ({{بە ئینگلیزی|Wall-E}}) (کورتکراوەی Waste Allocation Load Lifter: Earth-Class)ە. کەسایەتییەکی [[ئەنیمەیشن]]یی [[واڵت دیزنی پیکچەرز|دیزنی]]/[[پیکسار]]ە لە ساڵی ٢٠٠٨ بە [[وۆڵ-ئی|هەمان ناو]]. زیاتر دەنگی لەلایەن [[بێن بێرت]]ەوە دەدرێت. کەسایەتیی وۆڵ ئی لەلایەن دەرهێنەر [[ئەندروو ستانتن]] و نووسەر جیم ڕیاردۆن دروست کراوە. لە فیلمەکەدا ڕۆبۆتێکی تەنیایە لەسەر زەوییەکی داهاتوو لە ساڵی ٢٨٠٥. [[زەوی]] چۆڵە و شوێنی نیشتەجێبوون نییە و وۆڵ ئی بەجێهێڵراوە بۆ پاککردنەوەی زبڵەکان. سەردانی دەکرێت لەلایەن پشکنەرێکەوە کە لەلایەن کەشتی ئەستێرەییی «ئاکزیۆم»ەوە نێردراوە، ڕۆبۆتێکە بە ناوی ئیڤا (EVE، کە کورتکراوەی Extraterrestrial Vegetation Evaluator)ە. وۆڵ ئی عاشقی ئیڤا دەبێت و بەدوایدا دەڕوات بۆ بۆشاییی ئاسمان. == پەرەپێدان == دەرهێنەر [[ئەندروو ستانتن]] وۆڵ ئیی کردە ڕۆبۆتێکی زبڵ کۆکەرەوە چونکە بیرۆکەیەکی ئاسان بوو بۆ تێگەیشتن و وای کرد وۆڵ ئی وەک کارەکتەرێکی ماندوو و پەیوەندیدار دەربکەوێت. هەروەها ستانتۆن بیرۆکەی مامەڵەکردنی وۆڵ ئی لەگەڵ کۆمەڵێک زبڵدا بەدڵ بوو. پێش ئەوەی بچنە سەر پڕۆژەکانی تر، ستانتۆن و [[جۆن لاسیتەر]] بڕیاریان دا کە وۆڵ ئی پێویستە عاشقی کەسێک بێت بۆ ئەوەی نیشانی بدات کە چۆن لە تەنیایی بێزارە.<ref name="screenwriting">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://creativescreenwritingmagazine.blogspot.com/2008/12/andrew-stanton-wall-e-q.html|سەردێڕ=Andrew Stanton: Wall-E Q&A|ئیش=Creative Screenwriting|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110511123257/http://creativescreenwritingmagazine.blogspot.com/2008/12/andrew-stanton-wall-e-q.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وۆڵ ئی لە ساڵانی نەوەدەکاندا پەرەی پێنەدرا چونکە ستانتۆن و [[پیکسار]] دڵنیا نەبوون لە دروستکردنی فیلمێکی درێژ لەگەڵ کارەکتەری سەرەکی وەک Luxo Jr یان R2-D2.<ref name=avclub>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.avclub.com/content/interview/andrew_stanton |سەردێڕ=Andrew Stanton |ئیش=[[The A.V. Club]] |نووسەر=Tasha Robinson |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080908045321/http://www.avclub.com/content/interview/andrew_stanton |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |df=mdy}}</ref> ستانتۆن پێی وابوو دوو جۆر ڕۆبۆت لە فیلمەکاندا هەیە: ئەوانەی لە کەسانێک دەچن کە پێستی کانزاییان هەیە یان ئەوانەی کە تەنها ئامێرن.<ref name=newsarama1>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Steve Fritz|سەردێڕ=How Andrew Stanton & Pixar Created ''WALL*E''&nbsp;– Part I|ئیش=[[Newsarama]]|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.newsarama.com/film/080701-wall-e-lasseter.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520045734/http://www.newsarama.com/film/080701-wall-e-lasseter.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بیرۆکەی ئامێرەکانی بە کارایی بەدڵ بوو. ئامانج ئەوە بوو کە خەڵک باوەڕیان بەوە هەبێت کە ئامێرێکی زیندووە.<ref name=notes>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Production notes|ناونیشان=http://adisney.go.com/disneyvideos/animatedfilms/wall-e/media/downloads/WALLEProductionNotes.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110711103245/http://adisney.go.com/disneyvideos/animatedfilms/wall-e/media/downloads/WALLEProductionNotes.pdf|بڵاوکەرەوە=[[Walt Disney Pictures]]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> تیمەکە سەردانی وێستگەکانی ڕیسایکلکردن (دووبارە دروستکردنەوە) و [[ناسا]]یان کرد و سەیری تۆمارەکانی ڕۆڤەری مەریخیان کرد و ڕۆبۆتێکی دۆزینەوەی بۆمبیان لە پۆلیس قەرز کرد بۆ لێکۆڵینەوە لە ڕۆبووەتە ڕاستەقینەکان.<ref name=usatoday>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.usatoday.com/life/movies/news/2008-06-24-wall-e-main_N.htm|نووسەر=Marco R. della Cava|سەردێڕ='WALL-E' focuses on its hero's heart|ئیش=[[USA Today]]|ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110820043315/http://www.usatoday.com/life/movies/news/2008-06-24-wall-e-main_N.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەوان دەیانویست ڕۆبووەتەکان سادە بن بۆ ئەوەی زۆر مرۆڤانەش دەرنەکەون. ستانتۆن دەیویست وۆڵ ئی وەک سندوقێک و ئیڤا وەک هێلکەیەک دەرکەوێت.<ref name=duo>''WALL-E and EVE'', 2008 DVD, [[Walt Disney Studios Home Entertainment]]</ref> چاوەکانی وۆڵ-ئی ئیلهامیان لەو دووڕووانە وەرگرتووە کە لە کاتی سەیرکردنی یارییەکی بەیسبۆڵدا هەیبوو، ئەمەش ئەوەندە سەرقاڵی کردبوو کە بەشێک لە یارییەکەی لەدەستدا.<ref name=planet>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/06/25/DDEN11CQ3M.DTL&type=movies|نووسەر=Peter Hartlaub|سەردێڕ=Planet WALL-E|ئیش=[[San Francisco Chronicle]]|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120315222638/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2008%2F06%2F25%2FDDEN11CQ3M.DTL&type=movies|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بڕیاریدا وۆڵ ئی نابێت لووت و دەمی هەبێت، کە ئیلهامەکەی لە باستەر کیتۆن وەرگرتووە.<ref name=nydn>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/2008/06/22/2008-06-22_walle_is_a_real_character.html|نووسەر=Joe Strike|سەردێڕ='WALL-E' is a real character|ئیش=[[Daily News (New York)|Daily News]]|شوێن=New York|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100310213845/http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/2008/06/22/2008-06-22_walle_is_a_real_character.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بۆ ئەوەی وۆڵ ئی زیاتر هاوسۆز دەرکەوێت، عەدەسەی زوومی زیاد کرد.<ref name=nydn/> ئەم تایبەتمەندییە یارمەتی ئەنیمەیتەرەکانی دا و ڕواڵەتێکی منداڵانەی بە وۆڵ ئی بەخشی.<ref name=eggleston>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.animationartconservation.com/?c=art&p=wall_e_design_with_a_purpose|سەردێڕ=Design With a Purpose: An interview with Ralph Eggleston|ئیش=Animation Art Conservation|نووسەر=Ron Barbagallo|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100414150036/http://www.animationartconservation.com/?c=art&p=wall_e_design_with_a_purpose|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دیزاینەری دەنگ [[بێن بێرت]] لەکاتی سەیرکردنی فیلمی «دوورگەیەک لە ئاسمان» دا مۆلیدەیەکی کارەبایی بەدەستیی بینی و ئامێرێکی هاوشێوەی و بێ پاکەت لە ساڵی ١٩٥٠ لە [[ئی بەی]] کڕی بۆ ئەوەی بۆ جووڵەی وۆڵ ئی بەکاریبهێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Q&A With WALL•E's Ben Burtt|بڵاوکەرەوە=Pixar Planet|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://pixarplanet.com/blog/qa-with-walles-ben-burtt|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150722083818/http://pixarplanet.com/blog/qa-with-walles-ben-burtt/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەها بێرت بزوێنەرێکی خۆدەستپێکردنی ئۆتۆمبێلێکی بەکارهێنا بۆ کاتێک کە وۆڵ ئی بە خێرایی دەڕوات، و زەنگی کۆمپیوتەری [[مەکینتۆش]] بەکارهاتبوو بۆ ئەوەی نیشان بدات کەی وۆڵ ئی پاترییەکەی بە تەواوی بارگاوی کردووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Q&A With WALL•E's Ben Burtt|بڵاوکەرەوە=Pixar Planet|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://pixarplanet.com/blog/qa-with-walles-ben-burtt|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150722083818/http://pixarplanet.com/blog/qa-with-walles-ben-burtt/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == دەرکەوتن == لە ساڵی ٢١١٠ زەوی زۆر ژەهراوی دەبێت بۆ ژیان. هەموو مرۆڤەکان بە کەشتییە زەبەلاحەکانی ئاسمانەوە زەوی بەجێدەهێڵن. ملیۆنان ڕۆبۆتی وۆڵ ئی و هەندێک لە سووتێنەرەکان لە دوای خۆیان دەمێننەوە بۆ پاککردنەوەی هەسارەکە. دوای ٧٠٠ ساڵ، سووتێنەرەکان و هەموویان جگە لە یەک ڕۆبۆتی وۆڵ ئی کارکردنیان وەستاوە. ئەم دوا وۆڵ-ئی (ژ. ٦٢٦٧٥) بەردەوامە لە کارکردن، درک بەوە ناکات هەوڵەکانی بێسوودن. هاوڕێیەتی سیسرکێک دەکات کە ناوی دەنێت هاڵ. هەرچەندە وۆڵ ئی بەردەوامە لە چڕکردنەوەی زبڵ و خاشاک، بەڵام دەست دەکات بە کۆکردنەوەی شتە سەرنجڕاکێشەکان. لەناو بارهەڵگرەکەیدا لە زریانی خۆڵ و باران خۆی دەشارێتەوە و کۆمەڵەکەی ڕیز دەکات، لەنێویاندا ڤی ئێچ ئێسێکی کۆن لە فیلمی سڵاو، دۆڵی!. بۆ ئەوەی بەردەوام بێت، پارچەکانی ڕۆبووەتە شکاوەکانی وۆڵ ئییەکان بەکاردەهێنێت. ڕۆژێک وۆڵ ئی خاڵێکی سوور دەبینێت کە بە خێرایی دەجووڵێت و بەدوایدا دەڕوات. خاڵەکە دەردەکەوێت کە ڕووناکییەکی کەشتییەکی گەورەی ئاسمانییە. بە هەڵکەندنی کونێک خۆی لە کەشتی ئاسمانی دەشارێتەوە. کەشتییە ئاسمانییەکە دەنیشێتەوە و ئیڤا ئازاد دەکات، کە ڕۆبۆتێکە ڕەوانەی زەوی دەکرێت بۆ پشکنینی ژیانی ڕوەک. وۆڵ ئی بە بینینی ڕۆبۆتێکی تر دڵخۆشە و عاشقی ئیڤا دەبێت. هەوڵدەدات سەرسامی بکات، بەڵام ئەو سەرنجی لەسەر ئەرکەکەیە. سەرەڕای ئەمەش، ئیڤا دەست دەکات بە حەزکردن لە وۆڵ ئی دوای ئەوەی خۆیان دەناسێنن و ئەویش لە زریانێکی خۆڵ ڕزگاری دەکات. دواتر وۆڵ ئی ڕوەکێک نیشانی ئیڤا دەدات کە دۆزیوەتییەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود|ئەنیمەیشن}} {{پۆلی کۆمنز|WALL-E (character)}} [[پۆل:ڕۆبۆتە خەیاڵییەکان]] dgeg6t9ludxtp01b2dduyjg9trp1qev 0 269094 1617881 1484094 2026-08-06T10:53:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1617881 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاب پەخش | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|آب‌پخش}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = عکس هوایی قدیمی شهر آبپخش.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری ئاب پەخش | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئاب پەخش''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئاب پەخش لە [[ئێران]]دا##جێگەی ئاب پەخش لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|29|21|49|N|51|04|12|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای بووشێھر|بووشێھر]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی دەشتێستان|دەشتێستان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{ناونیشان|https://www.abpakhshcity.ir/}} | پەراوێزەکان = }} '''ئاب پەخش''' ({{بە فارسی|آب‌پخش}}) شارێکە لە [[پارێزگای بووشێھر]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای بووشێھر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای بووشێھر}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Ab Pakhsh}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای بووشێھر]] qyrx1ufhibj2xwtcjy2youxqmashq0b 0 269095 1617885 1484096 2026-08-06T10:54:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1617885 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاباد، تەنگستان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|آباد (تنگستان)}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = نمایی از شهر آباد.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری ئاباد، تەنگستان | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئاباد، تەنگستان''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئاباد، تەنگستان لە [[ئێران]]دا##جێگەی ئاباد، تەنگستان لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|29|01|26|N|51|15|09|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای بووشێھر|بووشێھر]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی تەنگێستان|تەنگێستان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٤٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{ناونیشان|}} | پەراوێزەکان = }} '''ئاباد، تەنگستان''' ({{بە فارسی|آباد (تنگستان)}}) شارێکە لە [[پارێزگای بووشێھر]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای بووشێھر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای بووشێھر}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Abad, Bushehr}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای بووشێھر]] c93dfeljalcgd0g7b2zfl0k1hg1yyic 0 269096 1617888 1484097 2026-08-06T10:54:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1617888 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئابادە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|آباده}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Skyline of Abadeh from a mountain.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری ئابادە | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئابادە''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئابادە لە [[ئێران]]دا##جێگەی ئابادە لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|31|09|39|N|52|39|02|E|region:IR_type:city|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای فارس|فارس]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ئابادە|ئابادە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٢٠١٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٧٥١ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{ناونیشان|https://sh-abadeh.ir}} | پەراوێزەکان = }} '''ئابادە''' ({{بە فارسی|آباده}}) شارێکە لە [[پارێزگای فارس]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای فارس]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای فارس}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Abadeh}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای فارس]] q0zre4vqlbqk75i1jga0ctj6l78qnvi 0 269097 1617889 1484098 2026-08-06T10:54:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1617889 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئابادە تەشک | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|آباده طشک}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = آباده طشک.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری ئابادە تەشک | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئابادە تەشک''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئابادە تەشک لە [[ئێران]]دا##جێگەی ئابادە تەشک لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|29|48|39|N|53|43|39|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای فارس|فارس]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بەختەگان|بەختەگان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ١٥٩٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{ناونیشان|}} | پەراوێزەکان = }} '''ئابادە تەشک''' ({{بە فارسی|آباده طشک}}) شارێکە لە [[پارێزگای فارس]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای فارس]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای فارس}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Abadeh Tashk}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای فارس]] e6hhk14qimcgxvegald50zjm6memn4c 0 269098 1617891 1484101 2026-08-06T10:55:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1617891 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئابدان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|آبدان (دیر)}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = آبدان.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری ئابدان | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئابدان''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئابدان لە [[ئێران]]دا##جێگەی ئابدان لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|28|04|43|N|51|46|01|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای بووشێھر|بووشێھر]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی دەییەر|دەییەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{ناونیشان|}} | پەراوێزەکان = }} '''ئابدان''' ({{بە فارسی|آبدان (دیر)}}) شارێکە لە [[پارێزگای بووشێھر]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای بووشێھر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای بووشێھر}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای بووشێھر]] ijx2x74a87yh0i2qtfdzpzt9ty0ll5f 0 269099 1617908 1484123 2026-08-06T10:58:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1617908 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئابژدان، ئەندیکا | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|آبژدان (مسجدسلیمان)}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری ئابژدان، ئەندیکا | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئابژدان، ئەندیکا''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئابژدان، ئەندیکا لە [[ئێران]]دا##جێگەی ئابژدان، ئەندیکا لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|32|09|00|N|49|24|00|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ئەندیکا|ئەندیکا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{ناونیشان|}} | پەراوێزەکان = }} '''ئابژدان، ئەندیکا''' ({{بە فارسی|آبژدان (مسجدسلیمان)}}) شارێکە لە [[پارێزگای خووزستان]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای خووزستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای خووزستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای خووزستان]] 37zktehzzwmpa5a6v9synhd10b6az63 0 269100 1617893 1484107 2026-08-06T10:55:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1617893 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئابعلی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|آبعلی}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Well come in Abali ورود به آبعلی - panoramio.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری ئابعلی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئابعلی''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئابعلی لە [[ئێران]]دا##جێگەی ئابعلی لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|35|45|45|N|51|57|45|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای تاران|تاران]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی دەماوەند|دەماوەند]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٢٠٣٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٢٦٩٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{ناونیشان|}} | پەراوێزەکان = }} '''ئابعلی''' ({{بە فارسی|آبعلی}}) شارێکە لە [[پارێزگای تاران]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای تاران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای تاران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Abali}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای تاران]] 31zv04bs2el50kh8pld02tx2cvg3cnu 0 269101 1617909 1484125 2026-08-06T10:58:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1617909 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئابگەرم | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|آبگرم}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Abgarm City.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری ئابگەرم | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئابگەرم''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئابگەرم لە [[ئێران]]دا##جێگەی ئابگەرم لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|35|45|26|N|49|17|13|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای قەزوین|قەزوین]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ئابگەرم|ئابگەرم]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ١٥٤٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{ناونیشان|}} | پەراوێزەکان = }} '''ئابگەرم''' ({{بە فارسی|آبگرم}}) شارێکە لە [[پارێزگای قەزوین]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای قەزوین]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای قەزوین}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای قەزوین]] bj1qsxlefz2f10bs1y6x7kypozrbxeq 0 269102 1617912 1484130 2026-08-06T10:58:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1617912 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئابی بیگلوو | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|آبی‌بیگلو}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری ئابی بیگلوو | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئابی بیگلوو''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئابی بیگلوو لە [[ئێران]]دا##جێگەی ئابی بیگلوو لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|38|17|02|N|48|33|03|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئەردەوێڵ|ئەردەوێڵ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی نەمین|نەمین]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ١٣١٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{ناونیشان|}} | پەراوێزەکان = }} '''ئابی بیگلوو''' ({{بە فارسی|آبی‌بیگلو}}) شارێکە لە [[پارێزگای ئەردەوێڵ]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای ئەردەوێڵ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای ئەردەوێڵ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئەردەوێڵ]] 5xmtc2c2wddror1bkox1sru2h1g2613 0 269103 1617925 1484145 2026-08-06T11:00:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1617925 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئابیش ئەحمەد | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|آبش‌احمد}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری ئابیش ئەحمەد | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئابیش ئەحمەد''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئابیش ئەحمەد لە [[ئێران]]دا##جێگەی ئابیش ئەحمەد لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|39|02|33|N|47|18|59|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات|ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی کەلێبەر|کەلێبەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٨٢٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{ناونیشان|}} | پەراوێزەکان = }} '''ئابیش ئەحمەد''' ({{بە فارسی|آبش‌احمد}}) شارێکە لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] ld3s0stpl09r3amctvwpfuqbs5ifhqi 0 269328 1617701 1591065 2026-08-05T23:55:02Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617701 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پیشین | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|پیشین}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری پیشین | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری پیشین''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی پیشین لە [[ئێران]]دا##جێگەی پیشین لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|26|04|46|N|61|45|14|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|سیستان و بەلۆچستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ڕاسەک|ڕاسەک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''پیشین''' ({{بە فارسی|پیشین}}) شارێکە لە [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> ==دانیشتووانناسی== ===زمان و نەتەوە=== زۆرینەی هەرە زۆری دانیشتووانی شارەکە لە نەتەوەی [[بەلۆچ]]ن کە بە [[زمانی بەلۆچی]] دەدوێن.{{cn|date=July 2024}} ===دانیشتووان=== لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ١٠،٤٧٧ کەس بووە لە ١،٨٣٢ خێزاندا، کاتێک لە [[شارستانی سەرباز]] بووە.<ref name="2006 Sistan and Baluchestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Sistan and Baluchestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/11.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920083538/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/11.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتری ساڵی ٢٠١١دا ١٣،٦٩٠ کەسی لە ٢،٨١٦ خێزاندا هەژمار کرد.<ref name="2011 Sistan and Baluchestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Sistan and Baluchestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Sistan-and-Baluchestan.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20221125114706/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Sistan-and-Baluchestan.xls|archive-date=25 November 2022|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارەکەی بە ١٦،٠١١ کەس لە ٣،٤٢٦ خێزاندا خەمڵاند.<ref name="2016 Sistan and Baluchestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Sistan and Baluchestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_11.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20211223104011/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_11.xlsx|format=Excel|archive-date=23 December 2021}}</ref> دوای سەرژمێرییەکە، ناوچەکە لە شارستانەکە جیاکرایەوە لە کاتی دامەزراندنی شارستانی ڕاسک.<ref name="Rask County Establishment">{{cite report|title=Letter of approval regarding the national divisions of Sarbaz County of Sistan and Baluchestan province|language=fa|website=qavanin.ir|via=Laws and Regulations Portal of the Islamic Republic of Iran|url=https://qavanin.ir/Law/PrintText/267035|archive-url=https://web.archive.org/web/20230419131256/https://qavanin.ir/Law/PrintText/267035|archive-date=19 April 2023|last=Jahangiri|first=Ishaq|publisher=Ministry of the Interior, Council of Ministers|date=c. 2023|orig-date=Approved 13 September 1398|id=Proposal 235379|access-date=19 April 2023}}</ref> ==بەنداو== گەورەترین بەنداو لە پارێزگای سیستان و بەلووچستان لە باشووری پیشین دروست کراوە بۆ دابینکردنی ئاو بۆ کشتووکاڵ و بەکارهێنانی مرۆیی لە ناوچەکانی پیشین و باهوو. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای سیستان و بەلۆچستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] dqlj6dc2ghroxw2gb3no95qrx63nv85 0 269348 1617798 1614754 2026-08-06T08:56:32Z Saad Goran 41181 1617798 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = سەمیرە کارزان |وێنە = Samira Karzan.jpg |ناوی لەدایکبوون = زەھرا قۆلیزادە |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٩٩ |شوێنی لەدایکبوون = [[بۆکان]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[گۆرانیبێژ]] |ئامێر = |ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا |ھاوسەر = [[ڕێباز شەمامی]] |کارە دیارەکان = دوکتۆر، تاقانەکەم، نەمدیوە |ئایین = [[ئیسلام]] }} '''سەمیرە کارزان''' (لەدایکبووی ١٩٩٩ لە [[بۆکان]]) خانمەگۆرانیبێژێکی کوردە.<ref name="speemedia-namdiwa">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرا كارزان ڤیدیۆ کلیپی (نەمدیوەی) بڵاوكردەوە |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=131809&Jor=35 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="wishe-namdiwa">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرە كارزان "نەمدیوە"ی بڵاو كردەوە |ناونیشان=https://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=162168&Jor=5 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> ئەو زیاتر بەھۆی بڵاوکردنەوەی گۆرانیی «دوکتۆر» لە ساڵی ٢٠٢٠دا بە شێوەیەکی بەربڵاو لە نێو گوێگرانی مۆسیقای کوردیدا ناسرا.<ref name="speemedia-namdiwa" /><ref name="nrttv-mucize">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرە کارزان'موعجیزە"ی بڵاوکردەوە |ناونیشان=https://nrttv.com/nrt2/detail2/7759 |وێبگە=nrttv.com |ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیاننامە == سەمیرە کارزان لە ساڵی ١٩٩٩ لە شاری بۆکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەدایکبووە.<ref name="speemedia-namdiwa" /><ref name="wishe-namdiwa" /> لە نیسانی ساڵی ٢٠٢١دا لەگەڵ ھونەرمەند و ئاوازدانەر «ڕێباز شەمامی» بووە بە دەستگیران و لە حوزەیرانی ساڵی ٢٠٢٢دا بە فەرمی ھاوسەرگیرییان کردووە.<ref name="gulan-wedding">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سمیرە كارزان هاوسەرگیری كرد و جلی بوكێنی پۆشی |ناونیشان=https://www.gulanmedia.com/so/story/284323 |وێبگە=gulanmedia.com |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕێباز شەمامی وەک ھاوسەر و بەرھەمھێنەر لە چەندین کاری ھونەریدا ھاوکاری بووە و کارەکانی بۆ ئامادە کردووە.<ref name="nrttv-mucize" /><ref name="gulan-khudanaka">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرە كارزان گۆرانی (خودا نەكا)ی بەشێوەی ڤیدیۆ كلیپ بڵاوكردەوە |ناونیشان=https://www.gulanmedia.com/so/story/323150 |وێبگە=gulanmedia.com |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == کاروانی ھونەری == سەمیرە کارزان لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە بە شێوەیەکی فەرمی دەستی بە بڵاوکردنەوەی بەرھەمە ھونەرییەکانی کردووە. لە حوزەیرانی ٢٠٢٠دا دووەم ڤیدیۆکلیپی خۆی بە ناوی «تاقانەکەم» بڵاوکردەوە کە ئاواز و تێکستەکەی لەلایەن خۆیەوە ئامادەکرابوو.<ref name="gulan-taqanakam">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرا كارزان ڤیدیۆ كلیپێكی نوێی بڵاوكردەوە |ناونیشان=https://www.gulanmedia.com/so/story/173627 |وێبگە=gulanmedia.com |ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="xendan-taqanakam">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرە کارزان "تاقانەکەم" بڵاودەکاتەوە |ناونیشان=https://www.xendan.org/life/detailnews?jimare=16377&babet=40&relat=7038 |وێبگە=xendan.org |ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> دوای بڵاوکردنەوەی گۆرانی «نابێ» لە تەممووزی ٢٠٢٠دا، لە ٢ی تشرینی دووەمی ھەمان ساڵ گۆرانی «دوکتۆر»ی بڵاوکردەوە کە مێلۆدییەکەی لەلایەن ئەحلام و تێکستەکەی لەلایەن کاوە ئیسماعیلییەوە نووسرابوو و سەرنجی زۆری پێ کێشرا.<ref name="gulan-dktor">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرە كارزان(دوكتۆر)ی بڵاوكردەوە |ناونیشان=https://www.gulanmedia.com/so/story/173835 |وێبگە=gulanmedia.com |ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> سەمیرە لە دوای ھاوسەرگیرییەکەی لە ئابی ساڵی ٢٠٢١دا یەکەم ڤیدیۆکلیپی بە ناوی «بووک و زاوا» بە شێوەیەکی شاد بڵاوکردەوە.<ref name="gulan-bukuzawa">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرە كارزان(بوك و زاوا)ی بڵاوكردەوە |ناونیشان=https://www.gulanmedia.com/so/story/266373 |وێبگە=gulanmedia.com |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> لە کارە ھونەرییەکانیدا ھاوبەشیی لەگەڵ ھاوسەرەکەی ڕێباز شەمامی کردووە، لەوانە گۆرانیی دوێتی «لەیل و مەجنون» (تشرینی دووەمی ٢٠٢١)<ref name="xendan-layl">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرە كارزان و هاوسەرەكەی دەبن بە "لەیل و مەجنون" |ناونیشان=https://www.xendan.org/life/detailnews?jimare=20605&babet=40&relat=7038 |وێبگە=xendan.org |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> و گۆرانیی سێقۆڵی «سەرگەردانم بێ تۆ» لەگەڵ ڕێباز شەمامی و ئەفشین شوکری لە ئابی ٢٠٢٣دا.<ref name="xendan-sargardanm">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرا كارزان لەگەڵ هاوسەرەكەی گۆرانی دەڵێت |ناونیشان=https://www.xendan.org/life/detailnews?jimare=23196&babet=40&relat=7038 |وێبگە=xendan.org |ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> سەمیرە کارزان جگە لە کارە تایبەتەکانی، گۆرانی چەندین ھونەرمەندی دیاری کوردی نوێ کردووەتەوە؛ لەوانە گۆرانییەکانی «قەدەر» (٢٠٢١) و «چۆن دڵت دێ» (٢٠٢٥) لە بەرھەمەکانی [[زەکەریا عەبدوڵڵا]]،<ref name="wishe-qadar">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سه‌میره‌ گۆرانیی "قه‌ده‌ر" ده‌ڵێته‌وه‌ |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=127114&Jor=6 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="xendan-chon-dlt-de">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرا كارزان گۆرانییەكی زەكەریا عەبدوڵا دەڵێتەوە |ناونیشان=https://www.xendan.org/life/detailnews?jimare=25470&babet=40&relat=8127 |وێبگە=xendan.org |ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> گۆرانیی «ئەی ڕەفیقان» لە بەرھەمەکانی سەید عەلی ئەسغەری کوردستانی (٢٠٢٤)<ref name="speemedia-ay-rafiqan">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ڤیدیۆ.. سەمیرا کارزان گۆرانییەکی سەید عەلی ئەسغەری کوردستانی دەڵێتەوە |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=137152&Jor=25 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> و گۆرانیی «دەست مەدەن یاران»ی ھونەرمەند [[حەسەن زیرەک]] لە ئاداری ٢٠٢٥دا.<ref name="wishe-dast-madan">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرە كارزان بە گۆرانییەكی حەسەن زیرەك تۆڕە كۆمەڵایەتییەکەی هەژماند |ناونیشان=https://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=180545&Jor=5 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوت=٢٥ی ئاداری ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> سەمیرە لە شوباتی ٢٠٢٥دا یەکەمین تراکی ئەلبومی نوێی خۆی بە ناوی «دڵم تەنگە» بە تێکستی سەعدون ڕەحمانی بڵاوکردەوە.<ref name="gulan-dlm-tanga">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرە كارزان ڤیدیۆ كلیپی(دڵم تەنگە)ی بڵاوكردەوە |ناونیشان=https://www.gulanmedia.com/so/story/336024 |وێبگە=gulanmedia.com |ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> پاشان لە تەممووزی ٢٠٢٦دا، نوێترین ڤیدیۆکلیپی خۆی بۆ گۆرانیی «بەسە بۆم» لە نووسینی مەسعود حەسەنزادە لە یوتیوب بڵاوکردەوە.<ref name="xendan-bassa-bom">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەمیرا كارزان كلیپی "بەسە بۆم" بڵاودەكاتەوە |ناونیشان=https://www.xendan.org/life/detailnews/26669 |وێبگە=xendan.org |ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھونەر|ئێران|کوردستان}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} [[پۆل:خەڵکی بۆکان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ژنەکانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩]] amogh9do7ogafoga0afq675oeys4aza 0 269690 1617708 1509667 2026-08-05T23:56:42Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617708 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شەمشەک | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|شمشک}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Shemshak.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری شەمشەک | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری شەمشەک''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی شەمشەک لە [[ئێران]]دا##جێگەی شەمشەک لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|35|55|50|N|51|31|36|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای تاران|تاران]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی شەمیرانات|شەمیرانات]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٢٦٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شەمشەک''' ({{بە فارسی|شمشک}}) شارێکە لە [[پارێزگای تاران]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای تاران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای تاران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Shemshak}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای تاران]] 8hilf569ccb6rvge3azqvhtqx8ri4pg 0 269769 1617743 1512311 2026-08-06T00:05:22Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617743 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = قەدەمگا | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|قدمگاه}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = مرتضی امین الرعایایی (2).jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری قەدەمگا | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری قەدەمگا''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی قەدەمگا لە [[ئێران]]دا##جێگەی قەدەمگا لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|36|06|23|N|59|03|39|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی|خۆراسانی ڕەزەوی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی زەبەرخان|زەبەرخان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ١٢٩٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''قەدەمگا''' ({{بە فارسی|قدمگاه}}) شارێکە لە [[پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Qadamgah}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی]] dklj39dteqdmdwry045q49ku8jq1gvu 0 270608 1617717 1543116 2026-08-05T23:59:02Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617717 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆلۆمبۆس ٨١ پرۆدەکشنز''' یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری بەرهەمهێنانی [[فیلم]] لە [[ئەمریکا]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Jerry Seinfeld}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ھەنگاری-جولەکە]] [[پۆل:خێرخوازە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسە جولەکەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی تەلەڤیزیۆنیی لە نیویۆرک]] [[پۆل:براوەکانی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری میوزیکاڵ یان کۆمیدی (تەلەڤیزیۆن)]] evhcdm22vbq3ab29nk3qm8o7fwfkm90 0 270776 1617927 1603600 2026-08-06T11:01:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1617927 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئابیگەیڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Abigail}}) فیلمێکی [[فیلمی ترسناک|ترسناک]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢٤. تێچووی فیلمەکە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نەزانراوە. لە ڕێکەوتی (١٩ی نیسانی ٢٠٢٤) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاودەکرێتەوە، و ماوەی فیلمەکە ھێشتا نەزانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Abigail (2024 film)}} {{شریتی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس]] [[پۆل:فیلمە سەماییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سپلاتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە خوێنمژە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی سەمای بالی]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕفاندنی منداڵ لە ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کچ]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی جەیمس ڤاندەربیڵت]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە دوبلین وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمەکانی کردەوەی تاوانکاری ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تاوانە ڕێکخراوەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمەکانی دۆڵبی سینەما]] 8aw9omyb1c5e698718au10loklit9y9 0 270830 1617465 1486074 2026-08-05T15:34:04Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617465 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆلیڤەر و کۆمپانیا''' ({{بە ئینگلیزی|Oliver & Company}}) فیلمێکی [[فیلمی ئەنیمەیشن|ئەنیمەیشن]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٨٨. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ٣١ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ٧٤ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٧٤ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == ئۆلیڤەر، پشیلەیەکی بچکۆلەی بێ ماڵ، لە نیویۆرک سیتی دەژی و دەبێتە ھاوڕێی کۆمەڵێک سەگی زیرەک کە فێری دزی دەکەن. ئەو ھەوڵ دەدات شوێنێک بدۆزێتەوە کە پێی بڵێت ماڵ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Oliver & Company}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|ئەنیمەیشن|فیلم|کارتۆن}} [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٨]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان دەربارەی شەمەندەفەر]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕفاندنی منداڵ لە ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە مۆسیقییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕێکخراوەکانی شاری نیویۆرک]] [[پۆل:دیزنی ڕێنێسانس]] hwf8v9vso0ggin8btq2oo9k2cuob9zz 0 274928 1617363 1616902 2026-08-05T12:14:05Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617363 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شەڕی ناوخۆیی یەمەن''' (بە [[عەرەبی]]: الحرب الأھلیة الیمنیة) [[شەڕی ناوخۆ|شەڕێکی ناوخۆیی]] فرەلایەنەی بەردەوامە کە لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٤دا دەستی پێکرد، بە شێوەیەکی سەرەکی لە نێوان [[ئەنجومەنی سەرکردایەتی سەرۆکایەتی]] بە سەرۆکایەتیی [[ڕەشاد عەلیمی]] و [[ئەنجومەنی باڵای سیاسی]] بە سەرۆکایەتیی [[مەھدی مەشات]]، لەگەڵ لایەنگران و ھاوپەیمانەکانیان. ھەردووکیان ئیدیعای ئەوە دەکەن کە حکوومەتی فەرمیی [[یەمەن]] پێکدەھێنن.<ref>https://www.foreignaffairs.com/articles/middle-east/2015-03-25/houthi-who</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.yemenobserver.com/lander |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260122223145/https://www.yemenobserver.com/lander |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شەڕی ناوخۆ لە ئەیلوولی ٢٠١٤ دەستی پێکرد کاتێک ھێزەکانی حووسییەکان دەستیان بەسەر پایتەخت [[سەنعا]]دا گرت، کە بەدوایدا بە خێرایی دەستبەسەرداگرتنی حکوومەت لەلایەن [[حووسییەکان]]ەوە ھات. لە ٢١ی ئازاری ٢٠١٥، لیژنەی باڵای شۆڕشگێڕی بە سەرۆکایەتیی حووسییەکان سەفەربەرییەکی گشتی ڕاگەیاند بۆ ڕووخاندنی سەرۆکی ئەوکات [[عەبدڕەبە مەنسوور ھادی]] و فراوانکردنی کۆنترۆڵەکەیان لە ڕێگەی پێشڕەویکردن بۆ پارێزگاکانی باشوور. ھێرشی حووسییەکان، بە ھاوپەیمانی لەگەڵ ھێزە سەربازییەکانی دڵسۆز بۆ سەرۆکی پێشووی یەمەن [[عەلی عەبدوڵڵا ساڵح]]، ڕۆژی دواتر لە [[پارێزگای لەحج]] دەستی بە شەڕ کرد. تا ٢٥ی ئازار، لەحج کەوتە دەست حووسییەکان و گەیشتنە دەوروبەری [[عەدەن]]، کە بنکەی دەسەڵاتی حکوومەتەکەی ھادی بوو. لە ھەمان ڕۆژدا ھادی وڵاتی بەجێھێشت. ھاوکات، ھاوپەیمانییەک بە سەرۆکایەتیی [[عەرەبستانی سعوودی]] ئۆپەراسیۆنی سەربازیی لە ڕێگەی بەکارھێنانی ھێرشی ئاسمانییەوە دەستپێکرد و حکوومەتی پێشووی یەمەنی گەڕاندەوە. ھەرچەندە ھیچ دەستێوەردانێکی ڕاستەوخۆ لەلایەن حکوومەتی [[ئێران]]ەوە لە یەمەن نەکراوە، بەڵام شەڕی ناوخۆ بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک بەشێک لە ململانێی وەکالەتی نێوان ئێران و سعوودیە سەیر دەکرێت.<ref>https://www.thestar.com/_services/v1/client_captcha/challenge?request=eyJ0eXAiOiJKV1QiLCJhbGciOiJIUzI1NiJ9.eyJleHAiOjE3NzMzMzc2OTQsImlhdCI6MTc3MzMzNzM5NCwicmVkaXJlY3QiOiIvbmV3cy93b3JsZC8yMDE1LzAzLzI1L3llbWVuLXByZXNpZGVudC1oYWRpLWZsZWVzLWFkZW4tcGFsYWNlLWFzLWhvdXRoaS1yZWJlbHMtbmVhci1vZmZpY2lhbHMtc2F5Lmh0bWwiLCJzZXJ2aWNlIjoiX2xiX3JhdGVfY21zYXBwX2ZvcmVpZ24iLCJzaXRlIjoidGhlc3Rhci5jb20ifQ.vYx0ESmTiPFhs3DZ_tqacseKzpGTZVjjTeerWP422h4</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150328231851/http://www.huffingtonpost.com/2015/03/26/hadi-saudi-riyadh_n_6948558.html</ref><ref>https://www.cbc.ca/news/world/abed-rabbo-mansour-hadi-yemen-leader-flees-country-1.3008452</ref> لە ئێستادا یاخیبووانی حووسی کۆنترۆڵی پایتەخت [[سەنعا]] و تەواوی باکووری یەمەنی پێشوو دەکەن، جگە لە ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای مەئریب]]. دوای پێکھێنانی [[ئەنجومەنی ڕاگوزەری باشوور]] (STC) لە ساڵی ٢٠١٧ و دواتر گرتنی [[عەدەن]] لەلایەن ھێزەکانی ئەنجومەنەکەوە لە ساڵی ٢٠١٨، ھێزە لایەنگرەکانی کۆمارییەکان لێکتبرازان، بە تێکھەڵچوونی بەردەوام لە نێوان ھێزەکانی لایەنگری ھادی کە لەلایەن سعوودیەوە پاڵپشتی دەکران و جوداخوازەکانی باشوور کە لەلایەن [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]ەوە (ئیمارات) پاڵپشتی دەکران. [[قاعیدە لە نیمچەدوورگەی عەرەبی]] (AQAP) و [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)]] ھەروەھا ھێرشیان کردووەتە سەر ھەردوو لایەنەکە، کە قاعیدە بەشێکی زۆری ناوچەکانی ناوخۆیی و درێژایی کەناراوەکانی کۆنترۆڵ کردووە. [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە ٢ی نیسانی ٢٠٢٢ نێوەندگیری ئاگربەستێکی دوو مانگەی سەرتاسەری کرد لە نێوان لایەنە شەڕکەرەکانی یەمەن، کە ڕێگەی بە ھاوردەکردنی سووتەمەنی دا بۆ ئەو ناوچانەی لەژێر کۆنترۆڵی حووسییەکانن و ھەندێک گەشتی ئاسمانی لە فڕۆکەخانەی نێونەتەوەیی سەنعاوە بۆ [[ئوردن]] و [[میسر]] ئەنجام بدرێن. لە ٧ی نیسانی ٢٠٢٢، حکوومەتەکەی ھادی ھەڵوەشایەوە و [[ئەنجومەنی سەرکردایەتیی سەرۆکایەتی]] (PLC) سەرکردایەتی [[کۆماری یەمەن]]ی گرتە ئەستۆ، و ئەنجومەنی ڕاگوزەریی باشووری خستە ناو حکوومەتە نوێیەکەیەوە. نەتەوە یەکگرتووەکان لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ ڕای گەیاند کە ئاگربەستە سەرتاسەرییەکە بۆ دوو مانگی دیکە درێژکراوەتەوە. بەپێی ئامارەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان، زیاتر لە ١٥٠٬٠٠٠ کەس لە یەمەن کوژراون، ھەروەھا خەمڵاندنەکان ئاماژە بە زیاتر لە ٢٢٧٬٠٠٠ مردوو دەکەن لە ئەنجامی برسێتی بەردەوام و نەبوونی دامەزراوەی چاوەدێری تەندروستی بەھۆی شەڕەوە. [[ڕۆژنامەی ۆڵ ستریت جۆرناڵ]] لە ئازاری ٢٠٢٣ بڵاوی کردەوە کە ئێران ڕازی بووە ھەموو جۆرە پاڵپشتییەکی سەربازی بۆ حووسییەکان ڕابگرێت و پابەند بێت بە گەمارۆی چەکی نەتەوە یەکگرتووەکان، وەک بەشێک لە ڕێککەوتنی لێکنزیکبوونەوەی [[ئێران]] و سعوودیە بە نێوەندگیریی چین. ئەم ڕێککەوتنە وەک بەشێک لەو ھەوڵانەی بە سەرۆکایەتیی [[عەرەبستانی سعوودی]] سەیر دەکرێت بۆ فشارخستنە سەر چەکدارانی حووسی تاوەکو لە ڕێگەی دانوستانەوە کۆتایی بە ململانێکان بھێنن؛ لەگەڵ ئەوەی بەرپرسانی سعوودیە و [[ئەمریکا]] ڕەفتاری ھاوکاتی ئێرانیان وەک «تاقیکردنەوەیەکی یەکلاکەرەوە» بۆ مانەوەی ئەو لێکتێگەیشتنەی بە نێوەندگیری [[چین]] کرابوو، وەسف کرد. لەو کاتەوە، بەڵام، ئێران بەردەوام بووە لە پاڵپشتی سەربازی و لۆجستیکی بۆ حووسییەکان. لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣، [[ھانس گروندبێرگ]]، نێردەی تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ یەمەن، ڕای گەیاند کە لایەنە شەڕکەرەکان پابەندبوون بە گرتنەبەری ھەنگاو بەرەو ئاگربەست. بۆردوومانکردنی ناوچە مەدەنییەکان لەلایەن ھاوپەیمانیی بە سەرۆکایەتیی سعوودیەوە، سەرکۆنەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیی لێکەوتووەتەوە. بەپێی پڕۆژەی داتاکانی یەمەن، ھەڵمەتی بۆردومانەکان تا ئازاری ٢٠٢٢ بووەتە ھۆی کوژران یان برینداربوونی نزیکەی ١٩٬١٩٦ مەدەنی. ھێرشە درۆنییەکانی حووسییەکان کە ناوچە مەدەنییەکانی سعوودیە، ئیمارات، و باشووری یەمەن دەکەنە ئامانج، ھەروەھا سەرکۆنەی جیھانییان لێکەوتووەتەوە؛ و ئەنجومەنی ئاسایشی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە ساڵی ٢٠١٥ەوە گەمارۆی جیھانیی چەکی بەسەر [[حووسییەکان]]دا سەپاندووە. ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا زانیاری ھەواڵگری و پاڵپشتی لۆجستیکی بۆ ھەڵمەتەکەی بە سەرۆکایەتی سعوودیە دابین کردووە، و سەرباری بەڵێنی پێشووی بۆ کشانەوەی پاڵپشتی ئەمریکا بۆ سعوودیە لە یەمەن، ئیدارەی [[جۆ بایدن|بایدن]] لە ساڵی ٢٠٢٢ فرۆشتنی چەکی بە ھاوپەیمانیی بە سەرۆکایەتی سعوودیە ڕاگەیاند. == پێشینەی مێژوویی == [[ئیسلام لە یەمەن]] بە زۆری بە شێوەی [[ئیسلام]]ی [[سوننە]] و [[شیعە]]یە. لە نێو شیعەکاندا، ھەردوو مەزھەبی [[ئیسماعیلی]] و [[زەیدی]] لە ڕووی مێژوویییەوە کێبڕکێیان لەسەر دەسەڵات دەکرد. دوای ڕووخانی دەوڵەتە ئیسماعیلییەکان کە لەلایەن ھۆزی ھەمەدانەوە حوکمڕانی دەکران لە سەدەی ١١دا، فراوانخوازیی [[ئەییووبییەکان]] بووە ھۆی ئەوەی زۆرینەی ھۆزی ھەمەدان ببنە زەیدی، کە مەزھەبێکی شیعەیە. لە سەردەمی [[ڕەسووڵییەکان]]دا، ئیسلامی سوننەی [[شافیعی]] لە یەمەن ناوبانگی پەیدا کرد. بە تێپەڕبوونی کات، زەیدییەکان لە باکوور و فەرمانڕەوا ڕەسووڵییەکان لە باشوور کێبڕکێیان لەسەر باڵادەستی دەکرد. ئەم ڕکابەرییە دوای پاشەکشەی حوکمڕانی ڕەسووڵییەکان و زیادبوونی تێوەگلانی ھێزە ئیمپراتۆرییەکان لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]، لەوانەش [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، کەم بووەوە. تێکشکانی عوسمانییەکان لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا لە کۆتاییدا ڕێگەی خۆشکرد بۆ یەکەمین یەکگرتنەوەی (ناتەواو)ی [[یەمەن]]. ئەمە لە سەردەمی خانەوادەی حەمیدەددین لەژێر حوکمی [[ئیمام یەحیا]] و کوڕەکەیدا بەدیھات. یەکگرتنەوەکە ھەروەھا بە واتای دامەزراندنی پلەبەندییەک بوو کە تێدا زەیدییەکان دەسەڵاتی ڕەھایان بەسەر سوننەکاندا ھەبوو. وەک دەرئەنجامێک، جیاوازیی لە پێگەدا چەسپێندرا و ئاسایی کرایەوە. خانەوادەی حەمیدەددین ڕووبەڕووی ناڕەزایەتی زەیدییەکان بووەوە بەھۆی پابەندنەبوون بە نەریتە زەیدییەکانەوە، بەم شێوەیە بە ڕووخانی نەوەکەی ئیمام یەحیا، [[ئیمام بەدر]]، لە ساڵی ١٩٦٢ کۆتایی ھات. ئەوەی بەدوایدا ھات شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە تێدا کۆمارییەکان دژایەتیی پاشایەتییەکانیان دەکرد. ھێلین لاکنەر ڕوونی دەکاتەوە کە دابەشبوونێکی لەو شێوەیە ئایدیۆلۆژی نەبووە؛ بەڵکو لەسەر بنەمای دووژمنایەتییەکانی ڕابردوو بووە. سەرەڕای ئەوەش، ھێزە دەرەکییەکانی وەک [[عەرەبستانی سعوودی]] بە پاڵنەری ئایدیۆلۆژی دەستێوەردانیان کرد، چونکە سعوودیە ھەوڵی دەدا سیستمی [[پاشایەتی]] بپارێزێت کە خۆیشی پەیڕەوی لێ دەکرد. سەرەڕای مەبەستە سەرەتایییەکانی عەرەبستانی سعوودی، لە ساڵی ١٩٧٠، فۆڕمی کۆماری ھێڵرایەوە. لەکاتێکدا ئەم پێشھاتانە لە باکوور ڕوویاندا، بزووتنەوەکانی ڕزگاری خوازی دژی بوونی [[بەریتانیا]] سەریان ھەڵدا، کە گەیشتە ئاستی دروستکردنی دەوڵەتێکی [[سۆسیالیزم|سۆسیالیستی]]، و بەم شێوەیە ھاوپەیمانی یەکێتیی سۆڤیەت، لە ناوچەی عەرەبیی باشوور. ناوی لێنرا [[کۆماری دیموکراتیی گەلی یەمەن]] (PDRY). کۆماری دیموکراتیی گەلی یەمەن (PDRY) تێوەگلا لە ناکۆکییە ناوخۆیییەکانی ھاوتا باکوورییەکەیەوە. پێشتر پاڵپشتی کۆمارییەکانی دەکرد لە بەرپەرچدانەوەی کاریگەریی [[عەرەبستانی سعوودی]]، بەڵام ئەوە ڕژێمەکەی حەمدی بوو لە [[کۆماری عەرەبیی یەمەن]] (باکووری یەمەن) کە زۆرترین ناوبانگی خراپی ھەبوو بە سیاسەتەکانی کە ئامانجیان کەمکردنەوەی بوونی سعوودیە بوو لە سیاسەتی یەمەندا. سەرباری ئەوەش حوکمڕانییەکەی کورتخایەن بوو. زنجیرەیەک ناسەقامگیری سیاسی کە بە تیرۆرکردنی سەرۆکەکانی پێشوو دەستی پێکرد، بووە ھۆی سەرکەوتنی عەقید [[عەلی عەبدوڵڵا ساڵح]] بۆ پۆستی سەرۆکایەتی کۆماری عەرەبیی یەمەن. دەسەڵاتی ساڵح بۆ ماوەی ٣٣ ساڵ بەردەوام بوو. گەورەترین ڕووداو کە مۆرکی لە ڕژێمەکەی دا، یەکگرتنەوەی یەمەن بوو لە ساڵی ١٩٩٠. ھەوڵەکەی بە تەواوی سەرکەوتوو نەبوو چونکە لە ساڵی ١٩٩٤ شەڕێکی ناوخۆیی دروست بوو. سەرەڕای ئەوەش توانی وەک سەرکەوتوو لێی بێتە دەرەوە. دواتر، کۆماری یەمەن لە ڕووی دەستوورییەوە دامەزرا. ساڵح ھەوڵیدا لە ڕێگەی ھەموارکردنەوەی دەستوورەوە پێگەی خۆی بپارێزێت، بەو ھیوایەی کوڕەکەی جێگەی بگرێتەوە، بەڵام ئۆپۆزیسیۆنی بەھێز و خۆپیشاندانەکان فشاریان خستە سەری تا لە پۆستەکەی دوورکەوێتەوە. لەم نێوەندەدا، گرووپی «دۆستانی یەمەن» دروست کرا، لە سەرەتادا بۆ ڕاگرتنی [[قاعیدە لە نیمچەدوورگەی عەرەبی]] (AQAP) دوای ئەوەی بەڵگەکان ئاماژەیان بەوە دەکرد کە ئەوان تاوانکاری سەرەکین لە پشت ھێرشە فرەجۆرەکانی سەر بنکە و ئامێرە سەربازییەکانی ئەمریکاوە. گرووپی «دۆستانی یەمەن» لە سەردەمی [[بەھاری عەرەبی]]دا زیاتر تێوەگلان لە یەمەن، دوای ئەوەی ئەنجومەنی ھاریکاریی کەنداو (GCC) و نەتەوە یەکگرتووەکان پێشنیازیان کرد کە بەڕێوەبردنی «قەیرانی»یەمەن بخرێتە دەست کارەکتەرە جیھانییەکان. == پرۆسەی ئاشتی == شەڕی ناوخۆیی یەمەن، کە لە ساڵی ٢٠١٤ دەستی پێکرد، یەکێک بووە لە قورسترین ململانێکانی مێژوو، و بووەتە ھۆی [[قەیران]]ێکی مرۆیی سەخت. سەرەڕای ئەوەش، لە ساڵانی ڕابردوودا چەندین ھەوڵ دراون بۆ گەیشتن بە چارەسەرێکی ئاشتییانە و ھێنانی سەقامگیری بۆ وڵاتەکە. یەکێک لە گرنگترین پێشھاتەکان لە پرۆسەی ئاشتیدا ڕێککەوتنی [[ستۆکھۆڵم]] بوو، کە لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ لە نێوان لایەنە ناکۆکەکان، حکوومەتی یەمەن و یاخیبووانی حووسی، پێی گەیشتن. ئەم ڕێککەوتنە تیشکی خستە سەر جێبەجێکردنی ئاگربەست لە شاری حودەیدە و ناوچەکانی دەوروبەری شارەکە. ھەروەھا ڕێککەوتنەکە جەختی لەسەر بڵاوکردنەوەی ھێزەکان لە شوێنی نوێ و چارەسەرکردنی کێشە مرۆیییەکان کردەوە. ڕێککەوتنەکە وەک ھەنگاوێکی گرنگ سەیر دەکرا بۆ کەمکردنەوەی نەھامەتییەکانی گەلی یەمەن و بۆ دانوستانی زیاتر. دواتر چەندین خولی گفتوگۆ و دانوستان بە ئاسانکاریی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] ئەنجامدراون. ئەم گفتوگۆیانە چارەسەرێکی سیاسیی گشتگیر، گۆڕینەوەی دیلەکان و دامەزراندنی حکوومەتێکی ڕاگوزەرییان گرتووەتەوە. ئامانجی سەرەکی بریتی بووە لە چارەسەرکردنی ھۆکارەکانی ململانێکان، ھاندانی ئاشتەوایی نیشتمانی و گەڕاندنەوەی ئاسایش و سەقامگیری لە یەمەن. پێشھاتێکی دیکەی گرنگ لە پرۆسەی ئاشتیدا ڕێککەوتنی [[ڕیاز]] بوو، لە نێوان [[حکوومەتی یەمەن]] و [[ئەنجومەنی ڕاگوزەری باشوور]] (STC) لە تشرینی دووەمی ٢٠١٩. ئامانج لەم ڕێککەوتنە چارەسەرکردنی ململانێی دەسەڵات بوو لە باشووری یەمەن لە ڕێگەی دامەزراندنی ڕێکخستنێکی ھاوبەشی دەسەڵات لە نێوان ھەردوو لایەندا. وەک ھەنگاوێکی بەرچاو بۆ گەیشتن بە یەمەنێکی یەکگرتوو و پێکھاتەیەکی گرنگی پرۆسەی ئاشتیی فراوانتر سەیر دەکرا. لەکاتێکدا پێشکەوتن بەدەستھاتووە، بەڵام ڕێگەی بەرەو ئاشتی لە یەمەن بەھۆی پێکدادانە بەردەوامەکان و دابەشبوونە سیاسییەکان و ململانێ ناوچەیییەکانەوە وەک ئاستەنگێک ماوەتەوە. جگە لەوەش، دۆخی مرۆیی لە یەمەن ھێشتا سەختە، و ملیۆنان کەس پێویستییەکی بەپەلەیان بە ھاوکاری ھەیە. [[ڕۆژنامەی ۆڵ ستریت جۆرناڵ]] لە ئازاری ٢٠٢٣ بڵاوی کردەوە کە [[ئێران]] ڕازی بووە ھەموو جۆرە پاڵپشتییەکی سەربازی بۆ [[حووسییەکان]] ڕابگرێت و پابەند بێت بە گەمارۆی چەکی نەتەوە یەکگرتووەکان، وەک بەشێک لە ڕێککەوتنی لێکنزیکبوونەوەی ئێران و سعوودیە بە نێوەندگیری [[چین]]. ڕێککەوتنەکە بە ئامانجی دروستکردنی فشار لەسەر چەکدارانی حووسی ئەنجامدرا بۆ کۆتاییھێنان بە ململانێکان لە ڕێگەی چارەسەری دانوستانەوە؛ لەگەڵ ئەوەی بەرپرسانی سعوودیە و ئەمریکا ڕەفتاری ھاوکاتی ئێرانیان وەک «تاقیکردنەوەیەکی یەکلاکەرەوە» وەسف کرد بۆ مانەوەی ئەو لێکتێگەیشتنە کە چین نێوەندگیری تێدا کردبوو. ڕێککەوتنەکە لە پێشینەی گۆشەگیرییە نێونەتەوەیییەکەی ئێراندا ئەنجامدرا دوای پەرەسەندنی بەرنامە ئەتۆمییەکەی، سەرکوتکردنی بەردەوامی [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران|خۆپیشاندانەکانی مەھسا ئەمینی]] و پاڵپشتیکردنی بۆ داگیرکاریی [[ڕووسیا]] بۆ سەر [[ئوکراینا]]. == پێشھاتەکانی تر == چەکدارانی حووسی لە ٢٧ی ئازاری ٢٠١٥دا نووسینگەی ھەواڵی [[ئەلجەزیرە]]یان لە [[سەنعا]] تاڵان کرد، ئەمەش لە ناوەڕاستی بەشداریکردنی [[قەتەر]] بوو لە دەستێوەردانی سەربازی دژی گرووپەکە. کەناڵە ھەواڵییەکەی بنکە لە قەتەر، سەرکۆنەی ھێرشەکەی سەر نووسینگەکەی کرد. لە ٢٨ی ئازار، [[عەلی عەبدوڵڵا ساڵح]] ڕای گەیاند کە نە خۆی و نە ھیچ کەسێک لە خانەوادەکەی خۆیان بۆ سەرۆکایەتی کاندید ناکەن، سەرباری ھەڵمەتی ئەم دوایییەی لایەنگرانی بۆ ئەوەی ئەحمەدی کوڕی ھەوڵی بەدەستھێنانی سەرۆکایەتی بدات. ھەروەھا داوای لە عەبدرەبە مەنسوور ھادی کرد دەست لە پۆستی سەرۆکایەتی بکێشێتەوە و وتی پێویستە ھەڵبژاردنی نوێ بکرێت. دەنگۆ سەبارەت بە شوێنی ساڵح لە کاتی ململانێکاندا بڵاوبووەوە. [[ڕیاز یاسین]]، وەزیری دەرەوە کە دڵسۆزی ھادییە، لە ٤ی نیسان ئیدیعای کرد کە ساڵح لە ڕێگەی فڕۆکەیەکی ڕووسییەوە کە ھاووڵاتیانی بیانی لە [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سەنعا]]وە دەگواستەوە، یەمەنی بەجێھێشتووە. دواتر لەو مانگەدا، بەپێی ڕاپۆرتەکان ساڵح داوای «دەرچوونێکی ئارام»ی لە ھاوپەیمانیی بە سەرۆکایەتیی [[سعوودیە]] بۆ خۆی و خانەوادەکەی کردووە، بەڵام داواکارییەکەی ڕەتکرایەوە. [[شا سەلمان]] لە ٢٨ی نیسان گۆڕانکاری لە کابینەی سعوودیەدا کرد و شازادە موقرینی لە پۆستی جێنشینی دیاریکراوی خۆی دوورخستەوە. کۆشکی شاھانەی سعوودیە ڕای گەیاند موقرین داوای دەستلەکارکێشانەوەی کردووە، بەبێ ئەوەی ھۆکارەکەی بخاتەڕوو، بەڵام قسەوباسی میدیاکان ئەوە بوو کە موقرین پاڵپشتی پێویستی بۆ ھەڵمەتی سەربازیی بە سەرۆکایەتیی سعوودیە لە یەمەن نیشان نەداوە. وتەبێژی حکوومەتی دەربەدەری یەمەن لە ٢٩ی نیسان بە [[ڕۆیتەرز]]ی ڕاگەیاند کە وڵاتەکە بە فەرمی ھەوڵی ئەندامێتی لە [[ئەنجومەنی ھاریکاریی کەنداو]] دەدات. ڕاپۆرتە میدیایییەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە شەڕی ناوخۆ گەیشتووەتە نزیکەی ھەموو یەمەن، بە یەک ھەڵاوێردی دیار کە ئەویش دوورگەی سووکۆترایە لە [[زەریای ھیندی]]، کە شەڕ بەھۆی یاخیبوونی [[یەمەنی باشوور]] لە ساڵی ٢٠١٧دا پێی دا بڵاوبووەوە. لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩، یاخیبووانی حووسی ٢٩٠ زیندانی یەمەنییان ئازاد کرد لە ھەنگاوێکدا کە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] وەک بوژانەوەی پرۆسەی ئاشتی وەسفی کرد، وەک [[کۆمیتەی نێونەتەوەیی خاچی سوور]] (ICRC) ڕای گەیاند. لە ئەیلوولی ٢٠٢٠دا، نەتەوە یەکگرتووەکان ئاڵوگۆڕکردنی «١٠٨١ زیندانی پەیوەندیدار بە ململانێکان»ی لە نێوان ھەردوو نەیارەکەدا ڕاگەیاند، کە سەربازانی سعوودیە و سودانی کە بۆ ھاوپەیمانیی بە سەرۆکایەتیی سعوودیە شەڕیان دەکرد، لەخۆ دەگرت. لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠، دوو بارمتەی ئەمریکی بە ناوەکانی [[ساندرا لۆلی]] و [[میکایل گیدادا]] کە بۆ ماوەی ١٦ مانگ دیل بوون، لەلایەن یاخیبووانی حووسییەوە ئازادکران لە بەرامبەر ئازادکردنی ٢٤٠ چەکداری پێشووی حووسی لە [[عومان]]. لە کانوونی دووەمی ٢٠٢١، [[مایک پۆمپیۆ]] وەزیری دەرەوەی [[ئەمریکا]] نیازەکانی خۆی بۆ ناساندنی بزووتنەوەی [[حووسییەکان]] لە یەمەن وەک «ڕێکخراوێکی تیرۆریستیی بیانی» ڕاگەیاند. بەپێی پلانەکە، سێ سەرکردەی حووسییەکان، کە بە ئەنساروڵڵا ناسراون، بڕیاربوو لە [[پێڕست]]ی تیرۆریستانی جیھانیی تایبەتمەنددا تۆمار بکرێن. سەرەڕای ئەوەش، ئەمە ترسێکی لە نێوان دیپلۆماتکاران و گرووپەکانی فریاگوزاری دروست کرد کە ھەنگاوەکە کێشە لە دانوستانەکانی ئاشتی و گەیاندنی یارمەتی بۆ قەیرانی یەمەن دروست بکات. ھەرچەندە [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] (ئیمارات) لە ساڵی ٢٠١٩ پلانی بۆ چۆڵکردنی یەمەن و کشانەوەی تەواوی ھێزەکانی ڕاگەیاندبوو، بەڵام وڵاتە عەرەبییەکە بەردەوام بوو لە ھێشتنەوەی بوونی خۆی بۆ ئامانجە ستراتیژییەکان. ڕاپۆرتەکان لە ئایاری ٢٠٢١ ئاشکرایان کرد کە ئیمارات خەریکی دروستکردنی بنکەیەکی ئاسمانیی نھێنی بووە لە دوورگەی مایونی یەمەن لە گەرووی بابولمەندەب. وێنەکانی [[مانگی دەستکرد]] ئاشکرایان کرد کە کارەکانی دروستکردنی [[فڕگە]]یەکی درێژی ١٫٨٥ کیلۆمەتری، لەگەڵ سێ ھانگەر، لەسەر دوورگەکە لە ١٨ی ئایاری ٢٠٢١ تەواو بووە. بەرپرسانی سەربازیی حکوومەتی یەمەن ڕایان گەیاند کە ئیمارات لە ڕێگەی کەشتییەوە کەلوپەلی سەربازی، چەک و ھێزی بۆ [[دوورگەی مایوون]] گواستووەتەوە. دوورگەکە بە پێگەیەکی ستراتیژی دادەنرا بۆ ھەر کەسێک کە کۆنترۆڵی بکات، چونکە ھێز دەبەخشێت بۆ ئۆپەراسیۆنەکان بۆ ناو [[کەنداوی عەدەن]]، [[دەریای سوور]] و [[ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا]]، ھەروەھا بۆ ئاسان دەستپێکردنی ھێرشی ئاسمانی بۆ سەر ناوخۆی یەمەن. لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١، [[بەحرەین]]، لەگەڵ [[ڕووسیا]] و ئەندامانی تری [[ئەنجومەنی مافی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان]]، دژایەتیی لێکۆڵینەوەکانی ئەنجومەنەکەیان کرد لە تاوانەکانی جەنگ لە یەمەن. ئەندامان بە جیاوازییەکی کەم دەنگیان دا بۆ ڕەتکردنەوەی بڕیارنامەی [[ھۆڵەندا]] کە دەیویست دوو ساڵی تر کات بداتە لێکۆڵەرە سەربەخۆکان بۆ بەردەوامبوون لە لێکۆڵینەوە بۆ چاودێریکردنی دڕندەیییەکان لە جەنگی یەمەن. لە ڕابردوودا لێکۆڵەرە سەربەخۆکان گەیشتبوونە ئەو ئەنجامەی کە ئەگەری ھەیە تاوانی جەنگ لەلایەن ھەموو لایەنەکانەوە ئەنجام درابێت. ھاوپەیمانێکی بەحرەین، عەرەبستانی سعوودیە، ئەندامێکی دەنگدەری ئەنجومەنەکە نییە، بەڵام چالاکوانانی مافی مرۆڤ ڕایان گەیاندووە کە شانشینەکە بە توندی لۆبیی دژی بڕیارنامەکە کردووە. لە ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٢، نەتەوە یەکگرتووەکان و کۆمیتەی نێونەتەوەیی خاچی سوور ڕایان گەیاند کە حکوومەتی یەمەن و حووسییەکان ڕێککەوتوون لەسەر ئازادکردنی ٨٨٧ دەستبەسەرکراو، ئەمەش دوای ١٠ ڕۆژ لە دانوستان لە [[سویسرا]]. ھەروەھا ھەردوو لایەن ڕێککەوتن لەسەر مافی سەردانکردن لە دامەزراوەکانی دەستبەسەرکردن و ئەگەری ئاڵوگۆڕی زیاتری دیلەکان لە داھاتوویەکی نزیکدا. ھانس گروندبێرگ، نێردەی تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ یەمەن وتی کە شتەکان لە کۆتاییدا بە «ئاڕاستەی دروست دا» دەڕۆن بەرەو چارەسەرکردنی ململانێکان. ئەمەش دوای لێکنزیکبوونەوەی ئەم دوایییەی [[سعوودیە]] و [[ئێران]] ھات کە ھەفتەیەک پێشتر بە نێوەندگیریی [[چین]] ئەنجامدرا. لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥، دوای گفتوگۆکانی [[مەسقەت]] لە [[عومان]]، حکوومەتی یەمەن کە لەسەر ئاستی نێونەتەوەیی دانپێدانراوە و بزووتنەوەی [[حووسییەکان]]، ڕێککەوتن لەسەر ئاڵوگۆڕی ٢٩٠٠–٣٠٠٠ دەستبەسەرکراو کە لەلایەن ھەردوو لایەنەوە دەستبەسەر کرابوون، لە نێویاندا ھەندێک ھاووڵاتی سعوودیە و [[سوودان]]. == کاریگەرییە ژینگەیییەکان == === ئاو === یەمەن ڕووبەڕووی یەکێک لە خراپترین قەیرانەکانی [[ئاو]]، [[ئاوەڕۆ]] و پاکوخاوێنی دەبێتەوە لە جیھاندا. نەبوونی حوکمڕانی وای لە یەمەن کردووە کە بێ سەرچاوەیەکی ئاوی گونجاو بێت. لاوازیی ئاوەڕۆ و نەبوونی ئاوی خاوێن کاریگەرییەکی وێرانکەری لەسەر تەندروستیی یەمەنییەکان ھەبووە، کە ئەمەش لە ڕێگەی زیادبوونی حاڵەتەکانی کۆلێراوە لە یەمەن لە ساڵی ٢٠١٥ەوە دیارە. تەواوی وڵاتەکە بەدەست کەمیی ئاوەوە دەناڵێنێت و نرخی ئاوی خواردنەوە زیاتر لە دوو ھێندە بەرزبووەتەوە. ئاوی خواردنەوە بۆ زۆربەی یەمەنییەکان بووەتە شتێک کە توانای کڕینیان نییە. کێشەکە لە یەمەن بەرفراوانە، بەمەش ڕێگریکردن لە تەشەنەسەندنی کێشەکە قورس دەکات چونکە دابینکردنی ئاو بۆ ھەموو کەسێک بە شێوەیەکی بەردەوام ئەستەمە. بەڕێوەبەری ھەرێمی بۆ [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] و [[باکووری ئەفریقا]] لە [[یوونیسێف]]، [[گێرت کاپێلێر]]، ڕوونی کردووەتەوە کە کەمیی سووتەمەنی لە یەمەن قەیرانی ئاو و تەندروستیی قووڵتر کردووەتەوە. وێستگەکانی ترەمپای ئاو لە یەمەن کەوتوونەتە مەترسییەوە چونکە بە خێرایی سووتەمەنییان لێ دەبڕێت و زیاتر لە ٣ ملیۆن کەس پشتبەستوون بەم ترەمپایانەی ئاو کە لە ڕێگەی تۆڕە گشتییەکانەوە دامەزراون. [[کۆمیتەی نێونەتەوەیی خاچی سوور]] (ICRC) لە نزیکەوە لەگەڵ کەسانی زیانلێکەوتوو کار دەکات لەو شوێنانەی کە سەرچاوەکان سنووردارن بەڵام ئامانجیان ئەوەیە ڕێگری بکەن لە خراپتربوونی قەیرانی ئاو لە ڕێگەی کڕینی ٧٥٠٬٠٠٠ لیتر دیزڵ بۆ دابینکردنی ئاوی پاک بۆ ئەو کەسانەی لە یەمەن دەژین. بڕی ئەو ئاوەی لە ساڵی ٢٠١٦ لە بیرەکان دەرھێنراوە، کە لە بنەڕەتدا کاڵایەکی دەگمەنە، گەیشتە ئاستێکی ناسەقامگیر. ھەروەھا کۆمیتەی خاچی سوور بە وریایییەوە لەگەڵ دەسەڵاتدارانی ناوخۆیی کاری کردووە بۆ دابینکردنی ئاو بۆ ٣٣٠٬٠٠٠ کەس لە [[عەدەن]]. ھەروەھا بیریان لە نزیک عەدەن ھەڵکەندووە بۆ دابینکردنی ئاو بۆ گەڕەکەکە لەکاتێکدا کە ڕووبەڕووی کەمیی ئاو دەبنەوە. سەرچاوەکانی ئاو لەلایەن ھەردوو لایەنەوە لەکاتی جەنگدا وەک تاکتیکێک لە کاتی ململانێکان بەکارھێنراون. بەپێچەوانەی وڵاتانی دیکەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]، یەمەن ھیچ ڕووبارێکی نییە کە پشتی پێ ببەستێت بۆ سەرچاوەی ئاو. لە ساڵی ٢٠١٧دا، لە کۆی ٦٥٤٬٣٣٠ دانیشتووی [[تەعز]]، ٢٥٠٬٠٠٠ کەسیان لەلایەن تۆڕە گشتییەکانی دابینکردنی ئاوەوە خزمەتگوزارییان بۆ دابین دەکرا. لە ئەنجامی ململانێ بەردەوامەکان، ڕێکخراوە ناحکوومییەکان (NGOs) بەھۆی کێشە ئەمنییەکانەوە زەحمەتییان کێشاوە لە گەیشتن بە دامەزراوەکانی ئاوەڕۆ و پاکوخاوێنی. لە دوای بۆردوومانە ئاسمانییەکانەوە، تەعز کەوتووەتە بارودۆخێکی سەختەوە چونکە بەرھەمھێنانی ئێستای ئاو بەشی دانیشتووانەکەی ناکات. بەردەستبوونی ئاو لە [[یەمەن]] کەمی کردووە. دەگمەنیی ئاو لەگەڵ پێکھاتەیەکی جوگرافیای سروشتی لە ناوچە بەرزەکان و سەرمایەی سنووردار بۆ دروستکردنی ژێرخانی ئاو و خزمەتگوزاری دابینکردن، بووەتە ھۆی کەمییەکی کارەساتباری ئاو لە یەمەن. ڕێژەی پڕبوونەوەی ئاوی ژێر زەوی لە کەمبوونەوەدایە لەکاتێکدا تێکەڵبوونی ئاوی سوێر لە زیادبووندایە. دوای دەستپێکردنی [[شەڕی ناوخۆ]] لە ساڵی ٢٠١٥دا، سەتڵەکان و شوێنەکانی کۆکردنەوەی ئاو بە شێوەیەکی بەرچاو وێران کران و نرخی ئاو زۆر بەرزبووەوە. توانای عەمبارکردنی ئاو بەھۆی جەنگەوە لەناوچووە و زنجیرەکانی دابینکردن لەلایەن کارمەندانی سەربازییەوە دەستیان بەسەردا گیراوە، کە ئەمەش گەیاندنی ئاو زۆر قورستر دەکات. لە ساڵی ٢٠١٥دا، زیاتر لە ١٥ ملیۆن کەس پێویستیان بە چاوەدێری تەندروستی بوو و زیاتر لە ٢٠ ملیۆن کەس پێویستیان بە ئاوی پاک و خزمەتگوزاری ئاوەڕۆ بوو کە ئەمە بەرزبوونەوەیەکە بە ڕێژەی ٥٢ لەسەدە لە کاتی دەستێوەردانەکەوە، بەڵام دەزگاکانی حکوومەت توانای دابینکردنی ئاوی پاکیان بۆ ھاووڵاتییە ئاوارەکانی یەمەن نییە. === کشتوکاڵ === شەڕی ناوخۆیی یەمەن بووە ھۆی کەمبوونەوەیەکی زۆری خۆراک و ڕوەک. بەرھەمھێنانی کشتوکاڵی لە وڵاتەکەدا بە شێوەیەکی بەرچاو زیانی بەرکەوتووە و یەمەنی خستووەتە بەردەم مەترسی [[برسێتی]]. یەمەن لە کاتی پەسەندکردنی [[بڕیارنامەی ٢٢١٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە نیسانی ٢٠١٥ەوە، لە ڕێگەی وشکانی، دەریایی و ئاسمانییەوە گەمارۆ دراوە، کە ئەمەش گەیاندنی زۆرێک لە سەرچاوە بیانییەکانی بۆ ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی حووسییەکان پەکخستووە. لە وڵاتێکدا کە ٩٠٪ی پێداویستییە خۆراکییەکان لە ڕێگەی ھاوردەکردنەوە دابین دەکرێن، ئەم گەمارۆیە لێکەوتەی مەترسیداری لەسەر بەردەستبوونی خۆراک بۆ ھاووڵاتییەکانی ھەبووە. ڕاپۆرتەکان باس لەوە دەکەن کە لە کۆی ٢٤ ملیۆن دانیشتووی یەمەن، ڕۆژانە ١٣ ملیۆن کەس برسی دەبن و ٦ ملیۆن کەسیش لە مەترسیی لەبرسان مردندان. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٦دا، ڕۆبەرت فیسک ڕاپۆرتی دا کە بەڵگەی بەھێز ھەیە کە ئاماژە بەوە دەکەن کەرتی کشتوکاڵی لە ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی حووسییەکان بە مەبەست لەلایەن ھاوپەیمانیی بە سەرۆکایەتیی سعوودیەوە وێران کراوە، بەمەش کەمیی خۆراکیان زیاتر کردووە و حووسییەکانیان تەنھا پشتڕاست بە ھاوردەکردن کردووەتەوە، کە دەستکەوتنیان قورسە لەبەرامبەر گەمارۆکەدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان= ١٢ی ئازاری ٢٠٢٦\ ٢١ی ڕەشەمەی ٢٧٢٥}} {{پۆلی کۆمنز|Yemeni Civil War (2014–present)}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ئوردن|ئیسلام|بەحرەین|شەڕ|عەرەبستانی سعوودی|سیاسەت|کووەیت|مەغریب|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠٢٠|قەتەر|میسر|یەمەن|شەڕی ناوخۆ}} [[پۆل:شەڕەکانی فەڕەنسا]] [[پۆل:شەڕەکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] hrzuy9ccnq0q97m0f1s45bfvw1umgdm 0 275068 1617818 1483797 2026-08-06T10:35:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1617818 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''''-ئیزم''''' ({{IPAc-en|-|ˌ|ɪ|z|əm}}) [[پاشگر]]ێکە لە زۆرێک لە وشە ئینگلیزییەکاندا، لە بنەڕەتدا لە پاشگری [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]] {{Wikt-lang|grc|-ισμός}} (''-ئزمۆس'') وەرگیراوە و لە [[زمانی لاتینی|لاتینی]] {{Lang|la|-ئزموس}} ەوە ھاتووەتە نێو [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]]. بۆ دروستکردنی ناو بۆ کردار، دۆخ، بارودۆخ، یان بیرۆکە بەکاردێت و زۆرجار بۆ پێناسەکردنی [[فەلسەفە]]، [[تیۆری]]یەکان، [[ئایین]]ەکان، [[بزاڤی کۆمەڵایەتی|بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان]]، بزووتنەوەی ھونەری، شێوازی ژیان، [[ئاکار]]ەکان، [[زانست|دیاردە زانستییەکان]]، یان [[پزیشکی|پزیشکییەکان]]. ڕەنگە چەمکی -ئیزم لە چەمکی مێتانێرەتیڤەوە نزیک بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Prettejohn|یەکەم=Elizabeth|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eZtCo4FavAkC|سەردێڕ=The Modernity of Ancient Sculpture: Greek Sculpture and Modern Art from Winckelmann to Picasso|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٨٨٥-٩٠٣-٦|زنجیرە=New Directions in Classics Series|بەرگ=٢|شوێن=London|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2012|پەڕە=٦١|chapter=The Discovery of Greek Sculpture|وتەگێڕانەوە=[...] another grand narrative, no less compelling than the familiar succession of 'isms' [...]|بەستەری نووسەر=Elizabeth Prettejohn}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:باوەڕ]] [[پۆل:پاشگرەکان]] h8v0o6lyl9pwdblvjpryofw47hnv2iq 0 275172 1617873 1553012 2026-08-06T10:52:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1617873 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''UTC+00:00''' ناسێنەرێکە بۆ جیاوازی کاتی +٠٠:٠٠ لە کاتی ھاوئاھەنگی جیھانی (UTC). ئەم ناوچە کاتییە بنەمای [[کاتی گەردوونیی ھاوھەنگاو|کاتی ھاوئاھەنگی جیھانییە]] (UTC) و ھەموو ناوچە کاتییەکانی تر لەسەر ئەم بنەمایە دامەزراون. لە ستانداردی ISO 8601 دا، نموونەیەک لە کاتی پەیوەندیدار بەم شێوەیە دەنووسرێت: ٠١ی کانوونی دووەمی 2069T12:12:34+00:00.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کات}} {{پۆلی کۆمنز|UTC±00:00}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} i8xjepofzlc00xud4oyzfksoxs04ubu 0 276214 1617473 1486098 2026-08-05T15:36:59Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617473 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ئۆمێگڵ'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://www.omegle.com/ | سەردێڕ=Omegle | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231107180223/https://www.omegle.com/ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣| ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٢| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> خزمەتگوزارییەکی [[وتووێژی سەرھێڵ]]ی بێبەرامبەر و وێب-بنەڕەت بوو کە ڕێگەی بە بەکارھێنەران دەدا بەبێ پێویستی تۆمارکردن لەگەڵ کەسانی تر پەیوەندی کۆمەڵایەتی دروست بکەن. خزمەتگوزارییەکە بە شێوەیەکی ھەڕەمەکی بەکارھێنەرانی لە دانیشتنەکانی چاتی یەک بە یەک جووت دەکرد کە دەیانتوانی بە نەناسراوی چات بکەن. لە ساڵی ٢٠٠٩ەوە تا ٢٠٢٣ کاری دەکرد.<ref name="ComicBook_20231109">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Controversial Anonymous Chat Site Omegle Shuts Down Abruptly|ناونیشان=https://comicbook.com/irl/news/controversial-anonymous-chat-site-omegle-shuts-down-abruptly/|وێبگە=[[ComicBook.com]]|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|یەکەم=Russ|دوایین=Burlingame|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|زمان=en}}</ref> == دروستکردن == ماڵپەڕەکە لەلایەن لیف ک-برووکسی ١٨ ساڵانەوە لە براتلبۆرۆی ڤێرمۆنت دروست کرا و لە مانگی ئازاری ٢٠٠٩ دەستی بەکارکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://www.internetmatters.org/hub/news-blogs/what-is-omegle-what-parents-need-to-know/ | سەردێڕ=What is Omegle? What parents need to know |ئیش=[[Internet Matters]] | ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231109081710/https://www.internetmatters.org/hub/news-blogs/what-is-omegle-what-parents-need-to-know/ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="thaindian">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=Omegle chat program can help you find love anonymously| ناونیشان=https://www.oneindia.com/2009/04/14/omeglechat-program-can-help-you-find-loveanonymously.html |ئیش=[[Oneindia]] | ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٠٩| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090430055240/http://www.thaindian.com/newsportal/health/omegle-chat-program-can-help-you-find-love-anonymously_100179374.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٩| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کەمتر لە مانگێک دوای دەستپێکردنی، ئۆمێگڵ نزیکەی ١٥٠٬٠٠٠ بینینی لاپەڕەی ڕۆژانەی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان=https://www.nytimes.com/2009/04/27/technology/internet/27omegle.html | سەردێڕ=Tired of Old Web Friends? A New Site | دوایین=Quenqua | یەکەم=Douglas Promises Strangers |ئیش=[[The New York Times]] | ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٠٩| دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180909115846/https://www.nytimes.com/2009/04/27/technology/internet/27omegle.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە مانگی ئازاری ٢٠١٠، ماڵپەڕەکە تایبەتمەندی [[ڤیدیۆ کۆنفراس]]ی زیادکرد. === ناوەکەی لە کوێوە ھاتووە === برووکس وتی، «من پێشتر لەسەر پڕۆژەیەکی جیاواز کارم دەکرد پێش ئۆمێگڵ، و بەردەوام تێکدەچوو بەھۆی ھەڵەیەکەوە لە خزمەتگوزارییەکی لایەنی سێیەم کە بەکاری دەھێنا. کۆدی ھەڵەکە بەڵگەدار نەکرابوو، و دەمویست ناوێکی بۆ دابنێم، بۆیە ناوم لێنا 'کۆدی ھەڵەی ئۆمێگا' چونکە وەک کۆتایی دنیا وابوو. دواتر ئۆمێگڵ لەسەر ئەوە ناونرا.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Founder of Omegle.com Answers Questions From Redditors |ناونیشان=https://www.carnaghan.com/founder-of-omegle-com-answers-questions-from-redditors/ |وێبگە=Ian Carnaghan |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231109070947/https://www.carnaghan.com/founder-of-omegle-com-answers-questions-from-redditors/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Omegle}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:وێبگە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:وێبگەکان]] 6v62os2f8cg6n5n7xlctdq536cxklxl 0 276837 1617899 1586520 2026-08-06T10:56:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1617899 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} قەبارەی '''ئابووریی عێراق''' لە ساڵی ٢٠١٥دا ٢٢٣ ملیار دۆلارە، ئابووری عێراق بە تەواوی وابەستەی کەرتی نەوتە و ٩٥٪ی کۆی داھاتی [[عێراق]] لە دراوی ڕەقەوە دێت. [[شەڕی ئێران و عێراق|شەڕی یەکەمی کەنداو]] بە مەزەندەکردنی ١٠٠ ملیار دۆلار زیانی لێکەوتەوە، [[عێراق|عێراقیش]] لە دوای کۆتایی ھاتنی شەڕەکە بارگرانیی لەسەر بوو، ھۆکارە ئابوورییەکان زۆرترین ڕۆڵیان ھەبوو لە [[شەڕی کەنداو|شەڕی دووەمی کەنداو، ئەمەش]] دوای دوو ساڵ لە کۆتایی ھاتنی [[شەڕی ئێران و عێراق|جەنگی یەکەمی کەنداو.]] شەڕی دووەم کێشە ئابوورییەکانی عێراقی زیاتر کرد، بەو پێیەی لە ٦ی [[ئاب]]ی ١٩٩٠ تا ٢١ی [[نیسان (مانگ)|نیسانی]] ٢٠٠٣ گەمارۆی ئابووری بەسەر عێراقدا سەپێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Economy of Iraq}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ئابووری عێراق]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] 0cf0dt88lc7q19vp5ubrctn4zdkaq8b 0 277766 1617904 1464323 2026-08-06T10:57:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1617904 wikitext text/x-wiki {{تێکنەچێ|حەیا|شەرەف|شکۆ}} '''ئابڕوو''' یان '''پایە''' بوونێکی کۆمەڵایەتی (کەسێک، [[گرووپی کۆمەڵایەتی|گرووپێکی کۆمەڵایەتی]]، [[ڕێکخراوە|ڕێکخراوێک]]، یان شوێنێک) [[ڕا|بۆچوونێکە]] دەربارەی ئەو بوونە – بە شێوەیەکی گشتی لە ئەنجامی ھەڵسەنگاندنی کۆمەڵایەتی لەسەر کۆمەڵێک پێوەر، وەک ڕەفتار یان ئەنجامدان پەرەی سەندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.merriam-webster.com/dictionary/reputation|سەردێڕ=Definition of REPUTATION |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=www.merriam-webster.com |زمان=en |وتەگێڕانەوە=overall quality or character as seen or judged by people in general [...] recognition by other people of some characteristic or ability [...] a place in public esteem or regard: good name}}</ref> چەمکی ئابڕوو لە [[کاسبی|بازرگانی]]، [[سیاسەت]]، [[پەروەردە]]، کۆمەڵگەی ئۆنلاین، و زۆر بوارەکانی تردا بە گرنگ<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Horspool|یەکەم=David|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A68yEAAAQBAJ|سەردێڕ=Richard III: A Ruler and His Reputation|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury USA|ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٢٩-٤٦١٩-٥|زمان=en}}</ref> دادەنرێت و لەوانەیە لەبەرچاو بگیرێت، وەک ڕەنگدانەوەی [[کێیەتی|ناسنامەی]] بوونێکی کۆمەڵایەتی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://freehaven.net/~arma/jean.html ئابڕوو لەلایەن ڕۆجەر دینگلداین، مایکڵ جەی فریدمان، دەیڤد مۆلنار، دەیڤد پارکس، پاوڵ سیڤەرسۆن] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241109111135/https://www.freehaven.net/~arma/jean.html |date= ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|فەلسەفە|سیاسەت}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:دەروونناسیی کۆمەڵایەتی]] [[پۆل:باری کۆمەڵایەتی]] [[پۆل:سایکۆلۆژیای ڕەوشت]] [[پۆل:فەلسەفەی ئەخلاق]] rpk4e70o39et11yhpu2408qzrqguvsd 0 278475 1617301 1617189 2026-08-05T12:03:15Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617301 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی پێکدادانی سەربازی | پێکدادان = ھێرشەکانی ٢٠٢٤ی ئۆپۆزیسیۆنی سووریا | بەشێک_لە = [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]] | وێنە = {{Switcher | [[File:Northwestern Syria offensive (2024).jpg|upright=1.15|frameless]] | نەخشەی ھێرشەکە لە باکووری ڕۆژاوای سووریا | نەخشەی ھێرشەکە لە سووریا|[[File:Northwestern Syria offensive (2024), Aleppo.svg|upright=1.15|frameless]] | نەخشەی ھێرشەکە لە ئیدلیب و دەوروبەری}} | سەرنووس = {{legend|#ebc0b3|{{گەورە|کۆنترۆڵکراوی [[سووریای بەعس|ڕژێمی ئەسەد]]}}}} {{legend|#cae7c4|کۆنترۆڵکراوی [[ئۆپۆزیسیۆنی سووریا]]}} {{legend|#FFFF00|کۆنترۆڵکراوی [[ھێزەکانی سووریای دیموکرات]]}} | ڕێکەوت = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤{{snd}}٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (١١ ڕۆژ) | شوێن = [[سووریا]] | تەوەرەکان = | جۆری_نەخشە = | پشووی_نەخشە = | latitude = | longitude = | قەبارەی_نەخشە = | هێماقەبارەی_نەخشە = | سەرنووسی_نەخشە = | ڕووی_نەخشە = | هەرێمی = | ئەنجام = * کۆنترۆڵی تەواوی سووریا کەوتە ژێر دەستی [[ئۆپۆزیسیۆنی سووریا]] و [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا]] * [[پارێزگای قونەیترە]] لەلایەن [[ئیسرائیل]]ەوە داگیر کرا * [[کەوتنی ڕژێمی ئەسەد]] * پێکھێنانی [[حکوومەتی ڕاگوێزراوی سووریا]] | دۆخ = | سەرەی_جەنگاوەران = | جەنگاوەر١ = {{flagicon|Syrian opposition}} [[ئۆپۆزیسیۆنی سووریا]] * {{flagicon image|InfoboxHTS.svg}} [[ھەییەی تەحریر شام]] * {{flagicon|Syrian opposition}} [[ژووری ئۆپەراسیۆنەکانی باشوور]] * {{flagicon|Syrian opposition}} [[سوپای نیشتیمانیی سووریا]] | جەنگاوەر٢ = [[File:Flag of the United Arab Republic (1958–1971), Flag of Syria (1980–2024).svg|20px]] [[سووریای بەعس]]{{ھن}}{{ئاڵا|ڕووسیا}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}[[حیزبوڵڵای لوبنان]] | جەنگاوەر٣ = {{flagicon image|De facto SA-NES Flag.svg}} [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا]]{{تێبینی|لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ەوە}} * {{flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}} [[ھێزەکانی سووریای دیموکرات]] | فەرماندە١ = {{flagicon|Syrian opposition}} [[ئەبوو محەممەد جۆلانی]] | فەرماندە٢ = {{ھێمای ئاڵا|سووریا}} [[سوھەیل حەسەن]]{{ھێڵی نوێ}}{{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[کیوومەرس پوورھاشمی]] {{KIA}} | فەرماندە٣ = {{flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}} [[مەزڵووم کۆبانی]] | یەکەکان١ = | یەکەکان٢ = | یەکەکان٣ = | هێز١ = | هێز٢ = | هێز٣ = | زیانەکان١ = {{flagicon|Syrian opposition}} ٢١٩ کوژراو، یان ٣٠٠ کوژراو (بەوتەی ڕووسیا) | زیانەکان٢ = {{ھێمای ئاڵا|سووریا}} ١٣٦ کوژراو، ٢١ گیراو{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|ئێران}} ١ کوژراو{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|ڕووسیا}} +١ کوژراو | زیانەکان٣ = {{flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}} ٣ کوژراو و چەند کەس گیراو{{ھن}}سەدان ھەزار [[کورد]] لە ناوچەکانی ڕۆژاوای [[فورات]] ئاوارە بوون | تێبینییەکان = | campaignbox = |conflict=|place=}} لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ ھاوپەیمانییەک لە فەرماندەیی گرووپە [[ئۆپۆزیسیۆنی سووریا|ئۆپۆزیسیۆنەکانی سووریا]] و ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی ئۆپۆزیسیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Eyad|دوایین=Kourdi|یەکەم٢=Mostafa|دوایین٢=Salem|یەکەم٣=Christian|دوایین٣=Edwards|یەکەم٤=Allegra|دوایین٤=Goodwin|یەکەم٥=Christian|دوایین٥=Edwards|یەکەم٦=Annoa|دوایین٦=Abekah-Mensah|یەکەم٧=Lauren|دوایین٧=Kent|یەکەم٨=Avery|دوایین٨=Schmitz|سەردێڕ=Syrian rebels enter Aleppo for first time in eight years during shock offensive|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2024/11/29/world/syria-rebels-aleppo-war-intl/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ئیش=CNN|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|زمان=en}}</ref> و بە سەرۆکایەتی [[ھەییەی تەحریر شام]] (HTS) و گرووپە ھاوپەیمانەکانی سەر بە [[تورکیا]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/czr7rkzz2gmo|سەردێڕ=More Russian strikes as Syrian rebels advance after taking Aleppo |وێبگە=BBC News |وتەگێڕانەوە=The latest offensive has been led by an Islamist militant group known at Hayat Tahrir al-Sham (HTS) and allied factions backed by Turkey.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/aleppo-airport-closed-sources-say-syrian-rebels-reach-heart-city-2024-11-29/|سەردێڕ=Syrian rebels sweep into Aleppo, Russia conducts strikes in support of Assad |وێبگە=Reuters |وتەگێڕانەوە=With Assad backed by Russia and Iran, and Turkey supporting some of the rebels in the northwest where it maintains troops, the offensive has brought into focus the conflict's knotted geopolitics.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.sky.com/story/aleppo-airport-and-major-roads-closed-as-syrian-rebel-fighters-step-up-attacks-reports-13263439|سەردێڕ=Aleppo: Rebels 'take control' of airport as thousands of fighters seize most of Syria's second-biggest city |وێبگە=Sky |وتەگێڕانەوە=The insurgents, led by the Islamist militant group Hayat Tahrir al Sham and including Turkey-backed fighters, also claim to be in control of all of Idlib province after launching their offensive on Wednesday.}}</ref> و [[سوپای نیشتیمانیی سووریا]] بەسترا، تێیدا سوپای نیشتیمانیی سووریا (SNA) ھێرشێکی بۆ سەر ھێزەکانی سوپای سووریای عەرەبیی لایەنگری حکوومەت لە [[پارێزگای ئیدلیب|ئیدلیب]] دەستپێکرد، بەرەو [[پارێزگای حەما|حەما]] و [[پارێزگای حەلەب|حەلەب]] لە [[سووریا]]. ھێرشەکە بە دروشمی '''ڕێگریکردن لە دەستدرێژیکاری'''{{تێبینی|{{بە عەرەبی|ردع العدوان}}}} لەلایەن ھەیییەی تەحریر ناسێنرا، و ڕاگەیەندرا کە وەک تۆڵەسەندنەوەیەک لە تۆپبارانەکانی حکوومەتی بەشار ئەسەد بووە بۆسەر ھاووڵاتیانی مەدەنی لە گوندەکانی ڕۆژاوای حەلەب.<ref name="g008">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kourdi |یەکەم=Eyad |دوایین٢=Edwards |یەکەم٢=Christian |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ناونیشان=https://www.aol.com/syrian-rebels-launch-major-attack-183728627.html |سەردێڕ=Syrian rebels launch major attack on regime forces in Aleppo province |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=AOL.com }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.aol.com/syrian-rebels-launch-major-attack-183728627.html |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ئەمە یەکەم ھێرشیی سەربازیی ئۆپۆزیسیۆنە لەوەتەی پەیمانی ئاگربەستی ئیدلیب لە ئازاری ٢٠٢٠.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Syrian rebels launch surprise offensive in northwest as regime retaliates with airstrikes|ناونیشان=https://www.newarab.com/news/syrian-rebels-launch-shock-offensive-against-regime-northwest|ئیش=[[The New Arab]]|ڕێکەوتی سەردان= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241127204109/https://www.newarab.com/news/syrian-rebels-launch-shock-offensive-against-regime-northwest|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="cnn 27-11">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kourdi |یەکەم=Eyad |دوایین٢=Edwards |یەکەم٢=Christian |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2024/11/27/middleeast/syria-rebel-attack-aleppo-assad-intl-latam/index.html|سەردێڕ=Syrian rebels launch major attack on regime forces in Aleppo province |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[CNN]] |زمان=en}}</ref> لە ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤، ھەیییەی تەحریر شام و [[ھێزەکانی سووریای دیموکرات]] چوونە ناو [[حەلەب|شاری حەلەب]] و [[شەڕی حەلەب (٢٠٢٤)|زۆربەی شارەکەیان گرتەوە]]، ئەمەش لەنێوان داڕمانی ھێزەکانی لایەنگری حکوومەتدا بوو. ڕۆژی دواتر ھێزەکانی ئۆپۆزیسیۆن پێشڕەوی خێرایان کرد و دەیان شارۆچکە و گوندیان گرت لەگەڵ ھەڵوەشاندنەوەی ھێزەکانی لایەنگری حکوومەت، و بەرەو [[حەما]] لە ناوەڕاستی سووریا پێشڕەوییان کرد، دواتر لە ٥ی کانوونی دووەمدا دەستیان بەسەر شارەکەدا گرت.<ref name="collapse30">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ="The Authority" controls Aleppo International Airport and many cities and towns in the northern Hama countryside amid a complete collapse of the regime forces|ناونیشان=https://www.syriahr.com/الهـ-ـيـ-ـئة-تسيطر-على-مطار-حلب-الدولي/738447/|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=SOHR|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|زمان=Arabic}}</ref><ref name="hamafall">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Syrian rebels capture second major city as army withdraws from Hama|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2024/12/05/middleeast/syria-rebels-hama-government-intl/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=CNN|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == پشت ڕووداوەکان == لە دوای ڕێککەوتنی ئاگربەستی ئیدلیب لە ئازاری ٢٠٢٠، ئۆپەراسیۆنە بەرفراوانەکانی نێوان ھێزەکانی ئۆپۆزیسیۆن و لایەنگری حکوومەت لە باکووری ڕۆژاوای سووریا وەستان.<ref name="cnn 28-11">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salem |یەکەم=Mostafa |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2024/11/28/europe/syria-rebels-government-iran-analysis-intl/index.html|سەردێڕ=Syria’s rebels exploit weaknesses in Iran’s proxies to launch surprise offensive |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref><ref name="lister">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lister |یەکەم=Charles |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.spectator.co.uk/article/syrias-conflict-is-heating-up-once-more/|سەردێڕ=Syria's conflict is heating up once more |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Spectator |زمان=en}}</ref> بەڵام گرووپە ئۆپۆزیسیۆنەکان کە بنکەکانیان لە باکووری ڕۆژاوای سووریایە، خۆیان بۆ دەستپێکردنەوەی شەڕ و پێکدادانەکان ئامادەکرد، بەتایبەتی ھەیییەی تەحریر شام توانا سەربازییەکانی بەھێزتر کرد بە چاکسازی لە پێکھاتەکانیدا بۆ «ھێزێکی چەکداریی پەرەپێدراو»، باشترکردنی مەشق و ڕاھێنان و دامەزراندنی ھێزی تایبەتمەند لە ھەڵکوتانەسەر و ئۆپەراسیۆنی شەوانە.<ref name="lister"/> ھاوکات حکوومەتی سووریا بەدەست پەرەسەندنی گەندەڵییەوە دەیناڵاند.<ref name="lister"/> لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٢ەوە، ھێزەکانی ھەیییەی تەحریر شام زنجیرەیەک ھێرشی دزەکردن و نیشانەشکێن بەدەستەکانیان بۆ سەر ھێزەکانی حکوومەت دەستپێکرد، کە بووە ھۆی ھێرشەکە. [[حەلەب]] لە دوای ھێرشی ٢٠١٦ی حەلەبەوە لەلایەن حکوومەتی [[بەشار ئەسەد]] و میلیشیاکانی سەر بە ئێرانەوە کۆنترۆڵکرابوو.<ref name="cnn 28-11"/><ref name="lister"/> لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا، کۆکردنەوەیەکی گەورە لەلایەن ھەیییەی تەحریر و ھێزەکانی حکوومەتەوە لە گوندەکانی حەلەب دەستیپێکرد، لەکاتێکدا یاخیبووانی سووریا ڕایان گەیاندبوو کە چەند مانگێکە خۆیان بۆ ھێرشێکی بەرفراوان دژی ھێزەکانی حکوومەت لە شاری حەلەب ئامادە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Abdulrahim|یەکەم=Raja|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Syrian Rebels Reach Outskirts of Major City in Escalating Offensive|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2024/11/29/world/middleeast/syria-war-aleppo-rebels-government.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ئیش=[[The New York Times]]}}</ref> لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤، تۆپخانەی ھێزەکانی حکوومەت شارۆچکەی [[ئەریحا]] کە لەژێر دەستی ئۆپۆزیسیۆندا بوو تۆپباران کرد، و بەھۆیەوە ١٦ ھاووڵاتی مەدەنی کوژران و برینداربوون.<ref name="casusbelli">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Most of them are children. 16 citizens were killed and injured in regime forces' shelling of the city of Ariha|ناونیشان=https://www.syriahr.com/جلهم-من-الأطفال-استشهاد-وإصابة-16-مواطن/737978/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[Syrian Observatory for Human Rights]]|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|زمان=Arabic}}</ref> == ھێرش == لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤، ھەیییەی تەحریر شام ڕای گەیاند کە ھێرشێکی بە ناوی «ڕێگریکردن لە دەستدرێژیکاری» دژی ھێزەکانی لایەنگری حکوومەت لە ڕۆژاوای [[پارێزگای حەلەب]] دەستپێکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Syrian opposition launches "Deterrence of Aggression" operation in the north of the country|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/2024/11/27/المعارضة-السورية-تطلق-عملية-ردع|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[Al Jazeera Arabic]]|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|زمان=Arabic}}</ref> ھێرشەکە وەڵامێک بوو بۆ تۆپبارانەکانی ئەم دوایییەی حکوومەتی [[بەشار ئەسەد]]ی سووریا بۆ سەر [[ئیدلیب]]ی ژێردەستی یاخیبووان کە بەھۆیەوە لانیکەم ٣٠ ھاووڵاتی مەدەنی تێیدا کوژران.<ref name="cnn 27-11"/><ref name="cnn 28-11"/> === شەڕی حەلەب === {{وتاری سەرەکی|شەڕی حەلەب (٢٠٢٤)}} ڕۆژی ٢٩ی تشرینی دووەم، ھێزەکانی ئۆپۆزیسیۆن چوونە ناو حەمدانییە و حەلەبی نوێی سەر بە شاری [[حەلەب]]، دوای ئەوەی بە دوو ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژکراو دوو جار ھێرشی خۆکوژییان ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=السوري |یەکەم=المرصد |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=بعد تفجير سيارتين مفخختين.. فصائل عملية “ردع العدوان” تدخل أجزاء من أحياء في مدينة حلب {{!}} المرصد السوري لحقوق الإنسان |ناونیشان=https://www.syriahr.com/%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%AC%D9%8A%D8%B1-%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%8A%D9%86-%D9%85%D9%81%D8%AE%D8%AE%D8%AA%D9%8A%D9%86-%D9%81%D8%B5%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%B9%D9%85%D9%84%D9%8A%D8%A9/738253/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|زمان=ar}}</ref> لە نیوەی کۆتایی ڕۆژەکەدا ھێزەکانی ئۆپۆزیسیۆن دەستیان بەسەر ٥ شارۆچکەی شاری حەلەبدا گرت، ئەوانیش حەمدانییە، حەلەبی نوێ، ٣٠٠٠ باڵەخانە، ئەلجەمیلییە و سەڵاحەدین. لە شوێنەکانی دیکەی شارەکەدا، لەنێویاندا ناوەندەکەی، شەڕ و پێکدادان ڕوویدا. ٢٠ شارۆچکە و گوندی دیکە لەلایەن ھێزەکانی ئۆپۆزیسیۆنەوە دەستی بەسەردا گیرا، لەوانە شاری ستراتیژیی سەراقیب، لە نێوان ھێڵە داڕماوەکانی بەرگریی ھێزەکانی لایەنگری حکوومەت. شارۆچکەکانی دیکە کە لەلایەن ھێزەکانی ئۆپۆزیسیۆنەوە دەستی بەسەردا گیرا بریتین لە خان ئەلسەبیل، تەحیە، تەرنەبا، و جوباس لە گوندەکانی ئیدلیب و شارۆچکەکانی خان تومەن، شاغیدەلە، خەلاسە، ئەلحەدیر، ئەلقەرەسی، بەرنە، ئەلعیس، تەلحادیە، زیتان، ئەلمەنسوورە و ئەلباوابیە لە گوندەکانی حەلەب.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Amid failure of regime forces to counter attacks {{!}} HTS and factions take control of five neighborhoods in Aleppo city and 20 villages and towns in Idlib and Aleppo countryside - The Syrian Observatory For Human Rights |ناونیشان=https://www.syriahr.com/en/350160/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|زمان=en-CA}}</ref> لە کاتژمێرەکانی سەرەتای ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤، ھێزەکانی یاخیبووان [[قەڵای حەلەب]]یان گرت کە بارەگای حکوومەتی لێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=المعارضة السورية تدخل حلب وتسيطر على مقارها الحكومية وقلعتها |ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/2024/11/29/%D8%B9%D8%A7%D8%AC%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%AA%D9%86%D8%A7-%D8%B3%D9%8A%D8%B7%D8%B1%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=الجزيرة نت |زمان=ar}}</ref> تا بەیانی ھێزەکانی یاخیبووان دەستیان بەسەر زۆربەی حەلەبدا گرت و سەربازانی لایەنگری حکوومەتیان ناچارکرد پاشەکشە بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=السوري |یەکەم=المرصد |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=بعد غياب لنحو 8 سنوات.. الطيران الحربي يستهدف أحياء حلب.. وقوات “ردع العدوان” تتوغل في غالبية أحياء مدينة حلب {{!}} المرصد السوري لحقوق الإنسان |ناونیشان=https://www.syriahr.com/%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%BA%D9%8A%D8%A7%D8%A8-%D9%84%D9%86%D8%AD%D9%88-8-%D8%B3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D8%A8%D9%8A-%D9%8A%D8%B3/738353/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|زمان=ar}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شەڕی ناوخۆییی سووریا}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|سووریا|شەڕی نێوخۆیی|ئێران|ڕووسیا|تورکیا|کوردستان|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:سووریا]] [[پۆل:گرووپە چەکدارە عەرەبییەکان]] [[پۆل:سەربازی]] [[پۆل:شەڕ]] [[پۆل:شەڕەکان]] [[پۆل:شەڕە ناوخۆیییەکان]] a4lp2yxbsd53z2d7qh4tr6m3m3u7f2j 0 279001 1617702 1576500 2026-08-05T23:55:12Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617702 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = جافان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord= {{Coord|35.41565| 44.56042}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی جافان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.41565| 44.56042 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی هەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٧٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''جافان''' (''{{lang-ar| جافان}})، ({{lang-en|Jafan }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (١٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''جافان''' هاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[چیمەنی نوێ]]. * لە باشوورەوە گوندی [[قەیسەری، لەیلان|قەیسەری]]. * لە ڕۆژهەڵاتەوە گوندی [[خاڵۆ بازیانی]]. * لە ڕۆژئاواوە شاری [[کەرکووک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جافان | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/7399865479#map=13/35.41536/44.56020 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکهاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١١٨) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٠٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] a4c8fqx5dnpkmqnd3c2jcre7austxy5 0 280313 1617751 1508715 2026-08-06T00:51:21Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617751 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارستانی پارسیان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|شهرستان پارسیان}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنێکی شارستانی پارسیان | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = شارستانی پارسیان | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی شارستانی پارسیان لە [[ئێران]]دا##جێگەی شارستانی پارسیان لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|27|03|N|53|17|E|dim:30km|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ھورمزگان|هورمزگان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوەندی شارستان|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارسیان، ئێران|پارسیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شارەکانی تر]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[کووشکەنار]]، [[دەشتی، ھورمزگان|دەشتی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = | جۆری_کورسی = | کورسی = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{ویکیدراوە|property|P1082}} | پەراوێزەکانی_دانیشتووان = {{ویکیدراوە|references|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{ویکیدراوە|qualifier|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شارستانی پارسیان''' ({{بە فارسی|شهرستان پارسیان}}) یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای ھورمزگان]] لە [[ئێران]]. شاری [[پارسیان، ئێران|پارسیان]] ناوەندی ئەم شارستانەیە.{{ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/شارستانەکانی ئێران/ڕەگ/ویکیدراوە}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[شارستانەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارستانەکانی پارێزگای ھورمزگان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای ھورمزگان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Parsian County}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھورمزگان]] mpahlguty3ts6vho89s7zv0g2op9o19 0 280514 1617297 1617191 2026-08-05T12:02:46Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617297 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person|name=ھێرمس نیل|birth_name=فێردیناند فرێدریک ھێرمان نیلبۆک|birth_date={{birth date|١٨٨٨|٤|١٧|df=y}}|death_date={{death date and age|١٩٥٤|٧|١٦|١٨٨٨|٤|١٧|df=y}}|birth_place=[[نیلبۆک]]، [[ھەرێمی ساکسۆنیا]]، [[شانشینی پرووسیا]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا]]|death_place=[[لینگن، ئەڵمانیا|لینگن]]، [[ساکسۆنیای خواروو]]، [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]]|allegiance={{plainlist| * {{flag|German Empire}} (١٩٠٦–١٩١٨) * {{flag|Weimar Republic}} (تا ١٩٣٣) * {{flag|Nazi Germany}} (تا ١٩٤٥) * {{flag|West Germany}} (تا کۆچی دوایی) }}}} '''فێردیناند فرێدریک ھێرمان نیلبۆک''' (١٧ی نیسانی ١٨٨٨ – ١٦ی تەمموزی ١٩٥٤)،<ref>[http://www.munzinger.de/search/portrait/Herms+Niel/0/4585.html Herms Niel], ''Munzinger'' Internationales Biographisches Archiv 35/1954 vom 23., August 1954{{In lang|de}}</ref> ناسراو بە '''ھێرمس نیل'''، [[ئاوازدانەر]]ێکی ئەڵمانی بوو بۆ گۆرانییە سەربازییەکان و ڕێپێوانەکان.<ref name="bund">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Matthews|یەکەم=Brian|سەردێڕ=The Military Music & Bandsmen of Adolf Hitler's Third Reich 1933 - 1945|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Tomahawk Films|ژپنک=٠-٩٥٤٢٨١٢-٠-٩|پەڕەکان=٢١٨–١٩|chapter=The Reich's Song Composers, Lyricists & Performers}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20070926225017/http://www.uni-magdeburg.de/mbl/Biografien/0283.htm کورتە ژیاننامەی ھێرمس نیل] {{In lang|de}} * [http://www.deutscheslied.com/en/search.cgi?cmd=composers&name=Niel%2C+Herms پێڕستی گۆرانییەکان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241130222922/http://www.deutscheslied.com/en/search.cgi?cmd=composers&name=Niel%2C+Herms |date=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }} لە Deutscheslied.com {{In lang|de}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئاوازدانەرانی ئاڵمانی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٨]] [[پۆل:ئاوازدانەران]] exqv69igyxwr94665yy2wxh5a7m1lbx 0 280634 1617449 1485972 2026-08-05T15:19:34Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617449 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ئۆریبرۆ''' حەوتەمین گەورەترین شاری سویدە، ناوەندی شارەوانی ئۆریبرۆیە و پایتەختی هەرێمی ئۆریبرۆیە. شارەکە لە دەشتی نێرکە هەڵکەوتووە، لە نزیک دەریاچەی یێلمارەن، چەند کیلۆمەترێک لە ناوەوەی وشکانی بە درێژایی ڕووباری بچووکی سڤارتۆن درێژ بووەتەوە، و نزیکەی ١٢٦،٠٠٠ کەس دانیشتووی شارەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Örebro}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پۆل:شارەکانی سوید]] 93cidqacvbgrr4nce76ln4d9yzshlxw 1617596 1617449 2026-08-05T20:01:44Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1617596 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ئۆریبرۆ''' حەوتەمین گەورەترین شاری سویدە، ناوەندی شارەوانی ئۆریبرۆیە و پایتەختی هەرێمی ئۆریبرۆیە. شارەکە لە دەشتی نێرکە هەڵکەوتووە، لە نزیک دەریاچەی یێلمارەن، چەند کیلۆمەترێک لە ناوەوەی وشکانی بە درێژایی ڕووباری بچووکی سڤارتۆن درێژ بووەتەوە، و نزیکەی ١٢٦،٠٠٠ کەس دانیشتووی شارەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Örebro}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا}} [[پۆل:شارەکانی سوید]] 7j6kd92oldmvr358svfuvze6a701el1 0 281662 1617431 1485905 2026-08-05T15:09:09Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617431 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆتۆمۆبیلی زرێپۆشکراو'''، فیلمێکی درامای ئەمریکییە. لە ڕێکەوتی ١٥ی نیسانی ١٩٣٧ لە ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە، و کاری دەرھێنانی لەلایەن لیویس دی کۆلینز بۆ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٣٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٣٧]] [[پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە دراما تاوانە ئینگلیزی-زمانەکان]] 6pqr630e3cqlegt6h6xkmu6x1ix7tyw 2 283501 1617384 1612893 2026-08-05T12:45:08Z Hivja 64112 1617384 wikitext text/x-wiki = [[:en:Gush Dan#Transportation|Gush Dan (enwi)]] = == Transportation == [[File:Littleuni 13.jpg|thumb|[[Highway 20 (Israel)|Ayalon Highway]] separates Tel Aviv and Ramat Gan]] [[File:BenGurionAirportfromAir.jpg|thumb|[[Ben Gurion International Airport]]]] The [[Dan Bus Company]] is primarily focused on serving the Gush Dan, although it is being replaced by the [[Kavim]] company in many of the Gush Dan's cities. Much of Israel's [[Roads in Israel|national highway network]] feeds into the area, such as [[Highway 1 (Israel)|Highway 1]], [[Highway 2 (Israel)|Highway 2]], [[Highway 4 (Israel)|Highway 4]], and [[Highway 5 (Israel)|Highway 5]]. Gush Dan is also served by the local [[Ayalon Highway]]. [[Israel Railways]], the state owned, national rail network provider, also feeds most traffic into or within the Gush Dan region. The [[Tel Aviv Light Rail]] is also a major feature in the regions transport, as well as the high speed service to [[Jerusalem]]. Two airports are located in the Gush Dan; [[Sde Dov Airport]] which closed at 2019,<ref>{{Cite news|date=2019-06-30|title=Sde Dov Airport closes|url=https://en.globes.co.il/en/article-sde-dov-to-close-at-midnight-1001291629|access-date=2020-07-06|newspaper=Globes|language=he}}</ref> and [[Ben Gurion International Airport]] in [[Lod]] which is [[Israel]]'s largest airport handles over 22 million passengers a year and offers flights to destinations in [[Europe]], [[Africa]], [[Asia]], and The [[Americas]]. The [[Tel Aviv Metro]] is a planned subway system to the region which will feature three lines, with the first public opening planned in 2032. bkli89ka0wln30sqri8ty3nvahve8i6 1617385 1617384 2026-08-05T12:48:33Z Hivja 64112 /* گواستنەوە */ 1617385 wikitext text/x-wiki = [[:en:Gush Dan#Transportation|Gush Dan (enwi)]] = == گواستنەوە == [[پەڕگە:Littleuni 13.jpg|وێنۆک|[[Highway 20 (Israel)|Ayalon Highway]] separates Tel Aviv and Ramat Gan]] [[پەڕگە:BenGurionAirportfromAir.jpg|وێنۆک|[[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بن گوریۆن]]]] The [[Dan Bus Company]] is primarily focused on serving the Gush Dan, although it is being replaced by the [[Kavim]] company in many of the Gush Dan's cities. Much of Israel's [[Roads in Israel|national highway network]] feeds into the area, such as [[Highway 1 (Israel)|Highway 1]], [[Highway 2 (Israel)|Highway 2]], [[Highway 4 (Israel)|Highway 4]], and [[Highway 5 (Israel)|Highway 5]]. Gush Dan is also served by the local [[Ayalon Highway]]. [[Israel Railways]], the state owned, national rail network provider, also feeds most traffic into or within the Gush Dan region. The [[Tel Aviv Light Rail]] is also a major feature in the regions transport, as well as the high speed service to [[Jerusalem]]. Two airports are located in the Gush Dan; [[Sde Dov Airport]] which closed at 2019,<ref>{{Cite news|date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩|title=Sde Dov Airport closes|url=https://en.globes.co.il/en/article-sde-dov-to-close-at-midnight-1001291629|access-date=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|newspaper=Globes|language=he}}</ref> and [[Ben Gurion International Airport]] in [[Lod]] which is [[Israel]]'s largest airport handles over 22 million passengers a year and offers flights to destinations in [[Europe]], [[Africa]], [[Asia]], and The [[Americas]]. The [[Tel Aviv Metro]] is a planned subway system to the region which will feature three lines, with the first public opening planned in 2032. ri35ehgt3nh7i59msdq2k2olfmzow3u 1617663 1617385 2026-08-05T22:14:24Z Hivja 64112 /* گواستنەوە */ 1617663 wikitext text/x-wiki = [[:en:Gush Dan#Transportation|Gush Dan (enwi)]] = == گواستنەوە == [[پەڕگە:Littleuni 13.jpg|وێنۆک|[[Highway 20 (Israel)|Ayalon Highway]] separates Tel Aviv and Ramat Gan]] [[پەڕگە:BenGurionAirportfromAir.jpg|وێنۆک|[[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بن گوریۆن]]]] The [[Dan Bus Company]] is primarily focused on serving the Gush Dan, although it is being replaced by the [[Kavim]] company in many of the Gush Dan's cities. Much of Israel's [[Roads in Israel|national highway network]] feeds into the area, such as [[Highway 1 (Israel)|Highway 1]], [[Highway 2 (Israel)|Highway 2]], [[Highway 4 (Israel)|Highway 4]], and [[Highway 5 (Israel)|Highway 5]]. Gush Dan is also served by the local [[Ayalon Highway]]. [[Israel Railways]], the state owned, national rail network provider, also feeds most traffic into or within the Gush Dan region. The [[Tel Aviv Light Rail]] is also a major feature in the regions transport, as well as the high speed service to [[Jerusalem]]. دوو فڕۆکەخانە لە گوش داندا ھەڵکەوتوون؛ [[فڕۆکەخانەی سدێ دۆڤ]] کە لە ساڵی ٢٠١٩ەوە داخراوە<ref>{{Cite news|date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩|title=Sde Dov Airport closes|url=https://en.globes.co.il/en/article-sde-dov-to-close-at-midnight-1001291629|access-date=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|newspaper=Globes|language=he}}</ref> و [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بن گوریۆن]] لە [[لۆد]] وەک گەورەترین فڕۆکەخانەی [[ئیسرائیل]] ساڵانە زیاتر لە ٢٢ ملیۆن گەشتیار دەگوازرێتەوە و گەشتەکانی بۆ شوێنە جیاوازەکان لە [[ئەورووپا]]، [[ئەفریقا]]، [[ئاسیا]] و [[ئەمریکاکان]] ئەنجام دەدات. [[گواستنەوەی خێرای تێل ئەڤیڤ]] بە سێ ھێڵەوە، سیستەمێکی مێترۆی پلان بۆ داڕێژراوە بۆ ناوچەکە کە یەکەم کردنەوەی گشتی لە ساڵی ٢٠٣٢دا پلانی بۆ دانراوە. 07jxmpkg3pv8jkydejgjz1aofu2yk3p 1617677 1617663 2026-08-05T22:59:38Z Hivja 64112 1617677 wikitext text/x-wiki = [[:en:Gush Dan#Transportation|Gush Dan (enwi)]] = == گواستنەوە == [[پەڕگە:Littleuni 13.jpg|وێنۆک|[[Highway 20 (Israel)|Ayalon Highway]] separates Tel Aviv and Ramat Gan]] [[پەڕگە:BenGurionAirportfromAir.jpg|وێنۆک|[[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بن گوریۆن]]]] [[کۆمپانیای پاسی دان]] لە ئاستی یەکەمدا سەرنجی لەسەر خزمەتگوزاری لە گووش دانە، ھەرچەندە کۆمپانیای [[کاڤیم]] لە زۆرێک لە شارەکانی گووش داندا جێگەی دەگرێتەوە. زۆربەی [[رێگاکان لە ئیسرائیل|تۆڕی شاڕێگە نیشتمانییەکان]]ی ئیسرائیل ئەو ناوچەکە دەگرێتەوە، وەک [[شاڕێگەی ١ (ئیسرائیل)|شاڕێگەی ١]]، [[شاڕێگەی ٢ (ئیسرائیل)|شاڕێگەی ٢]]، [[شاڕێگەی ٤ (ئیسرائیل)|شاڕێگەی ٤]]، [[شاڕێگەی ٥ (ئیسرائیل)|شاڕێگەی ٥]] و ھەروەھا [[شاڕێگەی ٢٠ (ئیسرائیل)|شاڕێگەی ٢٠]]. [[گواستنەوەی ئاسنینی ئیسرائیل]] کە دابینکەری تۆڕی ئاسنینی دەوڵەتی و نیشتمانییە، زۆرترین ھاتوچۆ بۆ ناوەوە یان دەرەوەری ناوچەی گووش دان پێک دێنێت. [[شەمەندەفەری سووکی تێل ئەڤیڤ]]یش یەکێکە لە تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی گواستنەوەی ناوچەکە و ھەروەھا خزمەتگوزاریی خێرا بۆ [[ئورشەلیم]]. دوو فڕۆکەخانە لە گوش داندا ھەڵکەوتوون؛ [[فڕۆکەخانەی سدێ دۆڤ]] کە لە ساڵی ٢٠١٩ەوە داخراوە<ref>{{Cite news|date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩|title=Sde Dov Airport closes|url=https://en.globes.co.il/en/article-sde-dov-to-close-at-midnight-1001291629|access-date=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|newspaper=Globes|language=he}}</ref> و [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بن گوریۆن]] لە [[لۆد]] وەک گەورەترین فڕۆکەخانەی [[ئیسرائیل]] ساڵانە زیاتر لە ٢٢ ملیۆن گەشتیار دەگوازرێتەوە و گەشتەکانی بۆ شوێنە جیاوازەکان لە [[ئەورووپا]]، [[ئەفریقا]]، [[ئاسیا]] و [[ئەمریکاکان]] ئەنجام دەدات. [[گواستنەوەی خێرای تێل ئەڤیڤ]] بە سێ ھێڵەوە، سیستەمێکی مێترۆی پلان بۆ داڕێژراوە بۆ ناوچەکە کە یەکەم کردنەوەی گشتی لە ساڵی ٢٠٣٢دا پلانی بۆ دانراوە. 5dnzhf0a2uphfc9hs7xv53iotehhh4e 1617680 1617677 2026-08-05T23:03:52Z Hivja 64112 پەڕەکەی واڵا کردەوە 1617680 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 283730 1617871 1484073 2026-08-06T10:52:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1617871 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} TV8 (بە بە عەرەبی: الجزائرية الثامنة )، ناسراو بە تەلەفزیۆنی ئێل-داکیرا (بە بە عەرەبی: الذاكرة )، هەشتەمین کەناڵی تەلەفزیۆنی نیشتمانی گشتی جەزائیرە . بەشێکە لە گروپی EPTV کە سەر بە دەوڵەتە ، لەگەڵ TV1, TV2, TV3, TV4, TV5, TV6, TV7 و TV9 . {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:تەلەڤیزیۆن لە جەزائیر]] 5xtjdlexsiyq046kynkrgvq68p4thje 0 283769 1617870 1484069 2026-08-06T10:52:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، کۆریای باشوور-کۆلکە) 1617870 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} کەناڵی تەلەفزیۆنی SBS TV ( تەلەفزیۆنی سیستەمی پەخشی سیئۆل ) کەناڵێکی تەلەفزیۆنی ئازادی کۆریای باشوورە و لەلایەن سیستەمی پەخشی سیئۆلەوە بەڕێوەدەبرێت. کەناڵەکە لە ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٩١ دەستیپێکردووە. بە پێچەوانەی تۆڕی کێبڕکێکار MBC، SBS بە بەکارهێنانی پێکهاتەیەکی فیدراڵی کاردەکات، تۆڕێکی نۆ وێستگە. {{تووڵی دەروازە|ڕۆژنامەوانی|تەلەڤیزیۆن|کۆمپانیا|کۆریای باشوور}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} [[پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری]] [[پۆل:کۆمپانیا بازرگانییەکان کە لە ١٩٦١ دامەزراون]] [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:تۆڕی تەلەڤیزیۆنی لە کۆریای باشوور]] iguwlspbf36nz26ffggf4g95wfl5llr 0 284130 1617742 1616900 2026-08-06T00:05:12Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617742 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{بێدەستپێک|}} }} {{ویکیسازی}} {{Infobox military conflict | conflict = شەڕی شەنگال (٢٠٠٣) | place = [[شنگال]], [[کوردستان]], [[عێراق]] | partof = [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]] | date = ١٢-١٣ی نیسانی ٢٠٠٣ | result = سەرکەوتنی پێشمەرگە | combatant1 = {{flag|Ba'athist Iraq|1991}} | combatant2 = {{flagicon|Kurdistan}} [[کوردستان]] | commander1 = {{flagicon|Iraq|1991}} [[سەددام حوسێن]] | commander2 = {{flagicon|Kurdistan}} [[مەسعود بارزانی]] {{flagicon|Kurdistan}} [[جەلال تاڵەبانی]] | strength1 = هێزە وشکانییەکانی عێراق : 1,200 + [[فیداییەکانی سەددام]] | strength2 = هێزە کوردییەکان ([[پێشمەرگە]]): 1,700، پشتیوانی هەواڵگری ئەمریکی | casualties1 = هێزەکانی عێراق: 154 کوژراو، بریندار، یان دیل کراون | casualties2 = هێزە کوردییەکان: ١٤ کوژراو, ٩ بریندار }} شەڕی [[شەنگال]] لە ساڵی ٢٠٠٣ == سەرەتا == شەڕی شەنگال لە ساڵی ٢٠٠٣ بەشێک بوو لە پێشڕەوی فراوانتری کورد لە کاتی داگیرکردنی عێراق بە سەرۆکایەتی ئەمریکا. دوابەدوای لەشکرکێشی سەرەتایی لە مانگی ئازاری ٢٠٠٣، ڕژێمی بەعسی عێراق بە خێرایی کۆنترۆڵی لە باکوری عێراق لەدەست دەدا. لەگەڵ پێشڕەویکردنی هێزەکانی ئەمریکا بەرەو باشوور، چەکدارانی پێشمەرگەی کورد کە بە پلەی یەکەم لە پارتی دیموکراتی کوردستانەوە بوون، دەستیان کرد بە دووپاتکردنەوەی کۆنترۆڵکردنی ناوچە سەرەکییەکانی باکوور، لەنێویاندا شنگال، شارۆچکەیەک کە دەکەوێتە پارێزگای نەینەوا لە نزیک سنووری سوریا. شنگال دەیان ساڵ بوو لەژێر دەسەڵاتی ڕژێمی بەعسی عێراقدا بوو، گرنگی ستراتیژییەکەی بۆ حکومەتەکەی سەدام حوسێن بە بەراورد لەگەڵ شارە گەورەکانی وەک موسڵ سنووردار بوو. بەڵام لەگەڵ داڕمانی خێرای هێزە سەربازی و ئەمنییەکانی عێراق لە ناوچەکەدا، هێزە کوردییەکان دەرفەتێکیان بینی بۆ وەرگرتنەوەی ئەو ناوچانەی کە لەمێژە ناکۆکییان لەسەر بوو یان لەژێر کۆنترۆڵی ستەمکارانەدا بوون. تا کۆتایی مانگی ئازاری ٢٠٠٣، هێزە کوردییەکان پێشڕەوی خۆیان بەرەو شنگال دەست پێکرد، بە پشتیوانی هێزە تایبەتەکانی ئەمریکا و هێرشە ئاسمانییەکان. زە کلاش: هێزە کوردییەکان کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە چەکدارانی پێشمەرگەی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پێکهاتبوون، لە لایەن فەوجێکی بچووکی هێزە تایبەتەکانی ئەمریکاوە پاڵپشتی دەکران. ئەم هێزانە بە هاوبەشی کاریان دەکرد، ئەمریکا پشتگیری ئاسمانی و هەواڵگری و هەماهەنگی لۆجستیکی پێشکەش کرد بۆ دڵنیابوون لەوەی ئۆپەراسیۆنەکە بە ئاسانی بەڕێوەدەچێت. شەڕڤانانی کورد کە ئاشنای زەوییەکە بوون، بەرەو شنگال پاڵیان نایەوە بەرەو شنگال و بەرخۆدانی ڕێکخراوێکی کەم یان هیچ ڕووبەڕووی هێزە عێراقییەکان بووەوە. لەو کاتەدا سوپای عێراق لە ناوچەکەدا تا ڕادەیەکی زۆر لە هەڵوەشانەوە بوو، سەربازێکی زۆر لە بەرامبەر هێزە پێشڕەوەکانی کورد و ئەمریکادا هەڵهاتن یان خۆیان ڕادەست کرد. هەروەها یەکینەکانی پاسەوانی کۆماری عێراقی کە لە ناوچەکە جێگیر بوون، بەهۆی پێشڕەوی خێرای هێزە کوردییەکانەوە، بێئاگا بوون. لەگەڵ هاتنی پێشمەرگە بۆ ناو شنگال، زۆربەی هێزە عێراقییەکان لە ناوچەکە کشانەوە و تەنیا گیرفانی بچووکی بەرخۆدانیان بەجێهێشت. هێزە کوردییەکان بە کەمترین شەڕ دەستیان بەسەر شارۆچکەکەدا گرت و تا 1ی ​​نیسانی 2003 دەستیان بەسەر شارۆچکەکەدا گرت. هۆکارە سەرەکییەکان: شەڕڤانانی پێشمەرگە: نزیکەی هەزار و 700 چەکداری کورد بەشدارییان لە ئۆپەراسیۆنەکەدا کردووە. ئەم شەڕڤانانە ئامادەکارییەکی باشیان کردبوو و ئیرادەیان هەبوو بۆ ئەمنیەتی ناوچەکە بۆ ناوچەی خۆسەری کوردی. پاڵپشتی ئەمریکا: سوپای ئەمریکا پاڵپشتی ئاسمانی و هاوکاری لۆجستیکی جەوهەری پێشکەش کرد، ئەمەش یارمەتی هێزە کوردییەکانی دا بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانیان. هاوکاری نێوان هێزە تایبەتەکانی ئەمریکا و پێشمەرگە بەشێک بوو لە ستراتیژییەکی گەورەتر بۆ تێکدانی سەقامگیری ڕژێمی سەدام حوسێن و پشتیوانیکردن لە خودموختاری کورد. هێزەکانی عێراق: سوپای عێراق لە شنگال ناڕێکخراو و بێ مۆڕاڵ کرا. سەربازەکان ئامێری خراپیان هەبوو و ئامادە نەبوون شەڕێکی بەهێز بکەن، ئەمەش بووە هۆی پاشەکشەی خێرایان. هەروەها میلیشیای بەعسی و هەندێک لە هێزە ئەمنییە ناوخۆییەکان بەبێ ئەوەی بەشداری شەڕێکی مانادار بکەن، هەڵاتن. قوربانی و زیانەکان: ١. هێزی کوردی و ئەمریکا: کەمترین زیانی گیانی لە نێو شەڕڤانانی کورد و هێزە تایبەتەکانی ئەمریکادا هەبووە. پێشمەرگە ڕووبەڕووی دژایەتییەکی کەم بووەوە، تەنیا شەڕ و پێکدادانێکی بچووک ڕاگەیەندرا. هێزە عێراقییەکان: هێزەکانی عێراق کە ژمارەیان لە دەوروبەری 1000-2000 کەس بووە، زیانی گیانی سووکیان بەرکەوتووە. بەڵام زۆرێک لە سەربازە عێراقییەکان خۆیان ڕادەست کرد یان هەڵهاتن لە بەرەکانی شەڕ و ئەستەمە بتوانین ژمارەی وردی قوربانییەکانی عێراق بزانرێت. زۆرینەی زیانەکانی عێراق لە ئەنجامی ئەو هێزە هەڵهاتووانە یان ئەو هێزانە بووە کە بەهۆی هێرشی ئاسمانییەوە گیریان خواردووە. کۆتایی: تا 1ی ​​نیسانی 2003 شنگال بە توندی لەژێر کۆنترۆڵی کورددا بوو، ئەمەش سەرکەوتنێکی بەرچاو بوو بۆ هێزە کوردییەکان لە هەڵمەتەکەیاندا بۆ دووپاتکردنەوەی کۆنتڕۆڵکردنی باکووری عێراق. گرتنەوەی شنگال لەگەڵ شارە سەرەکییەکانی دیکەی باکوور، سەرکەوتنێکی ڕەمزی بوو بۆ پاڵنەرەکانی کورد بۆ ئۆتۆنۆمی لە عێراقی دوای سەدام. لەگەڵ پێشڕەویکردنی هێزەکانی ئەمریکا بۆ باشوور و لەتبوونی ڕژێمی بەعس، هێزە کوردییەکان دەستیان کرد بە فراوانکردنی کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر ناوچە کێشە لەسەرەکان و خۆیان بۆ ڕۆڵێکی گەورەتر لە داڕشتنەوەی سیاسی عێراقدا ئامادەکرد. گرتنی شنگال لەلایەن هێزە کوردییەکانەوە یارمەتیدەر بوو بۆ دامەزراندنی کاریگەریی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ناوچەکەدا و ڕۆڵی ئەوانی لە داهاتووی باکووری عێراقدا چەسپاند. == ئەنجام == شەڕی شەنگال لە ساڵی ٢٠٠٣ شەڕێکی تاڕادەیەک کورت بوو و کەمترین شەڕ بوو. هێزە کوردییەکان بە ئاسانی شەنگالیان مسۆگەر کرد، سوودیان لە داڕمانی سوپای عێراق و پاڵپشتی هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و هێزە تایبەتەکان وەرگرت. لە کاتێکدا شارۆچکەکە خۆی بەهایەکی ستراتیژی کەمی هەبوو، بەڵام گرتنی هێما بوو بۆ هەوڵەکانی کورد بۆ دووپاتکردنەوەی کۆنترۆڵی خاکەکانیان و دووپاتکردنەوەی ئۆتۆنۆمی لە چوارچێوەی عێراقی نوێی دوای سەدامدا. هەروەها سەرکەوتنەکە تیشکی خستە سەر پەرەسەندنی پەیوەندی نێوان پێشمەرگەی کورد و سوپای ئەمریکا، هاوکارییەک کە لە ساڵانی دواتردا بەردەوام دەبێت چونکە کورد ڕۆڵێکی سەرەکی بینی لە سەقامگیرکردنی عێراق لە دوای لەشکرکێشی. == ئاماژەکان == * https://www.chathamhouse.org/2024/03/responding-instability-iraqs-sinjar-district/02-post-2003-sinjar-national-transnational * https://dengekan.info/archives/1557 * https://rudawrc.net/sorani/article/shengal-shwengey-shery-dahatuw {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260419052653/https://rudawrc.net/sorani/article/shengal-shwengey-shery-dahatuw |date=١٩ی نیسانی ٢٠٢٦ }} * https://www.usip.org/iraq-timeline-2003-war {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113034134/https://www.usip.org/iraq-timeline-2003-war |date=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ }} * https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D8%A7%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C_%D8%B9%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D9%84%DB%95_%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8C_%D9%A2%D9%A0%D9%A0%D9%A3 {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} 385gengitn78kggzlm4fwnegsuawjwh 0 284154 1617866 1484045 2026-08-06T10:51:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، قەتەر-کۆلکە) 1617866 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox television channel}}'''beIN SPORTS عەرەبستان''' پاکێجێکی [[وەرزش|وەرزشییە]] [[زمانی عەرەبی|بە زمانی عەرەبی]] کە خاوەندارێتی گروپی میدیایی beIN دەکات لە [[١ی ئاب|1ی]] ئابی [[٢٠٠٣|2003]] لە ژێر ناوی [[کەناڵی ئەلجەزیرە|ئەلجەزیرە]] سپۆرت دامەزراوە، لە [[١ی تشرینی دووەم|1ی تشرینی دووەمی]] [[٢٠٠٣|2003]] دەستی بە پەخش کرد، وەک یەک کەناڵ، پاشان. {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|وەرزش|دەیەی ٢٠٠٠|قەتەر}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{قەتەر-کۆلکە}} [[پۆل:بین سپۆرت]] 2mizb28ehza3h83x589vgl0bn91oqzw 0 284160 1617865 1553607 2026-08-06T10:51:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1617865 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox television channel}}'''ATV''' {{بە تورکی|ATV}} کەناڵێکی تەلەفزیۆنی تورکیایە و لە [[٩ی ئەیلوول|9ی ئەیلوولی]] [[١٩٩٢|1992]]. {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{شریتی دەروازە|تورکیا|تەلەڤیزیۆن|کۆمپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|ATV (TV channel)}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} ee6txl1hsmocr29xp3lzux6zlv8fl71 0 284162 1617869 1553605 2026-08-06T10:51:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1617869 wikitext text/x-wiki {{سەبارەت بە|3=راي (توضيح)}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''RAI''' '''–''' ''{{إيطالية|RAI – Radiotelevisione Italiana}}'' تا ساڵی 1954 بە ''ڕادیۆ'' ئاودیزیۆنی ئیتاڵیا ناسراوە، تۆڕێکی گشتی پەخشی ڕادیۆ و تەلەفزیۆنییە و خاوەنەکەی دەوڵەتی [[ئیتاڵیا|ئیتالیایە]] و لەلایەن وەزارەتی گەشەپێدانی ئابووری وڵاتەوە کۆنترۆڵ دەکرێت. {{شریتی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|ڕادیۆ|کۆمپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|RAI (broadcaster)}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} 28t4t7ifwdlt0ladzusjwxmrqgj6etl 0 284177 1617879 1484083 2026-08-06T10:53:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1617879 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox television channel|name=UTV|logo=Utv logo.png|country={{عێراق}}|sat serv 1=کەناڵ ٤٥٤|terr serv 1=[[تۆڕی کەناڵەکانی بیئێن]]}}کەناڵی '''UTV عێراق''' ، کەناڵێکی مانگی دەستکردی [[عێراق|عێراقییە]] و لە ٢٤ی نیسانی ٢٠٢٠ دەستی بە پەخشکردنی کردووە، لە ڕێگەی مانگی دەستکردی [[نایلسات|نایلساتەوە]] ، چەندین بەرنامەی جۆراوجۆر پەخش دەکات، لەوانە کات بەسەربردن، هەواڵ، و ڕۆشنبیری. {{تووڵی دەروازە|عێراق|بەغدا|تەلەڤیزیۆن}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} 3yjiqp0ijzwfxtzt22u7m9npxx02yu6 0 284229 1617872 1603773 2026-08-06T10:52:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1617872 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox television channel|slogan=}}'''TV9''', (بە زمانی عەرەبی : الجزائرية البرلمانية)، ناسراو بە '''تەلەفزیۆنی el-Barlamaniya TV''' ، نۆیەمین. کەناڵەکە بەشێکە لە گروپی گشتی [[دامەزراوەی گشتیی تەلەڤیزیۆن|EPTV]] ، لەگەڵ [[تەلەفزیۆنی جەزائیر|TV1]], [[کەناڵی جەزائیر|TV2]], TV3, [[تی ڤی ٤ (کەناڵی تەلەفزیۆنی جەزائیر)|TV4]], TV5, [[تی ڤی ٦ (کەناڵی تەلەفزیۆنی جەزائیری)|TV6]], [[کەناڵی مەعریفە|TV7]] و [[TV8 (Algerian TV channel)|TV8]] . == مێژوویی == TV9 لەسەر...{{Date-|26 mai 2022}} ، لە میانی مەراسیمێکدا کە بە ئامادەبوونی سەڵاح گودجیل ، سەرۆکی ئەنجومەنی نەتەوە ، ئیبراهیم بوغاڵی ، سەرۆکی ئەنجومەنی نیشتمانی گەل (APN). {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:تەلەڤیزیۆن لە جەزائیر]] 0j91o070rb272qgn0o1j0wlxpwfowc2 0 284750 1617741 1577736 2026-08-06T00:04:52Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617741 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = عەنانە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.13381| 44.36404}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی عەنانە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.13381| 44.36404 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی هەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٠٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[یارسان]]([[کاکەیی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''عەنانە''' (''{{lang-ar| عنانة}})، ({{lang-en| Anana }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١٠)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''عەنانە''' هاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[عەبدوڵڵاغانمی بچووک]]. * لە باشوورەوە گوندی [[سەید موحەممەد نوری]]. * لە ڕۆژهەڵاتەوە گوندی [[سنوور، داقووق|سنوور]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[زەبەع]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سنوور | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/9482742508 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکهاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] oq79dp46od9a1noes1sqe92zaxv6zc7 0 286870 1617737 1496079 2026-08-06T00:04:32Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617737 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = تۆمی بلاکستۆک |ناوی کاتی لەدایکبوون = تۆماس بلاکستۆک |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٨٨٢ |شوێنی لەدایکبوون = کیرکۆلدی، فایف، سکۆتلەندا |ڕێکەوتی مەرگ = ٨ی نیسانی ١٩٠٧ (تەمەن ٢٤-٢٥ ساڵ) |شوێنی مەرگ = [[مانچستەر]]، [[ئینگلتەرا]] |ھۆکاری مەرگ = [[وەستانی دڵ]] (بەهۆی پێکانێکی پێشووی سەر) |نەتەوە = سکۆتلەندی |پیشە = یاریزانی تۆپی پێ (بەرگریکار) |ساڵانی چالاکی = ١٩٠٢–١٩٠٧ |ناوبانگ = یەکەم یاریزانی مانچستەر یونایتد کە لە کاتی یاریکردندا گیانی لەدەستدا }} '''تۆماس "تۆمی" بلاکستۆک''' (بە ئینگلیزی: Tommy Blackstock؛ ١٨٨٢-١٩٠٧) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری سکۆتلەندی بوو کە لە هێڵی بەرگریدا یاریی دەکرد. چارەنووسی ئەم یاریزانە یەکێکە لە ڕووداوە دڵتەزێنەکانی مێژووی تۆپی پێ، کاتێک لە تەمەنێکی گەنجیدا و لە کاتی یاریکردندا کۆچی دوایی کرد. == کاروانی وەرزشی == بلاکستۆک کاروانی پیشەگەریی خۆی لە خولەکانی سکۆتلەnda دەست پێ کرد و بۆ چەند یانەیەکی وەک Leith Athletic و Raith Rovers یاریی کرد. لە ساڵی ١٩٠٣دا، پەیوەندیی بە یانەی '''[[مانچستەر یونایتد]]'''ەوە کرد. لە ٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٣دا، یەکەم یاریی خۆی بۆ یانەکە ئەنجام دا، کە یارییەک بوو بەرامبەر یانەی "بێرسلێم پۆرت ڤەیڵ". بلاکستۆک بەشێکی سەرەکی بوو لەو تیپەی مانچستەر یونایتد کە لە وەرزی ١٩٠٥-١٩٠٦دا توانی پلەی دووەمی خولی پلە دووی ئینگلیزی بەدەستبهێنێت و بۆ خولی پلە یەک سەربکەوێت. == کۆچی دوایی == لە ٨ی نیسانی ١٩٠٧، لە کاتی یارییەکی خولی پلە یەکدا لەنێوان یانەکەی، مانچستەر یونایتد، و یانەی شێفیڵد یونایتد لە یاریگای بانک ستریت، بلاکستۆک لە کاتی لێدانی تۆپێکدا بە سەری، لەپڕ لەناو یاریگادا کەوت. هەرچەندە هەوڵی فریاگوزاریی خێرای بۆ کرا و گواسترایەوە بۆ ژووری جلگۆڕین، بەڵام گیانی لەدەستدا. لێکۆڵینەوەکان دەریانخست کە هۆکاری مردنەکەی "هۆکاری سروشتی" بووە، بەڵام گومان دەکرێت کە مردنەکەی پەیوەندیی بە پێکانێکی پێشووی سەرییەوە هەبووبێت. مردنی کتوپڕی ئەو شۆکێکی گەورە بوو بۆ یانەی مانچستەر یونایتد و هاندەرانی. ئەو وەک یەکەم یاریزان لە مێژووی یانەکەدا دادەنرێت کە لە کاتی یاریکردندا گیانی لەدەستدابێت. == ئامارەکانی کاروانی وەرزشی == {| class="wikitable" |- ! یانە ! وەرز ! خول ! جامی ئێف ئەی ! کۆی گشتی |- | rowspan=٤ | مانچستەر یونایتد | ١٩٠٣–٠٤ || ١٣ (٠) || ٤ (٠) || ١٧ (٠) |- | ١٩٠٤–٠٥ || ١١ (٠) || ٠ (٠) || ١١ (٠) |- | ١٩٠٥–٠٦ || ٢١ (٠) || ٤ (٠) || ٢٥ (٠) |- | ١٩٠٦–٠٧ || ١٦ (٠) || ٠ (٠) || ١٦ (٠) |- ! colspan="٢" | کۆی گشتی کاروانی وەرزشی ! ٦١ (٠) !! ٨ (٠) !! ٦٩ (٠) |} == سەرچاوەکان == لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.[https://en.wikipedia.org/wiki/Tommy_Blackstock] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|شانشینی یەکگرتوو|ژیاننامە}} [[پۆل:یاریزانانی یانەی مانچستەر یونایتد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢]] [[پۆل:مردنەکانی ١٩٠٧]] [[پۆل:مردن بەھۆی وەستانی دڵ]] [[پۆل:مردووانی ١٩٠٧]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد]] 1rinvr05275n90pi5uf7lkb6iuc5uoy 0 288119 1617453 1486004 2026-08-05T15:23:32Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617453 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=ئۆسنیێڵ چارڵز مارش|ناوی خۆماڵی=Othniel Charles Marsh|زمانی ناوی خۆماڵی=en|وێنە=Othniel Charles Marsh - Brady-Handy.jpg|لێدوانی وێنە=ئۆسنیێڵ چارڵز مارش لە دەوروبەری ساڵانی ١٨٧٠|ڕێکەوتی لەدایکبوون=٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٨٣١|شوێنی لەدایکبوون=لۆکپۆرت، [[نیویۆرک]]، [[ئەمریکا]]|ڕێکەوتی مەرگ=١٨ی ئازاری ١٨٩٩ (تەمەن ٦٧ ساڵ)|شوێنی مەرگ=نیو ھەیڤن، کۆنێکتیکەت، ئەمریکا|شوێنی گۆڕ=گۆڕستانی گەڕەکی گرۆڤ، نیو ھەیڤن|نیشتەجێ=[[ئەمریکا]]|شارومەندێتی=ئەمریکی|خوێندنگە=[[زانکۆی یەیڵ]] زانکۆکانی [[بەرلین]]، ھایدلبێرگ و برسلاو|پیشە=بەردینناس (زانای بوونەوەرە بەردینەکان)، مامۆستای زانکۆ|ساڵانی چالاکی=~١٨٦٠–١٨٩٩|ناوبانگ=یەکێک لە گرنگترین بەردینناسەکانی مێژوو، ناسراو بە "جەنگی ئێسکەکان"|کارە دیارەکان=ناونانی دەیان دایناسۆری بەناوبانگ وەک ترایسێراتۆپس و ستیگۆسۆر دامەزراندنی مۆزەخانەی پیبۆدی لە زانکۆی یەیڵ سەلماندنی بیردۆزی پەرەسەندنی باڵندە لە دایناسۆرەکانەوە|ڕێکخراو=[[زانکۆی یەیڵ]] [[ڕووپێویی زەویناسی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]|ئایین=مەسیحی}} '''ئۆسنیێڵ چارڵز مارش''' (بە ئینگلیزی: Othniel Charles Marsh؛ ١٨٣١-١٨٩٩) یەکێک بوو لە پێشەنگە ھەرە گەورە و کاریگەرەکانی زانستی [[بەردینناسی |بەردینناسییە]] لە مێژوودا. مارش زانایەکی [[ئەمریکی]] بوو کە دەیان جۆری [[دایناسۆڕ|دایناسۆر]] و بوونەوەری تری پێش مێژووی دۆزییەوە و ناوی لێنان. ئەو بە بەشداریکردنی لە ڕکابەرییەکی تونددا ناسراوە کە بە "جەنگی ئێسکەکان" (Bone Wars) ناسراوە، لە دژی بەردینناسێکی تر بە ناوی [[ئێدوارد درینکەر کۆپ]]. == ژیانی سەرەتایی و خوێندن == [[پەڕگە:Appletons'_Marsh_Othniel_Charles_signature.png|وێنۆک|واژووی ئۆسنیێڵ چارڵز مارش.]] [[پەڕگە:OCmarsh.jpg|وێنۆک|بەردینناسی ئەمریکی ئۆسنیێڵ چارڵز مارش (ناوەڕاست، ڕیزی دواوە) و یاریدەدەرەکانی ئامادەن بۆ ھەڵکۆڵین؛ لە گەشتێکی زانستیی ساڵی ١٨٧٢، کە بەشێک بوو لە "جەنگی ئێسکەکان". لە وێنەکەدا: (ڕیزی پێشەوە، لەوپەڕی چەپەوە دانیشتووە) تۆماس ئێچ. ڕەسڵ، کە شانازیی دۆزینەوەی "ئێسکەپەیکەرە نزیکە تەواوەکەی"ی ھێسپێرۆرنیس ڕێگالیسی پێدەدرێت؛ (بە ڕیزبەندیی نادیار) بێنجامین ھۆپین، چارڵز دی. ھیڵ، و جەیمس ماکنۆتن.]] ئۆسنیێڵ مارش لە خێزانێکی سادەدا لەدایک بوو، بەڵام ژیانی بە تەواوی گۆڕا کاتێک خاڵە دەوڵەمەندەکەی، جۆرج پیبۆدی، کە یەکێک بوو لە گەورەترین خێرخوازانی ئەو سەردەمە، بڕیاریدا پشتگیریی دارایی خوێندنەکەی بکات. مارش لە [[زانکۆی یەیڵ]] خوێندی و دواتر گەشتی بۆ [[ئەڵمانیا]] کرد بۆ خوێندنی زانستەکانی [[زەویناسی]] (جیۆلۆجی) و [[بەردینناسی]] (پالینتۆلۆجی)). لە ساڵی ١٨٦٦، بە پشتگیریی خاڵۆی، بووە یەکەم پسپۆڕ (پرۆفیسۆر)ی بەردینناسی لە ئەمریکا لە [[زانکۆی یەیڵ]] و ھەروەھا توانی مۆزەخانەی مێژووی سروشتیی پیبۆدی دابمەزرێنێت، کە بووە یەکێک لە گرنگترین مۆزەخانەکانی جیھان بۆ ھەڵگرتنی بەردینەکان. == جەنگی ئێسکەکان == "جەنگی ئێسکەکان" ناوێکی نافەرمییە بۆ ڕکابەرییەکی زانستیی یەکجار توند و زۆرجار ناشرین لە نێوان مارش و ڕکابەرەکەیدا، ئێدوارد درینکەر کۆپ، لە نێوان ساڵانی ١٨٧٧ بۆ ١٨٩٢. ھەردووکیان بە پەلە بوون بۆ دۆزینەوە و ناونانی زۆرترین جۆری دایناسۆر. ئەم ڕکابەرییە وایکرد کە ھەردوولا پەنا بۆ کاری ناپەسەند ببەن، وەک: * بەکارھێنانی سیخووڕ بۆ دزینی زانیاری. * پێدانی [[بەرتیل]] بە کرێکاران بۆ دزینی ئێسکەپەیکەر. * تێکدان و لەناوبردنی ئەو ئێسکانەی کە نەیاندەتوانی بیبەن، تەنھا بۆ ئەوەی نەکەوێتە دەستی ڕکابەرەکەیان. سەرەڕای لایەنە نەرێنییەکانی، ئەم "جەنگە" بووە ھۆی دۆزینەوەی زیاتر لە ١٣٦ جۆری نوێی [[دایناسۆڕ|دایناسۆر]] و بوونەوەرەکانی تر، کە شۆڕشێکی لە تێگەیشتنی مرۆڤ بۆ ژیانی پێش مێژوودا دروست کرد. == دەستکەوتە زانستییە ھەرە گرنگەکان == مارش بە یەکێک لە باوکانی زانستی بەردینناسی دادەنرێت. گرنگترین دەستکەوتەکانی بریتی بوون لە: ١. '''ناونانی دایناسۆرە بەناوبانگەکان''': ئەو دەیان جۆری دایناسۆری دۆزییەوە کە ئەمڕۆ ھەموومان دەیانناسین، لەوانە: * [[دایناسۆری ترایسێراتۆپس|ترایسێراتۆپس]] (Triceratops): بە واتای "سێ قۆچی سەر ڕوومەت". * [[دایناسۆری ستیگۆسۆر|ستیگۆسۆر]] (Stegosaurus): بە واتای "مارمێلکەی سەربانپۆش"، بەھۆی ئەو پلێتە ئێسکییانەی کە لەسەر پشتی بوون. * [[دایناسۆری ئالۆسۆر|ئالۆسۆر]] (Allosaurus): یەکێک لە گەورەترین دایناسۆرە گۆشتخۆرەکان. * [[دایناسۆری ئاپاتۆسۆر|ئاپاتۆسۆر]] (Apatosaurus) و [[دایناسۆری برۆنتۆسۆر|برۆنتۆسۆر]] (Brontosaurus): کە لە گەورەترین دایناسۆرە گیاخۆرەکان بوون. ٢. '''پەرەسەندنی باڵندەکان''': مارش یەکەم زانا بوو کە بە بەڵگەی بەردینیی حاشاھەڵنەگر سەلماندی کە باڵندەکانی ئەمڕۆ لە دایناسۆرە گۆشتخۆرە بچووکەکانەوە پەرەیان سەندووە. ئەو ئێسکەپەیکەری باڵندەی دۆزییەوە کە ددانیان ھەبوو، ئەمەش بەڵگەیەکی بەھێز بوو بۆ پەیوەندیی نێوانیان. ٣. '''پەرەسەندنی ئەسپ''': مارش زنجیرەیەکی تەواوی لە بەردینی ئەسپی دۆزییەوە کە بە شێوەیەکی ڕوون و ئاشکرا پەرەسەندنی ئەم بوونەوەرەیان پیشان دەدا: لە بوونەوەرێکی بچووکی قەبارە سەگەوە کە چەندین پەنجەی ھەبوو، تا گەیشتن بە ئەسپی ئەمڕۆ کە تەنھا یەک سمتی ھەیە. [[چارڵز داروین]] ئەم کارەی بە یەکێک لە گەورەترین بەڵگەکانی بیردۆزی پەرەسەندن دانا. == بەرھەمەکان == [[پەڕگە:Othniel_Charles_Marsh_&_Edward_Drinker_Cope_bw.jpg|وێنۆک|ئێدوارد درینکەر کۆپ (١٨٤٠-١٨٩٧) و ئۆسنیێڵ چارڵز مارش (١٨٣١–١٨٩٩) دوو بەردینناسی ئەمریکیی ڕکابەر.]] مارش نووسەرێکی بەتوانا بوو و دەیان توێژینەوەی زانستیی بڵاوکردەوە. لە گرنگترین کارەکانی: Odontornithes: a Monograph on the Extinct Toothed Birds of North America (١٨٨٠) (ئۆدۆنتۆرنیس: نامیلکەیەک لەسەر باڵندە ددان-دارە لەناوچووەکانی ئەمریکای باکوور) The Dinocerata: A Monograph of an Extinct Order of Gigantic Mammals (١٨٨٦) (داینۆسێراتا: نامیلکەیەک لەسەر تۆوی لەناوچووی شیردەرە زەبەلاحەکان) == میرات و کۆچی دوایی == ئۆسنیێڵ چارڵز مارش لە ساڵی ١٨٩٩ کۆچی دوایی کرد. سەرەڕای کەسایەتییە کێشەدار و ڕکابەرییە توندەکەی، ئەو میراتێکی زانستیی یەکجار گەورەی بەجێھێشت. ئەو زانستی بەردینناسی لە ئەمریکا دامەزراند و کۆکراوەی بەردینەکانی لە مۆزەخانەی پیبۆدی بووە بناغەیەک بۆ لێکۆڵینەوەکانی داھاتوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [[:en:Othniel_Charles_Marsh|ئینگلیزی]] و [[:de:Othniel_Charles_Marsh|ئەڵمانی]]، ھەروەھا ماڵپەڕی فەرمیی مۆزەخانەی پیبۆدی و سەرچاوەی تر وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی نوێ و فراوانتر. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|دایناسۆڕ|ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|بەردینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Othniel Charles Marsh}} [[پۆل:پالینتۆلۆجیستە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زانایانی سەدەی نۆزدەیەم]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی یەیڵ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣١]] [[پۆل:مردووەکانی ١٨٩٩]] [[پۆل:مردووانی ١٨٩٩]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھایدلبێرگ]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] 3eu5emluzft1xgnannoylv7dig34t3m 0 288935 1617922 1484141 2026-08-06T11:00:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1617922 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئابی|ناوی_خۆماڵی=Abbey|جۆری_نیشتنگە=گوندۆچکە|وێنە=Ford at Abbey (geograph 4195830).jpg|شرۆڤەی_وێنە=پەڕینەوەی ئاوی لە گوندۆچکەی ئابی، نزیک شوێنەواری دێری دەنکسوێڵ|وێنەی_نەخشە=Abbey, Devon UK location map.svg|شرۆڤەی_نەخشە=شوێنی ئابی لەناو دێڤن|جۆری_دابەشکراو=وڵات|ناوی_دابەشکراو=[[شانشینی یەکگرتوو]]|جۆری_دابەشکراو١=بەشی پێکھێنەر|ناوی_دابەشکراو١=[[ئینگلتەرا]]|جۆری_دابەشکراو٢=شارستانی ڕێوڕەسمی|ناوی_دابەشکراو٢=[[دێڤن]]|جۆری_دابەشکراو٣=ناوچە|ناوی_دابەشکراو٣=[[ڕۆژھەڵاتی دێڤن]]|جۆری_دابەشکراو٤=شارەدێی شارستانی|ناوی_دابەشکراو٤=[[دەنکسوێڵ]]|پۆتانەکان=50.8710°N 3.2201°W}}'''ئابی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Abbey) گوندۆچکەیەکی (hamlet) بچووکە لە شارەدێی دەنکسوێڵ (Dunkeswell)، لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی دێڤن لە شارستانی [[دێڤن|دێڤن]]، [[ئینگلتەرا]]. گوندۆچکەکە ناوی خۆی لە شوێنەواری مێژوویی '''دێری دەنکسوێڵ''' (Dunkeswell Abbey) وەرگرتووە، کە پاشماوەکانی لەناوچەکەدا ماونەتەوە و خاڵی سەرەکیی ناسنامەی شوێنەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abbey, Dunkeswell - area information, map, walks and more |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Abbey,_Devon |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> ئابی دەکەوێتە ناوچەیەکی لادێیی جوان لە نزیک لقێکی ڕووباری ئۆتەر (River Otter) و بە میراتە مێژووییە دەوڵەمەندەکەی ناسراوە کە بۆ سەدەکانی ناوەڕاست دەگەڕێتەوە. == مێژوو == مێژووی ئەم گوندۆچکەیە بە شێوەیەکی جیانەکراوە بەستراوەتەوە بە دێری دەنکسوێڵەوە، کە خانەقایەکی سیسێرکی (Cistercian monastery) بوو. === دامەزراندن و گەشەسەندنی دێرەکە === دێری دەنکسوێڵ لە ساڵی ١٢٠١ لەلایەن ویلیام بریوەر (William Briwer) دامەزرا، کە یەکێک بوو لە بارۆنە بەھێزەکانی ژێر دەسەڵاتی پاشا ڕیچاردی یەکەم و پاشا جۆن.<ref name="HistoricEngland">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Dunkeswell Abbey |ناونیشان=https://historicengland.org.uk/listing/the-list/list-entry/1009303 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> بریوەر زەوییەکانی بەخشییە ١٢ ڕاھیبی سیسێرکی کە لە دێری فۆرد (Forde Abbey) لە دۆرسێتەوە ھاتبوون، بۆ ئەوەی خانەقایەکی نوێ لەم دۆڵە ئارامەدا دروست بکەن. دێرەکە بەپێی نەخشەی ستانداردی سیسێرکییەکان دروست کرا، کە کڵێسایەکی گەورەی خاچیی، چەندین باڵەخانەی نیشتەجێبوون و کارگێڕی و باخچەی لەخۆگرتبوو. بۆ ماوەی زیاتر لە ٣٠٠ ساڵ، دێرەکە ناوەندێکی گرنگی ئایینی و کشتوکاڵی بوو لە ناوچەکەدا.<ref name="HistoricEngland" /> === ھەڵوەشاندنەوە و لەناوچوون === لە ساڵی ١٥٣٩، لە چوارچێوەی بڕیاری [[ھێنریی ھەشتەم]] بۆ ھەڵوەشاندنەوەی دێر و خانەقاکان لە سەرانسەری ئینگلتەرا، دێری دەنکسوێڵ داخرا و موڵکەکانی لەلایەن تاجەوە دەستی بەسەردا گیرا. دوای ماوەیەکی کەم، فرۆشرا بە لۆرد جۆن ڕەسڵ. لە سەدەکانی دواتردا، باڵەخانەکانی دێرەکە وردە وردە ڕووخێنران و بەردەکانی وەک کەرەستەی بیناسازی بۆ دروستکردنی خانووی نوێ لە ناوچەکەدا بەکارھێنرانەوە. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی کە تەنھا پاشماوە و بناغەی ھەندێک لە دیوارەکانی بمێننەوە.<ref name="HistoricEngland" /> === سەردەمی نوێ === لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا، کڵێسایەکی بچووکی پەرستگا لەسەر بەشێک لە شوێنەواری کڵێسا کۆنەکە دروست کرا. ئەمڕۆ، پاشماوەکانی دێری دەنکسوێڵ وەک شوێنەوارێکی مێژوویی پارێزراون (Scheduled Monument) و شوێنێکی گرنگی مێژوویین کە گەشتیاران و مێژوونووسان سەردانی دەکەن.<ref name="HistoricEngland" /> == شوێنە دیارەکان == *'''پاشماوەکانی دێری دەنکسوێڵ:''' گرنگترین شوێنی گوندۆچکەکەیە. پاشماوەکان بریتین لە بەشێک لە دیواری دەروازەی خانەقاکە (gatehouse)، بناغەی کڵێساکە و ھەندێک لە دیوارە دەرەکییەکان. *'''پردی ئابی (Abbey Bridge):''' پردێکی بەردینی کۆنە کە لە نزیک شوێنەواری دێرەکە ھەڵکەوتووە. ئەم پردە لە پلەی دووەمی بینا پارێزراوەکانی بەریتانیادا (Grade II listed) پۆلێن کراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ئینگلتەرا|جوگرافیا| شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|Abbey, Devon}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی ئینگلتەرا]] bu1928vv3bl2sganxbrsfuxtlxplpyw 0 289094 1617661 1537748 2026-08-05T22:11:29Z Hivja 64112 /* */ 1617661 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''گواستنەوەی خێرا'''، '''گواستنەوەی خێرای بەکۆمەڵ''' (ئێم ئاڕ تی)یان '''گواستنەوەی خێرای ھێڵی ئاسن''' (ئاڕ ئاڕ تی)<ref name="BRRT2018">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ingvardson|یەکەم=Jesper Bláfoss|ناونیشان=https://orbit.dtu.dk/en/publications/effects-of-new-bus-and-rail-rapid-transit-systems-an-internationa|سەردێڕ=Effects of new bus and rail rapid transit systems – an international review|دوایین٢=Nielsen|یەکەم٢=Otto Anker|ڕێکەوت=٢٠١٨|پەڕەکان=٩٦–١١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="ATC1976">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6rMAAAAAMAAJ|سەردێڕ=Automatic Train Control in Rail Rapid Transit|ڕێکەوت=١٩٧٦|بڵاوکەرەوە=U.S. Congress, Office of Technology Assessment|زمان=en}}</ref> و بە گشتی وەک '''مێترۆ''' ناودەبرێت، جۆرێکە لە [[گواستنەوەی گشتی]]ی توانای-بەرز کە بە گشتی لە [[ناوچەی شارنشین|ناوچە شارییەکاندا]] دروست دەکرێت. ھێڵێکی گواستنەوەی خێرای جیاکراوە لەژێر ڕووی زەوییەوە لە ڕێگەی [[تونێل|تونێلێکەوە]] دەکرێت بە شێوەی ھەرێمی بە '''سابوەی'''، '''تیووب'''، '''مترۆ''' یان '''ئەندەرگراوند''' ناوببرێت.<ref name="miriamwebster">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.merriam-webster.com/dictionary/rapid%20transit|سەردێڕ=Definition of RAPID TRANSIT |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130720025558/http://www.merriam-webster.com/dictionary/rapid%20transit |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref><ref name="IUTPMetro">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=UITP |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=http://ftp.uitfp.org/ftproot/euroteam/YVA/URP_Fundamental_Requirements_EN.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140222133945/http://ftp.uitp.org/ftproot/euroteam/YVA/URP_Fundamental_Requirements_EN.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref><ref name="aptaglossary">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apta.com/resources/reportsandpublications/Documents/Transit_Glossary_1994.pdf|سەردێڕ=Research and Technical Resources |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130512230056/http://www.apta.com/resources/reportsandpublications/Documents/Transit_Glossary_1994.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref><ref name="mrt">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Fouracre |یەکەم=Phil |دوایین٢=Dunkerley |یەکەم٢=Christian |دوایین٣=Gardner |یەکەم٣=Geoff |ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Mass rapid transit systems for cities in the developing world |ناونیشان=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/0144164032000083095 |journal=Transport Reviews |بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis Online |بەرگ=٢٣|issue=3 |پەڕەکان=٢٩٩–٣١٠|doi=10.1080/0144164032000083095 |s2cid=154931412 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref> ھەندێک جار لەسەر ھێڵی ئاسنی بەرزکراوە جیاکراونەتەوە، کە لەم حاڵەتەدا ھەندێکیان بە '''ئێڵ ترەین''' – کورتکراوەی "elevated" – یان '''سکایترەین''' ناودەبرێن. زاراوەیەکی باوی جێگرەوە بۆ گواستنەوەی خێرا لە ئەمریکای باکووردا '''ھێڵی ئاسنی قورس'''ە.<ref name="EnBr">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/mass-transit/The-benefits-of-urban-mass-transit|سەردێڕ=Mass transit - Urban Mobility, Efficiency, Environment {{!}} Britannica |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=Britannica |زمان=en}}</ref><ref name="APTA">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.apta.com/research-technical-resources/transit-statistics/public-transportation-fact-book/fact-book-glossary/|سەردێڕ=Fact Book Glossary |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=American Public Transportation Association}}</ref> سیستەمەکانی گواستنەوەی خێرا بە شێوەیەکی گشتی [[گواستنەوەی ئاسنین|ھێڵی ئاسنی]] کارەبایین کە، بەپێچەوانەی [[پاس|پاسەکان]] یان [[تڕام|تڕامەکان]]ەوە، لەسەر ڕێڕەوێکی تایبەت کاردەکەن، کە پیادە یان پێڕاگوێزەکانی تر ناتوانن بچنە ناویەوە.<ref name="Britannica">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/491506/rapid-transit|سەردێڕ=Rapid transit {{!}} Public Transportation, Urban Planning & Commuter Rail {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141017033402/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/491506/rapid-transit |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Rapid transit}} {{شریتی دەروازە|شەمەندەفەر}} [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 7mhuyjcevqqimras3dog67xwbjvanj0 1617801 1617661 2026-08-06T09:04:52Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617801 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''گواستنەوەی خێرا'''، '''گواستنەوەی خێرای بەکۆمەڵ''' (ئێم ئاڕ تی)یان '''گواستنەوەی خێرای ھێڵی ئاسن''' (ئاڕ ئاڕ تی)<ref name="BRRT2018">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ingvardson|یەکەم=Jesper Bláfoss|ناونیشان=https://orbit.dtu.dk/en/publications/effects-of-new-bus-and-rail-rapid-transit-systems-an-internationa|سەردێڕ=Effects of new bus and rail rapid transit systems – an international review|دوایین٢=Nielsen|یەکەم٢=Otto Anker|ڕێکەوت=٢٠١٨|پەڕەکان=٩٦–١١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="ATC1976">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6rMAAAAAMAAJ|سەردێڕ=Automatic Train Control in Rail Rapid Transit|ڕێکەوت=١٩٧٦|بڵاوکەرەوە=U.S. Congress, Office of Technology Assessment|زمان=en}}</ref> و بە گشتی وەک '''مێترۆ''' ناودەبرێت، جۆرێکە لە [[گواستنەوەی گشتی]]ی توانای-بەرز کە بە گشتی لە [[ناوچەی شارنشین|ناوچە شارییەکاندا]] دروست دەکرێت. ھێڵێکی گواستنەوەی خێرای جیاکراوە لەژێر ڕووی زەوییەوە لە ڕێگەی [[تونێل|تونێلێکەوە]] دەکرێت بە شێوەی ھەرێمی بە '''سابوەی'''، '''تیووب'''، '''مترۆ''' یان '''ئەندەرگراوند''' ناوببرێت.<ref name="miriamwebster">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.merriam-webster.com/dictionary/rapid%20transit|سەردێڕ=Definition of RAPID TRANSIT |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130720025558/http://www.merriam-webster.com/dictionary/rapid%20transit |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref><ref name="IUTPMetro">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=UITP |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=http://ftp.uitfp.org/ftproot/euroteam/YVA/URP_Fundamental_Requirements_EN.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140222133945/http://ftp.uitp.org/ftproot/euroteam/YVA/URP_Fundamental_Requirements_EN.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref><ref name="aptaglossary">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apta.com/resources/reportsandpublications/Documents/Transit_Glossary_1994.pdf|سەردێڕ=Research and Technical Resources |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130512230056/http://www.apta.com/resources/reportsandpublications/Documents/Transit_Glossary_1994.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref><ref name="mrt">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Fouracre |یەکەم=Phil |دوایین٢=Dunkerley |یەکەم٢=Christian |دوایین٣=Gardner |یەکەم٣=Geoff |ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Mass rapid transit systems for cities in the developing world |ناونیشان=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/0144164032000083095 |journal=Transport Reviews |بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis Online |بەرگ=٢٣|issue=3 |پەڕەکان=٢٩٩–٣١٠|doi=10.1080/0144164032000083095 |s2cid=154931412 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref> ھەندێک جار لەسەر ھێڵی ئاسنی بەرزکراوە جیاکراونەتەوە، کە لەم حاڵەتەدا ھەندێکیان بە '''ئێڵ ترەین''' – کورتکراوەی "elevated" – یان '''سکایترەین''' ناودەبرێن. زاراوەیەکی باوی جێگرەوە بۆ گواستنەوەی خێرا لە ئەمریکای باکووردا '''ھێڵی ئاسنی قورس'''ە.<ref name="EnBr">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/mass-transit/The-benefits-of-urban-mass-transit|سەردێڕ=Mass transit - Urban Mobility, Efficiency, Environment {{!}} Britannica |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=Britannica |زمان=en}}</ref><ref name="APTA">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.apta.com/research-technical-resources/transit-statistics/public-transportation-fact-book/fact-book-glossary/|سەردێڕ=Fact Book Glossary |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=American Public Transportation Association}}</ref> سیستەمەکانی گواستنەوەی خێرا بە شێوەیەکی گشتی [[گواستنەوەی ئاسنین|ھێڵی ئاسنی]] کارەبایین کە، بەپێچەوانەی [[پاس|پاسەکان]] یان [[تڕام|تڕامەکان]]ەوە، لەسەر ڕێڕەوێکی تایبەت کاردەکەن، کە پیادە یان پێڕاگوێزەکانی تر ناتوانن بچنە ناویەوە.<ref name="Britannica">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/491506/rapid-transit|سەردێڕ=Rapid transit {{!}} Public Transportation, Urban Planning & Commuter Rail {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141017033402/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/491506/rapid-transit |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Rapid transit}} {{شریتی دەروازە|شەمەندەفەر}} [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:داھێنانە ئینگلیزییەکان]] nz1dvwjx0iwn8skc41gzln5tfku7k0b 0 289134 1617926 1484146 2026-08-06T11:00:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1617926 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئابیکومھیر|ناوی_خۆماڵی=Abbeycwmhir <br> (Abaty Cwm Hir)|جۆری_نیشتنگە=گوند و کۆمەڵگە|وێنە=Abbeycwmhir - geograph.org.uk - 2187016.jpg|شرۆڤەی_وێنە=دیمەنێکی گشتیی گوندی ئابیکومھیر|وێنەی_نەخشە=Abbeycwmhir UK location map.svg|شرۆڤەی_نەخشە=شوێنی ئابیکومھیر لە وێڵز|جۆری_دابەشکراو=وڵات|ناوی_دابەشکراو=[[شانشینی یەکگرتوو]]|جۆری_دابەشکراو١=بەشی پێکھێنەر|ناوی_دابەشکراو١=[[وێڵز]]|جۆری_دابەشکراو٢=شارستانی پارێزراو|ناوی_دابەشکراو٢=[[پاویس]]|جۆری_دابەشکراو٣=شارستانی مێژوویی|ناوی_دابەشکراو٣=ڕادنۆرشێر}}'''ئابیکومھیر''' (بە [[زمانی وێڵزی|وێڵزی]]: Abaty Cwm Hir، بە واتای "دێری دۆڵە درێژەکە") گوند و کۆمەڵگەیەکی (community) بچووکە لە شارستانی [[پاویس]]، [[وێڵز]]. گوندەکە بە پلەی یەکەم بەھۆی پاشماوەی دێرێکی گەورەی سیسێرکییەوە ناسراوە کە ڕۆڵێکی گرنگی لە مێژووی وێڵزدا گێڕاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abbeycwmhir |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Abbeycwmhir |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == ناو == ناوی گوندەکە بە ڕوونی ئاماژە بە شوێنە دیارەکەی دەکات: '''Abaty''': وشەی وێڵزییە بۆ "دێر" (Abbey). '''Cwm''': وشەی وێڵزییە بۆ "دۆڵ" (Valley). '''Hir''': وشەی وێڵزییە بۆ "درێژ" (Long). بەم شێوەیە، ناوەکە بە واتای "دێری ناو دۆڵە درێژەکە" دێت. == مێژوو و شوێنە دیارەکان == [[پەڕگە:Abbey-Cwm-Hir.jpeg|وێنۆک|دێری کومھیر]] === دێری کومھیر (Abbey Cwm Hir) === گرنگترین شوێنی مێژوویی گوندەکە پاشماوەی دێرێکی سیسێرکییە کە مێژوویەکی پڕ ڕووداوی ھەیە: * '''دامەزراندن''': دێرەکە لە ساڵی ١١٧٦ لەلایەن شازادەیەکی وێڵزی بە ناوی کادواڵۆن ئاپ مادۆگەوە دامەزرا. * '''نەخشی گەورە''': نەخشەی سەرەتایی دێرەکە بۆ دروستکردنی کڵێسایەکی زۆر گەورە بوو، کە ئەگەر تەواو بکرایە، لە کاتیدراڵی سانت دەیڤدس گەورەتر دەبوو. بەڵام کارەکانی بیناسازییەکە ھەرگیز تەواو نەکران و تەنھا بەشی سەرەکیی کڵێساکە (nave) دروست کرا. * '''گۆڕی لێوێلینی کۆتایی''': دوای کوژرانی [[لێوێلینی کۆتایی]] (Llywelyn ap Gruffudd)، دواین شازادەی سەربەخۆی وێڵز، لە ساڵی ١٢٨٢، باوەڕ وایە کە جەستە بێ سەرەکەی ھێنرابێتە ئەم دێرە بۆ ناشتن. ڕاھیبەکانی دێرەکە شوێنی گۆڕەکەیان بە پاشا ئێدواردی یەکەمی ئینگلتەرا ئاشکرا نەکرد. ئەمڕۆ، پەیکەرێکی یادەوەریی نوێ لەناو گۆڕستانی کڵێسا نوێیەکەدا وەک ڕێزێک بۆ لێوێلین دانراوە. * '''وێرانکاری و ھەڵوەشاندنەوە''': دێرەکە لە کاتی شۆڕشەکەی [[ئۆواین گلیندۆر]] لە دەوروبەری ساڵی ١٤٠١دا زیانی بەرکەوت. دواجار لە ساڵی ١٥٣٦ لە چوارچێوەی بڕیاری [[ھێنریی ھەشتەمی ئینگلتەرا|ھێنریی ھەشتەم]] بۆ ھەڵوەشاندنەوەی دێرەکان، بە فەرمی داخرا. دوای ئەوە، بەرد و کەرەستەکانی دێرەکە لەلایەن خەڵکی ناوچەکەوە بۆ دروستکردنی خانوو و باڵەخانەی تر بەکارھێنرانەوە. * '''پاراستن''': ئەمڕۆ پاشماوەکانی دێرەکە وەک شوێنەوارێکی مێژوویی پارێزراو (Scheduled Ancient Monument) لەلایەن [[کەدو]] (Cadw)، دەزگای پاراستنی شوێنەوارەکانی وێڵز، چاودێری دەکرێن. [[پەڕگە:Abbey-Cwm-Hir Hall.jpg|وێنۆک|ھۆڵی ئابیکومھیر]] === ھۆڵی ئابیکومھیر (The Hall at Abbey-Cwm-Hir) === باڵەخانەیەکی دیکەی دیاری گوندەکە کۆشکێکی گەورەی ڤیکتۆریاییە کە بە شێوازی گۆتیکی نوێ (Gothic Revival) دروست کراوە. '''مێژوو''': باڵەخانەکە لە ساڵی ١٨٣٤ لەلایەن تۆماس ویڵسنەوە دروست کراوە و لە شوێنی خانووێکی کۆنتردا بنیات نراوە. '''ئەمڕۆ''': کۆشکەکە و باخچە ١٢ ئاکرییەکەی وەک باڵەخانەیەکی پارێزراوی پلە دووی ئەستێرەدار (Grade II* listed) پۆلێن کراون و بە ڕێککەوتنی پێشوەختە بەڕووی گەشتیاراندا کراوەن. == گوندەکە ئەمڕۆ == ئابیکومھیر گوندێکی ئارامە و دەکەوێتە دۆڵێکی جوانەوە. [[پەڕگە:Glyndŵr's Way - geograph.org.uk - 986792.jpg|وێنۆک|ڕێڕەوی گلیندۆر]] '''ڕێڕەوی گلیندۆر (Glyndŵr's Way)''': ئەم ڕێڕەوە بەناوبانگەی پیادەڕەوی، کە بە ناوی [[ئۆواین گلیندۆر|ئۆواین گلیندۆرەوە]] ناونراوە، بەناو گوندەکەدا تێدەپەڕێت. '''میوانخانە''': گوندەکە میوانخانەیەکی گشتیی ھەیە بە ناوی "ھەپی یونیەن" (The Happy Union). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|وێڵز|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Abbeycwmhir}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی وێڵز]] djhfeo8jfdv5ln09km89a09tzids65g 0 289139 1617924 1484142 2026-08-06T11:00:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1617924 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئابیدەیڵ، شەفێڵد|ناوی_خۆماڵی=Abbeydale|جۆری_نیشتنگە=ناوچەی شار (Suburb)|وێنە=Sheffield , Abbeydale Industrial Hamlet - geograph.org.uk - 2357096.jpg|شرۆڤەی_وێنە=گوندۆچکەی پیشەسازیی ئابیدەیڵ لە شێفیڵد|وێنەی_نەخشە=Abbeydale, Sheffield UK location map.svg|شرۆڤەی_نەخشە=شوێنی ئابیدەیڵ لەناو شەفێڵد|جۆری_دابەشکراو=وڵات|ناوی_دابەشکراو=[[شانشینی یەکگرتوو]]|جۆری_دابەشکراو١=بەشی پێکھێنەر|ناوی_دابەشکراو١=[[ئینگلتەرا]]|جۆری_دابەشکراو٢=شارستانی ڕێوڕەسمی|ناوی_دابەشکراو٢=[[باشووری یۆرکشێر]]|جۆری_دابەشکراو٣=شار|ناوی_دابەشکراو٣=[[شێفیڵد|شەفیڵد]] }}'''ئابیدەیڵ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Abbeydale) ناوچەیەکی شار (suburb) و دۆڵێکە لە بەشی باشووری شاری [[شێفیڵد|شەفیڵد]]، [[ئینگلتەرا]]. ناوچەکە بە درێژایی [[ڕووباری شیف]] (River Sheaf) درێژ دەبێتەوە و بە دیمەنە سەوزایی و دارستاناوییەکەی ناسراوە. ئابیدەیڵ بە پلەی یەکەم بەھۆی "گوندۆچکەی پیشەسازیی ئابیدەیڵ"ەوە ناوبانگی دەرکردووە، کە مۆزەخانەیەکی گرنگی میراتی پیشەسازییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abbeydale, Sheffield |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Abbeydale,_Sheffield |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == شوێنە دیارەکان == === گوندۆچکەی پیشەسازیی ئابیدەیڵ === دیارترین و گرنگترین شوێنی ناوچەکە، گوندۆچکەی پیشەسازیی ئابیدەیڵ (Abbeydale Industrial Hamlet)ە. *'''مێژوو و گرنگی''': ئەم شوێنە لە بنەڕەتدا کارگەیەکی بەرھەمھێنانی [[پۆڵا]] و کەرەستەی کشتوکاڵی، بەتایبەتی داس، بووە. مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ [[سەدەی ١٨یەم|سەدەی ١٨]] و نموونەیەکی نایابی کارگەیەکی پیشەسازیی سەرەتاییە کە بە وزەی ئاو کاری کردووە. *'''ئەمڕۆ''': ئێستا وەک مۆزەخانەیەکی کراوە کار دەکات و بەڕێوەدەبرێت لەلایەن مۆزەخانەکانی شێفیڵدەوە (Sheffield Industrial Museums Trust). *'''پاراستن''': شوێنەکە وەک شوێنەوارێکی مێژوویی پارێزراو (Scheduled Ancient Monument) و باڵەخانەیەکی پارێزراوی پلە یەک (Grade I listed) پۆلێن کراوە، کە نیشانەی گرنگییەکی نیشتمانیی زۆریەتی. === سینەمای ئابیدەیڵ پیکچەر پاڵاس === ئابیدەیڵ پیکچەر پاڵاس (Abbeydale Picture Palace) سینەمایەکی مێژووییە کە لە ساڵی ١٩٢٠ کراوەتەوە. *'''تەلارسازی''': باڵەخانەکە خاوەنی نەخشەیەکی جوان و مێژووییە و وەک باڵەخانەیەکی پارێزراوی پلە دوو (Grade II listed) پۆلێن کراوە. *'''ئەمڕۆ''': ھەرچەندە چیتر وەک سینەمایەکی ئاسایی کار ناکات، بەڵام وەک شوێنێکی بۆنە و ئاھەنگەکان، لەوانە نمایشی فیلم، کۆنسێرت و فێستیڤاڵ، بەکاردەھێنرێت. === شوێنە دیارەکانی تر === *'''وێستگەی شەمەندەفەری دۆر و تۆتلی:''' ئەم وێستگەیە لە بنەڕەتدا بە ناوی "دۆر و تۆتلی بۆ ئابیدەیڵ" (Dore and Totley for Abbey Dale) ناسرابوو، کە نیشانەی پەیوەندیی مێژوویی نێوان وێستگەکە و ناوچەکەیە. *'''قوتابخانەی ئابیدەیڵ گرەینج:''' قوتابخانەیەکی ناوەندیی پێشوو بوو کە لە ساڵی ٢٠١١ داخرا. *'''پارکی ئابیدەیڵ:''' پارکێکی گەورەی گشتییە کە چەندین یاریگای وەرزشی لەخۆدەگرێت، لەوانە یاریگاکانی [[کریکێت]]، [[ھۆکی]]، [[ڕەگبی]] و سکواش. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ئینگلتەرا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Abbeydale}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی ئینگلتەرا]] 0p8o9mv5rpiirkca7su2as6v8jeemka 0 289142 1617913 1484131 2026-08-06T10:58:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1617913 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئابی دۆر|ناوی_خۆماڵی=Abbey Dore|جۆری_نیشتنگە=گوند و شارەدێی شارستانی|وێنە=Dore Abbey, Abbey Dore - geograph.org.uk - 2352782.jpg|شرۆڤەی_وێنە=دێری دۆر، ئابی دۆر|وێنەی_نەخشە=Abbey Dore UK location map.svg|شرۆڤەی_نەخشە=شوێنی ئابی دۆر لە ئینگلتەرا|جۆری_دابەشکراو=وڵات|ناوی_دابەشکراو=[[شانشینی یەکگرتوو]]|جۆری_دابەشکراو١=بەشی پێکھێنەر|ناوی_دابەشکراو١=[[ئینگلتەرا]]|جۆری_دابەشکراو٢=شارستانی ڕێوڕەسمی|ناوی_دابەشکراو٢=[[ھێرفۆردشێر]]|جۆری_دابەشکراو٣=ناوچە|ناوی_دابەشکراو٣=[[دۆڵی زێڕین]]}}'''ئابی دۆر''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Abbey Dore) گوند و شارەدێیەکی شارستانییە لە شارستانی [[ھێرفۆردشێر]]، [[ئینگلتەرا]]. گوندەکە دەکەوێتە ناو "دۆڵی زێڕین" (Golden Valley) و بە پلەی یەکەم بەھۆی بوونی دێری دۆر (Dore Abbey)ەوە ناسراوە، کە دێرێکی مێژوویی سیسێرکییە و بەشێکی تا ئەمڕۆ وەک کڵێسای شارەدێیەکە بەکاردەھێنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abbey Dore |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Abbey_Dore |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == ناو == ناوی گوندەکە پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی بە [[ڕووباری دۆر|ڕووباری دۆرەوە]] ھەیە کە بەناوچەکەدا تێدەپەڕێت. '''Dore''': وشەکە لە وشەی [[زمانی وێڵزی|وێڵزی]] ''dŵr''ەوە ھاتووە، کە بە واتای "ئاو" دێت. '''Golden Valley (دۆڵی زێڕین'''): کاتێک ڕاھیبە سیسێرکییە فەرەنسی زمانەکان لە سەدەی ١٢دا لە ناوچەکە نیشتەجێ بوون، بە ھەڵە وشەی ''dŵr''یان بە وشەی فەرەنسی ''d'or'' لێکدایەوە، کە بە واتای "لە زێڕ" دێت. ئەم لێکدانەوە ھەڵەیە بووە ھۆی ئەوەی کە ناوچەکە بە "دۆڵی زێڕین" ناوبانگ دەربکات. == مێژوو و دێری دۆر == گرنگترین بەشی مێژوو و ناسنامەی گوندەکە، دێری دۆرە. *'''دامەزراندن''': دێرەکە لە ساڵی ١١٤٧ لەلایەن ڕۆبێرت دی ئێویاسەوە وەک خانەقایەکی سیسێرکی دامەزرا. دێرەکە بە خێرایی گەشەی کرد و بووە خاوەنی زەوییەکی بەرفراوان و ناوەندێکی گرنگی بەرھەمھێنانی خوری بوو. *'''ھەڵوەشاندنەوە''': لە ساڵی ١٥٣٦، لە چوارچێوەی بڕیاری [[ھێنریی ھەشتەمی ئینگلتەرا|ھێنریی ھەشتەم]] بۆ ھەڵوەشاندنەوەی دێرەکان، دێری دۆر داخرا و باڵەخانەکانی وردە وردە ڕووخێنران و چۆڵ کران. *'''دووبارە بنیاتنانەوە''': بە شێوەیەکی ناوازە، لە ساڵانی ١٦٣٠دا، ڤیسکاونت سکودامۆری یەکەم، کە خاوەنی نوێی موڵکەکە بوو، بڕیاریدا بەشێک لە دێرە ڕووخاوەکە نۆژەن بکاتەوە. بەشی پەرستگا و شوێنی تێکبڕینی دێرە کۆنەکە (presbytery and crossing) دووبارە دروست کرانەوە و کران بە کڵێسای شارەدێیەکە کە تا ئەمڕۆش بەکاردێت. ئەم کارە لەلایەن تەلارسازی بەناوبانگ جۆن ئەیبڵەوە ئەنجام درا. *'''ئەمڕۆ''': دێری دۆر وەک کڵێسایەکی چالاک خزمەت دەکات و یەکێکە لە گرنگترین شوێنە گەشتیارییەکانی ھێرفۆردشێر. کڵێساکە وەک باڵەخانەیەکی پارێزراوی پلە یەک (Grade I listed) پۆلێن کراوە. == شوێنە دیارەکانی تر == '''وێستگەی شەمەندەفەری ئابی دۆر:''' لە ڕابردوودا، گوندەکە وێستگەیەکی شەمەندەفەری ھەبووە لەسەر ھێڵی ئاسنینی دۆڵی زێڕین (Golden Valley Railway) کە لە ساڵی ١٨٨١ کرایەوە، بەڵام لە ساڵی ١٩٤١ بۆ گەشتیاران داخرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ئینگلتەرا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Abbey Dore}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} rbzdr51h752ngjk4dmbaqy6sablxwi9 0 289145 1617914 1484132 2026-08-06T10:59:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1617914 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئابی دۆر کۆرت|ناوی_خۆماڵی=Abbey Dore Court|جۆری_نیشتنگە=خانووی لادێیی (Country House)|وێنە=Abbey Dore Court Gardens.jpg|شرۆڤەی_وێنە=باخچەکانی ئابی دۆر کۆرت|וێنەی_نەخشە=Abbey Dore UK location map.svg|شرۆڤەی_نەخشە=شوێنی ئابی دۆر کۆرت لە ئینگلتەرا|جۆری_دابەشکراو=وڵات|ناوی_دابەشکراو=[[شانشینی یەکگرتوو]]|جۆری_دابەشکراو١=بەشی پێکھێنەر|ناوی_دابەشکراو١=[[ئینگلتەرا]]|جۆری_دابەشکراو٢=شارستانی ڕێوڕەسمی|ناوی_دابەشکراو٢=[[ھێرفۆردشێر]]|جۆری_دابەشکراو٣=گوند|ناوی_دابەشکراو٣=[[ئابی دۆر]]}}'''ئابی دۆر کۆرت''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Abbey Dore Court) خانوویەکی لادێیی مێژووییە کە دەکەوێتە گوندی [[ئابی دۆر]] لە شارستانی [[ھێرفۆردشێر]]، [[ئینگلتەرا]]. باڵەخانەکە وەک باڵەخانەیەکی پارێزراوی پلە دوو (Grade II listed) پۆلێن کراوە و بۆ ماوەیەکی درێژ بەھۆی باخچە ناوازەکەیەوە ناسرابوو، کە کراوە بوو بەڕووی گشتیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abbey Dore Court |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Abbey_Dore_Court |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Sale_ad_for_Abbey_Dore_Court_1875.jpg|وێنۆک|ڕیکلامی فرۆشتنی ئابی دۆر کۆرت لە ساڵی ١٨٧٥.]] باڵەخانەکە لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا دروست کراوە. لە دەوروبەری ساڵی ١٨٥٣دا، لەلایەن خاوەنی نوێیەوە، تۆماس تودۆر، بە شێوەیەکی بەرچاو فراوان کرا و دووبارە دیزاین کرایەوە. ڕیکلامێکی فرۆشتنی ساڵی ١٨٧٥ شێوەی باڵەخانەکەی لەو سەردەمەدا نیشان دەدات. لە ساڵی ١٩٠١، باڵەخانەکە لەلایەن خێزانی ترافۆردەوە کڕدرا. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانیی یەکەمدا]]، وەک نەخۆشخانەیەکی سەربازیی کاتی بەکارھێنرا. لە ساڵی ١٩٦٧، ماڵەکە لەلایەن خاتوو کاریس واردڵەوە کڕدرا، کە دەستی کرد بە گەشەپێدانی باخچەکان. دوای مردنی، کچەکەی، خاتوو ئالیسن، بەردەوام بوو لە چاودێری و پەرەپێدانی باخچەکان. == باخچەکان == باخچەکانی ئابی دۆر کۆرت بە درێژایی چەندین دەیە یەکێک بوون لە گرنگترین شوێنە گەشتیارییەکانی ناوچەکە. *'''پێکھاتە''': باخچەکە ڕووبەرەکەی ٦ ئاکر بوو و بە شێوازێکی نافەرمی نەخشە کرابوو، کە [[ڕووباری دۆر]] بەناویدا تێدەپەڕی. *'''ڕووەکەکان''': باخچەکە بە تایبەتی بە کۆمەڵە ڕووەکی ھێلیبۆر (hellebores)، یوفۆربیا (euphorbias)، فێرن (ferns) و گوڵی بەفرینە (snowdrops) بەناوبانگ بوو. *'''کردنەوە بۆ گشتی''': باخچەکە بۆ ماوەی زیاتر لە ٤٠ ساڵ لە چوارچێوەی "پێڕەوی باخچە نیشتمانییەکان" (National Garden Scheme)دا کراوە بوو بەڕووی گەشتیاراندا. *'''داخران''': دوای خانەنشینبوونی خاتوو ئالیسن لە ساڵی ٢٠١٨، بڕیاردرا باخچەکە چیتر بەڕووی گشتیدا کراوە نەبێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئینگلتەرا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل: گوندەکانی ئینگلتەرا]] gsgudx9dp16pdrq0eceot1pmdaery7v 0 289152 1617918 1484138 2026-08-06T10:59:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1617918 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئابی گرین، شرۆپشێر|ناوی_خۆماڵی=Abbey Green|جۆری_نیشتنگە=گوندۆچکە|وێنە=Abbey Green junction - geograph.org.uk - 1440456.jpg|شرۆڤەی_وێنە=چوارڕیانی ئابی گرین|وێنەی_نەخشە=Abbey Green, Shropshire UK location map.svg|شرۆڤەی_نەخشە=شوێنی ئابی گرین لە ئینگلتەرا|جۆری_دابەشکراو=وڵات|ناوی_دابەشکراو=[[شانشینی یەکگرتوو]]|جۆری_دابەشکراو١=بەشی پێکھێنەر|ناوی_دابەشکراو١=[[ئینگلتەرا]]|جۆری_دابەشکراو٢=شارستانی ڕێوڕەسمی|ناوی_دابەشکراو٢=[[شرۆپشێر]]|جۆری_دابەشکراو٣=دەسەڵاتی یەکگرتوو|ناوی_دابەشکراو٣=[[شرۆپشێر]]|جۆری_دابەشکراو٤=شارەدێی شارستانی|ناوی_دابەشکراو٤=کلیبێری مۆرتیمەر|پۆتانەکان=52°22′N 2°34′W}}'''ئابی گرین''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Abbey Green) گوندۆچکەیەکی (hamlet) بچووکە لە شارەدێی کلیبێری مۆرتیمەر (Cleobury Mortimer) لە شارستانی [[شرۆپشێر]]، [[ئینگلتەرا]]. ناوچەکە ناوی خۆی لە دێرێکی مێژوویی ئۆگەستینییەوە وەرگرتووە کە لە نزیکییەوە ھەڵکەوتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abbey Green, Shropshire |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Abbey_Green,_Shropshire |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == ناو و مێژوو == ناوی "ئابی گرین" بە واتای "سەوزایی دێرەکە" دێت و ئاماژەیە بۆ: '''Abbey (دێر):''' شوێنی دێری مێژوویی سانت ماری (Abbey of St Mary)، کە خانەقایەکی لاوەکیی ئۆگەستینی بوو و سەر بە دێری ویگمۆر (Wigmore Abbey) بوو. ئەم دێرە لە ساڵی ١٥٣٦ لە چوارچێوەی بڕیاری [[ھێنریی ھەشتەمی ئینگلتەرا|ھێنریی ھەشتەم]] بۆ ھەڵوەشاندنەوەی دێرەکان، داخرا. گوندۆچکەکە لەسەر زەوییەکانی دەوروبەری دێرە کۆنەکە گەشەی کرد. '''Green (سەوزایی'''): ئاماژەیە بۆ گۆڕەپانێکی کراوە و سەوزایی کە لە ناوەندی نیشتنگەکەدا بووە، کە شێوازێکی باوی گوندە ئینگلیزییەکانە. ھەرچەندە ئەمڕۆ پاشماوەیەکی کەمی دێرە کۆنەکە لەسەر زەوی ماوەتەوە، بەڵام شوێنەوارەکەی ھێشتا گرنگییەکی مێژوویی ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ئینگلتەرا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Abbey Green, Shropshire}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی ئینگلتەرا]] 2tlnjb2tkwgka5hb1imqp4tldcggpxl 0 289153 1617916 1484137 2026-08-06T10:59:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1617916 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئابی گرین، ستافۆردشێر|ناوی_خۆماڵی=Abbey Green|جۆری_نیشتنگە=گوندۆچکە|وێنە=Abbey Green.JPG|شرۆڤەی_وێنە=گوندۆچکەی ئابی گرین|وێنەی_نەخشە=Abbey Green, Staffordshire Moorlands UK location map.svg|شرۆڤەی_نەخشە=شوێنی ئابی گرین لە ئینگلتەرا|جۆری_دابەشکراو=وڵات|ناوی_دابەشکراو=[[شانشینی یەکگرتوو]]|جۆری_دابەشکراو١=بەشی پێکھێنەر|ناوی_دابەشکراو١=[[ئینگلتەرا]]|جۆری_دابەشکراو٢=شارستانی ڕێوڕەسمی|ناوی_دابەشکراو٢=[[ستافۆردشێر]]|جۆری_دابەشکراو٣=ناوچە|ناوی_دابەشکراو٣=[[ستافۆردشێر مۆرڵاندز]]|جۆری_دابەشکراو٤=شارەدێی شارستانی|ناوی_دابەشکراو٤=لیکفریت و دێنھایس|پۆتانەکان=53°04′N 1°52′W}}'''ئابی گرین''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Abbey Green) گوندۆچکەیەکی (hamlet) بچووکە لە ناوچەی [[ستافۆردشێر مۆرڵاندز]]، لە شارستانی [[ستافۆردشێر]]، [[ئینگلتەرا]]. گوندۆچکەکە دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی لیک (Leek) و لە نزیک گۆماوی ئاوی تیتسۆرس (Tittesworth Reservoir) ھەڵکەوتووە. ناسنامە و ناوی ناوچەکە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بەستراوەتەوە بە شوێنەواری دێری مێژوویی دیولاکرێسەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abbey Green, Staffordshire Moorlands |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Abbey_Green,_Staffordshire_Moorlands |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == ناو و مێژوو == ناوی "ئابی گرین" بە واتای "سەوزایی دێرەکە" دێت و ئاماژەیە بۆ: '''Abbey (دێر)''': شوێنی دێری سیسێرکیی دیولاکرێس (Dieulacres Abbey) کە لە ساڵی ١٢١٤ لەلایەن ڕانوڵف دی بلۆندڤیل، شەشەم ئێرلی چێستەرەوە دامەزرا. ئەم دێرە بۆ ماوەی زیاتر لە ٣٠٠ ساڵ ناوەندێکی گرنگی ئایینی و کشتوکاڵی بوو لە ناوچەکەدا. '''Green (سەوزایی):''' ئاماژەیە بۆ زەوییە کراوە و سەوزاییەکانی دەوروبەری دێرەکە. لە ساڵی ١٥٣٨، لە چوارچێوەی بڕیاری [[ھێنریی ھەشتەمی ئینگلتەرا|ھێنریی ھەشتەم]] بۆ ھەڵوەشاندنەوەی دێرەکان، دێری دیولاکرێس داخرا و باڵەخانەکانی وردە وردە ڕووخێنران. ئەمڕۆ، تەنھا شوێنەواری بناغە و کاری زەوی لەژێر زەویدا ماونەتەوە و بەشێک لە بەردەکانی دێرەکە بۆ دروستکردنی کێڵگە و باڵەخانەکانی دەوروبەر، لەوانە کێڵگەی ئابی گرین، بەکارھێنراونەتەوە. شوێنەوارەکە وەک شوێنەوارێکی پارێزراو (Scheduled Monument) پۆلێن کراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ئینگلتەرا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Abbey Green, Staffordshire Moorlands}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی ئینگلتەرا]] fevjm8k3nj4zxl8t4bfttpw049q4xn9 0 289170 1617919 1484139 2026-08-06T10:59:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1617919 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سکۆتلاند]] {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئابی ھێد|ناوی_خۆماڵی=Abbey Head|جۆری_نیشتنگە=[[ڕاسەر]] (Headland)|وێنەی_نەخشە=Abbey Head UK location map.svg|شرۆڤەی_نەخشە=شوێنی ئابی ھێد لە سکۆتلەندا|جۆری_دابەشکراو=وڵات|ناوی_دابەشکراو=[[شانشینی یەکگرتوو]]|جۆری_دابەشکراو١=بەشی پێکھێنەر|ناوی_دابەشکراو١=[[سکۆتلاند]]|جۆری_دابەشکراو٢=ناوچەی ئەنجومەن|ناوی_دابەشکراو٢=[[دەمفریس و گالۆوەی]]}}'''ئابی ھێد''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Abbey Head) ڕاسەرێکی دیارە لە کەناراوەکانی سۆڵوەی فێرس (Solway Firth) لە ناوچەی ئەنجومەنی [[دەمفریس و گالۆوەی]]، [[سکۆتلاند]]. ئەم ڕاسەرە کەناری ڕۆژئاوای کەنداوی ئابی بێرنفووت (Abbey Burnfoot Bay) پێکدەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abbey Head |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Abbey_Head |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> ئابی ھێد گرنگییەکی مێژوویی و ژینگەیی ھەیە و وەک شوێنەوارێکی پارێزراو و ناوچەیەکی گرنگیی زانستیی تایبەت دیاری کراوە.<ref name="Canmore">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abbey Head |ناونیشان=https://canmore.org.uk/site/64478/abbey-head |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="NatureScot">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abbey Head SSSI |ناونیشان=https://sitelink.nature.scot/site/4 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == ناو == ناوی "ئابی ھێد" بە واتای "ڕاسەری دێرەکە" دێت. ئەم ناوە لە دێری دەنرینان (Dundrennan Abbey)ی نزیکەوە وەرگیراوە، کە دێرێکی مێژوویی سیسێرکی بووە و پاشماوەکانی چەند کیلۆمەترێک لە باکووری ڕاسەرەکەوە ھەڵکەوتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abbey Head |ناونیشان=https://www.scottish-places.info/features/featurefirst754.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == مێژوو و شوێنەوارناسی == ئابی ھێد شوێنی بنکەیەکی تۆپخانەی کەناریی (coastal battery) سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمە. * '''مەبەست''': ئەم بنکەیە لە کاتی جەنگەکانی [[ناپۆلیۆن بۆناپارت|ناپلیۆندا]] (Napoleonic Wars) دروست کراوە بۆ بەرگریکردن لە کەناراوەکان دژی ھێرشی فەرەنسییەکان.<ref name="Canmore" /> * '''پێکھاتە''': بنکەکە لە دوو شوێنی دانانی تۆپ (gun emplacements) پێکھاتووە کە بۆ دوو تۆپی ٢٤ پاوەندی دیزاین کرابوون.<ref name="Canmore" /> * '''پاراستن''': بەھۆی گرنگیی مێژووییەوە، شوێنەوارەکە وەک شوێنەوارێکی پارێزراو (Scheduled Monument) پۆلێن کراوە.<ref name="Canmore" /> == پاراستنی ژینگە == ئابی ھێد وەک ناوچەیەکی گرنگیی زانستیی تایبەت (Site of Special Scientific Interest - SSSI) دیاری کراوە. ھۆکاری ئەم پۆلێنکردنە دەگەڕێتەوە بۆ:<ref name="NatureScot" /> '''زەویناسی کەناری:''' گرنگیی ناوچەکە بۆ لێکۆڵینەوە لە پرۆسە زەویناسییەکانی کەنار دەریا. '''ڕووەکی دەریایی:''' بوونی کۆمەڵگەیەکی گرنگی ڕووەکی دەریایی (maritime vegetation) کە لەگەڵ ژینگەی کەناراوەکەدا خۆیان گونجاندووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|سکۆتلاند|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} gtkf8gkdrdg6y7mvn4dmz8ucvlfzgzm 0 289175 1617920 1472183 2026-08-06T10:59:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1617920 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ئابی ھەی | ناوی_خۆماڵی = Abbey Hey | جۆری_نیشتنگە = ناوچە | وێنە = Looking towards tower blocks at Abbey Hey, Gorton.JPG | شرۆڤەی_وێنە = سەیری باڵەخانە بەرزەکان دەکەین لە ئابی ھەی، گۆرتن. | وێنەی_نەخشە = Abbey Hey UK location map.svg | شرۆڤەی_نەخشە = شوێنی ئابی ھەی لەناو مانچستەر | جۆری_دابەشکراو = وڵات | ناوی_دابەشکراو = [[شانشینی یەکگرتوو]] | جۆری_دابەشکراو١ = بەشی پێکھێنەر | ناوی_دابەشکراو١ = [[ئینگلتەرا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = شارستانی ڕێوڕەسمی | ناوی_دابەشکراو٢ = [[مانچستەری گەورە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = شارەوانیی گەورەشار | ناوی_دابەشکراو٣ = [[مانچستەر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = ناوچەی شار | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گۆرتن]] }} '''ئابی ھەی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Abbey Hey) ناوچەیەکی نیشتەجێبوونە لە ناوچەی گەورەتری [[گۆرتن]] (Gorton)، لە ڕۆژھەڵاتی شاری [[مانچستەر]]، [[ئینگلتەرا]]. ناوچەکە بە مێژوویەکی پیشەسازی و گۆڕانکارییەکانی دوای جەنگ ناسراوە و ئەمڕۆ کۆمەڵگەیەکی نیشتەجێبوونی تێکەڵە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abbey Hey |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Abbey_Hey |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Abbey Hey - geograph.org.uk - 4445151.jpg|وێنۆک|پردەکە بەسەر کەنالە کۆنەکەی لقی ستۆکپۆرت لەسەر ڕێڕەوی ئابی ھەی لەین.]] ئابی ھەی ھاوشێوەی زۆربەی ناوچەکانی دەوروبەری، لە کاتی شۆڕشی پیشەسازیدا گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی. '''کەنالی لقی ستۆکپۆرت''': لە ڕابردوودا، لقی ستۆکپۆرتی کەنالی ئاشتۆن (Stockport Branch Canal) بەناو ئابی ھەی و گۆرتندا تێدەپەڕی. ئەم کەنالە ڕۆڵێکی گرنگی لە گواستنەوەی خەڵووز و کەرەستە پیشەسازییەکاندا ھەبوو، بەڵام لە ساڵی ١٩٦٢ بە فەرمی داخرا و ئێستا پڕ کراوەتەوە. پردە کۆنەکەی سەر کەنالەکە لەسەر ڕێڕەوی ئابی ھەی لەین ھێشتا وەک یادگارییەکی ئەو سەردەمە ماوەتەوە. '''ھێڵی ئاسنین''': وێستگەی شەمەندەفەری گۆرتن و ئۆپنشۆ (کە ئێستا بە "وێستگەی گۆرتن" ناسراوە) لە ساڵی ١٨٦٦ کرایەوە و خزمەتی ناوچەکەی دەکرد، کە نیشانەی گرنگیی گواستنەوە بوو بۆ پیشەسازی و کرێکاران. == شوێنە دیارەکان و خزمەتگوزارییەکان == [[پەڕگە:Abbey Hey Hotel - geograph.org.uk - 1159292.jpg|وێنۆک|ھۆتێلی ئابی ھەی. لە ساڵی ٢٠٠٤ داخرا و لە ٢٠١٣ ڕووخێنرا.]] ئابی ھەی خاوەنی چەندین شوێنی دیارە کە ڕەنگدانەوەی مێژوو و ناسنامەی کۆمەڵایەتیی ناوچەکەن: '''پەیکەری یادەوەریی جەنگی ئابی ھەی''': پەیکەرێکی یادەوەرییە کە تایبەتە بەو دانیشتووانەی ناوچەکە کە لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] و [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا گیانیان لەدەست داوە. ئەم شوێنە وەک خاڵێکی سەرەکی بۆ بۆنە یادەوەرییەکان خزمەت دەکات. '''ھۆتێلی ئابی ھەی''': یەکێک بوو لە باڵەخانە ناسراوەکانی ناوچەکە، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٤ داخرا و لە ساڵی ٢٠١٣دا بە تەواوی ڕووخێنرا. '''کۆلێژی ڕایت ڕۆبنسن (Wright Robinson College)''': قوتابخانەیەکی گەورەی ناوەندییە کە خزمەتی ژمارەیەکی زۆر لە قوتابیانی ئابی ھەی و ناوچەکانی دەوروبەری دەکات. '''پارکی دێبدەیڵ (Debdale Park)''': پارکێکی گەورەی گشتییە کە دەکەوێتە نزیک ئابی ھەی و شوێنێکی گرنگی پشوو و وەرزشە بۆ دانیشتووان. == وەرزش == ئابی ھەی ماڵی [[یانەی تۆپی پێی ئابی ھەی ئێف سی]] (Abbey Hey F.C.)یە. یانەکە لە ساڵی ١٩٠٢ دامەزراوە و لە خولە نیمچە-پیشەگەرەکانی ناوچەکەدا یاری دەکات، کە ڕۆڵێکی گرنگی لە کۆمەڵگای ناوخۆییدا ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Abbey Hey |ناونیشان=https://modernmooch.com/tag/abbey-hey/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥ |وێبگە=Modern Mooch |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئینگلتەرا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Abbey Hey}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی ئینگلتەرا]] j8a2qx0gud4ogpn6ef6qeydycdoqiva 0 289177 1617921 1484140 2026-08-06T11:00:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1617921 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ئابی یارد|ناوی_خۆماڵی=Abbey Yard|جۆری_نیشتنگە=شەقام|وێنەی_نەخشە=Abbey Yard UK location map.svg|شرۆڤەی_نەخشە=شوێنی ئابی یارد لەناو نیوری|جۆری_دابەشکراو=وڵات|ناوی_دابەشکراو=[[شانشینی یەکگرتوو]]|جۆری_دابەشکراو١=بەشی پێکھێنەر|ناوی_دابەشکراو١=[[ئیرلەندی باکوور | ئایرلەندی باکوور]]|جۆری_دابەشکراو٢=شارستانی مێژوویی|ناوی_دابەشکراو٢=[[کاونتی داون]]|جۆری_دابەشکراو٣=شار|ناوی_دابەشکراو٣=[[نیوری]]}}'''ئابی یارد''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Abbey Yard) شەقامێکی بچووکە لە شاری [[نیوری]] (Newry)، لە [[کاونتی داون]]، [[ئیرلەندی باکوور|ئایرلەندی باکوور]]. گرنگیی سەرەکیی ئەم شەقامە لەوەدایە کە شوێنی دێرێکی مێژوویی سیسێرکی (Cistercian abbey) بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abbey Yard |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Abbey_Yard |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == ناو و مێژوو == ناوی "ئابی یارد" بە واتای "حەوشەی دێرەکە" دێت و ئاماژەیە بۆ دێرە مێژووییەکە کە لە ساڵی ١١٥٣ لەلایەن مۆریس ئۆلۆکلین (Maurice O'Loughlin)، پاشای باڵای ئێرلەندا، دامەزرا. ئەم دێرە سێیەم دێری سیسێرکی بوو کە لە ئێرلەندا بنیات نرا. ئەمڕۆ، ھیچ پاشماوەیەکی دێرەکە لەسەر زەوی نەماوەتەوە، بەڵام ناوی شەقامەکە وەک یادگارییەک بۆ ئەو میراتە مێژووییە ماوەتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ئێرلەندای باکوور|شانشینی یەکگرتوو|مێژوو}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:ئیرلەندی باکوور| ئایرلەندی باکوور ]] 45pd9wkzvhy4n3hq7kngrgse0j7t8zl 1 289682 1617569 1473991 2026-08-05T18:57:49Z حوسێن 42516 /* ناوی وتار */ وەڵامدانەوە 1617569 wikitext text/x-wiki == ناوی وتار == @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]], @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و ئەوانی دیکە، سڵاو. ناوی ئەم وتارە ھەڵەیە، کانزایی ھاواڵناوی کانزایە یانی metallic. لە کتێبەکانی زانستدا خاو بۆ mineral ھاتووە. چیتان پێ باشە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٢:٥٨، ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] من لە وتاری [[بەرد|بەرددا]] mineralم کردووە بە ماددەی کانگایی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٥٦، ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) ::ئەم وتارە دەبێتە ''(ماکەی) کانگایی''. ناشزانم بۆ دەبێ بەمە بڵێن ''خاو''؛ مەگەر ''خاو'' نابێتە [[:en:Raw material|Raw material]]؟ ::لە فارسیشدا دەڵێن ''کانی'' لە ''کان'' وەرگیراوە و ''کان'' و ''کانگا'' یەک شتن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٦:٥٦، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مادە کانگایی'' یان ''ماکەی کانگایی'' دەبێ، بەڵام پێم باشە یەک وشە بێ تا بتوانین mineralogyی لێ دروست بکەین. :::کاک چالاک جارێکیان ''کانە''ت بۆ mineral پێشنیار کرد، ئێستا پێت باش نییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٥٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 2aymw36cv1bpqwi4rygjro9jxt0s003 0 291202 1617398 1546897 2026-08-05T14:41:26Z Sàádî 76715 ([[c:GR|GR]]) [[File:Samsung Internet Screenshot.png]] → [[File:Samsung Browser Screenshot.png]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) Name has been updated to Browser 1617398 wikitext text/x-wiki {{Short description|وێبگەڕێکی تایبەت بە کۆمپانیای سامسۆنگ}} {{Infobox software | name = سامسۆنگ ئینتەرنێت | logo = Samsung Internet logo 2025.svg | logo size = 150px | screenshot = File:Samsung Browser Screenshot.png | screenshot size = 150px | caption = گرتەی شاشەی وێبگەڕی سامسۆنگ ئینتەرنێت کە سایتی ویکیپیدیا پیشان دەدات | developer = [[سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکس|سامسۆنگ]] | operating system = [[ئەندرۆید]]، [[تایزن]]، [[Wear OS]]، [[ویندۆز]] | genre = وێبگەڕ | website = {{URL|https://www.samsung.com/us/support/owners/app/samsung-internet|ماڵپەڕی فەرمی}} }} '''سامسۆنگ ئینتەرنێت''' [[وێبگەڕ|وێبگەڕێکە]] کە لەلایەن [[سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکس|کۆمپانیای سامسۆنگەوە]] پەرەی پێدراوە و کۆمپانیاکە وەک وێبگەڕێکی بنەڕەتی بۆ ئامێرە سەرەکییەکانی [[سامسۆنگ گالاکسی]] کە بە سیستەمی [[ئەندرۆید]] کاردەکەن دروست کراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://developer.samsung.com/internet|سەردێڕ=Samsung Internet |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=Samsung Developers}}</ref> و ھەروەھا بۆ سیستەمی [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆزیش]] بڵاوکراوەتەوە وێبگەڕەکە لەسەر بنەمای [[کڕۆمیۆم (وێبگەڕ)|کرۆمیۆم]] دامەزراوە سامسۆنگ مەزەندەی کردووە کە لە ساڵی ٢٠١٦دا مانگانە نزیکەی ٤٠٠ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکیان ھەبووە، بەپێی زانیارییەکانی StatCounter لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا پشکی بازاڕی نزیکەی ٤٪ی ئامێرە مۆبایلەکانی ھەبووە و لە ساڵی ٢٠١٩دا گەیشتووەتە ٧٪<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://gs.statcounter.com/browser-market-share/mobile/worldwide/#quarterly-201601-202404|سەردێڕ=Mobile Browser Market Share Worldwide |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=StatCounter Global Stats |زمان=en}}</ref> == مێژوو == ئینتەرنێتی سامسۆنگ لە ساڵی ٢٠١٣دا وێبگەڕی بنەڕەتی [[ئەندرۆید|AOSP (ئەندرۆید)ی]] وەک پێشوەختە لەسەر ئامێرەکانی سامسۆنگ گالاکسی گۆڕی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.techspot.com/review/664-samsung-galaxy-s4/page2.html|سەردێڕ=Samsung Galaxy S4 Review |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=TechSpot |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://developer.samsung.com/internet|سەردێڕ=Samsung Internet |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=Samsung Developers}}</ref> لەگەڵ بڵاوبوونەوەی [[وەن یو ئای]] ٣٫١ لە ساڵی ٢٠٢١، بەکارھێنەرانی ئینتەرنێتی سامسۆنگ (و Samsung Notes) دەتوانن بە ھاوکات لە نێوان ئامێرەکانی گالاکسی لەبەرگرتنەوە و لکاندن بکەن بۆ بەشی لەبەرگیراوەکان (Clipboard)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.samsung.com/ca/support/mobile-devices/galaxy-phone-copy-and-paste-across-galaxy-devices/ |وێبگە=Samsung Newsroom}}</ref> لە مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ ئینتەرنێتی سامسۆنگ بۆ مایکرۆسۆفت [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]] لە ڕێگەی [[مایکرۆسۆفت ستۆر|مایکرۆسۆفت ستۆرەوە]] بڵاوکرایەوە پێش ئەوەی لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٤ بەبێ ڕوونکردنەوە لاببرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Beri |یەکەم=Devesh |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://mspoweruser.com/samsungs-browser-internet-mysteriously-taken-off-the-microsoft-store/|سەردێڕ=Samsung's browser 'Internet' mysteriously taken off the Microsoft Store |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=MSPoweruser |زمان=en-US}}</ref> لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ سامسۆنگ جارێکی تر بەرنامەکەی لەسەر سیستەمی ویندۆز بە شێوەیەکی تاقیکاری بڵاوکردەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://news.samsung.com/global/samsung-internet-expands-to-pc-with-new-beta-program |وێبگە=Samsung Newsroom}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://developer.samsung.com/internet ناوەندی گەشەپێدەرانی سامسۆنگ ئینتەرنێت] * [https://www.samsung.com/us/support/owners/app/samsung-internet بەستەری داگرتنی بەرنامەکە] {{پۆلی کۆمنز|Samsung Internet Browser}} {{شریتی دەروازە|ئینتەرنێت|تەکنۆلۆژیا|کۆمپیوتەر|سامسۆنگ|زانستی کۆمپیوتەر}} [[پۆل:نەرمامێری سامسۆنگ]] [[پۆل:سامسۆنگ گالاکسی]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٣]] 0m8o8m1yns6qg17335zkqd17n1e6tu3 1617647 1617398 2026-08-05T21:14:37Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617647 wikitext text/x-wiki {{Short description|وێبگەڕێکی تایبەت بە کۆمپانیای سامسۆنگ}} {{Infobox software | name = سامسۆنگ ئینتەرنێت | logo = Samsung Internet logo 2025.svg | logo size = 150px | screenshot = File:Samsung Browser Screenshot.png | screenshot size = 150px | caption = گرتەی شاشەی وێبگەڕی سامسۆنگ ئینتەرنێت کە سایتی ویکیپیدیا پیشان دەدات | developer = [[سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکس|سامسۆنگ]] | operating system = [[ئەندرۆید]]، [[تایزن]]، [[Wear OS]]، [[ویندۆز]] | genre = وێبگەڕ | website = {{URL|https://www.samsung.com/us/support/owners/app/samsung-internet|ماڵپەڕی فەرمی}} }} '''سامسۆنگ ئینتەرنێت''' [[وێبگەڕ|وێبگەڕێکە]] کە لەلایەن [[سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکس|کۆمپانیای سامسۆنگەوە]] پەرەی پێدراوە و کۆمپانیاکە وەک وێبگەڕێکی بنەڕەتی بۆ ئامێرە سەرەکییەکانی [[سامسۆنگ گالاکسی]] کە بە سیستەمی [[ئەندرۆید]] کاردەکەن دروست کراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://developer.samsung.com/internet|سەردێڕ=Samsung Internet |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=Samsung Developers}}</ref> و ھەروەھا بۆ سیستەمی [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆزیش]] بڵاوکراوەتەوە وێبگەڕەکە لەسەر بنەمای [[کڕۆمیۆم (وێبگەڕ)|کرۆمیۆم]] دامەزراوە سامسۆنگ مەزەندەی کردووە کە لە ساڵی ٢٠١٦دا مانگانە نزیکەی ٤٠٠ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکیان ھەبووە، بەپێی زانیارییەکانی StatCounter لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا پشکی بازاڕی نزیکەی ٤٪ی ئامێرە مۆبایلەکانی ھەبووە و لە ساڵی ٢٠١٩دا گەیشتووەتە ٧٪<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://gs.statcounter.com/browser-market-share/mobile/worldwide/#quarterly-201601-202404|سەردێڕ=Mobile Browser Market Share Worldwide |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=StatCounter Global Stats |زمان=en}}</ref> == مێژوو == ئینتەرنێتی سامسۆنگ لە ساڵی ٢٠١٣دا وێبگەڕی بنەڕەتی [[ئەندرۆید|AOSP (ئەندرۆید)ی]] وەک پێشوەختە لەسەر ئامێرەکانی سامسۆنگ گالاکسی گۆڕی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.techspot.com/review/664-samsung-galaxy-s4/page2.html|سەردێڕ=Samsung Galaxy S4 Review |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=TechSpot |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://developer.samsung.com/internet|سەردێڕ=Samsung Internet |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=Samsung Developers}}</ref> لەگەڵ بڵاوبوونەوەی [[وەن یو ئای]] ٣٫١ لە ساڵی ٢٠٢١، بەکارھێنەرانی ئینتەرنێتی سامسۆنگ (و Samsung Notes) دەتوانن بە ھاوکات لە نێوان ئامێرەکانی گالاکسی لەبەرگرتنەوە و لکاندن بکەن بۆ بەشی لەبەرگیراوەکان (Clipboard)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.samsung.com/ca/support/mobile-devices/galaxy-phone-copy-and-paste-across-galaxy-devices/ |وێبگە=Samsung Newsroom}}</ref> لە مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ ئینتەرنێتی سامسۆنگ بۆ مایکرۆسۆفت [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]] لە ڕێگەی [[مایکرۆسۆفت ستۆر|مایکرۆسۆفت ستۆرەوە]] بڵاوکرایەوە پێش ئەوەی لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٤ بەبێ ڕوونکردنەوە لاببرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Beri |یەکەم=Devesh |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://mspoweruser.com/samsungs-browser-internet-mysteriously-taken-off-the-microsoft-store/|سەردێڕ=Samsung's browser 'Internet' mysteriously taken off the Microsoft Store |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=MSPoweruser |زمان=en-US}}</ref> لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ سامسۆنگ جارێکی تر بەرنامەکەی لەسەر سیستەمی ویندۆز بە شێوەیەکی تاقیکاری بڵاوکردەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://news.samsung.com/global/samsung-internet-expands-to-pc-with-new-beta-program |وێبگە=Samsung Newsroom}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://developer.samsung.com/internet ناوەندی گەشەپێدەرانی سامسۆنگ ئینتەرنێت] * [https://www.samsung.com/us/support/owners/app/samsung-internet بەستەری داگرتنی بەرنامەکە] {{پۆلی کۆمنز|Samsung Internet Browser}} {{شریتی دەروازە|ئینتەرنێت|تەکنۆلۆژیا|کۆمپیوتەر|سامسۆنگ|زانستی کۆمپیوتەر}} [[پۆل:نەرمامێری سامسۆنگ]] [[پۆل:سامسۆنگ گالاکسی]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:وێبگەڕەکان]] 3hh6dv59hp1rgcbfw9fcshkcnwi4uzi 0 293105 1617364 1616884 2026-08-05T12:14:25Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617364 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئاگری ٢٠١٨ی کامپ فایەر''' لە [[ناوچەی بیوت (کالیفۆرنیا)|شارستانی بیوت]] لە [[باکووری کالیفۆڕنیا]] کوشندەترین و وێرانکەرترین [[ئاگرکەوتنەوەی دارستان]] بوو لە مێژووی کالیفۆرنیادا. ئاگرەکە لە بەیانیی ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ دەستی پێکرد، کاتێک ئامێرەکانی سەر ھێڵێکی گواستنەوەی کۆمپانیای پاسیفیک گاس ئەند ئەلیکتریک (پی جی ئەند ئی) کە خراپ چاکسازیی بۆ کرابوو، لە کانیۆنی فیزەر ڕیڤەردا لە کاتی [[شنەبا|بایەکی کاتاباتیکی]] بەھێزدا پەککەوت. ئەو بایانە بە خێرایی کامپ فایەریان بەناو کۆمەڵگاکانی کۆنکۆ، ماگالیا، بیوت کریک کانیۆن و پارادایسدا برد و زۆربەیانی وێران کرد. ئاگرەکە بۆ ماوەی دوو ھەفتەی تر بەردەوام بوو و دواجار لە ڕۆژی یەکشەممە ٢٥ی تشرینی دووەم دوای سووتانی {{Convert|153,336|acres|ha}} کۆنترۆڵکرا. کامپ فایەر بووە ھۆی گیانلەدەستدانی ٨٥ کەس، زیاتر لە ٥٠٬٠٠٠ کەسی ئاوارە کرد و زیاتر لە ١٨٬٠٠٠ تەلار و شوێنی وێران کرد، کە خەمڵێنراوە بە ١٦٫٥ ملیار دۆلار زیانی گەیاندبێت. کۆمپانیای پی جی ئەند ئی لە کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا داوای مایەپووچبوونی کرد، بەھۆی پێشبینیکردنی بەرپرسیارێتییەکانی ئاگرکەوتنەوەی دارستان بە بڕی ٣٠ ملیار دۆلار. لە ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، کۆمپانیاکە پێشنیارێکی بۆ قەرەبووکردنەوە بە بڕی ١٣٫٥ ملیار دۆلار بۆ قوربانیانی ئاگرکەوتنەوەی دارستان پێشکەش کرد، چونکە پێشنیارەکە چەندین ئاگری وێرانکەری گرتەوە کە بەھۆی کۆمپانیاکەوە دروست ببوون، لەوانە کامپ فایەر. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، کۆمپانیاکە دانی بە تاوانباریی خۆیدا نا لە ٨٤ تۆمەتی کوشتنی بەبێ مەبەست. == پاشبنەما == === لێکۆڵینەوەکانی مەترسیی ئاگرکەوتنەوە === شوێنی کامپ فایەر لە ساڵی ١٩٩٩وە تووشی ١٣ ئاگرکەوتنەوەی گەورە و لە ساڵی ١٩١٤وە تووشی ٤٢ ئاگرکەوتنەوەی گەورەی دارستان بووە. لە ساڵی ٢٠٠٨دا، ئاگری ھومبۆڵت و بیوت لایتنینگ کۆمپلێکس {{Convert|100000|acres|ha}}ی لە ھەردوو لای پارادایس سووتاند، کە سەدان بینای لە ناوچەکەدا وێران کرد.<ref name="Gafni"/> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، [[فەرمانگەی دارستان و ئاگرکوژاندنەوەی کالیفۆرنیا|فەرمانگەی پاراستنی دارستان و ئاگرکوژاندنەوەی کالیفۆرنیا]] (کال فایەر) پلانێکی بەڕێوەبردنی ئاگری بۆ ناوچەکە بڵاوکردەوە، کە ھۆشداریی دابوو شارۆچکەی پارادایس لە مەترسیی ئاگرکەوتنەوەیەکی گەورەدایە کە بەھۆی بای ڕۆژھەڵاتەوە دروست ببێت ھاوشێوەی زریانی ئاگری ئۆکلاند لە ساڵی ١٩٩١. لە حوزەیرانی ٢٠٠٩دا، ڕاپۆرتێکی دەستەی باڵای سوێندخۆرانی شارستانیی شارستانی بیوت گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە ئەو ڕێگایانەی لە پارادایس و کۆمەڵگاکانی ئەپەر ڕیجەوە دەچن، «کۆسپ و تەگەرەی بەرچاو» و «مەودای سنووردار»یان ھەیە بۆ بەکارھێنانیان وەک ڕێگای چۆڵکردن.<ref name="Grand Jury">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Butte County Grand Jury |ڕێکەوت=٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.buttecounty.net/Portals/1/GrandJury/08-09/Grand_Jury_Report_FY08-09-Pages_56-110.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200911005713/http://www.buttecounty.net/Portals/1/GrandJury/08-09/Grand_Jury_Report_FY08-09-Pages_56-110.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=Butte County}}</ref> ڕاپۆرتەکە ئاماژەی بە تێکەڵەیەک لە بارودۆخی ڕێگاکان کردووە «کە مەترسیی ئاگرکەوتنەوە و ئەگەری داخران بەھۆی ئاگر و دووکەڵەوە زیاد دەکات»، بەتایبەتی پێچە توندەکان، نەبوونی لێواری گونجاو، و مەترسییەکانی ئاگر لە تەنیشت لێوارەکانەوە، وەک «سووتەمەنی ئاگر و لێژیی توند».<ref name="Grand Jury"/> ڕاپۆرتەکە ھەروەھا پێشنیاری ڕاگرتنی کاتیی دروستکردنی خانووی نوێی کردووە لەو ناوچانەی کە مەترسیی ئاگرکەوتنەوەیان لێ دەکرێت؛ بەڵام لە ئەیلوولی ٢٠٠٩دا، دەستەی سەرپەرشتیارانی شارستانی بیوت ڕاپۆرتەکەی دەستەی باڵای سوێندخۆرانی بە «ناژیرانە» ناوبرد، بە ئاماژەدان بە باشترکردنی یاساکانی بیناسازی و پێداویستییەکانی ڕێگری لە ئاگرکەوتنەوە وەک بەڵگەیەک دژی ڕاگرتنە کاتییەکە.<ref name="Gafni"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Camp Fire (2018)}} [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئاگرکەوتنەوەکانی دارستانی شارستانی بیوت، کالیفۆرنیا]] 891ucs9x9q8vfzni396d0x7xczqmes1 0 294092 1617697 1575452 2026-08-05T23:53:52Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617697 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''هەڵبژاردنی پەرلەمانی''' لە ١٣ و ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ لە [[نەرویژ]] بەڕێوەچوو. هەڵبژاردنەکان لە نەرویژ لە ڕۆژێکی دووشەممە لە ئەیلوولدا ئەنجام دەدرێن، بەزۆری دووشەممەی دووەم یان سێیەم، وەک ئەوەی لەلایەن پاشاوە دیاری دەکرێت. دەنگدانی پێشوەختە لە نێوان ١٠ی ئاب و ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩دا گونجاو بوو، لەکاتێکدا هەندێک لە شارەوانییەکانیش لە ١٣ی ئەیلوولدا دەنگدانی کراوەیان ئەنجامدا.<ref name="krd20080418"/> دەنگدەران ١٦٩ ئەندامیان بۆ ستۆرتینگ هەڵبژارد، هەر یەکەیان بۆ ماوەی چوار ساڵ. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران لە هەڵبژاردنە گشتییەکانی ٢٠٠٩دا ٧٦٫٤٪ بوو.<ref name="Results">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.regjeringen.no/krd/html/valg2009/bs5.html|سەردێڕ=Valg 2009 - Landsoversikt |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090926023445/http://www.regjeringen.no/krd/html/valg2009/bs5.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|زمان=no}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} t7vap8rxlm6z1lhnheu9ez6z3px9mgb 0 294180 1617877 1574428 2026-08-06T10:53:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1617877 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Timezones2008_UTC-11.png|وێنۆک|300x300پیکسڵ|یوو تی سی-١١:٠٠: شین (کانوونی یەکەم)، پرتەقاڵی (حوزەیران)، زەرد (بەدرێژایی ساڵ)، شینی کاڵ (ناوچە دەریایییەکان)]] '''یوو تی سی−١١:٠٠''' ناسێنەرێکە بۆ جیاوازیی کاتی لە یوو تی سی بە -١١:٠٠. ئەم کاتە لە [[نیووەی]]، [[ساموای ئەمریکا]]، دوورگەی سوەینز، و بەشێک لە [[دوورگە بچووکەکانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بەکاردێت. ئەمە دواھەمین ناوچەی کاتیی ئاوەدانە، بەواتای ئەوەی ئەمە دواھەمین ناوچەی کاتیی ئاوەدانە کە ئاھەنگی سەری ساڵ دەگێڕێت، چونکە دواھەمین ناوچەی کاتیی جیھان (یوو تی سی-١٢:٠٠) تەنھا لە پارێزگارییە سروشتییە توندەکاندا ھەیە، وەک دوورگەی ھاولاند و بەیکەر.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|کات}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 37hzryi7m0a87t55b23x5jbtspe1f60 0 294181 1617878 1574431 2026-08-06T10:53:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1617878 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Timezones2008_UTC-12.png|وێنۆک|300x300پیکسڵ|یوو تی سی-١٢:٠٠: شین (کانوونی یەکەم)، پرتەقاڵی (حوزەیران)، زەرد (بەدرێژایی ساڵ)، شینی کاڵ (ناوچە دەریایییەکان)]] '''یوو تی سی−١٢:٠٠''' ناسێنەرێکە بۆ جیاوازیی کاتی لە یوو تی سی بە -١٢:٠٠. ئەمە دواھەمینە کە دەچێتە ناو ساڵێکی نوێ، و ھەندێک جار بە ناوچەی کاتیی '''ھێڵی ڕێکەوتی نێودەوڵەتیی ڕۆژاوا''' ('''ئای دی ئێڵ دەبلیوو''') ناودەبرێت.<ref name="IEEE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ieee802.org/16/aoe.html|سەردێڕ=IEEE 802.16 AOE Deadline Documentation |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=IEEE 802 LAN/MAN Standards Committee}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا|کات}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} a74rmhwrbw594bn42200auyg89r0s3u 0 294947 1617718 1586534 2026-08-05T23:59:22Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617718 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} [[ڕۆمانیا]] خاوەنی ئابوورییەکی بازاڕی خاوەن داهاتی بەرزە کە لە کاتی پەیوەندیکردنی لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە گەیشتووەتە نزیکبوونەوەیەکی خێرا لەگەڵ ستانداردەکانی [[یەکێتیی ئەورووپا]]، بەجۆرێک کە داهاتی هەر کەسێک لە ٢٦٪ی تێکڕای یەکێتیی ئەورووپا لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە بۆ ٧٨٪ تا ساڵی ٢٠٢٤ بەرزبووەتەوە، کە ئەمەش بەهۆی [[وەبەرهێنانی ڕاستەوخۆی بیانی]] لە پیشەسازیی بەرهەمهێنان و خزمەتگوزارییەکان لە ناو چاکسازییەکانی دوای کۆمۆنیزمدا بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2024/09/19/romania-and-world-bank-group-renew-partnership-to-reduce-inequality-boost-competitiveness-accelerate-green-transition|سەردێڕ=Romania and World Bank Group Renew Partnership to Reduce Inequality, Boost Competitiveness, and Accelerate the Green Transition |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=worldbank.org |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئابووری}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Economy of Romania}} blc7an73zpz90cu6vzrmty80fhkql5m 0 295413 1617876 1580873 2026-08-06T10:52:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1617876 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Timezones2008_UTC-1.png|وێنۆک|300x300پیکسڵ|یوو تی سی−٠١:٠٠: شین (کانوونی یەکەم)، پرتەقاڵی (حوزەیران)، زەرد (بەدرێژایی ساڵ)، شینی کاڵ (ناوچە دەریایییەکان)]] '''یوو تی سی −٠١:٠٠''' ناسێنەرێکە بۆ جیاوازیی کاتی لە UTC بە بڕی −٠١:٠٠.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|کات}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} l153kflh1fzf3jphpfflawm2hyjjhvv 0 295414 1617875 1580872 2026-08-06T10:52:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1617875 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Timezones2011_UTC+12.png|وێنۆک|300x300پیکسڵ|یوو تی سی+١٢:٠٠ لە ٢٠١٠دا: شین (کانوونی یەکەم)، پرتەقاڵی (حوزەیران)، زەرد (بەدرێژایی ساڵ)، شینی کاڵ (ناوچە دەریایییەکان)]] '''یوو تی سی+١٢:٠٠''' ناسێنەرێکە بۆ جیاوازیی کاتی لە یوو تی سی بە بڕی +١٢:٠٠.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|کات}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} 7predvoijzah6wbj8dmktvc6h7xwcc8 0 296317 1617340 1617162 2026-08-05T12:07:26Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617340 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Downtown Burj Dubai and Business Bay, seen from Safa Park.jpg|وێنۆک|چەپ|upright=1.4|[[دوبەی]]، گەورەترین شاری [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] لە ڕووی ژمارەی دانیشتووان و ڕووبەرەوە]] [[پەڕگە:Tc-map.png|وێنۆک|upright=2.0|چەپ|نەخشەی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان بە شارەکانییەوە]] خشتەی خوارەوە پێڕستێکە لە [[شار]]ە گەروەکانی [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] (ئیمارات) کە ژمارەی دانیشتووانی ھەر کام لانیکەم ١٠ ھەزار کەس دەبێت و بە لە زۆرەوە بۆ کەم ڕیزبەندی کراون. پایتەختەکان بە ڕەنگی سەوز و سوور نیشان دراون. ژمارەی دانیشتووان ھی شارەکانە، نەک میرنشینەکان، کە زۆرجار ناوێکی ھاوشێوەیان ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=United Arab Emirates Cities Database {{!}} Simplemaps.com |ناونیشان=https://simplemaps.com/data/ae-cities |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=simplemaps.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=List of Cities in United Arab Emirates: Area, Population and Cost of Living |ناونیشان=https://www.godigit.com/international-travel-insurance/city-list/list-of-cities-in-united-arab-emirates |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Digit Insurance |زمان=en-IN}}</ref> == شارە گەورەکان == {| class="wikitable" |style="background:#ccff99; width:1em"| |'''''پایتەختی میرنشین''''' |- |style="background:#ff9999; width:1em"| |'''''پایتەختی میرنشین و وڵات''''' |} {| class="wikitable sortable" !width="5px"| ڕیز !width="110px"| شار !wid1th="50px"| ژمارەی{{ھن}}دانیشتووان !width="150px"| [[میرنشینەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|میرنشین]] !width="150px"| شوێن |- |'''١'''||style="text-align:left;background-color:#ccff99"|'''[[دوبەی]]'''||align = right|٣،٥٦٤،٩٣١ ||[[میرنشینی دوبەی|دوبەی]]||<small>{{coord|25.263056|N|55.297222|E|name=Dubai}}</small> |- |'''٢'''||style="text-align:left;background-color:#ff9999"|'''[[ئەبووزەبی]]'''||align =right|٢،١٨٩،٨٦٠||[[میرنشینی ئەبووزەبی|ئەبووزەبی]]<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Abu Dhabi Population 2023 |ناونیشان=https://census.scad.gov.ae/home/population?tab=info&lang=en&fid=0 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ |وێبگە=census.scad.gov.ae |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240611213741/https://census.scad.gov.ae/home/population?tab=info&lang=en&fid=0 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>||<small>{{coord|24.466667|N|54.366667|E|name=Abu Dhabi}}</small> |- |'''٣'''||style="text-align:left;background-color:#ccff99"|'''[[شارجە]]'''||align = right|١،٤٠٥،٠٠٠||[[میرنشینی شارجە|شارجە]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gdnonline.com/Details/155636/Sharjah-population-tops-1405-million|سەردێڕ=UAE: Sharjah population tops 1.405 million|دوایین=WAM|وێبگە=[www.gdnonline.com](http://www.gdnonline.com)}}</ref>||<small>{{coord|25.3575|N|55.390833|E|name=Sharjah}}</small> |- |'''٤'''||[[ئەلعەین]]||align = right|٨٤٦،٧٤٧||[[میرنشینی ئەبووزەبی|ئەبووزەبی]]||<small>{{coord|24.2075|N|55.744722|E|name=Al Ain}}</small> |- |'''٥'''||style="text-align:left;background-color:#ccff99"|'''[[عەجمان]]'''||align = right|٤٩٠،٠٣٥||[[میرنشینی عەجمان|عەجمان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://scc.ajman.ae/sites/default/files/publications/Census2017_Flipbook/mobile/index.html|سەردێڕ= 190320BR_Ajman Statistic Report_V16_For Print}}</ref>||<small>{{coord|25.413611|N|55.445556|E|name=Ajman}}</small> |- |'''٦'''||style="text-align:left;background-color:#ccff99"|'''[[ڕەئسولخەیمە]]'''||align = right|١٩١،٧٥٣||[[میرنشینی ڕەئسولخەیمە|ڕەئسولخەیمە]]||<small>{{coord|25.783333|N|55.95|E|name=Ras Al Khaimah}}</small> |- |'''٧'''||style="text-align:left;background-color:#ccff99"|'''[[فوجەیرە]]'''||align = right|١١٨،٩٣٣||[[میرنشینی فوجەیرە|فوجەیرە]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.citypopulation.de/en/uae|سەردێڕ=United Arab Emirates: Emirates & Major Cities – Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information}}</ref>||<small>{{coord|25.121927|N|56.346876|E|name=Fujairah}}</small> |- |'''٨'''||style="text-align:left;background-color:#ccff99"|'''[[ئومولقیوەین]]'''||align = right|٥٩،٠٩٨||[[میرنشینی ئومولقیوەین|ئومولقیوەین]]||<small>{{coord|25.544095|N|55.553305|E|name=Umm Al Quwain}}</small> |- |'''٩'''||[[کەلبا]]||align = right|٥١،٠٠٠||[[میرنشینی شارجە|شارجە]]<ref name="auto"/>||<small>{{coord|25.074167|N|56.355278|E|name=Kalba}}</small> |- |'''١٠'''||[[دیبا ئەلفوجەیرە]]||align = right|٤٩،٣٣٣||[[میرنشینی فوجەیرە|فوجەیرە]]||<small>{{coord|25.591|N|56.26|E|name=Dibba Al-Fujairah}}</small> |- |'''١١'''||[[مەدینەت زاید]]||align = right|٤٦،٨٦٢||[[میرنشینی ئەبووزەبی|ئەبووزەبی]]<ref name="google.ae">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=f9l90XsF5-sC&pg=PA167|سەردێڕ=The Report: Abu Dhabi 2010|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Oxford Business Group|ژپنک=٩٧٨١٩٠٧٠٦٥٢١٧|via=Google Books}}</ref>||<small>{{coord|23.652222|N|53.653611|E|name=Madinat Zayed}}</small> |- |'''١٢'''||[[خەور فەککان]]||align = right|٤٣،٢٢٣||[[میرنشینی شارجە|شارجە]]<ref name="auto"/>||<small>{{coord|25.333333|N|56.35|E|name=Khor Fakkan}}</small> |- |'''١٣'''||[[زەننەت]]||align = right|٣٨،٧٤٠||[[میرنشینی ئەبووزەبی|ئەبووزەبی]]||<small>{{coord|24.103333|N|52.583611|E|name=Ruwais}}</small> |- |'''١٤'''||[[غەیاسی]]||align = right|٣٤،٣٣٣||[[میرنشینی ئەبووزەبی|ئەبووزەبی]]||<small>{{coord|23.8425|N|52.81|E|name=Ghayathi}}</small> |- |'''١٥'''||[[زەید]]||align = right|٣٣،٠٠٠||[[میرنشینی شارجە|شارجە]]<ref name="auto"/>||<small>{{coord|25.283333|N|55.883333|E|name=Dhaid}}</small> |- |'''١٦'''||[[جەبەل عەلی]]||align = right|٣١،٦٣٤||[[میرنشینی دوبەی|دوبەی]]||<small>{{coord|25.01126|N|55.06116|E|name=Jebel Ali}}</small> |- |'''١٧'''||[[لیوا (خەمرک)|لیوا]]||align = right|٢٠،١٩٢||[[میرنشینی ئەبووزەبی|ئەبووزەبی]]<ref name="google.ae"/>||<small>{{coord|23.133333|N|53.766667|E|name=Liwa Oasis}}</small> |- |'''١٨'''||[[حەتتا]]||align = right|١٣،٢٩٥||[[میرنشینی دوبەی|دوبەی]]||<small>{{coord|24.796667|N|56.1175|E|name=Hatta}}</small> |- |'''١٩'''||[[ڕەمس]]||align = right|١٣،٠٠٠||[[میرنشینی ڕەئسولخەیمە|ڕەئسولخەیمە]]||<small>{{coord|25.878889|N|56.023611|E|name=Ar-Rams}}</small> |- |'''٢٠'''||[[دیبا ئەلحەسن]]||align = right|١٢،٥٧٣||[[میرنشینی شارجە|شارجە]]<ref name="auto"/>||<small>{{coord|25.618889|N|56.273333|E|name=Dibba Al-Hisn}}</small> |- |'''٢١'''||[[ئەلجەزیرە ئەلحەمرا]]||align = right|١٠،١٩٠||[[میرنشینی ڕەئسولخەیمە|ڕەئسولخەیمە]]||<small>{{coord|25.6832|N|55.8200|E|name=Al Jazirah Al Hamra}}</small> |} == ئەمانەش ببینە == * [[میرنشینەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بابەتی ئاسیا|پێڕستی شارەکانی}} {{پێڕستەکانی شارەکان لە ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} {{تووڵی دەروازە|شارەکان|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Cities in the United Arab Emirates}} [[پۆل:شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان| ]] [[پۆل:پێڕستەکانی شارەکان بەپێی وڵات|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] lhc96g7djnwwciw6rl0rm4fzkbdoxzc 0 297059 1617890 1594784 2026-08-06T10:55:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1617890 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} '''ئابازیا''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Abasia''، لە [[زمانی یۆنانی|یۆنانییەوە]] ھاتووە: ''a-'' واتە بەبێ + ''basis'' واتە ھەنگاو) بریتییە لە نەتوانینی ڕێکردن بەھۆی تێکچوون یان کەمبوونی ھەماھەنگیی جووڵەی ماسوولکەکانەوە. ئەم حاڵەتە زۆرجار لەگەڵ ئاستازیا (نەتوانینی وەستان بە پێوە بەبێ یارمەتی) ڕوودەدات، کە پێکەوە پێیان دەوترێت ئاستازیا-ئابازیا. ئابازیا بە چەندین جۆری جیاواز دەردەکەوێت، لەوانە: * '''ئابازیای لەرزۆک:''' بەھۆی لەرزینی قاچەکانەوە دروست دەبێت. * '''ئابازیای ئیفلیجی:''' بەھۆی ئیفلیجبوونی ماسوولکەکانی قاچەوە دروست دەبێت. * '''ئابازیای گرژبوو:''' بەھۆی ڕەقبوون و گرژبوونی ماسوولکەکانی قاچەوە دروست دەبێت. == سەرچاوەکان == * بەشداربووانی ویکیپیدیا، «»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:نەخۆشییە دەمارەیییەکان]] [[پۆل:نیشانە پزیشکییەکان]] glojw49tt8rc4zsnboqezt6k8nhoz7y 0 297065 1617306 1617187 2026-08-05T12:03:45Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617306 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''گرووپی ھایسێنس''' کۆمپانیایەکی فرەنەتەوەییی چینییە بۆ بەرھەمھێنانی ئامێرە ناوماڵییە گەورەکان و ئەلیکترۆنیات، کە بنکە سەرەکییەکەی لە شاری چینگداو لە پارێزگای [[شاندۆنگ]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cccme.cn/shop/cccme1077/introduction.aspx|سەردێڕ=Hisense Group Co., Ltd|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.cccme.cn|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240207143216/https://www.cccme.cn/shop/cccme1077/introduction.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئامێرەکانی تەلەڤیزیۆن بەرھەمی سەرەکیی ئەم کۆمپانیایەن، و لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە گەورەترین بەرھەمھێنەری تەلەڤیزیۆن بووە لە چین بەپێی پشکی بازاڕ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.sohu.com/a/445655162_123753|سەردێڕ=中怡康：海信电视连续17年市场份额第一 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=China News |زمان=zh-cn}}</ref> لە نیوەی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٣دا، چوارەم گەورەترین بەرھەمھێنەری [[تەلەڤیزیۆن]] بووە لە جیھاندا بەپێی پشکی بازاڕ،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ik-Hwan |یەکەم=Kim |ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.kedglobal.com/electronics/newsView/ked202308210021|سەردێڕ=Samsung, LG Electronics top 2 global TV makers in H1 - KED Global |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=KED Global |زمان=en}}</ref> و لە ساڵی ٢٠٢٢دا دووەم گەورەترین بووە بەپێی ژمارەی ئەو یەکانەی کە نێردراون بۆ بازاڕ.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=St Leger |یەکەم=Henry |دوایین٢=Griffin |یەکەم٢=Al |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.techradar.com/news/should-i-buy-a-hisense-television|سەردێڕ=Should I buy a Hisense TV? A look at the budget smart TV brand |وێبگە=TechRadar}}</ref> ھایسێنس ھەروەھا وەک بەرھەمھێنەری ڕەسەنی ئامێرەکان (OEM) کار دەکات، بۆیە ھەندێک لە بەرھەمەکانی بە کۆمپانیاکانی تر دەفرۆشرێن و ناوی براندیان لێ دەنرێت کە پەیوەندییان بە ھایسێنسەوە نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://global.hisense.com/about-hisense/history|سەردێڕ=Televisions, Audio, Appliances, Air Products — Hisense USA |ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=global.hisense.com |زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Hisense}} {{تووڵی دەروازە|چین|تەکنۆلۆژیا|کۆمپانیا}} [[پۆل:لقەکانی چین]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی تایبەت بە موبایل لە چین]] [[پۆل:کارگەکانی موبایل]] [[پۆل:کۆمپانیا ئەلیکترۆنییەکانی چین]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:پەڕەکان بە ئای پی ئەیی سادە]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی]] r8w16xpubsivhli7jwbeosvbiam7m60 0 297826 1617608 1617201 2026-08-05T20:03:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1617608 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Sawdust_waste_from_mill.jpg|وێنۆک|تۆزی دار نموونەیەکە لە پاشماوەی قاوەیی.]] '''پاشماوەی قاوەیی''' بریتییە لە هەر پاشماوەیەکی شیاوی شیبوونەوەی زیندەیی کە پێکهاتە سەرەکییەکەی لە [[کاربۆن]] پێکبێت. ئەم زاراوەیە شتەکانی وەکو بڕاوەکانی گژوگیا، گەڵای وشک، لقوپۆپی بچووک، کای وشک، کاغەز، دارەهاڕە (کڕێشی دار)، قەدی گەنمەشامی، ڕایەخی بەکارهاتووی ئاژەڵی ماڵی (ئاژەڵخانەکان)، پەینی سروشتی، پاشماوەی ئاژەڵ، کارتۆن، گەڵا دەرزییەکان یان قووچەکەکانی سنەوبەر، و هتد لەخۆ دەگرێت.<ref>[https://compostguide.com/ How to Make Compost, a Composting Guide]</ref> کاربۆن پێویستە بۆ پرۆسەی دروستکردنی پەین، کە تێیدا تێکەڵەیەک لە پاشماوەی سەوز و پاشماوەی قاوەیی بەکاردەهێنرێت بۆ هاندانی ئەو پرۆسە مایکرۆبییانەی کە بەشدارن لە پرۆسەی شیبوونەوەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ciwmb.ca.gov/organics/Homecompost/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080624110457/http://www.ciwmb.ca.gov/Organics/HomeCompost/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|سەردێڕ=California Integrated Waste Management Board - Home Composting |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پەینکردنی پاشماوەی قاوەیی بە شێوەیەکی ژینگەی و [[بەردەوامی|بەردەوام]]، کاربۆنەکە دەگەڕێنێتەوە بۆ ناو سووڕی کاربۆن. بەکارهێنان و فڕێدانی پاشماوەی قاوەیی بەم شێوەیە، بە باشترین ڕێگەی ژینگەیی دادەنرێت لە ناو سیستەمی ژینگەییدا. هەندێک کۆمپانیا ئەم پاشماوەیە بەکاردەهێنن بۆ دروستکردنی تەختەی دەستکرد، و چەندین بەرهەمی تریش کە بۆ کەرەستەی نا-خۆراکی بەکاردەهێنرێن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} 0fl79clzkwi64xz5mlfah558yjau3n3 0 297978 1617609 1617196 2026-08-05T20:03:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1617609 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:The_surface_of_highly_curved_lipid_bilayer.png|وێنۆک|ڕوویەکی دووچینیی چەوری چەماوە]] '''چەوریزانیی''' بریتییە لە لێکۆڵینەوەی زانستی لە [[چەوری|چەورییەکان]]. چەورییەکان کۆمەڵێک گەورەگەردی زیندەیین کە چەندین فرمانی جۆراوجۆریان لە جەستەدا هەیە.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Feingold |یەکەم=Kenneth R. |سەردێڕ=Introduction to Lipids and Lipoproteins |ڕێکەوت=٢٠٠٠|ئیش=Endotext |editor-last=Feingold |editor-first=Kenneth R. |ناونیشان=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK305896/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٢|شوێن=South Dartmouth (MA) |بڵاوکەرەوە=MDText.com, Inc. |pmid=٢٦٢٤٧٠٨٩|editor2-last=Anawalt |editor2-first=Bradley |editor3-last=Boyce |editor3-first=Alison |editor4-last=Chrousos |editor4-first=George}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Rusch |یەکەم١=J A |دوایین٢=Hudson |یەکەم٢=C L |دوایین٣=Marais |یەکەم٣=A D |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Laboratory investigations in lipidology |journal=South African Medical Journal |بەرگ=١٠٨|issue=4 |پەڕەکان=٢٦٦|doi=10.7196/samj.2017.v108i4.13233 |doi-broken-date=12 July 2025 |issn=2078-5135 |doi-access=free}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Lim |یەکەم١=Seon Ah |دوایین٢=Su |یەکەم٢=Wei |دوایین٣=Chapman |یەکەم٣=Nicole M. |دوایین٤=Chi |یەکەم٤=Hongbo |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Lipid metabolism in T cell signaling and function |journal=Nature Chemical Biology |زمان=en |بەرگ=١٨|issue=5 |پەڕەکان=٤٧٠–٤٨١|doi=10.1038/s41589-022-01017-3 |issn=1552-4469 |pmc=١١١٠٣٢٧٣|pmid=٣٥٤٨٤٢٦٣|s2cid=248423097}}</ref> لێکۆڵینەوە کلینیکییەکان لەسەر زیندەچالاکیی چەورییەکان لە جەستەدا بوونەتە هۆی پێشکەوتن لە چەوریزانیی چارەسەریدا بۆ نەخۆشییەکانی وەکو [[نەخۆشیی دڵ و لوولەکانی خوێن|نەخۆشییەکانی دڵ و لوولەکانی خوێن]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Michos |یەکەم١=Erin D. |دوایین٢=McEvoy |یەکەم٢=John W. |دوایین٣=Blumenthal |یەکەم٣=Roger S. |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|editor-last=Jarcho |editor-first=John A. |سەردێڕ=Lipid Management for the Prevention of Atherosclerotic Cardiovascular Disease |ناونیشان=http://www.nejm.org/doi/10.1056/NEJMra1806939 |journal=New England Journal of Medicine |زمان=en |بەرگ=٣٨١|issue=16 |پەڕەکان=١٥٥٧–١٥٦٧|doi=10.1056/NEJMra1806939 |issn=0028-4793 |pmid=٣١٦١٨٥٤١|s2cid=204756336 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> == مێژوو == بە بەراورد بە بوارە پزیشکی-زیندەیییەکانی تر، چەوریزانیی بۆ ماوەیەکی درێژ فەرامۆش کرابوو چونکە مامەڵەکردن لەگەڵ زەیتەکان، چەورییەکان، و ماددە چەورەکان بۆ زانایان سەرنجڕاکێش نەبوو و جیاکردنەوەی چەوریەکان کارێکی قورس بوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Holčapek |یەکەم=Michal |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠١٥|سەردێڕ=Lipidomics |journal=Analytical and Bioanalytical Chemistry |زمان=en |بەرگ=٤٠٧|issue=17 |پەڕەکان=٤٩٧١–٤٩٧٢|doi=10.1007/s00216-015-8740-0 |issn=1618-2642 |pmid=٢٥٩٦٣٦٥٠|doi-access=free}}</ref> تا ساڵی ٢٠٠٢، لیپیدۆمیکس (lipidomics)، کە لێکۆڵینەوەیە لە تۆڕەکانی چەوری و کارلێکیان لەگەڵ گەردەکانی تردا، لە ئەدەبیاتی زانستیدا دەرنەکەوت.<ref name=":0" /> سەرنجدان بۆ بوارەکە بەهێزتر بوو لەگەڵ هاتنەکایەی کرۆماتۆگرافی، سپێکترۆمێتری ، و جۆرە جیاوازەکانی سپێکترۆسکۆپی بۆ ناو بوارەکە، کە ڕێگەی دا چەوریەکان جیابکرێنەوە و شیکارییان بۆ بکرێت.<ref name=":0" /> ئەم بوارە زیاتر باو بوو لە دوای بەکارهێنانی خانەیی مایکرۆسکۆپی ئەلیکترۆنی، کە وای لە زانایان کرد بۆیان دەرکەوێت کە زۆرێک لە ڕێڕەوەکانی زیندەچالاکی لە ناو، بە درێژایی، و بەناو پەردەی خانەدا ڕوودەدەن - کە تایبەتمەندییەکانی بە توندی دەکەونە ژێر کاریگەریی پێکهاتەی چەوریەوە.<ref name=":0" /> == چەوریزانیی کلینیکی == [[لێکۆڵینەوەی دڵی فرامینگهام]] و لێکۆڵینەوە پەتاناسییەکانی تر پەیوەندییەکیان دۆزیوەتەوە لە نێوان لایپۆپرۆتینەکان (lipoproteins - پرۆتینە چەورییەکان) و نەخۆشییەکانی دڵ و لوولەکانی خوێن (CVD). <ref name="preface">Therapeutic lipidology, p. vii-viii</ref> بەگشتی لایپۆپرۆتینەکان ئامانجێکی سەرەکیی لێکۆڵینەوەن لە چەوریزانیی چونکە چەوریەکان لە شێوەی لایپۆپرۆتیندا بە سەرانسەری جەستەدا دەگوازرێنەوە.<ref name=":2" /> پۆلێک لە چەوریەکان کە بە فۆسفۆلیپیدەکان دەناسرێن یارمەتیدەرن لە پێکهێنانی ئەوەی پێی دەوترێت لایپۆپرۆتینەکان، و جۆرێک لە لایپۆپرۆتین پێی دەوترێت لایپۆپرۆتینی چڕی-بەرز. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bell |یەکەم=David S.H. |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٩٦|سەردێڕ=Diabetes mellitus and coronary artery disease |journal=Coronary Artery Disease |بەرگ=٧|issue=10 |پەڕەکان=٧١٥–٧٢٢|doi=10.1097/00019501-199610000-00004 |issn=0954-6928 |pmid=٨٩٧٠٧٦٢}}</ref> خەستییەکی بەرز لە کۆلیسترۆڵەکانی لایپۆپرۆتینی چڕی-بەرز (HDL-C) کاریگەرییەکی هەیە کە پێی دەوترێت پارێزەری لوولەکانی خوێن لەسەر جەستە، کە دۆزراوەیەکە پەیوەندی هەیە لەگەڵ باشتربوونی دۆخی دڵ و لوولەکانی خوێندا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Speer |یەکەم١=Thimoteus |دوایین٢=Meinitzer |یەکەم٢=Andreas |دوایین٣=März |یەکەم٣=Winfried |دوایین٤=Fliser |یەکەم٤=Danilo |دوایین٥=Lüscher |یەکەم٥=Thomas F. |دوایین٦=Landmesser |یەکەم٦=Ulf |دوایین٧=von Eckardstein |یەکەم٧=Arnold |دوایین٨=Laufs |یەکەم٨=Ulrich |دوایین٩=Böger |یەکەم٩=Rainer H. |ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Symmetric dimethylarginine, high-density lipoproteins and cardiovascular disease |journal=European Heart Journal |بەرگ=٣٨|issue=20 |پەڕەکان=١٥٩٧–١٦٠٧|doi=10.1093/eurheartj/ehx118 |issn=0195-668X |pmid=٢٨٣٧٩٣٧٨|doi-access=free}}</ref> هەروەها پەیوەندییەک هەیە لە نێوان ئەو کەسانەی کە نەخۆشییەکانی وەکو نەخۆشیی درێژخایەنی گورچیلە، نەخۆشیی خوێنبەری کۆرۆنەری (دڵ)، یان نەخۆشیی شەکرەیان هەیە و ئەگەری کەمبوونەوەی کاریگەریی پارێزەری لوولەکانی خوێن لەلایەن HDLەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Bell |یەکەم=David S.H. |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٩٦|سەردێڕ=Diabetes mellitus and coronary artery disease |journal=Coronary Artery Disease |بەرگ=٧|issue=10 |پەڕەکان=٧١٥–٧٢٢|doi=10.1097/00019501-199610000-00004 |issn=0954-6928 |pmid=٨٩٧٠٧٦٢}}</ref> هۆکارێکی تری CVD کە زۆرجار پشتگوێ دەخرێت پەیوەندی بە خەستییەکانی لایپۆپرۆتینی چڕی-نزم (LDL) و لایپۆپرۆتینی چڕی-زۆر-نزم (VLDL)ەوە هەیە. ئەمانە زۆرجار بە ئاستێکی بەرزتر لەوەی چاوەڕوان دەکرێت و پێویستە لە جەستەدا دەبینرێن بەهۆی وەرگرتنی خۆراک، مێژووی خێزانی، و تێکڕای زیندەچالاکیی کەسەکەوە. پەیوەندییەک هەیە لە نێوان ئەم ئاستە بەرزانە و جەڵتەی مێشک، جەڵتەی دڵ، و مردندا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Brown |یەکەم=William Virgil |ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Clinical Lipidology and the Prevention of Vascular Disease: Time for Personalized Therapy |ناونیشان=http://dx.doi.org/10.1002/cpt.1127 |journal=Clinical Pharmacology & Therapeutics |بەرگ=١٠٤|issue=2 |پەڕەکان=٢٦٩–٢٨١|doi=10.1002/cpt.1127 |issn=0009-9236 |pmid=٢٩٩٩٨٥٣٦|s2cid=51621704 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> [[پەڕگە:Lovastatin.png|وێنۆک|لۆڤاستاتین بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی دڵ و لوولەکانی خوێن]] === چەوریزانیی چارەسەری === ستاتینەکان (Statins) پۆلێکن لە دەرمانەکانی دابەزێنەری چەوری کە بەکاردێن لە چارەسەرکردن و خۆپاراستن لە نەخۆشییەکانی دڵ و لوولەکانی خوێن، بەتایبەتی ئەوانەی کە پەیوەندییان بە LDL-Cەوە هەیە. <ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Davidson |یەکەم=Michael H. |سەردێڕ=Therapeutic Lipidology |ڕێکەوت=٢٠٠٧|پەڕەکان=١٢١–١٤٨|editor-last=Davidson |editor-first=Michael H. |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٢|chapter=Pharmacological Therapy for Cardiovascular Disease |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-59745-533-6_7 |شوێن=Totowa, NJ |بڵاوکەرەوە=Humana Press |زمان=en |doi=10.1007/978-1-59745-533-6_7 |ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٧٤٥-٥٣٣-٦|editor2-last=Toth |editor2-first=Peter P. |editor3-last=Maki |editor3-first=Kevin C. |editor4-last=Gotto |editor4-first=Antonio M. |chapter-url-access=subscription}}</ref> سەلمێنراوە کە ستاتینەکان ڕووداوەکانی پەیوەست بە دڵ و لوولەکانی خوێن بە ڕێژەی ٣٠-٤٠٪ کەم دەکەنەوە کاتێک وەکو ئەوەی بۆیان نووسراوە بەکاردەهێنرێن. <ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Julius |یەکەم=Ulrich |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=History of lipidology and lipoprotein apheresis |ناونیشان=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1567568817300764 |journal=Atherosclerosis Supplements |زمان=en |بەرگ=٣٠|پەڕەکان=١–٨|doi=10.1016/j.atherosclerosissup.2017.05.034 |pmid=٢٩٠٩٦٨٢٤|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> بەڵام، ستاتینەکان پەیوەندییان بە کۆمەڵێک کاریگەرییە لاوەکییەکانەوە هەیە (بۆ نموونە، لاوازیی ماسولکەیی و ئازاری ماسولکەیی بەهۆی ستاتینەوە) کە هەندێک جار هێندە سەختن کە پێویست دەکات دەرمانەکە بوەستێنرێت و/یان جێگرەوەی بۆ دابنرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Bytyçi |یەکەم١=Ibadete |دوایین٢=Penson |یەکەم٢=Peter E. |دوایین٣=Mikhailidis |یەکەم٣=Dimitri P. |دوایین٤=Wong |یەکەم٤=Nathan D. |دوایین٥=Hernandez |یەکەم٥=Adrian V. |دوایین٦=Sahebkar |یەکەم٦=Amirhossein |دوایین٧=Thompson |یەکەم٧=Paul D. |دوایین٨=Mazidi |یەکەم٨=Mohsen |دوایین٩=Rysz |یەکەم٩=Jacek |دوایین١٠=Pella |یەکەم١٠=Daniel |دوایین١١=Reiner |یەکەم١١=Željko |دوایین١٢=Toth |یەکەم١٢=Peter P. |دوایین١٣=Banach |یەکەم١٣=Maciej |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Prevalence of statin intolerance: a meta-analysis |journal=European Heart Journal |بەرگ=٤٣|issue=34 |پەڕەکان=٣٢١٣–٣٢٢٣|doi=10.1093/eurheartj/ehac015 |issn=1522-9645 |pmc=٩٧٥٧٨٦٧|pmid=٣٥١٦٩٨٤٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Newman |یەکەم١=Connie B. |دوایین٢=Preiss |یەکەم٢=David |دوایین٣=Tobert |یەکەم٣=Jonathan A. |دوایین٤=Jacobson |یەکەم٤=Terry A. |دوایین٥=Page |یەکەم٥=Robert L. |دوایین٦=Goldstein |یەکەم٦=Larry B. |دوایین٧=Chin |یەکەم٧=Clifford |دوایین٨=Tannock |یەکەم٨=Lisa R. |دوایین٩=Miller |یەکەم٩=Michael |دوایین١٠=Raghuveer |یەکەم١٠=Geetha |دوایین١١=Duell |یەکەم١١=P. Barton |دوایین١٢=Brinton |یەکەم١٢=Eliot A. |دوایین١٣=Pollak |یەکەم١٣=Amy |دوایین١٤=Braun |یەکەم١٤=Lynne T. |دوایین١٥=Welty |یەکەم١٥=Francine K. |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=Statin Safety and Associated Adverse Events: A Scientific Statement From the American Heart Association |ناونیشان=https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/ATV.0000000000000073 |journal=Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology |زمان=en |بەرگ=٣٩|issue=2 |پەڕەکان=e٣٨–e٨١|doi=10.1161/ATV.0000000000000073 |issn=1079-5642 |pmid=٣٠٥٨٠٥٧٥}}</ref> بۆ ئەو کەسانەی کە بەتەواوی ناتوانن بەرگەی ستاتینەکان بگرن بەڵام هێشتا پێویستیان بە چارەسەری دابەزێنەری چەوری هەیە، ئافێرێسیسی لایپۆپرۆتین (lipoprotein apheresis) - کە شێوازێکی نانەشتەرگەرییە بۆ لابردنی تەنۆلکەکانی لایپۆپرۆتین لە سووڕی خوێندا - بژاردەیەکە. سەرکوتکردنی دەرمانسازی بۆ ئەنزیمی (proprotein convertase subtilisin/kexin type 9 - PCSK9)، کە ئەنزیمێکی زۆر گرنگە بۆ پاراستنی هاوسەنگیی لایپۆپرۆتینەکان، دەتوانرێت بەدەست بهێنرێت لە ڕێگەی بەکارهێنانی [[دژەتەنە مۆنۆکلۆناڵەکان]] (monoclonal antibodies) کە ئامانج لە PCSK9 دەگرن، وەکو ئێڤۆلۆکوماب (evolocumab) و ئالیرۆکوماب (alirocumab). ئەم شێوازە چارەسەرێکی ئەگەردار پێشکەش دەکات بۆ ئەو کەسانەی کە ناتوانن بەرگەی ستاتین بگرن و وەڵامدانەوەی پێویستیان نییە بۆ تەنها ستاتین، کە ئەمە سیناریۆیەکی باوە لە نێوان ئەو نەخۆشانەی کە بەرزیی کۆلیسترۆڵی خێزانییان هەیە — کە بەم هۆیەوە دەتوانرێت دابەزینێکی بەرچاو لە لایپۆپرۆتینەکانی ناو خوێن بەدەست بهێنرێت. <ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Julius |یەکەم=Ulrich |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=History of lipidology and lipoprotein apheresis |ناونیشان=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1567568817300764 |journal=Atherosclerosis Supplements |زمان=en |بەرگ=٣٠|پەڕەکان=١–٨|doi=10.1016/j.atherosclerosissup.2017.05.034 |pmid=٢٩٠٩٦٨٢٤|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJulius2017">Julius, Ulrich (November 2017). <span class="id-lock-subscription" title="Paid subscription required">[https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1567568817300764 "History of lipidology and lipoprotein apheresis"]</span>. ''Atherosclerosis Supplements''. '''30''': <span class="nowrap">1–</span>8. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1016/j.atherosclerosissup.2017.05.034|10.1016/j.atherosclerosissup.2017.05.034]]. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29096824 29096824].</cite></ref> == لیپیدۆمیکس == لیپیدۆمیکس بریتییە لە پڕۆفایلی تەواوی هەموو چەوریەکانی ناو سیستەمێکی زیندەیی لە کاتێکی دیاریکراودا. ئەمە بەکاردێت بۆ دەستنیشانکردن و پێوانەکردنی بڕی ئەو چەوریانەی کە دەتوانرێت بدۆزرێنەوە. لەبەر ئەوەی چەوریەکان چەندین فرمانی جیاوازیان لە جەستەدا هەیە، توانای تێگەیشتن لەوەی کە کام جۆرە دیاریکراوانە لە جەستەدا بوونیان هەیە و لە چ ئاستێکدان زۆر گرنگە بۆ تێگەیشتن لەو نەخۆشییانەی کە بەهۆی چەوریەکانەوە دروست دەبن. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Postle |یەکەم=Anthony D. |ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=Lipidomics |ناونیشان=http://journals.lww.com/00075197-900000000-99724 |journal=Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care |زمان=en |بەرگ=١٥|issue=2 |پەڕەکان=١٢٧–١٣٣|doi=10.1097/MCO.0b013e32834fb003 |issn=1363-1950 |pmid=٢٢٣١٦٥٥٨|s2cid=220586183 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> شێوازەکانی شیکاریی لیپیدۆمیک سپێکترۆمێتریی بارستەیی و کرۆماتۆگرافی لەخۆدەگرن. <ref name=":0" /> چاودێریکردنی خەستیی چەوریەکان دەتوانێت زانیاریی زۆر سەبارەت بە تەندروستیی زیندەوەرێک ئاشکرا بکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کیمیا}} [[پۆل:لقەکانی ژینناسی]] [[پۆل:ژینکیمیا]] [[پۆل:چەورییەکان]] ntiqo8ej8c04dgpkm4i7coioc6vqssz 0 298056 1617923 1604567 2026-08-06T11:00:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1617923 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئابیجان''' گەورەترین شار و پایتەختی پێشووی [[کۆتدیڤوار]]ە. بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٢١، ژمارەی دانیشتووانی ئابیجان ٦٫٣ ملیۆن کەس بووە، کە دەکاتە ٢١٫٥٪ی کۆی گشتیی دانیشتووانی وڵاتەکە، ئەمەش دەیکاتە شەشەم پڕدانیشتووترین شار لە [[ئەفریقا]]دا دوای [[لاگۆس]]، [[قاھیرە]]، [[کینشاسا]]، داروسەلام و [[جۆھانسبێرگ]]. وەک خاڵی یەکگرتنی کلتووریی [[ڕۆژاوای ئەفریقا]]، ئابیجان بە ئاستێکی بەرزی بەپیشەسازیکردن و شارنشینی جیادەکرێتەوە. شارەکە پڕدانیشتووترین شاری [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسیزمانە]] لە ڕۆژاوای ئەفریقادا. شارەکە دوای دروستکردنی لەنگەرێکی نوێ لە ساڵی ١٩٣١دا بە خێرایی گەشەی سەند، و لە ساڵی ١٩٣٣دا وەک پایتەختی کۆلۆنیی ئەوکاتی فەڕەنسی دەستنیشانکرا. تەواوبوونی کەناڵی ڤریدی لە ساڵی ١٩٥١دا ڕێگەی بە ئابیجان دا ببێتە [[بەندەر|بەندەرێکی دەریاییی]] گرنگ. ئابیجان دوای سەربەخۆیی کۆتدیڤوار لە فەڕەنسا لە ساڵی ١٩٦٠دا، وەک پایتەختی وڵاتەکە مایەوە. لە ساڵی ١٩٨٣دا، شاری [[یامووسووکرۆ]] وەک پایتەختی سیاسیی فەرمیی کۆتدیڤوار دەستنیشانکرا. لەگەڵ ئەوەشدا، ئابیجان بە فەرمی وەک «پایتەختی ئابووریی» وڵاتەکە ناسێنرا، چونکە گەورەترین شاری وڵاتەکەیە و ناوەندی چالاکییە ئابوورییەکانییەتی. چەندین دامەزراوەی سیاسی و ھەموو باڵیۆزخانە بیانییەکان بە ھەمان شێوە لە ئابیجاندا ماونەتەوە. ناوچەی خۆبەڕێوەبەری ئابیجان، کە شارەکە و ھەندێک لە دەوروبەرەکانی دەگرێتەوە، یەکێکە لە ١٤ ناوچە سەرەکەیییەکەی کۆتدیڤوار.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Abidjan}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:پایتەختە پێشووەکان]] [[پۆل:شارە بەندەرییەکانی ئەفریقا]] [[پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئۆقیانووسی ئاتلانتیک]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] qg7guj66bybjl8shkd0hxlettjsj04e 0 298059 1617607 1617207 2026-08-05T20:03:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1617607 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Chromatin_Structures.png|وێنۆک|358x358پیکسڵ|پێکهاتە سەرەکییەکانی پەستاوتنی DNA: DNA، نیوکلیۆسۆم، ڕیشاڵی کڕۆماتینی ١١ نانۆمەتری لە شێوەی مورووی سەر دەزوو، و کرۆمۆسۆمی قۆناغی مێتافەیس - metaphase.]] '''کڕۆماتین''' تێکەڵەیەکە لە [[دی ئێن ئەی]] و [[پرۆتین]] کە بەرپرسە لە چڕکردنەوە و کۆکردنەوەی DNAی کرۆمۆسۆمی. کڕۆماتین لە هەردوو خانەی بەکتریایی <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Hustmyer |یەکەم١=Christine M. |دوایین٢=Landick |یەکەم٢=Robert |ڕێکەوت=٢٠٢٤|سەردێڕ=Bacterial chromatin proteins, transcription, and DNA topology: Inseparable partners in the control of gene expression |journal=Molecular Microbiology |زمان=en |بەرگ=١٢٢|issue=1 |پەڕەکان=٨١–١١٢|doi=10.1111/mmi.15283}}</ref> و [[زیندەوەرە ناوک ڕاستەقینەکان|ناوکدارە ڕاستەقینەکاند]]<nowiki/>ا دەدۆزرێتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Monday |یەکەم١=Tanmoy |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠١٠|سەردێڕ=Characterization of the RNA content of chromatin |journal=Genome Res. |بەرگ=٢٠|issue=7 |پەڕەکان=٨٩٩–٩٠٧|doi=10.1101/gr.103473.109 |pmc=٢٨٩٢٠٩١|pmid=٢٠٤٠٤١٣٠}}</ref> کڕۆماتینی ناوکدارە ڕاستەقینەکان بە شێوەیەکی سەرەکی پێکدێت لە DNA کە پەیوەستە بە پرۆتینەکانی هیستۆن و چەندین هۆکاری تری بەستەر بە کڕۆماتین کە بەشدارن لە ڕێکخستن و کۆنترۆڵکردنی جینۆمدا. کڕۆماتین گەردە درێژەکانی DNA لە ناو پێکهاتەی چڕدا کۆدەکاتەوە لە هەمان کاتدا کۆنترۆڵی دەستگەیشتن بە زانیارییە بۆماوەییەکان دەکات بۆ پرۆسەکانی وەکو [[لەبەرگرتنەوە (بۆماوەزانی)|لەبەرگرتنەوە]]، دووهێندەبوونی DNA، و چاککردنەوەی DNA. لە کاتی دابەشبوونی خانەدا، کڕۆماتین ئاسانکاری دەکات بۆ دابەشبوونی دروستی کرۆمۆسۆمەکان لە قۆناغی ئانافەیسدا؛ شێوە تایبەتمەندەکانی کرۆمۆسۆمەکان کە لەم قۆناغەدا دەبینرێن دەرەنجامی لوولخواردنی DNAیە بۆ ناو کڕۆماتینی زۆر چڕکراوەتەوە. ڕێکخستنی کڕۆماتین زۆرجار لە چەندین ئاستی پێکهاتەییدا وەسف دەکرێت. لە بنەڕەتیترین ئاستدا، ئەو DNAیەی کە بە دەوری ئۆکتامەرەکانی هیستۆندا (پێکهاتەی هەشت‌قۆڵی هیستۆن) پێچراوەتەوە، نیوکلیۆسۆمەکان دروست دەکات کە بەیەکەوە بەستراونەتەوە لە ڕێگەی درێژبوونەوەکانی DNAی بەستەر، کە پێکهاتەیەک بەرهەم دەهێنێت هەندێک جار پێی دەوترێت ڕیشاڵی "مورووی-سەر-دەزوو" کە تیرەکەی نزیکەی ١٠-١١ نانۆمەتر دەبێت. ڕیزبەندییەکانی نیوکلیۆسۆمەکان دەتوانن کارلێک لەگەڵ یەکتر و لەگەڵ هیستۆنە بەستەرەکاندا بکەن بۆ پێکهێنانی پێکهاتەی کڕۆماتینی ئاست-بەرزتر. ڕیشاڵی کڕۆماتینی ٣٠-نانۆمەتری لە دەرەوەی جەستە (in vitro) بینراوە، هەرچەندە بوون و بەربڵاویی لە ناو خانە زیندووەکاندا هێشتا جێگەی مشتومڕە. <ref name="doi.org">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Maeshima |یەکەم=Kazuhiro |دوایین٢=Ide |یەکەم٢=Satoru |دوایین٣=Babokhov |یەکەم٣=Michael |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Dynamic chromatin organization without the 30-nm fiber |ناونیشان=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0955067418301881 |journal=Current Opinion in Cell Biology |زنجیرە=Cell Nucleus |بەرگ=٥٨|پەڕەکان=٩٥–١٠٤|doi=10.1016/j.ceb.2019.02.003 |issn=0955-0674 |doi-access=free}}</ref> لە پێوەرە جینۆمییە گەورەترەکاندا، کڕۆماتین ڕێکدەخرێت بە شێوەی ئەڵقە و دۆمەین کە بەشدارن لە ئەندازیاری سێ-ڕەهەندییەکەی جینۆمدا. کرۆمۆسۆمەکان زیاتر دابەش دەبن بۆ بەشگەلێک کە پەیوەستن بە دۆخەکانی کڕۆماتینی چالاک (یوکڕۆماتین) یان ناچالاک (هێتێرۆکڕۆنیاتین)، و کرۆمۆسۆمە تاکەکان ناوچەی بۆشاییی جیاواز لە ناو ناوکدا داگیر دەکەن کە بە خاکەکانی کرۆمۆسۆم دەناسرێن. زۆرێک لە زیندەوەران جیاوازی لە ڕێکخستنی کڕۆماتیندا نیشان دەدەن. بۆ نموونە، سپێرماتۆزوا و خڕۆکە سوورەکانی باڵندەکان کڕۆماتینی زۆر توندتر-پێچراویان هەیە بە بەراورد بە زۆربەی خانە ناوکدارە ڕاستەقینەکان. بە پێچەوانەوە، هەندێک لە پرۆتۆزۆئاکان (ناوکدارە سەرەتاییەکان) وەکو تریپانۆسۆماتیدەکان بە هیچ شێوەیەک کڕۆماتینەکانیان چڕناکەنەوە بۆ کرۆمۆسۆمی بینراو. بەکتریایەکان DNAەکەیان بە شێوازێکی جیاواز ڕێکدەخەن، کڕۆماتین یان پێکهاتەیەکی نیوکلێوید دروست دەکەن کە لەلایەن پرۆتینە پەیوەندیدارەکان بە نیوکلێویدەوە ڕێکدەخرێن، لە نێویاندا H-NS و StpA. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Gavrilov |یەکەم=Alexey A. |دوایین٢=Shamovsky |یەکەم٢=Ilya |دوایین٣=Zhegalova |یەکەم٣=Irina |دوایین٤=Proshkin |یەکەم٤=Sergey |دوایین٥=Shamovsky |یەکەم٥=Yosef |دوایین٦=Evko |یەکەم٦=Grigory |دوایین٧=Epshtein |یەکەم٧=Vitaly |دوایین٨=Rasouly |یەکەم٨=Aviram |دوایین٩=Blavatnik |یەکەم٩=Anna |دوایین١٠=Lahiri |یەکەم١٠=Sudipta |دوایین١١=Rothenberg |یەکەم١١=Eli |دوایین١٢=Razin |یەکەم١٢=Sergey V. |دوایین١٣=Nudler |یەکەم١٣=Evgeny |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Elementary 3D organization of active and silenced E. coli genome |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/s41586-025-09396-y |journal=Nature |زمان=en |بەرگ=٦٤٥|issue=8082 |پەڕەکان=١٠٦٠–١٠٧٠|doi=10.1038/s41586-025-09396-y |issn=1476-4687 |pmc=١٢٤٦٠١٦٨}}</ref> هەندێک جۆری ئارکیایەکان کۆد بۆ پرۆتینەکانی هیستۆن دەکەن، و DNA کۆدەکەنەوە بۆ ناو پێکهاتەی هاوشێوەی نیوکلیۆسۆم بە قەبارەی گۆڕاو، کە هەندێک جار پێیان دەوترێت هایپەرنیوکلیۆسۆمەکان. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mattiroli |یەکەم=Francesca |دوایین٢=Bhattacharyya |یەکەم٢=Sudipta |دوایین٣=Dyer |یەکەم٣=Pamela N. |دوایین٤=White |یەکەم٤=Alison E. |دوایین٥=Sandman |یەکەم٥=Kathleen |دوایین٦=Burkhart |یەکەم٦=Brett W. |دوایین٧=Byrne |یەکەم٧=Kyle R. |دوایین٨=Lee |یەکەم٨=Thomas |دوایین٩=Ahn |یەکەم٩=Natalie G. |دوایین١٠=Santangelo |یەکەم١٠=Thomas J. |دوایین١١=Reeve |یەکەم١١=John N. |دوایین١٢=Luger |یەکەم١٢=Karolin |ساڵ=٢٠١٧|سەردێڕ=Structure of histone-based chromatin in Archaea |journal=Science |بەرگ=٣٥٧|issue=6351 |پەڕەکان=٦٠٩–٦١٢|doi=10.1126/science.aaj1849 |pmid=٢٨٧٩٨١٣٣}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ranawat |یەکەم=Harsh M. |دوایین٢=Cajili |یەکەم٢=Marc K. |دوایین٣=Lopez-Barbosa |یەکەم٣=Natalia |دوایین٤=Quail |یەکەم٤=Thomas |دوایین٥=Dame |یەکەم٥=Remus T. |دوایین٦=Dodonova |یەکەم٦=Svetlana O. |ساڵ=٢٠٢٥|سەردێڕ=Cryo-EM reveals open and closed Asgard chromatin assemblies |journal=Molecular Cell |doi=10.1016/j.molcel.2025.10.001 |pmid=٤١١٦١٣١٢|doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> ڕێکخستنی کڕۆماتین هەروەها بە درێژایی سووڕی خانە دەگۆڕێت. لە کاتی قۆناغی نێوانە-فەیسدا، کڕۆماتین بەگشتی کەمتر چڕە، کە ڕێگە بە دەستگەیشتنی RNA و DNA پۆلیمەرەیزەکان دەدات کە DNAەکە لەبەردەگرنەوە و دووهێندەی دەکەن. پێکهاتەی ناوخۆییی کڕۆماتین لە کاتی ئینتەرفەیسدا پشت دەبەستێت بەو جینە دیاریکراوانەی کە لە ناو DNAەکەدان. لە کاتی دابەشبوونی مایتۆسیس و میۆسیسدا، کڕۆماتین زۆر چڕ دەبێتەوە بۆ ئاسانکاریکردن لە دابەشبوونی کرۆمۆسۆمەکان. لە ناو ناوکەکانی قۆناغی ئینتەرفەیسدا، ناوچە جینۆمییەکان جیاوازن لە ڕادەی چڕبوونەوە و چالاکیی لەبەرگرتنەوەیان. ئەو ناوچانەی کە بە چالاکی لەبەردەگیرێنەوە زۆرجار پەیوەستن بە کڕۆماتینی کەمتر چڕەوە کە بە یوکڕۆماتین دەناسرێت، لە کاتێکدا ناوچە ناچالاکەکان لە ڕووی لەبەرگرتنەوەوە یان سەرکوتکراوەکان زۆرجار دەوڵەمەندن بە هێتێرۆکڕۆنیاتینی چڕتر. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Dame, R.T. |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٠٥|سەردێڕ=The role of nucleoid-associated proteins in the organization and compaction of bacterial chromatin |journal=[[Molecular Microbiology (journal)|Molecular Microbiology]] |بەرگ=٥٦|issue=4 |پەڕەکان=٨٥٨–٨٧٠|doi=10.1111/j.1365-2958.2005.04598.x |pmid=١٥٨٥٣٨٧٦|s2cid=26965112}}</ref> گۆڕانکارییە کیمیاییەکانی پێکهاتەکانی کڕۆماتین، کە زۆرجار پێیان دەوترێت گۆڕانکاریی ئیپیجینێتیک (epigenetic modification)، لە نێویاندا مێسایلکردن و ئەسیتایلکردنی کلکەکانی هیستۆن هەروەها پێکهاتەی ناوخۆییی کڕۆماتین دەگۆڕن و بەو هۆیەوە دەربڕینی جین دەگۆڕن. == پێکهاتەی بنەڕەتیی کڕۆماتین == === نیوکلیۆسۆمەکان === پێکهاتە پرۆتینییە سەرەکییەکانی کڕۆماتین بریتین لە هیستۆنەکان. نیوکلیۆسۆم، کە یەکەی بنەڕەتیی کڕۆماتینە، پێکدێت لە DNA کە بە دەوری ئۆکتامەرێکی هیستۆندا پێچراوەتەوە کە دوو کۆپی لە هەر یەکێک لە هیستۆنە ناوەکییەکانی هیستۆن H2A، هیستۆن H2B، هیستۆن H3، و هیستۆن H4 لەخۆدەگرێت. <ref name="doi.org" /> بە نزیکەیی ١٤٧ جووتە بنکەی DNA بە دەوری ئەم ئۆکتامەرەی هیستۆنەدا دەپێچرێنەوە بۆ پێکهێنانی تەنۆلکەی ناوەکیی نیوکلیۆسۆم. [[پەڕگە:Nucleosome_1KX5_2.png|ڕاست|وێنۆک|194x194پیکسڵ|وێناکردنێکی وێنەیی بۆ پێکهاتەی نیوکلیۆسۆم. لە PDB: 1KX5. ]] نیوکلیۆسۆمە دراوسێیەکان بەیەکەوە دەبەسترێنەوە لە ڕێگەی درێژبوونەوەکانی DNAی بەستەرەوە، کە لە درێژیدا دەگۆڕێن لە نێوان زیندەوەران و جۆرەکانی خانەدا بەڵام بە شێوەیەکی ئاسایی لە نزیکەی ٢٠ بۆ ٦٠ جووتە بنکەدان. ڕیزبەندییەکانی نیوکلیۆسۆمەکان کە بە DNAی بەستەر بەیەکەوە بەستراونەتەوە ڕیشاڵێکی درێژکراوە پێکدەهێنن کە زۆرجار وەک پێکهاتەی "مورووی-سەر-دەزوو" وەسف دەکرێت کە تیرەکەی نزیکەی ١٠-١١ نانۆمەتر دەبێت لە ژێر بارودۆخی کەم-خوێ یان دروستکراوەی تاقیکاریدا. سەرباری هیستۆنە ناوەکییەکان، هیستۆنێکی بەستەری H1 دەبەسترێتەوە لە نزیک شوێنەکانی چوونەژوورەوە و دەرچوونی DNA لەسەر نیوکلیۆسۆمەکە و بەشدار دەبێت لە ڕێکخستنی کڕۆماتینی ئاست-بەرزتردا. تەنۆلکەی ناوەکیی نیوکلیۆسۆم، پێکەوە لەگەڵ هیستۆنی H1، بە کڕۆماتۆسۆم دەناسرێت. نیوکلیۆسۆمەکان بە شێوەیەکی نا-دیاریکراو (non-specifically) بە DNAەوە دەبەسترێنەوە، وەک ئەوەی فەرمانەکەیان لە پێچانەوەی گشتیی DNAدا پێویستی دەکات. بەڵام، پەسەندکردنی (preferences) گەورەی زنجیرەی DNA بوونی هەیە کە کۆنترۆڵی شوێنی جێگیربوونی نیوکلیۆسۆمەکان دەکات. ئەمە بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ تایبەتمەندییە فیزیاییە جیاوازەکانی زنجیرە جیاوازەکانی DNA: بۆ نموونە، ئەدینین (A) و ثایمین (T) بە شێوەیەکی گونجاوتر پەستێوراون بۆ ناو کەلێنە بچووکەکانی ناوەوە. ئەمە بەو مانایە دێت کە نیوکلیۆسۆمەکان دەتوانن بە شێوەیەکی پەسەندتر ببەسترێنەوە لە یەک شوێن بە نزیکەیی هەموو ١٠ جووتە بنکەیەک (کە دووبارەبوونەوەی لولپێچی DNAیە)- لەو شوێنەی کە DNAەکە دەخولێتەوە بۆ زۆرترینکردنی ژمارەی بنکەکانی A و T کە دەکەونە ناو کەلێنە بچووکەکانی ناوەوە (بڕوانە پێکهاتەی ترشی ناوەکی). === مۆدێلی مێژوویی ڕیشاڵی ٣٠-نانۆمەتری === [[پەڕگە:30nm_Chromatin_Structures.png|چەپ|وێنۆک|206x206پیکسڵ|پێکهاتەی "سۆلینۆید - solenoid" و پێکهاتەی لولپێچی خاو لە ڕیشاڵی مێژوویی ٣٠ نانۆمەتریدا]] لە ژێر هەندێک بارودۆخی تاقیکاریدا، ڕیزبەندییەکانی نیوکلیۆسۆم دەتوانن بنوشتێنەوە بۆ پێکهاتەی چڕتر کە تیرەکانیان نزیکەی ٣٠ نانۆمەتر دەبێت. مۆدێلە سەرەتاییەکان پێشنیاریان دەکرد کە ڕیشاڵەکانی کڕۆماتین ڕێکخستنی لولپێچیی ڕێک وەردەگرن، لە نێویاندا مۆدێلی سۆلینۆیدی یەک-دەستپێک (one-start solenoid model) و مۆدێلی زیگزاگی دوو-دەستپێک. بەڵام، بوونی ڕیشاڵێکی کڕۆماتینی ٣٠-نانۆمەتریی یەکگرتوو لە ناو خانە زیندووەکاندا هێشتا جێگەی مشتومڕە. ئەو توێژینەوانەی مایکرۆسکۆپی ئەلیکترۆنیی سارد (cryo-electron microscopy) <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Ou |یەکەم=Horng |سەردێڕ=ChromEMT: Visualizing 3D chromatin structure and compaction in interphase and mitotic cells |ناونیشان=https://www.science.org/doi/10.1126/science.aag0025 |journal=Science |بەرگ=٣٥٧|issue=6349}}</ref> و شێوازەکانی تری وێنەگرتنی ڕوونیی-بەرزیان بەکارهێناوە، پێشنیاری ئەوە دەکەن کە کڕۆماتین لە زۆرێک لە جۆرەکانی خانەدا پێکهاتەی نیوکلیۆسۆمیی ناڕێک و داینامیکی پێکدەهێنێت لەبری ڕیشاڵی ٣٠-نانۆمەتریی ڕێکخراو. <ref name="doi.org" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Chromatin}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|زانست}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} b04oosscdk4apt2yfd10mhjj54sk0vu 0 298188 1617724 1608301 2026-08-06T00:01:22Z QaradaghyBot 78255 بۆت: ڕاستکردنەوەی خۆکاری نووسین (ی/ک) — [[بەکارهێنەر:QaradaghyBot/ئەرک١|ئەرکی ١]] 1617724 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''مایکرۆسۆفت سمۆڵ بەیسیک''' [[زمانی بەرنامەسازی|زمانێکی بەرنامەسازی]]، {{Interlanguage link|راڤەکردنی بەیسک (پرۆگرامسازی)|en|BASIC interpreter|lt=راڤەکەر}} و [[ئای دی ئی]]یەکی پەیوەندیدارە. جۆرێکی سادەکراوەی زمانی [[بەیسیک]]ی کۆمپانیای [[مایکرۆسۆفت]]ە، کە بە مەبەستی یارمەتیدانی ئەو خوێندکارانە داڕێژراوە کە فێری زمانەکانی {{بنز|بەرنامەسازیی دیداری (پرۆگرامسازی)|en|Visual_programming_language|lt=بەرنامەسازیی دیداری}} (وەک [[سکراچ (زمانی بەرنامەسازی)|سکراچ]]) بوون بۆ ئەوەی فێری بەرنامەسازیی لەسەر بنەمای دەق ببن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://smallbasic-publicwebsite.azurewebsites.net/|سەردێڕ=Small Basic |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> ئای دی ئییە<ref group="تێبینییەکان">'''ئای دی ئی (IDE):''' کورتکراوەی (Integrated Development Environment)، بە واتای «ژینگەی پەرەپێدانی یەکخراو» دێت. ئەمە نەرمەکاڵایەکە کە هەموو ئامرازە پێویستەکانی وەک (نووسەری کۆد، چاککەرەوەی هەڵەکان، و وەرگێڕی زمانەکە) دەخاتە بەردەست بۆ پرۆگرامەر تا بتوانێت بە ئاسانی کۆدەکانی بنووسێت و تاقییان بکاتەوە.</ref> پەیوەندیدارەکە ژینگەیەکی سادەکراوی بەرنامەسازی دابین دەکات لەگەڵ تایبەتمەندیگەلێکی وەک {{Interlanguage link|سینتاکس ھایلایتینگ (پرۆگرامسازی)|en|Syntax highlighting|lt=تیشک خستنە سەر سینتاکس}}، {{بنز|تەواوکردنی کۆد (پرۆگرامسازی)|en|Code completion|lt=تەواوکردنی زیرەکانەی کۆد}}، و دەستگەیشتن بە بەڵگەنامەکان لەناو دەستکاریکەرەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Price |یەکەم=Ed |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://social.technet.microsoft.com/wiki/contents/articles/14114.aspx#Simple|سەردێڕ=The Unique Features of Small Basic - TechNet Articles - United States (English) - TechNet Wiki |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150428213634/http://social.technet.microsoft.com/wiki/contents/articles/14114.aspx#Simple |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١٥|وێبگە=Small Basic |زنجیرە=TechNet}}</ref> زمانەکە تەنیا ١٤ کلیلەوشەی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Price |یەکەم=Ed |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://techcommunity.microsoft.com/t5/small-basic-blog/what-are-the-14-keywords-of-small-basic/ba-p/335469|سەردێڕ=What are the 14 Keywords of Small Basic? |ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٤|وێبگە=Small Basic |زنجیرە=MSDN Blogs}}</ref> == تێبینی == <references group="تێبینییەکان" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Microsoft Small Basic}} [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:زمانە برنامەسازییەکانی .نێت]] evfp7jq0h3l6y6ga2mc6kl3j2dqrert 0 298250 1617807 1604821 2026-08-06T09:11:56Z مامۆستا 39489 زیادکردنی بەستەر بۆ [[دەریای ئازۆڤ]] 1617807 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ڕۆستۆڤ لەسەر دۆن'''، یان بە کورتی '''ڕۆستۆڤ'''، شارێکی [[بەندەر]]ی و ناوەندی کارگێڕیی [[ئۆبلاستی ڕۆستۆڤ]] و ناوچەی فیدراڵیی باشووری [[ڕووسیا]]یە. شارەکە لە بەشی باشووری ڕۆژھەڵاتی دەشتی ئەورووپای ڕۆژھەڵات لەسەر ڕووباری دۆن ھەڵکەوتووە، کە {{Convert|32|km}} لە [[دەریای ئازۆڤ]]ەوە دوورە، و دەکەوێتە ڕێک باکووری قەفقازی باکوور. گەڕەکە دەوروبەرییەکانی باشووری ڕۆژاوای شارەکە لە سەرووی [[دەلتا (جوگرافیا)|دەلتای ڕووباری]] دۆنەوە ھەڵکەوتوون. ڕۆستۆڤ لەسەر دۆن ژمارەی دانیشتووانی زیاتر لە یەک ملیۆن کەسە و ناوەندێکی گرنگی کولتووری، پەروەردەیی، ئابووری و لۆجیستیی باشووری ڕووسیایە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Rostov-on-Don}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ڕووسیا}} [[پۆل:CS1 Russian-language sources (ru)]] [[پۆل:شار و شارۆچکەکانی ئۆبلاستی ڕۆستۆڤ]] [[پۆل:Articles with ڕووسی-language sources (ru)]] [[پۆل:CS1 uses Russian-language script (ru)]] [[پۆل:CS1 Russian-language sources (ru)]] [[پۆل:پەڕەکان بە لەخۆگرتنی گۆکردنە تۆمارکراوەکان]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ڕووسی]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 0bx5p1rq4x9lbakjft264l2m40e88en 0 298482 1617352 1617009 2026-08-05T12:11:06Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617352 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{Infobox wildfire | name = ئاگرکەوتنەوەی پاڵیسەیدس | part_of = بەشێک لە [[ئاگرکەوتنەوەکانی کالیفۆرنیا لە ٢٠٢١]] | image = | caption = | references = <ref name=Palisades>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Palisades Fire|ناونیشان=https://www.fire.ca.gov/incidents/2021/5/14/palisades-fire/|وێبگە=[[CAL FIRE]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210516000956/https://www.fire.ca.gov/incidents/2021/5/14/palisades-fire/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <!-- ONLY FOR INDIVIDUAL FIRES --> | date = {{Unbulleted list|{{Start date|٢٠٢١|٠٥|١٤}} – |{{End date|٢٠٢١|٠٥|٢٦}}|}} | location = [[پاسیفیک پالیسەیدز]]، [[سانتا مۆنیکا، کالیفۆرنیا]] | coordinates = {{coord|34.079046|-118.558938|display=inline,title}} | pushpin_map = | pushpin_caption = شوێن لە باشووری کالیفۆرنیا | cost = | area = {{convert|١٢٠٢|acre|ha|٠|abbr=on}} | structures = | cause = سووتاندنی بە مەبەست | land_use = | injuries = ١ ئاگرکوژێنەوە | fatalities = | perpetrator = | motive = }} {{OSM Location map | coord = {{coord|34.079046|-118.558938}} | zoom = 10 | float = right | width = 250 | height = 200 | caption = شوێنی ئاگرکەوتنەوەی پاڵیسەیدس | title = | scalemark = 100 | shape1 = image | mark1 = FireIcon.svg | mark-coord1 = {{coord|34.079046|-118.558938}} | mark-size1 = 20 | label1 = ئاگرکەوتنەوەی پاڵیسەیدس | label-pos1 = left | label-size1 = 14 | label-color1 = black | label-offset-x1= | label-offset-y1= | mark-title1= }} '''ئاگری پاڵیسەیدس''' ئاگرێکی کێویی بوو کە لە پارکە ویلایەتییەکەی تۆپانگە، لە گەڕەکی [[پاسیفیک پالیسەیدز|پاسیفیک پاڵیسەیدس]] لە شاری [[سانتا مۆنیکا، کالیفۆرنیا]] لە ١٤ی ئایاری ٢٠٢١ سووتا. ئاگرەکە بە گشتی {{Convert|1,202|acre|ha|0}}ی سووتاند و لە ٢٦ی ئایاری ٢٠٢١ بە تەواوی کۆنتڕۆڵ کرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.lafd.org/news/palisades-fire|سەردێڕ=Palisades Fire {{!}} Los Angeles Fire Department |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521070315/https://www.lafd.org/news/palisades-fire |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.lafd.org}}</ref> == بەرەوپێشچوون == نزیکەی کاتژمێر ١٠:٠٠ی شەو بە کاتی [[ناوچەی کاتیی ئۆقیانووسی ئارام]] لە ڕۆژی ھەینی، ١٤ی ئایاری ٢٠٢١، «ئاگرکەوتنەوەی پاڵیسەیدس» بۆ یەکەمجار لە بلۆکی ١٨٠٠ی باکووری مایکڵ لەین ڕاپۆرت کرا. لەو شەوەدا، ئاگرەکە لە نێوان ١٠ بۆ ١٥ ئەکر سووتا کاتێک ھەلیکۆپتەرەکان و تیمەکانی ئاگرکوژێنەوە بە خێرایی بۆ دامرکاندنەوەی ئاگری دەوەنەکان ھێنران.<ref name="CBS Battle">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Staff|یەکەم١=CBSLA|سەردێڕ=Firefighters Battle Pacific Palisades Brush Fire|ناونیشان=https://losangeles.cbslocal.com/2021/05/15/firefighters-battle-pacific-palisades-brush-fire/|وێبگە=[[KCBS-TV|نەواکانی CBS2]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=en-US}}</ref> ئاگرەکە، کە بەھۆی نزیکیی لە گەڕەکی [[پاڵیسەیدسی پاسیفیک، لۆس ئانجلەس|پاڵیسەیدسی پاسیفیک]] ناوی «ئاگرکەوتنەوەی پاڵیسەیدس»ی لێنرابوو، لەناو چاپارالێکی وشکی نائاسایی وەرزیدا سووتا کە لە ماوەی ٥٠ بۆ ٦٠ ساڵدا لە ئاگرێکی بەرچاو نەسووتابوو، سەرەڕای بوونی چینی دەریایی لە ناوچەکەدا. لە سەرەتای پاشنیوەڕۆی شەممە، ١٥ی ئایار، دوای ئەوەی ھەندێک کۆنترۆڵکردن جێگیر کرا، پەڵە ئاگرێک بینرا کە زۆر لە دەرەوەی ڕووبەری شوێنەواری ئاگرە ڕەسەنەکە گەشەی کردبوو. ئەم پەڵە ئاگرە زۆری نەخایاند بوو بە بەشی سەرەکیی ئاگرەکە و لە چەندین ئاراستەدا فراوان بوو بۆ ئاگرێکی گەورە کە زیاتر لە ١٠٠ ئەکر بوو.<ref name="ABC10 grows">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Service|یەکەم١=City News|سەردێڕ=Brush fire in Pacific Palisades grows; search underway for person responsible|ناونیشان=https://www.10news.com/news/national/brush-fire-in-pacific-palisades-grows-search-underway-for-person-responsible|وێبگە=[[KGTV|ABC 10ی سان دیێگۆ]]|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519010526/https://www.10news.com/news/national/brush-fire-in-pacific-palisades-grows-search-underway-for-person-responsible|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="LADN 1,000 people">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Palisades fire grows to 1,325 acres; More than 1,000 people under mandatory evacuation|ناونیشان=https://www.dailynews.com/2021/05/16/1000-people-under-mandatory-evacuation-as-palisades-fire-fight-continues-sunday-morning/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=[[Los Angeles Daily News]]|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=en-US}}</ref> تا ئێوارەی ١٥ی مانگ، ئاگرەکە نزیکەی ٧٥٠ ئەکر بوو، و کۆنترۆڵکردن بۆ ٠٪ دابەزی. فەرمانی چۆڵکردنی زۆرەملێ بۆ نزیکەی ١٠٠٠ نیشتەجێبوو لە ڕۆژھەڵاتی شەقامی دۆڵی تۆپانگا، لە نێوان کۆمیونیتی ھاوس و ڕێگای ڤیو ڕیج، ھەروەھا لە باکووری ئینترادا، باشووری ئۆکوود درایڤ و ڕۆژھەڵاتی ڕێگای ھێنری ڕیج دەرکرا.<ref name="LADN 1,000 people" /> تا شەوی یەکشەممە، ١٦ی ئایار، مەزەندە کرا کە ئاگرەکە نزیکەی ١٣٢٥ ئەکر سووتاندبێت. لە بەیانیی دووشەممە، ١٧ی ئایار، ڕووبەری ئاگرەکە بەھۆی نەخشەسازیی وردتری چێوەی ئاگرەکە دووبارە ھەڵسەنگێنرایەوە بۆ ١١٥٨ ئەکر. چەندین ناوچەی نیشتەجێبوونی سەر لێژ لە [[تۆپانگا، کالیفۆرنیا|دۆڵی تۆپانگا]] چۆڵ کران، و شەقامی دۆڵی تۆپانگا داخرا. لە ماوەی ڕۆژەکەدا، کۆنترۆڵکردن بۆ ٢٣٪ گەشەی کرد. لە کاتژمێر ٦:٠٠ی ئێوارە بە کاتی [[ناوچەی کاتیی ئۆقیانووسی ئارام]] لە ١٧ی ئایار، ھەموو چۆڵکردنەکان لادران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Evacuations in Topanga lifted as Palisades fire reaches 23% containment|ناونیشان=https://www.latimes.com/california/story/2021-05-17/evacuations-in-topanga-lifted-as-palisades-fire-reaches-23-containment|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Los Angeles Times|زمان=en-US}}</ref> «ئاگرکەوتنەوەی پاڵیسەیدس» تا کاتژمێر ٦:٠٠ی ئێوارەی دووشەممە، ٢٦ی ئایاری ٢٠٢١ بە ڕێژەی ١٠٠٪ کۆنترۆڵ کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Palisades Fire {{!}} Los Angeles Fire Department |ناونیشان=https://www.lafd.org/news/palisades-fire |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.lafd.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521070315/https://www.lafd.org/news/palisades-fire |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ھۆکار === بڕوا وایە ھۆکاری ئاگرەکە سووتاندنی بە مەبەست بێت، و یەک گومانلێکراو دەستبەسەر کرا، بەڵام دواتر ئازاد کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ortiz|یەکەم=Jorge L.|سەردێڕ=Wildfire near Los Angeles grows to 1,325 acres; arson suspect detained, authorities say|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2021/05/16/palisades-fire-arson-suspect-sought-evacuations-la-county/5119799001/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=USA TODAY|زمان=en-US}}</ref> گومانلێکراوی سەرەکی دواتر بە پیاوێکی تەمەن ٤٨ ساڵ بە ناوی ڕامۆن سانتۆس ڕۆدریگیز ناسێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=KABC|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Suspected arsonist identified in 1,325-acre Palisades Fire; residents return amid 23% containment|ناونیشان=https://abc7.com/10655806/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=ABC7 Los Angeles|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210518173530/https://abc7.com/10655806/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە نین]] [[پۆل:ئاگرکەوتنەوەکانی دارستانی شارستانی لۆس ئەنجلەس، کالیفۆرنیا]] nu89zfj2jl95xohnoti33y5kvhnvp4p 1617418 1617352 2026-08-05T15:01:19Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1617418 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{Infobox wildfire | name = ئاگرکەوتنەوەی پاڵیسەیدس | part_of = بەشێک لە [[ئاگرکەوتنەوەکانی کالیفۆرنیا لە ٢٠٢١]] | image = | caption = | references = <ref name=Palisades>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Palisades Fire|ناونیشان=https://www.fire.ca.gov/incidents/2021/5/14/palisades-fire/|وێبگە=[[CAL FIRE]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210516000956/https://www.fire.ca.gov/incidents/2021/5/14/palisades-fire/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <!-- ONLY FOR INDIVIDUAL FIRES --> | date = {{Unbulleted list|{{Start date|٢٠٢١|٠٥|١٤}} – |{{End date|٢٠٢١|٠٥|٢٦}}|}} | location = [[پاسیفیک پالیسەیدز]]، [[سانتا مۆنیکا، کالیفۆرنیا]] | coordinates = {{coord|34.079046|-118.558938|display=inline,title}} | pushpin_map = | pushpin_caption = شوێن لە باشووری کالیفۆرنیا | cost = | area = {{convert|١٢٠٢|acre|ha|٠|abbr=on}} | structures = | cause = سووتاندنی بە مەبەست | land_use = | injuries = ١ ئاگرکوژێنەوە | fatalities = | perpetrator = | motive = }} {{OSM Location map | coord = {{coord|34.079046|-118.558938}} | zoom = 10 | float = right | width = 250 | height = 200 | caption = شوێنی ئاگرکەوتنەوەی پاڵیسەیدس | title = | scalemark = 100 | shape1 = image | mark1 = FireIcon.svg | mark-coord1 = {{coord|34.079046|-118.558938}} | mark-size1 = 20 | label1 = ئاگرکەوتنەوەی پاڵیسەیدس | label-pos1 = left | label-size1 = 14 | label-color1 = black | label-offset-x1= | label-offset-y1= | mark-title1= }} '''ئاگری پاڵیسەیدس''' ئاگرێکی کێویی بوو کە لە پارکە ویلایەتییەکەی تۆپانگە، لە گەڕەکی [[پاسیفیک پالیسەیدز|پاسیفیک پاڵیسەیدس]] لە شاری [[سانتا مۆنیکا، کالیفۆرنیا]] لە ١٤ی ئایاری ٢٠٢١ سووتا. ئاگرەکە بە گشتی {{Convert|1,202|acre|ha|0}}ی سووتاند و لە ٢٦ی ئایاری ٢٠٢١ بە تەواوی کۆنتڕۆڵ کرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.lafd.org/news/palisades-fire|سەردێڕ=Palisades Fire {{!}} Los Angeles Fire Department |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521070315/https://www.lafd.org/news/palisades-fire |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.lafd.org}}</ref> == بەرەوپێشچوون == نزیکەی کاتژمێر ١٠:٠٠ی شەو بە کاتی [[ناوچەی کاتیی ئۆقیانووسی ئارام]] لە ڕۆژی ھەینی، ١٤ی ئایاری ٢٠٢١، «ئاگرکەوتنەوەی پاڵیسەیدس» بۆ یەکەمجار لە بلۆکی ١٨٠٠ی باکووری مایکڵ لەین ڕاپۆرت کرا. لەو شەوەدا، ئاگرەکە لە نێوان ١٠ بۆ ١٥ ئەکر سووتا کاتێک ھەلیکۆپتەرەکان و تیمەکانی ئاگرکوژێنەوە بە خێرایی بۆ دامرکاندنەوەی ئاگری دەوەنەکان ھێنران.<ref name="CBS Battle">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Staff|یەکەم١=CBSLA|سەردێڕ=Firefighters Battle Pacific Palisades Brush Fire|ناونیشان=https://losangeles.cbslocal.com/2021/05/15/firefighters-battle-pacific-palisades-brush-fire/|وێبگە=[[KCBS-TV|نەواکانی CBS2]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=en-US}}</ref> ئاگرەکە، کە بەھۆی نزیکیی لە گەڕەکی [[پاڵیسەیدسی پاسیفیک، لۆس ئانجلەس|پاڵیسەیدسی پاسیفیک]] ناوی «ئاگرکەوتنەوەی پاڵیسەیدس»ی لێنرابوو، لەناو چاپارالێکی وشکی نائاسایی وەرزیدا سووتا کە لە ماوەی ٥٠ بۆ ٦٠ ساڵدا لە ئاگرێکی بەرچاو نەسووتابوو، سەرەڕای بوونی چینی دەریایی لە ناوچەکەدا. لە سەرەتای پاشنیوەڕۆی شەممە، ١٥ی ئایار، دوای ئەوەی ھەندێک کۆنترۆڵکردن جێگیر کرا، پەڵە ئاگرێک بینرا کە زۆر لە دەرەوەی ڕووبەری شوێنەواری ئاگرە ڕەسەنەکە گەشەی کردبوو. ئەم پەڵە ئاگرە زۆری نەخایاند بوو بە بەشی سەرەکیی ئاگرەکە و لە چەندین ئاراستەدا فراوان بوو بۆ ئاگرێکی گەورە کە زیاتر لە ١٠٠ ئەکر بوو.<ref name="ABC10 grows">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Service|یەکەم١=City News|سەردێڕ=Brush fire in Pacific Palisades grows; search underway for person responsible|ناونیشان=https://www.10news.com/news/national/brush-fire-in-pacific-palisades-grows-search-underway-for-person-responsible|وێبگە=[[KGTV|ABC 10ی سان دیێگۆ]]|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519010526/https://www.10news.com/news/national/brush-fire-in-pacific-palisades-grows-search-underway-for-person-responsible|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="LADN 1,000 people">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Palisades fire grows to 1,325 acres; More than 1,000 people under mandatory evacuation|ناونیشان=https://www.dailynews.com/2021/05/16/1000-people-under-mandatory-evacuation-as-palisades-fire-fight-continues-sunday-morning/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=[[Los Angeles Daily News]]|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=en-US}}</ref> تا ئێوارەی ١٥ی مانگ، ئاگرەکە نزیکەی ٧٥٠ ئەکر بوو، و کۆنترۆڵکردن بۆ ٠٪ دابەزی. فەرمانی چۆڵکردنی زۆرەملێ بۆ نزیکەی ١٠٠٠ نیشتەجێبوو لە ڕۆژھەڵاتی شەقامی دۆڵی تۆپانگا، لە نێوان کۆمیونیتی ھاوس و ڕێگای ڤیو ڕیج، ھەروەھا لە باکووری ئینترادا، باشووری ئۆکوود درایڤ و ڕۆژھەڵاتی ڕێگای ھێنری ڕیج دەرکرا.<ref name="LADN 1,000 people" /> تا شەوی یەکشەممە، ١٦ی ئایار، مەزەندە کرا کە ئاگرەکە نزیکەی ١٣٢٥ ئەکر سووتاندبێت. لە بەیانیی دووشەممە، ١٧ی ئایار، ڕووبەری ئاگرەکە بەھۆی نەخشەسازیی وردتری چێوەی ئاگرەکە دووبارە ھەڵسەنگێنرایەوە بۆ ١١٥٨ ئەکر. چەندین ناوچەی نیشتەجێبوونی سەر لێژ لە [[تۆپانگا، کالیفۆرنیا|دۆڵی تۆپانگا]] چۆڵ کران، و شەقامی دۆڵی تۆپانگا داخرا. لە ماوەی ڕۆژەکەدا، کۆنترۆڵکردن بۆ ٢٣٪ گەشەی کرد. لە کاتژمێر ٦:٠٠ی ئێوارە بە کاتی [[ناوچەی کاتیی ئۆقیانووسی ئارام]] لە ١٧ی ئایار، ھەموو چۆڵکردنەکان لادران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Evacuations in Topanga lifted as Palisades fire reaches 23% containment|ناونیشان=https://www.latimes.com/california/story/2021-05-17/evacuations-in-topanga-lifted-as-palisades-fire-reaches-23-containment|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Los Angeles Times|زمان=en-US}}</ref> «ئاگرکەوتنەوەی پاڵیسەیدس» تا کاتژمێر ٦:٠٠ی ئێوارەی دووشەممە، ٢٦ی ئایاری ٢٠٢١ بە ڕێژەی ١٠٠٪ کۆنترۆڵ کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Palisades Fire {{!}} Los Angeles Fire Department |ناونیشان=https://www.lafd.org/news/palisades-fire |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.lafd.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521070315/https://www.lafd.org/news/palisades-fire |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ھۆکار === بڕوا وایە ھۆکاری ئاگرەکە سووتاندنی بە مەبەست بێت، و یەک گومانلێکراو دەستبەسەر کرا، بەڵام دواتر ئازاد کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ortiz|یەکەم=Jorge L.|سەردێڕ=Wildfire near Los Angeles grows to 1,325 acres; arson suspect detained, authorities say|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2021/05/16/palisades-fire-arson-suspect-sought-evacuations-la-county/5119799001/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=USA TODAY|زمان=en-US}}</ref> گومانلێکراوی سەرەکی دواتر بە پیاوێکی تەمەن ٤٨ ساڵ بە ناوی ڕامۆن سانتۆس ڕۆدریگیز ناسێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=KABC|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Suspected arsonist identified in 1,325-acre Palisades Fire; residents return amid 23% containment|ناونیشان=https://abc7.com/10655806/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=ABC7 Los Angeles|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210518173530/https://abc7.com/10655806/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە نین]] [[پۆل:ئاگرکەوتنەوەکانی دارستانی شارستانی لۆس ئەنجلەس، کالیفۆرنیا]] gxx405cmp0qk1f56c90v4druimthkii 0 298614 1617342 1617146 2026-08-05T12:07:45Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617342 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''پردی چەمی چیڤڵۆن''' پردێکی ڕێگاوبانی مێژووییە کە دەکەوێتە نزیکەی {{Convert|12|miles}} لە باشووری ڕۆژھەڵاتی وینسلۆ، لە شارستانی ناڤاھۆ لە ڕۆژھەڵاتی [[ئەریزۆنا]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name="Zaypn">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://bridgehunter.com/az/navajo/chevelon-creek/|سەردێڕ=Chevelon Canyon Bridge|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140221231235/http://bridgehunter.com/az/navajo/chevelon-creek/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمە پردێکی خرۆشی پۆڵایینی جۆری وارن پۆنییە لەسەر چەمی چیڤڵۆن، کە لەسەر یەکەم ڕێگای ھەمیشەیی دروست کراوە کە ھۆڵبروک (ناوەندی شارستانی ناڤاھۆ) و وینسلۆ بە یەکەوە دەبەستێتەوە. لە کاتی دروستکردنیدا، ڕێگاکە لەسەر ئاستی ناوچەیی لە باکووری ئەریزۆنادا گرنگ بوو، ھەروەھا بەشێک بوو لە شاڕێگەیەکی نیشتمانیی سەرەتایی لەو کاتەی کە ھاتوچۆی ئۆتۆمۆبیل لە گەشەکردندا بوو و ڕێگاوبانە نیشتمانییەکان بۆ یەکەمجار لە قۆناغی دامەزراندندا بوون. لە ساڵی ١٩٨٣دا، پردەکە بەھۆی دەگمەنیی دیزاینەکەی لە ئەریزۆنا، بوونی بە بەشێک لە ڕێگایەکی سەرەتاییی نێودەوڵەتی، یەکێک لە یەکەمین ئەو پردانەی کە لەلایەن ئەریزۆناوە دوای بەدەستھێنانی مافی ویلایەتبوون لە ساڵی ١٩١٢دا دروستکرابوون، و مانەوەی لە دۆخێکی نزیک لە شێوازی سەرەتاییی خۆیدا، خرایە نێو تۆماری نیشتمانیی شوێنە مێژوویییەکانەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:پردی پۆڵاین لە ئەمریکا]] npcsl9h534iitf7xj3i6n51ihn1umbp 0 298670 1617320 1617177 2026-08-05T12:05:16Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617320 wikitext text/x-wiki {{Short description|بەشێک لە شاری هۆ چی مین، ڤێتنام}} {{About|شارە کەناراوییەکەی پێشوو لە [[پارێزگای با ڕیا-ڤونگ تاو]] کە لە تەممووزی ٢٠٢٥ەوە نەماوە|گەڕەکێکی [[هۆ چی مین (شار)|شاری هۆ چی مین]] کە دوای تەممووزی ٢٠٢٥ دامەزراوە|ڤونگ تاو، شاری هۆ چی مین}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{ئامادەکردن}} {{Use dmy dates|date=January 2025}} {{Infobox settlement | name = ڤونگ تاو | official_name = شاری ڤونگ تاو | native_name = Thành phố Vũng Tàu | native_name_lang = vi | other_name = Cap Saint Jacques (کاپ سەینت جاک) | settlement_type = [[شارەکانی پارێزگا (ڤێتنام)|شاری پارێزگا (پۆلی-١)]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2 | image1 = Bờ biển Vũng Tàu.JPG | image2 = Nhà Lớn Long Sơn 1.jpg | image3 = VN-vungtau-buddha-1.jpg | image4 = Phường 2, tp. Vũng Tàu, Bà Rịa - Vũng Tàu, Việt Nam Tượng Chúa Giêsu Kitô - panoramio.jpg | image5 = White Palace Vung Tau from Flycam.jpg }} | image_caption = '''بە ئاراستەی کاتژمێر لە سەرەوە''': دیمەنی کەناراوی فرۆنت بیچ، [[ثیچ کا فات دای]]، ڤێلا بلانش (''Bạch Dinh'', [[:vi:Bạch Dinh|vi]])، [[مەسیحی ڤونگ تاو]]، کۆشکی لۆنگ سۆن ([[:vi:Nhà Lớn Long Sơn|vi]]) | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_size = | nicknames = تام تانگ، ئۆ کاپ ([[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]]: ''au Cap''، {{literal translation|لە کیپی سەینت جاک}}) | image_map = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=280|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|title=Vũng Tàu|stroke-width=3}} | mapsize = 300px | map_caption = نەخشەی ناوەندی ڤونگ تاو | coordinates = {{coord|10|23|N|107|7|E|region:VN|display=inline,title}} | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = {{flag|Vietnam}} | subdivision_type1 = [[پارێزگاکانی ڤێتنام|پارێزگا]] | subdivision_name1 = [[با ڕیا-ڤونگ تاو]] (پێشتر) | subdivision_type2 = [[شارەوانییەکانی ڤێتنام|شارەوانی]] | subdivision_name2 = [[هۆ چی مین (شار)|شاری هۆ چی مین]] (وەک گەڕەکەکانی [[گەڕەکی ڤونگ تاو|ڤونگ تاو]]، [[تام تانگ]]، [[ڕاچ دوا]] و کۆمۆنی [[لۆنگ سۆن، ڤونگ تاو|لۆنگ سۆن]]) | subdivision_type3 = [[هەرێمەکانی ڤێتنام|هەرێم]] | subdivision_name3 = [[باشووری ڕۆژهەڵات (ڤێتنام)|باشووری ڕۆژهەڵات]] | established_date = 1822 | unit_pref = metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = 141.1 | area_water_km2 = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = | population_total = 464860 | population_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vungtau Population 2022 |ناونیشان=https://worldpopulationreview.com/world-cities/vungtau-population |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=worldpopulationreview.com}}</ref> | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_blank1_title = نەتەوەکان | population_blank1 = {{flatlist| * [[گەلی ڤێتنامی|ڤێتنامی]]}} <!-- Start GDP -------------> | demographics_type1 = [[بەرهەمی ناوخۆییی گشتی|تێکڕای بەرهەمی ناوخۆیی (PPP, بەهای نەگۆڕی ٢٠١٥)]] | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = ساڵ | demographics1_info1 = 2023 | demographics1_title2 = کۆی گشتی (میترۆ) | demographics1_info2 = ١٤.٧ ملیار دۆلار<ref name="TelluBase">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase_factsheet_vnm.pdf|بڵاوکەرەوە=Tellusant Public Service Series|سەردێڕ=TelluBase—Viet Nam Fact Sheet|ڕێکەوتی سەردان= ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> | demographics1_title3 = بۆ هەر تاکێک | demographics1_info3 = ٣٢٬٤٠٠ دۆلار <!-- End GDP ---------------> | timezone = کاتی هیندۆچینا | utc_offset = +7 | postal_code_type = | postal_code = 790000 | leader_title = سکرتێری حیزبی کۆمۆنیستی ڤێتنام (CPV) | leader_name = Trần Đình Khoa | leader_title1 = سەرۆکی ئەنجومەنی گەل | leader_name1 = Lê Thị Thanh Bình | leader_title2 = سەرۆکی کۆمیتەی گەل | leader_name2 = Hoàng Vũ Thảnh }} '''ڤونگ تاو''' (''شێوەزاری سایگۆن:'' {{IPA|vi|juŋm˧˩˧ taːw˨˩||Vũng Tàu.oga}}، ''شێوەزاری هانۆی:'' {{IPA|vi|vuŋm˧ˀ˥ taw˨˩||Vung Tau Northern.ogg}}) شارێکی کەناراویی پێشووە لە [[باشووری ڕۆژهەڵات (ڤێتنام)|باشووری ڕۆژهەڵاتی]] [[ڤێتنام]]. ڕووبەری شارەکە {{convert|141.1|km2|sqmi|abbr=on}} دەگرتەوە و لە ١٦ [[گەڕەک (ڤێتنام)|گەڕەکی]] شارنشینی پێکدەهات لەسەر [[دوورگە]]ی ڤونگ تاو لەگەڵ [[کۆمۆنی ڤێتنام|کۆمۆنێکی]] دوورگەیی بە ناوی [[لۆنگ سۆن]]، بە لەخۆگرتنی [[دوورگەی لۆنگ سۆن|دوورگەیەک بە هەمان ناو]] و [[دوورگەی گۆ گانگ]]. شارەکە وەک سەنتەرێکی سەرەکیی دەرھێنانی [[نەوتی خاو]]ی ڤێتنام ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tourcualo.com/events/categories/cua-lo |سەردێڕ=Overview of cua lo beach in Vietnamese on official website |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140128091839/http://tourcualo.com/events/categories/cua-lo |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢٥ەوە، شاری ڤونگ تاو لە ڕووی یاساییەوە هەڵوەشایەوە و بووە بەشێک لە [[هۆ چی مین (شار)|شاری هۆ چی مین]] هەروەک چۆن پارێزگای سەرەکییەکەی [[پارێزگای با ڕیا-ڤونگ تاو|با ڕیا-ڤونگ تاو]] هەمان چارەنووسی هەبوو. دواتر ناوی ڤونگ تاو دووبارە بەکارهێنرایەوە بۆ [[ڤونگ تاو، شاری هۆ چی مین|دابەشکارییەکی ئاست-گەڕەک]] کە بەشی باشووری نیمچەدوورگەکە دەگرێتەوە، کە دڵی شارەکەی پێشووە؛ هەرچەندە، هێشتا تەواوی ڕووبەری شارەکەی پێشوو لە ناو خەڵکدا بە 'ڤونگ تاو' ناودەبرێت هەروەک چۆن لە زۆرێک لە شارە گەورەکانی تری پارێزگاکانی وڵاتەکەدا ڕوویداوە کە هەڵوەشێنراونەتەوە. == دابەشکارییە کارگێڕییەکان == لە نیسانی ٢٠١٥ەوە، ڤونگ تاو لە ١٦ گەڕەک (phường) پێکدەهات: [[گەڕەکی ١، ڤونگ تاو|١]]، [[گەڕەکی ٢، ڤونگ تاو|٢]]، [[گەڕەکی ٣، ڤونگ تاو|٣]]، [[گەڕەکی ٤، ڤونگ تاو|٤]]، [[گەڕەکی ٥، ڤونگ تاو|٥]]، [[گەڕەکی ٧، ڤونگ تاو|٧]]، [[گەڕەکی ٨، ڤونگ تاو|٨]]، [[گەڕەکی ٩، ڤونگ تاو|٩]]، [[گەڕەکی ١٠، ڤونگ تاو|١٠]]، [[گەڕەکی ١١، ڤونگ تاو|١١]]، [[گەڕەکی ١٢، ڤونگ تاو|١٢]]، [[تانگ نات]]، [[تانگ نی]] (پێشتر گەڕەکی ٦)، [[تانگ تام]]، [[نگوین ئان نین (گەڕەک)|نگوین ئان نین]]، [[ڕاچ دوا]]، و کۆمۆنی (''xã'') [[لۆنگ سۆن، ڤونگ تاو|لۆنگ سۆن]]. گەڕەکەکان دابەشکرابوون بەسەر چارەکەکاندا (''khu phố'')، کە ئەوانیش بەسەر گرووپی کۆمەڵگەی بچووکتردا دابەشکرابوون (''tổ dân phố''). کۆمۆنەکەش دابەشکرابوو بەسەر گوندە بچووکەکاندا (''thôn''). == مێژوو == [[File:FrontBeachVungtau.JPG|thumbnail|فرۆنت بیچ لە ڤونگ تاو بە بەلەمێکی هایدرۆفۆیلەوە لە گۆشەی خوارەوەی ڕاستدا|left]] بەپێی هەڵکۆڵینە شوێنەوارییەکانی ساڵانی ٢٠٠٢ و ٢٠٠٥ لە جیۆنگ لۆن، کە گردۆڵکەیەکی لمیی کەناراوییە لە دوورگەی لۆنگ سۆن، مرۆڤەکان لەم ناوچەیەدا ژیاون لەوەتەی [[هەزارەی دووەمی پێش زایین]]. بەڵگەکانی گۆڕستانەکان، ئامرازەکانی کارکردن، گۆزەی گڵین، زێڕینگەری، چەک و ئامرازەکانی تر ئاماژە بە پەیوەندییەکی نزیک دەکەن لەگەڵ [[کولتووری ئۆک ئێو]] و چالاکییە بازرگانییەکان لەگەڵ وڵاتانی نزیک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Excavation at the Giong Lon site |ناونیشان=https://baotanglichsu.vn/en/Articles/3186/8376/excavation-at-the-giong-lon-site.html |وێبگە=Vietnam Museum of National History}}</ref> لە نێوان سەدەکانی یەکەم و حەوتەم، ڤونگ تاو لەلایەن [[فونان]]ەوە بەڕێوەدەبرا، کە دواتر لە جێگەیان [[شانشینی چێنلا]] جێگیر بوو. زانیارییەکی کەم لەسەر ڤونگ تاو لە سەردەمی فونان و چێنلادا هەیە. لە ١٢٩٥، [[ژۆو داگوان]]، دیپلۆماتکارێکی چینیی یوان کە لە سەردەمی [[تیمور خان]]دا خزمەتی دەکرد، بە ناوچەیەکدا تێپەڕی بە ناوی ژێمپو (真蒲، هەروەها وەک ''Chen-p'u'' یان ''Chân Bồ'' نووسراوە)، کە پێدەچێت لە ناوچەی ڤونگ تاو یان باشووری ڤێتنام بووبێت، ئەمەش لە گەشتە فەرمییەکەیدا بۆ ئەنگکۆر. لە پەڕتووکەکەیدا بە ناوی ''[[دابونەریتی کەمبۆدیا]]''، ژێمپو وەک سنوور و خاکی [[ئیمپراتۆریەتیی خمێر|کەمبۆدیا]] وەسف دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Zhou |یەکەم=Daguan |ڕێکەوت=٢٠٠٧|ئەوانی تر=Translated by Peter Harris |سەردێڕ=A Record of Cambodia |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rs4IBAAAQBAJ |بڵاوکەرەوە=Silkworm Books |ژپنک=٩٧٨-١-٦٢٨٤٠-١٧٢-١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ma |یەکەم=Yong |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SvjPDgAAQBAJ&pg=PA232 |سەردێڕ=The General History Of Chinese Tourism Culture |دوایین٢=Su |یەکەم٢=Hongxia |دوایین٣=Jin |یەکەم٣=Qian |دوایین٤=Feng |یەکەم٤=Wei |دوایین٥=Liu |یەکەم٥=Jianuo |دوایین٦=Huang |یەکەم٦=Wenying |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=World Scientific |ژپنک=٩٧٨-١-٩٣٨٣٦٨-٤١-٧|پەڕەکان=٢٣٢|زمان=en}}</ref> لە سەدەکانی ١٤ و ١٥، ئەو کیپەی کە دواتر دەبوو بە ڤونگ تاو زۆنگاوێک بوو کە کەشتییە بازرگانییەکانی ئەورووپا بەردەوام سەردانیان دەکرد. چالاکیی کەشتییەکان ئیلهامبەخشی ناوی ڤونگ تاو بوو، کە بە واتای "[[wikt:anchorage|لەنگەرگە]]" دێت. پورتوگالییەکان لە نەخشەکانیاندا ئەم ناوچەیەیان بە ناوی ''Oporto Cinco Chagas'' یان بە سادەیی ''Cinco Chagas'' ئاماژە پێکردووە. ئەپرێس دێ مانڤیلێت (١٧٠٧–١٧٨٠)، یەکێک لە گەورەترین نەخشەسازییەکانی فەڕەنسا، لە پەڕتووکەکەیدا ''La Neptune Oriental'' ئاماژەی بە سەینت جاک (Saint Jacques) کردووە. ئەم زاراوەیە دواتر لەلایەن ئەورووپی و فەڕەنسییەکانەوە وەرگیرا. [[File:Portuguesee map of SouthEast Asia in the 17th century.jpg|thumb|نەخشەیەکی پورتوگالی لە سەدەی ١٧ کە ئاماژە بە ڤونگ تاو دەکات وەک ''Cinco Chagas'']] ئیدارەی [[هیندۆچینای فەڕەنسی]] دواتر ناوی لێنا '''کاپ سەینت جاک''' (بە ڤێتنامی ''Cáp Xanh-Giắc''). قەدپاڵی ڤونگ تاو ئێستا پێی دەوترێت موی نگین فۆنگ (بە واتای "کیپی پێشوازیکردن لە بای شەماڵ" یان "کیپی سڵاوکردن لە با"). === نیشتەجێبوونی ڤێتنامی === لە سەدەی ١٦ و ١٧، ململانێکانی هۆزە نەیارەکان لە [[شەڕی ترین-نگوین]] بووە هۆی کۆچکردنی ڤێتنامییەکان لە [[توان هۆا|توان کوانگ]]ەوە بۆ ناوچە کەناراوییەکانی نزیک ڤونگ تاو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Tran |یەکەم=Nam Tien |ساڵ=٢٠١٣|سەردێڕ=Vai trò của Chúa Nguyễn đối với công cuộc khai phá và bảo vệ xứ Mô Xoài thế kỷ XVII |trans-title=Role of Nguyễn Lords in the exploitation and protection of Mô Xoài in the 17th century |ناونیشان=https://vjol.info.vn/index.php/khxh/article/download/15164/13617/ |journal=Tạp chí Khoa học xã hội |بەرگ=١٧٤|پەڕەکان=٦٧}}</ref> ڤونگ تاو لە بنەڕەتدا پێی دەگوترا تام تانگ ("سێ بەلەم") بۆ یادکردنەوەی یەکەمین سێ گوندی ئەم ناوچەیە: تانگ نات (یان نوت)، تانگ نی (یان نی) و تانگ تام، لە چوارچێوەی پارێزگای [[بیین هۆا]] لە سەردەمی [[بنەماڵەی نگوین]]. لە سەردەمی دەسەڵاتی ئیمپراتۆر [[جیا لۆنگ]] (١٧٦١–١٨٢٠)، کاتێک چەتە دەریایییە [[گەلی مالای|مالایییەکان]] بنکەیەکیان لێرە دروست کرد و بوونە مەترسی بۆ سەر بازرگانانی شاری [[جیا دین]]، پاشا ٣ هێزی سەربازیی نارد بۆ تێکشکاندنی چەتە دەریایییەکان. چەتەکان تێکشکێنران و وەک پاداشتێک زەوییەکە درا بە هێزەکان بۆ ئەوەی بەردەوام بن لە پاراستنی ناوچەکە. گوندەکان، کە دواتر ناونران Thắng Nhất 勝一، Thắng Nhì 勝二، Thắng Tam 勝三، ناوچە کشتوکاڵییەکانی باشووریترین خاڵ و کەناری ڕۆژاوای نیمچەدوورگەکەیان داگیرکرد. پاشاکان جیا لۆنگ، [[مین مانگ]] و [[تیو تری]] بە شێوەیەکی بەرفراوان وەبەرهێنانیان کرد لە پاراستنی ڤونگ تاو، لە ڕێگەی کردنەوەی چەندین دامەزراوەی بەرگری. سەربازگەیەکی سەربازی، بە ناوی Phước Thắng bảo 福勝堡، لەسەر قەدپاڵی گردەکە کە دەیڕوانییە سەر کیپی بوفالۆ، لە ساڵی ١٨٣٩ دروست کرا. سەربازگەکە وەک قەڵایەک کاری دەکرد و بە ٦ تۆپی برۆنزی پڕچەک کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Phạm |یەکەم=Chí Thân |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Âm vang thần công Phước Thắng |ناونیشان=https://baobariavungtau.com.vn/van-hoa-nghe-thuat/201901/am-vang-than-cong-phuoc-thang-835180/index.htm |وێبگە=Báo Bà Rịa-Vũng Tàu}}</ref> === داگیرکاری فەڕەنسی === ١٠ی شوباتی ١٨٥٩ یەکەمین بەکارهێنانی تۆپ بوو لەلایەن سوپای نگوینەوە، کاتێک لە قەڵای فوک تانگەوە تەقەیان لە کەشتییە جەنگییەکانی فەڕەنسا کرد، کە دەکەوتە دووری ١٠٠ مەتر لە کەناراوی فرۆنت بیچی ڤونگ تاو. ئەمە قۆناغێکی گرنگی شەڕی ڤێتنام بوو دژی داگیرکەرانی فەڕەنسی لە باشووری ڤێتنام (کە ئەوکات پێی دەگوترا [[کۆشینچینا]]). لە ١٨٧٦، بەپێی مەرسوومێکی حکوومەتی فەڕەنسا، ڤونگ تاو خرایە سەر [[با ڕیا|قەزای با ڕیا]] لەسەر بنەمای ئیدارەی [[سایگۆن]]. لە ساڵانی ١٨٨٠ەکان گفتوگۆ هەبوو لەسەر گواستنەوەی دامەزراوەکانی بەندەری سایگۆن بۆ ڤونگ تاو، بەڵام ئەمە هیچ ئەنجامێکی نەبوو بەهۆی ژێرخانی باشتر لە سایگۆن.<ref>''Saigon: A History'', p. 82, by Nghia M. Vo (2011): "There were talks about moving the port facilities to Vũng Tàu at the mouth of the river where ..."</ref> لە ١ی ئایاری ١٨٩٥، حاکمی کۆشینچینا بە مەرسوومێک بڕیاریدا کە کاپ سەینت جاک لەو کاتەوە دەبێتە شارۆچکەیەکی ئۆتۆنۆم. لە ١٨٩٨، کاپ سەینت جاک جارێکی تر خرایەوە سەر قەزای با ڕیا، بەڵام لە ١٨٩٩ دیسان جیاکرایەوە. لە ١٩٠١، ژمارەی دانیشتووانی ڤونگ تاو ٥٬٦٩٠ کەس بوو، کە ٢٬٠٠٠ کەسیان کۆچبەری باکووری ڤێتنام بوون. زۆربەی دانیشتووانی شارۆچکەکە بژێوییان لەسەر ماسیگرتن، کشتوکاڵ و کەرتی خزمەتگوزاری بوو. لە ٤ی نیسانی ١٩٠٥، کاپ سەینت جاک بووە ناوچەیەکی کارگێڕیی سەر بە پارێزگای با ڕیا. لە ١٩٢٩، کاپ سەینت جاک بووە پارێزگا، و لە ١٩٣٤ بووە شار ([[کۆمۆنی ڤێتنام|کۆمۆن]]). لە نێوان ساڵانی ١٨٨٥ و ١٩٣٤، فەڕەنسییەکان سەنتەری شارۆچکەکەیان بە درێژایی فرۆنت بیچ دیزاین کرد، کە ئەوکات ناوی ''Baie de Cocotiers'' بوو، لەگەڵ چەندین کاری تەلارسازیی سەرنجڕاکێش بۆ ئەرکە کارگێڕییەکان وەک ''l'Hôtel de l'Inspection''، نووسینگەی پۆستە، هۆتێلی گەورە و ڕووناککەرەوەی دەریایی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=État de la Cochinchine française en 1896 |بڵاوکەرەوە=Imprimerie commerciale REY |ساڵ=١٨٩٩|شوێن=Saigon |پەڕەکان=١٦٧|زمان=fr}}</ref> لە ١٨٩٨، حاکمی فەڕەنسیی [[هیندۆچینای فەڕەنسی|هیندۆچینا]]، [[پۆل دومێر]] (کە دواتر بووە سەرۆکی فەڕەنسا)، ڤێلای سپیی (''Villa Blanche'') لە ڤونگ تاو دروست کرد کە هێشتا وەک شوێنەوارێکی دیار ماوەتەوە. لە ١٨٩٦ ڕێگەیەکی نیشتمانی قیرتاو کرا (کە ئەوکات پێی دەگوترا ڕێگەی کۆلۆنیالی ١٥)، هەروەها جێتتییەک لە فرۆنت بیچ دروست کرا بۆ بەستنەوەی کاپ بە سایگۆنەوە. {{Anchor|Massacre}} لە [[یەکەمین شەڕی هیندۆچینا]]دا، دامەزراوەی نەخۆشخانەی سەربازیی ڤونگ تاو لەلایەن سەربازە فەڕەنسییەکانەوە بۆ [[مۆڵەتی نەخۆشی]] بەکاردەهێنرا. لە ٢١ی تەممووزی ١٩٥٢، چەکدارانی [[ڤیێت مین]] بە جلوبەرگی سەربازیی فەڕەنسییەوە خۆیان گۆڕی و بە چەقۆ، بۆمبی دەستی و [[چەکی ستین|چەکی ئۆتۆماتیکی ستین]] بە دزییەوە چوونە ناو سەنتەری پشوو و حەوانەوەی بیناکە، کە ژمارەیەک ئەفسەری فەڕەنسیی بێچەک لەگەڵ خێزانەکانیان نانی ئێوارەیان دەخوارد. یاخیبووان بۆمبێکی دەستییان لە چێشتخانەکەوە هەڵدا و بارتێندەرێکی ڤێتنامییان کوشت، پاشان چێشتلێنەرەکە بە ناوی نگوین ڤان لۆک تەقەی لێکرا کە هەوڵی دەدا خۆی وەک مردوو نیشان بدات. هێرشبەرەکانی ناو ڕێڕەوەکە چوار منداڵەکەی سەرۆکی هێڵی ئاسمانیی ڤێتنامی ([[Air Vietnam]]) ژان پێرینیان دۆزییەوە—کریستیان، ئیلیزابێت، میشێل و نیکۆڵ—کە خەریکی یاری [[چاوپۆشکێ]] بوون. ئیلیزابێت، کریستیان و نیکۆڵ لەلایەن ڤیێت مینەوە دەستڕێژی گوللەیان لێکرا، و میشێل کە هەوڵی ڕاکردنی دەدا بە چەقۆ پارچە پارچە کرا. دوای ئەوەی دڵنیابوونەوە کە ڕێگەکە پاکە، چوونە ناو ژووری نانخواردنەکە و هێرشیان کردە سەر کڕیارە فەڕەنسییەکان بە تەقەکردن و بۆمبی دەستی. لە هێرشەکەدا بیست کەس کە چواریان هاووڵاتیی مەدەنیی ڤێتنامی بوون کوژران، و ٢٣ کەسیش بریندار بوون. تاکە کەس کە بە سەلامەتی ڕزگاریان بوو کوڕێک بوو کە لە پشتی کورسییەکەوە خۆی شاردبووەوە، لەگەڵ لیوایەک کە خۆی بە خوێنی ژنێکی مردوو داپۆشیبوو بۆ ئەوەی وا دەربکەوێت کە مردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٤ی ئابی ١٩٥٢|سەردێڕ=INDO-CHINA: Massacre at Cap |زمان=en-US |magazine=Time |ناونیشان=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,822397,00.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|issn=0040-781X}}</ref><ref>[https://www.tunnelrats.com.au/pdfs/newsletters/Holdfast-39.pdf Holdfast Newsletter]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cape St. Jacques – Vung Tau |ناونیشان=http://saigon-vietnam.fr/vungtau_en.php |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=saigon-vietnam.fr}}</ref> === باشووری ڤێتنام === [[File:AMS - Vung Tau, Vietnam - NARA - 74797784.jpg|left|thumb|183px|نەخشەیەکی ساڵی ١٩٦٩ی ڤونگ تاو کە چەندین دامەزراوەی سەربازی لە ڤونگ تاو نیشان دەدات]] دوای واژۆکردنی [[کۆنفرانسی جنێڤ ١٩٥٤|ڕێککەوتننامەی جنێڤ]]، دەوڵەتی ڤێتنام و [[کۆماری ڤێتنام]] نزیکەی یەک ملیۆن کەسیان لە باکوورەوە بۆ باشووری ڤێتنام گواستەوە، لەوانە زیاتر لە ٨٠٠٬٠٠٠ مەسیحیی کاسۆلیکی. سێ کەمپی نیشتەجێبوونی کاتی لە ڤونگ تاو دامەزران. حکوومەتی ناوخۆیی ئەم دانیشتووانە نوێیانەی لە شوێنە ستراتیژییەکانی سەر ڕێگای ١٥ (کە ئێستا [[ڕێگای نیشتمانی ٥١ (ڤێتنام)|ڕێگای نیشتمانیی ٥١ە]]) نیشتەجێ کرد، وەک بێن دا، تانگ نات، تانگ نی، ڕاچ دوا، فوک تانگ و فوک تان، و چەندین پەرستگای کاسۆلیکییان لە سەرانسەری ناوچەکەدا پێکهێنا. بەهۆی هەڵکەوتە ستراتیژییەکەی لەسەر ڕێگای دەریایی نزیک لە پایتەختی سایگۆن، حکوومەتی کۆماری ڤێتنام و هاوپەیمانەکانی لە ئەمریکا، ئوسترالیا و کۆریای باشوور، ڤونگ تاویان وەک خاڵێکی بەرگریی ستراتیژی گەشە پێدا و پتەویان کرد. دوای دەستبەسەرداگرتنی دامەزراوە سەربازییە فەڕەنسییەکان لێرە، [[سوپای کۆماری ڤێتنام]] (ARVN) چەندین دامەزراوەی گەورەی مەشقی دامەزراند وەک سەنتەری مەشقی ئەفسەرانی بونیادنانی لادێ، قوتابخانەی پەیوەندییەکان، و قوتابخانەی پۆلیسی سەربازی، قوتابخانەی کەید و نەخۆشخانەی سەربازی. لە کاتی [[شەڕی ڤێتنام]]دا، [[گرووپی یەکەمی پشتیوانی لۆجیستیکی ئوسترالیا]] لە ڤونگ تاو [[پێکهاتەی پشتیوانی یەکەمی ئوسترالیا|بنکەیان هەبوو]] – هەروەها چەندین یەکەی سەربازیی ئەمریکیش لە کاتی جیاوازدا لەوێ بوون. ڤونگ تاو هەروەها بووە شوێنێکی بەناوبانگ بۆ [[پشوو و حەوانەوەی سەربازی|پشوو و حەوانەوە (R&R)]] بۆ کارمەندانی سەربازیی ئەمریکی، ئوسترالی و نیوزیلەندی.<ref>Keith W. Nolan. ''Search and Destroy: The Story of an Armored Cavalry Squadron'' 2010, p. 35: "Harrington anticipated rendezvousing with his vehicles, supplies, and troops at the port city of Vũng Tàu in III Corps, then launching operations north-west of Sài Gòn with the 25th Division."</ref> بەهۆی بەرزبوونەوەی گرنگییەکەی وەک بنکەیەکی سەربازی و هاوینەهەوارێکی کەناراوی، ڤونگ تاو لە کاتی شەڕدا ژمارەیەکی زۆری دانیشتووانی بۆ خۆی ڕاکێشا. ژمارەی دانیشتووانەکەی لە ٢٩٬٣٩٠ کەسەوە لە ساڵی ١٩٥٥ بۆ ١١٩٬٣٠٠ کەس لە ١٩٧٣ بەرزبووەوە.<ref name=":9">Gauthier, Julien. ''L'Indochine au travail dans la paix française''. Paris: Eyrolles, 1949. Tr 198</ref> === کەوتنی ڤونگ تاو === لە کۆتا ڕۆژەکانی نیسانی ١٩٧٥، زۆرێک لە هێزەکانی باشووری ڤێتنام پاشەکشەیان کرد بۆ ڤونگ تاو لە کاتێکدا کۆمۆنیستەکان نزیک دەبوونەوە لە باشووری ڤێتنام. دوای گرتنی با ڕیا و [[پارێزگای فوک توی]] لە ٢٧ی نیسان، هێزەکانی [[فیرقەی سێیەم (ڤێتنام)|فیرقەی ٣]] هێرشەکانیان بۆ سەر ڤونگ تاو دەستپێکرد. هەرچەندە، پردی کۆ مەی خاپوور کرابوو، و بەرگرییەکی بەهێز لەلایەن هێزە ئاسمانییەکانی سەر بە ARVN لە کۆتایی باشووری پردەکەدا زیانێکی گەورەی بە هێزەکانی باکوور گەیاند. دواتر فەوجی ١٢ی فیرقەکە لە ڕێگەی بەلەمی ماسیگرتنەوە لە پشتی هێڵەکانی هێزە ئاسمانییەکانەوە دابەزین، و ئەمە، لەگەڵ هێرشێکی نوێی فەوجی ٢، هێزە ئاسمانییەکانی ناچار بە پاشەکشە کرد بۆ ناو ڤونگ تاو. لە کاتژمێر ٠١:٣٠ی ٣٠ی نیسان، فیرقەکە هێرشەکەی بۆ سەر ڤونگ تاو دەستپێکرد و هێزە ئاسمانییەکانی ناچار بە کشانەوە کرد بۆ ناوەندی شارەکە، کە لە کۆتاییدا لە کاتژمێر ١١:٠٠دا خۆیان بەدەستەوە دا.<ref name="YellowStar_3rdDivision_Memoir">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=History of the Yellow Star Division |ناونیشان=https://kilopad.com/Tieu-su-Hoi-ky-c12/lich-su-su-doan-sao-vang-b3580/trang-1-thong-tin |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |وێبگە=kilopad.com/Tieu-su-Hoi-ky-c12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211123071811/https://kilopad.com/Tieu-su-Hoi-ky-c12/lich-su-su-doan-sao-vang-b3580/trang-1-thong-tin |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>^{:chapter 6}<ref name="Veith">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Veith |یەکەم=George |سەردێڕ=Black April The Fall of South Vietnam 1973–75 |بڵاوکەرەوە=Encounter Books |ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨١٥٩٤٠٣٥٧٢٢|پەڕە=١٣٢}}</ref>{{rp|476}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 3rd - Yellow Star - Division in the Historic April |ناونیشان=https://baokhanhhoa.vn/chinh-tri/202004/su-doan-3-sao-vang-trong-thang-tu-lich-su-8161741/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=baokhanhhoa.vn}}</ref> قەیرانێکی سەختی بارمتەگرتنی چەکداری لە نێوان ئەفسەرەکانی ARVN و کۆمۆنیستەکان لە هۆتێل پاڵاس ڕوویدا و لە کاتژمێر ١٣:٣٠ بە خۆبەدەستەوەدانی کۆتایی تەواو بوو. === ڤێتنامی یەکگرتوو === دوای [[یەکگرتنەوەی ڤێتنام]]، ڤونگ تاو وەک شارێک لەژێر دەسەڵاتی [[کۆماری باشووری ڤێتنام|کۆماری باشووری ڤێتنام]] بەڕێوەدەبرا. لە ڕووی سیاسییەوە، لەلایەن لیژنەی کارگێڕیی سەربازیی شاری ڤونگ تاو بەڕێوەدەبرا، بە سەرۆکایەتیی فام ڤان هی (تو هی)، کە لە هەمان کاتدا سکرتێری کۆمیتەی حیزبی کۆمۆنیستی شارەکە بوو. لە کانوونی دووەمی ١٩٧٦، گۆڕانکارییەکی گەورە لە سنووری کارگێڕی لە باشووری ڤێتنام ڕوویدا و ڤونگ تاو و سێ پارێزگای نزیکی یەکخران بۆ ناو [[پارێزگای دۆنگ نای|دۆنگ نای]]. پاشان ڤونگ تاو بووە شارۆچکەیەکی ئاست-قەزا (thị xã)ی ئەم پارێزگا نوێیە. دوای شەڕەکە، بەهۆی ئەوەی ڤێتنام کەوتە ژێر [[پەیوەندییەکانی ئەمریکا-ڤێتنام|گەمارۆی بازرگانیی توندی]] ئەمریکا و ئابوورییەکی تێکشکاو، ڤونگ تاو خاڵێکی دەستپێکی باو بوو بۆ "[[بەلەمسوارەکانی ڤێتنام]]" – ئەو پەنابەرانەی کە لە ڕژێمی کۆمۆنیستیی دوای جەنگ هەڵدەهاتن. نیشتمانیکردنی کۆمپانیا تایبەتەکان لەلایەن حکوومەتەوە، بەگشتیکردنی ئابووری، پلاندانانی ناوەندی و گۆڕانکاری لە پارەدا کە لە ساڵانی دوای جەنگ جێبەجێ کران، ناخۆشی زۆری بۆ زۆرینەی خەڵک هێنا. === ناوچەی تایبەت === دوای ئەوەی نەوت لە ئاوەکانی باشووری ڤێتنام دۆزرایەوە، حکوومەتی ڤێتنام هەوڵی دا بۆ دەرهێنان و بەکارهێنانی ئەم سەرچاوە نوێیە. لە ٣٠ی ئایاری ١٩٧٩، ڤونگ تاو لەگەڵ [[دوورگەکانی کۆن داو|کۆن داو]] یەکخرا بۆ دروستکردنی ناوچەی تایبەتی ڤونگ تاو-کۆن داو بە مەبەستی ئاسانکاری بۆ ناوەندە نوێیەکانی خزمەتگوزاری و لۆجیستیکی پیشەسازی نەوت. لە نێوان ساڵانی ١٩٨٠ و ١٩٨٢، شارەکە گۆڕانکارییەکی گەورەی لە ژێرخاندا بەخۆیەوە بینی و لە ڕووی دیمۆگرافییەوە بووە سەنتەرێکی خزمەتگوزاری و لۆجیستیکی بۆ ئەم پیشەسازییە نوێیە. لە ڕووی سیاسییەوە، ناوچە تایبەتەکە هەمان پێگەی پارێزگاکان و شارە سەربەخۆکانی پێدرا. لە ڕووی کارگێڕییەوە، دابەشکرا بەسەر ١ قەزادا (کۆن داو) و ٥ گەڕەک: چاو تان، تانگ نات، تانگ نی، تانگ تام، فوک تانگ و کۆمۆنی لۆنگ سۆن. حکوومەتی ناوەندی نزیکەی ١٠٬٠٠٠ ئەفسەر و ئەندازیاری پسپۆڕی لە زۆرێک لە یەکە ناحکومییەکان، پیشەسازییەکان، بیناسازی و سوپاوە دابین کرد. ناوچەیەکی خزمەتگوزاری لۆجیستیکی بەندەری دەریایی کە تایبەت بوو بە هاوردە و هەناردەکردنی کەرەستە تەکنیکییەکان و بەرهەمە نەوتییەکان لە ناوچەیەکی زۆنگاودا لە کەناری کەنداوی گان ڕای دامەزرا. دوای واژۆکردنی ڕێککەوتنی سۆڤیەت-ڤێتنام لەسەر دەرهێنانی نەوت و دامەزراندنی [[ڤیێتسۆڤپیترۆ]]، شارەکە پێشوازی لە زیاتر لە ٢٬٠٠٠ بەرپرس و شارەزای سۆڤیەتی کرد بۆ کارکردن لەم پڕۆژە هاوبەشەدا. بۆ دروستکردنی شوێنی نیشتەجێبوونی گونجاو بۆ کرێکارە نوێیەکان، لە ساڵی ١٩٨٥ حکوومەتی ناوچە تایبەتەکە و بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی نەوت بەشەناوخۆیییەکی جیایان بۆ ئەم کەسانە دروست کرد، کە زۆرجار پێی دەگوترا "ناوچەی ٥ نهۆمی".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|نووسەر=Mai Thắng |سەردێڕ=Có một nước Nga giữa lòng phố biển |ناونیشان=https://thanhtra.com.vn/xa-hoi/doi-song/co-mot-nuoc-nga-giua-long-pho-bien-174779.html |وێبگە=Thanh Tra}}</ref> لە ئێستاشدا، ئەم کۆمەڵگە شوقەیە زیاتر لە ٥٢٠ خێزان و نزیکەی ١٬٠٠٠ ڕووسی تێدا دەژی و کار دەکەن. === شاری پارێزگایی === لە ١٢ی ئابی ١٩٩١، ناوچە تایبەتەکە بە مەرسوومێکی حکوومی هەڵوەشایەوە. [[پارێزگای با ڕیا-ڤونگ تاو]] بە فەرمی لەم ناوچەیەی پێشوو و قەزاکانی نزیک پارێزگای دۆنگ نای دروست کرا. ڤونگ تاو جارێکی تر وەک ''thành phố'' (شار) دامەزرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ١٩٩١|سەردێڕ=National Assembly Decision on the Adjustment of Administrative boundaries of some provinces and municipalities |ناونیشان=https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Nghi-quyet-dieu-chinh-dia-gioi-hanh-chinh-mot-so-tinh-thanh-pho-truc-thuoc-Trung-uong-42808.aspx |وێبگە=Thư viện pháp luật}}</ref> سەرکەوتنەکانی [[دۆی موی]] و قازانجەکانی هەناردەکردنی بەرهەمە دەریایییەکان و نەوت، سەرچاوەیەکی گەورەی بودجەیان هێنایە پارێزگای با ڕیا-ڤونگ تاو، و گۆڕانکاریی ئەرێنی دروست کرد بۆ بەرپەرچدانەوەی قەیرانی کۆمەڵایەتی-ئابووری. بەهای بەرهەمهێنانی کەرتە ئابوورییەکان لە سەرتاسەری شارەکەدا لە کاتی دامەزراندنیدا تەنیا گەیشتبووە ٢٧١ ملیار دۆنگی ڤێتنامی، بەڵام تا ساڵی ٢٠٢١ گەیشتە ٧٠٬٥٠٠ ملیار دۆنگ (٢٦٠ هێندەی بنەڕەتی).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|وێبگە=PetroVietnam |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|زمان=vi |سەردێڕ=Thành phố Vũng Tàu tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập và đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba |ناونیشان=https://petrovietnam.petrotimes.vn/thanh-pho-vung-tau-to-chuc-le-ky-niem-30-nam-thanh-lap-va-don-nhan-huan-chuong-lao-dong-hang-ba-637603.html}}</ref> لە ساڵانی ١٩٩٠ەکاندا، کەرتەکانی گەشتیاری و بەرهەمهێنانی پیشەسازی دەستیان بە گەشەکردن کرد. لە ١٩٩٦، شارەکە ناوچەی پیشەسازیی دۆنگ سویێنی کردەوە. لە کۆتاییەکانی ١٩٩٠ەکان و ساڵانی ٢٠٠٠ەکان، شارەکە گۆڕانکارییەکی گەورەی بەخۆیەوە بینی بە دروستکردن و چاککردنی ڕێگاکانی ناو شار، و فراوانکردنی چەندین پڕۆژەی سەرەکی وەک شەقامی لێ هۆنگ فۆنگ، مۆنیۆمێنتی شەهیدان و بازنەی پێنج-ڕێیان. شەقامی ٢ی ئازار (ڕێگای نیشتمانی ٥١C) هەروەها لەم ماوەیەدا دروست کرا و کرایەوە، و جێگەی ٣٠ تانگ ٤ (ڕێگای نیشتمانی ٥١A)ی گرتەوە وەک ڕێگای سەرەکی بۆ ناوەندی شارەکە. تا ساڵی ٢٠٢٣، سەدا سەدی ڕێگا و کۆڵانەکان قیرتاو و کۆنکرێت کراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kim |یەکەم=Nguyễn |ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٣ |سەردێڕ=Hạ tầng cơ sở- sức bật để thúc đẩy ngành du lịch chuyển mình |ناونیشان=https://vungtau.baria-vungtau.gov.vn/tin-tuc-noi-bat/-/view-content/527194/ha-tang-co-so-suc-bat-e-thuc-ay-nganh-du-lich-chuyen-minh |وێبگە=Thành phố Vũng Tàu |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250516104957/https://vungtau.baria-vungtau.gov.vn/tin-tuc-noi-bat/-/view-content/527194/ha-tang-co-so-suc-bat-e-thuc-ay-nganh-du-lich-chuyen-minh |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کردنەوەی پردەکانی گۆ گانگ و کوا لاپ یارمەتیدەر بوون بۆ بەستنەوەی خێراتری ڤونگ تاو بە قەزاکانی نزیکەوە. چەندین پڕۆژەی بازرگانی و گەشەپێدانی شارستانی لە ساڵانی ٢٠٠٠ەکاندا دامەزران وەک سەنتەری بازرگانی شاری ڤونگ تاو، ناوچەی شارستانی چی لین، ناوچەی شارستانی دای ئان و ناوچەی شارستانی ئا چاو. لە ساڵی ٢٠١٢، سەنتەری کارگێڕیی پارێزگاکە گواسترایەوە بۆ [[با ڕیا]]. == ئابووری و گەشتیاری == === گواستنەوەی دەریایی و گەڕان بەدوای نەوتدا === [[File:VungtauFastFerryStation.JPG|thumbnail|وێستگەی بەلەمی خێرای هایدرۆفۆیل لە ڤونگ تاو، کە هێمایەکی تەلارسازیی شارەکەیە]] شارەکە دەکەوێتە باشووری ڤێتنام، لەسەر لووتکەی [[نیمچەدوورگە|نیمچەدوورگەیەکی]] بچووک. لە ڕووی مێژوویییەوە بەندەرێکی گرنگ بووە، بەتایبەتی لە سەردەمی [[هیندۆچینای فەڕەنسی|دەسەڵاتی فەڕەنسی]] لە ڤێتنام. ئەمڕۆ، گرنگیی شارەکە وەک بەندەرێکی کەشتیوانی کەمیکردووە، بەڵام هێشتا ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە پیشەسازی [[نەوت]]ی دەریاییی ڤێتنامدا. ڤونگ تاو تاکە بنکەی نەوتی ڤێتنامە کە چالاکییەکانی دەرهێنانی [[نەوتی خاو]] و غازی سروشتی زاڵن بەسەر ئابووری شارەکەدا و داهاتێکی سەرەکی بۆ [[ئابووری ڤێتنام|بودجەی ڤێتنام]] و قەبارەی هەناردەکردن دابین دەکەن. دووبارە بونیادنانەوەی کەشتیخانەی ڤونگ تاو بڕیار بوو لە ٢٠٠٨ تەواو بکرێت، بە دابینکردنی کەشتییە نوێیەکانی دابینکردن و مامەڵەکردن لەگەڵ لەنگەر لەلایەن کۆمپانیای [[ئاکێر ئەی ئێس ئەی|Aker]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Shipping, shipbuilding, offshore news|ئیش=Marinelog|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.marinelog.com/DOCS/NEWSMMVII/2007may00030.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> === پیشەسازی === کۆمپانیای [[PEB Steel]] چەند کارگەیەک لە ڤونگ تاو بەڕێوەدەبات.<ref>{{cite press release | url = http://www.azobuild.com/news.asp?newsID=2087 | title = Second Factory Commissioned by PEB Steel | date = 3 April 2006 | author = PEB Steel}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ= Steel firm opens fabrication plant |ناونیشان= http://www.intellasia.net/steel-firm-opens-fabrication-plant-107889 |ڕێکەوت= ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە= Intellasia | newspaper = Viet Nam News |ڕێکەوتی سەردان= ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20130616212225/http://www.intellasia.net/steel-firm-opens-fabrication-plant-107889 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو | df = dmy-all}}</ref> === کەناراوەکان === [[File:Vũng_Tàu_sunset.jpg|alt=Vũng_Tàu_sunset|thumb|کەناراوی فرۆنت بیچ و چیای تونگ کی لە ڤونگ تاو لە کەناراوی ڕێگای ها لۆنگەوە دەبینرێن]] ڤونگ تاو ٤ کەناراوی بەرفراوانی هەیە، لەوانە باک بیچ (''Bãi Sau'')، فرۆنت بیچ (''Bãi Trước'')، سترۆبێری بیچ (''Bãi Dâu'')، و پاینئەپڵ بیچ (''Bãi Dứa''). === هاوینەهەوار و پارکە تێماییەکان === [[File:Vong_xoay_Dai_Liet_sy-_Duong_thi_sach,_Phuong_Thang_tam,_tp_vungtau,_vn_-_panoramio.jpg|alt=Vong_xoay_Dai_Liet_sy-_Duong_thi_sach,_Phuong_Thang_tam,_tp_vungtau,_vn_-_panoramio|left|thumb|[[لۆتێ مارت]] (چەپ) و [[هۆتێلەکانی پولمان|هۆتێلی پولمان ڤونگ تاو]] (ڕاست)]] ڤونگ تاو سەنتەرێکی گەشتیاری گەورە بووە لە سەردەمی کۆشینچیناوە، وەک شارێکی گەشتیاریی کەنار دەریا گەشەی پێدراوە بە چەندین دامەزراوەی میواندارییەوە. لە ئێستادا، لە پاڵ براندە ناوخۆیییەکانی هۆتێلدا، شارەکە شوێنی هەندێک لە براندە نێونەتەوەیییەکانی هۆتێلیشە، لەوانە [[هۆتێلەکانی پولمان|Pullman]]، [[هۆتێلەکانی ئیبیس|Ibis]]، [[هۆتێلەکانی مێرکور|Mercure]] (هەموویان سەر بە کۆمپانیای [[ئاکۆر|Accor]]ن)، لەگەڵ فیوژن سویتس (گرووپی هۆتێلەکانی Fusion). شاری بلانکا، کە هاوینەهەوارێکی گەورە و [[پارکی ئاوی]]یە لەلایەن [[گرووپی سەن (ڤێتنام)|گرووپی سەن]]ەوە گەشەی پێدراوە لە شەقامی ٢ی ئازار، گەڕەکی ١٠ ([[تام تانگ]])، نزیک ناوچەی سەنتەری چی لین، لە ١٦ی ئایاری ٢٠٢٥ بەردی بناغەی دانرا. پارکە ئاوییەکە لە جەژنی [[تێت]]ی ٢٠٢٦ەوە کراوەتەوە و بەشەکانی تری هێشتا لە دروستکردندان، پڕۆژەکە هەروەها دەبێتە شوێنێک بۆ چەندین هۆتێلی نێونەتەوەیی. پڕۆژەیەکی تری گەورەی هاوینەهەوار بەم دواییانە لەلایەن حکوومەتی ڤێتنامەوە مۆڵەتی پێدراوە، ئەویش سایگۆن ئەتلانتیسە، کە دەکەوێتە ناوچەی چی لین - کوا لاپ، بە درێژایی شەقامی ٢ی ئازار، گەڕەکەکانی ١١ و ١٢ (تام تانگ)، لە تەنیشت [[لۆنگ های]]. لە کاتی تەواوبوونیدا، ئەم پڕۆژە کات بەسەربردنە کە بەهای سەرمایەکەی ٣٠٠ ملیۆن دۆلارە، هاوینەهەوار، شوێنی بازاڕکردن و کەشتیوانی لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.vvg-vietnam.com/cua_lap.htm|سەردێڕ=Cua Lap Resort; US$ 273 million beach resort in Vung Tau, Vietnam |بڵاوکەرەوە=Vietnam Venture Group}}</ref> وەبەرهێنەری ئەم پڕۆژەیە پێشنیازی ئەوە دەکات کە سەرمایەی وەبەرهێنانەکە بۆ ٤ ملیۆن دۆلار بەرزبکرێتەوە. دوو پڕۆژەی تری کات بەسەربردن کە چاوەڕێی وەرگرتنی مۆڵەت دەکەن بریتین لە [[ئەکواریۆم]]ی ڤونگ تاو، کە تێچووەکەی ٢٥٠ ملیۆن دۆلارە، و باو ترونگ، کە پارکێکی کات بەسەربردنی هاوشێوەی [[دیزنیلاند]]ە و تێچووەکەی ٢٥٠ ملیۆن دۆلارە. پڕۆژەکە پێشتر تاوەری لاندماک (Landmark Tower)ی لەخۆدەگرت، کە باڵەخانەیەکی ٨٨ نهۆمی بوو و بڕیاربوو لە ساڵی ٢٠١٠ لە ڤونگ تاو لەلایەن کۆمپانیایەکی ئەمریکییەوە بە ناوی Good Choice Import – Export Investment Inc دروستبکرێت، کە لە کاتی دروستکردنیدا دەبووە بەرزترین باڵەخانە لە ڤێتنام. پڕۆژەکە هێشتا چاوەڕێی ڕەزامەندیی حکوومەتی پارێزگا دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.baobariavungtau.com.vn/vn/bariavungtau/37033/index.brvt|سەردێڕ=Official website of Ba Ria-Vũng Tàu province's government|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071219172203/http://www.baobariavungtau.com.vn/vn/bariavungtau/37033/index.brvt|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://vietnamnet.vn/ |سەردێڕ=Tin tức, Thời sự cập nhật liên tục 24x7 |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=VietNamNet |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131218194013/http://vietnamnet.vn/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> == کولتوور == ڤونگ تاو شانازی بە کولتوورێکی دەوڵەمەند و هەمەجۆرەوە دەکات بەهۆی هەڵکەوتە ناوازەکەی و مێژووی کاریگەرییە بیانییەکان و کۆچی ناوخۆیی. === نەریتە ناوخۆیییەکان و فێستیڤاڵەکان === وەک شارێکی کەناراوی، کولتووری ڤونگ تاو بە قووڵی گرێدراوە بە پەیوەندییەکەیەوە بە دەریا و کەلەپووری دەریایییەوە. نەوەکانی گوندە ڕەسەنەکانی تام تانگ لە ڤونگ تاو بەگشتی جەژنەکانی پەرستگاکان دەگێڕن، کە ساڵی جارێک بەڕێوەدەچێت. ژمارەیەکی زۆر لە ماسیگران، بەتایبەتی ئەوانەی نزیک پەرستگای گوندی تانگ تام دەژین، هەروەها پشووەکانی پەیوەست بە ماسیگرتن و دەریاوە یاد دەکەنەوە، کە فێستیڤاڵی کا ئۆنگ (Lễ hội Cá Ông - فێستیڤاڵی نەهەنگ) یان فێستیڤاڵی نگین ئۆنگ (Lễ hội Nghinh Ông - ئاهەنگی نەهەنگ) لە دیارترینیانن. فێستیڤاڵەکانی تری ناوچەکە بریتین لە [[فێستیڤاڵی کۆلارە]] و [[فێستیڤاڵی کولتووریی خواردنی جیهانی]].<ref>[http://brt.vn/18/20733/Le-hoi-van-hoa,-am-thuc-the-gioi-2010-Hao-huc-cho-ngay-khai-hoi.htm World Food Festival Culture], online news.</ref> فێستیڤاڵەکانی دەریا چالاکیی مۆدێرن و زیندوون کە کۆمەڵێک چالاکیی بەرفراوان لەخۆدەگرن وەک پێشبڕکێی وەرزشیی کەنار دەریا، پێشانگای خواردنی دەریایی، کۆنسێرتی مۆسیقا و پێشانگای کولتووری. بەپێچەوانەی جەژنە نەریتییەکانەوە، ئەم فێستیڤاڵە زۆرجار لە مانگەکانی هاویندا بەڕێوەدەچێت و ئامانجی برەودانە بە گەشتیاری و هاندانی ڕۆحییەتی کۆمەڵگەیی. گەشتیارانی ئوسترالی لە مانگی ئابدا سەردانی ڤونگ تاو دەکەن بۆ یادکردنەوەی ساڵیادی [[شەڕی لۆنگ تان]]. === ئایین === {{See also|ئایینە میللییەکانی ڤێتنام}} [[File:Statue of Jesus in Vungtau.jpg|thumb|پەیکەرێکی ٣٢ مەتریی مەسیح کە قۆڵە ١٨.٣ مەترییەکانی لەسەر لوتکەی چیایەکی بچووکی ١٧٠ مەتری بە ناوی (''Núi Nhỏ'') درێژکردووەتەوە|left]] هەروەک لە زۆربەی پارێزگا و شارەکانی ڤێتنامدا باوە، بوزیزم ئایینی سەرەکییە. [[بوزیزمی مەهایانا]]، کە فۆڕمی زاڵی ئایینەکەیە لە ڤێتنام، لەلایەن نیشتەجێبووە ڤێتنامییەکانی باکوورەوە هێنرایە با ڕیا-ڤونگ تاو لە سەرەتای سەدەی ١٧ەم لە کاتی فراوانبوونی دەسەڵاتی [[پاشاکانی نگوین]]. کاتێک هاتن و ئایینە ڕەسەنەکەی خۆیان هێنا، چەندین پەرستگا و پەیکەری بوزییان لە شارەکەدا دروست کرد. سێ پەرستگای بوزی بەتایبەتی، پەرستگای [[ثیچ کا فات دای]]، پەرستگای فۆ دا سۆن کوان ئام بۆ تات تو، و پەرستگای نیێت بان تینک خا، سەردانکەران لە سەرتاسەری وڵاتەوە بۆ لای خۆیان ڕادەکێشن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Beliefs in Vung Tau|ئیش=Ba Ria-Vũng Tàu Tourism|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=http://bariavungtautourism.com/index.php?option=com_pages&id=21&Itemid=25&language=2|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302223559/http://bariavungtautourism.com/index.php?option=com_pages&id=21&Itemid=25&language=2|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێش ئەوەی ناوچەکە لەلایەن ڤێتنامییە نەژادییەکانەوە ئاوەدان بکرێتەوە، خەڵکی خمێر پەیڕەویان لە [[بوزیزمی تێراڤادا]] دەکرد. ناوچەکە نزیکەی ١٤ گەڕەکی [[کڵێسای کاسۆلیکی|کاسۆلیکی]] هەیە کە خزمەتگوزارییە ئایینییەکانیان چالاکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Catholic Churches in Vietnam|ئیش=Vietnamese Missionaries in Asia|ناونیشان=http://www.catholic.org.tw/vntaiwan/vnchurch/vnchurch.htm|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070518042936/http://www.catholic.org.tw/vntaiwan/vnchurch/vnchurch.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مۆنیۆمێنتێکی دیاری شارەکە بریتییە لە [[مەسیحی ڤونگ تاو]]، کە پەیکەرێکی گەورەیە لەلایەن کەمینەی [[کڵێسای کاسۆلیکی|کاسۆلیکی]] ڤێتنامەوە دروست کراوە. لە ساڵی ١٩٧٤ تەواو بوو، بەرزییەکەی ٣٢ مەترە و هەردوو قۆڵە درێژکراوەکەی پێکەوە ١٨.٤ مەتر درێژن. یەکێکە لە بەرزترین پەیکەرەکانی مەسیح لە ئاسیا.<ref>''One of Asia's tallest Jesus statues graces Indonesian city, Reuters, December 2007''</ref> لەوەتەی سەردەمی سۆڤیەتەوە گوندێکی ڕووسی لە ڤونگ تاو هەیە؛ ئەم ڕووسانە بەگشتی کاریان دەکرد بۆ کۆمپانیای هاوبەشی ڕووسی-ڤێتنامی [[ڤیێتسۆڤپیترۆ]]. بڕوا وایە کە ئەم "ڕووسانە"، یان "هاووڵاتیانی یەکێتیی سۆڤیەتی پێشوو"، سەردەمانێک باڵادەستترین گرووپی بیانییەکان بوون لە ڤونگ تاو. هەندێکیان دوای [[هەڵوەشانەوەی یەکێتیی سۆڤیەت]] لە ڤونگ تاو ماونەتەوە. ئەوان پەرستگایەکی سەر بە [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕووسی]]یان دروست کردووە. یەکێک لە شوێنەکانی [[پەرستنی نەهەنگ|پەرستنی نەهەنگی ڤێتنامی]]، پەرستگای نەهەنگی لانگ ئۆنگ نام هاییە، کە ئێسکەپەیکەری نەهەنگێکی تێدایە و بە ناوی ''جەنەڕاڵ نام های''، کە [[ئاژەڵ پەرستی|خوایەکی نەهەنگە]]، ڕێزی لێدەگیرێت. دەوترێت کە [[پێڕستی خوداوەندەکانی ئاو|جەنەڕاڵ نام های]] حوکمی زەریا دەکات و خەڵک لە شەیتانەکان، دڕندەکان و کارەساتەکان دەپارێزێت، و [[:vi:Lễ hội nghinh Ông- Vũng Tàu|فێستیڤاڵێکی ساڵانە]] وەک پێزانین بۆی بەڕێوەدەچێت. === خواردن === دیمەنی چێشتلێنانی ناوخۆییی ڤونگ تاو جەختێکی زۆر دەکاتە سەر خواردنی دەریاییی تازە و تامە ناوخۆیییەکان.[[File:Bánh khọt.jpg|thumb|بانه کۆت بە شێوازی ڤونگ تاو]] [[:vi:Bánh khọt|بانه کۆت (Bánh khọt)]] پەنکەیکێکی سوێری خڕی بچووکە کە لە ئاردی برنج، شیری گوێز هیند و زەردەچەوە دروست دەکرێت، و زۆرجار بە قرژاڵ، پیازی سەوز و هاڕاوەی قرژاڵ دەڕازێنرێتەوە. ڤونگ تاو جۆرێکی تایبەت بە خۆی هەیە کە زیاتر برژاوە و قرژاڵی زیاتری کراوەتە سەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://e.vnexpress.net/news/travel/food/good-morning-in-vietnam-s-vung-tau-with-3-must-try-breakfasts-3745458.html|سەردێڕ= Good morning in Vietnam's Vung Tau with 3 must-try breakfasts – VnExpress International}}</ref> [[:vi:Bánh xèo Vũng Tàu|بانه سیۆ ڤونگ تاو (Bánh xèo Vũng Tàu)]] پەنکەیکێکە کە بە تامەکەی بەناوبانگە و لە هیچ شوێنێکی تر دەست ناکەوێت. پێکهاتەکانی بریتین لە ئاردی برنج، قرژاڵ، گۆشتی بەراز و چەکەرەی پاقلەمەنییەکان، بەڵام تامەکەی زیاتر تایبەتە بەهۆی توێکڵەکەیەوە کە لە هێلکەی تازەی مریشک دروست دەکرێت، و ناوەوەی پڕە لە پیاز و قارچک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.justgola.com/blog/10-must-eat-food-in-vung-tau_1-157|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220122082840/https://m.justgola.com/blog/10-must-eat-food-in-vung-tau_1-157|ڕەوشی ناونیشان=usurped|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ= 10 Must-Eat Food In Vung Tau}}</ref> لاو کا دۆی (شۆربای ماسیی سوپەرە - Lẩu cá đuối) شۆربایەکە کە [[ماسیی سوپەرە]] پێکهاتە سەرەکییەکەیەتی. زۆرجار بە سەوزە، ڕووەکە جیاوازەکان و شلەیەکی ترش ئامادە دەکرێت. شلیانە و قەپۆلکە دەریایییەکان: خواردنی سەر شەقامن کە پێکهاتوون لە جۆرەها قەپۆلکەی جیاواز کە بەزۆری بە کوڵاوی یان برژاوی و لەگەڵ چەندین سۆسی جیاوازدا پێشکەش دەکرێن. === هونەر و مۆسیقا === مۆسیقای نەریتی لە ڤونگ تاو ڕەنگدانەوەی کەلەپووری کولتووری و مێژووی ناوچەی باشووری ڤێتنامە. مۆسیقا نەریتییە باوەکان بریتین لە [[دۆن کا تای تو]]، [[کای لوۆنگ]]، [[توۆنگ]] و چەندین [[گۆرانیی میللی|گۆرانیی میللیی]] جۆراوجۆر. == کەشوهەوا == {{Weather box | location = ڤونگ تاو | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 33.0 | Feb record high C = 35.8 | Mar record high C = 37.0 | Apr record high C = 37.6 | May record high C = 38.4 | Jun record high C = 36.4 | Jul record high C = 34.6 | Aug record high C = 35.3 | Sep record high C = 35.7 | Oct record high C = 34.7 | Nov record high C = 34.0 | Dec record high C = 34.7 |year record high C = | Jan high C = 29.3 | Feb high C = 29.6 | Mar high C = 30.6 | Apr high C = 32.0 | May high C = 32.4 | Jun high C = 31.8 | Jul high C = 31.2 | Aug high C = 31.1 | Sep high C = 31.0 | Oct high C = 30.7 | Nov high C = 30.6 | Dec high C = 29.8 |year high C = 30.9 | Jan mean C = 25.3 | Feb mean C = 25.7 | Mar mean C = 27.0 | Apr mean C = 28.5 | May mean C = 28.8 | Jun mean C = 28.0 | Jul mean C = 27.4 | Aug mean C = 27.3 | Sep mean C = 27.2 | Oct mean C = 27.0 | Nov mean C = 26.8 | Dec mean C = 25.8 |year mean C = 27.1 | Jan low C = 23.1 | Feb low C = 23.9 | Mar low C = 25.5 | Apr low C = 26.8 | May low C = 26.6 | Jun low C = 25.8 | Jul low C = 25.3 | Aug low C = 25.4 | Sep low C = 25.2 | Oct low C = 25.0 | Nov low C = 24.7 | Dec low C = 23.6 |year low C = 25.1 | Jan record low C = 16.8 | Feb record low C = 18.0 | Mar record low C = 16.8 | Apr record low C = 19.7 | May record low C = 18.7 | Jun record low C = 17.9 | Jul record low C = 17.5 | Aug record low C = 18.2 | Sep record low C = 18.6 | Oct record low C = 18.7 | Nov record low C = 17.0 | Dec record low C = 15.0 |year record low C = 15.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 4.3 | Feb rain mm = 1.1 | Mar rain mm = 5.2 | Apr rain mm = 34.0 | May rain mm = 181.7 | Jun rain mm = 223.8 | Jul rain mm = 225.0 | Aug rain mm = 206.0 | Sep rain mm = 218.5 | Oct rain mm = 239.5 | Nov rain mm = 63.6 | Dec rain mm = 16.4 |year rain mm = 1418.9 | Jan rain days = 1.0 | Feb rain days = 0.4 | Mar rain days = 1.0 | Apr rain days = 3.7 | May rain days = 14.3 | Jun rain days = 18.7 | Jul rain days = 19.9 | Aug rain days = 18.7 | Sep rain days = 18.4 | Oct rain days = 16.9 | Nov rain days = 6.8 | Dec rain days = 3.5 |year rain days = 120.8 | Jan humidity = 77.2 | Feb humidity = 77.4 | Mar humidity = 77.2 | Apr humidity = 76.9 | May humidity = 79.1 | Jun humidity = 81.7 | Jul humidity = 82.8 | Aug humidity = 83.3 | Sep humidity = 83.7 | Oct humidity = 84.0 | Nov humidity = 81.0 | Dec humidity = 78.7 |year humidity = 80.3 | Jan sun = 240.7 | Feb sun = 250.8 | Mar sun = 285.6 | Apr sun = 271.7 | May sun = 229.2 | Jun sun = 192.4 | Jul sun = 205.8 | Aug sun = 195.7 | Sep sun = 183.7 | Oct sun = 188.7 | Nov sun = 202.9 | Dec sun = 204.5 | year sun = 2643.3 | source 1 = پەیمانگای ڤێتنام بۆ زانست و تەکنەلۆژیای بیناسازی<ref name=IBST>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vietnam Institute for Building Science and Technology|ناونیشان=https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2022/10/02-bxd.pdf |زمان=en}}</ref> |source 2 = ساڵنامەی هیندۆچینا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://seadelt.net/Asset/Source/Document_ID-254_No-01.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220818013326/https://seadelt.net/Asset/Source/Document_ID-254_No-01.pdf|سەردێڕ=Annuaire Statistique du Vietnam|زمان=fr|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> }} == گواستنەوە == لە شاری هۆ چی مینەوە، گەشتەکە نزیکەی دوو کاتژمێر دەخایەنێت بۆ گەیشتن بە ڤونگ تاو لە ڕێگەی وشکانییەوە ([[ڕێگای نیشتمانی ٥١ (ڤێتنام)|ڕێگای ٥١]])، و دوو کاتژمێر و نیو بە بەلەمی خێرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://greenlines-dp.com/en/about|سەردێڕ=GreenlinesDP Fast Ferry|وێبگە=greenlines-dp.com|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> یان کاتژمێرێک و نیو بە ئۆتۆمۆبیل لەسەر ڕێگا خێراکان ([[ڕێگای خێرای هۆ چی مین–لۆنگ تان–داو گیای]] و [[ڕێگای خێرای بیین هۆا–ڤونگ تاو]]). شارەکە [[فڕۆکەخانەی ڤونگ تاو|فڕۆکەخانەی تایبەت بە خۆی هەیە]] بەڵام تەنیا خزمەتگوزاریی هەلیکۆپتەر پێشکەش دەکات بۆ دوورگەی [[کۆن داو]]. هەرچەندە، گەشتە ئاسمانییەکان ئێستا بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی تان سۆن نات]]ی شاری هۆ چی مینەوە ئەنجام دەدرێن کە ٩٢&nbsp;کم لە باکووری ڕۆژاوای شارەکەوە دوورە، لەگەڵ [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی لۆنگ تان]]ی نوێ کە بە دووری ٦٠&nbsp;کم هەروەها لە باکووری ڕۆژاوا دایە و چاوەڕێ دەکرێت لە ساڵی ٢٠٢٦ بکەوێتە کار. == دەستەخوشکەکان – شارە دەستەخوشکەکان == {{See also|List of twin towns and sister cities in Asia#Vietnam|l1=پێڕستی دەستەخوشکەکان و شارە دەستەخوشکەکان لە ڤێتنام}} ڤونگ تاو [[دەستەخوشکەکان و شارە دەستەخوشکەکان|دەستەخوشکە]] لەگەڵ: {{Div col|colwidth=20em}} *{{Flagicon|CAM}} [[باتامبانگ]]، کەمبۆدیا *{{Flagicon|AZE}}[[باکو]]، ئازەربایجان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="АЗЕРБАЙДЖАН В МЕЖДУНАРОДНЫХ КУЛЬТУРНЫХ СВЯЗЯХ(1946–1990 гг.)"|ناونیشان=http://www.anl.az/el/m/ks.htm#ch4.3|وێبگە=anl.az|زمان=az|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100404085053/http://www.anl.az/el/m/ks.htm#ch4.3|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> *{{Flagicon|AZE}}[[گەنچە]]، ئازەربایجان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Twin-cities of Azerbaijan"|ناونیشان=http://www.azerbaijans.com/content_1719_en.html|وێبگە=azerbaijans.com|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924064757/http://www.azerbaijans.com/content_1719_en.html|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref> *{{Flagicon|VNM}}[[ها لۆنگ]]، ڤێتنام<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="60 năm, Quảng Ninh kết nghĩa hai miền Nam – Bắc"|ناونیشان=https://www.quangninh.gov.vn/Trang/ChiTietTinTuc.aspx?nid=90640|وێبگە=quangninh.gov.vn|زمان=vi|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210917044216/https://www.quangninh.gov.vn/Trang/ChiTietTinTuc.aspx?nid=90640|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> *{{Flagicon|IDN}}[[پادانگ]]، ئیندۆنیزیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Thành phố Vũng Tàu kết nghĩa với thành phố Padang của Indonesia"|ناونیشان=https://baria-vungtau.gov.vn/sphere/baria/vungtau/page/xem-tin.cpx?item=5b9093815256891b87b808b6|وێبگە=baria-vungtau.gov.vn|زمان=vi|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> *{{Flagicon|AUS}}[[شاری پاراماتا|پاراماتا]]، ئوسترالیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Parramatta City Hoists Vietnamese Flag"|ناونیشان=http://www.parracity.nsw.gov.au/your_council/news/media/media_releases2/2008/september_2008/parramatta_city_hoists_vietnamese_flag|وێبگە=parracity.nsw.gov.au|بڵاوکەرەوە=Parramatta City Council|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924064757/http://www.parracity.nsw.gov.au/your_council/news/media/media_releases2/2008/september_2008/parramatta_city_hoists_vietnamese_flag|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref> {{Div col end}} شەقامێک لە باکو بە ناوی ڤونگ تاوەوە ناونراوە '''Vunqtau'''، لە کاتێکدا ڤونگ تاو شەقامێکی هەیە بە ناوی باکو کە پێی دەوترێت '''Ba Cu'''.<ref name="azcon">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://azcongress.info/cat/106-yanvar-2006/6763-2006_1_23|سەردێڕ=azcongress.info - Diese Website steht zum Verkauf! - Informationen zum Thema azcongress.|script-title=ru:Третий Баку|بڵاوکەرەوە=Азербайджанский Конгресс|زمان=ru|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150220192000/http://azcongress.info/cat/106-yanvar-2006/6763-2006_1_23|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمە بۆ یادکردنەوەی ئەو هاوکارییەیە لە [[دەرهێنانی نەوت]] لە نێوان شارەزایانی ئازەربایجانی سۆڤیەتی و ڤێتنامی لە ڤونگ تاو لە هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا.<ref name="azcon"/> == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Vung Tau|ڤونگ تاو}} {{wikivoyage|Vung Tau}} *{{Official website|http://www.baria-vungtau.gov.vn}} {{in lang|vi}} {{Navboxes |list = {{Cities in Viet Nam}} {{Districts of Southeast Vietnam}} {{Most populous cities in Vietnam}} {{Largest cities of Vietnam}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Vung Tau}} [[پۆل:شارە پێشووەکانی ڤێتنام]] [[پۆل:شارە بەندەرییەکان و شارۆچکەکان لە ڤێتنام]] [[پۆل:مێژووی شاری هۆ چی مین]] [[پۆل:ناوچە ئاوەدانەکانی شاری هۆ چی مین]] [[پۆل:دوورگەکانی ڤێتنام|دوورگەی ڤونگ تاو]] aol8dn09izytf6zqgyfy9zwkvyuj0j9 0 298805 1617370 1611946 2026-08-05T12:16:06Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617370 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} {{For|ئاڵاکانی بێلاڕووس|پێڕستی ئاڵاکانی بێلاڕووس}} {{Use dmy dates|date=October 2021}} {{Use British English|date=November 2020}} {{Infobox flag | Name = کۆماری بێلاڕووس | Image = Flag of Belarus.svg | Use = 111111 | Symbol = {{FIAV|111111}} {{FIAV|normal}} {{FIAV|Mirror}} | Proportion = <bdi>١:٢</bdi> | Adoption = {{Start date and age|1995|06|07|df=y}} <small>(دیزاینی ڕەسەن بە نەخشێکی ڕازاوەی تەنکتر)</small><ref name="geraldika1"/><br/>{{Start date and age|2012|02|10|df=y}} <small>(دیزاینی ئێستا بە نەخشێکی ڕازاوەی ئەستوورتر)</small><ref name='stb911-2008'/> | Design = دووڕەنگێکی ئاسۆییی نایەکسان لە سوور لەسەر سەوز بە ڕێژەی <bdi>٢:١</bdi>، لەگەڵ نەخشێکی ڕازاوەی سوور لەسەر شریتێکی ستوونیی سپی لە لای دارئاڵاکە. | Designer = ماترۆنا مارکێڤیچ (دیزاینی ڕەسەنی ڕوچنیک)<br>نیکۆلای گۆسێڤ (وەشانی ڕەسەنی سۆڤیەتی)<br>[[ئەلێکساندەر لوکاشێنکۆ]] (وەشانی ئێستا) }} [[ئاڵای نەتەوەیی|ئاڵای نەتەوەییی]] [[بێلاڕووس]] دووڕەنگێکی سوور و سەوزی نایەکسانە کە [[نەخشەسازی|نەخشێکی ڕازاوەی]] سوور لەسەر سپی (بە شێوازی [[ڕوچنیک]]) لە لای دارئاڵاکەی (لای چەپ) دانراوە. دیزاینی ئێستا لە ساڵی <bdi>٢٠١٢</bdi>دا لەلایەن لیژنەی دەوڵەتی بۆ ستانداردکردنی [[بێلاڕووس|کۆماری بێلاڕووس]] ناسێندرا، و وەرگیراوە لە دیزاینێک کە لە [[گشتپرسیی بێلاڕووس ١٩٩٥|گشتپرسیی ئایاری ١٩٩٥]]دا پەسەند کرابوو. ئەم ئاڵایە دەستکاریکراوێکی [[ئاڵای کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس|ئاڵای ١٩٥١]]ە کە لەو کاتەدا بەکاردەھێنرا کە وڵاتەکە کۆمارێکی ناو [[یەکێتیی سۆڤیەت]] بوو. ئەو گۆڕانکارییانەی لە ئاڵای سەردەمی سۆڤیەتدا کران بریتی بوون لە لادانی ھێماکانی [[کۆمۆنیزم]] – [[چەکوش و داس]] و [[ئەستێرەی سوور]] – و ھەروەھا پێچەوانەکردنەوەی ڕەنگەکانی نەخشە ڕازاوەکە. لە دوای گشتپرسییەکەی ساڵی <bdi>١٩٩٥</bdi>ەوە، چەندین ئاڵا کە لەلایەن بەرپرسان و دەزگاکانی حکومەتی بێلاڕووسەوە بەکاردەھێنرێن لەسەر شێوازی ئەم ئاڵا نەتەوەیییە دروست کراون. لە ڕووی مێژووییەوە، [[ئاڵای سپی-سوور-سپی]] لەلایەن [[کۆماری گەلی بێلاڕووس]] لە ساڵی <bdi>١٩١٨</bdi>دا بەکارھێنرا پێش ئەوەی بێلاڕووس ببێتە کۆمارێکی سۆڤیەتی، پاشان لەلایەن چەندین پێکھاتەی بزووتنەوەی نەتەوەییی بێلاڕووسەوە، لەوانەش بەشداربووانی [[ڕاپەڕینی سلوتسک]] و ئەو یەکانەی لەژێر فەرماندەیی [[ستانیشلاو بوڵاک-بالاخۆڤیچ]] بوون، بەدوایدا لە کاتی [[داگیرکاریی بێلاڕووس لەلایەن نازییەکان|داگیرکاریی نازییەکان بۆ سەر بێلاڕووس]] لە نێوان ساڵانی <bdi>١٩٤٣</bdi> بۆ <bdi>١٩٤٤</bdi> بەکارھێنرا، و دووبارە دوای ئەوەی وڵاتەکە سەربەخۆییی خۆی لە ساڵی <bdi>١٩٩١</bdi> بەدەستھێناوەوە تا گشتپرسیی (مشتومڕلەسەر<ref name=":0" /><ref name=":1" />) ساڵی <bdi>١٩٩٥</bdi> بەکارھات. [[ئۆپۆزسیۆنی بێلاڕووس|گرووپەکانی ئۆپۆزسیۆن]] بەردەوام بوون لە بەکارھێنانی ئەم ئاڵایە. بەڵام حکومەتی بێلاڕووس بەکارھێنانی قەدەغە کردووە<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Решение Минского городского суда о признании бело-красно-белой символики экстремистской |ناونیشان=https://www.minskcitycourt.by/ru/press-center/news/2021/03/24/reshenie-o-priznanii-informatsionnoj-produktsii-ekstremistskoj-24-03-2021/ |وێبگە=Минский городской суд |زمان=ru}}</ref>، بەو بانگەشەیەی کە پەیوەندیی بە [[ھاوکاریی بێلاڕووس لەگەڵ ئەڵمانیای نازی|ھاوکارانی بێلاڕووسی نازییەکان]]ەوە ھەیە کە ئاڵاکەیان لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا پەسەند کردبوو.<ref name="digest">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bylina |یەکەم=Vadzim |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=White-Red-White Flag: The True Belarusian Symbol or a Sign of the Opposition? |ناونیشان=https://belarusdigest.com/story/white-red-white-flag-the-true-belarusian-symbol-or-a-sign-of-the-opposition/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250418110648/https://belarusdigest.com/story/white-red-white-flag-the-true-belarusian-symbol-or-a-sign-of-the-opposition/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=belarusdigest.com}}</ref> ئاڵای سپی-سوور-سپی لە خۆپیشاندانەکانی دژی حکومەتدا بەکارھێنراوە، کە دواترینیان [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٠–٢٠٢١ی بێلاڕووس]] بوو، و ھەروەھا لەلایەن [[ڕەوەندی بێلاڕووسی]] لە دەرەوەی وڵات بەکاردێت.<ref name="digest" /><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Roth |یەکەم=Andrew |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Huge crowds rally for Belarus opposition leader in run-up to presidential election |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2020/jul/31/huge-crowds-rally-for-belarus-opposition-leader-in-run-up-to-presidential-election |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240810180354/https://www.theguardian.com/world/2020/jul/31/huge-crowds-rally-for-belarus-opposition-leader-in-run-up-to-presidential-election |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|ئیش=[[The Guardian]]}}</ref> == دیزاین == دیزاینی بنەڕەتیی ئاڵای نەتەوەییی بێلاڕووس بۆ یەکەم جار لە مەرسومی سەرۆکایەتیی ژمارە <bdi>٢١٤</bdi> لە ٧ی حوزەیرانی ١٩٩٥ وەسف کرا. ئاڵاکە قوماشێکی لاکێشەیییە کە لە دوو شریتی ئاسۆیی پێکھاتووە: شریتێکی سەرەوەی سوور (کە ئیلھامی لە [[ئاڵای یەکێتیی سۆڤیەت]] وەرگرتووە) کە دوو لەسەر سێی بەرزیی ئاڵاکە دادەپۆشێت، و شریتێکی خوارەوەی سەوز کە یەک لەسەر سێ دەگرێتەوە. نەخشێکی ڕازاوەی نەریتیی بێلاڕووسیی سوور لەسەر سپی بە شێوەی ستوونی، کە یەک لەسەر نۆی درێژیی ئاڵاکە دەگرێتەوە، لە لای دارئاڵاکە دانراوە. ڕێژەی پانی بۆ درێژیی ئاڵاکە <bdi>١:٢</bdi> یە.<ref name="geraldika1">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:Указ Президента Республики Беларусь Об утверждении Положения о Государственном флаге Республики Беларусь &#124; Геральдика.ру |trans-title=Decree of the President of the Republic of Belarus on Approval of the Regulations on the State Flag of the Republic of Belarus |وێبگە=Geraldika.ru |بڵاوکەرەوە=[[Roskomnadzor]] |زمان=ru |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشان=http://geraldika.ru/symbols/9223|سەردێڕ=Информация удалена с сайта {{!}} Геральдика.ру |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120625191949/http://geraldika.ru/symbols/9223 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئاڵاکە جیاوازییەکی زۆری نییە لەگەڵ [[ئاڵای کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس|ئاڵای]] کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس، جگە لە لادانی [[چەکوش و داس]] و [[ئەستێرەی سوور]]، و پێچەوانەکردنەوەی سوور و سپی لە نەخشی لای دارئاڵاکە، لە سپی لەسەر سوورەوە بۆ سوور لەسەر سپی.<ref name="presby">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://president.gov.by/en/symbols_en/ |سەردێڕ=State Symbols of the Republic of Belarus |وێبگە=The Official Internet Portal of the President of the Republic of Belarus |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200426091820/http://president.gov.by/en/symbols_en/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref><ref name="Britannica">{{cite encyclopedia |last=Smith |first=Whitney |date=3 April 2013 |title=Flag of Belarus &#124; Britannica |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]] |location=Chicago, Illinois |access-date=26 November 2020 |url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Belarus |archive-date=25 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201225192118/https://www.britannica.com/topic/flag-of-Belarus |url-status=live }}</ref> لەکاتێکدا ھیچ لێکدانەوەیەکی فەرمی بۆ ڕەنگەکانی ئاڵاکە نییە، ڕوونکردنەوەیەک کە لەلایەن سەرۆک [[ئەلێکساندەر لوکاشێنکۆ]]وە دراوە ئەوەیە کە ڕەنگی سوور نوێنەرایەتیی ئازادی و قوربانیدانی باپیرانی نەتەوەکە دەکات، لەکاتێکدا سەوز نوێنەرایەتیی ژیان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lukashenko |یەکەم=Alexander |ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٣|سەردێڕ=Remarks of the President at the ceremony to inaugurate the State Flag Square |وێبگە=The Official Internet Portal of the President of the Republic of Belarus |بڵاوکەرەوە=The Press Service of the President of the Republic of Belarus |ناونیشان=http://president.gov.by/en/news_en/view/remarks-of-the-president-at-the-ceremony-to-inaugurate-the-state-flag-square-6448/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200430224327/http://president.gov.by/en/news_en/view/remarks-of-the-president-at-the-ceremony-to-inaugurate-the-state-flag-square-6448/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> سەرەڕای مەرسومەکەی ساڵی <bdi>١٩٩٥</bdi>، "STB 911-2008: ئاڵای نەتەوەییی کۆماری بێلاڕووس" لەلایەن لیژنەی دەوڵەتی بۆ ستانداردکردنی کۆماری بێلاڕووس لە ساڵی <bdi>٢٠٠٨</bdi>دا بڵاوکرایەوە. ئەم بەڵگەنامەیە تایبەتمەندییە تەکنیکییەکانی ئاڵای نەتەوەیی دەدات، وەک وردەکاریی ڕەنگەکان و نەخشە ڕازاوەکە. دیزاینی نەخشە سوورەکە لەسەر ئاڵای نەتەوەیی، تا ساڵی <bdi>٢٠١٢</bdi>، یەک لەسەر دوانزەی پانیی ئاڵاکە بوو، و بە پەراوێزە سپییەکەوە دەبوو بە یەک لەسەر نۆ. لە ساڵی <bdi>٢٠١٢</bdi>ەوە، نەخشە سوورەکە تەواوی پەراوێزە سپییەکەی داگیرکردووە (کە لەسەر یەک لەسەر نۆ ماوەتەوە).<ref name='stb911-2008'>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:СТБ 911-2008 Государственный флаг Республики Беларусь. Общие технические условия |trans-title=STB 911-2008: National Flag of the Republic of Belarus. Technical Specifications. |ساڵ=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=State Committee for Standardization of the Republic of Belarus |زمان=ru |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشان=http://vik.by/documents/download?name=%D0%A1%D0%A2%D0%91%20911-2008&number=20769 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180819214213/https://vik.by/documents/download?name=%D0%A1%D0%A2%D0%91%20911-2008&number=20769 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ڕەنگەکان === ڕەنگەکانی ئاڵای نەتەوەیی لە "STB 911-2008: ئاڵای نەتەوەییی کۆماری بێلاڕووس" ڕێکخراون و لە ژێر ڕووناکی کەرەی ستانداردی <bdi>CIE D65</bdi>دا لیست کراون.<ref name='stb911-2008'/> :{| class="wikitable" |+نموونەی ڕەنگە ستانداردەکانی ئاڵای نەتەوەیی<ref name='stb911-2008'/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=State Symbols - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Belarus |ناونیشان=https://mfa.gov.by/en/sgp/state_symbols/ |وێبگە=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Belarus |ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230402120729/https://mfa.gov.by/en/sgp/state_symbols/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ! rowspan=2 | ڕەنگ ! colspan=2 | پۆوتانی ڕەنگ ! rowspan=2 | <bdi>''Y''₁₀</bdi> |- ! <bdi>''x''₁₀</bdi> !! <bdi>''y''₁₀</bdi> |- !style="background:#C0000A;color:white"| سوور || <bdi>0.553 ± 0.010</bdi> || <bdi>0.318 ± 0.010</bdi> ||<bdi>14.8 ± 1.0</bdi> |- !style="background:#0EA000;color:white"| سەوز || <bdi>0.297 ± 0.010</bdi> || <bdi>0.481 ± 0.010</bdi> ||<bdi>29.6 ± 1.0</bdi> |} :{| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! [[File:Flag of Belarus.svg|40px]]<br>٢٠١٢–ئێستا ! ! style="background:#009739; width:100px; color:white;"| سەوز ! style="background:#D22730; width:100px; color:white;"| سوور |- | [[پانتۆن]] || <bdi>355 C</bdi> || <bdi>1795 C</bdi> |- | [[مۆدێلی ڕەنگی سی ئێم وای کەی|CMYK]] || <bdi>93-0-100-0</bdi> || <bdi>0-96-82-1</bdi> |- | [[ڕەنگەکانی وێب|HEX]] | <bdi>#009739</bdi> | <bdi>#D22730</bdi> |- | [[مۆدێلی ڕەنگی ئاڕ جی بی|RGB]] | <bdi>0-151-57</bdi> | <bdi>210-39-48</bdi> |} === نەخشەی دروستکردن === {{gallery |height=250 |width=475 |File:Flag of Belarus (construction sheet).svg }} === نەخشی ڕازاوەی لای دارئاڵا === [[File:Flag of Belarus (ornaments).svg|thumb|نەخشی ڕازاوە لەسەر ئاڵای بێلاڕووس کە لە «[[ڕوچنیک]]» دەچێت]] نەخشێکی ڕازاوە، کە لە ساڵی <bdi>١٩١٧</bdi> لەلایەن {{ill|ماترۆنا مارکێڤیچ|be|Матрона Сяргееўна Маркевіч}}ەوە دیزاین کراوە، لە لای دارئاڵاکە نیشان دراوە (وەک ئەوەی پێشتر لەسەر ئاڵای ١٩٥١ ھەبوو).<ref name="flagi24">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Basaŭ |یەکەم١=Alâksandr Níkadzímavíč |دوایین٢=Kurkoŭ |یەکەم٢=Ívan Míhajlavíč |ساڵ=١٩٩٤|script-title=be:Флагі Белорусі ўчора і сення / Flagí Belorusí ŭčora í sennâ |trans-title=Flags of Belarus yesterday and today |بڵاوکەرەوە={{ill|Полымя|ru}} |شوێن=Mínsk |زمان=be |ژپنک=٩٧٨-٥-٣٤٥-٠٠٧٣٠-٣|oclc=٤٩٠٠٠١٦٧٥|پەڕە=٢٤}}</ref><ref name="kotljarchuk">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kotljarchuk |یەکەم=Andrej |بەستەری نووسەر=Andrej Kotljarchuk |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=The Flag Revolution. Understanding the political symbols of Belarus |وێبگە=balticworlds.com |بڵاوکەرەوە=Centre for Baltic and East European Studies (CBEES), [[Södertörn University]] |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=http://balticworlds.com/the-flag-revolution-understanding-the-political-symbols-of-belarus/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201225192118/http://balticworlds.com/the-flag-revolution-understanding-the-political-symbols-of-belarus/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم نەخشە، کە لە ڕووەک و گوڵە ناوخۆیییەکانەوە وەرگیراوە، جۆرێکی نەریتییە کە بە شێوەیەکی باو لە بێلاڕووس بەکاردێت. ئەم نەخشانە ھەندێک جار لە جلوبەرگە چنراوەکاندا بەکاردەھێنرێن، بەتایبەتی لە «[[ڕوچنیک]]»ی نەریتی، کە قوماشێکی چنراوە و بۆ بۆنە مەراسیمییەکانی وەک خزمەتگوزارییە ئایینییەکان، زەماوەندەکان، و بۆنە کۆمەڵایەتییە بچووکەکانی تر بەکاردێت، وەک کاتێک خانەخوێیەک نان و خوێ پێشکەش بە میوانەکان دەکات لەسەر ڕوچنیکێک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Belarusian Textiles |وێبگە=belarusguide.com |بڵاوکەرەوە=Virtual Guide to Belarus |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=http://www.belarusguide.com/culture1/visual_arts/Textile.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190627075132/http://www.belarusguide.com/culture1/visual_arts/Textile.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Belarusian Ruchnik |وێبگە=belarusguide.com |بڵاوکەرەوە=Virtual Guide to Belarus |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=http://www.belarusguide.com/culture1/visual_arts/Belarusian_rushnik.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190722105238/http://www.belarusguide.com/culture1/visual_arts/Belarusian_rushnik.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھاوسەری ماترۆنا مارکێڤیچ بەھۆی پڕوپاگەندەی دژە سۆڤیەتەوە دەستگیرکرا و لە کاتی [[سەرکوتی سۆڤیەتی لە بێلاڕووس]] لە ساڵی <bdi>١٩٣٧</bdi>دا لەسێدارە درا، دوای ئەوە خێزانەکەی «دێکولاکیزە» (دەستبەسەرداگرتنی موڵک) کران. ڕوچنیکە ڕەسەنەکە نەماوە و یان لەلایەن <bdi>NKVD</bdi> لە ساڵی <bdi>١٩٣٧</bdi>دا دەستی بەسەردا گیراوە یان لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا لەناوچووە. برای ماترۆنا مارکێڤیچ، میخائیل کاتسار، سەرۆکی بەشی ئەتنۆگرافی و فۆلکلۆر لە [[ئەکادیمیای زانستەکانی بێلاڕووس]]، خرایە ناو ئەو لیژنەیەی کە فەرمانی پێکرابوو ئاڵایەکی نوێ بۆ کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس لە ساڵی <bdi>١٩٥١</bdi>دا دروست بکات.<ref name=budzma>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٥|script-title=be:У Сянне адкрылі помнік жанчыне, якая вышыла арнамент з дзяржаўнага сцяга |trans-title=A monument to a woman who embroidered an ornament from the state flag was unveiled in Sianno |ئیش=Budzma |زمان=be |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=http://budzma.by/news/u-syannye-adkryli-pomnik-zhanchynye-yakaya-vyshyla-arnamyent-z-dzyarzhawnaha-scyaha.html|سەردێڕ=Будзьма беларусамі! » У Сянне адкрылі помнік жанчыне, якая вышыла арнамент з дзяржаўнага сцяга |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180825132058/https://budzma.by/news/u-syannye-adkryli-pomnik-zhanchynye-yakaya-vyshyla-arnamyent-z-dzyarzhawnaha-scyaha.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=be:Адкрыты спіс – Маркевіч Аляксей Захаравіч (1885) |trans-title=Markevich Alexey Zakharovich (1885) |بڵاوکەرەوە=Openlist |زمان=be |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://by.openlist.wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1885)|سەردێڕ=Маркевіч Аляксей Захаравіч (1885) |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180929080334/https://by.openlist.wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1885) |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> مۆنۆمێنتێک بۆ ماترۆنا مارکێڤیچ لە ساڵی <bdi>٢٠١٥</bdi>دا لە [[سیانۆ]] دروست کرا.<ref name=budzma/> == پرۆتۆکۆڵ == {{multiple image|total_width=400 |image1=Belarusian flag Minsk (cropped).jpg |image2=Парад в Минске 2019 13.jpg |footer=(لای ڕاست) ئاڵاکە بە ئەستێرەی شێوازی سۆڤیەتی لە سەرێکی ئەڵماسی کە بەسەر بینایەکی حکومی لە [[مینسک]] دەشەکێتەوە؛ (لای چەپ) ڕەنگەکانی ئاڵای بێلاڕووس لە کاتی نمایشی فڕینی [[ھێزی ئاسمانیی بێلاڕووس]] لە کاتی نمایشی ڕۆژی سەربەخۆییی مینسکدا بەبۆنەی ٧٥ەمین ساڵیادی [[ڕزگارکردنی بێلاڕووس]]}} یاسای بێلاڕووس داوا دەکات کە ئاڵاکە ڕۆژانە، ئەگەر کەشوھەوا ڕێگە بدات، لەم شوێنانە ھەڵبکرێت:<ref name="President">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:Государственная символика Республики Беларусь |trans-title=State symbols of the Republic of Belarus |وێبگە=President.gov.by |بڵاوکەرەوە=Press Service of the President of the Republic of Belarus |ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشان=http://president.gov.by/ru/simvolika_ru/|سەردێڕ=Государственная символика Республики Беларусь {{!}} Официальный интернет-портал Президента Республики Беларусь |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191004212203/http://president.gov.by/ru/simvolika_ru/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * شوێنی نیشتەجێبوونی [[سەرۆک کۆماری بێلاڕووس]] * بیناکانی [[ئەنجومەنی نەتەوەییی بێلاڕووس]] (ئەنجومەنی کۆمار و ئەنجومەنی نوێنەران) * بینای [[ئەنجومەنی وەزیرانی بێلاڕووس]] * دادگاکانی بێلاڕووس * فەرمانگەکانی دەزگا جێبەجێکار و کارگێڕییە ناوخۆیییەکان * بەسەر ئەو بینایانەی کە دانیشتنەکانی ئەنجومەنە ناوخۆیییەکانی نوێنەرانی تێدا بەڕێوەدەچێت (لە کاتی کۆبوونەوەکاندا) * بنکە سەربازییەکان یان کەشتییە سەربازییەکان * باڵیۆزخانە و کونسوڵخانەکانی بێلاڕووس * خاڵەکانی پشکنین و بنکەکان لەسەر [[سنوورەکانی بێلاڕووس]] ئاڵای بێلاڕووس ھەروەھا بە فەرمی لەم شوێنانەی بۆنە تایبەتەکاندا ھەڵدەکرێت:<ref name="President"/> * دانیشتنەکانی دەزگا جێبەجێکار و کارگێڕییە ناوخۆیییەکان * شوێنەکانی دەنگدان * گۆڕەپانە وەرزشییەکان لە کاتی پێشبڕکێکاندا (ھەرچەندە [[لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی|IOC]] ڕێسای تایبەت بەخۆی ھەیە بۆ پیشاندانی ئاڵا<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ساڵ=٢٠٠٨|سەردێڕ=Flag Manual |بڵاوکەرەوە=Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad&nbsp;– Protocol Division |شوێن=Beijing, China |پەڕە=٤|oclc=٧١٨١٩٥٢٢١}}</ref>) دیپلۆماتە بێلاڕووسییەکان و بەرپرسە جۆراوجۆرەکانی حکومەت (وەک سەرۆک کۆمار و [[سەرۆک وەزیرانی بێلاڕووس]]) ئاڵاکە لەسەر ئۆتۆمبێلەکان نمایش دەکەن.<ref name="President"/> لە بۆنە تایبەتەکاندا، وەک مەراسیمەکانی یادکردنەوە و پشووە خێزانییەکان، دەکرێت لەو مەراسیم و بۆنانەی کە لەلایەن ڕێکخراوە گشتییەکان، کۆمپانیاکان، و [[ڕێکخراوە ناحکومییەکان|NGO]]کانەوە ڕێکدەخرێن بەکاربھێنرێت. ڕێساکان لە ھەمان ئەو مەرسومەدا دەرچوون کە ئاڵای بێلاڕووسی پێناسە کرد.<ref name="President"/> ئاڵای نەتەوەیی خراوەتە ناو نیشانەی یەکەکانی پاسەوان لە [[ھێزە چەکدارەکانی بێلاڕووس]]دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:Военный мундир Нагрудные знаки |trans-title=Badges of the Armed Forces of Belarus |وێبگە=deti.mil.by |بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Defence of the Republic of Belarus]] |زمان=ru |ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشان=http://www.deti.mil.by/paradeground_6_10/uniform/|سەردێڕ=Детям об армии › Плац › Военный мундир Нагрудные знаки |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070311020206/http://www.deti.mil.by/paradeground_6_10/uniform/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٧}}</ref> دارئاڵاکە دەبێت سێ ھێندە درێژتر بێت لە پانیی ئاڵاکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:Государственные символы Республики Беларусь |trans-title=State symbols of the Republic of Belarus |بڵاوکەرەوە=National Center for Legal Information of the Republic of Belarus |زمان=ru |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشان=http://mir.pravo.by/library/adres/gosydarstvensimvol/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100128032145/http://mir.pravo.by/library/adres/gosydarstvensimvol |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |سەردێڕ=Title}}</ref> بەپێی مەرسومی سەرۆکایەتیی ساڵی <bdi>١٩٩٥</bdi>، ئاڵای نەتەوەیی دەبێت لەسەر دارئاڵایەک بەکاربھێنرێت کە ڕەنگی زێڕین (ئۆکر) بێت.<ref name="geraldika1"/> بەشەکانی تری پرۆتۆکۆڵەکە سەرەدارەکە (ئەو ڕازاندنەوەیە کانزایییەی لە سەری دارئاڵاکەیە) وەک شێوەی ئەڵماس و بە ڕەنگی کانزایەکی زەرد دیاری دەکەن. لە ناو ئەم ئەڵماسەدا ئەستێرەیەکی پێنج-تیژ ھەیە (ھاوشێوەی ئەوەی لە [[نیشانەی دەوڵەتی بێلاڕووس|نیشانەی نەتەوەیی]]دا بەکاردێت).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Embassy of the Republic of Belarus in Korea&nbsp;— Republic of Belarus&nbsp;— National Symbols |وێبگە=Korea.mfa.gov.by |بڵاوکەرەوە=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Belarus |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشان=http://korea.mfa.gov.by/eng/rb/national_symbols/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://korea.mfa.gov.by/eng/rb/national_symbols/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> نەخشی ئەڵماسەکە نوێنەرایەتیی بەردەوامییەکی تری نەریتەکانی ئاڵای سۆڤیەت دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:Гордо Реют Боевые Стяги! |trans-title=Battle Rigs are Proudly Flying! |وێبگە=Grinchevskiy.ru |زمان=ru |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.grinchevskiy.ru/rvo/092007/gordo-rejut-boevie-stjagi.php|سەردێڕ=ГОРДО РЕЮТ БОЕВЫЕ СТЯГИ!. РВО, № 9 (44) сентябрь 2007 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190807134928/http://www.grinchevskiy.ru/rvo/092007/gordo-rejut-boevie-stjagi.php |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕۆژی نیشانەی نەتەوەیی و ئاڵای بێلاڕووس{{efn|{{langx|be|Дзень дзяржаўнага гербу і дзяржаўнага сцягу Рэспублікі Беларусь}}، {{langx|ru|День Государственного герба и Государственного флага Республики Беларусь}}}} ١٥ی ئایارە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٠٦|script-title=ru:14 мая – День Государственного герба и Государственного флага Республики Беларусь |trans-title=BelTA's page about the national flag day |ئیش=Belta |زمان=ru |ناونیشان=http://www.belta.by/ru/info?id=93057|سەردێڕ=13 мая - День Государственного герба и Государственного флага Республики Беларусь - Досье БЕЛТА - Новости Беларуси {{!}} Белорусские новости {{!}} Беларусь - официальные новости {{!}}Минск{{!}}БелТА |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061011225918/http://www.belta.by/ru/info?id=93057 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئاڵا مێژووییەکان == === ئاڵای سپی-سوور-سپی === {{Main|ئاڵای سپی-سوور-سپی}} [[File:Flag of Belarus (1918, 1991-1995).svg|thumb|left|{{FIAV|historical}} ئاڵای سپی-سوور-سپیی [[کۆماری گەلی بێلاڕووس]] (١٩١٨)، [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس|بێلاڕووسی سۆڤیەتی]] (١٩٩٠–١٩٩١)، و [[بێلاڕووس|کۆماری بێلاڕووس]] (١٩٩١–١٩٩٥)]] [[ئاڵای سپی-سوور-سپی]] لەلایەن [[کۆماری گەلی بێلاڕووس]] لە ساڵی <bdi>١٩١٨</bdi>دا بەکارھێنرا پێش ئەوەی [[بێلاڕووس]] ببێتە کۆمارێکی سۆڤیەتی، پاشان لەلایەن چەندین پێکھاتەی بزووتنەوەی نەتەوەییی بێلاڕووسەوە، لەوانەش بەشداربووانی [[ڕاپەڕینی سلوتسک]] و ئەو یەکانەی لەژێر فەرماندەیی [[ستانیشلاو بوڵاک-بالاخۆڤیچ]] بوون، بەدوایدا لە کاتی [[داگیرکاریی بێلاڕووس لەلایەن نازییەکان|داگیرکاریی نازییەکان بۆ سەر بێلاڕووس]] لە نێوان ساڵانی <bdi>١٩٤٣</bdi> بۆ <bdi>١٩٤٤</bdi> بەکارھێنرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Ioffe |یەکەم١=Grigory|سەردێڕ=Belarus Further Strengthens Ties with Russia |ناونیشان=https://jamestown.org/program/belarus-further-strengthens-ties-with-russia/ |بڵاوکەرەوە=[[Jamestown Foundation]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250317114327/https://jamestown.org/program/belarus-further-strengthens-ties-with-russia/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> و دووبارە دوای ئەوەی وڵاتەکە سەربەخۆییی خۆی لە ساڵی <bdi>١٩٩١</bdi> بەدەستھێناوەوە تا گشتپرسیی (مشتومڕلەسەر<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Pastukhov |یەکەم=Mikhail |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Pahonia And White-Red-White Flag Remain State Symbols Of Belarus |ناونیشان=https://charter97.org/en/news/2019/5/14/334022/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210808222839/https://charter97.org/en/news/2019/5/14/334022/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Charter 97]] |زمان=en |وتەگێڕانەوە=All these factors suggest that the vote was held under duress, most likely with serious fraud. There is evidence (for the most part – from the BPF observers) that, especially in rural areas, there were violations of the law, stuffing. The "referendum" of 1995 and its outcome cannot be recognized as legitimate. This means that the symbols that acted according to the laws of 1991, remains legal and legitimate, which is also true about the status of the Belarusian language," – ex-judge of the Constitutional Court of Belarus Mikhail Pastukhou concluded}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |دوایین=Navumchyk |یەکەم=Siarhei |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٩ |سەردێڕ=Рэфэрэндум-95 пра сымболіку і мову ня быў легітымным |trans-title=Referendum-95 about symbols and language was not legitimate |ناونیشان=https://www.svaboda.org/a/27734568.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250420063408/https://www.svaboda.org/a/27734568.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢٥ |ئیش=Радыё Свабода |زمان=be }}</ref>) ساڵی <bdi>١٩٩٥</bdi> بەکارھات.<ref name="digest"/> گرووپەکانی ئۆپۆزسیۆن بەردەوام بوون لە بەکارھێنانی ئەم ئاڵایە، ھەرچەندە پیشاندانی لە بێلاڕووس لەلایەن حکومەتی بێلاڕووسەوە قەدەغەکراوە<ref name=":2" />، بەو بانگەشەیەی کە پەیوەندیی بە ھاوکاریی [[ئەڵمانیای نازی|نازییەکانەوە]] ھەیە بەھۆی بەکارھێنانی لەلایەن [[ھاوکاریی بێلاڕووس لەگەڵ ئەڵمانیای نازی|ھاوکارانی بێلاڕووسی نازییەکان]] لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا. ئاڵای سپی-سوور-سپی لە خۆپیشاندانەکانی دژی حکومەتدا بەکارھێنراوە، کە دواترینیان [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٠–٢٠٢١ی بێلاڕووس]] بوو، و ھەروەھا لەلایەن ڕەوەندی بێلاڕووسییەوە بەکاردێت. === سەردەمی سۆڤیەت === ==== ١٩١٩–١٩٥١ ==== پێش ساڵی <bdi>١٩٥١</bdi>، چەندین ئاڵای جیاواز لە دوای شۆڕشەوە بەکارھاتبوون. سەرەتاییترین ئاڵا بە تەواوی سوور بوو، و لە ساڵی <bdi>١٩١٩</bdi>دا لە کاتی بوونی [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی لیتوانیا-بێلاڕووس]] بەکارھات. دوای پێکھێنانی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس، پیتەکانی ССРБ (<bdi>SSRB</bdi>) بە زێڕین لە لای سەرەوەی دارئاڵاکە زیاد کران. ئەم دیزاینە لەگەڵ دەرچوونی یەکەم دەستووری کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس جێگیر کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:Канстытуцыя Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі |trans-title=Constitution of the Socialist Soviet Republic of Belarus |وێبگە=pravo.by |بڵاوکەرەوە=National Center of Legal Information of the Republic of Belarus |زمان=ru |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١١|ناونیشان=http://pravo.by/lawhistory/konst.htm|سەردێڕ=Конституции Беларуси - Национальный правовой портал Республики Беларусь |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100927164427/http://pravo.by/lawhistory/konst.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> دواتر لە دەستووری ساڵی <bdi>١٩٢٧</bdi>دا دەستکاری کرا و پیتەکان گۆڕدران بۆ БССР (<bdi>BSSR</bdi>) بەڵام دیزاینە گشتییەکە وەک خۆی مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:Постановление VIII Всебелорусского С’езда Советов Рабочих, Крестьянских и Красноармейских Депутатов об утверждении Конституции (Основного Закона) Белорусской Социалистической Советской Республики |trans-title=Resolution of the VIII All-Belarusian Congress of Soviets of Workers, Peasants and Red Army Deputies on the approval of the Constitution (Basic Law) of the Belarusian Socialist Soviet Republic |وێبگە=pravo.by |بڵاوکەرەوە=National Center of Legal Information of the Republic of Belarus |زمان=ru |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١١|ناونیشان=http://pravo.by/lawhistory/konst.htm|سەردێڕ=Конституции Беларуси - Национальный правовой портал Республики Беларусь |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101129020006/http://pravo.by/lawhistory/konst_1927.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> ئەم دیزاینە لە ساڵی <bdi>١٩٣٧</bdi>دا گۆڕدرا، کاتێک چەکوش و داس و ئەستێرەیەکی سوور لە سەرووی پیتەکانەوە دانران. ھەروەھا ڕەھەندەکانی ئاڵاکە بۆ یەکەم جار بە فەرمی بە <bdi>١:٢</bdi> دیاری کران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:Об Утверждении Конституции (Основного Закона). Белорусской Советской Социалистической Республики |trans-title=On Approval of the Constitution (Basic Law). Byelorussian Soviet Socialist Republic |وێبگە=pravo.by |بڵاوکەرەوە=National Center of Legal Information of the Republic of Belarus |زمان=ru |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١١|ناونیشان=http://www.pravo.by/lawhistory/konst_1937.htm|سەردێڕ=Конституции Беларуси - Национальный правовой портал Республики Беларусь |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100929141907/http://www.pravo.by/lawhistory/konst_1937.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> ئەم ئاڵایە تا پەسەندکردنی ئاڵای ساڵی <bdi>١٩٥١</bdi> لە بەکارھێناندا مایەوە، کە پیتەکانی تێدا لادرا.<ref name="kotljarchuk"/> <gallery widths="160" heights="110"> File:Flag of the Lithuanian-Byelorussian SSR.svg|{{FIAV|historical}} [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی لیتوانیا-بێلاڕووس]]<br><bdi>١٩١٩</bdi> File:Flag of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1919-1927).svg|{{FIAV|historical}} [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس]]<br><bdi>١٩١٩–١٩٢٧</bdi> File:Flag of Byelorussian SSR (1927-1937).svg|{{FIAV|historical}} کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس<br><bdi>١٩٢٧–١٩٣٧</bdi> File:Flag of the Byelorussian SSR (1937).svg|{{FIAV|historical}} کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس<br><bdi>١٩٣٧–١٩٥١</bdi> </gallery> ==== ١٩٥١–١٩٩١ ==== {{Main|ئاڵای کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس}} [[File:Flag of Byelorussian SSR.svg|thumb|{{FIAV|historical}} {{FIAV|110000}} ئاڵای کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس (١٩٥١–١٩٩١)]] ئاڵای کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس بە مەرسومێک لە ٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٥١ پەسەند کرا.<ref>[[File:Wikisource-logo.svg|16x16px|alt=|link=]] [[:s:ru:Указ Президиума ВС БССР от 25.12.1951 о государственном флаге Белорусской ССР|Указ Президиума ВС БССР от 25.12.1951 о государственном флаге Белорусской ССР]] {{in lang|ru}} لەسەر ''ویکیسەرچاوەی ڕووسی'' ("مەرسومی سەرۆکایەتیی سۆڤیەتی باڵای BSSR لە ٢٥.١٢.١٩٥١ سەبارەت بە ئاڵای دەوڵەتی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس")</ref> ئاڵاکە کەمێک لە ساڵی <bdi>١٩٥٦</bdi>دا دەستکاری کرا کاتێک وردەکاریی دروستکردن بۆ ئەستێرە سوورەکە و چەکوش و داسە زێڕینەکە زیاد کرا. تایبەتمەندییە کۆتایییەکانی ئاڵاکە لە ماددەی <bdi>١٢٠</bdi>ی دەستووری کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووسدا جێگیر کران و زۆر لە ئاڵای ئێستای بێلاڕووس دەچن. ئاڵاکە ڕێژەی درێژی بۆ پانی یەک بە دوو (<bdi>١:٢</bdi>) بوو، ڕێک وەک [[ئاڵای یەکێتیی سۆڤیەت]] (و چواردە کۆمارە یەکگرتووەکەی تر).<ref>[[File:Wikisource-logo.svg|16x16px|alt=|link=]] [[:s:ru:Указ Президиума ВС БССР от 8.05.1956 об утверждении Положения о Государственном флаге Белорусской ССР|Указ Президиума ВС БССР от 8.05.1956 об утверждении Положения о Государственном флаге Белорусской ССР]] {{in lang|ru}} لەسەر ''ویکیسەرچاوەی ڕووسی'' ("مەرسومی سەرۆکایەتیی سۆڤیەتی باڵای BSSR لە ٠٨.٠٥.١٩٥٦ بۆ پەسەندکردنی ڕێساکانی ئاڵای دەوڵەتی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس")</ref> بەشە سەرەکییەکەی ئاڵاکە سوور بوو (نوێنەرایەتیی [[شۆڕشی تشرینی یەکەم|شۆڕش]]ی دەکرد)، لەگەڵ ئەوەی بەشەکەی تری سەوز بوو (نوێنەرایەتیی دارستانەکانی بێلاڕووس دەکرد). نەخشێکی سپی لەسەر سوور لە لای دارئاڵاکەی نەخشێندرابوو؛ ئەم دیزاینە زۆرجار لەسەر جلوبەرگە نەریتییەکانی بێلاڕووس بەکاردێت. لە گۆشەی سەرەوەی ئاڵاکە، لە بەشە سوورەکەدا، چەکوش و داسێکی زێڕین زیاد کرا، لەگەڵ ئەستێرەیەکی سوور کە چوارچێوەیەکی زێڕینی لە سەروویەوە ھەبوو. [[چەکوش]] نوێنەرایەتیی کرێکار، و [[داس]] نوێنەرایەتیی [[جووتیار]] دەکرد؛ بەپێی ئایدۆلۆژیای سۆڤیەتی، ئەم دوو ھێمایە بەیەکەوە نوێنەرایەتیی ھاوکاریی نێوان ھەردوو چینەکە دەکرد. ئەستێرەی سوور، کە ھێمایەکی باوی پارتە کۆمۆنیستەکانە، دەوترێت یان بۆ پێنج گرووپە کۆمەڵایەتییەکە (کرێکاران، گەنجان، جووتیاران، سەربازان، و ئەکادیمییەکان)، یان بۆ پێنج کیشوەرە ناسراوەکە، یان پێنج پەنجەی دەستی کرێکار بووە. چەکوش، داس و ئەستێرەکە ھەندێک جار لە پشتی ئاڵاکەدا پیشان نەدەدران. مەبەست لەم دیزاینە ئەوە بوو کە کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس، شانبەشانی یەکێتیی سۆڤیەت و کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا، لە ساڵی <bdi>١٩٤٥</bdi>دا وەک ئەندامی دامەزرێنەر لە نەتەوە یەکگرتووەکان وەرگیرابوون و پێویستیان بە ئاڵای جیاواز لە یەکتری ھەبوو. دیزاینەری ئاڵاکە {{ill|نیکۆلای گۆسێڤ (ھونەرمەند)|ru|Гусев, Николай Иванович (художник)}} بوو، کە پێشتر لەگەڵ کارگێڕیی داگیرکاریی ئەڵمانیا لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا ھاوکاریی کردبوو.<ref name="flagi24"/><ref name="Ціхановіч-2015">''Ціхановіч Я.'' Партрэт стагоддзя. — Мінск: Лімарыус, 2015. — С. 119.</ref> === گشتپرسیی ١٩٩٥ === {{main|گشتپرسیی بێلاڕووس ١٩٩٥}} [[File:Flag of Belarus (1995-2012).svg|thumb|{{FIAV|historical}} ئەو ئاڵایەی لە ١٩٩٥دا پەسەند کرا، کە کەمێک لە ٢٠١٢دا دەستکاری کرا]] [[File:Lukashenko flag idea 1995.svg|thumb|{{FIAV|proposal}} ئەو ئاڵایەی لوکاشێنکۆ لە ١٩٩٥دا پێشنیاری کردبوو]] ئەو گشتپرسییەی کە بۆ پەسەندکردنی [[ھێمای نەتەوەیی|ھێماکانی دەوڵەت]] ئەنجامدرا، لە ١٤ی ئایاری ١٩٩٥ بەڕێوەچوو. بە بەشداریی <bdi>٦٤٫٧٪</bdi>ی دەنگدەران، ئاڵا نوێیەکە بە زۆرینەی دەنگی سێ بۆ یەک (<bdi>٧٥٫١٪</bdi> بەرامبەر <bdi>٢٤٫٩٪</bdi>) پەسەند کرا. سێ پرسیارەکەی تریش لەلایەن دەنگدەرانەوە پەسەند کران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١١|script-title=ru:Центральной комиссии Республики Беларусь по выборам и проведению республиканских референдумов |trans-title=Central Commission of the Republic of Belarus on elections and holding republican referendums |وێبگە=rec.gov.by |بڵاوکەرەوە=Central Commission of the Republic of Belarus on Elections and Holding Republican Referenda |زمان=ru |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.rec.gov.by/refer/ref1995resdoc.html|سەردێڕ=ЦИК РБ::Республиканский референдум 14 мая 1995 года |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110720220048/http://www.rec.gov.by/refer/ref1995resdoc.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> شێوازی ئەنجامدانی گشتپرسییەکە و ھەروەھا یاساییبوونی خستنەدەنگدانی ھێما نەتەوەیییەکان لە گشتپرسییەکدا بە توندی لەلایەن ئۆپۆزسیۆنەوە ڕەخنەی لێگیرا، بە جۆرێک ھەندێک کەس، وەک دادوەری پێشووی [[دادگای دەستووریی بێلاڕووس]]، {{Ill|میخائیل پاستوخۆڤ|ru|Пастухов, Михаил Иванович|be-tarask|Міхаіл_Пастухоў}}، و ئەندامی پێشووی پەرلەمان [[سیارھێ ناومچیک]]، تەنانەت دەڵێن کە [[پاھۆنیا (بێلاڕووس)|پاھۆنیا]] و [[ئاڵای سپی-سوور-سپی]]، ھێشتا ھێما ''[[دی یۆرێ]]'' (یاسایی)کانی بێلاڕووسن، بەھۆی سروشتی گوماناویی گشتپرسییەکە.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> لایەنگرانی پاھۆنیا ھەروەھا ڕەخنە لەوە دەگرن کە پاھۆنیا و ئاڵای سپی-سوور-سپی پێشوو لەو پڕوپاگەندانەی کە لە کاتی نزیکبوونەوەی دەنگدانەکەدا بڵاوکرانەوە، بەراورد کرابوون بەو ئاڵایانەی کە لەلایەن [[ھاوکاریی بێلاڕووس لەگەڵ ئەڵمانیای نازی|ھێزە ھاوکارەکانی نازییەکان لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەم]]دا بەکارھاتبوون.<ref name="nazi">[http://www.belarusguide.com/as/history/pahonia.html#4 بێلاڕووس گاید – پاھۆنیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419142403/http://www.belarusguide.com/as/history/pahonia.html#4|date=2016-04-19}}. وەرگیراوە لە ٧ی ئازاری ٢٠٠٦.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=Minorities at Risk Project |ساڵ=٢٠٠٤ |سەردێڕ=Chronology for Poles in Belarus |وێبگە=unhcr.org |بڵاوکەرەوە=United Nations High Commissioner for Refugees |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٢ |ناونیشان=http://www.unhcr.org/refworld/country,,,CHRON,BLR,,469f38691e,0.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221202044620/https://www.unhcr.org/refworld/country,,,CHRON,BLR,,469f38691e,0.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Minahan |یەکەم=James |ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=One Europe, Many Nations: A Historical Dictionary of European National Groups |بڵاوکەرەوە=[[Greenwood Publishing Group]] |شوێن=Santa Barbara, California |پەڕە=[https://books.google.com/books?id=NwvoM-ZFoAgC&pg=PA١١٧ ١١٧]|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٠٩٨٤-٧|ناونیشان={{google books|plainurl=y|id=NwvoM-ZFoAgC}}}}</ref> پارتەکانی ئۆپۆزسیۆن بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە تەنھا <bdi>٤٨٫٧٪</bdi>ی تەواوی دانیشتووانی خاوەن مافی دەنگدان (<bdi>٧٥٫١٪</bdi> ی ئەو <bdi>٦٤٫٧٪</bdi>ی کە لە بنکەکانی دەنگدان ئامادە بوون) پشتگیرییان لە پەسەندکردنی ئاڵا نوێیەکە کردووە، بەڵام یاسای بێلاڕووس (وەک لە زۆر وڵاتی تردا) دەڵێت کە تەنھا زۆرینەی دەنگدەران پێویستە بۆ بڕیاردان لەسەر بابەتێکی گشتپرسی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Marples |یەکەم=David R. |ساڵ=١٩٩٩|سەردێڕ=Belarus: A Denationalized Nation |بڵاوکەرەوە=Harwood Academic |شوێن=Abingdon-on-Thames, UK |پەڕە=[https://books.google.com/books?id=EMCYfOSaLSgC&pg=PA٧٥ ٧٥]|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٥٧٠٢-٣٤٣-٩|ناونیشان={{google books|plainurl=y|id=EMCYfOSaLSgC}}}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Electoral Code Of The Republic Of Belarus |وێبگە=ncpi.gov.by |بڵاوکەرەوە=The Elections of the President of the Republic of Belarus |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشان=http://ncpi.gov.by/elections/eng/legal/code.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110823020556/http://ncpi.gov.by/elections/eng/legal/code.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠١١}}</ref> دوای ئەوەی ئەنجامەکان لە بەرژەوەندیی سەرۆک لوکاشێنکۆ دەرچوون، ئەو ڕایگەیاند کە گەڕانەوەی [[ئاڵای کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بێلاڕووس|ئاڵای شێوازی سۆڤیەتی]] ھەستێکی گەنجی و یادەوەریی خۆشی بۆ نەتەوەکە ھێناوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Jaskułowski |editor-first=Krzysztof |editor-last2=Kamusella |editor-first2=Tomasz |editor-link2=Tomasz Kamusella |ساڵ=٢٠٠٩|سەردێڕ=Nationalisms Today |بڵاوکەرەوە=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang]] |شوێن=Bern, Switzerland |پەڕە=[https://books.google.com/books?id=r_٠rT٦V_OV٤C&pg=PA٢٢٢ ٢٢٢]|ژپنک=٩٧٨-٣-٠٣٩١١-٨٨٣-٠|ناونیشان={{google books|plainurl=y|id=r_0rT6V_OV4C}}}}</ref> لوکاشێنکۆ پێشتریش ھەوڵی دابوو گشتپرسییەکی ھاوشێوە لە ساڵی <bdi>١٩٩٣</bdi>دا ئەنجام بدات، بەڵام نەیتوانی پشتگیریی پەرلەمان بەدەستبھێنێت. دوو مانگ پێش گشتپرسییەکەی ئایاری ١٩٩٥، لوکاشێنکۆ پێشنیاری دیزاینێکی ئاڵای کرد کە لە دوو شریتی بچووکی سەوز و یەک شریتی پان و گەورەی سوور پێکھاتبوو. لەکاتێکدا نەزانراوە چی بەسەر ئەم پێشنیارەدا ھات، چەند ڕۆژێک دواتر دیزاینی نوێ (کە لە بێلاڕووس بە "پڕۆژەکان" ناودەبرێن) پێشنیار کران، کە پاشان لە گشتپرسیی ساڵی <bdi>١٩٩٥</bdi>دا خرانە دەنگدانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:Vexillographia – Флаги Беларуси |trans-title=Vexillographia – Flags of Belarus |وێبگە=vexillographia.ru |بڵاوکەرەوە=Russian Centre of Vexillology and Heraldry |زمان=ru |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=http://www.vexillographia.ru/belarus/index.htm|سەردێڕ=http://www.vexillographia.ru/belarus/index.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200517110722/http://www.vexillographia.ru/belarus/index.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئاڵاکانی تری پەیوەندیدار == [[File:Flag of the President of Belarus.svg|thumb|{{FIAV|000000}} {{FIAV|normal}} [[ئاڵای سەرۆک کۆماری بێلاڕووس|ئاڵای سەرۆکایەتی]]]] [[File:Flag of the Armed Forces of Belarus.svg|thumb|{{FIAV|normal}} ئاڵای ھێزە چەکدارەکانی بێلاڕووس]] [[File:Flag of Belarus (variant).svg|thumb|{{FIAV|Variant}} وەشانێکی ئاڵاکە کە دوو شریتی سووری لە درێژایی لێوارە ڕازاوەکاندا ھەیە]] لە دوای ناساندنی ئاڵای ساڵی <bdi>١٩٩٥</bdi>ەوە، چەندین ئاڵای تریش کە لەلایەن دەزگا یان دامەزراوە حکومییەکانەوە پەسەند کراون، لەسەر شێوازی ئەو دروست کراون. ئاڵای سەرۆکایەتی، کە لە ساڵی <bdi>١٩٩٧</bdi>ەوە لە بەکارھێناندایە، بە مەرسومێک بە ناوی "سەبارەت بە ئاڵای سەرۆک کۆماری کۆماری بێلاڕووس" پەسەند کرا. دیزاینی ئاڵاکە کۆپییەکی تەواوی ئاڵای نەتەوەیییە، لەگەڵ زیادکردنی [[نیشانەی نەتەوەییی بێلاڕووس]] بە ڕەنگی زێڕین و سوور. ڕێژەی <bdi>٥:٦</bdi>ی ئاڵاکە جیاوازە لە ھی ئاڵای نەتەوەیی، کە وای لێدەکات ئاڵای سەرۆکایەتی نزیک بێت لە چوارگۆشە. لەسەر باڵەخانەکان و ئۆتۆمبێلەکان بەکاردێت بۆ ئاماژەدان بە ئامادەبوونی سەرۆک کۆمار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:Указ Президента Республики Belarus О Штандарте (флаге) Президента Республики Беларусь |trans-title=Decree of the President of the Republic of Belarus on the Standard (Flag) of the President of the Republic of Belarus |وێبگە=Geraldika.ru |بڵاوکەرەوە=[[Roskomnadzor]] |زمان=ru |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://geraldika.ru/s/2071|سەردێڕ=Информация удалена с сайта {{!}} Геральдика.ру |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201225192121/https://geraldika.ru/s/2071 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی <bdi>٢٠٠١</bdi>دا، سەرۆک لوکاشێنکۆ مەرسومێکی دەرکرد بۆ بەخشینی ئاڵایەک بە ھێزە چەکدارەکانی بێلاڕووس. ئاڵاکە، کە ڕێژەکەی <bdi>١:١٫٧</bdi> یە، نەخشی ڕازاوەی نەتەوەیی لە درێژایی لای دارئاڵاکەدا ھەیە. لەسەر ڕووی پێشەوەی ئاڵاکە نیشانەی دەوڵەتی بێلاڕووس ھەیە، لەگەڵ وشەی УЗБРОЕНЫЯ СІЛЫ ("ھێزە چەکدارەکان") کە بە شێوەی کەوانەیی لە سەروویەوە نووسراوە، و РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ ("کۆماری بێلاڕووس") لە خوارەوەی نووسراوە؛ دەقی ھەردووکیان بە ڕەنگی زێڕینە. لەسەر پشتی ئاڵاکە، لە ناوەڕاستدا ھێمای ھێزە چەکدارەکان ھەیە، کە ئەستێرەیەکی سوورە و بە چەپکەگوڵێکی بەڕوو و لاورێ دەورە دراوە. لە سەرووی ھێماکە دەستەواژەی ЗА НАШУ РАДЗІМУ ("بۆ نیشتمانەکەمان") ھەیە، لەکاتێکدا لە خوارەوە ناوی تەواوی یەکە سەربازییەکە نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tarasievich |یەکەم=Yury |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Belarus&nbsp;– Military Flags |وێبگە=fotw.net |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://geraldika.ru/s/2071 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20051122161921/https://www.fotw.info/flags/by%5E.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|script-title=ru:Флаги армии Беларуси |trans-title=Flags of the Army of Belarus |وێبگە=vexillographia.ru |بڵاوکەرەوە=Russian Centre of Vexillology and Heraldry |زمان=ru |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=http://www.vexillographia.ru/belarus/army.htm|سەردێڕ=военные флаги беларуси |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190718235934/http://www.vexillographia.ru/belarus/army.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == تێبینییەکان == {{noteslist}} == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Wikisource}} {{Commons category|National flag of Belarus}} * {{FOTW|id=by|title=بێلاڕووس}} {{Symbols of Belarus}} {{Flag of Europe}} {{Portal bar|Heraldry|Belarus|بیلاڕووس|دەیەی ١٩٩٠}} {{featured article}} {{DEFAULTSORT:بێلاڕووس، ئاڵای}} [[پۆل:ئاڵاکانی بێلاڕووس| ]] [[پۆل:ئاڵا نەتەوەیییەکان|بێلاڕووس]] [[پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی بێلاڕووس|ئاڵا]] [[پۆل:ئەو ئاڵایانەی لە ١٩٩٥ ناسێندراون|بێلاڕووس]] [[پۆل:ئەو ئاڵایانەی لە ٢٠١٢ ناسێندراون|بێلاڕووس]] [[پۆل:کێشەکانی ئاڵا|بێلاڕووس]] [[پۆل:ئاڵاکان بە سەوز، سوور و سپی|بێلاڕووس]] [[پۆل:ئاڵا نیشتمانییەکان]] [[پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی بیلاڕووس]] 065r0fltlgblso2vf22wcy77gf3df3y 0 298857 1617345 1617141 2026-08-05T12:08:45Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617345 wikitext text/x-wiki {{short description|شوێنی پەرلەمانی دێرینی ئایسلەند}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{Infobox protected area | name = پارکی نەتەوەییی پینگڤێلیر | iucn_category = II | image = Þingvellir from the information centre.JPG | image_caption = پینگڤێلیر لە سەنتەری زانیارییەوە دەبینرێت | image_map = Thingvellir.jpg | map_caption = | established = {{start date|1930}}<ref name="official">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.thingvellir.is/history/national-park-history.aspx |سەردێڕ=National Park History |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئابی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180807084750/http://www.thingvellir.is/history/national-park-history.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | area_ha = 9270 | coordinates = <!--{{coord|64|15|29|N|21|07|30|W|region:IS_type:landmark|display=inline,title}}--> | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | WHS = <!-- بە بەتاڵی جێی بهێڵە، مەگەر بۆ ئینفۆبۆکسە سەربەخۆکان کە پێویستیان بە ناونیشانێکی جیاواز لە ناونیشانی وتارەکە هەبێت --> | official_name = پارکی نەتەوەییی پینگڤێلیر | location = [[ناوچەی باشوور (ئایسلەند)|ناوچەی باشوور]]، ئایسلەند | criteria = {{UNESCO WHS type|(iii), (vi)}}(iii), (vi) | ID = 1152 | coordinates = {{coord|64|15|13.7|N|21|2|14.1|W|format=dms|display=inline,title}} | year = 2004 | extension = | website = {{Official URL}} | locmapin = Iceland | map_caption = }} }} [[File:World Heritage plaque at Þingvellir National Park.jpg|thumb|پلاکی میراتی جیھانیی یوونێسکۆ]] '''پینگڤێلیر''' ({{IPA|is|ˈθiŋkˌvɛtlɪr̥|lang|Þingvellir pronunciation.ogg}}، بە ئینگلیزی کراو بە '''Thingvellir'''<ref group="Note">ڕێنووسی ''Pingvellir'' جاروبار دەبینرێت، هەرچەندە پیتی "p" پەیوەندی بە پیتی [[سۆرن (پیت)|"þ" (سۆرن)]] نییە، کە وەک "th" گۆ دەکرێت.</ref>) شوێنی [[ئەلپینگ|ئەلپینگ (Alþing)]] بوو، کە بریتییە لە [[پەرلەمان]]ی ساڵانەی [[ئایسلەند]] لە ساڵی ٩٣٠وە تا کۆتا دانیشتن کە لە {{lang|is|Þingvellir}} لە ساڵی ١٧٩٨دا بەڕێوەچوو.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A short history of Alþingi - the oldest parliament in the world {{!}} European Youth Portal|ناونیشان=https://europa.eu/youth/is/article/61/4215_en|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=europa.eu|زمان=en}}</ref> لە ساڵی ١٨٨١ەوە، پەرلەمان لەناو [[ئەلپینگیشوسید]] لە ڕێکیاڤیکی پایتەختی ئایسلەند جێگیر بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Parliament House|ناونیشان=https://www.althingi.is/english/about-the-parliament/the-parliament-house/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Alþingi|زمان=en}}</ref> {{lang|is|Þingvellir}} ئێستا [[پارکی نەتەوەیی|پارکێکی نەتەوەیییە]] لە شارەوانیی {{lang|is|[[بلاسکوگابیگد]]}} لە باشووری ڕۆژئاوای ئایسلەند، نزیکەی ٤٠ کیلۆمەتر (٢٥ میل) لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ڕێکیاڤیکەوە دوورە. پینگڤێلیر شوێنێکی خاوەن بایەخی مێژوویی، کولتووری و زەویناسییە، و یەکێکە لە بەناوبانگترین شوێنە گەشتیارییەکانی ئایسلەند. پارکەکە لەناو [[دۆڵی درز]]ێکدایە (rift valley) کە نیشانەی لووتکەی [[کێوی ناوەڕاستی ئەتڵەسی]] و سنووری نێوان [[پلێتی ئەمریکای باکوور]] و [[پلێتی ئۆراسیا|پلێتە تێکتۆنییەکانی ئۆراسیا]]یە. لە باشووریدا {{lang|is|[[پینگڤالاواتن]]}} جێگیرە، کە گەورەترین دەریاچەی سروشتییە لە ئایسلەند.<ref name="geol">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://notendur.hi.is/oi/geology_of_thingvellir.htm |سەردێڕ=Geology and Tectonics |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160722000506/https://notendur.hi.is/oi/geology_of_thingvellir.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پارکی نەتەوەییی پینگڤێلیر ({{lang|is|þjóðgarðurinn á Þingvöllum}}) لە ساڵی ١٩٣٠ دامەزرا، وەک یادکردنەوەی ١٠٠٠ەمین ساڵیادی ئەلپینگ. پارکەکە دواتر فراوانکرا بۆ پاراستنی دیاردە ھەمەجۆر و سروشتییەکانی ناوچەی دەوروبەری و لە ساڵی ٢٠٠٤دا وەک [[شوێنەواری کەلەپووری جیھانی]] دەستنیشانکرا. == ناوناسی == ناوی {{lang|is|Þingvellir}} لە زمانی [[نۆرسی کۆن]]ی {{lang|non|Þingvǫllr}} ({{IPA|non|ˈθiŋɡˌwɔlːz̠}}) وەرگیراوە، لە {{lang|non|[[wiktionary:þing#Old Norse|þing]]}} ("[[پینگ (کۆبوونەوە)|پینگ]]، کۆبوونەوە") و {{lang|non|[[wiktionary:vǫllr#Old Norse|vǫllr]]}} ("کێڵگە")، کە بە واتای ''کێڵگەکانی کۆبوونەوە'' دێت. بەراورد بکرێت لەگەڵ وشەی ئینگلیزی ''[[wiktionary:thing|thing]]'' و ''[[wiktionary:weald#English|weald]]'' ("Thingweald") لە [[ئینگلیزی کۆن]]ی {{lang|ang|[[wiktionary:þing#Old English|þing]]}} و {{lang|ang|[[wiktionary:weald#Old English|weald]]}}. شوێنەکە ناوەکەی لە {{lang|is|[[ئەلپینگ]]}} (''Althing'') وەرگرتووە، کە پەرلەمانی نەتەوەییی ئایسلەندە و لە ساڵی ٩٣٠ لە پینگڤێلیر دامەزرا و تا ساڵی ١٧٩٨ دانیشتنەکانی لەوێ بەڕێوەدەبرد. ''پینگ'' شێوازێکی کۆبوونەوەی فەرمانڕەوایی بوو کە لە کۆمەڵگە [[گەلانی جەرمەنی|جەرمەنییەکاندا]] دەدۆزرایەوە، و نەریتێکە کە تا ئەمڕۆش بە شێوەیەک لە شێوەکان لە سەرتاسەری [[باکووری ئەورووپا]] بەردەوامە. ھەرچەندە ناوی {{lang|is|Þingvellir}} کۆیە، بەڵام شێوە کۆنەکەی {{lang|non|Þingvǫllr}} تاکە، و شێوەی تاکی مۆدێرنی {{lang|is|Þingvöllur}} تا ئێستاش دەبیسترێت. ناوەکە بەزۆری بە ئینگلیزی وەک ''Thingvellir'' دەنووسرێت، و لەوانەیە لە زمانەکانی تریشدا بە شێوەی ''Tingvellir''، ''Thingvalla'' یان ''Tingvalla'' دەربکەوێت. ڕێنووسی ''Pingvellir''یش دەبینرێت، ھەرچەندە پیتی "p" ھاوتای پیتی [[سۆرن (پیت)|"þ" (سۆرن)]] نییە، کە بە {{IPA|is|θ|}} گۆ دەکرێت، وەک ''th'' لە وشەی ئینگلیزی ''thirst''. شارەکانی [[دینگواڵ]] و [[تینگواڵ]] لە [[سکۆتلەندا]]، [[تینگواڵ]] لە [[ئینگلتەرا]]، [[تینواڵد]] لە [[دوورگەی مان]]، [[دینکلایگی]] لە [[ئەڵمانیا]]، و شارەوانیی [[تینگڤۆڵ]] لە [[نەرویژ]] ھەمان ڕەگ و واتای ناوەکەیان ھەیە. == مێژوو == پینگڤێلیر بەھۆی یاسایەکەوە کە لە ساڵی ١٩٢٨دا بۆ پاراستنی پاشماوەکانی شوێنی پەرلەمان دەرچوو، بوو بە [[پارکی نەتەوەیی]]، بەمەش یەکەم پارکی نەتەوەیی لە ئایسلەند دروست بوو. پارکەکە بە "مەزارگەیەکی نەتەوەیی پارێزراو بۆ هەموو ئایسلەندییەکان، موڵکی هەمیشەیی نەتەوەی ئایسلەند لە ژێر پاراستنی پەرلەماندا، کە هەرگیز نافرۆشرێت یان بارمتە ناکرێت" ڕاگەیەندرا.<ref>Lagasafn. Lög um þjóðgarðinn á Þingvöllum, 2004 nr. 47 1. júní, 1.gr.</ref> === دامەزراندنی پەرلەمانی ئایسلەند === بەپێی [[کتێبی نیشتەجێبوون]] ({{lang|is|Landnámabók}})، [[نیشتەجێبوون لە ئایسلەند]] لە ساڵی ٨٧٤ دەستی پێکرد، کاتێک سەرۆک هۆزی نەرویژی {{lang|non|[[ئینگۆلفور ئارنارسۆن]]}} بوو بە یەکەم نیشتەجێبووی هەمیشەیی [[گەلی نەرویژ|نەرویژی]] لە دوورگەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Tomasson |یەکەم= Richard F. |سەردێڕ= Iceland, the first new society |بڵاوکەرەوە= University of Minnesota Press |ساڵ= ١٩٨٠|ژپنک= ٠-٨١٦٦-٠٩١٣-٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=I. Marc Carlson |ناونیشان=http://www.personal.utulsa.edu/~Marc-Carlson/history/grontime.html |سەردێڕ=History of Medieval Greenland |بڵاوکەرەوە=Personal.utulsa.edu |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091016235834/http://www.personal.utulsa.edu/~marc-carlson/history/grontime.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەدەکانی دواتردا، خەڵکی بە ڕەچەڵەک [[نۆرسەکان|نۆرس]] و [[سێلتەکان|سێلتی]] لە ئایسلەند نیشتەجێ بوون. لە سەرەتادا کۆبوونەوە ناوچەیییەکان پێکھێنران، بەڵام لەگەڵ گەشەکردنی دانیشتووان، پێویستی بە کۆبوونەوەیەکی گشتی ھەبوو. نەوەکانی ئینگۆلفور کە باڵادەست بوون بەسەر ناوچەی باشووری ڕۆژئاوای ئایسلەنددا، ببوونە بەھێزترین خێزان لە وڵاتەکەدا، و سەرۆک ھۆزەکانی تر پێویستییان بە کۆبوونەوەیەکی گشتی ھەبوو بۆ سنووردارکردنی دەسەڵاتی ئەوان. {{lang|non|[[گریمر گەیتسکوێر]]}} ئەرکی کۆکردنەوەی پشتگیری و دۆزینەوەی شوێنێکی گونجاو بۆ کۆبوونەوەکەی پێسپێردرا. لە دەوروبەری ھەمان کاتدا، خاوەنی {{lang|is|Bláskógar}} (ناوی کۆنی ناوچەی پینگڤێلیر) بە تاوانی کوشتن تاوانبار کرا. زەوییەکەی بە گشتی ڕاگەیەندرا، و دواتر پابەند کرا کە بۆ بەڕێوەبردنی کۆبوونەوەکان و دروستکردنی نشینگە کاتییەکان بەکاربھێنرێت، و دارستانەکەش بۆ ئاگرکردنەوە و [[لەوەڕاندن]]ی ئەسپەکان بەکاربھێنرێت. ناوچەی پینگڤێلیر لەبەر ئەم ھۆکارە و دەستڕاگەیشتنی بە قەرەباڵغترین ناوچەکانی باکوور، باشوور و ڕۆژاوا ھەڵبژێردرا.<ref>Bergsteinn Jónsson, Björn Þorsteinsson. ''Íslands Saga til okkar daga''. Reykjavík: Sögufélag, 1991</ref> درێژترین گەشت کە پێویست بوو [[گۆتی (سەرۆک)|گۆتییەک]] (سەرۆک هۆز) بیبڕێت ١٧ ڕۆژ بوو، لە ڕۆژھەڵاتترین بەشی وڵاتەوە کە چیاکان و ڕووبارە بەستەڵەکەکان ببوونە کۆسپی بێزارکەر.<ref name="Björnsson 1984">Björnsson, Björn Th. ''Þingvellir''. Reykjavík: Bókaútgáfa Menningarsjóðs, 1984.</ref> دامەزراندنی پەرلەمانی ئایسلەند بە دامەزراندنی نەتەوەی [[ئایسلەند]] دادەنرێت، و یەکەم دانیشتنەکانی پەرلەمان لە ھاوینی ساڵی ٩٣٠دا بناغەی بۆ میراتێکی کولتووریی ھاوبەش و ناسنامەیەکی نەتەوەیی دانا. پینگڤێلیر ڕۆڵێکی سەرەکی لە مێژووی وڵاتەکەدا گێڕا، و مێژووەکەی نزیکەی ھاوکاتە لەگەڵ مێژووی [[کۆمۆنوێڵتی ئایسلەند]]. === لە کۆمۆنوێڵتەوە بۆ دەسەڵاتی بیانی === {{unreferenced section|date=January 2017}} [[File:Cañón Silfra, Parque Nacional de Þingvellir, Suðurland, Islandia, 2014-08-16, DD 055.JPG|thumbnail|ئەنجامدانی سنۆرکلینگ (snorkeling) لە کانیۆنی [[سلفرا]].]] [[File:SCUBA Silfra.jpg|thumb|[[غەواسی|غەواسێک]] لەناو [[سلفرا]].]] ئەلپینگ (کۆبوونەوە) لە پینگڤێلیر کۆبوونەوەیەکی ساڵانەی دوو ھەفتەیی بوو بۆ گفتوگۆکردن لەسەر یاسا و سیاسەت، کە لە ساڵی ٩٣٠وە تا ١٧٩٨ بەڕێوەدەچوو.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Mehler |یەکەم=Natascha |ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=Þingvellir: A Place of Assembly and a Market? |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26687009 |journal=Journal of the North Atlantic |پەڕەکان=٦٩–٨١|issn=1935-1984}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=UNESCO |سەردێڕ=The World's Heritage |بڵاوکەرەوە=Collins |ساڵ=٢٠١٨|edition=1st |chapter=Þingvellir National Park}}</ref> لە پینگڤێلیر، ناکۆکییەکان چارەسەر دەکران و یاساکان لەلایەن کۆبوونەوەکەوە دادەنران. {{lang|is|[[لوگبێرگ]]}} (Lögberg) یان بەردی یاسا، خاڵی سەرەکیی ئەلپینگ و سەکۆیەکی سروشتی بوو بۆ پێشکەشکردنی وتار. یاسانووس (Lawspeaker)، کە بۆ ماوەی سێ ساڵ ھەڵدەبژێردرا، سەرۆکایەتیی کۆبوونەوەکەی دەکرد و یاسای وڵاتەکەی دەخوێندەوە. پێش ئەوەی یاساکە بنووسرێتەوە، پێشبینی دەکرا کە لە بەردی یاساوە لە ماوەی سێ ھاویندا لەبەری بخوێنێتەوە، لەگەڵ ڕێکارە تەواوەکانی کۆبوونەوەکە لە ھەر ھاوینێکدا. دەستپێکردن و کۆتاییھاتنی کۆبوونەوەکە لە بەردی یاسادا ئەنجام دەدرا، کە تێیدا بڕیارەکانی ئەنجومەنی یاسا ڕادەگەیەندران، ڕۆژژمێر پشتڕاست دەکرایەوە، ڕێکاری یاسایی دەستپێدەکران و ڕاگەیاندنەکانی تر کە پەیوەندییان بە تەواوی نەتەوەکەوە ھەبوو دەدران. ھەر کەسێک بەشداری لە کۆبوونەوەکەدا بکردایە، مافی ئەوەی ھەبوو دۆسیەی خۆی لەسەر بابەتە گرنگەکان لە بەردی یاساوە بخاتە ڕوو. ئەنجومەنی یاسا وەک پەرلەمان و دادگای باڵا خزمەتی دەکرد. یاساکان لەوێ تێدەپەڕین و پەسەند دەکران، و بڕیار لەسەر خاڵە یاسایییەکان دەدرا. ئەنجومەنی یاسا ئەندامانی دادگای پێنجەم (جۆرێک لە [[دادگای تێھەڵچوونەوە]]) و یاسانووسی دیاری دەکرد و بەشداری لە ھەڵبژاردنی قەشەدا دەکرد. بەپێچەوانەی ئەلپینگ، ئەنجومەنی یاسا دەستەیەکی داخراو بوو کە تەنھا کەسانی دیاریکراو مافی تەواویان تێدا ھەبوو: ئەو سەرۆک ھۆزانەی پۆستی گۆتییان ھەبوو، {{lang|is|Þingmen}}ی ئەوان و دواتریش قەشەکان. بەڵام ھەموو کەسێک لە کۆبوونەوەکەدا مافی ئەوەی ھەبوو سەیری کارەکانی ئەنجومەنی یاسا بکات و گوێی لێ بگرێت. لە سەرەتاترین کاتەکانەوە تا سەدەی ١٥ەم، ئەنجومەنی یاسا لە {{lang|is|Neðri-Vellir}} لە کەناری ڕۆژھەڵاتی ڕووباری {{lang|is|ئۆکسارا (Öxará)}} کۆدەبووەوە، بەڵام کاتێک ڕووبارەکە ڕێڕەوی خۆی لە دەوروبەری ساڵی ١٥٠٠ گۆڕی، ئەنجومەنەکە گواسترایەوە بۆ دوورگەیەکی بچووک لەناو ڕووبارەکەدا. لە ساڵی ١٥٩٤دا، ئەنجومەنی یاسا گواسترایەوە بۆ بناری بەردی یاسا دێرینەکە، کە لەوێدا مایەوە تا دواجار ئەلپینگ لە ساڵی ١٧٩٨دا لەوێوە گواسترایەوە. ئەلپینگ دەسەڵاتی یاسادانان و دەسەڵاتی دادوەریی سەرەکیی ئایسلەند بوو لە ماوەی [[کۆمۆنوێڵتی ئایسلەند]]دا، تا ساڵی ١٢٧١. دەسەڵاتی جێبەجێکردن لە دەستی سەرۆک ھۆزەکان و لایەنەکانی دۆسیە تاکەکەسییەکاندا بوو. ئەمە ڕێکخستنێکی گونجاو بوو تا ئەو کاتەی ھاوسەنگیی دەسەڵات مابوو، بەڵام کەموکوڕییەکان دەرکەوتن کاتێک تێکچوو. لە دەەیەکانی کۆتاییی کۆمۆنوێڵتدا، پێکدادان لە نێوان خێزانی سەرۆک ھۆزەکاندا ڕوویدا، کە بووە ھۆی ئەوەی ئایسلەند بکەوێتە ژێر تاجی نەرویژ. دەسەڵاتی جێبەجێکردن لەژێر ئەم ڕێسا نوێیەدا بەھێزتر بوو، لەکاتێکدا دەسەڵاتی یاسادانان و دادوەری لە سەرەتادا لە دەستی ئەلپینگدا مایەوە، بەڵام وردە وردە گواسترایەوە بۆ فەرمانڕەوا نەرویژییەکان و دواتریش دانمارکییەکان، تا لە ساڵی ١٦٦٢دا کاتێک پاشای دانمارک بوو بە پاشای ڕەھای ئایسلەند. [[File:"Þingvellir in Iceland" - Apr 2015.jpg.jpg|thumb|پینگڤێلیر بە بەفر داپۆشراوە]] === ناوەندی کۆمەڵایەتی === {{One source section|date=December 2018}} پینگڤێلیر ناوەندی کولتووری ئایسلەند بوو. ھەموو ساڵێک لە ماوەی کۆمۆنوێڵتدا، خەڵک لە سەرتاسەری وڵاتەوە ڕوویان لە پینگڤێلیر دەکرد، کە ھەندێک جار ژمارەیان دەگەیشتە ھەزاران کەس. ئەوان نشینگەی کاتییان ({{lang|is|búðir}}) بە دیواری قوڕ و بەرد و سەقفی کاتی لە قوماش دروست دەکرد، و بۆ ماوەی دوو ھەفتەی کۆبوونەوەکە تێیدا دەمانەوە.<ref name=":2" /> ھیچ بینایەکی ھەمیشەیی لە پینگڤێلیر نەبوو جگە لە کێڵگەیەک و دواتریش دوو کەنیسە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Somerville |یەکەم١=Angus A. |دوایین٢=McDonald |یەکەم٢=Russell Andrew |سەردێڕ=The Vikings and Their Age |بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press |ساڵ=٢٠١٣|پەڕە=٥٥|ژپنک=٩٧٨١٤٤٢٦٠٥٢٢٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NztlgbdqIlUC}}</ref> ھەرچەندە ئەرکەکانی کۆبوونەوەکە ھۆکاری سەرەکی بوون بۆ چوون بۆ ئەوێ، بەڵام خەڵکی ئاسایی بۆ چەندین ھۆکاری جۆراوجۆر لە پینگڤێلیر کۆدەبوونەوە. بازرگانان، شمشێرساکارەکان و چەرمساکارەکان کاڵا و خزمەتگوزارییەکانیان دەفرۆشت، ھونەرمەندان نمایشیان دەکرد، و دروستکەرانی مەی خواردنەوەیان بۆ میوانانی کۆبوونەوەکە ئامادە دەکرد. ھەواڵەکان لە ناوچە دوورەکانەوە دەگێڕانەوە؛ یاری و ئاھەنگ دەگێڕدران. گەنجان کۆدەبوونەوە بۆ داڕشتنی پلانەکانیان، نەک تەنھا کەسایەتییە نەتەوەیییە پێشەنگەکان و شارەزایانی یاسا. کرێکارە گەڕۆکەکان بەدوای کاردا دەگەڕان و گەداکانیش سواڵیان دەکرد. پینگڤێلیر شوێنی چاوپێکەوتنی ھەموو کەسێک بوو لە ئایسلەند، و بناغەی بۆ ئەو زمان و ئەدەبیاتە دانا کە تا ئەمڕۆش بەشێکی دیارن لە ژیانی خەڵک.{{Citation needed|date=October 2008}} === ھێمای ناسیۆنالیستی === لە ماوەی سەدەی ١٩ەمدا، پینگڤێلیر وەک ھێمایەکی ناسیۆنالیستی دەرکەوت.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Birgir Hermannsson |ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=Hjartastaðurinn : Þingvellir og íslensk þjóðernishyggja |ناونیشان=https://skemman.is/handle/1946/13780 |journal=Bifröst Journal of Social Science}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Jón Karl Helgason |ڕێکەوت=پاییزی ٢٠١٧|سەردێڕ=Hver skóp Þingvelli sem sögulegt minnismerki? |journal=Saga}}</ref> بە وتەی زانای سیاسیی ئایسلەندی، بێرگیر ھێرمانسن، "پینگڤێلیر دەتوانرێت بە کەنیسەیەک یان باڵەخانەیەک بچوێنرێت کە وەک شوێنێکی زیارەتکردن و شوێنی مەراسیمە ڕێوڕەسمییەکانی دەوڵەت-نەتەوە خزمەت دەکات."<ref name=":0" /> === مردنی سەرۆک وەزیرانێک === [[بیارنی بێنێدیکتسۆن (١٩٠٨)|بیارنی بێنێدیکتسۆن]] سەرۆک وەزیرانی ئایسلەند بوو کاتێک لە ئەنجامی ئاگرکەوتنەوەیەک لە ماڵێکی ھاوینەی حکومەت لە پینگڤێلیر لە ١٠ی تەممووزی ١٩٧٠دا کۆچی دوایی کرد. ھاوسەرەکەی و کوڕەزاکەشی لەناو بڵێسەی ئاگرەکەدا گیانیان لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ١٩٧٠|سەردێڕ=Iceland's Premier, Wife and Grandson Die in Cottage Fire |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1970/07/11/archives/icelands-premier-wife-and-grandson-die-in-cottage-fire-icelands.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=The New York Times |زمان=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == زەویناسی == {{One source section|date=December 2018}} [[File:Cañón Flosagja, Parque Nacional de Þingvellir, Suðurland, Islandia, 2014-08-16, DD 040.JPG|thumbnail|کانیۆنی {{lang|is|Flosagja}}]] [[File:Öxarárfoss, Parque Nacional de Þingvellir, Suðurland, Islandia, 2014-08-16, DD 029.JPG|thumbnail|[[ئوکسارارفۆس (Öxarárfoss)]]]] پینگڤێلیر بەھۆی ژینگەی نائاساییی [[تێکتۆنیک]]ی و بورکانییەوە لەناو [[دۆڵی درز]]ێکدا سەرنجڕاکێشە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان= https://notendur.hi.is/oi/geology_of_thingvellir.htm |سەردێڕ= Geology and tectonics of Þingvellir |بڵاوکەرەوە= Ólafur Ingólfsson |ڕێکەوتی سەردان= ١٦ی ئابی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20160722000506/https://notendur.hi.is/oi/geology_of_thingvellir.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[کیشوەرە لێککەوتووەکان|جووڵەی کیشوەرەکان]] لە نێوان [[پلێتی ئەمریکای باکوور]] و [[پلێتی ئۆراسیا]] بە ڕوونی لەو درزانەدا دەبینرێت کە بە ناوچەکەدا تێدەپەڕن، گەورەترینیان، {{lang|is|Almannagjá}}، کانیۆنێکی ڕاستەقینەیە. ئەمە دەبێتە ھۆی ڕوودانی بوومەلەرزە لە ناوچەکەدا کە زۆرجار ھەستی پێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://hraun.vedur.is/ja/englishweb/ |سەردێڕ= Earthquakes: Iceland |بڵاوکەرەوە= Icelandic Meteorological Office |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> ھەندێک لە درزەکان پڕن لە ئاوی ڕوون. یەکێکیان، {{lang|is|Nikulásargjá}}، لە کاتی سەردانی پاشا [[فرێدریکی هەشتەمی دانمارک]] لە ساڵی ١٩٠٧دا پردی بەسەردا دروستکرا. لەم بۆنەیەدا، سەردانکەران دەستیان کرد بە فڕێدانی دراو لەسەر پردەکەوە بۆ ناو درزەکە، کە نەریتێکە لەسەر بنەمای ئەفسانە ئەورووپییەکان. ژێرەوەی درزەکە پڕ بووە لە دراوی درەوشاوە، و ئێستا درزەکە زیاتر بە ناوی {{lang|is|Peningagjá}} ناسراوە، کە بەواتای "درزی دراو" دێت. پینگڤێلیر لە کەناری باکووری {{lang|is|[[پینگڤالاواتن]]}} جێگیر بووە، کە گەورەترین دەریاچەی سروشتیی [[پێڕستی دەریاچەکانی ئایسلەند|ئایسلەند]]ە. ڕووباری {{lang|is|[[ئوکسارا (Öxará)]]}} بە ناو پارکە نەتەوەیییەکەدا تێدەپەڕێت و تاڤگەیەک لە {{lang|is|Almannagjá}} دروست دەکات کە پێی دەوترێت {{lang|is|[[ئوکسارارفۆس (Öxarárfoss)]]}}. لە کەناری باکووری دەریاچەکەدا، درزی [[سلفرا (Silfra)]] شوێنێکی بەناوبانگی گەشتەکانی غەواسی و سنۆرکلینگە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=SILFRA |ناونیشان=https://www.dive.is/dive-sites/silfra |وێبگە=Dive.is |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> پینگڤێلیر وەک [[شوێنەواری کەلەپووری جیھانیی یوونێسکۆ]] لەسەر بنەمای پێوەرە کولتوورییەکان دەستنیشانکرا. لەوانەیە لە داھاتوودا لەسەر بنەمای پێوەرە زەویناسییەکانیش شیاو بێت، چونکە گفتوگۆی بەردەوام ھەیە دەربارەی ئەگەری کاندیدکردنی زنجیرەییی سنووربڕ بۆ کێوی ناوەڕاستی ئەتڵەسی، کە شوێنەکانی تری ناو زەریای ئەتڵەسی وەک [[دوورگەی پیکۆ]] لەخۆدەگرێت.<ref name="MAR">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/activities/504/ |سەردێڕ=Mid-Atlantic Ridge |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> لەگەڵ تاڤگەی [[گولفۆس (Gullfoss)]] و [[فووارە (زەویناسی)|کانییە گەرمەکان]]ی {{lang|is|[[ھاوکادالور]]}}، پینگڤێلیر بەشێکە لە گرووپی بەناوبانگترین شوێنەوارەکانی ئایسلەند کە بە [[بازنەی زێڕین (ئایسلەند)|بازنەی زێڕین]] ناسراوە.{{citation needed|date=January 2017}} == ھونەر == {{unreferenced section|date=January 2017}} [[File:Painting of Þingvellir.JPG|thumb|209x209px|تابلۆی "لە {{lang|is|Þingvellir}}" لەلایەن وێنەکێشی ئایسلەندی گونار گێستسۆن، ١٩٧٠.]] بەھۆی ژینگە سروشتییەکەیەوە، پینگڤێلیر بووەتە بابەتێک لە کارەکانی چەندین وێنەکێشی ئایسلەندی، لەوانە {{lang|is|[[یۆھانس سڤێینسۆن کیارڤال]]}} و {{lang|is|[[ئاسگریمر یۆنسۆن]]}}. گەلەریی نەتەوەییی ئایسلەند خاوەنی زیاتر لە ١٥٠ تابلۆی ئاسگریمر یۆنسۆنە کە پینگڤێلیریان وەک بابەت تێدایە. پینگڤێلیر نەک تەنھا بەھۆی ژینگە سروشتییەکەیەوە لەلای ھونەرمەندان ناوبانگی پەیدا کرد، بەڵکو بەھۆی ئەوەی لە ڕێکیاڤیکی پایتەختەوە نزیک بوو و گەشتکردن بۆ ئەوێ تێچوویەکی کەمی دەویست.{{citation needed|date=May 2017}} == گەشتیاری == [[File:Þingvellir - Þingvallatn map-fr.svg|thumbnail|left|نەخشەیەک کە سنووری پارکەکە نیشان دەدات.]] پارکی نەتەوەییی پینگڤێلیر لەلایەن گەشتیارانەوە زۆر خوازراوە و یەکێکە لە سێ شوێنەوارە سەرەکییەکەی ناو [[بازنەی زێڕین (ئایسلەند)|بازنەی زێڕین]]ی بەناوبانگ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The famous Golden Circle Iceland tour |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.buubble.com/golden-circle-iceland-tour/}}</ref> سەنتەرێکی سەردانکەران ھەیە، کە تێیدا سەردانکەران دەتوانن زانیاری دەربارەی مێژوو و سروشتی پینگڤێلیر بەدەستبهێنن.<ref name="VC">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.thingvellir.is/plan-your-visit/visitor-centre.aspx |سەردێڕ=Visitor Centre |ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی شوباتی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150209143504/http://www.thingvellir.is/plan-your-visit/visitor-centre.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەنتەرێکی زانیاری لە نزیک شوێنەکانی کەمپینگ ھەیە.<ref name="IC">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.thingvellir.is/plan-your-visit/information-centre.aspx |سەردێڕ=Information Centre |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی شوباتی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150209143613/http://www.thingvellir.is/plan-your-visit/information-centre.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێڕەوی پیاسەکردن ھەن، وەک ڕێڕەوی لەسێدارەدان (Execution Trail)<ref name="ET">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://travelade.com/iceland/stories/execution-trail-thingvellir-national-park/|سەردێڕ=The Execution Trail in Thingvellir National Park|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191006192131/https://travelade.com/iceland/stories/execution-trail-thingvellir-national-park/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و ڕێڕەوی نزیکی Leggjabrjótur. غەواسییش لە [[سلفرا|دەریاچەی سلفرا]] ناوبانگی پەیدا کردووە چونکە درزی نێوان پلێتە تێکتۆنییەکان ئەوەندە فراوان بووە کە غەواسەکان چێژ لە ڕوونییەکی بێوێنەی ناو ئاوەکە وەربگرن. == شوێنە پەیوەندیدارەکان == === شوێنە پەیوەندیدارە کولتوورییەکان === ==== پینگەکان (کۆبوونەوەکان) ==== * {{lang|no|[[گولاتینگ]]}}، یەکێک لە یەکەمین کۆبوونەوە یاسادانانەکانی [[نەرویژ]] و یەکێک لە دادگاکانی ئێستای [[ڕۆژاوای نەرویژ]]. * {{lang|sv|[[یامتامۆت]]}}، کۆبوونەوەی یاسادانانی مێژوویی {{lang|sv|[[یامتلاند]]}}. * {{lang|fo|[[لوگتینگ]]}}، پەرلەمانی [[دوورگەکانی فارۆ]] و {{lang|fo|[[تینگانیس]]}}، شوێنی حکومەتی فارۆیی. * [[تینواڵد]]، دەزگای یاسادانانی [[دوورگەی مان]]. ''تینواڵد'' ھەمان ڕەگ و واتای ناوی لەگەڵ پینگڤێلیردا ھەیە. ==== ناوە ھاوڕەگەزەکان ==== * [[دینگواڵ]]، ناوچەیەکی شاھانە لە [[بەرزایییەکانی سکۆتلەندا]]. * [[تینگواڵ]]، گوندێک لە [[ویرال، ئینگلتەرا]]. * [[تینگواڵ، شێتلاند]]، ناوچەیەکی ئایینی لە [[شێتلاند]]. * تینگواڵ، گوندۆک و بەندەرێک<ref name=ports>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ports.org.uk/port.asp?id=567|سەردێڕ=Tingwall |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> لە [[ئۆرکنی]].<ref name=thingsites>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thingsites.com/thing-site-profiles/tingwall-orkney|سەردێڕ=Tingwall, Orkney|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240518121419/https://www.thingsites.com/thing-site-profiles/tingwall-orkney|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * [[شارەوانیی تینگڤۆڵ]]، شارەوانییەک لە نەرویژ. * [[شارۆچکەی پینگڤالا، کاونتی پێمبێنا، داکۆتای باکوور|شارۆچکەی پینگڤالا]] لە ویلایەتی [[داکۆتای باکوور]]ی ئەمریکا، کە یەکێکە لە سەرەتاییترین نشینگە ئایسلەندییەکانی ئەو ویلایەتە،<ref name=collections>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Johnson |یەکەم=Sveinbjorn |editor-last=Libby |editor-first=Orin Grant |سەردێڕ=The Icelandic Settlement of Pembina County |زنجیرە=Collections of the State Historical Society of North Dakota |بڵاوکەرەوە=Tribune, State Printers and Binders |ساڵ=١٩٠٦|شوێن=[[Bismarck, ND]] |بەرگ=١|پەڕەکان=١٠٩|oclc=٠١٧٧٣٤٨٧}}</ref> وەک ڕێزێک بۆ پینگڤێلیر ناونراوە.<ref name=thingvalla>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thingvalla.org/html/history.html |سەردێڕ=Thingvalla History (Thingvalla Lutheran Church Memorial) |ئیش=thingvalla.org |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110728104904/http://www.thingvalla.org/html/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> === شوێنە پەیوەندیدارە زەویناسییەکان === * [[دوورگەکانی گۆف و ئیناکسێسیبڵ]] لە باشووری زەریای ئەتڵەسی. * [[دوورگەی پیکۆ]] لە [[ئازۆرێس]]. == شتە پەیوەندیدارەکان == * [[ھێڵی پینگڤالا]]، کۆمپانیایەکی کەشتیوانیی [[دانمارک|دانمارکی]] بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٨٧٩ بۆ ١٨٩٨ چالاک بوو، و بە ناوی پینگڤێلیرەوە ناونرابوو. لە لوتکەی کارەکانیدا، کۆمەڵەی دە کەشتیی ھەبوو، کە یەکێکیان ناوی [[S/S Thingvalla]] بوو و لە ساڵی ١٨٧٣دا کەوتبووە کار. کۆمپانیاکە چوار کەشتیی تری بە ناوە ئایسلەندییەکانەوە بەڕێوەدەبرد، وەک S/S ''Geiser''، S/S ''Island'' و دوو کەشتی بە ناوی S/S ''Hekla''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Thingvalla Line|ناونیشان=http://www.norwayheritage.com/p_shiplist.asp?co=thing|وێبگە=NorwayHeritage.com|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * ''[[Crymostygius thingvallensis]]''، جۆرێکی ژێرزەمینیی گیانلەبەری [[ئەمفیپۆدا]]، کە تایبەتە (بومییە) بە ناوچەی دەوروبەری [[پینگڤالاواتن]]. == تێبینی و سەرچاوەکان == === تێبینییەکان === <references group="Note"/> === سەرچاوەکان === <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Þingvellir}} {{Wikivoyage|Þingvellir National Park}} * {{Official website}} * [https://whc.unesco.org/en/list/1152 لیستی میراتی جیھانیی یوونێسکۆ] {{National parks of Iceland}} {{Prime Minister's Office (Iceland)}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Thingvellir}} [[پۆل:پینگڤێلیر| ]] [[پۆل:مێژووی سەدەکانی ناوەڕاستی ئایسلەند|پینگڤێلیر]] [[پۆل:پارکە نەتەوەیییەکانی ئایسلەند|پینگڤێلیر]] [[پۆل:درزە بوومەلەرزەیییەکانی ئەورووپا|پینگڤێلیر]] [[پۆل:ناوچەی باشوور (ئایسلەند)|پینگڤێلیر]] [[پۆل:پینگ (کۆبوونەوە)]] [[پۆل:شوێنەوارەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئایسلەند]] [[پۆل:ناوچە پارێزراوە دامەزراوەکانی ١٩٣٠]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٣٠ لە ئایسلەند]] [[پۆل:زەویناسیی ئایسلەند|پینگ]] [[پۆل:درز و گۆڕە پانەکانی چاخی سینۆزۆیک]] 32plh94fhvpctbmpd84qziwcs08msbs 0 298991 1617371 1609867 2026-08-05T12:16:26Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617371 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣٥ فایف جی''' تەلەفۆنێکی زیرەکی ئاستی ناوەندی لەسەر بنەمای ئەندرۆیدە کە لەلایەن سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکس وەک بەشێک لە [[زنجیرەی سامسۆنگ گالاکسی ئەی|زنجیرەی گالاکسی ئەی]] پەرەی پێدراوە و دروست کراوە. ئەم ئامێرە لە ١١ی ئازاری ٢٠٢٤دا ڕاگەیەندرا و دوای چوار ڕۆژ لەگەڵ سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٥٥ فایف جی بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.gsmarena.com/samsungs_galaxy_a55_5g_and_a35_5g_are_official_and_extra_secure-news-61922.php|سەردێڕ=Samsung's Galaxy A55 and A35 are official with 6.6" OLED screens, focus on security |وێبگە=GSMArena}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://news.samsung.com/global/samsung-galaxy-a55-5g-and-galaxy-a35-5g-awesome-innovations-and-security-engineered-for-everyone|سەردێڕ=Samsung Galaxy A55 5G and Galaxy A35 5G: Awesome Innovations and Security Engineered for Everyone |وێبگە=Samsung Newsroom}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Aleksandar |یەکەم=Anastasov |ناونیشان=https://www.phonearena.com/galaxy-a35-a55-release-date-price-news|سەردێڕ=Galaxy A55 5G and A35 5G features, prices, specs, and upgrades |وێبگە=PhoneArena}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Aamir |یەکەم=Siddiqu |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.androidauthority.com/samsung-galaxy-a35-5g-3424260/|سەردێڕ=Samsung Galaxy A35 5G takes the no-nonsense approach to a dependable smartphone |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250717193938/https://www.androidauthority.com/samsung-galaxy-a35-5g-3424260/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Android Authority}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_a35-12705.php|سەردێڕ=Samsung Galaxy A35 - Full phone specifications |وێبگە=GSMArena}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Samsung Galaxy A35 5G}} [[پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:سامسۆنگ گالاکسی]] 7qk7egqyn5f525xldqzg204vadh8viy 0 298992 1617372 1609866 2026-08-05T12:16:46Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617372 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣٦ فایف جی''' [[تەلەفۆنی زیرەک|تەلەفۆنێکی زیرەکی]] ئاستی ناوەندی لەسەر بنەمای [[ئەندرۆید|ئەندرۆیدە]] کە لەلایەن [[سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکس]] وەک بەشێک لە [[زنجیرەی سامسۆنگ گالاکسی ئەی|زنجیرەی گالاکسی ئەی]] گەشەی پێدراوە و دروست کراوە. ئەم ئامێرە لە ٢ی ئازاری ٢٠٢٥دا لەگەڵ گالاکسی ئەی ٥٦ فایف جی و گالاکسی ئەی ٢٦ فایف جی ڕاگەیەندرا. لە ١ی ئازاردا لە ئێم دەبلیو سی لە [[بارسێلۆنا]] پەردەی لەسەر لادرا، و دواتر لە ٣ی ئازاردا لە ھیندستان نیشان درا.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Peter |ناونیشان=https://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_a36_and_galaxy_a56_launch_in_india_with_free_storage_upgrade-news-66795.php|سەردێڕ=Samsung Galaxy A36 and Galaxy A56 launch in India with free storage upgrade |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250713090143/https://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_a36_and_galaxy_a56_launch_in_india_with_free_storage_upgrade-news-66795.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=GSMArena.com |زمان=en-US}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://news.samsung.com/in/samsung-india-launches-galaxy-a56-5g-galaxy-a36-5g-featuring-awesome-intelligence-all-new-design-and-enhanced-durability|سەردێڕ=Samsung India Launches Galaxy A56 5G, Galaxy A36 5G Featuring Awesome Intelligence, All-New Design and Enhanced Durability |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250427145531/https://news.samsung.com/in/samsung-india-launches-galaxy-a56-5g-galaxy-a36-5g-featuring-awesome-intelligence-all-new-design-and-enhanced-durability |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=Samsung Newsroom - India}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Samsung Galaxy A36 5G}} [[پۆل:سامسۆنگ گالاکسی]] rgwvy3a6dht9dfspde2031hr79g1syi 0 299273 1617365 1616861 2026-08-05T12:14:45Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617365 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{Use mdy dates|date=January 2025}} {{Infobox settlement | name = سەنت جۆنز | official_name = شاری سەنت جۆنز | settlement_type = [[شار]] | nicknames = "S.J.", "شاری پپوشین (ویلایەتە یەکگرتووەکان)", "پایتەختی پپوشینی جیهان" | motto = <!-- Images --> | image_skyline = Clinton County MI Courthouse.JPG | imagesize = 275 | image_caption = دادگای ناوچەی کلینتن لە ناوەندی شاری سەنت جۆنز | image_flag = | image_seal = <!-- Maps --> | pushpin_map = Michigan#USA | pushpin_label_position = left | pushpin_label = سەنت جۆنز | pushpin_map_caption = شوێن لە ویلایەتی میشیگان##شوێن لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا | pushpin_mapsize = | image_map = St. Johns, MI location.png | mapsize = 250 | map_caption = شوێن لە [[ناوچەی کلینتن، میشیگان|ناوچەی کلینتن]] <!-- Location -->| subdivision_type = وڵات | subdivision_name = {{Flagu|United States}} | subdivision_type1 = [[ویلایەتی ئەمریکا|ویلایەت]] | subdivision_name1 = {{Flag|Michigan}} | subdivision_type2 = [[پێڕستی ناوچەکانی میشیگان|ناوچە]] | subdivision_name2 = {{Flagicon image|Flag of Clinton County, Michigan.svg|size=23px}} [[ناوچەی کلینتن، میشیگان|کلینتن]] | government_footnotes = | government_type = [[حکوومەتی ئەنجومەنی شار|ئەنجومەن–بەڕێوەبەر]] | leader_title = [[شارەدار]] | leader_name = سکۆت دزورکا | leader_title1 = [[بەڕێوەبەری شار]] | leader_name1 = چاد گامبڵ | established_title = ئاوەدانکردنەوە | established_date = 1854 | established_title1 = بوون بە شارۆچکە | established_date1 = 1904 <!-- Area -->| unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="CenPopGazetteer2020">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2020 U.S. Gazetteer Files|ناونیشان=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2020_Gazetteer/2020_gaz_place_26.txt|بڵاوکەرەوە=United States Census Bureau|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> | area_magnitude = | area_total_km2 = 10.91 | area_land_km2 = 10.91 | area_water_km2 = 0.00 | area_total_sq_mi = 4.21 | area_land_sq_mi = 4.21 | area_water_sq_mi = 0.00 <!-- Population -->| population_as_of = [[سەرژمێریی ٢٠٢٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|٢٠٢٠]] | population_footnotes = | population_total = 7698 | population_est = | pop_est_as_of = | population_density_km2 = 705.45 | population_density_sq_mi = 1827.20 <!-- General information -->| timezone = [[ناوچەی کاتیی ڕۆژھەڵات (ئەمریکای باکوور)|ڕۆژھەڵات (EST)]] | utc_offset = -5 | timezone_DST = EDT | utc_offset_DST = -4 | elevation_footnotes = <ref name=gnis/> | elevation_ft = 791 | coordinates = {{coord|43|00|02|N|84|33|20|W|region:US-MI|display=inline,title}}<ref name=gnis/> | postal_code_type = [[زیپ کۆد|زیپ کۆد]] | postal_code = 48879 | area_code = [[کۆدی ناوچەیی ٩٨٩|٩٨٩]] [[کۆدی ناوچەیی ٥١٧|٥١٧]] | blank_name = [[پێوەری ستانداری پرۆسەکردنی زانیارییەکانی فیدراڵی|کۆدی FIPS]] | blank_info = 26-70940<ref name="GR2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.census.gov|بڵاوکەرەوە=[[United States Census Bureau]]|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=U.S. Census website}}</ref> | blank1_name = ناسنامەی تایبەتمەندیی [[سیستمی زانیاریی ناوە جوگرافییەکان|GNIS]] | blank1_info = 1627030<ref name=gnis>{{GNIS|1627030}}</ref> | website = {{URL|https://cityofstjohnsmi.com/|ماڵپەڕی فەرمی}} | footnotes = | pop_est_footnotes = }} '''سەنت جۆنز''' (بە ئینگلیزی: '''St. Johns''' یان '''Saint Johns''')<ref name=gnis/> گەورەترین شار و [[مەڵبەند|مەڵبەندی ناوچەی]] [[ناوچەی کلینتن، میشیگان|ناوچەی کلینتن]]ە لە ویلایەتی [[میشیگان]]ی [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]دا.<ref name="GR6">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١١|سەردێڕ=Find a County|بڵاوکەرەوە=National Association of Counties}}</ref> ژمارەی دانیشتووانی لە [[سەرژمێریی ٢٠٢٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرژمێریی ساڵی ٢٠٢٠دا]] ٧,٦٩٨ کەس بووە. سەنت جۆنز لە باکووری ناوچەی کلینتن کەوتووە، و لەلایەن [[شارۆچکەی بینگھام، ناوچەی کلینتن، میشیگان|شارۆچکەی بینگھام]]ەوە دەورە دراوە (ھەرچەندە ئەم دووە بە جیا بەڕێوە دەبرێن). سەنت جۆنز نزیکەی {{convert|18|mi|km}} لە باکووری [[لانسینگ، میشیگان|لانسینگ]]، پایتەختی میشیگانەوە دوورە، و بەشێکە لە [[ناوچەی مێترۆپۆلیتانی لانسینگ-ئیسست لانسینگ]]. سەنت جۆنز نازناوی "پایتەختی [[پپوشین|پپوشینی]] جیهان"ی لێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Group |یەکەم=Sinclair Broadcast |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=St. Johns is mint capital of the world |ناونیشان=https://midmichigannow.com/archive/st-johns-is-mint-capital-of-the-world |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=WEYI |زمان=en}}</ref> == مێژوو == سەنت جۆنز لە کۆتاییی ساڵی ١٨٥٣دا وەک وێستگەیەک بۆ [[ھێڵی ئاسنی دیتڕۆیت، گراند ھەیڤن و میلواکی|ھێڵی ئاسنی دیتڕۆیت و میلواکی]] بیری لێ کرایەوە.<ref name="Ellis">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ellis |یەکەم١=Franklin |سەردێڕ=History of Shiawasee and Clinton Counties, Michigan |ڕێکەوت=١٨٨٠|بڵاوکەرەوە=D.W. Ensign & Co. |پەڕەکان=٣٦٣–٣٦٨|ناونیشان=https://archive.org/details/cu31924032193504/page/362/mode/2up |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> شوێنەکە لەناو دارستانێکدا بوو لە [[شارۆچکەی بینگھام، ناوچەی کلینتن، میشیگان|شارۆچکەی بینگھام]]، و تا ناوەڕاستی ساڵی ١٨٥٤ شوێنەکە پاککرایەوە و خەڵکی تێدا نیشتەجێ بوون.<ref name="Ellis"/> ئاوەدانگەکە لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٨٥٧دا بە فەرمی وەک گوندێک لەناو شارۆچکەکەدا تۆمار کرا.<ref name="Ellis"/> گوندەکە لە ساڵی ١٩٠٤دا بوو بە شار.<ref name="Decides">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=St. Johns Decides to Incorporate as a City |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ئیش=The State Republican |بەرگ=٣٦|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ١٩٠٤}}</ref> ئاوەدانگەکە بە ناوی داوەرکاری گشتیی میشیگان، جۆن سوێگڵزەوە نرا، کە بەشێک بوو لەو شاندەی بۆ دۆزینەوەی شوێنێک بۆ وێستگەکە ڕەوانە کرابوو.<ref name="Ellis"/> == جوگرافیا == بەپێی [[نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، کۆی ڕووبەری شارەکە {{convert|3.87|sqmi|sqkm|2}}یە، کە تەواوی زەویی وشکانییە.<ref name="Gazetteer files">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=US Gazetteer files 2010|ناونیشان=https://www.census.gov/geo/www/gazetteer/files/Gaz_places_national.txt|بڵاوکەرەوە=[[United States Census Bureau]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120125061959/http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/files/Gaz_places_national.txt|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> شارەکە لە [[شارۆچکەی بینگھام، ناوچەی کلینتن، میشیگان|شارۆچکەی بینگھام]]دا ھەڵکەوتووە، بەڵام لە ڕووی ئیدارییەوە سەربەخۆیە. == دانیشتووانناسی == === سەرژمێریی ٢٠٢٠ === بەپێی [[سەرژمێریی ٢٠٢٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرژمێریی ساڵی ٢٠٢٠]]، ژمارەی دانیشتووانی سەنت جۆنز ٧,٦٩٨ کەس بووە. ناوەندی تەمەن ٤٠.٣ ساڵ بووە. ٢٢.٢٪ی دانیشتووان تەمەنیان لە خوار ١٨ ساڵییەوە بووە و ٢٠.٣٪ی دانیشتووان تەمەنیان ٦٥ ساڵ یان زیاتر بووە. بۆ ھەر ١٠٠ مێ، ٩١.٣ نێر ھەبووە، و بۆ ھەر ١٠٠ مێ لە تەمەنی ١٨ ساڵ و سەرتر، ٨٦.٨ نێر لە تەمەنی ١٨ ساڵ و سەرتردا ھەبووە.<ref name="Census2020DP">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2020 Decennial Census Demographic Profile (DP1)|ناونیشان=https://api.census.gov/data/2020/dec/dp?get=NAME,DP1_0021P,DP1_0024P,DP1_0025C,DP1_0049C,DP1_0045C,DP1_0069C,DP1_0073C,DP1_0125P,DP1_0126P,DP1_0129P,DP1_0133P,DP1_0137P,DP1_0138P,DP1_0139P,DP1_0141P,DP1_0142P,DP1_0143P,DP1_0145P,DP1_0146P,DP1_0147C,DP1_0148C,DP1_0149C,DP1_0156C,DP1_0157C,DP1_0158C,DP1_0159P,DP1_0160P&for=place%3A70940&in=state%3A26|وێبگە=United States Census Bureau|ساڵ=٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦|df=mdy}}</ref><ref name="Census2020PL">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)|ناونیشان=https://api.census.gov/data/2020/dec/pl?get=NAME,P1_001N,P1_003N,P1_004N,P1_005N,P1_006N,P1_007N,P1_008N,P1_009N,P2_001N,P2_002N,H1_001N,H1_002N&for=place%3A70940&in=state%3A26|وێبگە=United States Census Bureau|ساڵ=٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦|df=mdy}}</ref> ١٠٠.٠٪ی دانیشتووان لە ناوچە شارستانییەکاندا ژیاون، لە کاتێکدا ٠.٠٪یان لە ناوچە گوندنشینەکاندا ژیاون.<ref name="Census2020DHC">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2020 Decennial Census Demographic and Housing Characteristics (DHC)|ناونیشان=https://api.census.gov/data/2020/dec/dhc?get=NAME,P2_002N,P2_003N&for=place%3A70940&in=state%3A26|وێبگە=United States Census Bureau|ساڵ=٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦|df=mdy}}</ref> ٣,٣٠٦ خێزان لە سەنت جۆنزدا ھەبوون، کە ٢٨.٩٪یان منداڵی تەمەن خوار ١٨ ساڵییان لەگەڵدا ژیاوە. لە تەواوی خێزانەکان، ٤١.٠٪یان خێزانی ھاوسەرگیر بوون، ١٨.٠٪یان خێزانێک بوون کە سەرۆکی خێزانەکە پیاو بووە و ھاوسەر یان ھاوبەشی ژیانی لەگەڵدا نەبووە، و ٣٣.٢٪یان خێزانێک بوون کە سەرۆکی خێزانەکە ژن بووە و ھاوسەر یان ھاوبەشی ژیانی لەگەڵدا نەبووە. نزیکەی ٣٤.٣٪ی تەواوی خێزانەکان لە کەسانی تاکی پێکھاتبوون و ١٥.٢٪یان کەسێکی تەمەن ٦٥ ساڵ یان سەرتریان تێدا ژیاوە کە بە تەنیا ژیاوە.<ref name="Census2020DP"/> ٣,٥٤٥ یەکەی نیشتەجێبوون ھەبوون، کە ٦.٧٪یان چۆڵ بوون. ڕێژەی چۆڵیی خاوەن ماڵەکان ٢.١٪ بووە و ڕێژەی چۆڵیی کرێچییەکان ٧.١٪ بووە.<ref name="Census2020DP"/> {| class="wikitable" |+ پێکھاتەی نەژادی بەپێی سەرژمێریی ٢٠٢٠<ref name="Census2020PL"/> ! نەژاد !! ژمارە !! ڕێژەی سەدی |- | [[ئەمریکییە سپی‌پێستەکان|سپی‌پێست]] || 6,997 || 90.9% |- | [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ڕەشپێست یان ئەمریکیی ئەفریقی]] || 58 || 0.8% |- | [[سەرەتایییەکانی ئەمریکا|ھیندیی ئەمریکی و ڕەسەنی ئالاسکا]] || 42 || 0.5% |- | [[ئەمریکییە ئاسیایییەکان|ئاسیایی]] || 45 || 0.6% |- | [[ھاوایییە ڕەسەنەکان|ھاواییی ڕەسەن]] و [[دانیشتووانی دوورگەکانی ئۆقیانووسی ھێمن|دوورگەنشینێکی تری ئۆقیانووسی ھێمن]] || 2 || 0.0% |- | نەژادێکی تر || 101 || 1.3% |- | [[ئەمریکییە فرەنەژادەکان|دوو نەژاد یان زیاتر]] || 453 || 5.9% |- | ''[[ئەمریکییە ھیسپانی و لاتینییەکان|ھیسپانی یان لاتینی]] (لە ھەر نەژادێک)'' || 378 || 4.9% |} === سەرژمێریی ٢٠١٠ === بەپێی [[سەرژمێری]]ی<ref name="wwwcensusgov">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=U.S. Census website|ناونیشان=https://www.census.gov|بڵاوکەرەوە=[[United States Census Bureau]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> ساڵی ٢٠١٠، ٧,٨٦٥ کەس، ٣,١٤٧ خێزان، و ٢,٠١١ بنەماڵە لە شارەکەدا نیشتەجێ بوون. [[چڕیی دانیشتووان]] {{convert|2032.3|PD/sqmi|PD/km2|1}} بوو. ٣,٤٥١ یەکەی نیشتەجێبوون بە ناوەندی چڕیی {{convert|891.7|/sqmi|/km2|1}} ھەبوون. پێکھاتەی نەژادیی شارەکە ٩٣.٩٪ [[ئەمریکییە سپی‌پێستەکان|سپی‌پێست]]، ١.٤٪ [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ئەمریکیی ئەفریقی]]، ٠.٦٪ [[سەرەتایییەکانی ئەمریکا|ئەمریکیی ڕەسەن]]، ٠.٥٪ [[ئەمریکییە ئاسیایییەکان|ئاسیایی]]، ٠.١٪ [[دانیشتووانی دوورگەکانی ئۆقیانووسی ھێمن|دوورگەنشینی ئۆقیانووسی ھێمن]]، ١.٢٪ لە نەژادەکانی تر، و ٢.٣٪ لە دوو نەژاد یان زیاتر بوو. [[ئەمریکییە ھیسپانی و لاتینییەکان|ھیسپانی یان لاتینی]] لە ھەر نەژادێک ٤.٦٪ی دانیشتووانیان پێکھێنابوو. ٣,١٤٧ خێزان ھەبوون، کە ٣٢.٨٪یان منداڵی تەمەن خوار ١٨ ساڵییان لەگەڵدا ژیاوە، ٤٥.٢٪یان [[ھاوسەرگیری|کەپڵی ھاوسەرگیر]] بوون کە بە یەکەوە دەژیا، ١٤.٠٪یان ژنی سەرۆکی خێزان بوون بەبێ ئامادەبوونی مێرد، ٤.٧٪یان پیاوی سەرۆکی خێزان بوون بەبێ ئامادەبوونی ژن، و ٣٦.١٪یان نا-بنەماڵە بوون. ٣٠.٥٪ی تەواوی خێزانەکان لە کەسانی تاکی پێکھاتبوون، و ١٣٪یان کەسێکی تەمەن ٦٥ ساڵ یان سەرتریان تێدا ژیاوە کە بە تەنیا ژیاوە. تێکڕای قەبارەی خێزان ٢.٣٨ بوو و تێکڕای قەبارەی بنەماڵە ٢.٩٥ بوو. ناوەندی تەمەن لە شارەکەدا ٣٧.٢ ساڵ بوو. ٢٥.٤٪ی دانیشتووان لە خوار تەمەنی ١٨ ساڵییەوە بوون؛ ٨.٥٪یان لە نێوان تەمەنی ١٨ تا ٢٤ ساڵیدا بوون؛ ٢٦.٥٪یان لە ئی ٢٥ تا ٤٤ ساڵیدا بوون؛ ٢٤.١٪یان لە ٤٥ تا ٦٤ ساڵیدا بوون؛ و ١٥.٦٪یان ٦٥ ساڵ یان زیاتر بوون. پێکھاتەی ڕەگەزیی شارەکە ٤٧.٧٪ نێر و ٥٢.٣٪ مێ بوو. == کەلتوور == تەلاری کۆنسێرتی وێڵسن لەسەر شەقامی کاس لە درێژاییی ساڵدا کۆنسێرتی ڕۆک و بەرھەمھێنانی شانۆیی پێشکەش دەکات. تا ئیمڕۆ، ھونەرمەندانی وەک [[دەیڤد دۆندێرۆ]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://lansingcitypulse.com/article-12676-turn-it-down.html|سەردێڕ=Turn it down}}</ref> [[ھەیلی وۆیچیک]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lansingstatejournal.com/story/news/2015/11/03/group-raises-money-renovate-wilson-center-auditorium/74877990/|سەردێڕ=Group raising money to renovate Wilson Center auditorium|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ئیش=Lansing State Journal}}</ref> و [[دەگ مەینس و فۆلکی شار]]یان ھێناوەتە وێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://miserybay.usanethosting.com/wordpress/2013/01/cover-122/|سەردێڕ=Trio of bands to play at Wilson Center|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171216091152/http://miserybay.usanethosting.com/wordpress/2013/01/cover-122/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === بەرھەمھێنانی پپوشین === لە نزیک وەرچەرخانی سەدەی نۆزدەھەم بۆ بیستەم، داواکاریی بەرز بۆ ڕۆنی [[پپوشین]] لە دەرمان و شیرینییەکاندا لەلایەن کۆمپانیاکانی وەک [[کۆمپانیای ڕیگلی|ڕیگلی]]بووە ھۆی بەرزبوونەوەی بەرچاوی داواکاری بۆ کشتوکاڵکردنی پپوشین. خاکی دەوڵەمەند و ئۆرگانیی ناوچەی کلینتن وای کردووە ناوچەی دەوروبەری سەنت جۆنز بە تایبەتی بۆ کشتوکاڵکردنی پپوشین گونجاو بێت. لە ئەنجامدا، زۆرێک لە جووتیاران پپوشینیان چاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://geo.msu.edu/extra/geogmich/mint.html|سەردێڕ=Mint in Michigan|وێبگە=geo.msu.edu}}</ref> کێڵگەی پپوشینی کرۆسبی، کە لەلایەن جەی ئی کرۆسبییەوە لە ساڵی ١٩١٢دا دامەزرا، بانگەشەی ئەوە دەکات کە کۆنترین کێڵگەی پپوشینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا کە بەردەوام لەلایەن خێزانێکەوە بەڕێوە دەبرێت. ئیمڕۆ ناوچەی کلینتن پلەی یەکەمی ھەیە لە میشیگاندا سەبارەت بە کۆی بەرھەمھێنانی پپوشین.<ref name="Crosby">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://peppermintjim.com/about-peppermint-jim-2/history-of-crosby-farm/ |سەردێڕ=History of Crosby Farm |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180214193343/http://peppermintjim.com/about-peppermint-jim-2/history-of-crosby-farm/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="CCEA">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cceami.org/ |سەردێڕ=Clinton County |بڵاوکەرەوە=Clinton county Economic Alliance |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> سەنت جۆنز بە "شاری پپوشین" ناسراوە و بە "پایتەختی پپوشینی جیهان" نۆمزد کراوە.<ref name="Usealman">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://nbc25news.com/archive/st-johns-is-mint-capital-of-the-world |سەردێڕ=St. Johns is mint capital of the world |یەکەم١=Kevin |دوایین١=Usealman |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> ساڵانە لە ساڵی ١٩٨٥ەوە، سەنت جۆنز بە فێستیڤاڵی پپوشینی سەنت جۆنز ڕێز لە کەلەپووری کشتوکاڵی پپوشینی خۆی دەگرێت. فێستیڤاڵەکە بە شێوەیەکی ئاسایی لە دووەم کۆتایی ھەفتەی ئابدا بەڕێوە دەچێت. == گواستنەوە == === شارێگەکان === *لە باکوورەوە بە [[ماونت پلێزانت، میشیگان|ماونت پلێزانت]] و [[گرەیڵینگ، میشیگان|گرەیڵینگ]]ەوە دەبەستێتەوە. بەرەو باشوور، لە [[لانسینگ، میشیگان|لانسینگ]] و [[جاکسن، میشیگان|جاکسن]]دا تێپەڕ دەبێت لە ڕێگەیدا بۆ [[ئۆھایۆ]]. بەستەری ڕاستەوخۆ بۆ [[ڕێگەی نێوان دەوڵەتی ٦٩ لە میشیگان|I-69]] و [[ڕێگەی نێوان دەوڵەتی ٩٦|I-96]] دابین دەکات. *کەوانەیەکی بازرگانییە کە لە ناو شارەکەدا گەشت دەکات. *شەرێگەیەکی ڕۆژھەڵات-ڕۆژئاوایە کە لە ناو شارەکەدا تێپەڕ دەبێت، و بە [[گراند ڕاپیدز، میشیگان|گراند ڕاپیدز]]ەوە دەبەستێتەوە کە نزیکەی {{convert|66|mi|km}} لە ڕۆژئاواوەیە، و [[فلینت، میشیگان|فلینت]] کە نزیکەی {{convert|45|mi|km}} لە ڕۆژھەڵاتەوەیە. === فڕۆکەخانەکان === * گەشتە ئاسمانییە خشتەبۆکراوەکانی گواستنەوەی ڕێبواران لە [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی کاپیتەڵ ڕیجن|فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی کاپیتەڵ ڕیجن]]ەوە لە باشووری ناوەڕاستی ناوچەی کلینتن بەردەستن. == کەسایەتییە دیارەکان == * [[ڕۆبێرت ئەسپرین]]، نووسەری چیرۆکی زانستی و [[پێڕستی نووسەرانی فانتاسیا|فانتاسیا]] * [[ڕۆی بیچڵەر]]، یاریزان و ڕاھێنەری [[تۆپی پێی ئەمریکی]] * [[لیۆ بەرنێت]]، بەڕێوەبەری ڕێکلام * [[میرتێل کاناڤان]]، پزیشکی نەخۆشیناسی، دۆزەرەوەی [[نەخۆشیی کاناناڤان]] * [[ڤۆڵتێرین دێ کلێر]]، نووسەری ئانارکیست و فێمینیست * [[ئێریک ئێش]]، کە زیاتر بە بپتەربین ناسراوە، وەرزشکاری پێشووی شەڕکەر<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lansingstatejournal.com/story/sports/2017/07/11/butterbean-fighting-handmade-razors-and-growing-up-st-johns/466275001/|سەردێڕ=Butterbean on fighting, handmade razors and growing up in St. Johns}}</ref> * براکانی ھۆتۆن، دروستکەرانی ''[[سەوزایییەکانی شاری گەورە]]'' * [[ئەندرۆ کیھۆ]]، ئەنجامدەری [[کارەساتی قوتابخانەی باث]] * [[فیلیپ ئۆڕین پارمێلی]]، فڕۆکەوان * [[ئۆلیڤەر ئ his. سپۆڵدینگ]]، ژەنەڕاڵی جەنگی ناوخۆیی لە [[فەوجی ٢٣ی پیادەی خۆبەخشی میشیگان]]، سیاسی، و ئەندامی ئەنجومەنی زانکۆی [[زانکۆی میشیگان]]<ref name="Davis">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Davis |یەکەم=Henry Blaine Jr. |ڕێکەوت=١٩٩٨|سەردێڕ=Generals in Khaki |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fJvvAAAAMAAJ&q=%22oliver+lyman+spaulding+(0-703)%22 |شوێن=Raleigh, NC |بڵاوکەرەوە=Pentland Press |پەڕە=٣٤٣|ژپنک=٩٧٨-١-٥٧١٩-٧٠٨٨-٦|via=[[Google Books]]}}</ref> * [[ئۆلیڤەر لایمان سپۆڵدینگ (ژەنەڕاڵ)|ئۆلیڤەر لایمان سپۆڵدینگ]]، عەمیدی ھێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان<ref name="Davis"/> * [[لی ئاپتۆن]]، شاعیر، نووسەری چیرۆک، و ڕەخنەگری ئه‌دەبی * [[لۆلا کاریەر وۆرێل]]، ئاوازدانەر == شوێنە سەرنجڕاکێشەکان == * مۆزەخانەی پەین-گیلام-سکۆت – ماڵی کۆمەڵەی مێژووییی ناوچەی کلینتن. لە ساڵی ١٨٥٨دا دروستکراوە، خانووەکە جیاوازیی ئەوەی ھەیە کە کۆنترین خانووی خشتی نیشتەجێبوونە لە شاری سەنت جۆنزدا. * مۆزەخانەی ھێڵی ئاسنی باکووری کلینتن - کەوتۆتە وێستگەی پێشووی گراند ترانک، مۆزەخانەکە سەرنج دەخاتە سەر مێژووی ھێڵی ئاسن و کاریگەرییەکەی لەسەر شارۆچکە بچووکەکانی ئەمریکا. مۆزەخانەکە چەندین عەرەبانەی ھێڵی ئاسنی نۆژەنکراوەی تێدایە. * ئایکیوھەب لە ئەگرۆلیکوید – ناوەندێک بۆ مێژووی کشتوکاڵی، داھێنان و پشکنین. ئایکیوھەبەکە لەناو بارەگای سەرەکیی جیھانیی ئەگرۆلیکوید لە سەنت جۆنز، میشیگان کەوتووە. ئەم ناوەندە پەروەردەیییەی کشتوکاڵ بە ڕووبەری ٩,٥٠٠ پێی چوارگۆشە شوێنی پێشانگاکانە کە مێژووی پێشکەوتنی کشتوکاڵ تۆمار دەکەن، لە پێش گەیشتنی ئەورووپییەکان بۆ ئەمریکاکان تا سەردەمی ئێستا. == باڵەخانە مێژوویییە تۆمارکراوەکان لە سەنت جۆنز == {| class="wikitable sortable" ! ناو ! وێنە ! شوێن ! شوێنی مێژووییی ویلایەتی میشیگان ! نیشانەدەری مێژووییی میشیگان ! تۆماری نیشتمانیی شوێنە مێژووییەکان ! وەسف |- | [[ھۆتێلی کۆڵمان]] | [[File:Coleman Hotel Greenbush.jpg|100px]] | گۆشەی باشووری ڕۆژھەڵاتی US-127 و ڕێگەی فرێنچ. | {{dts|1975|11|21}} | نەبوو | نەبوو | |- | [[ماڵی ڕۆسوێڵ س. دێکستەر]] | [[File:Roswell Dexter House St Johns.jpg|100px]] | 200 S. Church St. | {{dts|1988|11|01}} | نەبوو | نەبوو | |- | [[قوتابخانەی ئێست وۆرد]] † | | 106 N. Traver St. | {{dts|1980|02|27}} | نەبوو | {{dts|1980|05|12}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/80001850|سەردێڕ=Asset Detail|وێبگە=npgallery.nps.gov}}</ref> | قوتابخانەی ئێست وۆرد لە ساڵی ١٨٧٦دا لەسەر نەخشەی ئەندازیاری تەلارسازیی بای سیتی ئۆلیڤەر ھیدین دروستکرا. بەھۆی قەبارەکەی و نەخشەسازیی خشتیی دوورودرێژییەوە نائاسایی بوو. لە ساڵی ١٩٧٦دا قوتابخانەکە بە ناوی قوتابخانەی تێریسا مێریڵەوە ناونرا وەک ڕێزلێنانێک بۆ پەروەردەکاری تەمەندرێژی ناوخۆیی تێریسا ئەی. مێریڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://miserybay.usanethosting.com/wordpress/2015/02/eastward-4/|سەردێڕ=The East Ward Story, Teresa Merrill|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171216091224/http://miserybay.usanethosting.com/wordpress/2015/02/eastward-4/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> باڵەخانەی قوتابخانەکە بە پڕۆژەیەکی نیشتەجێبوون و باخچەیەکی ساوایان جێگیرکراوە. |- | [[ماڵی پەین-گیلام-سکۆت]] | [[File:Paine-Gillam-Scott House St Johns.jpg|100px]] | 106 Maple St. | {{dts|1980|01|18}}<ref name="state.mi.us">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://secure1.state.mi.us/HistoricalMarkers/|سەردێڕ=Michigan Historical Markers|وێبگە=secure1.state.mi.us|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190122204328/https://secure1.state.mi.us/HistoricalMarkers/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | {{dts|1988}} | نەبوو | بە ڕاکێشرانی ھێڵی ئاسن، جۆن و. پەین (١٨٢١–١٨٧٠) لە کۆلۆنیی ڕۆچێستەری نزیکەوە ڕووی لە سەنت جۆنز کرد. لە ساڵی ١٨٦٠دا یەکەم فرۆشگای خشتیی شارۆچکەکە و ئەم ماڵەی دروست کرد. نووسینگەکە دواتر بۆ ئەم شوێنە زیادهێنرا. د. ساموێل گیلام (١٨٤٥–١٩٠٨) لە ساڵی ١٨٨٣دا ماڵەکەی نۆژەنکردەوە. لە ساڵی ١٩٠٤دا د. وۆڵتەر م. سکۆت (١٨٧٥–١٩٣٤) پەیوەندیی پێوە کرد، کە تا کۆچی دوایی لەوێدا کاری دەکرد. کۆمەڵەی مێژووییی ناوچەی کلینتن ماڵەکەی لە ساڵی ١٩٧٨ و نووسینگەکەی لە ساڵی ١٩٨٦دا نۆژەنکردەوە. |- | [[ماڵی ھێنری م. پێرین-د. ھێنری پالـمەر]] | [[File:Perrin-Palmer House St Johns.jpg|100px]] | 903 N. Clinton Ave. | {{dts|1988|02|25}} | نەبوو | نەبوو | |- | [[کەنیسەی سانت جۆن (سەنت جۆنز، میشیگان)|کەنیسەی سانت جۆن]] | [[File:St Johns Episcopal Church.jpg|100px]] | 400 E. Walker St. | {{dts|1981|02|23}}<ref name="state.mi.us"/> | {{dts|1990}} | نەبوو | کۆمەڵەکە بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٨٥٨دا ڕێکخران، و یەکەم کەنیسەیان لە ساڵی ١٨٦٧دا دروست کرد. کەمێک دوای کۆتاییھاتنی خزمەتگوزارییەکانی ئێوارەی جەژنی ھێلکە لە ساڵی ١٨٩٣دا کەنیسەکە سووتا. کۆمەڵەکە یەکەم خزمەتگوزارییان لە کەنیسەی ئێستادا لە یەکشەممەی جەژنی ھێلکەی ١٨٩٤دا گێڕا.<ref name="state.mi.us"/> |- | [[قوتابخانەی یەکێتیی سەنت جۆنز]] † | [[File:Union School St Johns.jpg|100px]] | 205 West Baldwin St. | {{dts|1980|02|27}} | نەبوو | {{dts|1980|05|15}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/80001851|سەردێڕ=Asset Detail|وێبگە=npgallery.nps.gov}}</ref> | قوتابخانەی یەکێتی قوتابخانەیەکی ھاوچەرخی پێشکەوتوو بوو کاتێک لە ساڵی ١٨٨٥دا دروستکرا. وەک قوتابخانەی ناوچەی سەنت جۆنز تا ساڵی ١٩٨٦ خزمەتی کرد. باڵەخانەکە بە پڕۆژەیەکی نیشتەجێبوون جێگیرکراوە. |- | [[ھۆتێلی ستێڵ]] † | [[File:Steelhotel.jpg|100px]] | لای ڕۆژئاوای N. Clinton Ave. | {{dts|1972|02|11}} | نەبوو | نەبوو | دروستکراو لەلایەن بازرگانی دیاری ناوخۆیی ڕۆبێرت م. ستێڵ لە ساڵی ١٨٨٧دا. لەو کاتەی ھۆتێلەکە دروستکرا، و بۆ چەندین ساڵی دواتر، باڵەخانەکە وەک یەکێک لە باشترین ھۆتێلەکانی ویلایەتەکە ھەژمار دەکرا. باڵەخانەکە بە شێوەیەکی بەناوبانگ لە ساڵی ١٩٧٥دا سووتا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Friday fire guts Steel Hotel |ناونیشان=https://www.clinton-county.org/ArchiveCenter/ViewFile/Item/686 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171216091218/https://www.clinton-county.org/ArchiveCenter/ViewFile/Item/686 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> |- | [[باڵەخانەی جایلز ج. گیبس]] | [[File:Sugarbowl2013-stjohns-mi-usa48879zipcode.JPG|100px]] | 12 N. Clinton Ave. | نەبوو | نەبوو | {{dts|2000|03|15}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/00000223|سەردێڕ=Asset Detail|وێبگە=npgallery.nps.gov}}</ref> | لە ساڵی ١٨٦٧دا دروستکراوە، ئەم باڵەخانەیە لە سەرەتادا شوێنی بەقاڵێک بووە. زیاتر بەوە دیارە کە شوێنی ڕێستۆرانی پێشووی شوگەر بۆول بووە. ناوەوەی تا ئیمڕۆش وەک شیرینیفرۆشی و نافورەی سۆدا ڕێکخراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://catalog.archives.gov/id/25339192|سەردێڕ=Michigan SP Gibbs, Giles J., Building - Sugar Bowl|دوایین=Department of the Interior. National Park Service. (3/2/1934 - )|زنجیرە=File Unit: National Register of Historic Places and National Historic Landmarks Program Records: Michigan, 1964 - 2013|via=US National Archives Research Catalog}}</ref> |} شوێنەکانی نیشانکراو بە خەنجەر (†) ڕووخێنراون. == کەشوھەوا == ئەم ناوچە [[کەشوھەوا|کەشوھەوایییە]] جیاوازیی پلەی گەرمیی بەرچاوی وەرزیی ھەیە، بە ھاوینی گەرم تا زۆر گەرم (و زۆرجار شێدار) و زستانی سارد (کە ھەندێک جار زۆر ساردە). بەپێی سیستمی [[پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن|پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن]]، سەنت جۆنز [[کەشوھەوای کیشوەریی شێدار]]ی ھەیە، کە لە نەخشەکانی کەشوھەوادا بە "Dfb" کورتکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=82702&cityname=St.+Johns%2C+Michigan%2C+United+States+of+America&units=|سەردێڕ=St. Johns, Michigan Köppen Climate Classification (Weatherbase)|ئیش=Weatherbase}}</ref> {{Weather box |location = سەنت جۆنز، میشیگان (تێکڕاکانی ١٩٩١–٢٠٢٠، زۆربەری ١٨٩٤–٢٠١٦) |single line = Y |Jan record high F = 64 |Feb record high F = 69 |Mar record high F = 86 |Apr record high F = 89 |May record high F = 95 |Jun record high F = 100 |Jul record high F = 102 |Aug record high F = 102 |Sep record high F = 99 |Oct record high F = 89 |Nov record high F = 79 |Dec record high F = 69 |year record high F = 102 |Jan high F = 30.6 |Feb high F = 33.0 |Mar high F = 43.7 |Apr high F = 56.9 |May high F = 69.3 |Jun high F = 78.9 |Jul high F = 83.2 |Aug high F = 81.3 |Sep high F = 74.8 |Oct high F = 61.7 |Nov high F = 47.3 |Dec high F = 36.0 |year high F = 58.1 |Jan mean F = 24.2 |Feb mean F = 25.8 |Mar mean F = 34.9 |Apr mean F = 46.6 |May mean F = 58.8 |Jun mean F = 68.8 |Jul mean F = 72.8 |Aug mean F = 71.0 |Sep mean F = 63.9 |Oct mean F = 52.2 |Nov mean F = 40.0 |Dec mean F = 30.0 |year mean F = 49.1 |Jan low F = 17.7 |Feb low F = 18.6 |Mar low F = 26.1 |Apr low F = 36.4 |May low F = 48.2 |Jun low F = 58.7 |Jul low F = 62.3 |Aug low F = 60.7 |Sep low F = 53.1 |Oct low F = 42.6 |Nov low F = 32.8 |Dec low F = 24.1 |year low F = 40.1 |Jan record low F = −25 |Feb record low F = −22 |Mar record low F = −14 |Apr record low F = 5 |May record low F = 15 |Jun record low F = 29 |Jul record low F = 39 |Aug record low F = 38 |Sep record low F = 27 |Oct record low F = 14 |Nov record low F = −5 |Dec record low F = −14 |year record low F = −25 |precipitation colour = green |Jan precipitation inch = 2.07 |Feb precipitation inch = 1.80 |Mar precipitation inch = 1.93 |Apr precipitation inch = 3.58 |May precipitation inch = 3.83 |Jun precipitation inch = 3.35 |Jul precipitation inch = 3.20 |Aug precipitation inch = 3.46 |Sep precipitation inch = 2.87 |Oct precipitation inch = 3.25 |Nov precipitation inch = 2.84 |Dec precipitation inch = 1.82 |year precipitation inch = 34.00 |unit precipitation days = 0.01 in |Jan precipitation days = 12.5 |Feb precipitation days = 9.8 |Mar precipitation days = 10.3 |Apr precipitation days = 11.9 |May precipitation days = 12.1 |Jun precipitation days = 10.1 |Jul precipitation days = 9.4 |Aug precipitation days = 10.2 |Sep precipitation days = 9.6 |Oct precipitation days = 11.3 |Nov precipitation days = 11.0 |Dec precipitation days = 10.8 |year precipitation days = 129.0 |source 1 = [[NOAA]]<ref name= NOAA > {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.weather.gov/wrh/Climate?wfo=grr |سەردێڕ= NowData - NOAA Online Weather Data |بڵاوکەرەوە= National Oceanic and Atmospheric Administration |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref><ref name=NCEI> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly-1991-2020&startDate=0001-01-01&endDate=9996-12-31&stations=USC00207280&format=pdf |سەردێڕ= Station: Saint Johns, MI |ئیش= U.S. Climate Normals 2020: U.S. Monthly Climate Normals (1991-2020) |بڵاوکەرەوە= National Oceanic and Atmospheric Administration |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> }} == ڕێژەی تاوان == تاوان لە سەنت جۆنز بە شێوەیەکی بەرچاو نزمترە کاتێک بەراورد دەکرێت بە ناوەندی نیشتمانی، و لە ئاستی ناوەند تا بەرزدایە کاتێک بەراورد دەکرێت بە شارەکانی دەوروبەری. ڕێژەی تاوانی توندوتیژی لە ساڵی ٢٠١٢دا (ژمارەی بەرزتر واتە مەترسیدارتر)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.city-data.com/crime/crime-St.-Johns-Michigan.html=Crime|سەردێڕ=Rates, City-Data St. Johns, MI}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.city-data.com/crime/crime-St.-Johns-Michigan.html=Crime |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> * ناوەندی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]: 214 * سەنت جۆنز: 95.5 * [[لینگسبێرگ، میشیگان|لینگسبێرگ]]: 279.8 * [[ئۆڤید، میشیگان|ئۆڤید]]: 58.9 * [[ئێلسی، میشیگان|ئێلسی]]: 79.6 * [[دیویت، میشیگان|دیویت]]: ''نەبوو'' * [[لانسینگ، میشیگان|لانسینگ]]: 422.7 ڕووداوە ڕاگەیەندراوەکان لە ساڵانی ٢٠٠١–٢٠١٢ لە سەنت جۆنز، میشیگان:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.city-data.com/crime/crime-St.-Johns-Michigan.html=|سەردێڕ=Crime Rates, City-Data St. Johns, MI}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.city-data.com/crime/crime-St.-Johns-Michigan.html= |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> * [[دەستدرێژیی سێکسی]]: ٣٥ * [[سووتاندنی ئەنقەست]]: ٩ * [[دزینی ئۆتۆمبێل]]: ٧٠ * [[پەلاماردان]]: ٥٥ * [[دزی لێکردن]] : ٣٦٦ == بەستەرە پەیوەندیدارەکان == * [[پێڕستی تۆماری نیشتمانیی شوێنە مێژووییەکان لە میشیگان#ناوچەی کلینتن|پێڕستی تۆماری نیشتمانیی شوێنە مێژووییەکان لە ناوچەی کلینتن، میشیگان]] * [[پێڕستی شوێنە مێژوویییەکانی ویلایەتی میشیگان لە ناوچەی کلینتن]] == سەرچاوەکان == {{Reflist|35em}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|http://www.ci.saint-johns.mi.us/}} * [http://www.clintoncountyarts.org/ ئەنجومەنی ھونەرەکانی ناوچەی کلینتن] * [http://www.clintonnorthernrailway.org ھێڵی ئاسنی باکووری کلینتن] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129224355/http://clintonnorthernrailway.org/ |date=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ }} {{Clinton County, Michigan}} {{Michigan county seats}} {{DEFAULTSORT:Saint Johns, Michigan}} [[پۆل:سەنت جۆنز، میشیگان|*]] [[پۆل:شارەکان لە ناوچەی کلینتن، میشیگان]] [[پۆل:مەڵبەندەکانی ناوچە لە میشیگان]] [[پۆل:ناوچەی مێترۆپۆلیتانی لانسینگ-ئیسست لانسینگ]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٥٣ لە میشیگان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان کە لە ١٨٥٣دا دامەزراون]] qlt3eg335ruqujs0litb1oyjn7zeff8 0 299350 1617493 1616760 2026-08-05T17:52:45Z Ari Qasm 57423 زیادکردنی سەرچاوە 1617493 wikitext text/x-wiki {{پاڵاوتنی وتاری باش|٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦}}{{Infobox military conflict|conflict=|width=|partof=[[لەشکرکێشیی مەغۆلەکان بۆ سەر ئێران و مێزۆپۆتامیا]]، [[لەشکرکێشیی مەغۆلەکان بۆ سەر کوردستان]]|image=Siège d'Irbil 1258-1259.jpeg|caption=گەمارۆدانی مەغۆل بۆ سەر ھەولێر (١٢٥٩/١٢٥٨)، [[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]، [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|ڕەشیدەددین]]|date=١٢٥٩/١٢٥٨ (٦ مانگی خایاند)|place=[[ھەولێر]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=[[ھەولێر]] کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]|result=[[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکان]] سەرکەوتن *ھەولێر گیرا *قەڵای ھەولێر دەستی بەسەردا گیرا *لادیوارێکی قەڵاکە ڕووخێندرا|status=|combatants_header=|combatant1={{tree list}} *{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکان]] **[[بەدرەددین لوئلوئ|شانشینی لوئلوئی]] {{Tree list/end}}|combatant2={{tree list}} *{{flagicon image|Abbasid banner.svg}} [[ھەولێر]] {{Tree list/end}}|combatant3=|commander1={{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[ھۆلاکۆ خان]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} ئەرقیۆ نۆیان{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[بەدرەددین لوئلوئ]]|commander2={{flagicon image|Abbasid banner.svg}} تاجەددین سەڵایا{{Surrendered}}{{Executed}}|commander3=|units1=*{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[سوپای ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|سوپای مەغۆل]]|units2=*ھێزە کوردییەکان|units3=|strength1=نەزانراو|strength2=نەزانراو|strength3=|casualties1=نەزانراو|casualties2=نەزانراو|casualties3=|notes=|campaignbox=}} '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان{{تێبینی|«ئەرقیۆ-نۆیان»؛ لە گەڵ پاشگری ''[[نۆیان]]'' (بە [[زمانی مەنگۆلی|مەنگۆلی]]: ᠨᠣᠶᠠᠨ) کە بە واتای «فەرماندە» دێت، واتا «فەرماندە ئەرقیۆ»؛ کە فەرماندەیەکی مەغۆل بوو لە ژێر دەسەڵاتی [[ھۆلاکۆ خان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=''ارقیو نویان'' و ''نویان'' |ناونیشان=https://vajehyab.com/?q=dhk,k&s=all |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=vajehyab.com |زمان=fa |type=فەرھەنگ}}</ref>}} ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا{{تێبینی|محەممەد بن نەسڕ بن سەڵایا یەحیا تاجەددین ئەبولمەکارم بن سەڵایا ئەلھاشمی ئەلعەلەوی ({{بە عەرەبی|مُحَمَّد بْنُ نَصْر بْنُ صَلَایَا یَحْیی تَاجُ الدِّینِ أَبُو المَکَارِمِ بْنُ صَلَایَا الھَاشِمِی العَلَوِی}})، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]]، [[ھۆلاکۆ خان]] لە نزیک [[تەورێز]] کوشتی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=صلاح الدین|first=الصفدی|url=https://shamela.ws/book/6677/1167|title=الوافی بالوفیات|year=سەدەی ١٤یەم|language=ar|chapter=الجزء الخامس|access-date=٥ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=تاج الدین ابن صلایا |ناونیشان=https://www.fnoor.com/main/articles.aspx?article_no=58617 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=موقع فیصل نور |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=[[عەبدولعەزیز تەباتەبائی]]|first=|url=https://ablibrary.net/book_content/13191/429|title=معجم أعلام الشیعة|pages=٤٢٩|language=ar}}</ref>}} ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. == پێشینە == {{ھەروەھا ببینە|کەوتنی ھەولێر (١٢٣٧)|گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)}} [[پەڕگە:Middle east map 1250.png|وێنۆک|نەخشەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ساڵی ١٢٥٠، کە [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] (شین) و [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسیش]] (ڕەش) نیشان دەدات، پێش ئەوەی [[ھۆلاکۆ خان]] ھەڵمەتە گەورەکەی دەست پێبکات بۆ داگیرکاریی زیاتر لە سنووری ڕۆژئاوای ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل و گەمارۆدانی شاری بەغدا و شاری ھەولێر لە ساڵی ١٢٥٨]] پێشتریش مەغۆلەکان چەند ھەوڵێکیان دابوو بۆ گرتنی شاری ھەولێر و قەڵاکەی؛ کە دوای ئەوەی سنوورەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] گەیشتە [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] و دەوروبەری لە ساڵی ٦٢٩ی کۆچی / ١٢٣١ی زایینی، ھێزەکانی مەغۆل بەرەو [[شارەزوور]] پێشڕەوییان کرد کە ناوچەیەکی مێژووییی گەورە بوو و [[ھەولێر|ھەولێریشی]] دەگرتەوە. حاکمی ھەولێر داوای ھاوکاریی لە خەلیفەی عەبباسی [[مەنسوور موستەنسیر بیللا]] کرد، بۆیە خەلیفە پارەی بۆ دابینکرد و سەربازانی ئامادەکرد لە ژێر فەرمانی جەمالەددین قەشتمەر ئەلنەسیری، کە پەیوەندییان بە سەربازەکانی فەرمانڕەوای ھەولێرەوە کرد بۆ یارمەتیدانی و ھەموویان بەرەو گوندی موغان ڕێپێوانیان کرد، بەڵام نەیانتوانی لەوێ بمێننەوە، و ھێزەکانی خەلافەت بەدەست نەبوونی ئاوەوە دەیانناڵاند، بۆیە زۆرێکیان گیانیان لەدەستدا و سەربازەکان لە فەرماندەی ھێزەکانی خەلیفە بڵاوبوونەوە و کاتێک مەغۆلەکان پێشڕەوییان نەکرد بۆ شەڕکردن لەگەڵیان، بەمەش ھێزەکان گەڕانەوە بۆ [[بەغدا]].^{<ref name=":0">{{Cite Q|qid=Q126680995}} لاپەڕە ٩</ref>}<ref name=":5">{{Cite journal |last=Kameran |first=A. Mahmud |last2=Said |first2=A. Mutlak |date=حوزەیرانی ٢٠٢٤ |title=The impact of the Mongol invasion on the city of Erbil |url=https://muthuruk.mu.edu.iq/cgi/viewcontent.cgi?article=2484&context=journal |journal=Uruk Journal of Human Sciences |language=ar |volume=17 |issue=2 |pages=٥٠٠-٥٠٤}}</ref> دواتر شاری ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی عەبباسییەکان و مەغۆلەکان دواتر ھاتنە ھەولێر و دوای چەندین ھێرش و پێکدادان مەغۆلەکان شکان و پاشەکشەیان کرد. خەلیفە [[مەنسوور موستەنسیر بیللا|موستەنسیر بیللا]] فەرمانی ئامادەکردنی سەربازەکانی دەرکرد، بانگەوازێکی دەرکرد بۆ کۆکردنەوەی بەدەوییەکان لە بیابانەکانەوە، و سەربازە پیادەکان لە قەزاکانەوە، و فەرماندەی خۆی جەمالەددین قەشتمەری بەسەریاندا دانا. پاشان سوپای عەبباسییەکان بە دوای مەغۆلەکاندا ڕۆیشتن، بەڵام ئەوان ڕوویان لە بەغدا کردەوە، چوونکە مەغۆلەکان کشانەوە بۆ ئەو ناوچانەی کە لە [[ویلایەتی جیبال|شاخەکاندا]] کۆنتڕۆڵیان دەکرد.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> دوای شکستی ھەڵمەتەکانی پێشوویان دژی [[ھەولێر]]، دواجار مەغۆلەکان بڕیاریان دا بە سی ھەزار سوارەوە داگیری بکەن، بە سەرۆکایەتیی تجتکای. لە [[زولقەعدە|زولقەعدەی]] ٦٣٤ کۆچی / ١٢٣٧ی زایینی ھاتنە ھەولێر. زۆرێکیان لە خەڵک کوشت، شارەکەیان تاڵانکرد و ئەوانەی تێیدا بوون کوشتیان و ژنانیان بەدیلگرت و دەستیان بەسەر پارەکاندا گرت، تا شارەکە وێران و پیس بوو بەھۆی زۆریی تەرمی مردوو و لاشە مردووەکانەوە. ئەو خەڵکەیشی کە دەیانتوانی لە دەستی مەغۆلەکان دەرباز ببن، پەنایان دەبردە بەر [[قەڵای ھەولێر]]، بۆیە مەغۆلەکان گەمارۆیان دا. ھاوکات لە نێو ھەواڵی ئەوەی بەسەر خەڵکی ھەولێردا ھاتووە، خەلیفە [[مەنسوور موستەنسیر بیللا]] لەشکرێکی لە سوپای خۆی بە فەرماندەییی شەرەفەددین ئیقبال ئەلشەرابی نارد بۆ ھەولێر. لەشکرەکە بەرەو [[تکریت]] ڕێپێوانیان کرد دواتر تاوەکوو باشووری ھەولێر ھاتن و کاتێکیش مەغۆلەکان ئاگاداری ھاتنی سوپای خەلافەت بوون، بڕیاریان دا واز لە گەمارۆدانی قەڵای ھەولێر بھێنن. تەنانەت ئەو پارە و غەنیمەتەشیان بەجێھێشت کە لە خەڵکی ئاسایی تاڵانیان کردبوو و کشانەوە بۆ [[تەورێز]] و سوپای عەبباسیش گەڕانەوە [[بەغدا]].^{<ref>{{بیرخستنەوە |journal=Journal of Near Eastern Studies |issue=1 |doi=10.1086/372531 |issn=0022-2968 |jstor=544126 |s2cid=161867404 |دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |بەرگ=٣٦ |پەڕەکان=لاپەڕە ٤٩–٥١ |ساڵ=١٩٧٧}}</ref><ref>{{Cite Q|qid=Q126680995}} لاپەڕە ٩-١٠</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Erbil Citadel |ناونیشان=https://www.chaldeannews.com/2025-content/2025/5/31/erbil-citadel |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=Chaldean News |زمان=en-US}}</ref>}<ref name=":5" /> [[پەڕگە:1253-1260 Mongol Invasion of Middle East.jpg|وێنۆک|داگیرکاریی مەغۆلەکان بۆ سەر [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] (١٢٥٣-١٢٦٩) کە [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گرتنی بەغدا (١٢٥٨)]] و [[گەمارۆدانی مووسڵ (١٢٦١)|گرتنی مووسڵیش (١٢٦١)]] ئاماژەی پێدراوە]] ھەرچەندە مەغۆلەکان کشانەوە لە ھەولێر لەو کاتدا، شەڕەکانی نێوان مەغۆلەکان و عەبباسیەکان کۆتاییی نەھات، بەو پێیەی مەغۆلەکان بەردەوام بوون لە ھەوڵەکانیان بۆ داگیرکردن و تاڵانکردنی شارەکانی عێراق و کوشتنی دانیشتووانەکانیان. لە ساڵی ١٢٥٦، [[ھۆلاکۆ خان]] ھەڵمەتێکی بەرفراوانی گەورەی دەست پێکرد بۆ سەر خاکی زیاتر و فراوانتر لە سنوورەکانی ڕۆژئاوای [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، کە بەمەش ھۆلاکۆ خان توانیی لە ساڵی ١٢٥٨ ھێرش بکاتە سەر [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسی]] و [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆی بەغدا]] بدات و شارەکە وێران بکات و بەتاڵانی ببات و دوا خەلیفەی عەبباسیش [[موستەعسیم بیللا]] بکوژێت. ھەر لە ھەمان ساڵدا و لە ١٢٥٨ ھۆلاکۆ خان فەرمانی گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر|ھەولێری]] دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ERBİL |ناونیشان=https://islamansiklopedisi.org.tr/erbil |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=İslâm Ansiklopedisi |زمان=tr}}</ref><ref name=":5" /> [[پەڕگە:The Caliph, al-Musta'ṣim, brought before Hūlāgū Khān (miniature). Folio 89v (British Library, Or 2780).jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|280x280پیکسڵ|خەلیفە [[موستەعسیم بیللا]] بە قۆڵبەستکراوی دەبردرێت بۆ [[ھۆلاکۆ خان]]]] == گەمارۆدانەکە == [[پەڕگە:Middle East Map 1257.png|وێنۆک|428x428پیکسڵ|نەخشەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ساڵی ١٢٥٧، کە [[ھەولێر]] و [[بەغدا|بەغداشی]] تێدا دەردەکەوێت، ساڵێک پێش ئەوەی ھەردووکیان بگیرێن لەلایەن [[ھۆلاکۆ خان|ھۆلاکۆ خانەوە]]]] گەمارۆدانی شاری ھەولێر ئەو کاتە دەستی پێکرد کە [[ھۆلاکۆ خان]] فەرمانی گرتنی شارەکەی دا و ئەرکی گرتنەکەی سپارد بە فەرماندە ئەرقیۆ (ئەرقیۆ نۆیان). گەمارۆدانی ھەولێریش لە ١٢٥٨ دەستی پێکرد. دەستپێکردنی ئەم گەمارۆدانە ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]]. ھەر کە گەمارۆدانەکە دەستی پێکرد کوردانی ھەولێر بەرگرییەکی توندیان کرد دژ بە ھێزەکانی مەغۆل.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |سەردێڕ=بیداری ملی پیشرفتە در عراق پس از سقوط بغداد ۱۲۵۸ |ناونیشان=https://iraqstudy.com/history/%d8%a8%db%8c%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d9%85%d9%84%db%8c-%d9%be%db%8c%d8%b4%d8%b1%d9%81%d8%aa%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b1%d8%a7%d9%82-%d9%be%d8%b3-%d8%a7%d8%b2-%d8%b3%d9%82%d9%88%d8%b7-%d8%a8%d8%ba/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=مطالعات عراق |زمان=fa}}</ref> بۆ زیاتر پەرەنەسەندنی شەڕ و خوێن نەڕژان، تاجەددین بن سەڵایای حاکمی ھەولێر بەتەنیا ملکەچیی خۆی ڕاگەیاند و کە چووە لای ئەرقیۆ نۆیان پێی گوت:<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|رشید الدین فضل اللە ھمدانی]]|ناونیشان=https://archive.org/details/GameaAlTawarikhV02Pt01/page/n323/mode/2up|سەردێڕ=جامع التواریخ - تاریخ المغول|ساڵ=سەدەی ١٤یەم|پەڕەکان=٢٩٨-٢٩٩|زمان=ar|translator-last=محمد صادق نشأت|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦|translator-last2=محمد موسی ھنداوی|translator-last3=فؤاد عبدالمعطی الصیاد|translator-last4=یحیی الخشاب}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موسوعة تاریخ العراق بین احتلالین {{!}} إربل الاستیلاء علیھا (قتلة ابن صلایا) |ناونیشان=https://lib.rafed.net/m/?type=c_fbook&b_id=1919&page=233 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=lib.rafed.net |پەڕەکان=٢٣٢-٢٣٣}}</ref><blockquote>باشترین ڕێگا بۆ نیشاندانی ملکەچی تەسلیمبوونی قەڵاکەیە.</blockquote> تاجەددین سەڵایا گەڕایەوە قەڵاکە و ھەوڵی ڕازیکردنی کوردەکانی دا، بەڵام ئەمەی دەست نەکەوت و گوێیان لێی نەگرت. ھەر بۆیە تاجەددین پێداگریی کرد لە تەسلیمبوون، بەڵام نەیتوانی ڕازییان بکات بۆ ملکەچی. بۆیە ناچار بوو بگەڕێتەوە بۆ لای ئەرقیۆ نۆیان و ئەویش ناردیی بۆ لای [[ھۆلاکۆ خان]]، بەڵام ھۆلاکۆ خان لێی قبووڵ نەکرد و فەرمانی کوشنی دا.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=انتفاضات المدن العراقیة ومقاومتھا الاحتلال الایلخانی. |ناونیشان=http://almerja.com/more.php?idm=201988 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=almerja.com |زمان=ar}}</ref><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی کتێب|last=محەممەد|first=ئەمین زەکی بەگ|title=خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|year=١٩٣١|isbn=978-975-8637-20-1|volume=یەکەم|language=ku|chapter=کورد لە دەوری خوارەزمی و ئیلخانی (مەغۆل)دا|chapter-url=https://books.vejin.net/ck/text/28347}}</ref><ref name=":6" /> سەرچاوە مێژوویییەکان باسیان لەوە کردووە کە [[بەدرەددین لوئلوئ]] ڕق و کینەیەکی زۆری بەرامبەر تاجەددین بن سەڵایا ھەبووە لە چوارچێوەی ڕکابەرییە سیاسییەکان، ھەر بۆیە بەدرەددین لوئلوئ بە ھۆلاکۆ خانی ڕاگەیاندووە کە:<ref name=":5" /><blockquote> ئەمە گەورەیەکی عەلەوییە، وە پەیوەندیشی بە خەلافەتەوە ھەیە، خەڵکی فەرمانی ئەویان پەیڕەو دەکرد، وە ئەگەر ھەڵبستێتەوە یاخود یاخی بببێت ئەوا خەڵکەکە لەگەڵ لە فەرمانی ئەودان و لەگەڵیدا ڕادەپەڕن.</blockquote>ھەر بۆیە [[ھۆلاکۆ خان]] کوشتی. و ھەروەھا ھۆلاکۆ خان ڕێزی لە بەدرەددین ناوە پاش ئەمە.[[پەڕگە:Siege of Erbil 1258-1259.jpg|وێنۆک|350x350پیکسڵ|چیڕۆکی گەمارۆدانەکەی ھەولێر بە فارسی لە لاپەڕەی کتێبی «''[[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]''»ی [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی]]]] گەمارۆدانەکەش بەبێ چارەسەرێک بەردەوام بوو. ئەرقیۆ نۆیان بڕیاری دا کە یارمەتی لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] و شانشینی لوئلوئی وەربگرێت، کە ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاندبوو. کە لەشکرێکی بۆ نارد و یارمەتیی ھێزەکانی مەغۆلیان دا. بەڵام ھێشتا مەغۆلەکان نەیانتوانی دەست بەسەر قەڵاکەدا بگرن، تەنانەت ھێزە کوردییەکان شەوانە ھێرشیان کردە سەر ئۆردووگای مەغۆلەکان و ژمارەیەکی زۆر لە مەغۆلەکان کوژران و [[مەنجەنیق]] و کەرەستە و خێمەکانی مەغۆلەکانیان سووتاند و ئاگریان لێیان بەردا. کە ئەمەش بووە ھۆی نیگەرانییەکی ڕژد لە فەرماندایەتیی مەغۆلەکان. ئەرقیۆ نۆیان نیگەران بوو لە بەرگرییە توندەکەی قەڵاکە، ھەر بۆیە داوای لە بەدرەددین لوئلوئ کرد کە ڕاوێژی پێ بکات بۆ شکستپێھێنانی قەڵاکە و بەدوایدا نارد، بەدرەددین لوئلوئیش ڕازی بوو و ھەروەھا بە ئەرقیۆ نۆیانی وت:<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><blockquote>باشترین پلان ئەوەیە کە دەستبەسەرداگرتنی قەڵاکە بۆ وەرزێکی تر دوابخرێت، لەبەرئەوەی ئێستا کەشەکە مامناوەند و ئاسایییە، بەڵام کە گەرما ھات، کارەکە قورستر دەبێت و کوردەکان لە شەڕ بێزار دەبن و بێتوانا دەبن، لە کاتی شەڕیشدا ھەڵدێن بۆ چیاکان، لە ئێستادا لە قەڵاکەدا خاوەن ھێزێکی بەرچاو و خۆراکێکی باشن و قەڵاکە بە شێوەیەکی نائاسایی بەھێزە، بۆیە ناتوانرێت داگیر بکرێت مەگەر بە پلان و فێڵ نەبێت.</blockquote>لەسەر بنەمای ئەم ئامۆژگارییانە، ئەرکی گرتنی قەڵاکە ھاوبەشیی پێکرا لەگەڵ [[بەدرەددین لوئلوئ]] و گەمارۆی شارەکە بەردەوامبوو تا دواجار مەغۆلەکان سەرکەوتوو بوون و دەست گیرا بەسەر قەڵاکەدا و گەمارۆدانی شارەکە بەنزیکەیی شەش مانگی خایاند، کە دەشگوترێ بەدرەددین لوئلوئ لایەک لە دیواری قەڵاکەی ڕووخاندووە. تا ساڵی ١٢٥٩ ھەولێر ھاوتای شارەکانی دیکە بەتەواوەتی کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، پێش ئەوەی ببێتە گۆڕەپانی ڕکابەریی [[ئیلخانی|ئێلخانی]] و [[مەمالیکەکان]].<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":7" /><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |journal=Journal of Near Eastern Studies |بەرگ=٣٦|issue=1 |پەڕەکان=٤٩–٥١|ساڵ=١٩٧٧|doi=10.1086/372531 |issn=0022-2968 |jstor=544126 |s2cid=161867404}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Nováček |یەکەم١=Karel |سەردێڕ=Research of the Arbil Citadel, Iraqi Kurdistan, First Season |journal=Památky Archeologické |بەرگ=٩٩|پەڕەکان=٢٥٩–٣٠٢|ساڵ=٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&name=FileName&type=FileType&file=Data&id=IDInternet&idname=200 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |issn=0031-0506 |دوایین٢=Chabr |یەکەم٢=Tomáš |دوایین٣=Filipský |یەکەم٣=David |دوایین٤=Janiček |یەکەم٤=Libor |دوایین٥=Pavelka |یەکەم٥=Karel |دوایین٦=Šída |یەکەم٦=Petr |دوایین٧=Trefný |یەکەم٧=Martin |دوایین٨=Vařeka |یەکەم٨=Pavel}}</ref><ref>J. von Hammer-Purgstall. 1842. Geschichte der Ilchane, das ist der Mongolen in Persien, Volume 1. P. 159-161.</ref> [[پەڕگە:HulaguAndDokuzKathun.JPG|ناوەڕاست|وێنۆک|311x311پیکسڵ|ھۆلاکۆ خان و ھاوسەرەکەی، [[دۆقوز خاتوون]]]] == پاشھات == [[پەڕگە:MongolEmpire.jpg|وێنۆک|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل لە ١٢٥٩{{Legend|#f0e78c|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل}}{{Legend|#f9bfc4|دەوڵەتە ژێردەستەکان}}]]شاری ھەولێر، و قەڵاکەی کە قەڵای ھەولێرە، کەوتنە ژێر دەستی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل. پاشان ھۆلاکۆ فەرمانڕەوایەکی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریی مەسیحیی]] بۆ شارۆچکەکە دەستنیشانکرد و ڕێگە بە [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سوریانی|کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سریانی]] درا کڵێسایەک بونیاد بنێن. لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا، چەوساندنەوەی بەردەوامی مەسیحییەکان، جووەکان و بوزییەکان لە سەرانسەری [[ئیلخانی|دەوڵەتی ئێلخانی]] لە ساڵی ١٢٩٥ لەژێر دەسەڵاتی ئەمیری [[ئۆیرات]] [[ئەمیر نەورۆز|نەورۆز]] بەچڕی دەستی پێ کرد، کە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ئاشوورییە مەسیحییە ڕەسەنەکان ھەبوو.<ref name=":4">Grousset, p. 379</ref> ئەمە لە سەرەتای سەردەمی دەسەڵاتی ئیلخان [[غەزان خان|غەزان]] دەرکەوت. لە ساڵی ١٢٩٧، دوای ئەوەی غەزان ھەستی کرد بەوەی ئەوەندە بەھێزە کە بەسەر کاریگەریی نەورۆزدا زاڵ بێت، کۆتاییی بە چەوساندنەوەکان ھێنا. لە سەردەمی دەسەڵاتی ئیلخان [[محەممەد خودابەندە ئۆلجایتوو|ئۆلجایتوودا]]، دانیشتووانە [[ئاشوورییەکان]] بۆ ڕزگاربوون لە چەوساندنەوە ھاتنە نێو قەڵاکە. لە بەھاری ١٣١٠دا، [[مەلیک]] (فەرمانڕەوا)ی ناوچەکە بە ھاوکاریی کوردەکان ھەوڵی دا لێیان بستێنێتەوە. سەرەڕای ھەوڵە زۆرەکانی قەشەی تورک [[مار یەھبوڵڵای سێیەم|مار یەھبوڵڵا]] بۆ ڕێگریگرتن لەو چارەنووسە ناھەموارەی کە چاوەڕوان دەکرا، دواجار قەڵاکە دوای گەمارۆدانی لەلایەن سوپای ئێلخانی و سەرۆکخێڵە کوردەکان لە ١ی تەممووزی ١٣١٠دا گیرا، و ھەموو بەرگریکاران کۆمەڵکوژکران، زۆرێک لە دانیشتووانە ئاشوورییەکانی بەشی خوارەوەی شارەکەش بە ھەمان شێوە.<ref name="sourdel">{{بیرخستنەوە|دوایین١=Sourdel |یەکەم١=D. |سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Second Edition |ساڵ=٢٠١٠|editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |chapter=Irbil |بڵاوکەرەوە=Brill Online |oclc=٦٢٤٣٨٢٥٧٦|editor2-last=Bianquis |editor2-first=Th. |editor3-last=Bosworth |editor3-first=C.E. |editor4-last=van Donzel |editor4-first=E. |editor5-last=Heinrichs |editor5-first=W.P. |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth}}</ref><ref name=":4" /> == ئەمانەش ببینە == * [[کەوتنی ھەولێر (١٢٣٧)]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> {{تووڵی دەروازە|شەڕ|مێژوو|پارێزگای ھەولێر|کوردستان}} [[پۆل:گەمارۆدانەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] [[پۆل:گەمارۆدانەکانی ھەولێر]] [[پۆل:گەمارۆدانەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی ھەولێر]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] grbkk7h6n8or5admy6dxmqx191gkzdi 1617495 1617493 2026-08-05T17:55:24Z Ari Qasm 57423 1617495 wikitext text/x-wiki {{پاڵاوتنی وتاری باش|٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦}}{{Infobox military conflict|conflict=|width=|partof=[[لەشکرکێشیی مەغۆلەکان بۆ سەر ئێران و مێزۆپۆتامیا]]، [[لەشکرکێشیی مەغۆلەکان بۆ سەر کوردستان]]|image=Siège d'Irbil 1258-1259.jpeg|caption=گەمارۆدانی مەغۆل بۆ سەر ھەولێر (١٢٥٩/١٢٥٨)، [[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]، [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|ڕەشیدەددین]]|date=١٢٥٩/١٢٥٨ (٦ مانگی خایاند)|place=[[ھەولێر]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=[[ھەولێر]] کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]|result=[[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکان]] سەرکەوتن *ھەولێر گیرا *قەڵای ھەولێر دەستی بەسەردا گیرا *لادیوارێکی قەڵاکە ڕووخێندرا|status=|combatants_header=|combatant1={{tree list}} *{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکان]] **[[بەدرەددین لوئلوئ|شانشینی لوئلوئی]] {{Tree list/end}}|combatant2={{tree list}} *{{flagicon image|Abbasid banner.svg}} [[ھەولێر]] {{Tree list/end}}|combatant3=|commander1={{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[ھۆلاکۆ خان]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} ئەرقیۆ نۆیان{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[بەدرەددین لوئلوئ]]|commander2={{flagicon image|Abbasid banner.svg}} تاجەددین سەڵایا{{Surrendered}}{{Executed}}|commander3=|units1=*{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[سوپای ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|سوپای مەغۆل]]|units2=*ھێزە کوردییەکان|units3=|strength1=نەزانراو|strength2=نەزانراو|strength3=|casualties1=نەزانراو|casualties2=نەزانراو|casualties3=|notes=|campaignbox=}} '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان{{تێبینی|«ئەرقیۆ-نۆیان»؛ لە گەڵ پاشگری ''[[نۆیان]]'' (بە [[زمانی مەنگۆلی|مەنگۆلی]]: ᠨᠣᠶᠠᠨ) کە بە واتای «فەرماندە» دێت، واتا «فەرماندە ئەرقیۆ»؛ کە فەرماندەیەکی مەغۆل بوو لە ژێر دەسەڵاتی [[ھۆلاکۆ خان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=''ارقیو نویان'' و ''نویان'' |ناونیشان=https://vajehyab.com/?q=dhk,k&s=all |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=vajehyab.com |زمان=fa |type=فەرھەنگ}}</ref>}} ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا{{تێبینی|محەممەد بن نەسڕ بن سەڵایا یەحیا تاجەددین ئەبولمەکارم بن سەڵایا ئەلھاشمی ئەلعەلەوی ({{بە عەرەبی|مُحَمَّد بْنُ نَصْر بْنُ صَلَایَا یَحْیی تَاجُ الدِّینِ أَبُو المَکَارِمِ بْنُ صَلَایَا الھَاشِمِی العَلَوِی}})، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]]، [[ھۆلاکۆ خان]] لە نزیک [[تەورێز]] کوشتی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=صلاح الدین|first=الصفدی|url=https://shamela.ws/book/6677/1167|title=الوافی بالوفیات|year=سەدەی ١٤یەم|language=ar|chapter=الجزء الخامس|access-date=٥ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=تاج الدین ابن صلایا |ناونیشان=https://www.fnoor.com/main/articles.aspx?article_no=58617 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=موقع فیصل نور |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=[[عەبدولعەزیز تەباتەبائی]]|first=|url=https://ablibrary.net/book_content/13191/429|title=معجم أعلام الشیعة|pages=٤٢٩|language=ar}}</ref>}} ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. == پێشینە == {{ھەروەھا ببینە|کەوتنی ھەولێر (١٢٣٧)|گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)}} [[پەڕگە:Middle east map 1250.png|وێنۆک|نەخشەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ساڵی ١٢٥٠، کە [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] (شین) و [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسیش]] (ڕەش) نیشان دەدات، پێش ئەوەی [[ھۆلاکۆ خان]] ھەڵمەتە گەورەکەی دەست پێبکات بۆ داگیرکاریی زیاتر لە سنووری ڕۆژئاوای ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل و گەمارۆدانی شاری بەغدا و شاری ھەولێر لە ساڵی ١٢٥٨]] پێشتریش مەغۆلەکان چەند ھەوڵێکیان دابوو بۆ گرتنی شاری ھەولێر و قەڵاکەی؛ کە دوای ئەوەی سنوورەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] گەیشتە [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] و دەوروبەری لە ساڵی ٦٢٩ی کۆچی / ١٢٣١ی زایینی، ھێزەکانی مەغۆل بەرەو [[شارەزوور]] پێشڕەوییان کرد کە ناوچەیەکی مێژووییی گەورە بوو و [[ھەولێر|ھەولێریشی]] دەگرتەوە. حاکمی ھەولێر داوای ھاوکاریی لە خەلیفەی عەبباسی [[مەنسوور موستەنسیر بیللا]] کرد، بۆیە خەلیفە پارەی بۆ دابینکرد و سەربازانی ئامادەکرد لە ژێر فەرمانی جەمالەددین قەشتمەر ئەلنەسیری، کە پەیوەندییان بە سەربازەکانی فەرمانڕەوای ھەولێرەوە کرد بۆ یارمەتیدانی و ھەموویان بەرەو گوندی موغان ڕێپێوانیان کرد، بەڵام نەیانتوانی لەوێ بمێننەوە، و ھێزەکانی خەلافەت بەدەست نەبوونی ئاوەوە دەیانناڵاند، بۆیە زۆرێکیان گیانیان لەدەستدا و سەربازەکان لە فەرماندەی ھێزەکانی خەلیفە بڵاوبوونەوە و کاتێک مەغۆلەکان پێشڕەوییان نەکرد بۆ شەڕکردن لەگەڵیان، بەمەش ھێزەکان گەڕانەوە بۆ [[بەغدا]].^{<ref name=":0">{{Cite Q|qid=Q126680995}} لاپەڕە ٩</ref>}<ref name=":5">{{Cite journal |last=Kameran |first=A. Mahmud |last2=Said |first2=A. Mutlak |date=حوزەیرانی ٢٠٢٤ |title=The impact of the Mongol invasion on the city of Erbil |url=https://muthuruk.mu.edu.iq/cgi/viewcontent.cgi?article=2484&context=journal |journal=Uruk Journal of Human Sciences |language=ar |volume=17 |issue=2 |pages=٥٠٠-٥٠٤}}</ref> دواتر شاری ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی عەبباسییەکان و مەغۆلەکان دواتر ھاتنە ھەولێر و دوای چەندین ھێرش و پێکدادان مەغۆلەکان شکان و پاشەکشەیان کرد. خەلیفە [[مەنسوور موستەنسیر بیللا|موستەنسیر بیللا]] فەرمانی ئامادەکردنی سەربازەکانی دەرکرد، بانگەوازێکی دەرکرد بۆ کۆکردنەوەی بەدەوییەکان لە بیابانەکانەوە، و سەربازە پیادەکان لە قەزاکانەوە، و فەرماندەی خۆی جەمالەددین قەشتمەری بەسەریاندا دانا. پاشان سوپای عەبباسییەکان بە دوای مەغۆلەکاندا ڕۆیشتن، بەڵام ئەوان ڕوویان لە بەغدا کردەوە، چوونکە مەغۆلەکان کشانەوە بۆ ئەو ناوچانەی کە لە [[ویلایەتی جیبال|شاخەکاندا]] کۆنتڕۆڵیان دەکرد.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> دوای شکستی ھەڵمەتەکانی پێشوویان دژی [[ھەولێر]]، دواجار مەغۆلەکان بڕیاریان دا بە سی ھەزار سوارەوە داگیری بکەن، بە سەرۆکایەتیی تجتکای. لە [[زولقەعدە|زولقەعدەی]] ٦٣٤ کۆچی / ١٢٣٧ی زایینی ھاتنە ھەولێر. زۆرێکیان لە خەڵک کوشت، شارەکەیان تاڵانکرد و ئەوانەی تێیدا بوون کوشتیان و ژنانیان بەدیلگرت و دەستیان بەسەر پارەکاندا گرت، تا شارەکە وێران و پیس بوو بەھۆی زۆریی تەرمی مردوو و لاشە مردووەکانەوە. ئەو خەڵکەیشی کە دەیانتوانی لە دەستی مەغۆلەکان دەرباز ببن، پەنایان دەبردە بەر [[قەڵای ھەولێر]]، بۆیە مەغۆلەکان گەمارۆیان دا. ھاوکات لە نێو ھەواڵی ئەوەی بەسەر خەڵکی ھەولێردا ھاتووە، خەلیفە [[مەنسوور موستەنسیر بیللا]] لەشکرێکی لە سوپای خۆی بە فەرماندەییی شەرەفەددین ئیقبال ئەلشەرابی نارد بۆ ھەولێر. لەشکرەکە بەرەو [[تکریت]] ڕێپێوانیان کرد دواتر تاوەکوو باشووری ھەولێر ھاتن و کاتێکیش مەغۆلەکان ئاگاداری ھاتنی سوپای خەلافەت بوون، بڕیاریان دا واز لە گەمارۆدانی قەڵای ھەولێر بھێنن. تەنانەت ئەو پارە و غەنیمەتەشیان بەجێھێشت کە لە خەڵکی ئاسایی تاڵانیان کردبوو و کشانەوە بۆ [[تەورێز]] و سوپای عەبباسیش گەڕانەوە [[بەغدا]].^{<ref>{{بیرخستنەوە |journal=Journal of Near Eastern Studies |issue=1 |doi=10.1086/372531 |issn=0022-2968 |jstor=544126 |s2cid=161867404 |دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |بەرگ=٣٦ |پەڕەکان=لاپەڕە ٤٩–٥١ |ساڵ=١٩٧٧}}</ref><ref>{{Cite Q|qid=Q126680995}} لاپەڕە ٩-١٠</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Erbil Citadel |ناونیشان=https://www.chaldeannews.com/2025-content/2025/5/31/erbil-citadel |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=Chaldean News |زمان=en-US}}</ref>}<ref name=":5" /> [[پەڕگە:1253-1260 Mongol Invasion of Middle East.jpg|وێنۆک|داگیرکاریی مەغۆلەکان بۆ سەر [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] (١٢٥٣-١٢٦٩) کە [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گرتنی بەغدا (١٢٥٨)]] و [[گەمارۆدانی مووسڵ (١٢٦١)|گرتنی مووسڵیش (١٢٦١)]] ئاماژەی پێدراوە]] ھەرچەندە مەغۆلەکان کشانەوە لە ھەولێر لەو کاتدا، شەڕەکانی نێوان مەغۆلەکان و عەبباسیەکان کۆتاییی نەھات، بەو پێیەی مەغۆلەکان بەردەوام بوون لە ھەوڵەکانیان بۆ داگیرکردن و تاڵانکردنی شارەکانی عێراق و کوشتنی دانیشتووانەکانیان. لە ساڵی ١٢٥٦، [[ھۆلاکۆ خان]] ھەڵمەتێکی بەرفراوانی گەورەی دەست پێکرد بۆ سەر خاکی زیاتر و فراوانتر لە سنوورەکانی ڕۆژئاوای [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، کە بەمەش ھۆلاکۆ خان توانیی لە ساڵی ١٢٥٨ ھێرش بکاتە سەر [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسی]] و [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆی بەغدا]] بدات و شارەکە وێران بکات و بەتاڵانی ببات و دوا خەلیفەی عەبباسیش [[موستەعسیم بیللا]] بکوژێت. ھەر لە ھەمان ساڵدا و لە ١٢٥٨ ھۆلاکۆ خان فەرمانی گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر|ھەولێری]] دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ERBİL |ناونیشان=https://islamansiklopedisi.org.tr/erbil |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=İslâm Ansiklopedisi |زمان=tr}}</ref><ref name=":5" /> [[پەڕگە:The Caliph, al-Musta'ṣim, brought before Hūlāgū Khān (miniature). Folio 89v (British Library, Or 2780).jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|280x280پیکسڵ|خەلیفە [[موستەعسیم بیللا]] بە قۆڵبەستکراوی دەبردرێت بۆ [[ھۆلاکۆ خان]]]] == گەمارۆدانەکە == [[پەڕگە:Middle East Map 1257.png|وێنۆک|428x428پیکسڵ|نەخشەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ساڵی ١٢٥٧، کە [[ھەولێر]] و [[بەغدا|بەغداشی]] تێدا دەردەکەوێت، ساڵێک پێش ئەوەی ھەردووکیان بگیرێن لەلایەن [[ھۆلاکۆ خان|ھۆلاکۆ خانەوە]]]] گەمارۆدانی شاری ھەولێر ئەو کاتە دەستی پێکرد کە [[ھۆلاکۆ خان]] فەرمانی گرتنی شارەکەی دا و ئەرکی گرتنەکەی سپارد بە فەرماندە ئەرقیۆ (ئەرقیۆ نۆیان). گەمارۆدانی ھەولێریش لە ١٢٥٨ دەستی پێکرد. دەستپێکردنی ئەم گەمارۆدانە ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]]. ھەر کە گەمارۆدانەکە دەستی پێکرد کوردانی ھەولێر بەرگرییەکی توندیان کرد دژ بە ھێزەکانی مەغۆل.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |سەردێڕ=بیداری ملی پیشرفتە در عراق پس از سقوط بغداد ۱۲۵۸ |ناونیشان=https://iraqstudy.com/history/%d8%a8%db%8c%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d9%85%d9%84%db%8c-%d9%be%db%8c%d8%b4%d8%b1%d9%81%d8%aa%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b1%d8%a7%d9%82-%d9%be%d8%b3-%d8%a7%d8%b2-%d8%b3%d9%82%d9%88%d8%b7-%d8%a8%d8%ba/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=مطالعات عراق |زمان=fa}}</ref> بۆ زیاتر پەرەنەسەندنی شەڕ و خوێن نەڕژان، تاجەددین بن سەڵایای حاکمی ھەولێر بەتەنیا ملکەچیی خۆی ڕاگەیاند و کە چووە لای ئەرقیۆ نۆیان پێی گوت:<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|رشید الدین فضل اللە ھمدانی]]|ناونیشان=https://archive.org/details/GameaAlTawarikhV02Pt01/page/n323/mode/2up|سەردێڕ=جامع التواریخ - تاریخ المغول|ساڵ=سەدەی ١٤یەم|پەڕەکان=٢٩٨-٢٩٩|زمان=ar|translator-last=محمد صادق نشأت|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦|translator-last2=محمد موسی ھنداوی|translator-last3=فؤاد عبدالمعطی الصیاد|translator-last4=یحیی الخشاب}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موسوعة تاریخ العراق بین احتلالین {{!}} إربل الاستیلاء علیھا (قتلة ابن صلایا) |ناونیشان=https://lib.rafed.net/m/?type=c_fbook&b_id=1919&page=233 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=lib.rafed.net |پەڕەکان=٢٣٢-٢٣٣}}</ref><blockquote>باشترین ڕێگا بۆ نیشاندانی ملکەچی تەسلیمبوونی قەڵاکەیە.</blockquote> تاجەددین سەڵایا گەڕایەوە قەڵاکە و ھەوڵی ڕازیکردنی کوردەکانی دا، بەڵام ئەمەی دەست نەکەوت و گوێیان لێی نەگرت. ھەر بۆیە تاجەددین پێداگریی کرد لە تەسلیمبوون، بەڵام نەیتوانی ڕازییان بکات بۆ ملکەچی. بۆیە ناچار بوو بگەڕێتەوە بۆ لای ئەرقیۆ نۆیان و ئەویش ناردیی بۆ لای [[ھۆلاکۆ خان]]، بەڵام ھۆلاکۆ خان لێی قبووڵ نەکرد و فەرمانی کوشنی دا.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=انتفاضات المدن العراقیة ومقاومتھا الاحتلال الایلخانی. |ناونیشان=http://almerja.com/more.php?idm=201988 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=almerja.com |زمان=ar}}</ref><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی کتێب|last=محەممەد|first=ئەمین زەکی بەگ|title=خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|year=١٩٣١|isbn=978-975-8637-20-1|volume=یەکەم|language=ku|chapter=کورد لە دەوری خوارەزمی و ئیلخانی (مەغۆل)دا|chapter-url=https://books.vejin.net/ck/text/28347}}</ref><ref name=":6" /> سەرچاوە مێژوویییەکان باسیان لەوە کردووە کە [[بەدرەددین لوئلوئ]] ڕق و کینەیەکی زۆری بەرامبەر تاجەددین بن سەڵایا ھەبووە لە چوارچێوەی ڕکابەرییە سیاسییەکان، ھەر بۆیە بەدرەددین لوئلوئ بە ھۆلاکۆ خانی ڕاگەیاندووە کە:<ref name=":5" /><ref name=":22" /><blockquote> ئەمە گەورەیەکی عەلەوییە، وە پەیوەندیشی بە خەلافەتەوە ھەیە، خەڵکی فەرمانی ئەویان پەیڕەو دەکرد، وە ئەگەر ھەڵبستێتەوە یاخود یاخی بببێت ئەوا خەڵکەکە لەگەڵ لە فەرمانی ئەودان و لەگەڵیدا ڕادەپەڕن.</blockquote>ھەر بۆیە [[ھۆلاکۆ خان]] کوشتی. و ھەروەھا ھۆلاکۆ خان ڕێزی لە بەدرەددین ناوە پاش ئەمە.[[پەڕگە:Siege of Erbil 1258-1259.jpg|وێنۆک|350x350پیکسڵ|چیڕۆکی گەمارۆدانەکەی ھەولێر بە فارسی لە لاپەڕەی کتێبی «''[[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]''»ی [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی]]]] گەمارۆدانەکەش بەبێ چارەسەرێک بەردەوام بوو. ئەرقیۆ نۆیان بڕیاری دا کە یارمەتی لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] و شانشینی لوئلوئی وەربگرێت، کە ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاندبوو. کە لەشکرێکی بۆ نارد و یارمەتیی ھێزەکانی مەغۆلیان دا. بەڵام ھێشتا مەغۆلەکان نەیانتوانی دەست بەسەر قەڵاکەدا بگرن، تەنانەت ھێزە کوردییەکان شەوانە ھێرشیان کردە سەر ئۆردووگای مەغۆلەکان و ژمارەیەکی زۆر لە مەغۆلەکان کوژران و [[مەنجەنیق]] و کەرەستە و خێمەکانی مەغۆلەکانیان سووتاند و ئاگریان لێیان بەردا. کە ئەمەش بووە ھۆی نیگەرانییەکی ڕژد لە فەرماندایەتیی مەغۆلەکان. ئەرقیۆ نۆیان نیگەران بوو لە بەرگرییە توندەکەی قەڵاکە، ھەر بۆیە داوای لە بەدرەددین لوئلوئ کرد کە ڕاوێژی پێ بکات بۆ شکستپێھێنانی قەڵاکە و بەدوایدا نارد، بەدرەددین لوئلوئیش ڕازی بوو و ھەروەھا بە ئەرقیۆ نۆیانی وت:<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><blockquote>باشترین پلان ئەوەیە کە دەستبەسەرداگرتنی قەڵاکە بۆ وەرزێکی تر دوابخرێت، لەبەرئەوەی ئێستا کەشەکە مامناوەند و ئاسایییە، بەڵام کە گەرما ھات، کارەکە قورستر دەبێت و کوردەکان لە شەڕ بێزار دەبن و بێتوانا دەبن، لە کاتی شەڕیشدا ھەڵدێن بۆ چیاکان، لە ئێستادا لە قەڵاکەدا خاوەن ھێزێکی بەرچاو و خۆراکێکی باشن و قەڵاکە بە شێوەیەکی نائاسایی بەھێزە، بۆیە ناتوانرێت داگیر بکرێت مەگەر بە پلان و فێڵ نەبێت.</blockquote>لەسەر بنەمای ئەم ئامۆژگارییانە، ئەرکی گرتنی قەڵاکە ھاوبەشیی پێکرا لەگەڵ [[بەدرەددین لوئلوئ]] و گەمارۆی شارەکە بەردەوامبوو تا دواجار مەغۆلەکان سەرکەوتوو بوون و دەست گیرا بەسەر قەڵاکەدا و گەمارۆدانی شارەکە بەنزیکەیی شەش مانگی خایاند، کە دەشگوترێ بەدرەددین لوئلوئ لایەک لە دیواری قەڵاکەی ڕووخاندووە. تا ساڵی ١٢٥٩ ھەولێر ھاوتای شارەکانی دیکە بەتەواوەتی کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، پێش ئەوەی ببێتە گۆڕەپانی ڕکابەریی [[ئیلخانی|ئێلخانی]] و [[مەمالیکەکان]].<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":7" /><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |journal=Journal of Near Eastern Studies |بەرگ=٣٦|issue=1 |پەڕەکان=٤٩–٥١|ساڵ=١٩٧٧|doi=10.1086/372531 |issn=0022-2968 |jstor=544126 |s2cid=161867404}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Nováček |یەکەم١=Karel |سەردێڕ=Research of the Arbil Citadel, Iraqi Kurdistan, First Season |journal=Památky Archeologické |بەرگ=٩٩|پەڕەکان=٢٥٩–٣٠٢|ساڵ=٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&name=FileName&type=FileType&file=Data&id=IDInternet&idname=200 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |issn=0031-0506 |دوایین٢=Chabr |یەکەم٢=Tomáš |دوایین٣=Filipský |یەکەم٣=David |دوایین٤=Janiček |یەکەم٤=Libor |دوایین٥=Pavelka |یەکەم٥=Karel |دوایین٦=Šída |یەکەم٦=Petr |دوایین٧=Trefný |یەکەم٧=Martin |دوایین٨=Vařeka |یەکەم٨=Pavel}}</ref><ref>J. von Hammer-Purgstall. 1842. Geschichte der Ilchane, das ist der Mongolen in Persien, Volume 1. P. 159-161.</ref> [[پەڕگە:HulaguAndDokuzKathun.JPG|ناوەڕاست|وێنۆک|311x311پیکسڵ|ھۆلاکۆ خان و ھاوسەرەکەی، [[دۆقوز خاتوون]]]] == پاشھات == [[پەڕگە:MongolEmpire.jpg|وێنۆک|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل لە ١٢٥٩{{Legend|#f0e78c|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل}}{{Legend|#f9bfc4|دەوڵەتە ژێردەستەکان}}]]شاری ھەولێر، و قەڵاکەی کە قەڵای ھەولێرە، کەوتنە ژێر دەستی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل. پاشان ھۆلاکۆ فەرمانڕەوایەکی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریی مەسیحیی]] بۆ شارۆچکەکە دەستنیشانکرد و ڕێگە بە [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سوریانی|کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سریانی]] درا کڵێسایەک بونیاد بنێن. لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا، چەوساندنەوەی بەردەوامی مەسیحییەکان، جووەکان و بوزییەکان لە سەرانسەری [[ئیلخانی|دەوڵەتی ئێلخانی]] لە ساڵی ١٢٩٥ لەژێر دەسەڵاتی ئەمیری [[ئۆیرات]] [[ئەمیر نەورۆز|نەورۆز]] بەچڕی دەستی پێ کرد، کە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ئاشوورییە مەسیحییە ڕەسەنەکان ھەبوو.<ref name=":4">Grousset, p. 379</ref> ئەمە لە سەرەتای سەردەمی دەسەڵاتی ئیلخان [[غەزان خان|غەزان]] دەرکەوت. لە ساڵی ١٢٩٧، دوای ئەوەی غەزان ھەستی کرد بەوەی ئەوەندە بەھێزە کە بەسەر کاریگەریی نەورۆزدا زاڵ بێت، کۆتاییی بە چەوساندنەوەکان ھێنا. لە سەردەمی دەسەڵاتی ئیلخان [[محەممەد خودابەندە ئۆلجایتوو|ئۆلجایتوودا]]، دانیشتووانە [[ئاشوورییەکان]] بۆ ڕزگاربوون لە چەوساندنەوە ھاتنە نێو قەڵاکە. لە بەھاری ١٣١٠دا، [[مەلیک]] (فەرمانڕەوا)ی ناوچەکە بە ھاوکاریی کوردەکان ھەوڵی دا لێیان بستێنێتەوە. سەرەڕای ھەوڵە زۆرەکانی قەشەی تورک [[مار یەھبوڵڵای سێیەم|مار یەھبوڵڵا]] بۆ ڕێگریگرتن لەو چارەنووسە ناھەموارەی کە چاوەڕوان دەکرا، دواجار قەڵاکە دوای گەمارۆدانی لەلایەن سوپای ئێلخانی و سەرۆکخێڵە کوردەکان لە ١ی تەممووزی ١٣١٠دا گیرا، و ھەموو بەرگریکاران کۆمەڵکوژکران، زۆرێک لە دانیشتووانە ئاشوورییەکانی بەشی خوارەوەی شارەکەش بە ھەمان شێوە.<ref name="sourdel">{{بیرخستنەوە|دوایین١=Sourdel |یەکەم١=D. |سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Second Edition |ساڵ=٢٠١٠|editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |chapter=Irbil |بڵاوکەرەوە=Brill Online |oclc=٦٢٤٣٨٢٥٧٦|editor2-last=Bianquis |editor2-first=Th. |editor3-last=Bosworth |editor3-first=C.E. |editor4-last=van Donzel |editor4-first=E. |editor5-last=Heinrichs |editor5-first=W.P. |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth}}</ref><ref name=":4" /> == ئەمانەش ببینە == * [[کەوتنی ھەولێر (١٢٣٧)]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> {{تووڵی دەروازە|شەڕ|مێژوو|پارێزگای ھەولێر|کوردستان}} [[پۆل:گەمارۆدانەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] [[پۆل:گەمارۆدانەکانی ھەولێر]] [[پۆل:گەمارۆدانەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی ھەولێر]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] jng1xbzyc7uanmw7c7hr3w11kx4usue 1617528 1617495 2026-08-05T18:05:23Z Ari Qasm 57423 1617528 wikitext text/x-wiki {{پاڵاوتنی وتاری باش|٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦}}{{Infobox military conflict|conflict=|width=|partof=[[لەشکرکێشیی مەغۆلەکان بۆ سەر ئێران و مێزۆپۆتامیا]]، [[لەشکرکێشیی مەغۆلەکان بۆ سەر کوردستان]]|image=Siège d'Irbil 1258-1259.jpeg|caption=گەمارۆدانی مەغۆل بۆ سەر ھەولێر (١٢٥٩/١٢٥٨)، [[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]، [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|ڕەشیدەددین]]|date=١٢٥٩/١٢٥٨ (٦ مانگی خایاند)|place=[[ھەولێر]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=[[ھەولێر]] کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]|result=[[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکان]] سەرکەوتن *ھەولێر گیرا *قەڵای ھەولێر دەستی بەسەردا گیرا *لادیوارێکی قەڵاکە ڕووخێندرا|status=|combatants_header=|combatant1={{tree list}} *{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکان]] **[[بەدرەددین لوئلوئ|شانشینی لوئلوئی]] {{Tree list/end}}|combatant2={{tree list}} *{{flagicon image|Abbasid banner.svg}} [[ھەولێر]] {{Tree list/end}}|combatant3=|commander1={{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[ھۆلاکۆ خان]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} ئەرقیۆ نۆیان{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[بەدرەددین لوئلوئ]]|commander2={{flagicon image|Abbasid banner.svg}} تاجەددین سەڵایا{{Surrendered}}{{Executed}}|commander3=|units1=*{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[سوپای ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|سوپای مەغۆل]]|units2=*ھێزە کوردییەکان|units3=|strength1=نەزانراو|strength2=نەزانراو|strength3=|casualties1=نەزانراو|casualties2=نەزانراو|casualties3=|notes=|campaignbox=}} '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان{{تێبینی|«ئەرقیۆ-نۆیان»؛ لە گەڵ پاشگری ''[[نۆیان]]'' (بە [[زمانی مەنگۆلی|مەنگۆلی]]: ᠨᠣᠶᠠᠨ) کە بە واتای «فەرماندە» دێت، واتا «فەرماندە ئەرقیۆ»؛ کە فەرماندەیەکی مەغۆل بوو لە ژێر دەسەڵاتی [[ھۆلاکۆ خان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=''ارقیو نویان'' و ''نویان'' |ناونیشان=https://vajehyab.com/?q=dhk,k&s=all |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=vajehyab.com |زمان=fa |type=فەرھەنگ}}</ref>}} ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا{{تێبینی|محەممەد بن نەسڕ بن سەڵایا یەحیا تاجەددین ئەبولمەکارم بن سەڵایا ئەلھاشمی ئەلعەلەوی ({{بە عەرەبی|مُحَمَّد بْنُ نَصْر بْنُ صَلَایَا یَحْیی تَاجُ الدِّینِ أَبُو المَکَارِمِ بْنُ صَلَایَا الھَاشِمِی العَلَوِی}})، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]]، [[ھۆلاکۆ خان]] لە نزیک [[تەورێز]] کوشتی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=صلاح الدین|first=الصفدی|url=https://shamela.ws/book/6677/1167|title=الوافی بالوفیات|year=سەدەی ١٤یەم|language=ar|chapter=الجزء الخامس|access-date=٥ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=تاج الدین ابن صلایا |ناونیشان=https://www.fnoor.com/main/articles.aspx?article_no=58617 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=موقع فیصل نور |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=[[عەبدولعەزیز تەباتەبائی]]|first=|url=https://ablibrary.net/book_content/13191/429|title=معجم أعلام الشیعة|pages=٤٢٩|language=ar}}</ref>}} ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. == پێشینە == {{ھەروەھا ببینە|کەوتنی ھەولێر (١٢٣٧)|گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)}} [[پەڕگە:Middle east map 1250.png|وێنۆک|نەخشەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ساڵی ١٢٥٠، کە [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] (شین) و [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسیش]] (ڕەش) نیشان دەدات، پێش ئەوەی [[ھۆلاکۆ خان]] ھەڵمەتە گەورەکەی دەست پێبکات بۆ داگیرکاریی زیاتر لە سنووری ڕۆژئاوای ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل و گەمارۆدانی شاری بەغدا و شاری ھەولێر لە ساڵی ١٢٥٨]] پێشتریش مەغۆلەکان چەند ھەوڵێکیان دابوو بۆ گرتنی شاری ھەولێر و قەڵاکەی؛ کە دوای ئەوەی سنوورەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] گەیشتە [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] و دەوروبەری لە ساڵی ٦٢٩ی کۆچی / ١٢٣١ی زایینی، ھێزەکانی مەغۆل بەرەو [[شارەزوور]] پێشڕەوییان کرد کە ناوچەیەکی مێژووییی گەورە بوو و [[ھەولێر|ھەولێریشی]] دەگرتەوە. حاکمی ھەولێر داوای ھاوکاریی لە خەلیفەی عەبباسی [[مەنسوور موستەنسیر بیللا]] کرد، بۆیە خەلیفە پارەی بۆ دابینکرد و سەربازانی ئامادەکرد لە ژێر فەرمانی جەمالەددین قەشتمەر ئەلنەسیری، کە پەیوەندییان بە سەربازەکانی فەرمانڕەوای ھەولێرەوە کرد بۆ یارمەتیدانی و ھەموویان بەرەو گوندی موغان ڕێپێوانیان کرد، بەڵام نەیانتوانی لەوێ بمێننەوە، و ھێزەکانی خەلافەت بەدەست نەبوونی ئاوەوە دەیانناڵاند، بۆیە زۆرێکیان گیانیان لەدەستدا و سەربازەکان لە فەرماندەی ھێزەکانی خەلیفە بڵاوبوونەوە و کاتێک مەغۆلەکان پێشڕەوییان نەکرد بۆ شەڕکردن لەگەڵیان، بەمەش ھێزەکان گەڕانەوە بۆ [[بەغدا]].^{<ref name=":0">{{Cite Q|qid=Q126680995}} لاپەڕە ٩</ref>}<ref name=":5">{{Cite journal |last=Kameran |first=A. Mahmud |last2=Said |first2=A. Mutlak |date=حوزەیرانی ٢٠٢٤ |title=The impact of the Mongol invasion on the city of Erbil |url=https://muthuruk.mu.edu.iq/cgi/viewcontent.cgi?article=2484&context=journal |journal=Uruk Journal of Human Sciences |language=ar |volume=17 |issue=2 |pages=٥٠٠-٥٠٤}}</ref> دواتر شاری ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی عەبباسییەکان و مەغۆلەکان دواتر ھاتنە ھەولێر و دوای چەندین ھێرش و پێکدادان مەغۆلەکان شکان و پاشەکشەیان کرد. خەلیفە [[مەنسوور موستەنسیر بیللا|موستەنسیر بیللا]] فەرمانی ئامادەکردنی سەربازەکانی دەرکرد، بانگەوازێکی دەرکرد بۆ کۆکردنەوەی بەدەوییەکان لە بیابانەکانەوە، و سەربازە پیادەکان لە قەزاکانەوە، و فەرماندەی خۆی جەمالەددین قەشتمەری بەسەریاندا دانا. پاشان سوپای عەبباسییەکان بە دوای مەغۆلەکاندا ڕۆیشتن، بەڵام ئەوان ڕوویان لە بەغدا کردەوە، چوونکە مەغۆلەکان کشانەوە بۆ ئەو ناوچانەی کە لە [[ویلایەتی جیبال|شاخەکاندا]] کۆنتڕۆڵیان دەکرد.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> دوای شکستی ھەڵمەتەکانی پێشوویان دژی [[ھەولێر]]، دواجار مەغۆلەکان بڕیاریان دا بە سی ھەزار سوارەوە داگیری بکەن، بە سەرۆکایەتیی تجتکای. لە [[زولقەعدە|زولقەعدەی]] ٦٣٤ کۆچی / ١٢٣٧ی زایینی ھاتنە ھەولێر. زۆرێکیان لە خەڵک کوشت، شارەکەیان تاڵانکرد و ئەوانەی تێیدا بوون کوشتیان و ژنانیان بەدیلگرت و دەستیان بەسەر پارەکاندا گرت، تا شارەکە وێران و پیس بوو بەھۆی زۆریی تەرمی مردوو و لاشە مردووەکانەوە. ئەو خەڵکەیشی کە دەیانتوانی لە دەستی مەغۆلەکان دەرباز ببن، پەنایان دەبردە بەر [[قەڵای ھەولێر]]، بۆیە مەغۆلەکان گەمارۆیان دا. ھاوکات لە نێو ھەواڵی ئەوەی بەسەر خەڵکی ھەولێردا ھاتووە، خەلیفە [[مەنسوور موستەنسیر بیللا]] لەشکرێکی لە سوپای خۆی بە فەرماندەییی شەرەفەددین ئیقبال ئەلشەرابی نارد بۆ ھەولێر. لەشکرەکە بەرەو [[تکریت]] ڕێپێوانیان کرد دواتر تاوەکوو باشووری ھەولێر ھاتن و کاتێکیش مەغۆلەکان ئاگاداری ھاتنی سوپای خەلافەت بوون، بڕیاریان دا واز لە گەمارۆدانی قەڵای ھەولێر بھێنن. تەنانەت ئەو پارە و غەنیمەتەشیان بەجێھێشت کە لە خەڵکی ئاسایی تاڵانیان کردبوو و کشانەوە بۆ [[تەورێز]] و سوپای عەبباسیش گەڕانەوە [[بەغدا]].^{<ref>{{بیرخستنەوە |journal=Journal of Near Eastern Studies |issue=1 |doi=10.1086/372531 |issn=0022-2968 |jstor=544126 |s2cid=161867404 |دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |بەرگ=٣٦ |پەڕەکان=لاپەڕە ٤٩–٥١ |ساڵ=١٩٧٧}}</ref><ref>{{Cite Q|qid=Q126680995}} لاپەڕە ٩-١٠</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Erbil Citadel |ناونیشان=https://www.chaldeannews.com/2025-content/2025/5/31/erbil-citadel |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=Chaldean News |زمان=en-US}}</ref>}<ref name=":5" /> [[پەڕگە:1253-1260 Mongol Invasion of Middle East.jpg|وێنۆک|داگیرکاریی مەغۆلەکان بۆ سەر [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] (١٢٥٣-١٢٦٩) کە [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گرتنی بەغدا (١٢٥٨)]] و [[گەمارۆدانی مووسڵ (١٢٦١)|گرتنی مووسڵیش (١٢٦١)]] ئاماژەی پێدراوە]] ھەرچەندە مەغۆلەکان کشانەوە لە ھەولێر لەو کاتدا، شەڕەکانی نێوان مەغۆلەکان و عەبباسیەکان کۆتاییی نەھات، بەو پێیەی مەغۆلەکان بەردەوام بوون لە ھەوڵەکانیان بۆ داگیرکردن و تاڵانکردنی شارەکانی عێراق و کوشتنی دانیشتووانەکانیان. لە ساڵی ١٢٥٦، [[ھۆلاکۆ خان]] ھەڵمەتێکی بەرفراوانی گەورەی دەست پێکرد بۆ سەر خاکی زیاتر و فراوانتر لە سنوورەکانی ڕۆژئاوای [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، کە بەمەش ھۆلاکۆ خان توانیی لە ساڵی ١٢٥٨ ھێرش بکاتە سەر [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسی]] و [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆی بەغدا]] بدات و شارەکە وێران بکات و بەتاڵانی ببات و دوا خەلیفەی عەبباسیش [[موستەعسیم بیللا]] بکوژێت. ھەر لە ھەمان ساڵدا و لە ١٢٥٨ ھۆلاکۆ خان فەرمانی گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر|ھەولێری]] دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ERBİL |ناونیشان=https://islamansiklopedisi.org.tr/erbil |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=İslâm Ansiklopedisi |زمان=tr}}</ref><ref name=":5" /> [[پەڕگە:The Caliph, al-Musta'ṣim, brought before Hūlāgū Khān (miniature). Folio 89v (British Library, Or 2780).jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|280x280پیکسڵ|خەلیفە [[موستەعسیم بیللا]] بە قۆڵبەستکراوی دەبردرێت بۆ [[ھۆلاکۆ خان]]]] == گەمارۆدانەکە == [[پەڕگە:Middle East Map 1257.png|وێنۆک|428x428پیکسڵ|نەخشەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ساڵی ١٢٥٧، کە [[ھەولێر]] و [[بەغدا|بەغداشی]] تێدا دەردەکەوێت، ساڵێک پێش ئەوەی ھەردووکیان بگیرێن لەلایەن [[ھۆلاکۆ خان|ھۆلاکۆ خانەوە]]]] گەمارۆدانی شاری ھەولێر ئەو کاتە دەستی پێکرد کە [[ھۆلاکۆ خان]] فەرمانی گرتنی شارەکەی دا و ئەرکی گرتنەکەی سپارد بە فەرماندە ئەرقیۆ (ئەرقیۆ نۆیان). گەمارۆدانی ھەولێریش لە ١٢٥٨ دەستی پێکرد. دەستپێکردنی ئەم گەمارۆدانە ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]]. ھەر کە گەمارۆدانەکە دەستی پێکرد کوردانی ھەولێر بەرگرییەکی توندیان کرد دژ بە ھێزەکانی مەغۆل.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |سەردێڕ=بیداری ملی پیشرفتە در عراق پس از سقوط بغداد ۱۲۵۸ |ناونیشان=https://iraqstudy.com/history/%d8%a8%db%8c%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d9%85%d9%84%db%8c-%d9%be%db%8c%d8%b4%d8%b1%d9%81%d8%aa%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b1%d8%a7%d9%82-%d9%be%d8%b3-%d8%a7%d8%b2-%d8%b3%d9%82%d9%88%d8%b7-%d8%a8%d8%ba/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=مطالعات عراق |زمان=fa}}</ref> بۆ زیاتر پەرەنەسەندنی شەڕ و خوێن نەڕژان، تاجەددین بن سەڵایای حاکمی ھەولێر بەتەنیا ملکەچیی خۆی ڕاگەیاند و کە چووە لای ئەرقیۆ نۆیان پێی گوت:<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|رشید الدین فضل اللە ھمدانی]]|ناونیشان=https://archive.org/details/GameaAlTawarikhV02Pt01/page/n323/mode/2up|سەردێڕ=جامع التواریخ - تاریخ المغول|ساڵ=سەدەی ١٤یەم|پەڕەکان=٢٩٨-٢٩٩|زمان=ar|translator-last=محمد صادق نشأت|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦|translator-last2=محمد موسی ھنداوی|translator-last3=فؤاد عبدالمعطی الصیاد|translator-last4=یحیی الخشاب}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موسوعة تاریخ العراق بین احتلالین {{!}} إربل الاستیلاء علیھا (قتلة ابن صلایا) |ناونیشان=https://lib.rafed.net/m/?type=c_fbook&b_id=1919&page=233 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=lib.rafed.net |پەڕەکان=٢٣٢-٢٣٣}}</ref><blockquote>باشترین ڕێگا بۆ نیشاندانی ملکەچی تەسلیمبوونی قەڵاکەیە.</blockquote> تاجەددین سەڵایا گەڕایەوە قەڵاکە و ھەوڵی ڕازیکردنی کوردەکانی دا، بەڵام ئەمەی دەست نەکەوت و گوێیان لێی نەگرت. ھەر بۆیە تاجەددین پێداگریی کرد لە تەسلیمبوون، بەڵام نەیتوانی ڕازییان بکات بۆ ملکەچی. بۆیە ناچار بوو بگەڕێتەوە بۆ لای ئەرقیۆ نۆیان و ئەویش ناردیی بۆ لای [[ھۆلاکۆ خان]]، بەڵام ھۆلاکۆ خان لێی قبووڵ نەکرد و فەرمانی کوشنی دا.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=انتفاضات المدن العراقیة ومقاومتھا الاحتلال الایلخانی. |ناونیشان=http://almerja.com/more.php?idm=201988 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=almerja.com |زمان=ar}}</ref><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی کتێب|last=محەممەد|first=ئەمین زەکی بەگ|title=خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|year=١٩٣١|isbn=978-975-8637-20-1|volume=یەکەم|language=ku|chapter=کورد لە دەوری خوارەزمی و ئیلخانی (مەغۆل)دا|chapter-url=https://books.vejin.net/ck/text/28347}}</ref><ref name=":6" /> سەرچاوە مێژوویییەکان باسیان لەوە کردووە کە [[بەدرەددین لوئلوئ]] ڕق و کینەیەکی زۆری بەرامبەر تاجەددین بن سەڵایا ھەبووە لە چوارچێوەی ڕکابەرییە سیاسییەکان، ھەر بۆیە بەدرەددین لوئلوئ بە ھۆلاکۆ خانی ڕاگەیاندووە کە:<ref name=":5" /><ref name=":2" /><blockquote> ئەمە گەورەیەکی عەلەوییە، وە پەیوەندیشی بە خەلافەتەوە ھەیە، خەڵکی فەرمانی ئەویان پەیڕەو دەکرد، وە ئەگەر ھەڵبستێتەوە یاخود یاخی بببێت ئەوا خەڵکەکە لەگەڵ لە فەرمانی ئەودان و لەگەڵیدا ڕادەپەڕن.</blockquote>ھەر بۆیە [[ھۆلاکۆ خان]] کوشتی. و ھەروەھا ھۆلاکۆ خان ڕێزی لە بەدرەددین ناوە پاش ئەمە.[[پەڕگە:Siege of Erbil 1258-1259.jpg|وێنۆک|350x350پیکسڵ|چیڕۆکی گەمارۆدانەکەی ھەولێر بە فارسی لە لاپەڕەی کتێبی «''[[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]''»ی [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی]]]] گەمارۆدانەکەش بەبێ چارەسەرێک بەردەوام بوو. ئەرقیۆ نۆیان بڕیاری دا کە یارمەتی لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] و شانشینی لوئلوئی وەربگرێت، کە ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاندبوو. کە لەشکرێکی بۆ نارد و یارمەتیی ھێزەکانی مەغۆلیان دا. بەڵام ھێشتا مەغۆلەکان نەیانتوانی دەست بەسەر قەڵاکەدا بگرن، تەنانەت ھێزە کوردییەکان شەوانە ھێرشیان کردە سەر ئۆردووگای مەغۆلەکان و ژمارەیەکی زۆر لە مەغۆلەکان کوژران و [[مەنجەنیق]] و کەرەستە و خێمەکانی مەغۆلەکانیان سووتاند و ئاگریان لێیان بەردا. کە ئەمەش بووە ھۆی نیگەرانییەکی ڕژد لە فەرماندایەتیی مەغۆلەکان. ئەرقیۆ نۆیان نیگەران بوو لە بەرگرییە توندەکەی قەڵاکە، ھەر بۆیە داوای لە بەدرەددین لوئلوئ کرد کە ڕاوێژی پێ بکات بۆ شکستپێھێنانی قەڵاکە و بەدوایدا نارد، بەدرەددین لوئلوئیش ڕازی بوو و ھەروەھا بە ئەرقیۆ نۆیانی وت:<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><blockquote>باشترین پلان ئەوەیە کە دەستبەسەرداگرتنی قەڵاکە بۆ وەرزێکی تر دوابخرێت، لەبەرئەوەی ئێستا کەشەکە مامناوەند و ئاسایییە، بەڵام کە گەرما ھات، کارەکە قورستر دەبێت و کوردەکان لە شەڕ بێزار دەبن و بێتوانا دەبن، لە کاتی شەڕیشدا ھەڵدێن بۆ چیاکان، لە ئێستادا لە قەڵاکەدا خاوەن ھێزێکی بەرچاو و خۆراکێکی باشن و قەڵاکە بە شێوەیەکی نائاسایی بەھێزە، بۆیە ناتوانرێت داگیر بکرێت مەگەر بە پلان و فێڵ نەبێت.</blockquote>لەسەر بنەمای ئەم ئامۆژگارییانە، ئەرکی گرتنی قەڵاکە ھاوبەشیی پێکرا لەگەڵ [[بەدرەددین لوئلوئ]] و گەمارۆی شارەکە بەردەوامبوو تا دواجار مەغۆلەکان سەرکەوتوو بوون و دەست گیرا بەسەر قەڵاکەدا و گەمارۆدانی شارەکە بەنزیکەیی شەش مانگی خایاند، کە دەشگوترێ بەدرەددین لوئلوئ لایەک لە دیواری قەڵاکەی ڕووخاندووە. تا ساڵی ١٢٥٩ ھەولێر ھاوتای شارەکانی دیکە بەتەواوەتی کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، پێش ئەوەی ببێتە گۆڕەپانی ڕکابەریی [[ئیلخانی|ئێلخانی]] و [[مەمالیکەکان]].<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":7" /><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |journal=Journal of Near Eastern Studies |بەرگ=٣٦|issue=1 |پەڕەکان=٤٩–٥١|ساڵ=١٩٧٧|doi=10.1086/372531 |issn=0022-2968 |jstor=544126 |s2cid=161867404}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Nováček |یەکەم١=Karel |سەردێڕ=Research of the Arbil Citadel, Iraqi Kurdistan, First Season |journal=Památky Archeologické |بەرگ=٩٩|پەڕەکان=٢٥٩–٣٠٢|ساڵ=٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&name=FileName&type=FileType&file=Data&id=IDInternet&idname=200 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |issn=0031-0506 |دوایین٢=Chabr |یەکەم٢=Tomáš |دوایین٣=Filipský |یەکەم٣=David |دوایین٤=Janiček |یەکەم٤=Libor |دوایین٥=Pavelka |یەکەم٥=Karel |دوایین٦=Šída |یەکەم٦=Petr |دوایین٧=Trefný |یەکەم٧=Martin |دوایین٨=Vařeka |یەکەم٨=Pavel}}</ref><ref>J. von Hammer-Purgstall. 1842. Geschichte der Ilchane, das ist der Mongolen in Persien, Volume 1. P. 159-161.</ref> [[پەڕگە:HulaguAndDokuzKathun.JPG|ناوەڕاست|وێنۆک|311x311پیکسڵ|ھۆلاکۆ خان و ھاوسەرەکەی، [[دۆقوز خاتوون]]]] == پاشھات == [[پەڕگە:MongolEmpire.jpg|وێنۆک|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل لە ١٢٥٩{{Legend|#f0e78c|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل}}{{Legend|#f9bfc4|دەوڵەتە ژێردەستەکان}}]]شاری ھەولێر، و قەڵاکەی کە قەڵای ھەولێرە، کەوتنە ژێر دەستی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل. پاشان ھۆلاکۆ فەرمانڕەوایەکی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریی مەسیحیی]] بۆ شارۆچکەکە دەستنیشانکرد و ڕێگە بە [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سوریانی|کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سریانی]] درا کڵێسایەک بونیاد بنێن. لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا، چەوساندنەوەی بەردەوامی مەسیحییەکان، جووەکان و بوزییەکان لە سەرانسەری [[ئیلخانی|دەوڵەتی ئێلخانی]] لە ساڵی ١٢٩٥ لەژێر دەسەڵاتی ئەمیری [[ئۆیرات]] [[ئەمیر نەورۆز|نەورۆز]] بەچڕی دەستی پێ کرد، کە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ئاشوورییە مەسیحییە ڕەسەنەکان ھەبوو.<ref name=":4">Grousset, p. 379</ref> ئەمە لە سەرەتای سەردەمی دەسەڵاتی ئیلخان [[غەزان خان|غەزان]] دەرکەوت. لە ساڵی ١٢٩٧، دوای ئەوەی غەزان ھەستی کرد بەوەی ئەوەندە بەھێزە کە بەسەر کاریگەریی نەورۆزدا زاڵ بێت، کۆتاییی بە چەوساندنەوەکان ھێنا. لە سەردەمی دەسەڵاتی ئیلخان [[محەممەد خودابەندە ئۆلجایتوو|ئۆلجایتوودا]]، دانیشتووانە [[ئاشوورییەکان]] بۆ ڕزگاربوون لە چەوساندنەوە ھاتنە نێو قەڵاکە. لە بەھاری ١٣١٠دا، [[مەلیک]] (فەرمانڕەوا)ی ناوچەکە بە ھاوکاریی کوردەکان ھەوڵی دا لێیان بستێنێتەوە. سەرەڕای ھەوڵە زۆرەکانی قەشەی تورک [[مار یەھبوڵڵای سێیەم|مار یەھبوڵڵا]] بۆ ڕێگریگرتن لەو چارەنووسە ناھەموارەی کە چاوەڕوان دەکرا، دواجار قەڵاکە دوای گەمارۆدانی لەلایەن سوپای ئێلخانی و سەرۆکخێڵە کوردەکان لە ١ی تەممووزی ١٣١٠دا گیرا، و ھەموو بەرگریکاران کۆمەڵکوژکران، زۆرێک لە دانیشتووانە ئاشوورییەکانی بەشی خوارەوەی شارەکەش بە ھەمان شێوە.<ref name="sourdel">{{بیرخستنەوە|دوایین١=Sourdel |یەکەم١=D. |سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Second Edition |ساڵ=٢٠١٠|editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |chapter=Irbil |بڵاوکەرەوە=Brill Online |oclc=٦٢٤٣٨٢٥٧٦|editor2-last=Bianquis |editor2-first=Th. |editor3-last=Bosworth |editor3-first=C.E. |editor4-last=van Donzel |editor4-first=E. |editor5-last=Heinrichs |editor5-first=W.P. |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth}}</ref><ref name=":4" /> == ئەمانەش ببینە == * [[کەوتنی ھەولێر (١٢٣٧)]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> {{تووڵی دەروازە|شەڕ|مێژوو|پارێزگای ھەولێر|کوردستان}} [[پۆل:گەمارۆدانەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] [[پۆل:گەمارۆدانەکانی ھەولێر]] [[پۆل:گەمارۆدانەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی ھەولێر]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] 0gec0f9dgkha672kot6pdli2w7tor3e 1617541 1617528 2026-08-05T18:15:45Z Ari Qasm 57423 /* گەمارۆدانەکە */ 1617541 wikitext text/x-wiki {{پاڵاوتنی وتاری باش|٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦}}{{Infobox military conflict|conflict=|width=|partof=[[لەشکرکێشیی مەغۆلەکان بۆ سەر ئێران و مێزۆپۆتامیا]]، [[لەشکرکێشیی مەغۆلەکان بۆ سەر کوردستان]]|image=Siège d'Irbil 1258-1259.jpeg|caption=گەمارۆدانی مەغۆل بۆ سەر ھەولێر (١٢٥٩/١٢٥٨)، [[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]، [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|ڕەشیدەددین]]|date=١٢٥٩/١٢٥٨ (٦ مانگی خایاند)|place=[[ھەولێر]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=[[ھەولێر]] کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]|result=[[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکان]] سەرکەوتن *ھەولێر گیرا *قەڵای ھەولێر دەستی بەسەردا گیرا *لادیوارێکی قەڵاکە ڕووخێندرا|status=|combatants_header=|combatant1={{tree list}} *{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکان]] **[[بەدرەددین لوئلوئ|شانشینی لوئلوئی]] {{Tree list/end}}|combatant2={{tree list}} *{{flagicon image|Abbasid banner.svg}} [[ھەولێر]] {{Tree list/end}}|combatant3=|commander1={{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[ھۆلاکۆ خان]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} ئەرقیۆ نۆیان{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[بەدرەددین لوئلوئ]]|commander2={{flagicon image|Abbasid banner.svg}} تاجەددین سەڵایا{{Surrendered}}{{Executed}}|commander3=|units1=*{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[سوپای ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|سوپای مەغۆل]]|units2=*ھێزە کوردییەکان|units3=|strength1=نەزانراو|strength2=نەزانراو|strength3=|casualties1=نەزانراو|casualties2=نەزانراو|casualties3=|notes=|campaignbox=}} '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان{{تێبینی|«ئەرقیۆ-نۆیان»؛ لە گەڵ پاشگری ''[[نۆیان]]'' (بە [[زمانی مەنگۆلی|مەنگۆلی]]: ᠨᠣᠶᠠᠨ) کە بە واتای «فەرماندە» دێت، واتا «فەرماندە ئەرقیۆ»؛ کە فەرماندەیەکی مەغۆل بوو لە ژێر دەسەڵاتی [[ھۆلاکۆ خان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=''ارقیو نویان'' و ''نویان'' |ناونیشان=https://vajehyab.com/?q=dhk,k&s=all |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=vajehyab.com |زمان=fa |type=فەرھەنگ}}</ref>}} ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا{{تێبینی|محەممەد بن نەسڕ بن سەڵایا یەحیا تاجەددین ئەبولمەکارم بن سەڵایا ئەلھاشمی ئەلعەلەوی ({{بە عەرەبی|مُحَمَّد بْنُ نَصْر بْنُ صَلَایَا یَحْیی تَاجُ الدِّینِ أَبُو المَکَارِمِ بْنُ صَلَایَا الھَاشِمِی العَلَوِی}})، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]]، [[ھۆلاکۆ خان]] لە نزیک [[تەورێز]] کوشتی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=صلاح الدین|first=الصفدی|url=https://shamela.ws/book/6677/1167|title=الوافی بالوفیات|year=سەدەی ١٤یەم|language=ar|chapter=الجزء الخامس|access-date=٥ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=تاج الدین ابن صلایا |ناونیشان=https://www.fnoor.com/main/articles.aspx?article_no=58617 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=موقع فیصل نور |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=[[عەبدولعەزیز تەباتەبائی]]|first=|url=https://ablibrary.net/book_content/13191/429|title=معجم أعلام الشیعة|pages=٤٢٩|language=ar}}</ref>}} ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. == پێشینە == {{ھەروەھا ببینە|کەوتنی ھەولێر (١٢٣٧)|گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)}} [[پەڕگە:Middle east map 1250.png|وێنۆک|نەخشەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ساڵی ١٢٥٠، کە [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] (شین) و [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسیش]] (ڕەش) نیشان دەدات، پێش ئەوەی [[ھۆلاکۆ خان]] ھەڵمەتە گەورەکەی دەست پێبکات بۆ داگیرکاریی زیاتر لە سنووری ڕۆژئاوای ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل و گەمارۆدانی شاری بەغدا و شاری ھەولێر لە ساڵی ١٢٥٨]] پێشتریش مەغۆلەکان چەند ھەوڵێکیان دابوو بۆ گرتنی شاری ھەولێر و قەڵاکەی؛ کە دوای ئەوەی سنوورەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] گەیشتە [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] و دەوروبەری لە ساڵی ٦٢٩ی کۆچی / ١٢٣١ی زایینی، ھێزەکانی مەغۆل بەرەو [[شارەزوور]] پێشڕەوییان کرد کە ناوچەیەکی مێژووییی گەورە بوو و [[ھەولێر|ھەولێریشی]] دەگرتەوە. حاکمی ھەولێر داوای ھاوکاریی لە خەلیفەی عەبباسی [[مەنسوور موستەنسیر بیللا]] کرد، بۆیە خەلیفە پارەی بۆ دابینکرد و سەربازانی ئامادەکرد لە ژێر فەرمانی جەمالەددین قەشتمەر ئەلنەسیری، کە پەیوەندییان بە سەربازەکانی فەرمانڕەوای ھەولێرەوە کرد بۆ یارمەتیدانی و ھەموویان بەرەو گوندی موغان ڕێپێوانیان کرد، بەڵام نەیانتوانی لەوێ بمێننەوە، و ھێزەکانی خەلافەت بەدەست نەبوونی ئاوەوە دەیانناڵاند، بۆیە زۆرێکیان گیانیان لەدەستدا و سەربازەکان لە فەرماندەی ھێزەکانی خەلیفە بڵاوبوونەوە و کاتێک مەغۆلەکان پێشڕەوییان نەکرد بۆ شەڕکردن لەگەڵیان، بەمەش ھێزەکان گەڕانەوە بۆ [[بەغدا]].^{<ref name=":0">{{Cite Q|qid=Q126680995}} لاپەڕە ٩</ref>}<ref name=":5">{{Cite journal |last=Kameran |first=A. Mahmud |last2=Said |first2=A. Mutlak |date=حوزەیرانی ٢٠٢٤ |title=The impact of the Mongol invasion on the city of Erbil |url=https://muthuruk.mu.edu.iq/cgi/viewcontent.cgi?article=2484&context=journal |journal=Uruk Journal of Human Sciences |language=ar |volume=17 |issue=2 |pages=٥٠٠-٥٠٤}}</ref> دواتر شاری ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی عەبباسییەکان و مەغۆلەکان دواتر ھاتنە ھەولێر و دوای چەندین ھێرش و پێکدادان مەغۆلەکان شکان و پاشەکشەیان کرد. خەلیفە [[مەنسوور موستەنسیر بیللا|موستەنسیر بیللا]] فەرمانی ئامادەکردنی سەربازەکانی دەرکرد، بانگەوازێکی دەرکرد بۆ کۆکردنەوەی بەدەوییەکان لە بیابانەکانەوە، و سەربازە پیادەکان لە قەزاکانەوە، و فەرماندەی خۆی جەمالەددین قەشتمەری بەسەریاندا دانا. پاشان سوپای عەبباسییەکان بە دوای مەغۆلەکاندا ڕۆیشتن، بەڵام ئەوان ڕوویان لە بەغدا کردەوە، چوونکە مەغۆلەکان کشانەوە بۆ ئەو ناوچانەی کە لە [[ویلایەتی جیبال|شاخەکاندا]] کۆنتڕۆڵیان دەکرد.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> دوای شکستی ھەڵمەتەکانی پێشوویان دژی [[ھەولێر]]، دواجار مەغۆلەکان بڕیاریان دا بە سی ھەزار سوارەوە داگیری بکەن، بە سەرۆکایەتیی تجتکای. لە [[زولقەعدە|زولقەعدەی]] ٦٣٤ کۆچی / ١٢٣٧ی زایینی ھاتنە ھەولێر. زۆرێکیان لە خەڵک کوشت، شارەکەیان تاڵانکرد و ئەوانەی تێیدا بوون کوشتیان و ژنانیان بەدیلگرت و دەستیان بەسەر پارەکاندا گرت، تا شارەکە وێران و پیس بوو بەھۆی زۆریی تەرمی مردوو و لاشە مردووەکانەوە. ئەو خەڵکەیشی کە دەیانتوانی لە دەستی مەغۆلەکان دەرباز ببن، پەنایان دەبردە بەر [[قەڵای ھەولێر]]، بۆیە مەغۆلەکان گەمارۆیان دا. ھاوکات لە نێو ھەواڵی ئەوەی بەسەر خەڵکی ھەولێردا ھاتووە، خەلیفە [[مەنسوور موستەنسیر بیللا]] لەشکرێکی لە سوپای خۆی بە فەرماندەییی شەرەفەددین ئیقبال ئەلشەرابی نارد بۆ ھەولێر. لەشکرەکە بەرەو [[تکریت]] ڕێپێوانیان کرد دواتر تاوەکوو باشووری ھەولێر ھاتن و کاتێکیش مەغۆلەکان ئاگاداری ھاتنی سوپای خەلافەت بوون، بڕیاریان دا واز لە گەمارۆدانی قەڵای ھەولێر بھێنن. تەنانەت ئەو پارە و غەنیمەتەشیان بەجێھێشت کە لە خەڵکی ئاسایی تاڵانیان کردبوو و کشانەوە بۆ [[تەورێز]] و سوپای عەبباسیش گەڕانەوە [[بەغدا]].^{<ref>{{بیرخستنەوە |journal=Journal of Near Eastern Studies |issue=1 |doi=10.1086/372531 |issn=0022-2968 |jstor=544126 |s2cid=161867404 |دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |بەرگ=٣٦ |پەڕەکان=لاپەڕە ٤٩–٥١ |ساڵ=١٩٧٧}}</ref><ref>{{Cite Q|qid=Q126680995}} لاپەڕە ٩-١٠</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Erbil Citadel |ناونیشان=https://www.chaldeannews.com/2025-content/2025/5/31/erbil-citadel |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=Chaldean News |زمان=en-US}}</ref>}<ref name=":5" /> [[پەڕگە:1253-1260 Mongol Invasion of Middle East.jpg|وێنۆک|داگیرکاریی مەغۆلەکان بۆ سەر [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] (١٢٥٣-١٢٦٩) کە [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گرتنی بەغدا (١٢٥٨)]] و [[گەمارۆدانی مووسڵ (١٢٦١)|گرتنی مووسڵیش (١٢٦١)]] ئاماژەی پێدراوە]] ھەرچەندە مەغۆلەکان کشانەوە لە ھەولێر لەو کاتدا، شەڕەکانی نێوان مەغۆلەکان و عەبباسیەکان کۆتاییی نەھات، بەو پێیەی مەغۆلەکان بەردەوام بوون لە ھەوڵەکانیان بۆ داگیرکردن و تاڵانکردنی شارەکانی عێراق و کوشتنی دانیشتووانەکانیان. لە ساڵی ١٢٥٦، [[ھۆلاکۆ خان]] ھەڵمەتێکی بەرفراوانی گەورەی دەست پێکرد بۆ سەر خاکی زیاتر و فراوانتر لە سنوورەکانی ڕۆژئاوای [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، کە بەمەش ھۆلاکۆ خان توانیی لە ساڵی ١٢٥٨ ھێرش بکاتە سەر [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسی]] و [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆی بەغدا]] بدات و شارەکە وێران بکات و بەتاڵانی ببات و دوا خەلیفەی عەبباسیش [[موستەعسیم بیللا]] بکوژێت. ھەر لە ھەمان ساڵدا و لە ١٢٥٨ ھۆلاکۆ خان فەرمانی گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر|ھەولێری]] دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ERBİL |ناونیشان=https://islamansiklopedisi.org.tr/erbil |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=İslâm Ansiklopedisi |زمان=tr}}</ref><ref name=":5" /> [[پەڕگە:The Caliph, al-Musta'ṣim, brought before Hūlāgū Khān (miniature). Folio 89v (British Library, Or 2780).jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|280x280پیکسڵ|خەلیفە [[موستەعسیم بیللا]] بە قۆڵبەستکراوی دەبردرێت بۆ [[ھۆلاکۆ خان]]]] == گەمارۆدانەکە == [[پەڕگە:Middle East Map 1257.png|وێنۆک|428x428پیکسڵ|نەخشەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ساڵی ١٢٥٧، کە [[ھەولێر]] و [[بەغدا|بەغداشی]] تێدا دەردەکەوێت، ساڵێک پێش ئەوەی ھەردووکیان بگیرێن لەلایەن [[ھۆلاکۆ خان|ھۆلاکۆ خانەوە]]]] گەمارۆدانی شاری ھەولێر ئەو کاتە دەستی پێکرد کە [[ھۆلاکۆ خان]] فەرمانی گرتنی شارەکەی دا و ئەرکی گرتنەکەی سپارد بە فەرماندە ئەرقیۆ (ئەرقیۆ نۆیان). گەمارۆدانی ھەولێریش لە ١٢٥٨ دەستی پێکرد. دەستپێکردنی ئەم گەمارۆدانە ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]]. ھەر کە گەمارۆدانەکە دەستی پێکرد کوردانی ھەولێر بەرگرییەکی توندیان کرد دژ بە ھێزەکانی مەغۆل.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |سەردێڕ=بیداری ملی پیشرفتە در عراق پس از سقوط بغداد ۱۲۵۸ |ناونیشان=https://iraqstudy.com/history/%d8%a8%db%8c%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d9%85%d9%84%db%8c-%d9%be%db%8c%d8%b4%d8%b1%d9%81%d8%aa%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b1%d8%a7%d9%82-%d9%be%d8%b3-%d8%a7%d8%b2-%d8%b3%d9%82%d9%88%d8%b7-%d8%a8%d8%ba/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=مطالعات عراق |زمان=fa}}</ref> بۆ زیاتر پەرەنەسەندنی شەڕ و خوێن نەڕژان، تاجەددین بن سەڵایای حاکمی ھەولێر بەتەنیا ملکەچیی خۆی ڕاگەیاند و کە چووە لای ئەرقیۆ نۆیان پێی گوت:<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|رشید الدین فضل اللە ھمدانی]]|ناونیشان=https://archive.org/details/GameaAlTawarikhV02Pt01/page/n323/mode/2up|سەردێڕ=جامع التواریخ - تاریخ المغول|ساڵ=سەدەی ١٤یەم|پەڕەکان=٢٩٨-٢٩٩|زمان=ar|translator-last=محمد صادق نشأت|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦|translator-last2=محمد موسی ھنداوی|translator-last3=فؤاد عبدالمعطی الصیاد|translator-last4=یحیی الخشاب}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موسوعة تاریخ العراق بین احتلالین {{!}} إربل الاستیلاء علیھا (قتلة ابن صلایا) |ناونیشان=https://lib.rafed.net/m/?type=c_fbook&b_id=1919&page=233 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=lib.rafed.net |پەڕەکان=٢٣٢-٢٣٣}}</ref><blockquote>باشترین ڕێگا بۆ نیشاندانی ملکەچی تەسلیمبوونی قەڵاکەیە.</blockquote> تاجەددین سەڵایا گەڕایەوە قەڵاکە و ھەوڵی ڕازیکردنی کوردەکانی دا، بەڵام ئەمەی دەست نەکەوت و گوێیان لێی نەگرت. ھەر بۆیە تاجەددین پێداگریی کرد لە تەسلیمبوون، بەڵام نەیتوانی ڕازییان بکات بۆ ملکەچی. بۆیە ناچار بوو بگەڕێتەوە بۆ لای ئەرقیۆ نۆیان و ئەویش ناردیی بۆ لای [[ھۆلاکۆ خان]]، بەڵام ھۆلاکۆ خان لێی قبووڵ نەکرد و فەرمانی کوشنی دا.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=انتفاضات المدن العراقیة ومقاومتھا الاحتلال الایلخانی. |ناونیشان=http://almerja.com/more.php?idm=201988 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=almerja.com |زمان=ar}}</ref><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی کتێب|last=محەممەد|first=ئەمین زەکی بەگ|title=خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|year=١٩٣١|isbn=978-975-8637-20-1|volume=یەکەم|language=ku|chapter=کورد لە دەوری خوارەزمی و ئیلخانی (مەغۆل)دا|chapter-url=https://books.vejin.net/ck/text/28347}}</ref><ref name=":6" /> سەرچاوە مێژوویییەکان باسیان لەوە کردووە کە [[بەدرەددین لوئلوئ]] ڕق و کینەیەکی زۆری بەرامبەر تاجەددین بن سەڵایا ھەبووە لە چوارچێوەی ڕکابەرییە سیاسییەکان، ھەر بۆیە بەدرەددین لوئلوئ بە ھۆلاکۆ خانی ڕاگەیاندووە کە:<ref name=":5" /><blockquote> ئەمە گەورەیەکی عەلەوییە، وە پەیوەندیشی بە خەلافەتەوە ھەیە، خەڵکی فەرمانی ئەویان پەیڕەو دەکرد، وە ئەگەر ھەڵبستێتەوە یاخود یاخی بببێت ئەوا خەڵکەکە لەگەڵ لە فەرمانی ئەودان و لەگەڵیدا ڕادەپەڕن.</blockquote>ھەر بۆیە [[ھۆلاکۆ خان]] کوشتی. و ھەروەھا ھۆلاکۆ خان ڕێزی لە بەدرەددین ناوە پاش ئەمە.<ref name=":5" />[[پەڕگە:Siege of Erbil 1258-1259.jpg|وێنۆک|350x350پیکسڵ|چیڕۆکی گەمارۆدانەکەی ھەولێر بە فارسی لە لاپەڕەی کتێبی «''[[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]''»ی [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی]]]] گەمارۆدانەکەش بەبێ چارەسەرێک بەردەوام بوو. ئەرقیۆ نۆیان بڕیاری دا کە یارمەتی لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] و شانشینی لوئلوئی وەربگرێت، کە ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاندبوو. کە لەشکرێکی بۆ نارد و یارمەتیی ھێزەکانی مەغۆلیان دا. بەڵام ھێشتا مەغۆلەکان نەیانتوانی دەست بەسەر قەڵاکەدا بگرن، تەنانەت ھێزە کوردییەکان شەوانە ھێرشیان کردە سەر ئۆردووگای مەغۆلەکان و ژمارەیەکی زۆر لە مەغۆلەکان کوژران و [[مەنجەنیق]] و کەرەستە و خێمەکانی مەغۆلەکانیان سووتاند و ئاگریان لێیان بەردا. کە ئەمەش بووە ھۆی نیگەرانییەکی ڕژد لە فەرماندایەتیی مەغۆلەکان. ئەرقیۆ نۆیان نیگەران بوو لە بەرگرییە توندەکەی قەڵاکە، ھەر بۆیە داوای لە بەدرەددین لوئلوئ کرد کە ڕاوێژی پێ بکات بۆ شکستپێھێنانی قەڵاکە و بەدوایدا نارد، بەدرەددین لوئلوئیش ڕازی بوو و ھەروەھا بە ئەرقیۆ نۆیانی وت:<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><blockquote>باشترین پلان ئەوەیە کە دەستبەسەرداگرتنی قەڵاکە بۆ وەرزێکی تر دوابخرێت، لەبەرئەوەی ئێستا کەشەکە مامناوەند و ئاسایییە، بەڵام کە گەرما ھات، کارەکە قورستر دەبێت و کوردەکان لە شەڕ بێزار دەبن و بێتوانا دەبن، لە کاتی شەڕیشدا ھەڵدێن بۆ چیاکان، لە ئێستادا لە قەڵاکەدا خاوەن ھێزێکی بەرچاو و خۆراکێکی باشن و قەڵاکە بە شێوەیەکی نائاسایی بەھێزە، بۆیە ناتوانرێت داگیر بکرێت مەگەر بە پلان و فێڵ نەبێت.</blockquote>لەسەر بنەمای ئەم ئامۆژگارییانە، ئەرکی گرتنی قەڵاکە ھاوبەشیی پێکرا لەگەڵ [[بەدرەددین لوئلوئ]] و گەمارۆی شارەکە بەردەوامبوو تا دواجار مەغۆلەکان سەرکەوتوو بوون و دەست گیرا بەسەر قەڵاکەدا و گەمارۆدانی شارەکە بەنزیکەیی شەش مانگی خایاند، کە دەشگوترێ بەدرەددین لوئلوئ لایەک لە دیواری قەڵاکەی ڕووخاندووە. تا ساڵی ١٢٥٩ ھەولێر ھاوتای شارەکانی دیکە بەتەواوەتی کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، پێش ئەوەی ببێتە گۆڕەپانی ڕکابەریی [[ئیلخانی|ئێلخانی]] و [[مەمالیکەکان]].<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":7" /><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |journal=Journal of Near Eastern Studies |بەرگ=٣٦|issue=1 |پەڕەکان=٤٩–٥١|ساڵ=١٩٧٧|doi=10.1086/372531 |issn=0022-2968 |jstor=544126 |s2cid=161867404}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Nováček |یەکەم١=Karel |سەردێڕ=Research of the Arbil Citadel, Iraqi Kurdistan, First Season |journal=Památky Archeologické |بەرگ=٩٩|پەڕەکان=٢٥٩–٣٠٢|ساڵ=٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&name=FileName&type=FileType&file=Data&id=IDInternet&idname=200 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |issn=0031-0506 |دوایین٢=Chabr |یەکەم٢=Tomáš |دوایین٣=Filipský |یەکەم٣=David |دوایین٤=Janiček |یەکەم٤=Libor |دوایین٥=Pavelka |یەکەم٥=Karel |دوایین٦=Šída |یەکەم٦=Petr |دوایین٧=Trefný |یەکەم٧=Martin |دوایین٨=Vařeka |یەکەم٨=Pavel}}</ref><ref>J. von Hammer-Purgstall. 1842. Geschichte der Ilchane, das ist der Mongolen in Persien, Volume 1. P. 159-161.</ref> [[پەڕگە:HulaguAndDokuzKathun.JPG|ناوەڕاست|وێنۆک|311x311پیکسڵ|ھۆلاکۆ خان و ھاوسەرەکەی، [[دۆقوز خاتوون]]]] == پاشھات == [[پەڕگە:MongolEmpire.jpg|وێنۆک|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل لە ١٢٥٩{{Legend|#f0e78c|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل}}{{Legend|#f9bfc4|دەوڵەتە ژێردەستەکان}}]]شاری ھەولێر، و قەڵاکەی کە قەڵای ھەولێرە، کەوتنە ژێر دەستی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل. پاشان ھۆلاکۆ فەرمانڕەوایەکی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریی مەسیحیی]] بۆ شارۆچکەکە دەستنیشانکرد و ڕێگە بە [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سوریانی|کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سریانی]] درا کڵێسایەک بونیاد بنێن. لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا، چەوساندنەوەی بەردەوامی مەسیحییەکان، جووەکان و بوزییەکان لە سەرانسەری [[ئیلخانی|دەوڵەتی ئێلخانی]] لە ساڵی ١٢٩٥ لەژێر دەسەڵاتی ئەمیری [[ئۆیرات]] [[ئەمیر نەورۆز|نەورۆز]] بەچڕی دەستی پێ کرد، کە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ئاشوورییە مەسیحییە ڕەسەنەکان ھەبوو.<ref name=":4">Grousset, p. 379</ref> ئەمە لە سەرەتای سەردەمی دەسەڵاتی ئیلخان [[غەزان خان|غەزان]] دەرکەوت. لە ساڵی ١٢٩٧، دوای ئەوەی غەزان ھەستی کرد بەوەی ئەوەندە بەھێزە کە بەسەر کاریگەریی نەورۆزدا زاڵ بێت، کۆتاییی بە چەوساندنەوەکان ھێنا. لە سەردەمی دەسەڵاتی ئیلخان [[محەممەد خودابەندە ئۆلجایتوو|ئۆلجایتوودا]]، دانیشتووانە [[ئاشوورییەکان]] بۆ ڕزگاربوون لە چەوساندنەوە ھاتنە نێو قەڵاکە. لە بەھاری ١٣١٠دا، [[مەلیک]] (فەرمانڕەوا)ی ناوچەکە بە ھاوکاریی کوردەکان ھەوڵی دا لێیان بستێنێتەوە. سەرەڕای ھەوڵە زۆرەکانی قەشەی تورک [[مار یەھبوڵڵای سێیەم|مار یەھبوڵڵا]] بۆ ڕێگریگرتن لەو چارەنووسە ناھەموارەی کە چاوەڕوان دەکرا، دواجار قەڵاکە دوای گەمارۆدانی لەلایەن سوپای ئێلخانی و سەرۆکخێڵە کوردەکان لە ١ی تەممووزی ١٣١٠دا گیرا، و ھەموو بەرگریکاران کۆمەڵکوژکران، زۆرێک لە دانیشتووانە ئاشوورییەکانی بەشی خوارەوەی شارەکەش بە ھەمان شێوە.<ref name="sourdel">{{بیرخستنەوە|دوایین١=Sourdel |یەکەم١=D. |سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Second Edition |ساڵ=٢٠١٠|editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |chapter=Irbil |بڵاوکەرەوە=Brill Online |oclc=٦٢٤٣٨٢٥٧٦|editor2-last=Bianquis |editor2-first=Th. |editor3-last=Bosworth |editor3-first=C.E. |editor4-last=van Donzel |editor4-first=E. |editor5-last=Heinrichs |editor5-first=W.P. |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth}}</ref><ref name=":4" /> == ئەمانەش ببینە == * [[کەوتنی ھەولێر (١٢٣٧)]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> {{تووڵی دەروازە|شەڕ|مێژوو|پارێزگای ھەولێر|کوردستان}} [[پۆل:گەمارۆدانەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] [[پۆل:گەمارۆدانەکانی ھەولێر]] [[پۆل:گەمارۆدانەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی ھەولێر]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] 2yulum7wrtsbyg99ursusdrbtyroa8g 1617571 1617541 2026-08-05T19:05:22Z Ari Qasm 57423 1617571 wikitext text/x-wiki {{پاڵاوتنی وتاری باش|٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦}}{{Infobox military conflict|conflict=|width=|partof=[[لەشکرکێشیی مەغۆلەکان بۆ سەر ئێران و مێزۆپۆتامیا]]، [[لەشکرکێشیی مەغۆلەکان بۆ سەر کوردستان]]|image=Siège d'Irbil 1258-1259.jpeg|caption=گەمارۆدانی مەغۆل بۆ سەر ھەولێر (١٢٥٩/١٢٥٨)، [[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]، [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|ڕەشیدەددین]]|date=١٢٥٩/١٢٥٨ (٦ مانگی خایاند)|place=[[ھەولێر]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=[[ھەولێر]] کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]|result=[[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکان]] سەرکەوتن *ھەولێر گیرا *قەڵای ھەولێر دەستی بەسەردا گیرا *لادیوارێکی قەڵاکە ڕووخێندرا|status=|combatants_header=|combatant1={{tree list}} *{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکان]] **[[بەدرەددین لوئلوئ|شانشینی لوئلوئی]] {{Tree list/end}}|combatant2={{tree list}} *{{flagicon image|Abbasid banner.svg}} [[ھەولێر]] {{Tree list/end}}|combatant3=|commander1={{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[ھۆلاکۆ خان]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} ئەرقیۆ نۆیان{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[بەدرەددین لوئلوئ]]|commander2={{flagicon image|Abbasid banner.svg}} تاجەددین سەڵایا{{Surrendered}}{{Executed}}|commander3=|units1=*{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[سوپای ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|سوپای مەغۆل]]|units2=*ھێزە کوردییەکان|units3=|strength1=نەزانراو|strength2=نەزانراو|strength3=|casualties1=نەزانراو|casualties2=نەزانراو|casualties3=|notes=|campaignbox=}} '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان{{تێبینی|«ئەرقیۆ-نۆیان»؛ لە گەڵ پاشگری ''[[نۆیان]]'' (بە [[زمانی مەنگۆلی|مەنگۆلی]]: ᠨᠣᠶᠠᠨ) کە بە واتای «فەرماندە» دێت، واتا «فەرماندە ئەرقیۆ»؛ کە فەرماندەیەکی مەغۆل بوو لە ژێر دەسەڵاتی [[ھۆلاکۆ خان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=''ارقیو نویان'' و ''نویان'' |ناونیشان=https://vajehyab.com/?q=dhk,k&s=all |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=vajehyab.com |زمان=fa |type=فەرھەنگ}}</ref>}} ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا{{تێبینی|محەممەد بن نەسڕ بن سەڵایا یەحیا تاجەددین ئەبولمەکارم بن سەڵایا ئەلھاشمی ئەلعەلەوی ({{بە عەرەبی|مُحَمَّد بْنُ نَصْر بْنُ صَلَایَا یَحْیی تَاجُ الدِّینِ أَبُو المَکَارِمِ بْنُ صَلَایَا الھَاشِمِی العَلَوِی}})، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]]، [[ھۆلاکۆ خان]] لە نزیک [[تەورێز]] کوشتی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=صلاح الدین|first=الصفدی|url=https://shamela.ws/book/6677/1167|title=الوافی بالوفیات|year=سەدەی ١٤یەم|language=ar|chapter=الجزء الخامس|access-date=٥ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=تاج الدین ابن صلایا |ناونیشان=https://www.fnoor.com/main/articles.aspx?article_no=58617 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=موقع فیصل نور |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=[[عەبدولعەزیز تەباتەبائی]]|first=|url=https://ablibrary.net/book_content/13191/429|title=معجم أعلام الشیعة|pages=٤٢٩|language=ar}}</ref>}} ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. == پێشینە == {{ھەروەھا ببینە|کەوتنی ھەولێر (١٢٣٧)|گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)}} [[پەڕگە:Middle east map 1250.png|وێنۆک|نەخشەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ساڵی ١٢٥٠، کە [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] (شین) و [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسیش]] (ڕەش) نیشان دەدات، پێش ئەوەی [[ھۆلاکۆ خان]] ھەڵمەتە گەورەکەی دەست پێبکات بۆ داگیرکاریی زیاتر لە سنووری ڕۆژئاوای ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل و گەمارۆدانی شاری بەغدا و شاری ھەولێر لە ساڵی ١٢٥٨]] پێشتریش مەغۆلەکان چەند ھەوڵێکیان دابوو بۆ گرتنی شاری ھەولێر و قەڵاکەی؛ کە دوای ئەوەی سنوورەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] گەیشتە [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] و دەوروبەری لە ساڵی ٦٢٩ی کۆچی / ١٢٣١ی زایینی، ھێزەکانی مەغۆل بەرەو [[شارەزوور]] پێشڕەوییان کرد کە ناوچەیەکی مێژووییی گەورە بوو و [[ھەولێر|ھەولێریشی]] دەگرتەوە. حاکمی ھەولێر داوای ھاوکاریی لە خەلیفەی عەبباسی [[مەنسوور موستەنسیر بیللا]] کرد، بۆیە خەلیفە پارەی بۆ دابینکرد و سەربازانی ئامادەکرد لە ژێر فەرمانی جەمالەددین قەشتمەر ئەلنەسیری، کە پەیوەندییان بە سەربازەکانی فەرمانڕەوای ھەولێرەوە کرد بۆ یارمەتیدانی و ھەموویان بەرەو گوندی موغان ڕێپێوانیان کرد، بەڵام نەیانتوانی لەوێ بمێننەوە، و ھێزەکانی خەلافەت بەدەست نەبوونی ئاوەوە دەیانناڵاند، بۆیە زۆرێکیان گیانیان لەدەستدا و سەربازەکان لە فەرماندەی ھێزەکانی خەلیفە بڵاوبوونەوە و کاتێک مەغۆلەکان پێشڕەوییان نەکرد بۆ شەڕکردن لەگەڵیان، بەمەش ھێزەکان گەڕانەوە بۆ [[بەغدا]].^{<ref name=":0">{{Cite Q|qid=Q126680995}} لاپەڕە ٩</ref>}<ref name=":5">{{Cite journal |last=Kameran |first=A. Mahmud |last2=Said |first2=A. Mutlak |date=حوزەیرانی ٢٠٢٤ |title=The impact of the Mongol invasion on the city of Erbil |url=https://muthuruk.mu.edu.iq/cgi/viewcontent.cgi?article=2484&context=journal |journal=Uruk Journal of Human Sciences |language=ar |volume=17 |issue=2 |pages=٥٠٠-٥٠٤}}</ref> دواتر شاری ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی عەبباسییەکان و مەغۆلەکان دواتر ھاتنە ھەولێر و دوای چەندین ھێرش و پێکدادان مەغۆلەکان شکان و پاشەکشەیان کرد. خەلیفە [[مەنسوور موستەنسیر بیللا|موستەنسیر بیللا]] فەرمانی ئامادەکردنی سەربازەکانی دەرکرد، بانگەوازێکی دەرکرد بۆ کۆکردنەوەی بەدەوییەکان لە بیابانەکانەوە، و سەربازە پیادەکان لە قەزاکانەوە، و فەرماندەی خۆی جەمالەددین قەشتمەری بەسەریاندا دانا. پاشان سوپای عەبباسییەکان بە دوای مەغۆلەکاندا ڕۆیشتن، بەڵام ئەوان ڕوویان لە بەغدا کردەوە، چوونکە مەغۆلەکان کشانەوە بۆ ئەو ناوچانەی کە لە [[ویلایەتی جیبال|شاخەکاندا]] کۆنتڕۆڵیان دەکرد.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> دوای شکستی ھەڵمەتەکانی پێشوویان دژی [[ھەولێر]]، دواجار مەغۆلەکان بڕیاریان دا بە سی ھەزار سوارەوە داگیری بکەن، بە سەرۆکایەتیی تجتکای. لە [[زولقەعدە|زولقەعدەی]] ٦٣٤ کۆچی / ١٢٣٧ی زایینی ھاتنە ھەولێر. زۆرێکیان لە خەڵک کوشت، شارەکەیان تاڵانکرد و ئەوانەی تێیدا بوون کوشتیان و ژنانیان بەدیلگرت و دەستیان بەسەر پارەکاندا گرت، تا شارەکە وێران و پیس بوو بەھۆی زۆریی تەرمی مردوو و لاشە مردووەکانەوە. ئەو خەڵکەیشی کە دەیانتوانی لە دەستی مەغۆلەکان دەرباز ببن، پەنایان دەبردە بەر [[قەڵای ھەولێر]]، بۆیە مەغۆلەکان گەمارۆیان دا. ھاوکات لە نێو ھەواڵی ئەوەی بەسەر خەڵکی ھەولێردا ھاتووە، خەلیفە [[مەنسوور موستەنسیر بیللا]] لەشکرێکی لە سوپای خۆی بە فەرماندەییی شەرەفەددین ئیقبال ئەلشەرابی نارد بۆ ھەولێر. لەشکرەکە بەرەو [[تکریت]] ڕێپێوانیان کرد دواتر تاوەکوو باشووری ھەولێر ھاتن و کاتێکیش مەغۆلەکان ئاگاداری ھاتنی سوپای خەلافەت بوون، بڕیاریان دا واز لە گەمارۆدانی قەڵای ھەولێر بھێنن. تەنانەت ئەو پارە و غەنیمەتەشیان بەجێھێشت کە لە خەڵکی ئاسایی تاڵانیان کردبوو و کشانەوە بۆ [[تەورێز]] و سوپای عەبباسیش گەڕانەوە [[بەغدا]].^{<ref>{{بیرخستنەوە |journal=Journal of Near Eastern Studies |issue=1 |doi=10.1086/372531 |issn=0022-2968 |jstor=544126 |s2cid=161867404 |دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |بەرگ=٣٦ |پەڕەکان=لاپەڕە ٤٩–٥١ |ساڵ=١٩٧٧}}</ref><ref>{{Cite Q|qid=Q126680995}} لاپەڕە ٩-١٠</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Erbil Citadel |ناونیشان=https://www.chaldeannews.com/2025-content/2025/5/31/erbil-citadel |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=Chaldean News |زمان=en-US}}</ref>}<ref name=":5" /> [[پەڕگە:1253-1260 Mongol Invasion of Middle East.jpg|وێنۆک|داگیرکاریی مەغۆلەکان بۆ سەر [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] (١٢٥٣-١٢٦٩) کە [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گرتنی بەغدا (١٢٥٨)]] و [[گەمارۆدانی مووسڵ (١٢٦١)|گرتنی مووسڵیش (١٢٦١)]] ئاماژەی پێدراوە]] ھەرچەندە مەغۆلەکان کشانەوە لە ھەولێر لەو کاتدا، شەڕەکانی نێوان مەغۆلەکان و عەبباسیەکان کۆتاییی نەھات، بەو پێیەی مەغۆلەکان بەردەوام بوون لە ھەوڵەکانیان بۆ داگیرکردن و تاڵانکردنی شارەکانی عێراق و کوشتنی دانیشتووانەکانیان. لە ساڵی ١٢٥٦، [[ھۆلاکۆ خان]] ھەڵمەتێکی بەرفراوانی گەورەی دەست پێکرد بۆ سەر خاکی زیاتر و فراوانتر لە سنوورەکانی ڕۆژئاوای [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، کە بەمەش ھۆلاکۆ خان توانیی لە ساڵی ١٢٥٨ ھێرش بکاتە سەر [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسی]] و [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆی بەغدا]] بدات و شارەکە وێران بکات و بەتاڵانی ببات و دوا خەلیفەی عەبباسیش [[موستەعسیم بیللا]] بکوژێت. ھەر لە ھەمان ساڵدا و لە ١٢٥٨ ھۆلاکۆ خان فەرمانی گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر|ھەولێری]] دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ERBİL |ناونیشان=https://islamansiklopedisi.org.tr/erbil |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=İslâm Ansiklopedisi |زمان=tr}}</ref><ref name=":5" /> [[پەڕگە:The Caliph, al-Musta'ṣim, brought before Hūlāgū Khān (miniature). Folio 89v (British Library, Or 2780).jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|280x280پیکسڵ|خەلیفە [[موستەعسیم بیللا]] بە قۆڵبەستکراوی دەبردرێت بۆ [[ھۆلاکۆ خان]]]] == گەمارۆدانەکە == [[پەڕگە:Middle East Map 1257.png|وێنۆک|428x428پیکسڵ|نەخشەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ساڵی ١٢٥٧، کە [[ھەولێر]] و [[بەغدا|بەغداشی]] تێدا دەردەکەوێت، ساڵێک پێش ئەوەی ھەردووکیان بگیرێن لەلایەن [[ھۆلاکۆ خان|ھۆلاکۆ خانەوە]]]] گەمارۆدانی شاری ھەولێر ئەو کاتە دەستی پێکرد کە [[ھۆلاکۆ خان]] فەرمانی گرتنی شارەکەی دا و ئەرکی گرتنەکەی سپارد بە فەرماندە ئەرقیۆ (ئەرقیۆ نۆیان). گەمارۆدانی ھەولێریش لە ١٢٥٨ دەستی پێکرد. دەستپێکردنی ئەم گەمارۆدانە ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]]. ھەر کە گەمارۆدانەکە دەستی پێکرد کوردانی ھەولێر بەرگرییەکی توندیان کرد دژ بە ھێزەکانی مەغۆل.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |سەردێڕ=بیداری ملی پیشرفتە در عراق پس از سقوط بغداد ۱۲۵۸ |ناونیشان=https://iraqstudy.com/history/%d8%a8%db%8c%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d9%85%d9%84%db%8c-%d9%be%db%8c%d8%b4%d8%b1%d9%81%d8%aa%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b1%d8%a7%d9%82-%d9%be%d8%b3-%d8%a7%d8%b2-%d8%b3%d9%82%d9%88%d8%b7-%d8%a8%d8%ba/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=مطالعات عراق |زمان=fa}}</ref> بۆ زیاتر پەرەنەسەندنی شەڕ و خوێن نەڕژان، تاجەددین بن سەڵایای حاکمی ھەولێر بەتەنیا ملکەچیی خۆی ڕاگەیاند و کە چووە لای ئەرقیۆ نۆیان پێی گوت:<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|رشید الدین فضل اللە ھمدانی]]|ناونیشان=https://archive.org/details/GameaAlTawarikhV02Pt01/page/n323/mode/2up|سەردێڕ=جامع التواریخ - تاریخ المغول|ساڵ=سەدەی ١٤یەم|پەڕەکان=٢٩٨-٢٩٩|زمان=ar|translator-last=محمد صادق نشأت|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦|translator-last2=محمد موسی ھنداوی|translator-last3=فؤاد عبدالمعطی الصیاد|translator-last4=یحیی الخشاب}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موسوعة تاریخ العراق بین احتلالین {{!}} إربل الاستیلاء علیھا (قتلة ابن صلایا) |ناونیشان=https://lib.rafed.net/m/?type=c_fbook&b_id=1919&page=233 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=lib.rafed.net |پەڕەکان=٢٣٢-٢٣٣}}</ref><blockquote>باشترین ڕێگا بۆ نیشاندانی ملکەچی تەسلیمبوونی قەڵاکەیە.</blockquote> تاجەددین سەڵایا گەڕایەوە قەڵاکە و ھەوڵی ڕازیکردنی کوردەکانی دا، بەڵام ئەمەی دەست نەکەوت و گوێیان لێی نەگرت. ھەر بۆیە تاجەددین پێداگریی کرد لە تەسلیمبوون، بەڵام نەیتوانی ڕازییان بکات بۆ ملکەچی. بۆیە ناچار بوو بگەڕێتەوە بۆ لای ئەرقیۆ نۆیان و ئەویش ناردیی بۆ لای [[ھۆلاکۆ خان]]، بەڵام ھۆلاکۆ خان لێی قبووڵ نەکرد و فەرمانی کوشنی دا.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=انتفاضات المدن العراقیة ومقاومتھا الاحتلال الایلخانی. |ناونیشان=http://almerja.com/more.php?idm=201988 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=almerja.com |زمان=ar}}</ref><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی کتێب|last=محەممەد|first=ئەمین زەکی بەگ|title=خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|year=١٩٣١|isbn=978-975-8637-20-1|volume=یەکەم|language=ku|chapter=کورد لە دەوری خوارەزمی و ئیلخانی (مەغۆل)دا|chapter-url=https://books.vejin.net/ck/text/28347}}</ref><ref name=":6" /> سەرچاوە مێژوویییەکان باسیان لەوە کردووە کە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی مووسڵ ڕق و کینەیەکی زۆری بەرامبەر تاجەددین بن سەڵایا ھەبووە لە چوارچێوەی ڕکابەرییە سیاسییەکان، وە کاتێکیش ھۆلاکۆ خان دەڕۆیشت بۆ ئازەربایجان، بەدرەددین لوئلوئ چووە خزمەتی ھۆلاکۆ خان بۆ ئەوەی پێشوازیی لێ بکات، ھەر لەو کاتەدا بوو بەدرەددین لوئلوئ ناڕەزاییی دەربڕی بەرامبەر بە تاجەددین بن سەڵایا و بەدرەددین لوئلوئ بە ھۆلاکۆ خانی ڕاگەیاند کە:<ref name=":5" /><ref name=":8">{{بیرخستنەوەی کتێب|last=شمس الدین|first=الذھبی|url=https://sources.marefa.org/تاريخ_الإسلام_للذهبى--10|title=تاریخ الإسلام ووفیات المشاھیر والأعلام|volume=١٠|language=ar}}</ref><ref name=":9">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=تاج الدین صلایا العلوی |ناونیشان=https://www.masaha.org/book/view/2497/page/50 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.masaha.org |پەڕە=٥٠ |type=کتێب}}</ref><blockquote> ئەمە گەورەیەکی عەلەوییە، وە پەیوەندیشی بە خەلافەتەوە ھەیە، خەڵکی فەرمانی ئەویان پەیڕەو دەکرد، وە ئەگەر ھەڵبستێتەوە یاخود یاخی بببێت ئەوا خەڵکەکە لەگەڵ لە فەرمانی ئەودان و لەگەڵیدا ڕادەپەڕن.</blockquote>ھەر بۆیە [[ھۆلاکۆ خان]] لە نزیک شاری [[تەورێز]] لە [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] فەرمانی کوشتنی دەرکرد. و ھەروەھا ھۆلاکۆ خان بەڕێزەوە بەدرەددین لوئلوئی ناردەوە بۆ مووسڵ پاش ئەمە.<ref name=":5" /><ref name=":8" /><ref name=":9" />[[پەڕگە:Siege of Erbil 1258-1259.jpg|وێنۆک|350x350پیکسڵ|چیڕۆکی گەمارۆدانەکەی ھەولێر بە فارسی لە لاپەڕەی کتێبی «''[[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]''»ی [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی]]]] گەمارۆدانەکەش بەبێ چارەسەرێک بەردەوام بوو. ئەرقیۆ نۆیان بڕیاری دا کە یارمەتی لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] و شانشینی لوئلوئی وەربگرێت، کە ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاندبوو. کە لەشکرێکی بۆ نارد و یارمەتیی ھێزەکانی مەغۆلیان دا. بەڵام ھێشتا مەغۆلەکان نەیانتوانی دەست بەسەر قەڵاکەدا بگرن، تەنانەت ھێزە کوردییەکان شەوانە ھێرشیان کردە سەر ئۆردووگای مەغۆلەکان و ژمارەیەکی زۆر لە مەغۆلەکان کوژران و [[مەنجەنیق]] و کەرەستە و خێمەکانی مەغۆلەکانیان سووتاند و ئاگریان لێیان بەردا. کە ئەمەش بووە ھۆی نیگەرانییەکی ڕژد لە فەرماندایەتیی مەغۆلەکان. ئەرقیۆ نۆیان نیگەران بوو لە بەرگرییە توندەکەی قەڵاکە، ھەر بۆیە داوای لە بەدرەددین لوئلوئ کرد کە ڕاوێژی پێ بکات بۆ شکستپێھێنانی قەڵاکە و بەدوایدا نارد، بەدرەددین لوئلوئیش ڕازی بوو و ھەروەھا بە ئەرقیۆ نۆیانی وت:<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><blockquote>باشترین پلان ئەوەیە کە دەستبەسەرداگرتنی قەڵاکە بۆ وەرزێکی تر دوابخرێت، لەبەرئەوەی ئێستا کەشەکە مامناوەند و ئاسایییە، بەڵام کە گەرما ھات، کارەکە قورستر دەبێت و کوردەکان لە شەڕ بێزار دەبن و بێتوانا دەبن، لە کاتی شەڕیشدا ھەڵدێن بۆ چیاکان، لە ئێستادا لە قەڵاکەدا خاوەن ھێزێکی بەرچاو و خۆراکێکی باشن و قەڵاکە بە شێوەیەکی نائاسایی بەھێزە، بۆیە ناتوانرێت داگیر بکرێت مەگەر بە پلان و فێڵ نەبێت.</blockquote>لەسەر بنەمای ئەم ئامۆژگارییانە، ئەرکی گرتنی قەڵاکە ھاوبەشیی پێکرا لەگەڵ [[بەدرەددین لوئلوئ]] و گەمارۆی شارەکە بەردەوامبوو تا دواجار مەغۆلەکان سەرکەوتوو بوون و دەست گیرا بەسەر قەڵاکەدا و گەمارۆدانی شارەکە بەنزیکەیی شەش مانگی خایاند، کە دەشگوترێ بەدرەددین لوئلوئ لایەک لە دیواری قەڵاکەی ڕووخاندووە. تا ساڵی ١٢٥٩ ھەولێر ھاوتای شارەکانی دیکە بەتەواوەتی کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، پێش ئەوەی ببێتە گۆڕەپانی ڕکابەریی [[ئیلخانی|ئێلخانی]] و [[مەمالیکەکان]].<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":7" /><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |journal=Journal of Near Eastern Studies |بەرگ=٣٦|issue=1 |پەڕەکان=٤٩–٥١|ساڵ=١٩٧٧|doi=10.1086/372531 |issn=0022-2968 |jstor=544126 |s2cid=161867404}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Nováček |یەکەم١=Karel |سەردێڕ=Research of the Arbil Citadel, Iraqi Kurdistan, First Season |journal=Památky Archeologické |بەرگ=٩٩|پەڕەکان=٢٥٩–٣٠٢|ساڵ=٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&name=FileName&type=FileType&file=Data&id=IDInternet&idname=200 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |issn=0031-0506 |دوایین٢=Chabr |یەکەم٢=Tomáš |دوایین٣=Filipský |یەکەم٣=David |دوایین٤=Janiček |یەکەم٤=Libor |دوایین٥=Pavelka |یەکەم٥=Karel |دوایین٦=Šída |یەکەم٦=Petr |دوایین٧=Trefný |یەکەم٧=Martin |دوایین٨=Vařeka |یەکەم٨=Pavel}}</ref><ref>J. von Hammer-Purgstall. 1842. Geschichte der Ilchane, das ist der Mongolen in Persien, Volume 1. P. 159-161.</ref> [[پەڕگە:HulaguAndDokuzKathun.JPG|ناوەڕاست|وێنۆک|311x311پیکسڵ|ھۆلاکۆ خان و ھاوسەرەکەی، [[دۆقوز خاتوون]]]] == پاشھات == [[پەڕگە:MongolEmpire.jpg|وێنۆک|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل لە ١٢٥٩{{Legend|#f0e78c|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل}}{{Legend|#f9bfc4|دەوڵەتە ژێردەستەکان}}]]شاری ھەولێر، و قەڵاکەی کە قەڵای ھەولێرە، کەوتنە ژێر دەستی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل. پاشان ھۆلاکۆ فەرمانڕەوایەکی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریی مەسیحیی]] بۆ شارۆچکەکە دەستنیشانکرد و ڕێگە بە [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سوریانی|کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سریانی]] درا کڵێسایەک بونیاد بنێن. لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا، چەوساندنەوەی بەردەوامی مەسیحییەکان، جووەکان و بوزییەکان لە سەرانسەری [[ئیلخانی|دەوڵەتی ئێلخانی]] لە ساڵی ١٢٩٥ لەژێر دەسەڵاتی ئەمیری [[ئۆیرات]] [[ئەمیر نەورۆز|نەورۆز]] بەچڕی دەستی پێ کرد، کە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ئاشوورییە مەسیحییە ڕەسەنەکان ھەبوو.<ref name=":4">Grousset, p. 379</ref> ئەمە لە سەرەتای سەردەمی دەسەڵاتی ئیلخان [[غەزان خان|غەزان]] دەرکەوت. لە ساڵی ١٢٩٧، دوای ئەوەی غەزان ھەستی کرد بەوەی ئەوەندە بەھێزە کە بەسەر کاریگەریی نەورۆزدا زاڵ بێت، کۆتاییی بە چەوساندنەوەکان ھێنا. لە سەردەمی دەسەڵاتی ئیلخان [[محەممەد خودابەندە ئۆلجایتوو|ئۆلجایتوودا]]، دانیشتووانە [[ئاشوورییەکان]] بۆ ڕزگاربوون لە چەوساندنەوە ھاتنە نێو قەڵاکە. لە بەھاری ١٣١٠دا، [[مەلیک]] (فەرمانڕەوا)ی ناوچەکە بە ھاوکاریی کوردەکان ھەوڵی دا لێیان بستێنێتەوە. سەرەڕای ھەوڵە زۆرەکانی قەشەی تورک [[مار یەھبوڵڵای سێیەم|مار یەھبوڵڵا]] بۆ ڕێگریگرتن لەو چارەنووسە ناھەموارەی کە چاوەڕوان دەکرا، دواجار قەڵاکە دوای گەمارۆدانی لەلایەن سوپای ئێلخانی و سەرۆکخێڵە کوردەکان لە ١ی تەممووزی ١٣١٠دا گیرا، و ھەموو بەرگریکاران کۆمەڵکوژکران، زۆرێک لە دانیشتووانە ئاشوورییەکانی بەشی خوارەوەی شارەکەش بە ھەمان شێوە.<ref name="sourdel">{{بیرخستنەوە|دوایین١=Sourdel |یەکەم١=D. |سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Second Edition |ساڵ=٢٠١٠|editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |chapter=Irbil |بڵاوکەرەوە=Brill Online |oclc=٦٢٤٣٨٢٥٧٦|editor2-last=Bianquis |editor2-first=Th. |editor3-last=Bosworth |editor3-first=C.E. |editor4-last=van Donzel |editor4-first=E. |editor5-last=Heinrichs |editor5-first=W.P. |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth}}</ref><ref name=":4" /> == ئەمانەش ببینە == * [[کەوتنی ھەولێر (١٢٣٧)]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> {{تووڵی دەروازە|شەڕ|مێژوو|پارێزگای ھەولێر|کوردستان}} [[پۆل:گەمارۆدانەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] [[پۆل:گەمارۆدانەکانی ھەولێر]] [[پۆل:گەمارۆدانەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی ھەولێر]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] r7nr1bgxmhb0hsm34tta7qmped6468u 5 299460 1617812 1612462 2026-08-06T09:45:36Z SiNa 57636 /* لە بارەی پاڵاوتنی بەکارهێنەران */ بەشی نوێ 1617812 wikitext text/x-wiki == پاڵاوتنی بەکارھێنەران == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] شێوازی پاڵاوتن چۆنە، نازانم سەیری پەڕەی [[بەکارھێنەر:Hivja/خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێی]] منت کردووە یان نا؛ بەڵام لەوێ خشتەی ئەو کەسانەی شایەنی وەرگرتنی ئەو خەڵاتانەن دانراوە، ئێستا دەبێ بۆ نموونە من تاک بە تاک پاڵاوتنیان بۆ بکەم یان پێویست ناکا؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٢، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :بەپێی ئەو پێوەرانەی کە دامانناون، سێ کەس شایەنی وەرگرتنی خەڵاتە زێڕینەکەن ([[بەکارھێنەر:Hivja/خۆڵەپەتانێ#🥇زێڕین🥇|سەیری ئێرە بکە]]). جا ئێستا یان دەتوانین ناردنی خەڵاتەکە لەو سێ کەسەوە دەست پێ بکەین و یانیش ئەگەر ئەو شێوازەتان پێ باش نییە دەبێ پێوەرەکان بگۆڕین. بۆچوونتان چییە؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٠١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::ئەگەر پێتان باش بێت من پێشنیار دەکەم مەرجەکانی زێڕین و زیوینیش بکرێنەوە ٥ مەرج (واتە هەر کەسێک ٥ مەرجی لە کۆی ٨ مەرجەکە هەبێ خەڵاتەکەی بدرێتێ). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٠٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::کۆمەڵگە بانگ دەکەین بۆ بڕیاردان ئێستا لێدوانێکی دیکە دەکەمەوە، چونکە تاوەکو ئێستا تەنها من و تۆ و کاک تێسلا لەسەر ئەم مەرجە ڕێککەوتووین، دەستەکانت خۆشبێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٦:١٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و یەک شتی دیکەش هێشتا لیژنەکەمان هەڵنەبژاردووە، بۆیە جارێ ئەم بەشە کەمێک دوادەکەوێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر باشە جێبەجێیە، هەر چی بوو من یارمەتیت دەدەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٢٠، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == لە بارەی پاڵاوتنی بەکارهێنەران == @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]. سەلام بەڕێزان. هەر ئەوجوورەی ئاگاتان لێبوو خەرمانەی ڕێزلێنانمان لێبوو خەرمانەی دڵ لێ هێشان، لەوەیکە ئەو پڕۆژەیە شتێکی باشە هیچ شکێک نێ قەتیش قەرار نێ خڕ بێتەوە، بەڵام لەوەی بەولاوە دەبێ چەند شتێکی ڕەعایەت کەن، ئەگەر بەکارهێنەرێکتان لە مێشکی دابوو بۆ پاڵاوتنی، سەرەتا بۆخۆتان لە تێلێگڕام و ئەپەکان باسی کەن و بیپاڵێون، ئەگەر لێتان دیار بوو کە بە ۱۰۰ لە ۱۰۰ی ئەو بەکارهێنەرە نیشان وەردەگرێ وەرنە ئێرە پاڵاوتنێکی نەمادینەی بۆ بکەن و نیشانەکەی بدەنێ، دەنا ئەگە دیتتان هیچ نیشانێکی وەرناگرێ و کێشەیێکی هەیە، هەر لەو تێلێگڕام و شتەی باسەکەی داخەن ئیدی کابرا ئاگای لێ نەبێ. ئەمیش ئەگە نەفەرێک بم دوای ئەو هەموو زەحمەتکێشان بۆ ویکیپیدیا چەند بەکارهێنەر ئیرادێکی زۆرم لێ بگرن پێمناخۆشە چونکە ئەمن نە مانگانە و نە ڕۆژانە هیچ پووڵ و پارەیێکم وەرنەگرتۆ و هەرچی کردوومە لە چاکەی خۆم کردوومە، بەهەرحاڵ ئەگە ئەمن بام بۆم گرینگ نەدەبوو کێ چ دەڵێ، بەڵام هەمووکەس وەک یێک نێ ئیدی، هیوادارم کە ئیدی شتی وا ڕوونەداتەوە و ڕۆژبەڕۆژ ویکیپیدیاکەمان بۆ پێشێ دەڕوا و ڕۆژ بە ڕۆژ نەفەراتێکی زیاتر لەو خەرمانەیەی تۆمار دەکرێن. بە سوپاسەوە [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:٤٥، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) mq73xr1zudrtkq2ptdke4wjgoj1yqtf 1617813 1617812 2026-08-06T09:46:54Z Sakura emad 42467 /* لە بارەی پاڵاوتنی بەکارهێنەران */ وەڵامدانەوە 1617813 wikitext text/x-wiki == پاڵاوتنی بەکارھێنەران == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] شێوازی پاڵاوتن چۆنە، نازانم سەیری پەڕەی [[بەکارھێنەر:Hivja/خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێی]] منت کردووە یان نا؛ بەڵام لەوێ خشتەی ئەو کەسانەی شایەنی وەرگرتنی ئەو خەڵاتانەن دانراوە، ئێستا دەبێ بۆ نموونە من تاک بە تاک پاڵاوتنیان بۆ بکەم یان پێویست ناکا؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٢، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :بەپێی ئەو پێوەرانەی کە دامانناون، سێ کەس شایەنی وەرگرتنی خەڵاتە زێڕینەکەن ([[بەکارھێنەر:Hivja/خۆڵەپەتانێ#🥇زێڕین🥇|سەیری ئێرە بکە]]). جا ئێستا یان دەتوانین ناردنی خەڵاتەکە لەو سێ کەسەوە دەست پێ بکەین و یانیش ئەگەر ئەو شێوازەتان پێ باش نییە دەبێ پێوەرەکان بگۆڕین. بۆچوونتان چییە؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٠١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::ئەگەر پێتان باش بێت من پێشنیار دەکەم مەرجەکانی زێڕین و زیوینیش بکرێنەوە ٥ مەرج (واتە هەر کەسێک ٥ مەرجی لە کۆی ٨ مەرجەکە هەبێ خەڵاتەکەی بدرێتێ). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٠٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::کۆمەڵگە بانگ دەکەین بۆ بڕیاردان ئێستا لێدوانێکی دیکە دەکەمەوە، چونکە تاوەکو ئێستا تەنها من و تۆ و کاک تێسلا لەسەر ئەم مەرجە ڕێککەوتووین، دەستەکانت خۆشبێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٦:١٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و یەک شتی دیکەش هێشتا لیژنەکەمان هەڵنەبژاردووە، بۆیە جارێ ئەم بەشە کەمێک دوادەکەوێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر باشە جێبەجێیە، هەر چی بوو من یارمەتیت دەدەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٢٠، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == لە بارەی پاڵاوتنی بەکارهێنەران == @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]. سەلام بەڕێزان. هەر ئەوجوورەی ئاگاتان لێبوو خەرمانەی ڕێزلێنانمان لێبوو خەرمانەی دڵ لێ هێشان، لەوەیکە ئەو پڕۆژەیە شتێکی باشە هیچ شکێک نێ قەتیش قەرار نێ خڕ بێتەوە، بەڵام لەوەی بەولاوە دەبێ چەند شتێکی ڕەعایەت کەن، ئەگەر بەکارهێنەرێکتان لە مێشکی دابوو بۆ پاڵاوتنی، سەرەتا بۆخۆتان لە تێلێگڕام و ئەپەکان باسی کەن و بیپاڵێون، ئەگەر لێتان دیار بوو کە بە ۱۰۰ لە ۱۰۰ی ئەو بەکارهێنەرە نیشان وەردەگرێ وەرنە ئێرە پاڵاوتنێکی نەمادینەی بۆ بکەن و نیشانەکەی بدەنێ، دەنا ئەگە دیتتان هیچ نیشانێکی وەرناگرێ و کێشەیێکی هەیە، هەر لەو تێلێگڕام و شتەی باسەکەی داخەن ئیدی کابرا ئاگای لێ نەبێ. ئەمیش ئەگە نەفەرێک بم دوای ئەو هەموو زەحمەتکێشان بۆ ویکیپیدیا چەند بەکارهێنەر ئیرادێکی زۆرم لێ بگرن پێمناخۆشە چونکە ئەمن نە مانگانە و نە ڕۆژانە هیچ پووڵ و پارەیێکم وەرنەگرتۆ و هەرچی کردوومە لە چاکەی خۆم کردوومە، بەهەرحاڵ ئەگە ئەمن بام بۆم گرینگ نەدەبوو کێ چ دەڵێ، بەڵام هەمووکەس وەک یێک نێ ئیدی، هیوادارم کە ئیدی شتی وا ڕوونەداتەوە و ڕۆژبەڕۆژ ویکیپیدیاکەمان بۆ پێشێ دەڕوا و ڕۆژ بە ڕۆژ نەفەراتێکی زیاتر لەو خەرمانەیەی تۆمار دەکرێن. بە سوپاسەوە [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:٤٥، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :قسەکەت درووستە منیش ئاوام پێ باشترە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٩:٤٦، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) gjmekfpugnffrbpyu3eur1135n24scj 4 299616 1617395 1617272 2026-08-05T14:12:41Z -Haryad 40333 /* {{لێدوان}} */ وەڵام 1617395 wikitext text/x-wiki '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]] ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ==={{لەگەڵ}}=== ==={{دژایەتی}}=== ==={{بێلایەن}}=== ==={{لێدوان}}=== :{{وب|Ari Qasm}} تکایە زیاتر لە ٥ ڕۆژەکە ڕاوەستە بۆ یەکلاییکردنەوەی بابەتەکان، دواتریش ئەو بەکارھێنەرانەی کە پێت وایە دەکرێ بەشدار بن تاگ بکە تاوەکوو بیبینن، ئێستا خۆم نەمبینیبوو. زۆر سپاس بۆ پەرەپێدانی ئەو وتارە، بەڵام ئایا وتارێکی کورت نییە؟ ھەست ناکەن ١٣ سەرچاوەش بۆ وتارێکی باش کەم دەبێ؟ دواتریش مەرج نییە گشت دەق و سەرچاوەکان لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەربگرن، بێگومان بۆ ڕووداوێکی مێژووییی شارێکی گرنگی کوردستان، سەرچاوەی کوردیی زۆریش بەردەستن کە دەتوانیت لەوان کەڵک وەربگری بۆ پەرەپێدان و سەرچاوەی زیاتر. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٤٥، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، ھیچ کێشەیەک نییە دەتوانین ھەڵسەنگاندنەوەی بۆ بکەین. ئاماژەش بە بەکارھێنەران دەکەم لە داھاتوو، ئەم شتەمان نەزانیبوو بۆ پاڵاوتن. ::بەڵام لە مەبەستەکەتان سەبارەت بە ویکیی ئینگلیزی نەگەشتم، دەقەکان ھی ویکیی ئینگلیزی نین. ھەر خۆی ویکیی ئینگلیزی ئەم ھەموو باسەی تێدا نەکراوە. سەبارەت بە سەرچاوەکانیش ھیچ سەرچاوەیەکی وەھا گرنگی کوردیم بۆی نەدۆزییەوە، سەرچاوەی وەکوو محەممەد ئەمین زەکی بەگ ھەبوو، کە ئەویش سەرچاوەیەکی گرنگە، بەڵام باسێکی کورتی بە ھەمان شێوەی ھەموو سەرچاوەکانی دیکە لەسەری کردبوو؛ ::''«قووەتێکی تری مەغۆل ڕووی کردە هەولێر، حاکمی ئەم قەڵایە کە تاجەددین سالابا'' '''(سەڵایا نەوەک سالابا)''' ''بوو، ویستی ئیتاعەتی مەغۆل بکا، بەڵام مودافیعینی قەڵاکە کە کورد بوون ئیتاعەتیان نەکرد و مودافەعەیەکی ئازایانەیان کرد. لە دواییدا بەدرەددین لۆءلۆء حاکمی مووسڵ لەگەڵ مەغۆل ڕێک کەوت و لە موحاسەرەی قەڵاکە یاریدەی دان و بەم تەرحە هەولێر لە پاش بەینێک کەوتە دەس مەغۆل.»'' ::ھەر بۆیە پێداچوونەوەم بە چەند سەرچاوەیەکی ویکیی ئینگلیزی کرد و سوودم لێیان بینی. دواتر ھەموو سەرچاوەکان ھی ویکییەکانی تر نین، سەرچاوەی دیکەی وەکوو کتێبەکانی ''جامع التواریخ، العراق في عھد المغول الإيلخانيين،'' ''ئینسایکڵۆپیدیای مێژووی عێراق''، ''مێژووی عێراقی نوێ''، چەند سەرچاوەیەکی تریش بەکارھاتوون. ئەگەر مەبەستمان سەرچاوە بێت ھێشتاش دەتوانین سەرچاوەی دیکەش بدۆزینەوە و زیادی بکەین. ::سەبارەت بە قەبارەی وتارەکە، دڵنیا نیم، وتارەکە ئێستا ٢٥ ھەزار بایتە، چوونکە ھیچ قەبارەیەک بۆ وتارە باشەکان دیاری نەکراوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٢٣، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] زۆر سپاس بۆ شیکارییەکانی بەڕێزت، ئەگەر ئیزن بدەیت ئەوانەی تر تاگ دەکەم بزانین بۆچوونیان چۆنە! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] من ڕێکە بەخۆم نادەم پێداچوونەوە بۆ زمانی کوردی بەڵام لەڕووی تەکنیکییەوە ھیچ کێشەیەکم لێ نەبینی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::: سڵاوتان لێ بێ @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: لە ڕووی ڕێنووس و ڕێزمانەوە سەیرم کرد، ھەڵەی وام نەبینی تیایە بە باشی نووسراوەتەوە. بۆ سەرچاوەکان، لە سیاسەتی پاڵاوتنەکە ئاماژە بە ژمارەی سەرچاوە نەکراوە کە لە وتارەکە ھەبێ، بۆیە نازانم بەپێی سەرچاوە گونجاوە یان نا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ;ئەنجام: sfqpttha6717n57v8cta07au682g51d 1617573 1617395 2026-08-05T19:09:10Z Zemen 40346 /* لێدوان: */ وەڵامدانەوە 1617573 wikitext text/x-wiki '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]] ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ==={{لەگەڵ}}=== ==={{دژایەتی}}=== ==={{بێلایەن}}=== ==={{لێدوان}}=== :{{وب|Ari Qasm}} تکایە زیاتر لە ٥ ڕۆژەکە ڕاوەستە بۆ یەکلاییکردنەوەی بابەتەکان، دواتریش ئەو بەکارھێنەرانەی کە پێت وایە دەکرێ بەشدار بن تاگ بکە تاوەکوو بیبینن، ئێستا خۆم نەمبینیبوو. زۆر سپاس بۆ پەرەپێدانی ئەو وتارە، بەڵام ئایا وتارێکی کورت نییە؟ ھەست ناکەن ١٣ سەرچاوەش بۆ وتارێکی باش کەم دەبێ؟ دواتریش مەرج نییە گشت دەق و سەرچاوەکان لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەربگرن، بێگومان بۆ ڕووداوێکی مێژووییی شارێکی گرنگی کوردستان، سەرچاوەی کوردیی زۆریش بەردەستن کە دەتوانیت لەوان کەڵک وەربگری بۆ پەرەپێدان و سەرچاوەی زیاتر. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٤٥، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، ھیچ کێشەیەک نییە دەتوانین ھەڵسەنگاندنەوەی بۆ بکەین. ئاماژەش بە بەکارھێنەران دەکەم لە داھاتوو، ئەم شتەمان نەزانیبوو بۆ پاڵاوتن. ::بەڵام لە مەبەستەکەتان سەبارەت بە ویکیی ئینگلیزی نەگەشتم، دەقەکان ھی ویکیی ئینگلیزی نین. ھەر خۆی ویکیی ئینگلیزی ئەم ھەموو باسەی تێدا نەکراوە. سەبارەت بە سەرچاوەکانیش ھیچ سەرچاوەیەکی وەھا گرنگی کوردیم بۆی نەدۆزییەوە، سەرچاوەی وەکوو محەممەد ئەمین زەکی بەگ ھەبوو، کە ئەویش سەرچاوەیەکی گرنگە، بەڵام باسێکی کورتی بە ھەمان شێوەی ھەموو سەرچاوەکانی دیکە لەسەری کردبوو؛ ::''«قووەتێکی تری مەغۆل ڕووی کردە هەولێر، حاکمی ئەم قەڵایە کە تاجەددین سالابا'' '''(سەڵایا نەوەک سالابا)''' ''بوو، ویستی ئیتاعەتی مەغۆل بکا، بەڵام مودافیعینی قەڵاکە کە کورد بوون ئیتاعەتیان نەکرد و مودافەعەیەکی ئازایانەیان کرد. لە دواییدا بەدرەددین لۆءلۆء حاکمی مووسڵ لەگەڵ مەغۆل ڕێک کەوت و لە موحاسەرەی قەڵاکە یاریدەی دان و بەم تەرحە هەولێر لە پاش بەینێک کەوتە دەس مەغۆل.»'' ::ھەر بۆیە پێداچوونەوەم بە چەند سەرچاوەیەکی ویکیی ئینگلیزی کرد و سوودم لێیان بینی. دواتر ھەموو سەرچاوەکان ھی ویکییەکانی تر نین، سەرچاوەی دیکەی وەکوو کتێبەکانی ''جامع التواریخ، العراق في عھد المغول الإيلخانيين،'' ''ئینسایکڵۆپیدیای مێژووی عێراق''، ''مێژووی عێراقی نوێ''، چەند سەرچاوەیەکی تریش بەکارھاتوون. ئەگەر مەبەستمان سەرچاوە بێت ھێشتاش دەتوانین سەرچاوەی دیکەش بدۆزینەوە و زیادی بکەین. ::سەبارەت بە قەبارەی وتارەکە، دڵنیا نیم، وتارەکە ئێستا ٢٥ ھەزار بایتە، چوونکە ھیچ قەبارەیەک بۆ وتارە باشەکان دیاری نەکراوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٢٣، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] زۆر سپاس بۆ شیکارییەکانی بەڕێزت، ئەگەر ئیزن بدەیت ئەوانەی تر تاگ دەکەم بزانین بۆچوونیان چۆنە! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] من ڕێکە بەخۆم نادەم پێداچوونەوە بۆ زمانی کوردی بەڵام لەڕووی تەکنیکییەوە ھیچ کێشەیەکم لێ نەبینی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::: سڵاوتان لێ بێ @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: لە ڕووی ڕێنووس و ڕێزمانەوە سەیرم کرد، ھەڵەی وام نەبینی تیایە بە باشی نووسراوەتەوە. بۆ سەرچاوەکان، لە سیاسەتی پاڵاوتنەکە ئاماژە بە ژمارەی سەرچاوە نەکراوە کە لە وتارەکە ھەبێ، بۆیە نازانم بەپێی سەرچاوە گونجاوە یان نا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ئەکرێ بڵێی کام لەو سەرچاوانەی کە لە وتارەکە ئاماژەیان پێ دراوە، دەقاودەق باسی ئەوە دەکەن کە بەرامبەری مەنگۆلەکان سەرجەمیان کورد بوون؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٠٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ;ئەنجام: n6kgvksgl1rpf39aide70nepw813g9x 1617580 1617573 2026-08-05T19:33:22Z Ari Qasm 57423 /* لێدوان: */ وەڵامدانەوە 1617580 wikitext text/x-wiki '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]] ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ==={{لەگەڵ}}=== ==={{دژایەتی}}=== ==={{بێلایەن}}=== ==={{لێدوان}}=== :{{وب|Ari Qasm}} تکایە زیاتر لە ٥ ڕۆژەکە ڕاوەستە بۆ یەکلاییکردنەوەی بابەتەکان، دواتریش ئەو بەکارھێنەرانەی کە پێت وایە دەکرێ بەشدار بن تاگ بکە تاوەکوو بیبینن، ئێستا خۆم نەمبینیبوو. زۆر سپاس بۆ پەرەپێدانی ئەو وتارە، بەڵام ئایا وتارێکی کورت نییە؟ ھەست ناکەن ١٣ سەرچاوەش بۆ وتارێکی باش کەم دەبێ؟ دواتریش مەرج نییە گشت دەق و سەرچاوەکان لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەربگرن، بێگومان بۆ ڕووداوێکی مێژووییی شارێکی گرنگی کوردستان، سەرچاوەی کوردیی زۆریش بەردەستن کە دەتوانیت لەوان کەڵک وەربگری بۆ پەرەپێدان و سەرچاوەی زیاتر. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٤٥، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، ھیچ کێشەیەک نییە دەتوانین ھەڵسەنگاندنەوەی بۆ بکەین. ئاماژەش بە بەکارھێنەران دەکەم لە داھاتوو، ئەم شتەمان نەزانیبوو بۆ پاڵاوتن. ::بەڵام لە مەبەستەکەتان سەبارەت بە ویکیی ئینگلیزی نەگەشتم، دەقەکان ھی ویکیی ئینگلیزی نین. ھەر خۆی ویکیی ئینگلیزی ئەم ھەموو باسەی تێدا نەکراوە. سەبارەت بە سەرچاوەکانیش ھیچ سەرچاوەیەکی وەھا گرنگی کوردیم بۆی نەدۆزییەوە، سەرچاوەی وەکوو محەممەد ئەمین زەکی بەگ ھەبوو، کە ئەویش سەرچاوەیەکی گرنگە، بەڵام باسێکی کورتی بە ھەمان شێوەی ھەموو سەرچاوەکانی دیکە لەسەری کردبوو؛ ::''«قووەتێکی تری مەغۆل ڕووی کردە هەولێر، حاکمی ئەم قەڵایە کە تاجەددین سالابا'' '''(سەڵایا نەوەک سالابا)''' ''بوو، ویستی ئیتاعەتی مەغۆل بکا، بەڵام مودافیعینی قەڵاکە کە کورد بوون ئیتاعەتیان نەکرد و مودافەعەیەکی ئازایانەیان کرد. لە دواییدا بەدرەددین لۆءلۆء حاکمی مووسڵ لەگەڵ مەغۆل ڕێک کەوت و لە موحاسەرەی قەڵاکە یاریدەی دان و بەم تەرحە هەولێر لە پاش بەینێک کەوتە دەس مەغۆل.»'' ::ھەر بۆیە پێداچوونەوەم بە چەند سەرچاوەیەکی ویکیی ئینگلیزی کرد و سوودم لێیان بینی. دواتر ھەموو سەرچاوەکان ھی ویکییەکانی تر نین، سەرچاوەی دیکەی وەکوو کتێبەکانی ''جامع التواریخ، العراق في عھد المغول الإيلخانيين،'' ''ئینسایکڵۆپیدیای مێژووی عێراق''، ''مێژووی عێراقی نوێ''، چەند سەرچاوەیەکی تریش بەکارھاتوون. ئەگەر مەبەستمان سەرچاوە بێت ھێشتاش دەتوانین سەرچاوەی دیکەش بدۆزینەوە و زیادی بکەین. ::سەبارەت بە قەبارەی وتارەکە، دڵنیا نیم، وتارەکە ئێستا ٢٥ ھەزار بایتە، چوونکە ھیچ قەبارەیەک بۆ وتارە باشەکان دیاری نەکراوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٢٣، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] زۆر سپاس بۆ شیکارییەکانی بەڕێزت، ئەگەر ئیزن بدەیت ئەوانەی تر تاگ دەکەم بزانین بۆچوونیان چۆنە! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] من ڕێکە بەخۆم نادەم پێداچوونەوە بۆ زمانی کوردی بەڵام لەڕووی تەکنیکییەوە ھیچ کێشەیەکم لێ نەبینی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::: سڵاوتان لێ بێ @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: لە ڕووی ڕێنووس و ڕێزمانەوە سەیرم کرد، ھەڵەی وام نەبینی تیایە بە باشی نووسراوەتەوە. بۆ سەرچاوەکان، لە سیاسەتی پاڵاوتنەکە ئاماژە بە ژمارەی سەرچاوە نەکراوە کە لە وتارەکە ھەبێ، بۆیە نازانم بەپێی سەرچاوە گونجاوە یان نا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ئەکرێ بڵێی کام لەو سەرچاوانەی کە لە وتارەکە ئاماژەیان پێ دراوە، دەقاودەق باسی ئەوە دەکەن کە بەرامبەری مەنگۆلەکان سەرجەمیان کورد بوون؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٠٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، گرنگترینیان «[[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]»ی [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|رشیدا الدین ھمدانی‌یە]]، ئەمە وەرگێڕانە عەرەبییەکەیەتی؛ ::::::::* «فذهب تاج الدين الى باب القلعة فلم يسمح له '''حشود''' '''''الأكراد''''' بالدخول» ::::::::* «فقال له بدر الدين لؤلؤ: «التدبير هو أن تدع هذا العمل حتى الصيف؛ لأن '''''الأكراد''''' يفرون من الحر، ويلجأون الى الجبال...»» ::::::::[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٣٣، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ;ئەنجام: jvxjxbcnecspzqbim9hf61wo8h2ivku 1617632 1617580 2026-08-05T20:38:02Z Zemen 40346 /* {{لەگەڵ}} */ 1617632 wikitext text/x-wiki '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]] ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ==={{لەگەڵ}}=== * {{لەگەڵ}} <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ==={{دژایەتی}}=== ==={{بێلایەن}}=== ==={{لێدوان}}=== :{{وب|Ari Qasm}} تکایە زیاتر لە ٥ ڕۆژەکە ڕاوەستە بۆ یەکلاییکردنەوەی بابەتەکان، دواتریش ئەو بەکارھێنەرانەی کە پێت وایە دەکرێ بەشدار بن تاگ بکە تاوەکوو بیبینن، ئێستا خۆم نەمبینیبوو. زۆر سپاس بۆ پەرەپێدانی ئەو وتارە، بەڵام ئایا وتارێکی کورت نییە؟ ھەست ناکەن ١٣ سەرچاوەش بۆ وتارێکی باش کەم دەبێ؟ دواتریش مەرج نییە گشت دەق و سەرچاوەکان لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەربگرن، بێگومان بۆ ڕووداوێکی مێژووییی شارێکی گرنگی کوردستان، سەرچاوەی کوردیی زۆریش بەردەستن کە دەتوانیت لەوان کەڵک وەربگری بۆ پەرەپێدان و سەرچاوەی زیاتر. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٤٥، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، ھیچ کێشەیەک نییە دەتوانین ھەڵسەنگاندنەوەی بۆ بکەین. ئاماژەش بە بەکارھێنەران دەکەم لە داھاتوو، ئەم شتەمان نەزانیبوو بۆ پاڵاوتن. ::بەڵام لە مەبەستەکەتان سەبارەت بە ویکیی ئینگلیزی نەگەشتم، دەقەکان ھی ویکیی ئینگلیزی نین. ھەر خۆی ویکیی ئینگلیزی ئەم ھەموو باسەی تێدا نەکراوە. سەبارەت بە سەرچاوەکانیش ھیچ سەرچاوەیەکی وەھا گرنگی کوردیم بۆی نەدۆزییەوە، سەرچاوەی وەکوو محەممەد ئەمین زەکی بەگ ھەبوو، کە ئەویش سەرچاوەیەکی گرنگە، بەڵام باسێکی کورتی بە ھەمان شێوەی ھەموو سەرچاوەکانی دیکە لەسەری کردبوو؛ ::''«قووەتێکی تری مەغۆل ڕووی کردە هەولێر، حاکمی ئەم قەڵایە کە تاجەددین سالابا'' '''(سەڵایا نەوەک سالابا)''' ''بوو، ویستی ئیتاعەتی مەغۆل بکا، بەڵام مودافیعینی قەڵاکە کە کورد بوون ئیتاعەتیان نەکرد و مودافەعەیەکی ئازایانەیان کرد. لە دواییدا بەدرەددین لۆءلۆء حاکمی مووسڵ لەگەڵ مەغۆل ڕێک کەوت و لە موحاسەرەی قەڵاکە یاریدەی دان و بەم تەرحە هەولێر لە پاش بەینێک کەوتە دەس مەغۆل.»'' ::ھەر بۆیە پێداچوونەوەم بە چەند سەرچاوەیەکی ویکیی ئینگلیزی کرد و سوودم لێیان بینی. دواتر ھەموو سەرچاوەکان ھی ویکییەکانی تر نین، سەرچاوەی دیکەی وەکوو کتێبەکانی ''جامع التواریخ، العراق في عھد المغول الإيلخانيين،'' ''ئینسایکڵۆپیدیای مێژووی عێراق''، ''مێژووی عێراقی نوێ''، چەند سەرچاوەیەکی تریش بەکارھاتوون. ئەگەر مەبەستمان سەرچاوە بێت ھێشتاش دەتوانین سەرچاوەی دیکەش بدۆزینەوە و زیادی بکەین. ::سەبارەت بە قەبارەی وتارەکە، دڵنیا نیم، وتارەکە ئێستا ٢٥ ھەزار بایتە، چوونکە ھیچ قەبارەیەک بۆ وتارە باشەکان دیاری نەکراوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٢٣، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] زۆر سپاس بۆ شیکارییەکانی بەڕێزت، ئەگەر ئیزن بدەیت ئەوانەی تر تاگ دەکەم بزانین بۆچوونیان چۆنە! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] من ڕێکە بەخۆم نادەم پێداچوونەوە بۆ زمانی کوردی بەڵام لەڕووی تەکنیکییەوە ھیچ کێشەیەکم لێ نەبینی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::: سڵاوتان لێ بێ @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: لە ڕووی ڕێنووس و ڕێزمانەوە سەیرم کرد، ھەڵەی وام نەبینی تیایە بە باشی نووسراوەتەوە. بۆ سەرچاوەکان، لە سیاسەتی پاڵاوتنەکە ئاماژە بە ژمارەی سەرچاوە نەکراوە کە لە وتارەکە ھەبێ، بۆیە نازانم بەپێی سەرچاوە گونجاوە یان نا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ئەکرێ بڵێی کام لەو سەرچاوانەی کە لە وتارەکە ئاماژەیان پێ دراوە، دەقاودەق باسی ئەوە دەکەن کە بەرامبەری مەنگۆلەکان سەرجەمیان کورد بوون؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٠٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، گرنگترینیان «[[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]»ی [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|رشیدا الدین ھمدانی‌یە]]، ئەمە وەرگێڕانە عەرەبییەکەیەتی؛ ::::::::* «فذهب تاج الدين الى باب القلعة فلم يسمح له '''حشود''' '''''الأكراد''''' بالدخول» ::::::::* «فقال له بدر الدين لؤلؤ: «التدبير هو أن تدع هذا العمل حتى الصيف؛ لأن '''''الأكراد''''' يفرون من الحر، ويلجأون الى الجبال...»» ::::::::[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٣٣، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ;ئەنجام: a1cd5qeo45u0i15yhdv3jcpj8a9cv95 1617633 1617632 2026-08-05T20:39:08Z Zemen 40346 /* لێدوان: */ وەڵامدانەوە 1617633 wikitext text/x-wiki '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]] ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ==={{لەگەڵ}}=== * {{لەگەڵ}} <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ==={{دژایەتی}}=== ==={{بێلایەن}}=== ==={{لێدوان}}=== :{{وب|Ari Qasm}} تکایە زیاتر لە ٥ ڕۆژەکە ڕاوەستە بۆ یەکلاییکردنەوەی بابەتەکان، دواتریش ئەو بەکارھێنەرانەی کە پێت وایە دەکرێ بەشدار بن تاگ بکە تاوەکوو بیبینن، ئێستا خۆم نەمبینیبوو. زۆر سپاس بۆ پەرەپێدانی ئەو وتارە، بەڵام ئایا وتارێکی کورت نییە؟ ھەست ناکەن ١٣ سەرچاوەش بۆ وتارێکی باش کەم دەبێ؟ دواتریش مەرج نییە گشت دەق و سەرچاوەکان لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەربگرن، بێگومان بۆ ڕووداوێکی مێژووییی شارێکی گرنگی کوردستان، سەرچاوەی کوردیی زۆریش بەردەستن کە دەتوانیت لەوان کەڵک وەربگری بۆ پەرەپێدان و سەرچاوەی زیاتر. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٤٥، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، ھیچ کێشەیەک نییە دەتوانین ھەڵسەنگاندنەوەی بۆ بکەین. ئاماژەش بە بەکارھێنەران دەکەم لە داھاتوو، ئەم شتەمان نەزانیبوو بۆ پاڵاوتن. ::بەڵام لە مەبەستەکەتان سەبارەت بە ویکیی ئینگلیزی نەگەشتم، دەقەکان ھی ویکیی ئینگلیزی نین. ھەر خۆی ویکیی ئینگلیزی ئەم ھەموو باسەی تێدا نەکراوە. سەبارەت بە سەرچاوەکانیش ھیچ سەرچاوەیەکی وەھا گرنگی کوردیم بۆی نەدۆزییەوە، سەرچاوەی وەکوو محەممەد ئەمین زەکی بەگ ھەبوو، کە ئەویش سەرچاوەیەکی گرنگە، بەڵام باسێکی کورتی بە ھەمان شێوەی ھەموو سەرچاوەکانی دیکە لەسەری کردبوو؛ ::''«قووەتێکی تری مەغۆل ڕووی کردە هەولێر، حاکمی ئەم قەڵایە کە تاجەددین سالابا'' '''(سەڵایا نەوەک سالابا)''' ''بوو، ویستی ئیتاعەتی مەغۆل بکا، بەڵام مودافیعینی قەڵاکە کە کورد بوون ئیتاعەتیان نەکرد و مودافەعەیەکی ئازایانەیان کرد. لە دواییدا بەدرەددین لۆءلۆء حاکمی مووسڵ لەگەڵ مەغۆل ڕێک کەوت و لە موحاسەرەی قەڵاکە یاریدەی دان و بەم تەرحە هەولێر لە پاش بەینێک کەوتە دەس مەغۆل.»'' ::ھەر بۆیە پێداچوونەوەم بە چەند سەرچاوەیەکی ویکیی ئینگلیزی کرد و سوودم لێیان بینی. دواتر ھەموو سەرچاوەکان ھی ویکییەکانی تر نین، سەرچاوەی دیکەی وەکوو کتێبەکانی ''جامع التواریخ، العراق في عھد المغول الإيلخانيين،'' ''ئینسایکڵۆپیدیای مێژووی عێراق''، ''مێژووی عێراقی نوێ''، چەند سەرچاوەیەکی تریش بەکارھاتوون. ئەگەر مەبەستمان سەرچاوە بێت ھێشتاش دەتوانین سەرچاوەی دیکەش بدۆزینەوە و زیادی بکەین. ::سەبارەت بە قەبارەی وتارەکە، دڵنیا نیم، وتارەکە ئێستا ٢٥ ھەزار بایتە، چوونکە ھیچ قەبارەیەک بۆ وتارە باشەکان دیاری نەکراوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٢٣، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] زۆر سپاس بۆ شیکارییەکانی بەڕێزت، ئەگەر ئیزن بدەیت ئەوانەی تر تاگ دەکەم بزانین بۆچوونیان چۆنە! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] من ڕێکە بەخۆم نادەم پێداچوونەوە بۆ زمانی کوردی بەڵام لەڕووی تەکنیکییەوە ھیچ کێشەیەکم لێ نەبینی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::: سڵاوتان لێ بێ @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: لە ڕووی ڕێنووس و ڕێزمانەوە سەیرم کرد، ھەڵەی وام نەبینی تیایە بە باشی نووسراوەتەوە. بۆ سەرچاوەکان، لە سیاسەتی پاڵاوتنەکە ئاماژە بە ژمارەی سەرچاوە نەکراوە کە لە وتارەکە ھەبێ، بۆیە نازانم بەپێی سەرچاوە گونجاوە یان نا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ئەکرێ بڵێی کام لەو سەرچاوانەی کە لە وتارەکە ئاماژەیان پێ دراوە، دەقاودەق باسی ئەوە دەکەن کە بەرامبەری مەنگۆلەکان سەرجەمیان کورد بوون؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٠٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، گرنگترینیان «[[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]»ی [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|رشیدا الدین ھمدانی‌یە]]، ئەمە وەرگێڕانە عەرەبییەکەیەتی؛ ::::::::* «فذهب تاج الدين الى باب القلعة فلم يسمح له '''حشود''' '''''الأكراد''''' بالدخول» ::::::::* «فقال له بدر الدين لؤلؤ: «التدبير هو أن تدع هذا العمل حتى الصيف؛ لأن '''''الأكراد''''' يفرون من الحر، ويلجأون الى الجبال...»» ::::::::[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٣٣، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] دەستتخۆش بێ، ئێستا لەگەڵ ئەوەم ببێتە وتارێ باش. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ;ئەنجام: g0llpmdgv4nywi27ucvoz7yh8bcihca 1617648 1617633 2026-08-05T21:22:53Z Hivja 64112 /* لێدوان: */ وەڵامدانەوە 1617648 wikitext text/x-wiki '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]] ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ==={{لەگەڵ}}=== * {{لەگەڵ}} <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ==={{دژایەتی}}=== ==={{بێلایەن}}=== ==={{لێدوان}}=== :{{وب|Ari Qasm}} تکایە زیاتر لە ٥ ڕۆژەکە ڕاوەستە بۆ یەکلاییکردنەوەی بابەتەکان، دواتریش ئەو بەکارھێنەرانەی کە پێت وایە دەکرێ بەشدار بن تاگ بکە تاوەکوو بیبینن، ئێستا خۆم نەمبینیبوو. زۆر سپاس بۆ پەرەپێدانی ئەو وتارە، بەڵام ئایا وتارێکی کورت نییە؟ ھەست ناکەن ١٣ سەرچاوەش بۆ وتارێکی باش کەم دەبێ؟ دواتریش مەرج نییە گشت دەق و سەرچاوەکان لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەربگرن، بێگومان بۆ ڕووداوێکی مێژووییی شارێکی گرنگی کوردستان، سەرچاوەی کوردیی زۆریش بەردەستن کە دەتوانیت لەوان کەڵک وەربگری بۆ پەرەپێدان و سەرچاوەی زیاتر. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٤٥، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، ھیچ کێشەیەک نییە دەتوانین ھەڵسەنگاندنەوەی بۆ بکەین. ئاماژەش بە بەکارھێنەران دەکەم لە داھاتوو، ئەم شتەمان نەزانیبوو بۆ پاڵاوتن. ::بەڵام لە مەبەستەکەتان سەبارەت بە ویکیی ئینگلیزی نەگەشتم، دەقەکان ھی ویکیی ئینگلیزی نین. ھەر خۆی ویکیی ئینگلیزی ئەم ھەموو باسەی تێدا نەکراوە. سەبارەت بە سەرچاوەکانیش ھیچ سەرچاوەیەکی وەھا گرنگی کوردیم بۆی نەدۆزییەوە، سەرچاوەی وەکوو محەممەد ئەمین زەکی بەگ ھەبوو، کە ئەویش سەرچاوەیەکی گرنگە، بەڵام باسێکی کورتی بە ھەمان شێوەی ھەموو سەرچاوەکانی دیکە لەسەری کردبوو؛ ::''«قووەتێکی تری مەغۆل ڕووی کردە هەولێر، حاکمی ئەم قەڵایە کە تاجەددین سالابا'' '''(سەڵایا نەوەک سالابا)''' ''بوو، ویستی ئیتاعەتی مەغۆل بکا، بەڵام مودافیعینی قەڵاکە کە کورد بوون ئیتاعەتیان نەکرد و مودافەعەیەکی ئازایانەیان کرد. لە دواییدا بەدرەددین لۆءلۆء حاکمی مووسڵ لەگەڵ مەغۆل ڕێک کەوت و لە موحاسەرەی قەڵاکە یاریدەی دان و بەم تەرحە هەولێر لە پاش بەینێک کەوتە دەس مەغۆل.»'' ::ھەر بۆیە پێداچوونەوەم بە چەند سەرچاوەیەکی ویکیی ئینگلیزی کرد و سوودم لێیان بینی. دواتر ھەموو سەرچاوەکان ھی ویکییەکانی تر نین، سەرچاوەی دیکەی وەکوو کتێبەکانی ''جامع التواریخ، العراق في عھد المغول الإيلخانيين،'' ''ئینسایکڵۆپیدیای مێژووی عێراق''، ''مێژووی عێراقی نوێ''، چەند سەرچاوەیەکی تریش بەکارھاتوون. ئەگەر مەبەستمان سەرچاوە بێت ھێشتاش دەتوانین سەرچاوەی دیکەش بدۆزینەوە و زیادی بکەین. ::سەبارەت بە قەبارەی وتارەکە، دڵنیا نیم، وتارەکە ئێستا ٢٥ ھەزار بایتە، چوونکە ھیچ قەبارەیەک بۆ وتارە باشەکان دیاری نەکراوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٢٣، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] زۆر سپاس بۆ شیکارییەکانی بەڕێزت، ئەگەر ئیزن بدەیت ئەوانەی تر تاگ دەکەم بزانین بۆچوونیان چۆنە! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] من ڕێکە بەخۆم نادەم پێداچوونەوە بۆ زمانی کوردی بەڵام لەڕووی تەکنیکییەوە ھیچ کێشەیەکم لێ نەبینی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::: سڵاوتان لێ بێ @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: لە ڕووی ڕێنووس و ڕێزمانەوە سەیرم کرد، ھەڵەی وام نەبینی تیایە بە باشی نووسراوەتەوە. بۆ سەرچاوەکان، لە سیاسەتی پاڵاوتنەکە ئاماژە بە ژمارەی سەرچاوە نەکراوە کە لە وتارەکە ھەبێ، بۆیە نازانم بەپێی سەرچاوە گونجاوە یان نا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ئەکرێ بڵێی کام لەو سەرچاوانەی کە لە وتارەکە ئاماژەیان پێ دراوە، دەقاودەق باسی ئەوە دەکەن کە بەرامبەری مەنگۆلەکان سەرجەمیان کورد بوون؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٠٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، گرنگترینیان «[[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]»ی [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|رشیدا الدین ھمدانی‌یە]]، ئەمە وەرگێڕانە عەرەبییەکەیەتی؛ ::::::::* «فذهب تاج الدين الى باب القلعة فلم يسمح له '''حشود''' '''''الأكراد''''' بالدخول» ::::::::* «فقال له بدر الدين لؤلؤ: «التدبير هو أن تدع هذا العمل حتى الصيف؛ لأن '''''الأكراد''''' يفرون من الحر، ويلجأون الى الجبال...»» ::::::::[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٣٣، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] دەستتخۆش بێ، ئێستا لەگەڵ ئەوەم ببێتە وتارێ باش. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] بەپێی یەکدەنگی بێ ئەوە دەتوانی وتارەکە بکەیتە باش، بەڵام تکایە ئەو یەک دوو ڕۆژەش بوەستە، هەر بژی و سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٢٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ;ئەنجام: sj1kctqp0zzqmilxtatzw19yen0x4gk 1617649 1617648 2026-08-05T21:29:40Z Ari Qasm 57423 /* لێدوان: */ وەڵامدانەوە 1617649 wikitext text/x-wiki '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]] ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ==={{لەگەڵ}}=== * {{لەگەڵ}} <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ==={{دژایەتی}}=== ==={{بێلایەن}}=== ==={{لێدوان}}=== :{{وب|Ari Qasm}} تکایە زیاتر لە ٥ ڕۆژەکە ڕاوەستە بۆ یەکلاییکردنەوەی بابەتەکان، دواتریش ئەو بەکارھێنەرانەی کە پێت وایە دەکرێ بەشدار بن تاگ بکە تاوەکوو بیبینن، ئێستا خۆم نەمبینیبوو. زۆر سپاس بۆ پەرەپێدانی ئەو وتارە، بەڵام ئایا وتارێکی کورت نییە؟ ھەست ناکەن ١٣ سەرچاوەش بۆ وتارێکی باش کەم دەبێ؟ دواتریش مەرج نییە گشت دەق و سەرچاوەکان لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەربگرن، بێگومان بۆ ڕووداوێکی مێژووییی شارێکی گرنگی کوردستان، سەرچاوەی کوردیی زۆریش بەردەستن کە دەتوانیت لەوان کەڵک وەربگری بۆ پەرەپێدان و سەرچاوەی زیاتر. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٤٥، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، ھیچ کێشەیەک نییە دەتوانین ھەڵسەنگاندنەوەی بۆ بکەین. ئاماژەش بە بەکارھێنەران دەکەم لە داھاتوو، ئەم شتەمان نەزانیبوو بۆ پاڵاوتن. ::بەڵام لە مەبەستەکەتان سەبارەت بە ویکیی ئینگلیزی نەگەشتم، دەقەکان ھی ویکیی ئینگلیزی نین. ھەر خۆی ویکیی ئینگلیزی ئەم ھەموو باسەی تێدا نەکراوە. سەبارەت بە سەرچاوەکانیش ھیچ سەرچاوەیەکی وەھا گرنگی کوردیم بۆی نەدۆزییەوە، سەرچاوەی وەکوو محەممەد ئەمین زەکی بەگ ھەبوو، کە ئەویش سەرچاوەیەکی گرنگە، بەڵام باسێکی کورتی بە ھەمان شێوەی ھەموو سەرچاوەکانی دیکە لەسەری کردبوو؛ ::''«قووەتێکی تری مەغۆل ڕووی کردە هەولێر، حاکمی ئەم قەڵایە کە تاجەددین سالابا'' '''(سەڵایا نەوەک سالابا)''' ''بوو، ویستی ئیتاعەتی مەغۆل بکا، بەڵام مودافیعینی قەڵاکە کە کورد بوون ئیتاعەتیان نەکرد و مودافەعەیەکی ئازایانەیان کرد. لە دواییدا بەدرەددین لۆءلۆء حاکمی مووسڵ لەگەڵ مەغۆل ڕێک کەوت و لە موحاسەرەی قەڵاکە یاریدەی دان و بەم تەرحە هەولێر لە پاش بەینێک کەوتە دەس مەغۆل.»'' ::ھەر بۆیە پێداچوونەوەم بە چەند سەرچاوەیەکی ویکیی ئینگلیزی کرد و سوودم لێیان بینی. دواتر ھەموو سەرچاوەکان ھی ویکییەکانی تر نین، سەرچاوەی دیکەی وەکوو کتێبەکانی ''جامع التواریخ، العراق في عھد المغول الإيلخانيين،'' ''ئینسایکڵۆپیدیای مێژووی عێراق''، ''مێژووی عێراقی نوێ''، چەند سەرچاوەیەکی تریش بەکارھاتوون. ئەگەر مەبەستمان سەرچاوە بێت ھێشتاش دەتوانین سەرچاوەی دیکەش بدۆزینەوە و زیادی بکەین. ::سەبارەت بە قەبارەی وتارەکە، دڵنیا نیم، وتارەکە ئێستا ٢٥ ھەزار بایتە، چوونکە ھیچ قەبارەیەک بۆ وتارە باشەکان دیاری نەکراوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٢٣، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] زۆر سپاس بۆ شیکارییەکانی بەڕێزت، ئەگەر ئیزن بدەیت ئەوانەی تر تاگ دەکەم بزانین بۆچوونیان چۆنە! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] من ڕێکە بەخۆم نادەم پێداچوونەوە بۆ زمانی کوردی بەڵام لەڕووی تەکنیکییەوە ھیچ کێشەیەکم لێ نەبینی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::: سڵاوتان لێ بێ @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: لە ڕووی ڕێنووس و ڕێزمانەوە سەیرم کرد، ھەڵەی وام نەبینی تیایە بە باشی نووسراوەتەوە. بۆ سەرچاوەکان، لە سیاسەتی پاڵاوتنەکە ئاماژە بە ژمارەی سەرچاوە نەکراوە کە لە وتارەکە ھەبێ، بۆیە نازانم بەپێی سەرچاوە گونجاوە یان نا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ئەکرێ بڵێی کام لەو سەرچاوانەی کە لە وتارەکە ئاماژەیان پێ دراوە، دەقاودەق باسی ئەوە دەکەن کە بەرامبەری مەنگۆلەکان سەرجەمیان کورد بوون؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٠٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، گرنگترینیان «[[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]»ی [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|رشیدا الدین ھمدانی‌یە]]، ئەمە وەرگێڕانە عەرەبییەکەیەتی؛ ::::::::* «فذهب تاج الدين الى باب القلعة فلم يسمح له '''حشود''' '''''الأكراد''''' بالدخول» ::::::::* «فقال له بدر الدين لؤلؤ: «التدبير هو أن تدع هذا العمل حتى الصيف؛ لأن '''''الأكراد''''' يفرون من الحر، ويلجأون الى الجبال...»» ::::::::[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٣٣، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] دەستتخۆش بێ، ئێستا لەگەڵ ئەوەم ببێتە وتارێ باش. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] بەپێی یەکدەنگی بێ ئەوە دەتوانی وتارەکە بکەیتە باش، بەڵام تکایە ئەو یەک دوو ڕۆژەش بوەستە، هەر بژی و سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٢٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سپاسی ناوێت، ھەڵەکە لە مندا بوو کە زووتر وتارەکەم پاڵێوا، دەوەستم، ھیچ کێشەیەکم نییە (: [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢١:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ;ئەنجام: cfwmj27is6np9ihosfcpurjlnhtwqde 1617664 1617649 2026-08-05T22:15:25Z Hivja 64112 /* لێدوان: */ وەڵامدانەوە 1617664 wikitext text/x-wiki '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]] ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ==={{لەگەڵ}}=== * {{لەگەڵ}} <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ==={{دژایەتی}}=== ==={{بێلایەن}}=== ==={{لێدوان}}=== :{{وب|Ari Qasm}} تکایە زیاتر لە ٥ ڕۆژەکە ڕاوەستە بۆ یەکلاییکردنەوەی بابەتەکان، دواتریش ئەو بەکارھێنەرانەی کە پێت وایە دەکرێ بەشدار بن تاگ بکە تاوەکوو بیبینن، ئێستا خۆم نەمبینیبوو. زۆر سپاس بۆ پەرەپێدانی ئەو وتارە، بەڵام ئایا وتارێکی کورت نییە؟ ھەست ناکەن ١٣ سەرچاوەش بۆ وتارێکی باش کەم دەبێ؟ دواتریش مەرج نییە گشت دەق و سەرچاوەکان لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەربگرن، بێگومان بۆ ڕووداوێکی مێژووییی شارێکی گرنگی کوردستان، سەرچاوەی کوردیی زۆریش بەردەستن کە دەتوانیت لەوان کەڵک وەربگری بۆ پەرەپێدان و سەرچاوەی زیاتر. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٤٥، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، ھیچ کێشەیەک نییە دەتوانین ھەڵسەنگاندنەوەی بۆ بکەین. ئاماژەش بە بەکارھێنەران دەکەم لە داھاتوو، ئەم شتەمان نەزانیبوو بۆ پاڵاوتن. ::بەڵام لە مەبەستەکەتان سەبارەت بە ویکیی ئینگلیزی نەگەشتم، دەقەکان ھی ویکیی ئینگلیزی نین. ھەر خۆی ویکیی ئینگلیزی ئەم ھەموو باسەی تێدا نەکراوە. سەبارەت بە سەرچاوەکانیش ھیچ سەرچاوەیەکی وەھا گرنگی کوردیم بۆی نەدۆزییەوە، سەرچاوەی وەکوو محەممەد ئەمین زەکی بەگ ھەبوو، کە ئەویش سەرچاوەیەکی گرنگە، بەڵام باسێکی کورتی بە ھەمان شێوەی ھەموو سەرچاوەکانی دیکە لەسەری کردبوو؛ ::''«قووەتێکی تری مەغۆل ڕووی کردە هەولێر، حاکمی ئەم قەڵایە کە تاجەددین سالابا'' '''(سەڵایا نەوەک سالابا)''' ''بوو، ویستی ئیتاعەتی مەغۆل بکا، بەڵام مودافیعینی قەڵاکە کە کورد بوون ئیتاعەتیان نەکرد و مودافەعەیەکی ئازایانەیان کرد. لە دواییدا بەدرەددین لۆءلۆء حاکمی مووسڵ لەگەڵ مەغۆل ڕێک کەوت و لە موحاسەرەی قەڵاکە یاریدەی دان و بەم تەرحە هەولێر لە پاش بەینێک کەوتە دەس مەغۆل.»'' ::ھەر بۆیە پێداچوونەوەم بە چەند سەرچاوەیەکی ویکیی ئینگلیزی کرد و سوودم لێیان بینی. دواتر ھەموو سەرچاوەکان ھی ویکییەکانی تر نین، سەرچاوەی دیکەی وەکوو کتێبەکانی ''جامع التواریخ، العراق في عھد المغول الإيلخانيين،'' ''ئینسایکڵۆپیدیای مێژووی عێراق''، ''مێژووی عێراقی نوێ''، چەند سەرچاوەیەکی تریش بەکارھاتوون. ئەگەر مەبەستمان سەرچاوە بێت ھێشتاش دەتوانین سەرچاوەی دیکەش بدۆزینەوە و زیادی بکەین. ::سەبارەت بە قەبارەی وتارەکە، دڵنیا نیم، وتارەکە ئێستا ٢٥ ھەزار بایتە، چوونکە ھیچ قەبارەیەک بۆ وتارە باشەکان دیاری نەکراوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٢٣، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] زۆر سپاس بۆ شیکارییەکانی بەڕێزت، ئەگەر ئیزن بدەیت ئەوانەی تر تاگ دەکەم بزانین بۆچوونیان چۆنە! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٢٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] من ڕێکە بەخۆم نادەم پێداچوونەوە بۆ زمانی کوردی بەڵام لەڕووی تەکنیکییەوە ھیچ کێشەیەکم لێ نەبینی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٣١، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::: سڵاوتان لێ بێ @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: لە ڕووی ڕێنووس و ڕێزمانەوە سەیرم کرد، ھەڵەی وام نەبینی تیایە بە باشی نووسراوەتەوە. بۆ سەرچاوەکان، لە سیاسەتی پاڵاوتنەکە ئاماژە بە ژمارەی سەرچاوە نەکراوە کە لە وتارەکە ھەبێ، بۆیە نازانم بەپێی سەرچاوە گونجاوە یان نا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ئەکرێ بڵێی کام لەو سەرچاوانەی کە لە وتارەکە ئاماژەیان پێ دراوە، دەقاودەق باسی ئەوە دەکەن کە بەرامبەری مەنگۆلەکان سەرجەمیان کورد بوون؟ <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ١٩:٠٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەڵێ، گرنگترینیان «[[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]»ی [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|رشیدا الدین ھمدانی‌یە]]، ئەمە وەرگێڕانە عەرەبییەکەیەتی؛ ::::::::* «فذهب تاج الدين الى باب القلعة فلم يسمح له '''حشود''' '''''الأكراد''''' بالدخول» ::::::::* «فقال له بدر الدين لؤلؤ: «التدبير هو أن تدع هذا العمل حتى الصيف؛ لأن '''''الأكراد''''' يفرون من الحر، ويلجأون الى الجبال...»» ::::::::[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٣٣، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] دەستتخۆش بێ، ئێستا لەگەڵ ئەوەم ببێتە وتارێ باش. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٠:٣٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] بەپێی یەکدەنگی بێ ئەوە دەتوانی وتارەکە بکەیتە باش، بەڵام تکایە ئەو یەک دوو ڕۆژەش بوەستە، هەر بژی و سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٢٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سپاسی ناوێت، ھەڵەکە لە مندا بوو کە زووتر وتارەکەم پاڵێوا، دەوەستم، ھیچ کێشەیەکم نییە (: [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢١:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] دیسان سپاس بۆ بەڕێزت، ھیوادارم بەشداریی زیاترتان لێ ببینن :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:١٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ;ئەنجام: 7lvpr70rcco7hgib9aakk5btbx9qohv 0 299715 1617390 1615317 2026-08-05T13:52:04Z Shaween 18477 1617390 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{Infobox museum | name = Kurd's Heritage Museum | native_name = مۆزەخانەی کەلەپووری کورد | native_name_lang = | logo = | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = The_Kurd%27s_Heritage_Museum_occupies_the_1st_floor_of_Farah_Hotel,_Mawlawi_Street,_Sulaymaniyah,_Iraqi_Kurdistan.jpg | image_upright = | alt = | caption = The Kurd's Heritage Museum, occupying the upper floor of Farah Hotel, June 2021 | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | coordinates = <!-- {{Coord}} --> | former_name = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} -->November 14, 2015 | dissolved = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | location = [[Sulaymaniyah]], Saboon Karan District, Sulaymaniyah Governorate, Kurdistan Region, Iraq | type = History museum | accreditation = | key_holdings = | collections = | collection_size = 1718 artifacts | visitors = | founder = Erfan Othman Ahmad and Barzan Qadir Khalooz | executive_director = | leader_type = | leader = | director = Erfan Othman Ahmed | president = | ceo = | chairperson = | curator = | architect = | historian = | owner = Revival of Kurd’s Heritage Organisation | public_transit = | parking = | network = | website = {{url|http://www.kurdheritage.com/english.aspx}} | embedded = }}'''مۆزەخانەی کەلەپووری کورد''' (بە کوردی: مۆزەخانەی کەلەپووری کورد؛ بە عەرەبی: متحف التراث الکردي)، مۆزەخانەیەکی مێژووییە و دەکەوێتە ناو دڵی شەقامی مەولەوی لە ناوەندی شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی]] [[عێراق|کوردستان]]. مۆزەخانەکە خاوەندارێتی دەکرێت لەلایەن ڕێکخراوی بوژاندنەوەی کەلەپووری کورد بەڵام لەڕووی کارگێڕییەوە، مۆزەخانەکە سەر بە [[بەڕێوەبەرایەتیی شوێنەوارەکانی سلێمانی]] و [[مۆزەخانەی سلێمانی|مۆزەخانەی سلێمانییە]]. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdheritage.com/about2.aspx|سەردێڕ=Revival of Kurd's Heritage Organization |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725071354/http://kurdheritage.com/about2.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurd's Heritage Museum}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.facebook.com/kurdheritage/videos/342863720531825|سەردێڕ=14 reactions {{!}} راپۆرتێكی سكای نیوز لەسەر كەلەپوری كوردی ومۆزەخانەی كەلەپووری كوردی {{!}} RKHO |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Sky News Arabia}}</ref> == بناغە و مێژوو == [[عیرفان عوسمان]] (شارەزای کەلەپووری) و هونەرمەندی هاوڕێی [[بارزان قادر]] لە ساڵی ٢٠٠٠ دەستیان کرد بە کۆکردنەوەی کۆمەڵێک کەلوپەلی نەریتی کوردی بە مەبەستی پاراستن و پاراستنی ئەو جۆرە شوێنەوارە کوردیانە بە ڕێگەی خۆکارانە؛ هیچ بودجەیەک لە هیچ سەرچاوەیەکەوە تەرخان نەکرا. ساڵ لە دوای ساڵ کۆکردنەوەکەیان لە ڕێگەی کڕین و بەخشین و وەسیەتکردنەوە دەستی بە زیادبوون کرد. حکومەتی هەرێمی کوردستانی مۆڵەتی دامەزراندنی ڕێکخراوەکەیان (ڕێکخراوی بوژانەوەی کەلەپووری کورد)ی پێبەخشیون. هۆتێل فەرەح کۆنترین هۆتێلە لە شاری سلێمانی و دەکەوێتە ناوەڕۆکی شەقامی مێژوویی مەولەوی، و لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا کرایەوە. هۆتێلەکە لە ماوەی ٤ دەیەی ڕابردوودا جێهێڵراوە. بەڕێوەبەرایەتی پاراستنی کەلەپووری سلێمانی لە ساڵی 2006 هۆتێلەکەی کڕیوە و لە ساڵی 2013 پلانی بەرفراوانکردنی بیناکە و نۆژەنکردنەوەکەی ئەنجامداوە. پرۆسەکە لە ساڵی ٢٠١٥ تەواو بوو. بەشی سەرەوە (یان نهۆمی یەکەم) درا بە ڕێکخراوی بوژانەوەی کەلەپووری کورد بۆ نمایشکردنی کۆکراوەکانی بە دروستکردنی مۆزەخانەیەکی مێژوویی لەوێ. مۆزەخانەی میراتی کورد لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ (هەمان ڕۆژی دامەزراندنی سلێمانی) بە فەرمی کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdheritage.com/bash.aspx?Jor=2023|سەردێڕ=رێكخراوی بوژاندنەوەی كەلەپوری كورد |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725050638/http://kurdheritage.com/bash.aspx?Jor=2023 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurd's Heritage Museum}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.facebook.com/kurdheritage/posts/1738046369666758 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Revival of Kurd’s Heritage Organisation}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/699275?fbclid=IwAR15j6Mh0oFlpi7lkCh7MmpHbyTyRAenksZUMLA8MtlpqHn_YvZbr1uiRR8|سەردێڕ=مۆزەخانەی کەلەپووری کورد لە سلێمانی |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Bas News}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل:پۆل:مۆزەخانەکان]] پۆل:مۆزەخانەکان بەپێی وڵات {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Kurd's Heritage Museum (Sulaymaniyah)}} bqogr6g1pivhqcx9hqshdg5o3t9oz3x 1617391 1617390 2026-08-05T13:54:19Z Shaween 18477 1617391 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{Infobox museum | name = Kurd's Heritage Museum | native_name = مۆزەخانەی کەلەپووری کورد | native_name_lang = | logo = | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = The_Kurd%27s_Heritage_Museum_occupies_the_1st_floor_of_Farah_Hotel,_Mawlawi_Street,_Sulaymaniyah,_Iraqi_Kurdistan.jpg | image_upright = | alt = | caption = The Kurd's Heritage Museum, occupying the upper floor of Farah Hotel, June 2021 | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | coordinates = <!-- {{Coord}} --> | former_name = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} -->November 14, 2015 | dissolved = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | location = [[Sulaymaniyah]], Saboon Karan District, Sulaymaniyah Governorate, Kurdistan Region, Iraq | type = History museum | accreditation = | key_holdings = | collections = | collection_size = 1718 artifacts | visitors = | founder = Erfan Othman Ahmad and Barzan Qadir Khalooz | executive_director = | leader_type = | leader = | director = Erfan Othman Ahmed | president = | ceo = | chairperson = | curator = | architect = | historian = | owner = Revival of Kurd’s Heritage Organisation | public_transit = | parking = | network = | website = {{url|http://www.kurdheritage.com/english.aspx}} | embedded = }}'''مۆزەخانەی کەلەپووری کورد''' (بە کوردی: مۆزەخانەی کەلەپووری کورد؛ بە عەرەبی: متحف التراث الکردي)، مۆزەخانەیەکی مێژووییە و دەکەوێتە ناو دڵی شەقامی مەولەوی لە ناوەندی شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی]] [[عێراق|کوردستان]]. مۆزەخانەکە خاوەندارێتی دەکرێت لەلایەن ڕێکخراوی بوژاندنەوەی کەلەپووری کورد بەڵام لەڕووی کارگێڕییەوە، مۆزەخانەکە سەر بە [[بەڕێوەبەرایەتیی شوێنەوارەکانی سلێمانی]] و [[مۆزەخانەی سلێمانی|مۆزەخانەی سلێمانییە]]. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdheritage.com/about2.aspx|سەردێڕ=Revival of Kurd's Heritage Organization |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725071354/http://kurdheritage.com/about2.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurd's Heritage Museum}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.facebook.com/kurdheritage/videos/342863720531825|سەردێڕ=14 reactions {{!}} راپۆرتێكی سكای نیوز لەسەر كەلەپوری كوردی ومۆزەخانەی كەلەپووری كوردی {{!}} RKHO |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Sky News Arabia}}</ref> == بناغە و مێژوو == [[عیرفان عوسمان]] (شارەزای کەلەپووری) و هونەرمەندی هاوڕێی [[بارزان قادر]] لە ساڵی ٢٠٠٠ دەستیان کرد بە کۆکردنەوەی کۆمەڵێک کەلوپەلی نەریتی کوردی بە مەبەستی پاراستن و پاراستنی ئەو جۆرە شوێنەوارە کوردیانە بە ڕێگەی خۆکارانە؛ هیچ بودجەیەک لە هیچ سەرچاوەیەکەوە تەرخان نەکرا. ساڵ لە دوای ساڵ کۆکردنەوەکەیان لە ڕێگەی کڕین و بەخشین و وەسیەتکردنەوە دەستی بە زیادبوون کرد. حکومەتی هەرێمی کوردستانی مۆڵەتی دامەزراندنی ڕێکخراوەکەیان (ڕێکخراوی بوژانەوەی کەلەپووری کورد)ی پێبەخشیون. هۆتێل فەرەح کۆنترین هۆتێلە لە شاری سلێمانی و دەکەوێتە ناوەڕۆکی شەقامی مێژوویی مەولەوی، و لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا کرایەوە. هۆتێلەکە لە ماوەی ٤ دەیەی ڕابردوودا جێهێڵراوە. بەڕێوەبەرایەتی پاراستنی کەلەپووری سلێمانی لە ساڵی 2006 هۆتێلەکەی کڕیوە و لە ساڵی 2013 پلانی بەرفراوانکردنی بیناکە و نۆژەنکردنەوەکەی ئەنجامداوە. پرۆسەکە لە ساڵی ٢٠١٥ تەواو بوو. بەشی سەرەوە (یان نهۆمی یەکەم) درا بە ڕێکخراوی بوژانەوەی کەلەپووری کورد بۆ نمایشکردنی کۆکراوەکانی بە دروستکردنی مۆزەخانەیەکی مێژوویی لەوێ. مۆزەخانەی میراتی کورد لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ (هەمان ڕۆژی دامەزراندنی سلێمانی) بە فەرمی کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdheritage.com/bash.aspx?Jor=2023|سەردێڕ=رێكخراوی بوژاندنەوەی كەلەپوری كورد |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725050638/http://kurdheritage.com/bash.aspx?Jor=2023 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurd's Heritage Museum}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.facebook.com/kurdheritage/posts/1738046369666758 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Revival of Kurd’s Heritage Organisation}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/699275?fbclid=IwAR15j6Mh0oFlpi7lkCh7MmpHbyTyRAenksZUMLA8MtlpqHn_YvZbr1uiRR8|سەردێڕ=مۆزەخانەی کەلەپووری کورد لە سلێمانی |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Bas News}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل: مۆزەخانەکان]] [[پۆل:مۆزەخانەکان بەپێی وڵات]] {{پۆلی کۆمنز|Kurd's Heritage Museum (Sulaymaniyah)}} mmsbciudk1rdakrs6fpvrapygnsju0u 1617392 1617391 2026-08-05T13:55:30Z Shaween 18477 1617392 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{Infobox museum | name = Kurd's Heritage Museum | native_name = مۆزەخانەی کەلەپووری کورد | native_name_lang = | logo = | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = The_Kurd%27s_Heritage_Museum_occupies_the_1st_floor_of_Farah_Hotel,_Mawlawi_Street,_Sulaymaniyah,_Iraqi_Kurdistan.jpg | image_upright = | alt = | caption = The Kurd's Heritage Museum, occupying the upper floor of Farah Hotel, June 2021 | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | coordinates = <!-- {{Coord}} --> | former_name = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} -->November 14, 2015 | dissolved = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | location = [[Sulaymaniyah]], Saboon Karan District, Sulaymaniyah Governorate, Kurdistan Region, Iraq | type = History museum | accreditation = | key_holdings = | collections = | collection_size = 1718 artifacts | visitors = | founder = Erfan Othman Ahmad and Barzan Qadir Khalooz | executive_director = | leader_type = | leader = | director = Erfan Othman Ahmed | president = | ceo = | chairperson = | curator = | architect = | historian = | owner = Revival of Kurd’s Heritage Organisation | public_transit = | parking = | network = | website = {{url|http://www.kurdheritage.com/english.aspx}} | embedded = }}'''مۆزەخانەی کەلەپووری کورد''' (بە کوردی: مۆزەخانەی کەلەپووری کورد؛ بە عەرەبی: متحف التراث الکردي)، مۆزەخانەیەکی مێژووییە و دەکەوێتە ناو دڵی شەقامی مەولەوی لە ناوەندی شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی]] [[عێراق|کوردستان]]. مۆزەخانەکە خاوەندارێتی دەکرێت لەلایەن ڕێکخراوی بوژاندنەوەی کەلەپووری کورد بەڵام لەڕووی کارگێڕییەوە، مۆزەخانەکە سەر بە [[بەڕێوەبەرایەتیی شوێنەوارەکانی سلێمانی]] و [[مۆزەخانەی سلێمانی|مۆزەخانەی سلێمانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdheritage.com/about2.aspx|سەردێڕ=Revival of Kurd's Heritage Organization |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725071354/http://kurdheritage.com/about2.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurd's Heritage Museum}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.facebook.com/kurdheritage/videos/342863720531825|سەردێڕ=14 reactions {{!}} راپۆرتێكی سكای نیوز لەسەر كەلەپوری كوردی ومۆزەخانەی كەلەپووری كوردی {{!}} RKHO |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Sky News Arabia}}</ref> == بناغە و مێژوو == [[عیرفان عوسمان]] (شارەزای کەلەپووری) و هونەرمەندی هاوڕێی [[بارزان قادر]] لە ساڵی ٢٠٠٠ دەستیان کرد بە کۆکردنەوەی کۆمەڵێک کەلوپەلی نەریتی کوردی بە مەبەستی پاراستن و پاراستنی ئەو جۆرە شوێنەوارە کوردیانە بە ڕێگەی خۆکارانە؛ هیچ بودجەیەک لە هیچ سەرچاوەیەکەوە تەرخان نەکرا. ساڵ لە دوای ساڵ کۆکردنەوەکەیان لە ڕێگەی کڕین و بەخشین و وەسیەتکردنەوە دەستی بە زیادبوون کرد. حکومەتی هەرێمی کوردستانی مۆڵەتی دامەزراندنی ڕێکخراوەکەیان (ڕێکخراوی بوژانەوەی کەلەپووری کورد)ی پێبەخشیون. هۆتێل فەرەح کۆنترین هۆتێلە لە شاری سلێمانی و دەکەوێتە ناوەڕۆکی شەقامی مێژوویی مەولەوی، و لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا کرایەوە. هۆتێلەکە لە ماوەی ٤ دەیەی ڕابردوودا جێهێڵراوە. بەڕێوەبەرایەتی پاراستنی کەلەپووری سلێمانی لە ساڵی 2006 هۆتێلەکەی کڕیوە و لە ساڵی 2013 پلانی بەرفراوانکردنی بیناکە و نۆژەنکردنەوەکەی ئەنجامداوە. پرۆسەکە لە ساڵی ٢٠١٥ تەواو بوو. بەشی سەرەوە (یان نهۆمی یەکەم) درا بە ڕێکخراوی بوژانەوەی کەلەپووری کورد بۆ نمایشکردنی کۆکراوەکانی بە دروستکردنی مۆزەخانەیەکی مێژوویی لەوێ. مۆزەخانەی میراتی کورد لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ (هەمان ڕۆژی دامەزراندنی سلێمانی) بە فەرمی کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdheritage.com/bash.aspx?Jor=2023|سەردێڕ=رێكخراوی بوژاندنەوەی كەلەپوری كورد |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725050638/http://kurdheritage.com/bash.aspx?Jor=2023 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurd's Heritage Museum}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.facebook.com/kurdheritage/posts/1738046369666758 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Revival of Kurd’s Heritage Organisation}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/699275?fbclid=IwAR15j6Mh0oFlpi7lkCh7MmpHbyTyRAenksZUMLA8MtlpqHn_YvZbr1uiRR8|سەردێڕ=مۆزەخانەی کەلەپووری کورد لە سلێمانی |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Bas News}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل: مۆزەخانەکان]] [[پۆل:مۆزەخانەکان بەپێی وڵات]] {{پۆلی کۆمنز|Kurd's Heritage Museum (Sulaymaniyah)}} 9icc5sufe0k4rr2z5dkde1k4iyi7hoq 1617393 1617392 2026-08-05T13:56:09Z Shaween 18477 /* بناغە و مێژوو */ 1617393 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{Infobox museum | name = Kurd's Heritage Museum | native_name = مۆزەخانەی کەلەپووری کورد | native_name_lang = | logo = | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = The_Kurd%27s_Heritage_Museum_occupies_the_1st_floor_of_Farah_Hotel,_Mawlawi_Street,_Sulaymaniyah,_Iraqi_Kurdistan.jpg | image_upright = | alt = | caption = The Kurd's Heritage Museum, occupying the upper floor of Farah Hotel, June 2021 | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | coordinates = <!-- {{Coord}} --> | former_name = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} -->November 14, 2015 | dissolved = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | location = [[Sulaymaniyah]], Saboon Karan District, Sulaymaniyah Governorate, Kurdistan Region, Iraq | type = History museum | accreditation = | key_holdings = | collections = | collection_size = 1718 artifacts | visitors = | founder = Erfan Othman Ahmad and Barzan Qadir Khalooz | executive_director = | leader_type = | leader = | director = Erfan Othman Ahmed | president = | ceo = | chairperson = | curator = | architect = | historian = | owner = Revival of Kurd’s Heritage Organisation | public_transit = | parking = | network = | website = {{url|http://www.kurdheritage.com/english.aspx}} | embedded = }}'''مۆزەخانەی کەلەپووری کورد''' (بە کوردی: مۆزەخانەی کەلەپووری کورد؛ بە عەرەبی: متحف التراث الکردي)، مۆزەخانەیەکی مێژووییە و دەکەوێتە ناو دڵی شەقامی مەولەوی لە ناوەندی شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی]] [[عێراق|کوردستان]]. مۆزەخانەکە خاوەندارێتی دەکرێت لەلایەن ڕێکخراوی بوژاندنەوەی کەلەپووری کورد بەڵام لەڕووی کارگێڕییەوە، مۆزەخانەکە سەر بە [[بەڕێوەبەرایەتیی شوێنەوارەکانی سلێمانی]] و [[مۆزەخانەی سلێمانی|مۆزەخانەی سلێمانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdheritage.com/about2.aspx|سەردێڕ=Revival of Kurd's Heritage Organization |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725071354/http://kurdheritage.com/about2.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurd's Heritage Museum}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.facebook.com/kurdheritage/videos/342863720531825|سەردێڕ=14 reactions {{!}} راپۆرتێكی سكای نیوز لەسەر كەلەپوری كوردی ومۆزەخانەی كەلەپووری كوردی {{!}} RKHO |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Sky News Arabia}}</ref> == بناغە و مێژوو == [[عیرفان عوسمان]] (شارەزای کەلەپووری) و هونەرمەندی هاوڕێی [[بارزان قادر]] لە ساڵی ٢٠٠٠ دەستیان کرد بە کۆکردنەوەی کۆمەڵێک کەلوپەلی نەریتی کوردی بە مەبەستی پاراستن و پاراستنی ئەو جۆرە شوێنەوارە کوردیانە بە ڕێگەی خۆکارانە؛ هیچ بودجەیەک لە هیچ سەرچاوەیەکەوە تەرخان نەکرا. ساڵ لە دوای ساڵ کۆکردنەوەکەیان لە ڕێگەی کڕین و بەخشین و وەسیەتکردنەوە دەستی بە زیادبوون کرد. حکومەتی هەرێمی کوردستانی مۆڵەتی دامەزراندنی ڕێکخراوەکەیان (ڕێکخراوی بوژانەوەی کەلەپووری کورد)ی پێبەخشیون. هۆتێل فەرەح کۆنترین هۆتێلە لە شاری سلێمانی و دەکەوێتە ناوەڕۆکی شەقامی مێژوویی مەولەوی، و لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا کرایەوە. هۆتێلەکە لە ماوەی ٤ دەیەی ڕابردوودا جێهێڵراوە. بەڕێوەبەرایەتی پاراستنی کەلەپووری سلێمانی لە ساڵی ٢٠٠٦ هۆتێلەکەی کڕیوە و لە ساڵی ٢٠١٣ پلانی بەرفراوانکردنی بیناکە و نۆژەنکردنەوەکەی ئەنجامداوە. پرۆسەکە لە ساڵی ٢٠١٥ تەواو بوو. بەشی سەرەوە (یان نهۆمی یەکەم) درا بە ڕێکخراوی بوژانەوەی کەلەپووری کورد بۆ نمایشکردنی کۆکراوەکانی بە دروستکردنی مۆزەخانەیەکی مێژوویی لەوێ. مۆزەخانەی میراتی کورد لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ (هەمان ڕۆژی دامەزراندنی سلێمانی) بە فەرمی کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdheritage.com/bash.aspx?Jor=2023|سەردێڕ=رێكخراوی بوژاندنەوەی كەلەپوری كورد |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725050638/http://kurdheritage.com/bash.aspx?Jor=2023 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurd's Heritage Museum}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.facebook.com/kurdheritage/posts/1738046369666758 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Revival of Kurd’s Heritage Organisation}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/699275?fbclid=IwAR15j6Mh0oFlpi7lkCh7MmpHbyTyRAenksZUMLA8MtlpqHn_YvZbr1uiRR8|سەردێڕ=مۆزەخانەی کەلەپووری کورد لە سلێمانی |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Bas News}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل: مۆزەخانەکان]] [[پۆل:مۆزەخانەکان بەپێی وڵات]] {{پۆلی کۆمنز|Kurd's Heritage Museum (Sulaymaniyah)}} 9ycuob3a137c8bvdvg9pw82bqhnuom3 1617396 1617393 2026-08-05T14:15:34Z Shaween 18477 1617396 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{Infobox museum | name = Kurd's Heritage Museum | native_name = مۆزەخانەی کەلەپووری کورد | native_name_lang = | logo = | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = The_Kurd%27s_Heritage_Museum_occupies_the_1st_floor_of_Farah_Hotel,_Mawlawi_Street,_Sulaymaniyah,_Iraqi_Kurdistan.jpg | image_upright = | alt = | caption = The Kurd's Heritage Museum, occupying the upper floor of Farah Hotel, June 2021 | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | coordinates = <!-- {{Coord}} --> | former_name = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} -->November 14, 2015 | dissolved = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | location = [[Sulaymaniyah]], Saboon Karan District, Sulaymaniyah Governorate, Kurdistan Region, Iraq | type = History museum | accreditation = | key_holdings = | collections = | collection_size = 1718 artifacts | visitors = | founder = Erfan Othman Ahmad and Barzan Qadir Khalooz | executive_director = | leader_type = | leader = | director = Erfan Othman Ahmed | president = | ceo = | chairperson = | curator = | architect = | historian = | owner = Revival of Kurd’s Heritage Organisation | public_transit = | parking = | network = | website = {{url|http://www.kurdheritage.com/english.aspx}} | embedded = }}'''مۆزەخانەی کەلەپووری کورد''' (بە کوردی: مۆزەخانەی کەلەپووری کورد؛ بە عەرەبی: متحف التراث الکردي)، مۆزەخانەیەکی مێژووییە و دەکەوێتە ناو دڵی شەقامی مەولەوی لە ناوەندی شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی]] [[عێراق|کوردستان]]. مۆزەخانەکە خاوەندارێتی دەکرێت لەلایەن ڕێکخراوی بوژاندنەوەی کەلەپووری کورد بەڵام لەڕووی کارگێڕییەوە، مۆزەخانەکە سەر بە [[بەڕێوەبەرایەتیی شوێنەوارەکانی سلێمانی]] و [[مۆزەخانەی سلێمانی|مۆزەخانەی سلێمانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdheritage.com/about2.aspx|سەردێڕ=Revival of Kurd's Heritage Organization |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725071354/http://kurdheritage.com/about2.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurd's Heritage Museum}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.facebook.com/kurdheritage/videos/342863720531825|سەردێڕ=14 reactions {{!}} راپۆرتێكی سكای نیوز لەسەر كەلەپوری كوردی ومۆزەخانەی كەلەپووری كوردی {{!}} RKHO |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Sky News Arabia}}</ref> == بناغە و مێژوو == [[عیرفان عوسمان]] (شارەزای کەلەپووری) و هونەرمەندی هاوڕێی [[بارزان قادر]] لە ساڵی ٢٠٠٠ دەستیان کرد بە کۆکردنەوەی کۆمەڵێک کەلوپەلی نەریتی کوردی بە مەبەستی پاراستن و پاراستنی ئەو جۆرە شوێنەوارە کوردیانە بە ڕێگەی خۆکارانە؛ هیچ بودجەیەک لە هیچ سەرچاوەیەکەوە تەرخان نەکرا. ساڵ لە دوای ساڵ کۆکردنەوەکەیان لە ڕێگەی کڕین و بەخشین و وەسیەتکردنەوە دەستی بە زیادبوون کرد. حکومەتی هەرێمی کوردستانی مۆڵەتی دامەزراندنی ڕێکخراوەکەیان (ڕێکخراوی بوژانەوەی کەلەپووری کورد)ی پێبەخشیون. هۆتێل فەرەح کۆنترین هۆتێلە لە شاری سلێمانی و دەکەوێتە ناوەڕۆکی شەقامی مێژوویی مەولەوی، و لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا کرایەوە. هۆتێلەکە لە ماوەی ٤ دەیەی ڕابردوودا جێهێڵراوە. بەڕێوەبەرایەتی پاراستنی کەلەپووری سلێمانی لە ساڵی ٢٠٠٦ هۆتێلەکەی کڕیوە و لە ساڵی ٢٠١٣ پلانی بەرفراوانکردنی بیناکە و نۆژەنکردنەوەکەی ئەنجامداوە. پرۆسەکە لە ساڵی ٢٠١٥ تەواو بوو. بەشی سەرەوە (یان نهۆمی یەکەم) درا بە ڕێکخراوی بوژانەوەی کەلەپووری کورد بۆ نمایشکردنی کۆکراوەکانی بە دروستکردنی مۆزەخانەیەکی مێژوویی لەوێ. مۆزەخانەی میراتی کورد لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ (هەمان ڕۆژی دامەزراندنی سلێمانی) بە فەرمی کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdheritage.com/bash.aspx?Jor=2023|سەردێڕ=رێكخراوی بوژاندنەوەی كەلەپوری كورد |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725050638/http://kurdheritage.com/bash.aspx?Jor=2023 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurd's Heritage Museum}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.facebook.com/kurdheritage/posts/1738046369666758 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Revival of Kurd’s Heritage Organisation}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/699275?fbclid=IwAR15j6Mh0oFlpi7lkCh7MmpHbyTyRAenksZUMLA8MtlpqHn_YvZbr1uiRR8|سەردێڕ=مۆزەخانەی کەلەپووری کورد لە سلێمانی |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Bas News}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل: مۆزەخانەکان]] [[پۆل:مۆزەخانەکان بەپێی وڵات]] [[پۆل: سلێمانی]] {{پۆلی کۆمنز|Kurd's Heritage Museum (Sulaymaniyah)}} tjegw9miswxbz84bg6b9hluy8ugg2yn 1617397 1617396 2026-08-05T14:16:09Z Shaween 18477 1617397 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{Infobox museum | name = Kurd's Heritage Museum | native_name = مۆزەخانەی کەلەپووری کورد | native_name_lang = | logo = | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = The_Kurd%27s_Heritage_Museum_occupies_the_1st_floor_of_Farah_Hotel,_Mawlawi_Street,_Sulaymaniyah,_Iraqi_Kurdistan.jpg | image_upright = | alt = | caption = The Kurd's Heritage Museum, occupying the upper floor of Farah Hotel, June 2021 | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | coordinates = <!-- {{Coord}} --> | former_name = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} -->November 14, 2015 | dissolved = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | location = [[Sulaymaniyah]], Saboon Karan District, Sulaymaniyah Governorate, Kurdistan Region, Iraq | type = History museum | accreditation = | key_holdings = | collections = | collection_size = 1718 artifacts | visitors = | founder = Erfan Othman Ahmad and Barzan Qadir Khalooz | executive_director = | leader_type = | leader = | director = Erfan Othman Ahmed | president = | ceo = | chairperson = | curator = | architect = | historian = | owner = Revival of Kurd’s Heritage Organisation | public_transit = | parking = | network = | website = {{url|http://www.kurdheritage.com/english.aspx}} | embedded = }}'''مۆزەخانەی کەلەپووری کورد''' (بە کوردی: مۆزەخانەی کەلەپووری کورد؛ بە عەرەبی: متحف التراث الکردي)، مۆزەخانەیەکی مێژووییە و دەکەوێتە ناو دڵی شەقامی مەولەوی لە ناوەندی شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی]] [[عێراق|کوردستان]]. مۆزەخانەکە خاوەندارێتی دەکرێت لەلایەن ڕێکخراوی بوژاندنەوەی کەلەپووری کورد بەڵام لەڕووی کارگێڕییەوە، مۆزەخانەکە سەر بە [[بەڕێوەبەرایەتیی شوێنەوارەکانی سلێمانی]] و [[مۆزەخانەی سلێمانی|مۆزەخانەی سلێمانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdheritage.com/about2.aspx|سەردێڕ=Revival of Kurd's Heritage Organization |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725071354/http://kurdheritage.com/about2.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurd's Heritage Museum}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.facebook.com/kurdheritage/videos/342863720531825|سەردێڕ=14 reactions {{!}} راپۆرتێكی سكای نیوز لەسەر كەلەپوری كوردی ومۆزەخانەی كەلەپووری كوردی {{!}} RKHO |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Sky News Arabia}}</ref> == بناغە و مێژوو == [[عیرفان عوسمان]] (شارەزای کەلەپووری) و هونەرمەندی هاوڕێی [[بارزان قادر]] لە ساڵی ٢٠٠٠ دەستیان کرد بە کۆکردنەوەی کۆمەڵێک کەلوپەلی نەریتی کوردی بە مەبەستی پاراستن و پاراستنی ئەو جۆرە شوێنەوارە کوردیانە بە ڕێگەی خۆکارانە؛ هیچ بودجەیەک لە هیچ سەرچاوەیەکەوە تەرخان نەکرا. ساڵ لە دوای ساڵ کۆکردنەوەکەیان لە ڕێگەی کڕین و بەخشین و وەسیەتکردنەوە دەستی بە زیادبوون کرد. حکومەتی هەرێمی کوردستانی مۆڵەتی دامەزراندنی ڕێکخراوەکەیان (ڕێکخراوی بوژانەوەی کەلەپووری کورد)ی پێبەخشیون. هۆتێل فەرەح کۆنترین هۆتێلە لە شاری سلێمانی و دەکەوێتە ناوەڕۆکی شەقامی مێژوویی مەولەوی، و لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا کرایەوە. هۆتێلەکە لە ماوەی ٤ دەیەی ڕابردوودا جێهێڵراوە. بەڕێوەبەرایەتی پاراستنی کەلەپووری سلێمانی لە ساڵی ٢٠٠٦ هۆتێلەکەی کڕیوە و لە ساڵی ٢٠١٣ پلانی بەرفراوانکردنی بیناکە و نۆژەنکردنەوەکەی ئەنجامداوە. پرۆسەکە لە ساڵی ٢٠١٥ تەواو بوو. بەشی سەرەوە (یان نهۆمی یەکەم) درا بە ڕێکخراوی بوژانەوەی کەلەپووری کورد بۆ نمایشکردنی کۆکراوەکانی بە دروستکردنی مۆزەخانەیەکی مێژوویی لەوێ. مۆزەخانەی میراتی کورد لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ (هەمان ڕۆژی دامەزراندنی سلێمانی) بە فەرمی کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdheritage.com/bash.aspx?Jor=2023|سەردێڕ=رێكخراوی بوژاندنەوەی كەلەپوری كورد |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725050638/http://kurdheritage.com/bash.aspx?Jor=2023 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Kurd's Heritage Museum}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.facebook.com/kurdheritage/posts/1738046369666758 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Revival of Kurd’s Heritage Organisation}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/699275?fbclid=IwAR15j6Mh0oFlpi7lkCh7MmpHbyTyRAenksZUMLA8MtlpqHn_YvZbr1uiRR8|سەردێڕ=مۆزەخانەی کەلەپووری کورد لە سلێمانی |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Bas News}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل: مۆزەخانەکان]] [[پۆل:مۆزەخانەکان بەپێی وڵات]] [[پۆل: سلێمانی]] [[پۆل: کوردستان]] {{پۆلی کۆمنز|Kurd's Heritage Museum (Sulaymaniyah)}} fcyw1we880w2v1bqkmh43aob6zflofq 0 299726 1617394 1616695 2026-08-05T14:08:34Z Shaween 18477 1617394 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:Le_Louvre_-_Aile_Richelieu.jpg|وێنۆک|مۆزەخانەی [[لووڤر|لۆڤەر]] لە [[پاریس]]، زۆرترین سەردانی مۆزەخانەی ھونەری لە جیھاندا لە ساڵی ٢٠٢٢.]] '''مۆزەخانەی ھونەر،''' یان '''گەلەری ھونەری،''' ڕێکخراوێکە، بە زۆری بینا یان شوێنی پێشانگاکردنی بەرھەمە ھونەرییەکان لە کۆمەڵەی تایبەتی [[مۆزەخانە|مۆزەخانەکەوە]] ھەیە. مۆزەخانەکان، لەوانەیە لە خاوەندارێتی گشتی، یان تایبەتدا بێت، بۆ ھەمووان دەستی پێ بگات، یان سنووردارکردنی ھەبێت. ھەرچەندە بە پلەی یەکەم پەیوەندی بە، [[ھونەری سۆمایی|ھونەری بینراوەوە]] ھەیە، بەڵام زۆرجار مۆزەخانەکانی ھونەر، وەک شوێنێک بۆ ئاڵوگۆڕی کولتووری و چالاکییە ھونەرییەکانی تر بەکاردەھێنرێن، وەکو وتار، زێڕینگەریی، بینینی تابلۆکان، ھونەری نمایش، کۆنسێرتەکانی مۆسیقا، یان خوێندنەوەی [[شیعر]]. ھەروەھا مۆزەخانە ھونەرییەکان زۆرجار پێشانگای کاتی بە تەوەرەیی سازدەکەن، کە زۆرجار تێیدا بەرھەمە ھونەرییەکانی قەرزگرتوو لە کۆمەڵەکان، مۆزەخانەکانی دیکەوە وەرگیراون. [[پەڕگە:Le_Louvre_-_Aile_Richelieu.jpg|وێنۆک|مۆزەخانەی [[لووڤر|لۆڤەر]] لە [[پاریس]]، زۆرترین سەردانی مۆزەخانەی ھونەری لە جیھاندا لە ساڵی ٢٠٢٢.]] [[پەڕگە:Gallery15Urlan.ogv|وێنۆک|ڤیدیۆی (گەلەری نیشتمانی ھونەر لە [[واشینگتن دی سی|واشنتۆن دی سی]] .]] '''مۆزەخانەی ھونەر،''' یان '''گەلەری ھونەری،''' ڕێکخراوێکە، بەزۆری بینا یان شوێنی نمایشکردنی [[ھونەر|(ھونەری]]، لە کۆمەڵەی، تایبەتی [[مۆزەخانە|مۆزەخانەکەوە،]] ھەیە. لەوانەیە لە خاوەندارێتی گشتی یان تایبەتدا بێت، بۆ ھەموو کەس کراوە بێت، یان تەنھا بە مەرج و ڕێسای دیاریکراو، دەستی پێ بگات، یان سنووردارکردنی ھەبێت. ھەرچەندە بە پلەی یەکەم پەیوەندی بە [[ھونەری سۆمایی|ھونەری بینراوەوە]] ھەیە، بەڵام زۆرجار مۆزەخانەکانی ھونەر وەک شوێنێک بۆ ئاڵوگۆڕی کولتووری و چالاکییە ھونەرییەکانی تر بەکاردەھێنرێن، وەکو وتار، زێڕینگەریی، بینینی تابلۆکان، ھونەری نمایش، کۆنسێرتەکانی مۆسیقا، یان خوێندنەوەی [[شیعر]]. ھەروەھا مۆزەخانە ھونەرییەکان، زۆرجار پێشانگای کاتی بە تەوەرەیی سازدەکەن، کە زۆرجار ئەو شتانە لەخۆدەگرن کە، بەرھەمە ھونەرییە قەرزکراوەکان لە مۆزەخانە، بە قەرز لە کۆمەڵەکانی دیکەوە وەرگیراوەن. == زاراوە == [[پەڕگە:The_MET.jpg|وێنۆک|[[مۆزەخانەی میترۆپۆلیتەنی ھونەر|مۆزەخانەی ھونەری میترۆپۆلیتان]] لە [[نیوویۆرک|شاری نیویۆرک]] کە ناوی لێنراوە بەھۆی شوێنی ناوەندییەوە، لە لای (ڕۆژھەڵاتی سەرەوەی [[مانھاتن]]، زۆرترین سەردانیکردنی مۆزەخانەی ھونەری بووە لە ئەمریکا، و ھەشتەم مۆزەخانەی ھونەری بووە لە جیھاندا) لە ساڵی ٢٠٢٢دا.]] دامەزراوەیەکی تایبەتە بە کۆکردنەوە، پاراستن، لێکۆڵینەوە و نمایشکردنی بەرھەمە ھونەرییەکان، دەتوانرێت بە مۆزەخانەی ھونەر یان گەلەری ھونەر ناوببرێت، و لەوانەیە ئەو دوو زاراوەیە بە شێوەیەکی ئاڵوگۆڕ بەکاربھێنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gov.uk/government/news/new-guidance-for-reopening-of-museums-galleries-and-the-heritage-sector|سەردێڕ=New guidance for reopening of museums, galleries and the heritage sector |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210811225715/https://www.gov.uk/government/news/new-guidance-for-reopening-of-museums-galleries-and-the-heritage-sector |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=GOV.UK |زمان=en}}</ref><ref name="cambridge">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/art-gallery|سەردێڕ=art gallery |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190514142408/https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/art-gallery |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=dictionary.cambridge.org |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.merriam-webster.com/dictionary/gallery|سەردێڕ=Definition of GALLERY |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830141109/https://www.merriam-webster.com/dictionary/gallery |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Merriam-Webster |زمان=en}}</ref> ئەمەش لە ناوی دامەزراوەکان لە سەرانسەری جیھاندا ڕەنگ دەداتەوە، کە ھەندێکیان بە گەلەری ھونەری دادەنرێت، وەک (گەلەری نیشتمانی لە [[لەندەن]] و گەلەری نیشتمانی نیو لە [[بەرلین]]) ھەندێکیشیان بە مۆزەخانە دادەنرێت، لەوانە ([[مۆزەخانەی میترۆپۆلیتەنی ھونەر|مۆزەخانەی ھونەری میترۆپۆلیتان]] و مۆزەخانەی ھونەری مۆدێرن) لە [[نیوویۆرک|شاری نیویۆرک]] و مۆزەخانەی نیشتمانی ھونەری ڕۆژاوا لە [[تۆکیۆ]]. ھەروەھا ھەندێک جار دەستەواژەی «گەلەری ھونەری» بۆ وەسفکردنی ئەو بازرگانیانە بەکاردەھێنرێت، کە ھونەر بۆ فرۆشتن نمایش دەکەن، بەڵام ئەمانە مۆزەخانەی ھونەر نین.<ref name="cambridge">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/art-gallery|سەردێڕ=art gallery |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190514142408/https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/art-gallery |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=dictionary.cambridge.org |زمان=en}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Zuidgevel_Corps_de_logis_rond_1675_Anonieme_schilder.jpg|وێنۆک|کۆمەڵە ھونەرییەکەی [[کۆشکی ڤێرسای|, کۆشکی ڤێرسای]] لە [[فەڕەنسا|فەرەنسا]]، جار جار کراوە بوو بۆ بینینی گشتی.]] بە درێژایی مێژوو، زۆربەی بەرھەمە ھونەرییە گرنگ و گەورە و گرانبەھاکان، بە گشتی لەلایەن (دامەزراوە ئایینییەکان یان سەرکردە سیاسییەکانەوە ڕاسپێردراون و لە پەرستگا و کڵێسا و (کۆشکەکاندا نمایشکراون، ئەوەی ھەم شکۆ و دەسەڵات پیشان بدەن و ھەم ئەرکی ئایینی و کەلتووری، جێبەجێ بکەن: ھەرچەندە ئەم کۆمەڵە ھونەرانە کراوە نەبوون بۆ خەڵکی گشتی، بەڵام زۆرجار بۆ بینینی، بەشێک لە خەڵک ئامادە دەکران. لە [[سەردەمی دێرین|سەردەمی کلاسیکدا]]، دامەزراوە ئایینییەکان بە یەکێک لە یەکەمین فۆرمەکانی گەلەری ھونەر دادەنرا، چونکە کۆکردنەوە، پاراستن و نمایشکردنی بەرھەمە ھونەرییەکان، لە شوێنە پیرۆزەکاندا ئەنجام دەدرا، سەرەتایی گەلەری ھونەر دەستیان کرد بە کارکردن. کۆکەرەوەی دەوڵەمەندی ڕۆمانی لە گەوھەرە نەخشێنراوەکان و شتە بەنرخەکانی تر، وەک [[جوولیوس سێزار|جولیۆس قەیسەر]]، زۆرجار کۆکراوەکانیان دەبەخشی بە پەرستگاکان. تا ئێستا ڕوون نییە کە بە کردەوە تا چەند ئاسان بووە بۆ خەڵک کە سەیری ئەم شتانە بکەن. لە ئەورووپا، لە کۆتایی سەدەی ناوەڕاستەوە، ناوچەکانی کۆشکی شاھانە، [[قەڵا|قەڵاکان]] و خانووە لادێیییە گەورەکانی نوخبە کۆمەڵایەتییەکان زۆرجار بەشێکیان دەکران بۆ دەستڕاگەیشتن بە بەشێک لە خەڵک، کە دەتوانرا کۆمەڵە ھونەرییەکان ببینرێن. لە [[کۆشکی ڤێرسای]]، چوونە ژوورەوە سنووردار بوو بۆ کەسانی ھەندێک چینی کۆمەڵایەتی، کە پێویست بوو جل و بەرگی گونجاو لەبەر بکەن، کە بە شێوەیەکی گشتی بریتی بوو لە ئیکسسواراتە گونجاوەکان، (بەستنی پێڵاوی زیوین و [[شمشێر]]) دەتوانرا لە دوکانەکانی دەرەوە بەکرێ بگیرێن. زۆرجار گەنجینەی کاتدراییل و کڵێسا گەورەکان، یان بەشێکیان بۆ نمایشی گشتی و ڕێزگرتن دانرابوون. زۆرێک لە خانووە لادێیییە گەورەکانی ئینگلتەرا دەتوانرا لەلایەن کەسانی بەڕێزەوە گەشتیان بۆ بکرێت بۆ وەرگرتنی پارەیەک بۆ خاوەن ماڵەکە، لەو ماوەیە درێژانەی کە خێزانەکە لە شوێنی نیشتەجێبووندا نەبوون. ڕێکخستنی تایبەت کرا بۆ ئەوەی خەڵک بتوانن زۆرێک لە کۆمەڵە شاھانە یان تایبەتەکان ببینن کە لە گەلەرییەکاندا دانراون، وەک زۆربەی تابلۆکانی کۆمەڵەی ئۆرلینز، کە لە باڵێکی [[کۆشکی پالەیس ڕۆیاڵ|کۆشکی شاھانە]] لە پاریس دانرابوون و دەتوانرا بۆ زۆربەی سەدەی ١٨ سەردانیان بکرێت. لە ئیتاڵیا گەشتیاری ھونەری گەشتی گەورە لە سەدەی ١٨ بەدواوە بوو بە پیشەسازییەکی سەرەکی و شارەکان ھەوڵیان دا کارە سەرەکییەکانیان دەستڕاگەیشتن بە کارە سەرەکییەکانیان. مۆزەخانەکانی کاپیتولین لە ساڵی ١٤٧١ بە بەخشینی پەیکەری کلاسیک بۆ شاری [[ڕۆما]] لەلایەن [[پاپا|پاپایەوە]] دەستیپێکرد، لەکاتێکدا مۆزەخانەکانی ڤاتیکان کە کۆکراوەکانیان تا ئێستا خاوەندارێتی پاپایە، بنەماکانیان دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٥٠٦، کاتێک کە لەم دواییانەدا ''لاۆکۆن و کوڕەکانی'' دۆزرایەوە خراوەتە نمایشی گشتی. لە سەدەکانی دواتردا، مۆزەخانەی زۆر بە بابەتە جیاوازەکان دامەزران. لە ھەمان کاتدا، ھەندێک لە بەشەکانی ڤاتیکان، وەک '''گەلەری بێڵڤیدێر''' و '''مۆزەخانەکانی ڤاتیکان'''، بە مەبەستی نمایشکردنی کۆمەڵە ھونەرییەکان پەرەپێدران و بوون بە نموونەیەکی سەرەتایی گەلەرییە ھونەرییەکان. زنجیرەیەک مۆزەخانە لەسەر بابەتگەلێکی جیاواز لە ماوەی سەدەکانی دواتردا کرایەوە و زۆرێک لە بیناکانی ڤاتیکان وەک گەلەری بە مەبەست دروستکراون. گەنجینەی شاھانەی سەرەتایی کە بەڕووی خەڵکدا کرایەوە، خەزنەی سەوزی شانشینی ساکسۆن بوو لە ساڵانی ١٧٢٠دا. مۆزەخانە تایبەتەکان کە بەڕووی خەڵکدا کراوەن لە سەدەی ١٧ بەدواوە دەستیان بە دامەزراندنی کرد، زۆرجار لە دەوری کۆمەڵێک لە کابینەی جۆری شتە سەرنجڕاکێشەکان دامەزراوە. یەکەم مۆزەخانەی لەو جۆرە مۆزەخانەی ئاشمۆلین بوو لە [[ئۆکسفۆرد]] کە لە ساڵی ١٦٨٣ کرایەوە بۆ دانان و نمایشکردنی شوێنەوارەکانی ئیلیا ئاشمۆل کە وەک وەسیەتنامەیەک درایە [[زانکۆی ئۆکسفۆرد]]. === مۆزەخانەی گشتی === [[پەڕگە:Basel_-_2017_-_Kunstmuseum_Basel_-_Altbau.jpg|وێنۆک|Kunstmuseum Basel, یەکەم مۆزەخانەی ھونەری گشتی جیھانە]] مۆزەخانەی ھونەر بازل، لە ڕێگەی ڕەچەڵەکی خۆیەوە کە درێژدەبێتەوە بۆ کابینەی ئەمێرباخ، کە کۆمەڵێک بەرھەمی ھانس ھۆڵباین بچووکی لەخۆگرتبوو و لەلایەن شاری [[بازل]] لە ساڵی ١٦٦١ کڕدرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Dieffenbacher |یەکەم=Christoph |ناونیشان=https://www.tagblatt.ch/kultur/buch-buehne-kunst/vom-geld-und-von-der-kunst-ld.1548620|سەردێڕ=Vom Geld und von der Kunst |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503221949/https://www.tagblatt.ch/kultur/buch-buehne-kunst/vom-geld-und-von-der-kunst-ld.1548620 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=St.Galler Tagblatt |زمان=de}}</ref> بە یەکەم مۆزەخانەی ھونەر دادەنرێت کە کراوە بێت بۆ گشتی لە جیھاندا. لە نیوەی دووەمی سەدەی ١٨دا، زۆرێک لە کۆمەڵە ھونەرییە تایبەتەکان بەڕووی خەڵکدا کرانەوە و لە کاتی [[شۆڕشی فەڕەنسا|شۆڕشی فەرەنسا]] و [[شەڕەکانی ناپلیۆن]] و دوای ئەوە، زۆرێک لە کۆمەڵە شاھانەیییەکان بە نیشتمانی کران، تەنانەت لەو شوێنانەی کە دەسەڵاتی پاشایەتی لە شوێنی خۆیدا مابووەوە، وەک لە [[ئیسپانیا]] و [[باڤاریا]]. لە ساڵی ١٧٥٣ مۆزەخانەی بەریتانیا دامەزرا و کۆمەڵە دەستنووسەکانی کتێبخانەی شاھانەی کۆن بەخشرایە بۆ بینینی گشتی. لە ساڵی ١٧٧٧دا پێشنیارێک لەلایەن پەرلەمانتار جۆن ویلکسەوە بۆ حکوومەتی بەریتانیا خرایەڕوو بۆ کڕینی کۆمەڵە ھونەری کۆچکردوو سێر ڕۆبەرت والپۆل کە یەکێک لە گەورەترین کۆمەڵەکانی لەو جۆرەی لە [[ئەورووپا]] کۆکردبووەوە و لە باڵێکی تایبەتی دروستکراوی مۆزەخانەی بەریتانیادا دابنێت بۆ بینینی گشتی. دوای مشتومڕێکی زۆر، لە کۆتاییدا بیرۆکەکە بەھۆی ئەو تێچوونە زۆرەوە وازی لێھێنرا و دوای بیست ساڵ، کۆمەڵەکە لەلایەن تزاریسا [[کاترینای دووەم|کاترینی گەورەی]] [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] کڕدرا و لە مۆزەخانەی ئیرمیتاژی دەوڵەتی لە [[سەنت پیتەرزبورگ|سانت پترسبۆرگ]] ھەڵگیرا. کۆمەڵەی شاھانەی [[باڤاریا]] (ئێستا لە ئەلتێ پیناکۆتێک، میونشن) لە ساڵی ١٧٧٩ بەڕووی خەڵکدا کرایەوە و کۆمەڵەی مێدیچی لە [[فلۆرێنس|فلۆرانس]] لە دەوروبەری ساڵی ١٧٨٩<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.wga.hu/database/museums/uffizi.html|سەردێڕ=Galleria degli Uffizi, Florence |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141106042106/http://www.wga.hu/database/museums/uffizi.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|وێبگە=Web Gallery of Art}}</ref> (وەک گەلەری ئۆفیزی). کردنەوەی [[لووڤر|مۆزەخانەی لۆڤەر]] لە سەردەمی [[شۆڕشی فەڕەنسا|شۆڕشی فەرەنسادا]] لە ساڵی ١٧٩٣ وەک مۆزەخانەیەکی گشتی بۆ زۆربەی کۆکردنەوەی شاھانەی پێشووی فەرەنسا، قۆناغێکی گرنگی لە پەرەپێدانی دەستڕاگەیشتن بە ھونەر بە گشتی بە گواستنەوەی خاوەندارێتی بۆ دەوڵەتێکی کۆماری دیاری کرد؛ بەڵام درێژەپێدەری ئەو ڕەوتانە بوو کە پێشتر بە باشی دامەزرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Berger|یەکەم=Robert W.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xpD9NgeQozEC|سەردێڕ=Public Access to Art in Paris: A Documentary History from the Middle Ages to 1800|بڵاوکەرەوە=Penn State Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٧١-٠٤٤٣٤-٧|پەڕەکان=٢٨١–٢٨٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190805225433/https://books.google.com/books?id=xpD9NgeQozEC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو بینایەی ئێستا پرادۆ لە [[مەدرید]] داگیری کردووە پێش شۆڕشی فەرەنسا دروست کراوە بۆ نمایشکردنی گشتی بەشێک لە کۆمەڵە ھونەرە شاھانەیییەکان، گەلەرییە شاھانەیییە ھاوشێوەکانیش لە [[ڤیێنا|ڤییەنا]] و [[میونشن]] و پایتەختەکانی دیکە بەڕووی خەڵکدا کراونەتەوە؛ بەڵام لە بەریتانیا کۆکردنەوەی شاھانەی ھاوتا لە دەستی تایبەتی پاشادا مایەوە و یەکەم گەلەری ھونەری نیشتمانی کە بۆ مەبەست دروست کرابوو گەلەری وێنەی دولویچ بوو کە لە ساڵی ١٨١٤ دامەزراوە و گەلەری نیشتمانی لە لەندەن دە ساڵ دواتر لە ساڵی ١٨٢٤ بەڕووی خەڵکدا کرایەوە. بە ھەمان شێوە گەلەری نیشتمانی لە پراگ بە کردنەوەی کۆمەڵەیەکی ھونەری شاھانە یان شازادەیی کە ھەبووە بۆ خەڵک دروست نەبووە، بەڵکو لە سفرەوە وەک پڕۆژەیەکی ھاوبەشی ھەندێک لە ئەرستۆکراتی چیک لە ساڵی ١٧٩٦دا دروست بووە. گەلەری ھونەری کۆرکۆران لە [[واشینگتن دی سی|واشنتۆن دی سی]] بە گشتی بە یەکەم مۆزەخانەی ھونەری لە ئەمریکا دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.si.edu/museums/renwick-gallery|سەردێڕ=Renwick Gallery of the Smithsonian American Art Museum {{!}} Smithsonian Institution |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200513223804/https://www.si.edu/museums/renwick-gallery |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> لە سەرەتادا لە گەلەری ڕێنویک بوو کە لە ساڵی ١٨٥٩ دروست کراوە. ئێستا ئەم بینایە بەشێکە لە دامەزراوەی سمیسۆنی، ڕێنویک کۆمەڵە ھونەری ئەمریکی و [[ئەورووپا|ئەورووپی]] ویلیام ویڵسۆن کۆرکۆرانی تێدابوو. بیناکە لەلایەن جەیمس ڕێنویکی بچووکەوە دیزاین کراوە و دواجار لە ساڵی ١٨٧٤ تەواو بووە.<ref name="Frommers 2013">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.frommers.com/destinations/washingtondc/A21251.html|سەردێڕ=Frommer's Travel Guides: Expert Trip Planning Since 1957 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130527092206/http://www.frommers.com/destinations/washingtondc/A21251.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> دەکەوێتە 1661 Pennsylvania Avenue NW. ڕێنویک دوای زیادکردنی [[کۆشکی تویلێریس|تویلێری]] لۆڤەر دیزاینی کردووە. لە کاتی دروستکردنیدا بە «لۆڤەری ئەمریکی» ناسرابوو.<ref name="Fodors 2013">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.fodors.com/world/north-america/usa/district-of-columbia/washington-dc/review-180551.html|سەردێڕ=Top Sights in Washington, D.C. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131110174842/http://www.fodors.com/world/north-america/usa/district-of-columbia/washington-dc/review-180551.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref><ref name="AP close 2013">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠١٣|ناونیشان=http://washington.cbslocal.com/2013/02/19/smithsonian-plans-overhaul-of-d-c-s-renwick-gallery/|سەردێڕ=CBS News {{!}} Breaking news, top stories & today's latest headlines |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130910054739/http://washington.cbslocal.com/2013/02/19/smithsonian-plans-overhaul-of-d-c-s-renwick-gallery/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> === مۆزەخانە و گەلەرییەکانی زانکۆ === [[پەڕگە:TÜ_kunstimuuseum,_sinine_saal.JPG|وێنۆک|مۆزەخانەی ھونەری زانکۆی تارتو، کۆنترین مۆزەخانەی [[ئیستۆنیا|ئیستۆنیایە]]]] مۆزەخانە و گەلەرییە ھونەرییەکانی زانکۆ کۆمەڵێک ھونەر پێکدەھێنن کە لەلایەن ھەموو جۆرە قوتابخانە و کۆلێژی کۆمەڵایەتی و کۆلێژ و زانکۆکانەوە پەرەیان پێدراوە و خاوەندارێتی دەکرێن و پارێزگارییان لێدەکرێت. ئە م دیاردە یە لە ڕۆژاوا و ڕۆژھە ڵاتدا بوونی ھە یە و وای لێدە کات بە پراکتیزێکی جیھانی بێت. ئەم ژمارەیە بە بەراورد لەگەڵ جۆرەکانی تری مۆزەخانەی ھونەری، ڕەنگە مۆزەخانەی ھونەری زانکۆ گەورەترین پۆلی مۆزەخانەی ھونەری لە وڵاتەکەدا بێت. لەکاتێکدا یەکەمین لەم کۆمەڵانە دەتوانرێت بگەڕێتەوە بۆ کۆمەڵە فێرکارییەکان کە لە ئەکادیمیا ھونەرییەکان لە ئەورووپای ڕۆژاوا پەرەیان پێدراوە، بەڵام ئێستا پەیوەستن بە ناوەندەکانی خوێندنی باڵا بە ھەموو جۆرەکانییەوە و لە ناوەندەکانی خوێندنی باڵادا جێگیرکراون. === گەلەرییەکان وەک بەشێکی دیاریکراو لە مۆزەخانەکاندا === [[پەڕگە:Ateneum_Helsinki.jpg|وێنۆک|Ateneum, مۆزەخانەیەکی ھونەرییە لە [[ھێلسینکی|شاری ھێلسنکی]] لە فینلاند]] وشەی ''گەلەری'' لە بنەڕەتدا زاراوەیەکی [[نژیاروانی|تەلارسازییە]]، ژوورەکانی نمایشکردن لە مۆزەخانەکاندا زۆرجار پێیان دەوترێت ''گەلەری گشتی''. ھەروەھا لە زۆر مۆزەخانەدا زنجیرەیەک ژوور کە تایبەتن بە قۆناغە مێژوویییە تایبەتەکان، (بۆ نموونە [[میسری کۆن]])یان بۆ جۆرێکی دیاریکراو بەرھەمە ھونەرییەکان تەرخان کراوە، گرووپکردنی کارە بابەتییەکانی دیکەی بەرچاو، (بۆ نموونە جپسۆتێک یان کۆمەڵەی کاستی گچکە وەک لە مۆزەخانەی ئاشمۆلی) لە ناو مۆزەخانەیەکدا، کە کۆمەڵەیەکی جۆراوجۆرتری بەرھەمی ھونەری تێدایە، بە گەلەری تایبەت ناودەبرێن، بۆ نموونە ''گەلەری میسری'' یان ''گەلەری کاست''. == ھونەری بینراو لە گەلەرییەکدا نیشان نەدراوە. == بەرھەمە ھونەرییەکان و کارەکان لەسەر کاغەز، وەک [[وێنەکێشان]]، پاستێل، ڕەنگی ئاو، چاپ و [[فۆتۆگراف|وێنە]] بەھۆی ھەستیاری ماددەکانیان بەرامبەر ڕووناکی و ھۆکارەکانی ژینگە، بە شێوەیەکی گشتی بۆ ھەمیشەیی لە پێشانگاکان، پیشان نادرێن بە ھۆکاری پاراستن. لەبری ئەوە، دەستڕاگەیشتن بە گشتی بۆ ئەم بەرھەم و کەرەستانە لە ڕێگەی (ژوورێکی چاپی تایبەتەوە کە دەکەوێتە ناو مۆزەخانەکەوە دابین دەکرێت. زۆرجار دیوارە یان مۆزایک) لەو شوێنە دەمێنێتەوە کە دروستکراون لە، (شوێنی خۆید) ھەرچەندە زۆربەیان گواستراونەتەوە بۆ گەلەرییەکان. فۆرمەکانی جۆراوجۆری ھونەری سەدەی بیستەم، وەک ھونەری وشکانی و ھونەری نمایش، ھەروەھا بەزۆری لە دەرەوەی گەلەرییەک بوونیان ھەیە. تۆمارە [[فۆتۆگراف|فۆتۆگرافییەکانی]])ئەم جۆرە ھونەرانە زۆرجار لە گەلەرییەکان پیشان دەدرێن، بەڵام. زۆربەی مۆزەخانەکان و گەلەرییە ھونەرییە گەورەکان خاوەنی بەرھەمی زیاترن لەوەی کە شوێنی نمایشکردنیان ھەبێت. باقییەکەی تر لە '''کۆکردنەوەی یەدەگدا''' ھەڵدەگیرێن، لە شوێنی کارەکە یان لە دەرەوەی شوێنەکە. باخچەی پەیکەرسازی ھاوشێوەی گەلەرییەکی ھونەرییە، پەیکەرسازی لە فەزای دەرەوەدا پێشکەش دەکات. پەیکەرسازی لە ناوبانگدا پەرەی سەندووە و پەیکەرسازی لە شوێنە کراوەکاندا ھەم لەسەر بنەمای ھەمیشەیی و ھەم بە شێوەیەکی کاتی دانراوە. == تەلارسازی == [[پەڕگە:Rijksmuseum_2024.jpg|وێنۆک|مۆزەخانەی ڕیکس لە [[ئەمستەردام|ئەمستردام]]، ھۆڵەندا .]] زۆربەی تابلۆ گەورەکان لە نزیکەی ساڵی ١٥٣٠ بەدواوە بە شێوەیەک دیزاین کراون کە یان لە کڵێساکان یان کۆشکەکاندا ببینرێن و زۆرێک لەو بینایانەی کە وەک کۆشک دروستکراون، ئێستا بە سەرکەوتوویی وەک مۆزەخانەی ھونەر کاردەکەن ھەروەھا، ئەم تابلۆیانە نەک تەنھا وەک بەرھەمی ھونەری بەھایان ھەیە، بەڵکوو بەشێکی گرنگن لە میراتی مێژوویی و کولتووری، و یارمەتیدەری تێگەیشتنن لە ژیانی کۆمەڵایەتی، ئایینی و ھونەری ئەو سەردەمە. لە سەدەی ١٨دا زیادکردنی کۆشک و خانووە لادێیییەکان ھەندێکجار بە تایبەتی وەک گەلەری بۆ بینینی ھونەر مەبەست بوو، و بەو بیرۆکەیە دیزاین دەکرا. فۆڕمی [[نژیاروانی|تەلارسازی]] تەواوی بیناکە کە تەنھا مەبەست لێی بووە گەلەرییەکی ھونەری، بەبێ گومان لەلایەن سێر جۆن سۆنەوە بە دیزاینەکەی بۆ گەلەری وێنەی دولویچ لە ساڵی ١٨١٧ دامەزراوە ئەم بینایە بە یەکەم گەلەریی ھونەری گشتی لە جیھان دادەنرێت کە بە تایبەتی بۆ نمایشکردنی بەرھەمە ھونەرییەکان دروست کرابوو، و دیزاینەکەی کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر تەلارسازی و مۆزەخانەسازیی سەردەمی دواتر ھەبوو. ئەمەش گەلەرییەکەی وەک زنجیرەیەک ژووری بەیەکەوە گرێدراو دامەزراند کە تاڕادەیەکی زۆر شوێنی دیواری بێ پچڕانیان ھەبوو، بۆ ھەڵواسینی وێنە و ڕووناکی ناڕاستەوخۆ، لە [[پەنجەرە|(ڕووناکی ئاسمانی]] یان فانووسی سەربانەوە. لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا بووژانەوەی بیناسازی گەلەرییە ھونەرییە گشتییەکان لە ئەورووپا و ئەمریکادا بەخۆیەوە بینی، کە بووە تایبەتمەندییەکی کولتووری جەوھەری شارە گەورەکان. گەلەرییە ھونەرییە زیاترەکان شانبەشانی مۆزەخانە و کتێبخانە گشتییەکان سەریان ھەڵدا وەک بەشێک لە ھەڵمەتی شارەوانی بۆ خوێندەواری و پەروەردەی گشتی. لە ماوەی ناوەڕاست و کۆتایی سەدەی بیستەمدا، شێوازە تەلارسازییەکانی پێشووتر کە بۆ مۆزەخانە ھونەرییەکان بەکاردەھێنران (وەک شێوازی ھونەری بیۆس لە [[مۆزەخانەی میترۆپۆلیتەنی ھونەر|مۆزەخانەی ھونەری میترۆپۆلیتانی]] لە [[نیوویۆرک|شاری نیویۆرک]] یان تەلارسازی گۆتیک و بوژانەوەی ڕێنێسانسی مۆزەخانەی ڕایکس لە ئەمستردام) کەوتە ژێر ستایلە مۆدێرنەکانەوە، وەکو دیکۆستراکتڤیزم. نموونەی ئەم ڕەوتە بریتین؛ لە مۆزەخانەی گوگنھایم لە شاری نیویۆرک لە نووسین ([[فرانک لۆید ڕایت]]، مۆزەخانەی گوگنھایم بیلباو) لەلایەن [[فرانک گێھری|فرانک گێری]]، سەنتەری پۆمپیدۆ-مێتز لەلایەن شیگێرو بان و دیزاینکردنەوەی مۆزەخانەی ھونەری مۆدێرن لە سانفرانسیسکۆ لەلایەن ماریۆ بۆتا. ھەندێک لە ڕەخنەگران: دەڵێن ئەم گەلەرییانە ئامانجەکانیان دەشکێنن، چونکە (فەزای > شوێن و ناوەوەی بیانەکە) ھەندێک لە ڕەخنەگران پێیان وایە دیزاینی ناوەوەی شکۆمەندی ئەم گەلەرییانە سەرنجی سەردانکەران لە تابلۆکان لادەبات، و چاو لە تابلۆکان سەرقاڵ دەکەن، کە بڕیارە نمایشی بکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل: مۆزەخانەکان]] [[پۆل:مۆزەخانەکان بەپێی وڵات]] {{پۆلی کۆمنز|Art museums}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} at5f022cum3q2tvynoxxxb9viy92j8g 0 299754 1617334 1617169 2026-08-05T12:06:46Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617334 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:Philae_temple_at_night.jpg|وێنۆک|299x299پیکسڵ| پەرستگای میسڕی فیلای [[میسر]]، لە سەدەی چوارەمی پێش زایین دەست بە دروستکردننی کراوە.]] [[پەڕگە:Ankor_Wat_temple.jpg|وێنۆک|299x299پیکسڵ| کۆمەڵگەی پەرستگای [[ئەنگکۆر وات]] لە سەدەی ١٢ لە [[کەمبۆدیا]] دروست کرا. گەورەترین پێکھاتەی ئایینییە لە جیھاندا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-religious-structure|سەردێڕ=Largest religious structure |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Guinness World Records}}</ref> و تایبەتە بە [[ھیندۆسی|خوداوەندی ھیندو .]] ڤیشنو .]] [[پەڕگە:Panoramic_views_of_Borobudur.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| پەرستگای بۆرۆبودور، گەورەترین پەرستگای بوودایییە لە جیھاندا، دەکەوێتە ناوەڕاستی جاڤا [[ئیندۆنیزیا|لە ئەندەنوسیا]] .]] [[پەڕگە:Athen_Erechtheion_BW_2017-10-09_13-58-34.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| ئیر ێختیۆن Erechtheion، لە [[ئەتینا|ئەسینای،]] [[یۆنان|پایتەختی یۆنان]]. ھەڵکەوتووە پەیوەستە بە ھەندێک لە کۆنترین و پیرۆزترین شوێنەوارەکانی ئەسینایەکانەوە، وەکو Palladion, ''xoanon'' ی [[دەتینا (میتۆلۆژی)|Athena Polias]]]] [[پەڕگە:Brihadisvara_Temple_during_Maha_Shivaratri-WUS03611_(edit).jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| پەرستگای بریھادیسڤارا، نموونەی پەرستگایەکی شێوازی دراڤیدی]] '''پەرستگا''' (لە [[زمانی لاتینی|لاتینی]] {{Lang|la|[[templum]]}}) شوێنی پەرستنە، بینایەکە بۆ ڕێوڕەسم و چالاکییە ڕۆحی وەک ([[نوێژ]] و قوربانیدان) بەکاردێت. بەپێی ڕێکەوتن، ئەو شوێنانەی کە بە شێوەیەکی تایبەت دروستکراون بۆ پەرستنی ھەندێک ئایین، بە شێوەیەکی گشتی بە زمانی ئینگلیزی پێیان دەوترێت «پەرستگا»، لەکاتێکدا ئەوانەی ئایینەکانی تر وا نین، ھەرچەندە ئەرکی زۆر ھاوشێوە بەجێدەھێنن. ئەو ئایینانەی کە ئەم زاراوانە بۆیان بەکاردێت زۆربەی گەورەی ئایینە کۆنەکان لەخۆ دەگرن کە ئێستا لەناوچوون وەک ئایینی میسری کۆن و ئایینی یۆنانی کۆن. لە نێو ئەو ئایینانەی کە ھێشتا چالاکن: [[ھیندوویزم|ئایینی ھیندۆسی]] (کە پەرستگاکانیان پێیان دەوترێت مەندیر یان کۆڤیل)، [[بودیزم|ئایینی بوودا]] (کە پەرستگاکانیان پێیان دەوترێت ڤیھارا)، [[سیکیزم|ئایینی سیخ]] (کە پەرستگاکانیان پێیان دەوترێت گورودوارا)، [[جاینیزم|ئایینی جاینی]] (کە ھەندێکجار پەرستگاکانیان پێیان دەوترێت دێراسار)، [[دینی زەردەشتی|ئایینی زەردەشتی]] (کە ھەندێکجار پەرستگاکانیان پێیان دەوترێت ئاگیاری)، [[دینی بەھایی|ئایینی بەھایی]] (کە زۆرجار بە سادەیی پێیان دەوترێت ماڵی پەرستنی بەھایی)، [[تاویزم|تائۆیزم]] (کە ھەندێکجار پێیان دەوترێت داوگوان)، [[شینتۆ]] (کە زۆرجار پێیان دەوترێت جینجا)، [[کۆنفووشیزم|کۆنفۆشیۆسیزم]] (کە ھەندێکجار پێیان دەوترێت پەرستگای کۆنفۆشیۆس). ئەو ئایینانەی کە شوێنەکانی پەرستنیان بە شێوەیەکی گشتی لە زمانی ئینگلیزی بە «پەرستگا» پێیان ناوترێت بریتین لە [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحی]] کە [[کڵێسا (باڵەخانە)|کڵێسای]] ھەیە، [[ئیسلام]] لەگەڵ [[مزگەوت|مزگەوتەکان]]، و [[جوویەتی|ئایینی جوولەکە]] لەگەڵ [[کەنشتە|کەنیسەکان]] (ھەرچەندە ھەندێک لەوانە «پەرستگا» وەک ناوێک بەکاردەھێنن). بەم پێیە فۆرم و ئەرکی پەرستگاکان زۆرگۆڕاون، ھەرچەندە زۆرجار لەلایەن باوەڕدارەکانەوە بە"ماڵ"ی یەکێک یان چەند [[خوداوەندی|خوداوەندێک]] دادەنرێت. بە شێوەیەکی ئاسایی، پێشکەشکردن بە جۆرێک لە جۆرەکان پێشکەش بە خوداوەندەکە دەکرێت و ڕێوڕەسمی دیکەش ئەنجام دەدرێت و کۆمەڵێکی تایبەتی ڕۆحانییەکان پارێزگاری لە پەرستگاکە دەکەن و بەڕێوەی دەبەن. ئەو ڕادەیەی کە ھەموو دانیشتووانی باوەڕداران دەتوانن بچنە ناو بیناکە، جیاوازییەکی بەرچاوی ھەیە؛ زۆرجار بەشێک، یان تەنانەت تەواوی بینا سەرەکییەکە، تەنیا لەلایەن ڕۆحانییەکانەوە دەتوانن بچنە ژوورەوە. پەرستگاکان بە شێوەیەکی گشتی بینایەکی سەرەکی و بنکەیەکی گەورەتریان ھەیە، کە لەوانەیە چەندین بینای دیکە تێدابێت یان لەوانەیە پێکھاتەیەکی قوبەشێوە بێت، زۆر وەک ئیگلوو. وشەکە لە [[ڕۆمای کۆن|ڕۆمای کۆنەوە]] ھاتووە، کە {{Lang|la|templum}} بنکەیەکی پیرۆزی بوو وەک لەلایەن کاھین پێناسە کراوە، کە پێی دەوترێت augur.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://www.archives.nd.edu/cgi-bin/lookup.pl?stem=Templum&ending=|سەردێڕ=Latin Dictionary and Grammar Aid|ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=University of Notre Dame|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230326030142/http://www.archives.nd.edu/cgi-bin/lookup.pl?stem=Templum&ending=|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەمان ڕەگی وشەی «قاڵب»ی لێوە دێت، پلانێکە بۆ ئامادەکاری ئەو بینایە کە لەسەر زەوی بە ئاوگوڕ نیشانە کراوە. == پەرستگاکانی ھیندستان == === پەرستگای ھیندۆسی === <gallery widths="200px" heights="160px"> پەڕگە:Sripuram_Temple_Full_View.jpg|alt=The Golden temple of Mahalakshmi, Vellore, Tamil Nadu, India| پەرستگای زێڕینی مەھالاکشمی، ڤێلۆر، تامیل نادو، ھیندستان پەڕگە:Guruvayoor_Temple_1.jpg|alt=Famous Guruvayur Temple, a Traditional Hindu Temple in Kerala, India.| پەرستگای بەناوبانگی گوروڤایور، پەرستگایەکی نەریتی ھیندۆسی لە [[کێرالا|کیرالا]]، ھیندستان. پەڕگە:Maa_Naina_Devi_Temple,_Mallital,_Nainital,_Uttarakhand,_India.jpg|alt=A view of the Maa Naina Devi Temple, Mallital, Nainital, Uttarakhand, India| دیمەنێکی پەرستگای ما ناینا دیڤی، مالیتال، ناینیتال، ئۆتاراخاند، ھیندستان پەڕگە:New_Delhi_Temple.jpg|alt=Akshardham Temple, a Hindu temple in New Delhi, India built in 2005.| پەرستگای ئەکشاردھام، پەرستگایەکی ھیندۆسی لە [[نیوودێلھی|نیودەلھی]] لە [[ھیندستان]] لە ساڵی ٢٠٠٥ دروستکراوە. پەڕگە:Dakshineswar_Temple1.jpg|alt=Dakshineswar Kali Temple, a Hindu temple in Greater Kolkata, West Bengal, India| پەرستگای داکشینێسوار کالی، پەرستگایەکی ھیندۆسی لە کۆلکەتای گەورە، [[بەنگالی ڕۆژاوا|ڕۆژئاوای بەنگال]]، ھیندستان </gallery>پەرستگاکانی ھیندۆسی بە چەندین ناوی جیاواز ناسراون، کە بەپێی ناوچە و زمان جیاوازن، لەوانەش ئالایام،<ref>ALAYAM: The Hindu Temple; An Epitome of Hindu Culture; G.Venkataramana Reddy; Published by Adhyaksha; Sri Ramakrishna Math; {{ISBN|978-81-7823-542-4}} ; Page 1</ref> ''مەندیر''، ''مەندیرا''، ''ئەمبالام''، ''گودی''، ''کاڤو''، ''کۆیل''، ''کۆڤیل''، ''دیول''، ''ڕاول''، ''دیڤاستانا''، ''دیڤالایا''، ''دیڤایتان''، ''دیڤاکولا''، ''دیڤاگیرھا''، ''دیگول''، ''دیڤا مەندیرایا''، و ''دێڤالایام''. تەلارسازی پەرستگاکانی ھیندۆسی بە شێوەیەکی سەرەکی دابەش دەبێت بەسەر شێوازی دراڤیدی باشوور و شێوازی ناگارا لە باکوور، لەگەڵ شێوازە ناوچەیییەکانی دیکە، لەوانەش شێوازە کۆنەکانی ھێمادپانتی، بومیجا، سۆلانکی، ماراتا و چالوکیا. توخمە بنەڕەتییەکانی پەرستگای ھیندۆسی لە سەرانسەری ھەموو سەردەم و شێوازەکاندا وەک یەک دەمێننەوە. گرینگترین تایبەتمەندی پیرۆزگای ناوەوەیە، یان ژووری منداڵدان، کە وێنەی سەرەتایی ''مورتی'' یان پەرستراوی خوداوەندێک لە ژوورێکی ڕووت و سادەدا ھەڵگیراوە. لە دەوروبەری ئەم ژوورەدا زۆرجار پێکھاتە و بینای دیکە ھەیە، لە گەورەترین حاڵەتەکاندا چەندین دۆنم دەگرێتەوە. لە ڕووی دەرەوەیەوە، گاربھاگریھا تاجی لەسەرە بە شیخارایەکی ھاوشێوەی ''تاوەر''، کە لە باشووریشدا پێی دەوترێت ''ڤیمانا،'' بینای مەزارگەکە لەوانەیە ڕێگای گەڕان بۆ ''پاریکراما'' (دەوری بازنە)، یەک یان چەند مانداپا یان ھۆڵی کۆبوونەوە، و ھەندێکجار ژوورێکی پێشەوەی ئەنتارالا و ڕاھەندێک لە نێوان گاربھاگریھا و مانداپا لەخۆبگرێت. پەرستگای ھیندۆسی خانوویەکی ھێماییە، شوێنی نیشتەجێبوونی خوداوەندەکانی ھیندۆسەکانە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kramrisch|یەکەم=Stella|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NNcXrBlI9S0C|سەردێڕ=The Hindu Temple|بڵاوکەرەوە=Motilal Banarsidass|ساڵ=١٩٤٦|ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٠٨-٠٢٢٣-٠|پەڕەکان=١٣٥, context: ٤٠–٤٣, ١١٠–١١٤, ١٢٩–١٣٩ with footnotes}}, Quote: "The [Hindu] temple is the seat and dwelling of God, according to the majority of the [Indian] names" (p. 135); "The temple as Vimana, proportionately measured throughout, is the house and body of God" (p. 133).</ref> پێکھاتەیەک بۆ ئەوە دانراوە کە پەرستنی مرۆڤەکان و پەیوەندی ئیلاھی لەگەڵ خوداوەند بەپێی [[ھیندوویزم|باوەڕێکی ھیندۆسی]] پێکەوە کۆبکاتەوە. لەناو ناوەوەی ''گاربھاگریھادا،'' پەرستگایەکی ھیندۆسی ''مورتی'' یان وێنەی خوداوەندی ھیندۆسی تێدایە. پەرستگاکانی ھیندۆسی گەورە و شایستەن و مێژوویەکی دەوڵەمەندیان ھەیە. بەڵگە ھەیە بۆ بەکارھێنانی شوێنی پیرۆز تا [[سەردەمی بڕۆنز|سەردەمی برۆنزی]] و دواتر لە سەردەمی [[شارستانیەتی دۆڵی ئیندوس]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Hinduism/Early-Hinduism-2nd-century-bce-4th-century-ce|سەردێڕ=Hinduism - Vedic, Upanishads, Dharma {{!}} Britannica |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> لە دەرەوەی کیشوەری ھیند ([[ھیندستان]]، [[بەنگلادێش|بەنگلادیش]] و [[نیپال|نیپاڵ]]) پەرستگای ھیندۆسەکان لە وڵاتە جیاوازەکانی جیھان دروستکراون. یان دوای بڵاوبوونەوەی مێژوویی ئایینی ھیندۆسی لە سەرانسەری ئاسیا (بۆ نموونە پەرستگا بەردییە کۆنەکانی [[کەمبۆدیا]] و ئیندەنوسیا)، یان دوای کۆچی ڕەوەندی ھیندۆسەکانی ھیند، بۆ ئەورووپای ڕۆژاوا (بەتایبەت [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]])، ئەمریکای باکوور([[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و [[کەنەدا]])، ھەروەھا ئوسترالیا، [[مالیزیا]] و سەنگاپور، مۆریس و [[ئەفریقای باشوور|باشووری ئەفریقا]]. === پەرستگاکانی بوودایی === [[پەڕگە:Mahabodhitemple.jpg|وێنۆک| پەرستگای مەھابۆدی، [[بیھار|بیھار، ھیندستان]]]] پەرستگاکان لە [[بودیزم|ئایینی بوودا]] نوێنەرایەتیی خاکی پیرۆز یان ژینگەی پاکی بوودا دەکەن. پەرستگاکانی بوودایی بە شێوەیەک تەلارسازی کراون کە ئیلھامبەخش بن بۆ ھاندانی ئاشتی ناوەوە و دەرەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی ئابی ١٩٩٧|ناونیشان=http://www.kadampanewyork.org/temple/|سەردێڕ=World Peace Temple {{!}} Upstate NY |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120611060043/http://www.kadampanewyork.org/temple/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref> سێ جۆر پێکھاتە پەیوەستن بە [[نژیاروانیی دینی|تەلارسازی ئایینی]] بوودای سەرەتایییەوە: ڤیھاراکان (viharas)، شوێنی ڕێزلێنان لەشوێنەوارەکان (stupas)، و مەزارگە یان ھۆڵی پەرستن (chaityas, کە پێی دەوترێت ''chaitya grihas'')، کە دواتر لە ھەندێک شوێن پێیان وترا پەرستگا. پاگۆدا پەرەسەندنێکی ستوپاکانی ھیندستانە. ئەرکی سەرەتایی ستوپا ڕێزگرتن و پاراستنی شوێنەوارەکانی [[گاوتاما بوودا]] بوو. کۆنترین نموونەی ناسراوی ستوپای شوێنەوارە کە دەکەوێتە شاری ڤایشالی لە پارێزگای [[بیھار]] لە ھیندستان. بەپێی گۆڕانکارییەکانی پەیڕەوکردنی ئایینی، وردەوردە ستوپاکان خرانە ناو چایتیا-گریھا (ھۆڵی نوێژکردن). ئەمانە لە ئەشکەوتەکانی ئەجانتا و ئەشکەوتەکانی ئێلۆرا ([[مەھاراشترا|ماھاراشترا]]) دەبینرێن. پەرستگای مەھابۆدی لە بۆدگایا. لە [[بیھار]] نموونەیەکی دیکەی ناسراوە. لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ئایینی بوودا، تەلارسازی پەرستگاکانی بوودایی لە شێوازی جیاوازی وەرگرت، ئەمەش ڕەنگدانەوەیەکی ڕەوتە ھاوشێوەکانی ھونەری بوودایی بوو. ھەروەھا فۆڕمی تەلار سازی تا ڕادەیەک لەژێر کاریگەری فۆرمەکانی جیاوازی ئایینی بوودا بوو لە وڵاتانی باکوور ئاسیا، ئایینی بوودایی [[ماھایانا|مەھایانا]] بە سەرەکی و لە باشوور کە ئایینی بوودای [[تراڤادا|تێراڤادا]] زاڵ بوو، پەیڕەوەو دەکرا. === پەرستگاکانی جاین === {{سەرەکی|Fire temple}} [[پەڕگە:Jain_Temple_Ranakpur.jpg|وێنۆک| پەرستگای جاینەکانی ڕاناکپور لە [[ڕاجستان|ویلایەتی ڕاجاستان]] [[ھیندستان|لە ھیندستان]] .]] پەرستگایەکی جاین، کە پێی دەوترێت دێراسار، شوێنی پەرستنی [[جاینیزم|جاینەکانە]]، شوێنکەوتووان ئایینی جاین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Babb|یەکەم=Lawrence, A|ناونیشان=https://archive.org/details/absentlordasceti0000babb|سەردێڕ=Absent lord: ascetics and kings in a Jain ritual culture|بڵاوکەرەوە=Published [[University of California Press]]|ساڵ=١٩٩٦|پەڕە=[https://archive.org/details/absentlordasceti٠٠٠٠babb/page/٦٦ ٦٦]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> ھەندێک لە بەناوبانگترین پەرستگاکانی جاین، بریتین لە شیخارجی و پەرستگاکانی پالیتانا و پەرستگای جاینی ڕاناکپور و شراڤان بێلگۆلا و پەرستگاکانی دیلوارا و لال مەندیر. پەرستگاکانی جاینەکان بە دیزاینی تەلارسازی جۆراوجۆر دروست دەکرێن. پەرستگاکانی جاین لە باکووری ھیندستان تەواو جیاوازن لە پەرستگاکانی جاین لە باشووری ھیندستان کە لە بەرامبەردا تەواو جیاوازن لە پەرستگاکانی جاین لە ڕۆژاوای ھیندستان. سەرەڕای ئەوەش، ''ماناستامبا'' (بە واتای وشە 'ستوونی شەرەف') پایەیەکە کە زۆرجار لەبەردەم پەرستگاکانی جاین دروست دەکرێت. === پەرستگاکانی سیخەکان === {{سەرەکی|Chinese temple architecture}} [[پەڕگە:Darbar_Sahib_27_September_2018.jpg|وێنۆک| [[ھارمەندر ساحب|ھەرمەندیر ساھیب]] لە [[ئامریتسار|شاری ئەمریتسار]] [[ھیندستان|لە ھیندستان]]]] پەرستگای سیخەکان پێی دەوترێت گوردوارا، بە واتای وشەیی «دەرگای گورو». گرینگترین توخمەکەی بوونی گورو، گرانت ساھیبە. گوردوارە لە ھەموو لایەکەوە دەرگای چوونە ژوورەوەی ھەیە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە کراوەن بۆ ھەمووان بەبێ ھیچ جیاوازییەک. گوردوارا ساحیبی دەربار ھەیە کە ساحیبی گورو گرانت تێیدا دەبینرێت و لانگاریشی تێدایە کە خەڵک دەتوانن خواردنی بێبەرامبەر بخۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/religion/religions/sikhism/ritesrituals/gurdwara_1.shtml|سەردێڕ=BBC - Religions - Sikhism: The Gurdwara |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠١٣|وێبگە=bbc.co.uk}}</ref> ھەروەھا ڕەنگە گوردوارە کتێبخانە و نەمامگە و پۆلێکی ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.worldgurudwaras.com/gurudwaras/gurdwara-requirements|سەردێڕ=Gurdwara - Requirements - World Gurudwaras |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131004220923/http://www.worldgurudwaras.com/gurudwaras/gurdwara-requirements |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠١٣|وێبگە=worldgurudwaras.com}}</ref> [[پەڕگە:Ziggarat_of_Ur_001.jpg|وێنۆک| زیگوراتی ئور، [[عێراق]]]] نەریتی دروستکردنی پەرستگا لە [[مێزۆپۆتامیا|میزۆپۆتامیا]] لە پەرستنی خوداوەندەکان لە ئایینی میزۆپۆتامیادا سەرچاوەی گرت. چەند شارستانییەتێکی لە خۆ گرت؛ لە [[سۆمەر|زمانی سۆمەری]] و [[ئەکەد]]ی و [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشوور|ئاشووری]] و [[شارستانیەتی بابل|بابلییەوە]]. باوترین تەلارسازی پەرستگاکانی میزۆپۆتامیا پێکھاتەی خشتی خۆرگیرە کە پێی دەوترێت زیگورات، کە شێوەی ھەرەمێکی ھەنگاوی تەراسدارە لەگەڵ تەراسێکی سەرەوەی تەخت کە مەزارگە یان پەرستگاکەیلە سەر دروست کرا. == پەرستگاکانی میسری == {{سەرەکی|Candi of Indonesia|Balinese temple}} [[پەڕگە:Luxor_Temple,_Thebes,_Egypt_-_panoramio.jpg|ناوەڕاست|وێنۆک| دیمەنێکی پانۆرامای ناوەوەی پەرستگای لوکسۆر، [[ئوکسوور|لوکسۆر]]، میسر.]] پەرستگاکانی [[میسری کۆن]] وەک شوێنی نیشتەجێبوونی [[خودایە میسرییە کۆنەکان|خوداوەندەکان]] لەسەر زەوی مەبەست بوون. بە ڕاستی ئەو دەستەواژەیەی میسرییەکان زۆرترین جار بۆ وەسفکردنی بینای پەرستگاکە بەکاریان دەھێنا، {{Lang|egy-latn|ḥwt-nṯr}}، بە واتای 'کۆشک (یان گەمارۆی) خوداوەندێک' دێت. بوونی خودایەک لە پەرستگاکەدا کایەی مرۆڤ و خودایی بەیەکەوە دەبەستەوە و ڕێگەی بە مرۆڤەکان دەدا لە ڕێگەی ڕێوڕەسمانە کارلێک لەگەڵ خوداوەندەکەدا بکەن. باوەڕ وابوو ئەم ڕێوڕەسمانە خوداوەندەکەیان دەپارێزن و ڕێگەی پێدەدەن بەردەوام بێت. ڕۆڵی دروستی خۆی لە سروشتدا؛ بۆیە ئەوان بەشێکی سەرەکی بوون لە پاراستنی ''maat'', ڕێکخستنی ئایدیاڵی سروشت و کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی لە بیروباوەڕی میسریدا. پاراستنی {{Lang|egy-latn|maat}} تەواوی ئامانجی ئایینی میسری بوو، و بەمجۆرە ئامانجی پەرستگایەکیش بوو. ھەروەھا پەرستگا [[میسری کۆن|کۆنەکانی میسر]] بۆ کۆمەڵگەی میسر گرنگییەکی ئابوورییان ھەبوو. پەرستگاکان دانەوێڵەیان ھەڵدەگرت و دابەشیان دەکردەوە و بوونە خاوەنی بەشێکیزۆر لە زەوییە کشتوکاڵییەکانی میلەت (ھەندێکیان تا سەردەمی شانشینی نوێ بە ٣٣٪ دەخەمڵێنن). جگە لەوەش زۆرێک لەم پەرستگا میسریانە پلانی نھۆمی سێ قۆڵییان بەکارھێناوە بۆ ئەوەی سەردانکەران بۆ ژووری ناوەندەکە ڕابکێشن. [[پەڕگە:Philae_temple_at_night.jpg|ڕاست|وێنۆک| پەرستگای فیلا، [[میسر]]]] لە کتێبی('''پەرستگا لە مرۆڤدا''')کە بەرھەمێکیئا. شوالەردی لوبیچ پێشنیاری ئەوە دەکات کە ئەم پەرستگایانە لە ڕێگەی ڕێژە و دیزاینەکەیانەوە ڕێکخستنی گەردوونی و ڕۆحی ڕەنگ دەدەنەوە. نووسەر باس لەوە دەکات کە میسرییە کۆنەکان زانستی ئەندازەیی پیرۆز و بەئاگاھاتنەوەی ڕۆحییان لە تەلارسازییەکەیاندا چەسپاندووە و جەستەی مرۆڤ خۆی پەرستگایەکە کە ئاوێنەیەکی ھاوئاھەنگی گەردوونە. کارەکە ھێمای میتافیزیکی پەرستگاکان بە چەمکە ڕازییەکانەوە دەبەستێتەوە، نیشان دەدات کە چۆن تەلارسازی ڕەنگدانەوەی ئەناتۆمی مرۆڤ و یاسا گەردوونییەکانە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schwaller de Lubicz|یەکەم=R. A.|سەردێڕ=Il tempio nell'uomo|ساڵ=١٩٥٧}}</ref> == پەرستگاکانی یۆنانی و ڕۆمانی == [[پەڕگە:Parthenon_(30276156187).jpg|وێنۆک| [[پارتێنۆن|پارتینۆن]] لەسەر [[ئاکرۆپۆلیسی ئەتینا|ئەکرۆپۆلیسی ئەسینای پایتەخت]]]] پەرستگاکانی یۆنانی و ڕۆمانی لە سەرەتادا لە دار و خشتی قوڕ دروستکراون، بەڵام لەگەڵ فراوانبوونی ئیمپراتۆریەتەکان، پەرستگاکان گەورە بوون بۆ قەبارەی مۆنۆمێنتال، لە کەرەستەی وەک بەرد و مەڕمەڕ لەسەر سەکۆ بەرزەکان دروستکراون. لەکاتێکدا ڕەنگەکە لە مێژە کاڵ بووەتەوە، ستوونەکان بە ڕەنگی سپی و شین و سوور و ڕەش بۆیاخ دەکران. لە سەرووی ستوونەکانەوە وێنایەکی پەیکەرسازی یان نەخشێنراوی ئەفسانە یان شەڕێک دەبوو، کە پەیکەری سەربەخۆ لە سێگۆشەکانی پێدیمێنتدا ھەبوو. سەقفەکان کاشی بوون و لە سەرەوە یان گۆشەکاندا پەیکەری ئاژەڵ یان خوداوەندی ئەفسانەیییان لەسەر بوو. ھەروەھا پەرستگا یۆنانیەکان چەندین پلانی نھۆمی ستانداردیان ھەبوو کە ستوونی زۆر جیاوازیان دانرابوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Denova, Rebecca I.|ناونیشان=http://worldcat.org/oclc/1243160502|سەردێڕ=Greek and Roman religions|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ساڵ=٢٠١٨|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٧٨٥-٧٦٥-٠|oclc=١٢٤٣١٦٠٥٠٢}}</ref> لە پێشەوەی پەرستگاکەدا قوربانگاکان بوون کە بۆ پێشکەشکردنی قوربانی دانرابوون. قوربانگاکانی ئۆڵۆمپی بەزۆری چوارگۆشە بوون، بە تاوەیەکی بڕۆنز بۆ قوربانی سووتاندن ھێڵکاری کرابوون، و سەرێکی تەخت کە پێویست بوو بۆ خوداوەندەکانی ئۆرانیک بۆ وەرگرتنی قوربانی. قوربانگاکانی ختۆنی کە پێیان دەگوترا بۆدرۆس، چاڵێک بوون کە لە زەویدا ھەڵکەندرابوون بۆ خواردنەوەی شلەی قوربانیکردنی ئاژەڵ و شیر و ھەنگوین و شەراب. ئەو بینایەی کە پەیکەری کولت یان ''ئاگالمای'' لە ''ژێرزەمینەکەیدا'' دانرابوو، لە ناوەندی پەرستگاکەدا بوو بە تەلارسازی یۆنانی، لەکاتێکدا لەڕۆما، ژێرزەمینەکە لە پشتەوە بوو.<ref name=":0"/> تەلارسازی پەرستگای یۆنانی کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر نەریتە تەلارسازییە کۆنەکان ھەبوو. پەرستگاکانی یۆنانی و ڕۆمانی ڕوویان لە ڕۆژھەڵات بوو، و سوود لە خۆرھەڵاتن لە ڕێوڕەسمەکانی بەیانیاندا بەکاردەھێنا. ھەروەھا شوێنی دروستکردنی ھەر پەرستگایەک پەیوەست بوو بە چەندین ھۆکاری وەک ژینگە، ئەفسانە، کارکرد و ئەزموونی خودایی. زۆربەیان لەسەر ئەو شوێنانە دروستکراون کە پەیوەندییان بە ئەفسانەکانەوە ھەبووە یان شوێنێک کە باوەڕیان وابوو خودایەک کارێکی ئەنجامداوە، یان شارۆچکەیەک یان شارێکی دامەزراندووە. زۆرێک لە پەرستگاکانی ڕۆمانی پەیوەندییەکی نزیکیان لەگەڵ ڕووداوە گرنگەکانی مێژووی ڕۆمدا ھەبووە، وەک سەرکەوتنە سەربازییەکان. زۆرجار پەرستگاکان لە شارەکاندا تایبەت بوون بە خوداوەندی دامەزرێنەری شارەکە، بەڵام وەک ناوەندی مەدەنی و کۆمەڵایەتیش خزمەتیان دەکرد. تەنانەت پەرستگای زوحەل لە ژێرخانەکەیدا فەرمانگەی گەنجینەی دەوڵەت تێیدا پارێزراو دەبوو.<ref name=":0"/> == پەرستگا موشریکەکانی ئەورووپی == [[پەڕگە:Templo_de_Garni,_Armenia,_2016-10-02,_DD_94.jpg|وێنۆک| [[پەرستگای گەرنی|پەرستگای گارنی]]، [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]]]] ڕۆمەکان بەزۆری ئاماژەیان بە شوێنێکی پیرۆزی ئایینێکی بتپەرست دەکرد بە {{Lang|la|fanum}} ; لە ھەندێک حاڵەتدا ئەمە ئاماژەی بە دارستانێکی پیرۆز دەکرد، لە ھەندێکی تردا ئاماژەی بە پەرستگایەک دەکرد. ھەروەھا نووسەرانی سەدەی ناوەڕاستی لاتینی ھەندێک جار وشەی ''{{Lang|la|templum}}'' بەکارھێناوە، پێشتر بۆ پەرستگاکانی ئایینی ڕۆمانی کۆن تەرخانکرابوو. لە ھەندێک حاڵەتدا سەختە دیاری بکرێت کە ئایا پەرستگایەک بینا بووە یان مەزارگەیەکی دەرەوە. بۆ بینای پەرستگاکانی [[خەڵکانی جێرمانی|گەلانی ژێرمانی]]، زاراوەی نۆرزی کۆن ''hof'' زۆرجار بەکاردەھێنرێت. == پەرستگاکانی زەردەشتی == [[پەڕگە:Templo_zoroastrista,_Yazd,_Irán,_2016-09-21,_DD_45.jpg|وێنۆک| یەزد ئەتاش بێھرام]] ھەروەھا دەتوانرێت بە پەرستگایەکی [[دینی زەردەشتی|زەردەشتی]] ناوببرێت ''دەر-ئی مێھر'' و ''ئەتەشکادە''. پەرستگایەکی ئاگرین لە ئایینی زەردەشتیدا شوێنی پەرستنی زەردەشتییەکانە. زەردەشتییەکان ڕێز لە [[ئاگر]] دەگرن بە ھەر شێوەیەک بێت، و پەرستگاکانیان بڵێسەی ئەبەدی لەخۆدەگرێت، لەگەڵ ''عەتاش بێھرام'' (ئاگری سەرکەوتن) وەک بەرزترین پلە لە ھەموویان، چونکە ١٦ جۆری جیاوازی ئاگر کۆدەکاتەوە کە لە ڕێوڕەسمی ورد و درشتدا کۆکراونەتەوە. لە ئایینی زەردەشتیدا ئاگر (ئا''تەر'')، لەگەڵ ئاوی پاک(''ئابان'')، ھێمای پاکیی ڕێوڕەسمین. پاک و سپی "خۆڵەمێشی پاک و خاوێنی بۆ ڕێوڕەسمەکانی پاککردنەوە وەک بنەمای ژیانی ڕێوڕەسمی بەپیرۆز دادەنرێت"، کە "لە بنەڕەتدا ڕێوڕەسمی گونجاون بۆ چاودێریکردنی ئاگری ناوماڵ، چونکە ئاگری پەرستگاکە ئاگری ئاگری کۆشکەکەیە کە بەرزکراوەتەوە بۆ ڕێوڕەسمێکی نوێ". <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="All direct quotations require an inline citation. (September 2022)">وەرگێڕان پێویستی بە وەرگێڕان ھەیە</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> == پەرستگا چینییەکان == [[پەڕگە:Hall_of_Prayer_for_Good_Harvest.JPG|ڕاست|وێنۆک| پەرستگای بەھەشت، [[پەکین]]]] پەرستگا چینییەکان ئاماژەن بۆ پەرستگاکان بەپێی [[چاندی چینی|کولتوری چینی]] کە وەک ماڵێکی پەرستن بۆ ئایینەکانی چینی کاردەکەن، ئەوانیش [[کۆنفووشیزم|کۆنفۆشیۆس]] و [[تاویزم|تائۆیزم]] و بوودایی و ئایینی فۆلکلۆری چینی. پەرستگا چینییەکان لە ئایین و نەریتی کۆنی خەڵکی چینییەوە لەدایکبوون لە سەردەمی کۆن و کۆنی [[چین]]ی ئیمپراتۆرییەوە، بەم شێوەیە بەزۆری بە تەلارسازی کلاسیکی چینی دروست دەکرێن. جگە لەو بنکەیەی کە لە سەکۆیەکی بەرزی زەوی و بەرد دروست کراوە، زۆربەی بەشەکانی پەرستگا چینییەکان لە دارتاشی دار دروستکراون، لەگەڵ بەشێک لە خشتسازی و سیرامیکی جامدار بۆ سەقف و دیکۆراتی کاشی. پەرستگا ئاسایییەکانی چینی سەربانی کێشراو و دارتاشی ئاڵۆزیان ھەیە کە سەقفەکانیان لەسەر یەک کۆکراونەتەوە. پەرستگاکانی چینی بە ڕەنگی زیندوو و دیکۆراتی دەوڵەمەند ناسراون. زۆرجار سەقفەکانیان بە دڕندەی ئەفسانەیی ڕازاوەتەوە، وەکو ئەژدیھای چینی و کیلین، و ھەندێکجاریش خوداوەندە چینییەکان. پەرستگا چینییەکان دەتوانرێت لە سەرانسەری چین و [[تایوان]] بدۆزرێتەوە، ھەروەھا لەو شوێنانەی کە کۆمەڵگە چینییە تاراوگەیییەکان لە دەرەوەی وڵات نیشتەجێ بوون؛ بەم شێوەیە دەتوانرێت پەرستگا چینییەکان لە [[گەڕەکی چینی|چیناتونەکان]] لە سەرانسەری جیھاندا بدۆزرێتەوە. == پەرستگاکانی ئەندەنوسیا == [[پەڕگە:Sojiwan_temple_2.jpg|وێنۆک|پەرستگای سۆجیوان، نموونەی تەلارسازی پەرستگای جاوانی سەدەی نۆیەم.]] <nowiki><i id="mwAfQ">کاندی</i></nowiki> زاراوەیەکی [[زمانی ئیندۆنیزی|ئەندەنوسیایە]] بۆ ئاماژەکردن بە پەرستگا کۆنەکان. پێش سەرھەڵدانی ئیسلام، لە نێوان سەدەی پێنجەم تا پازدەھەمدا، باوەڕەکانی دارمی (ھیندۆسی و بوودایی) زۆرینە بوون لە دوورگەکانی ئەندەنوسیا، بە تایبەت لە [[جاڤا]] و سوماترا. لە ئەنجامدا چەندین پەرستگای ھیندۆسی، کە لە ناوچەکەدا بە {{Lang|id|candi}} ناسراون، دروستکراون و زاڵ بوون بەسەر دیمەنی جاڤادا. {{Lang|id|candi}} تەلارسازی نەریتە تەلارسازییە ئاساییەکانی ئەندەنوسیا پەیڕەو دەکات کە لەسەر بنەمای ڤاستۆ شاسترا دامەزراوە. شێوازی پەرستگاکە، بە تایبەت لە سەردەمی جاوای ناوەڕاستدا، ڕێکخستنی پلانی پەرستگای ماندالا و ھەروەھا تاوەرە بەرزە بەرزەکانی پەرستگا [[ھیندۆسی|ھیندۆسییەکانی]] لەخۆگرتبوو. ''{{Lang|id|candi}}'' دیزاین کرابوو بۆ تەقلیدکردنی مێرو، شاخی پیرۆز و شوێنی نیشتەجێبوونی خوداوەندەکان. لە ڕوانگەی بوودایی ھاوچەرخی ئەندەنوسیا، ''{{Lang|id|candi}}'' ئاماژەیە بۆ مەزارگەیەک، یان کۆن بێت یان نوێ. بۆ نموونە چەندین ''ڤیھارا'' ھاوچەرخ لە ئەندەنوسیا کۆپییەکی قەبارە ڕاستەقینە یان بنیاتنانەوەی پەرستگا بەناوبانگەکانی بوودایی لەخۆدەگرن، وەک کۆپی پاوۆن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dhammacakka.org/?channel=tentangkami&mode=detailfasilitas&id=93|سەردێڕ=Vihāra Jakarta Dhammacakka Jaya – VJDJ adalah vihara tempat para umat mengikuti kebaktian dan belajar Dhamma |وێبگە=Vihāra Jakarta Dhammacakka Jaya}}</ref> و {{Lang|id|perwara}} پلاۆسان (بچووک) پەرستگاکان. بەپێی باوەڕە ناوخۆیییەکان، دۆڵی جاڤا ھەزاران پەرستگای ھیندۆسی ھەبووە کە لەگەڵ پەرستگای بوودایییەکان پێکەوە بوون، زۆربەیان لە تەقینەوەی گەورەی چیای مێراپی لە ساڵی ١٠٠٦ی زایینیدا نێژراون. == پەرستگاکانی مێزۆئەمریکی == [[پەڕگە:Chichen_Itza_2.jpg|وێنۆک| پەرستگای کوکولجان لە چیچن ئیتزا دەکەوێتە سەر لووتکەی ھەرەمی کوکولجان.]] پەرستگاکانی شارستانییەتی مێزۆئەمریکی بەزۆری شێوەی ھەرەمی ھەنگاوداریان گرتبوو کە پەرستگا یان مەزارگە لەسەرووی پێکھاتە گەورەکەدا ھەبوو. زیاتر لە زیگوراتەکانی میزۆپۆتامیا دەچن نەک لە میسرییەکان. یەک یان چەند فڕینێک لە ھەنگاوە بەرزەکان لە بنکەکەوە دەچێتە ئەو پەرستگایەی کە لەسەر فەلاتەکە لەسەر لووتکەی ھەرەمەکە وەستابوو. ڕەنگە پەرستگای بەردەکە چوارگۆشەیەک یان پێکھاتەیەکی گوڵاو بێت کە دەرگایەکی دەرگاکەی کە دەچێتە ژێرزەمینێک یان پیرۆزگای ناوەوە. ئەو فەلاتەی لەسەر لووتکەی ھەرەمەکە لەبەردەم پەرستگاکەدایە، ئەو شوێنەیە کە قوربانیدانی ڕێوڕەسمی تێدا ئەنجامدرا. ھەندێک لە ھەرەمە کلاسیکەکانی مێزۆئەمریکی بە چیرۆک سەبارەت بە مارە پەڕدارەکە کوێتزالکۆاتل یان ئەفسانەی دروستکردنی مێزۆئەمریکی ڕازێنراونەتەوە، کە لە شێوەی ھیرۆگلیف لەسەر بەرزبوونەوەی ھەنگاوەکانی ھەرەمەکان، لەسەر دیوارەکان و لەسەر ئەو پەیکەرانەی لەناودا ھەن نووسراون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Koontz|یەکەم=Rex|سەردێڕ=Mexico: From the Olmecs to the Aztecs|بڵاوکەرەوە=Thames and Hudson|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨٠٥٠٠٢٩٠٧٦٧|شوێن=New York, New York}}</ref> نموونەی بەرچاو بریتین لە ئاکاتیتلانی [[ئەزتێک|ئازتێک]] و [[شارستانیەتیی مایا|مایان]] چیچن ئیتزا و ئوکسمال و تیکال. == کەنیسە و پەرستگاکانی جوولەکەکان == لە [[جوویەتی|ئایینی جوولەکەدا]]، دەقە کۆنەکانی عیبری ئاماژە بە "پەناگە"، "کۆشک" یان "ھۆڵی" بۆ ھەریەک لە دوو پەرستگای کۆن لە [[ئورشەلیم|قودس]]، کە لە [[کتێبی پیرۆزی عیبری|تاناخ]] {{Lang|he-latn|Beit YHWH}} ناودەبرێت، کە بە شێوەیەکی ڕستەیی وەرگێڕدراوە بۆ ' YHWH 's House'. لە زمانی ئینگلیزیدا "temple" زاراوەی ئاسایییە بۆ ئەوان. [[کێوی پەرستگا|چیای پەرستگا]] لە [[ئورشەلیم|ئۆرشەلیم]] ئەو شوێنەیە کە [[پەرستگای سولەیمان|پەرستگای یەکەمی]] سلێمان و پەرستگای دووەمی تێدا دروستکراون. لە ناوەندی پێکھاتەکەدا پیرۆزگاکانی پیرۆزەکان ھەبوو کە تەنھا سەرۆک کاھین دەیتوانی بچێتە ژوورەوە. ئێستا چیای پەرستگا شوێنی بینای [[ئیسلام|ئیسلامییە]]، [[قوبەتولسەخرە|قوبە بەرد]] ({{Circa|690 CE}}). وشەی یۆنانی ''[[کەنشتە|کەنیسەی]]'' بۆ وەسفکردنی شوێنەکانی پەرستنی جوولەکەکان (و سامرییەکان) لە سەردەمی [[سەردەمی ھێلینیستی|ھێلینیزمدا]] بەکارھێنرا و ئەویش لەگەڵ زاراوەی ییدیش ''[[کەنشتە|shul]]'', و زاراوەی ڕەسەنی عیبری ''Beit Knesset'' ('ماڵی کۆبوونەوە') ئەو زاراوانەن لە زۆربەی بەکارھێنانی گشتگیردا. لە سەدەی ١٨ەوە جوولەکەکان لە ئەورووپای ڕۆژاوا و ناوەڕاست دەستیان کرد بە بەکارھێنانی ناوی ''پەرستگا'', کە لە فەرەنسییەکانەوە وەرگیراوە کە تێیدا بەکارھاتووە بۆ ئاماژەدان بە ھەموو نوێژخانە غەیرە کاسۆلیکییەکان، بۆ کەنیسەکان. ئەم زاراوەیە بە توندی پەیوەست بوو بە دامەزراوە چاکسازییەکان، کە لە ھەندێکیاندا ھەم جەماوەر و ھەم کەسانی دەرەوە پەیوەستیان کرد بە نەھێشتنی دوعاکان بۆ نۆژەنکردنەوەی پەرستگای قودس، ھەرچەندە ئەمە مانای سەرەتایی نەبوو- کەنیسەی نەریتی زیاتر لە سەدەیەک پێش ھاتنی چاکسازی ناوی خۆیان دەنا «پەرستگا» و زۆرێک لە دوای ئەوە بەردەوام بوون لە ئەنجامدانی. لە زمانی ئەمریکیدا، زۆرجار ''پەرستگا'' ھاوواتای ''کەنیسەیە''، بەڵام بە تایبەتی ئەوانەی کە ئۆرتۆدۆکس نین. زاراوەی ''kenesa'' کە لە زمانی ئارامییەوە وەرگیراوە کە بە واتای 'کۆبوونەوە' دێت، بۆ وەسفکردنی شوێنی پەرستنی جوولەکەکانی کارایی بەکاردێت. نموونەی ئەم جۆرە پەرستگایە کەنیسەی سۆفیایە، [[بولگاریا]] گەورەترین [[کەنشتە|کەنیسەی]] [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا]] و سێیەم گەورەترین کەنیسەیە لە [[ئەورووپا]] . <gallery widths="200px" heights="145px"> پەڕگە:Jerus-n4i.jpg|alt=A model of Herod's Temple adjacent to the Shrine of the Book exhibit at the Israel Museum, Jerusalem.| مۆدێلێکی پەرستگای ھیرۆدس کە تەنیشت پێشانگای مەزارگەی کتێبە لە مۆزەخانەی ئیسرائیل، قودس. پەڕگە:Kenessa_Vilnius_(5970197134).jpg|alt=The Kenesa in Vilnius, Lithuania.| کێنێسا لە [[ڤیلنیوس|ڤیلنیۆس]] لە [[لیتوانیا]] . </gallery> == پەرستگا مەسیحییەکان == === مەسیحییەتی ئۆرتۆدۆکس === [[پەڕگە:Russia-Moscow-Cathedral_of_Christ_the_Saviour-8.jpg|وێنۆک| کاتدراڵی مەسیحی ڕزگارکەر لە [[مۆسکۆ]], [[ڕووسیا]]]] وشەی ''پەرستگا'' لە نەریتی [[مەسیحییەتی ڕۆژھەڵات|مەسیحیەتی ڕۆژھەڵاتدا]] زۆر بەکاردێت؛ بە تایبەتی [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|کەنیسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] کە وشە سەرەکییەکانی بەکارھێنراو بۆ خانووی پەرستن بریتین لە ''پەرستگا'' و ''کڵێسا''. بەکارھێنانی وشەی ''پەرستگا'' لە پێویستی جیاکردنەوەی بینایەکی کڵێسا و کڵێسا کە وەک جەستەی مەسیح سەیر دەکرێت، سەرچاوە دەگرێت. لە [[زمانی ڕووسی|زمانی ڕووسیدا]] (ھاوشێوەی زمانەکانی تری سلاڤی)، لەکاتێکدا وشەی مەبەستی گشتی بۆ 'کڵێسا' ''tserkov'' ە، زاراوەی {{Lang|ru-latn|khram}} ({{Lang|ru|Храм}})، 'پەرستگا'، بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بە بینای کڵێسا وەک پەرستگای [[خوا|خودا]] ({{Lang|ru-latn|Khram Bozhy}}). وشەکانی ''کڵێسا'' و ''پەرستگا'', لەم حاڵەتەدا دەگۆڕدرێن؛ بەڵام زاراوەی ''کڵێسا'' ({{Langx|grc|ἐκκλησία}}) زۆر باوترە. زاراوەی ''پەرستگا'' ({{Langx|grc|ναός}}) بە شێوەیەکی باو بۆ کڵێسا گەورەکانیش بەکاردەھێنرێت. ھەندێک لە کڵێسا بەناوبانگەکان کە بە پەرستگا ناودەبرێن بریتین لە [[ئایاسۆفیا|ئایا سۆفیا]]، کاتدراڵی سانت باسیل، کاتدراڵی ئەلێکساندەر نێڤسکی، سۆفیا، کاتدراڵی مەسیحی ڕزگارکەر و پەرستگای ساڤا ساڤا لە [[بێلگراد|بەلگراد]] لە [[سڕبیا|سربیا]]. === ئایینی کاسۆلیکی === [[پەڕگە:Basilique_du_Sacré-Cœur_IMG_1271.jpg|ڕاست|وێنۆک| باسیلیک دوو ساکرێ کۆر لە [[پاریس]]]] وشە سەرەکییەکان کە بە شێوەیەکی گشتی بۆ جیاکردنەوەی خانووەکانی پەرستن لە تەلارسازی مەسیحییەکانی ڕۆژاوادا بەکاردەھێنرێن بریتین لە ''ئابای''، ''بازلیکا''، ''کاتدراییل''، ''کەنیسە'' و ''[[کڵێسا (باڵەخانە)|کڵێسا]]''. کەنیسەی کاسۆلیکی وشەی پەرستگای بەکارھێناوە بۆ ئاماژەدان بە شوێنێکی پەرستن لە بۆنە دەگمەنەکاندا. نموونەیەک لە پەرستگای ساگرادا [[ساگرادا فامیلیا|فامیلیای ڕۆمانی کاسۆلیکی]] لە شاری بەرشەلۆنە لە ئیسپانیا و پەرستگای باسیلیک دوو ساکرێ کۆر لە پاریسی فەرەنسا کە ڕۆمانی کاسۆلیکییە. نموونەیەکی دیکە بریتییە لە پەرستگا یان خاتوونی پایە، کە کڵێساکە لە [[گوادالاخارە|گوادالاخارا]] لە [[مەکسیک]]. === پرۆتستانتیزم === ھەندێک لە کەنیسەی پرۆتستانت ئەم زاراوەیە بەکاردەھێنن؛ لە سەرووی دەرگای سەرەکی کڵێسای گوستاف ڤاسای لووەتەران لە ستۆکھۆڵم لە [[سوێد|سوید]]، کارتۆشێک بە زمانی لاتینی ھەیە کە نووسراوە «ئەم پەرستگایە (...) لەلایەن پاشا ئۆسکاری دووەمەوە دروستکراوە». لە کۆتایی سەدەی ١٨ەوە، دوای [[سەردەمی ڕۆشنگەری|ڕۆشنگەری]]، ھەندێک لە ئایینەکانی پرۆتستانت لە فەرەنسا و شوێنەکانی دیکە دەستیان کرد بە بەکارھێنانی وشەی ''پەرستگا'' بۆ جیاکردنەوەی ئەم فەزایانە لە کڵێسا کاسۆلیکییەکان. کڵێساکانی ئینجیلی و پرۆتستانتی دیکە کەڵک لە چەندین زاراوەی جۆراوجۆر وەردەگرن بۆ دیاریکردنی شوێنی پەرستنەکانیان، وەک کڵێسا، چادر یان پەرستگا. سەرەڕای ئەوەش، ھەندێک لە کڵێسا کاسۆلیکییە جیابووەکان وەک کڵێسای ماریاڤیت لە [[پۆڵەندا]] ھەڵیانبژاردووە کە بینای ناوەندی کڵێساکەیان وەک پەرستگایەک دیاری بکەن، وەک لە حاڵەتی پەرستگای میھرەبانی و خێرخوازی لە پلۆک. === بزووتنەوەی پیرۆزەکانی ڕۆژانی دوایی === [[پەڕگە:Kirtland_Temple_ext_(7-25-18).jpg|وێنۆک| پەرستگای کیرتلاند لە شاری کیرتلاند لە ویلایەتی ئۆھایۆ]] بەپێی کتێبی پیرۆزەکانی ڕۆژانی دوایی، لە ساڵی ١٨٣٢، جۆزێف سمیس وەحییەکی وەرگرت بۆ گەڕاندنەوەی پراکتیزەکردنی پەرستنی پەرستگا، لە «ماڵێکی پەروەردگار». پەرستگای کیرتلاند یەکەم پەرستگای بزووتنەوەی پیرۆزەکانی ڕۆژانی دوایی بوو و تاکە پەرستگا بوو کە لە ژیانی سمیسدا تەواو بوو، ھەرچەندە پەرستگای ناوڤۆ لە کاتی مردنیدا بەشێکی تەواو بوو. ئەو دابەشبوونانەی کە لە قەیرانی جێنشینییەوە سەرچاوەیان گرتووە، بووەتە ھۆی ئەوەی کە بۆچوونی جیاواز سەبارەت بە ڕۆڵ و بەکارھێنانی پەرستگاکان لە نێوان گرووپە جیاوازەکاندا ھەبێت کە ئیدیعای جێنشینی کێبڕکێکاریان ھەیە. [[کتێبی مۆرمۆن|کتێبی مۆرمون]] کە پیرۆزەکانی ڕۆژانی دوایی پێیان وایە کتێبێکی ھاوڕێی کتێبی پیرۆزە لەگەڵ کتێبی پیرۆز، ئاماژەیە بۆ دروستکردنی پەرستگا لە ئەمریکای کۆن لەلایەن کۆمەڵێک کەسەوە کە پێیان دەوترێت نیفاییەکان. ھەرچەندە نووسەرانی کتێبی مۆرمون ڕوون نین سەبارەت بە پراکتیزەکانی ئەم پەرستگا نیفاییانە، بەڵام ئەوان «بە شێوازی پەرستگای سلێمان» (<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.churchofjesuschrist.org/study/scriptures/bofm/2-ne/5?lang=eng|سەردێڕ=2 Nephi 5 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref>) نەخشیان بۆ دانراوە و وەک شوێنی کۆبوونەوە بۆ ڕووداوە ئایینی و سیاسییە گرنگەکان خزمەتیان کردووە (بۆ نموونە مۆسیا ١–٦؛ نیفای سێیەم ١١–٢٦).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.achoiceland.com/temples|سەردێڕ=Search Results |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref> [[پەڕگە:Salt_Lake_Temple,_Utah_-_Sept_2004.jpg|وێنۆک| پەرستگای LDS لە شاری سالت لەیک لە ویلایەتی یوتا]] کڵێسای عیسا مەسیحی پیرۆزەکانی ڕۆژانی دوایی بنیاتنەرێکی بەرھەمدارە بۆ پەرستگاکان. The LDS Church has 385 temples in various phases, which includes 219 لەخۆدەگرێت تەرخان بکرێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.lds.org/temples/chronological/0,11206,1900-1,00.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20020214012225/http://www.lds.org/temples/chronological/0,11206,1900-1,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٠٢}}</ref> پەرستگاکانی پیرۆزی ڕۆژانی دوایی تایبەتن بە ئەنجامدان و ئەنجامدانی تەنھا پیرۆزترین و پیرۆزترینی پەیمانەکان و تایبەتی ڕێوڕەسمەکان. ئەوان جیاوازن لە ماڵی کۆبوونەوە و کەنیسە کە ھەفتانە پەرستشیان تێدا ئەنجام دەدرێت. پەرستگاکان دروست دەکرێن و لەژێر پیرۆزییەکی تونددا دەھێڵرێنەوە و نابێت پیس بکرێن. بەم شێوەیە یاسای توند بۆ چوونە ژوورەوە کارپێدەکرێت، لەوانەش ئەندامێتی کڵێسا و ئامادەبوونی بەردەوام. لە ماوەی خانووی کراوەدا دوای دروستکردنی و پێش تەرخانکردنی، پەرستگاکە کراوە دەبێت بۆ خەڵک بۆ گەشتکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://lds.org/temples/faq/0,11264,1904-1,00.html#3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20020214012007/http://www.lds.org/temples/faq/0,11264,1904-1,00.html#3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٠٢}}</ref> ==== ئایینەکانی تری پیرۆزی ڕۆژانی دوایی ==== مەزھەبە جیاوازەکان لە بزووتنەوەی پیرۆزەکانی ڕۆژانی دواییدا کە لەلایەن جۆزێف سمیسەوە دامەزراوە، پەرستگایان ھەیە. * کڵێسای مەسیح (واتایت) کە ئایینەیەکی پیرۆزی ڕۆژانی دواییە کە لەلایەن لایمان وایتەوە دوای مردنی جۆزێف سمیس پێکھێنرا، یەکەم پەرستگای مۆرمونەکانی لە ڕۆژاوای میسیسیپی لە زۆدیاک لە ویلایەتی تەکساس دروست کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Johnson|یەکەم=Melvin C.|ناونیشان=http://digitalcommons.usu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1042&context=usupress_pubs|سەردێڕ=Polygamy on the Pedernales:Lyman Wight's Mormon Villages in Antebellum Texas, 1845-1858|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Utah State University Press|شوێن=Logan, Utah|پەڕە=١٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠١٥}}</ref> نزیکەی سێ میل لە فرێدریکسبێرگەوە دوورە. * لە ساڵی ١٩٩٠ یان پێشتر، پەرستگایەک لە ئۆزومبا [[مەکسیک|لە مەکسیک]] لەلایەن برایانی یەکگرتووی نێردراوی دروست کرا.<ref name="Moore">Andrea Moore-Emmett. God's Brothel. Pince-Nez Press: June 1, 2004. {{ISBN|1-930074-13-1}}</ref> * لە ١٧ی نیسانی ١٩٩٤، پەرستگای سەربەخۆیی لە [[ئیندیپێندێس، میزوری|ئیندیپێندێنس، میزۆری]]، لەلایەن کۆمەڵگەی مەسیحەوە لەلایەن پێغەمبەر-سەرۆکی ئەوکاتەی کڵێسا واڵاس بی. ھەروەھا کۆمەڵگەی مەسیح خاوەنی پەرستگای ڕەسەنی کیرتلاند بوو، کە لە ساڵی ١٨٣٦ لەلایەن کڵێسای پیرۆزەکانی ڕۆژانی دواییەوە تەرخانکرا (دواتر ناوی گۆڕدرا بۆ کڵێسای عیسا مەسیحی پیرۆزەکانی ڕۆژانی دوایی)، لە کیرتلاند، ئۆھایۆ. لە ٥ی ئازاری ٢٠٢٤، کڵێسای عیسا مەسیحی پیرۆزەکانی ڕۆژانی دوایی ڕای گەیاند کە پەرستگاکەیان کڕیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.thechurchnews.com/temples/2024/03/05/church-purchases-kirtland-temple-historic-buildings-artifacts-community-of-christ/|سەردێڕ=Church purchases Kirtland Temple, other historic buildings and artifacts from Community of Christ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=Church News |زمان=en}}</ref> * لە ساڵی ٢٠٠٥ دروستکردنی پەرستگای YFZ Ranch لەلایەن کڵێسای بناژۆخوازەکانی کڵێسای عیسا مەسیحی پیرۆزەکانی ڕۆژانی دوایییەوە دەستی پێکرد. دەکەوێتە دەرەوەی شاری ئێلدۆرادۆ لە ناوچەی شلایچەر لە [[تێکساس|ویلایەتی تەکساس]]. بەڵام تا مانگی نیسانی ٢٠١٤، [[تێکساس|ویلایەتی تەکساس]] دەستی بەسەر موڵکەکەدا گرتووە بە شێوەیەکی فیزیکی و یاسایی. وەک چۆن بۆ «ئەنجامدان یان ئاسانکاری بۆ ھەندێک ڕەفتاری تاوانکاری» بەکاردەھێنرا.<ref name="NBC"/><ref name="Carlisle"/> * پەرستگایەکی شێوە ھەرەمی لە نزیک شاری مۆدێنا لە ویلایەتی یوتا لەلایەن لقی ڕاستگۆی کڵێسای عیسا مەسیحی پیرۆزەکانی ڕۆژانی دوایییەوە دروست کرا.<ref name="Moore"/> === مەسیحییەتی ڕازی === * پەرستگای مەسیحی ئیسۆتێریکی شاخی ئیکلیسیا لە ھاوڕێیەتی ڕۆزیکرۆسی بە تەلارسازی بینای ١٢ لایەنی گۆڕاوییەکەی کە لەسەر لووتکەی مێسایەک دانراوە و ڕووی لە ڕۆژھەڵاتە، خۆری ھەڵھاتوو. ئەم پەرستگایە مۆدێرنە بە ھێمای [[کیمیاگەری|کیمیایی]] و ئەستێرەناسی ڕازاوەتەوە. [[پەڕگە:Temple99.JPG|ناوەڕاست|وێنۆک| پەرستگای چیای ئیکلیسیا]] == پەرستگاکانی ماسۆنی == [[پەڕگە:Kimbolton_Lodge_123.JPG|وێنۆک| کۆشکێکی ئاسایی ماسۆنی]] [[ماسۆنی|ماسۆنییەت]] ڕێکخراوێکی برایانە و سەرچاوەکەی لە سەدەی ھەژدەھەمەوەیە و ئەندامێتییەکەی لەلایەن کۆمەڵێک ئایدیالی ئەخلاقی و [[مێتافیزیک|میتافیزیکی]] ھاوبەشەوە بەیەکەوە گرتووە کە لەسەر بنەمای گێڕانەوەی کورتە ڕۆڵگێڕان سەبارەت بە دروستکردنی پەرستگای پاشا سلێمان دامەزراوە. ماسۆنییەکان وەکو کۆشکێک کۆدەبنەوە. کۆشکەکان لە پەرستگایەکی ماسۆنی (بە ئاماژەدان بە پەرستگای پاشا سلێمان)، سەنتەری ماسۆنی یان ھۆڵێکی ماسۆنی، وەک ھۆڵی ماسۆنی، لەندەن کۆدەبنەوە. ھەندێک سەرلێشێواوی ھەیە چونکە بەزۆری ماسۆنەکان ئاماژە بە کۆبوونەوەی لۆج دەکەن کە ''لە لۆجدایە''. == ئەوانی تر == [[پەڕگە:Temple_of_Neptune_in_Monrepos_1.jpg|وێنۆک| پەرستگای [[نێپتوون (میتۆلۆژیا)|نەپتون]] لە پارکەکەی مۆنریپۆس لە شاری ڤیبۆرگ لە ڕووسیا]] * ''[[خرابرەشک|گۆبێکلی تەپە]]'', دەکەوێتە باشووری [[تورکیا]]، لە نێوان ھەزارەی ٨ و ١٠ پێش زایین دروست کراوە. ئاوێتە بازنەیییەکانی لەسەرەوەی تێلێک [[کۆڵەکە|لە ستوونی]] بەردی گەورەی شێوە T پێکھاتوون کە بە پیکتۆگرامی ئەبستراکت و پڕ لە مەتەڵ و ڕیلیفی ئاژەڵ ڕازێنراونەتەوە. * پەرستگاکانی شێخ، پەرستگا کۆنەکان لە شێخ لە سۆماڵیلەندا * پەرستگای یەھا، کۆنترین پێکھاتەی وەستاو لە یەھا، [[ئیتیۆپیا|ئەسیوپیا]] ; لە دەوروبەری ساڵی ٧٠٠ پێش زایین دروست کراوە * لە فیلمەکانی جەنگی ئەستێرەکاندا، ''پەرستگای جێدی'' دەکەوێتە سەر ''کۆروسکانت''. * پەرستگای سروشتی وۆڵمیۆنگدۆنگ کە دەکەوێتە [[کۆریای باشوور]]، لە ساڵی ١٩٩٠ەوە پەرەی پێدراوە و تا ئێستاش بەردەوامە. * پاسوپاتینات یەکێکە لە بەناوبانگترین پەرستگاکانی [[ھیندوویزم|ئایینی ھیندۆسی]] کە دەکەوێتە شاری [[کاتماندوو|کاتماندۆ]] [[نیپال|لە نیپاڵ]]. * پەرستگای [[دینی بەھایی|ئیمانی بەھای]] (مەشریقولئەدکارس یان 'ماڵەکانی پەرستن'). * مەزارگە فۆلکلۆرییە نەریتییەکانی چینی پێیان دەوترێت ''miao'', یان ''ھۆڵی باوباپیران'' بە زمانی ئینگلیزی. ''ماڵی جۆس'' زاراوەیەکی بەسەرچووی ئەمریکییە بۆ ئەم جۆرە شوێنە پەرستشانە. * پەرستگاکانی کاندۆمبلێ پێیان دەوترێت ''terreiros'', بە واتای وشەیی «چوارگۆشەی قیرتاو نەکراو»یان «شوێنی کۆبوونەوە» بە زمانی پورتوگالی. * پەرستگای کۆنفۆشیۆس * مانخیم، پەرستگای نەتەوەی ڕای کە دەکەوێتە شاری ئاریتار لە [[سیکیم|شاری سیکیم]]. * ''جینجا'' [[شینتۆ]] بە شێوەیەکی ئاسایی لە زمانی ئینگلیزیدا پێیان دەوترێت ''مەزارگە'' بۆ جیاکردنەوەیان لە پەرستگاکانی بوودایی (''-tera'', ''-dera''). * پەرستگا و خانەقاکانی [[تاویزم|تائۆیستەکان]] پێیان دەوترێت {{Lang|zh-latn|guan}} یان ''داوگوان'' ({{Lang|zh|道观}}، بە واتای وشەیی 'شوێنی بیرکردنەوە لە تاو') بە زمانی چینی، ''{{Lang|zh-latn|guan}}'' بوون بە وەشانی کورتکراوەی {{Lang|zh-latn|daoguan}}. == ھەروەھا سەیری بکە == * پەرستگای بالی * candi لە ئەندەنوسیا * پاگۆدای چینی * پەرستگای چینی * تەلارسازی دراڤیدی * پەرستگای ڕۆمانۆ-سێلتیک * جەنگام * لیستی پەرستگاکانی تامیل نادو * mandi (مانداییزم) * [[مزگەوت]] * پەرستگای نیشتمانی پرۆڤیدێنسی خودایی * شوێنی پەرستن * پەرستگای عەقڵ * جیۆتیرلینگا * شاکتا پیتاس == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|30em|٢}} == زیاتر بخوێنەوە == * ھانی، جان، ''Le symbolisme du temple chrétien'', گ. ترێدانیێل (سەرنوسەر)؛ [٢. چاپی (١٩٧٨)، ٢٠٧ لاپەڕە،{{ISBN|2-85707-030-6}} == بەستەرە دەرەکییەکان == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{کۆمنز|Temple}} * [http://www.etymonline.com/index.php?search=temple&searchmode=none پێناسەی 'پەرستگا'] لە ''فەرھەنگی ئیتیمۆلۆژی ئۆنلاین'' * [http://www.aldokkan.com/art/temple.htm بەراوردکردنی پەرستگاکانی میسری و یۆنانی] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:خانووبەرە دینییەکان]] [[پۆل:پەرستگاکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] m5tqts0wjfnd9l085ano4e0v8wjmonk 0 299821 1617491 1617020 2026-08-05T17:43:52Z Amine yousefi 16159 1617491 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''چارەنووسی ئۆفیلیا''' ({{بە ئینگلیزی|The Fate of Ophelia}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ وەک یەکەمین گۆرانیی دوازدەھەمین ئەلبوومی بە ناوی [[ژیانی شۆگرلێک]]، لەلایەن ڕیپابلیک ڕیکۆردز بڵاو کرایەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] بە ھاوبەشی نووسرا و بەرھەم ھێنرا. ناوەرۆکی گۆرانییەکە لە کارەکتەری [[ئۆفیلیا]] لە شانۆنامەی [[ھاملێت]]ی [[ویلیام شێکسپیر]] ئیلھامی وەرگرتووە؛ کارەکتەرێک کە بەھۆی خەم، شکەستھێنان لە خۆشەویستیدا و جنوون، تووشی چارەنووسێکی تراژێدیک دەبێت. سویفت لەم گۆرانییەدا باس لە خۆشەویستێک دەکات کە لە چارەنووسێکی ھاوشێوەی چارەنووسی ئۆفیلیا ڕزگاری کردووە. ڕەخنەگرانی مۆسیقا «چارەنووسی ئۆفێلیا»یان بە یەکێک لە بەھێزترین گۆرانییەکانی ئەلبوومی ژیانی شۆگرڵێک ناو بردووە و پێکھاتەی گۆرانییەکە، مێلۆدی و ئەدای دەنگیی سویفتیان ستایش کردووە. لە ڕووی بازرگانییەوە، ئەم گۆرانییە تۆماری جیھانیی بۆ زۆرترین ژمارەی گوێگرتن لە ماوەی یەک ڕۆژ و یەک ھەفتەدا لە [[سپاتیفای]] شکاند. «چارەنووسی ئۆفیلیا» لە زیاتر لە ٢٠ وڵات، لەوانە [[نەمسا]]، [[کەنەدا]]، [[دانمارک]]، [[ئەڵمانیا]]، [[لیتوانیا]]، [[ھۆڵەندا]]، [[نەرویج]]، [[فلیپین]]، [[ئیسپانیا]] و [[سویس]]، گەیشتە پلەی یەکەمی پۆلێنە مۆسیقاییەکان. == پاشبنەما و بڵاوکردنەوە == [[پەڕگە:Friedrich Wilhelm Theodor Heyser - Ophelia.jpg|وێنۆک|لە سەرەتای ڤیدیۆی مۆسیقای گۆرانییەکەدا، تایلر سویفت وەک ئۆفیلیا دەردەکەوێت؛ کە ئەمەش ئاماژەیەکە بۆ تابلۆی بەناوبانگی «ئۆفیلیا»ی [[فریدریش ھایزەر]] کە کارەکتەرەکە لە کاتی خنکان لە ئاودا پیشان دەدات.]] تایلر سویفت، لە ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، لە ئەڵقەیەکی [[پۆدکاست]]ی [[نیو ھایتس]]، کە لەلایەن [[جەیسۆن کێلسی|جەیسۆن]] و [[تراڤیس کێلسی]] بەڕێوە دەبرێت، ئەلبوومی دوازدەھەمی خۆی، ژیانی شۆگرڵێک ڕاگەیاند. ھەروەھا «چارەنووسی ئۆفیلیا»ی وەک یەکەمین گۆرانیی ئەلبوومەکەی ناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |سەردێڕ=Taylor Swift Reveals ''Life of a Showgirl'' Release Date, Album Cover & Track List Featuring Sabrina Carpenter |دوایین=Dailey |یەکەم=Hannah |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250814001118/https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ھەمان بەرنامەدا، سویفت باسی شانۆنامەی [[ھاملێت]]ی [[ویلیام شێکسپیر]]ی کرد و ڕوونی کردەوە کە چیرۆکی جنوون و مردنی ئۆفیلیا بەھۆی خنکان لە ئاودا سەرچاوەی ئیلھام بۆ دیزاینی بەرگی ئەلبوومەکە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://people.com/all-of-the-ways-taylor-swift-channels-shakespeare-in-life-of-a-showgirl-11790932 |سەردێڕ=All of the Ways Taylor Swift Channels William Shakespeare in ''Life of a Showgirl'' |دوایین=Raposas |یەکەم=Rachel |magazine=[[People (magazine)|People]] |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260124062425/https://people.com/all-of-the-ways-taylor-swift-channels-shakespeare-in-life-of-a-showgirl-11790932 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://hyperallergic.com/1035887/did-19th-century-ophelia-painting-inspire-taylor-,swift-new-showgirl-album-art/ |سەردێڕ=Did This 19th-Century Painting Inspire Taylor Swift's New Album Art? |دوایین=Pontone |یەکەم=Maya |magazine=[[Hyperallergic]] |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251127015336/https://hyperallergic.com/did-19th-century-ophelia-painting-inspire-taylor-swift-new-showgirl-album-art |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Trowbridge-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Trowbridge |یەکەم=Serena |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=The pre-Raphaelite Muse Who Inspired Taylor Swift's The Fate of Ophelia |ناونیشان=http://theconversation.com/the-pre-raphaelite-muse-who-inspired-taylor-swifts-the-fate-of-ophelia-266713 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260109150421/https://theconversation.com/the-pre-raphaelite-muse-who-inspired-taylor-swifts-the-fate-of-ophelia-266713 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ ڕاگەیەنرا کە بڵاوکردنەوەی ئەلبوومی ژیانی شۆگرڵێک ھاوکات دەبێت لەگەڵ پیشاندانی فیلمێکی ٨٩ خولەکی بە ناوی Taylor Swift: The Release Party of a Showgirl.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.hercampus.com/culture/taylor-swift-release-party-showgirl-theaters-fate-ophelia/|سەردێڕ=Taylor Swift's 'Release Party of a Showgirl' will hit theaters with 'The Fate of Ophelia' music video|دوایین=Humilde|یەکەم=Kea|magazine=[[Her Campus]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> ئەم فیلمە ڤیدیۆی مۆسیقای تایبەتی گۆرانیی «چارەنووسی ئۆفیلیا» و ھەروەھا بەشێک لە دروستکردنی دیمەنەکانی پشتپەردەی فیلمەکەی لەخۆ گرتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.bustle.com/entertainment/taylor-swift-fate-of-ophelia-music-video-life-of-a-showgirl-theaters|سەردێڕ=Taylor Swift's New Music Video Is Premiering In Movie Theaters|دوایین=Visvanath|یەکەم=Jack|magazine=[[Bustle (magazine)|Bustle]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> ھەروەھا، لە ڕێگەی ئەکاونتی فەرمیی ئینستاگرامی تایلر سویفتەوە پشتڕاست کرایەوە کە «چارەنووسی ئۆفیلیا» [[تاکەگۆرانی]] سەرەکیی ئەلبوومی شۆگرلێکە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://variety.com/2025/music/news/taylor-swift-film-theaters-october-showgirl-1236524158/|سەردێڕ='Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl' to Hit Theaters in October With 'Fate of Ophelia' Music Video Premiere and Album Commentary (Exclusive)|دوایین=Willman|یەکەم=Chris|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://consequence.net/2025/09/taylor-swift-film-official-release-party-of-a-showgirl/|سەردێڕ=Taylor Swift's Official Release Party of a Showgirl Film Hitting Theaters Alongside New Album|دوایین=Fu|یەکەم=Eddie|وێبگە=[[Consequence (publication)|Consequence]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://exclaim.ca/music/article/taylor-swift-announces-theatrical-run-of-the-official-release-party-of-a-showgirl|سەردێڕ=Taylor Swift Announces Theatrical Run of ''The Official Release Party of a Showgirl''|دوایین=Rogers|یەکەم=Karlie|وێبگە=[[Exclaim!]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> == دەقی گۆرانییەکە == دەقی گۆرانیی «چارەنووسی ئۆفیلیا» کاریگەریی لە پەیوەندیی نێوان تایلر سویفت و [[تراڤیس کێلسی]] وەرگرتووە.<ref name="Savage-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Savage |یەکەم=Mark |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift: ''The Life of a Showgirl'' Is a Triumphant Pop Victory Lap |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn4wpe5z52qo |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[BBC News]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251003043751/https://www.bbc.com/news/articles/cn4wpe5z52qo |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سویفت دەڵێت بیرۆکەی ئەم گۆرانییە لەکاتێکدا سەری ھەڵدا کە لە ستۆدیۆ لەگەڵ ماکس مارتن و شێڵباک کاریان دەکرد. لەکاتێکدا سویفت لیستی گۆرانییەکانی لەسەر مۆبایلەکەی دەخوێندەوە، چاوی بە وشەی «ئۆفیلیا» کەوت. ئەوکات بیری لەوە کردەوە کە ئەگەر ئۆفیلیا تووشی جنوون نەبوایە و نەمردایە، بەڵکوو کەسێکی باشی دۆزیبایەوە کە بە ڕێز و خۆشەویستی مامەڵەی لەگەڵ کردبا، چارەنووسی چۆن دەبوو. لەو بیرۆکەیەشەوە بەشی سەرەکیی گۆرانیەکە دروست بوو: «تۆ دڵی منت لە چارەنووسی ئۆفیلیا ڕزگار کرد.»<ref name="Yahr-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Yahr |یەکەم=Emily |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift Keeps Borrowing Shakespeare. These Experts Approve. |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/entertainment/music/2025/10/04/taylor-swift-ophelia/ |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=[[The Washington Post]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251004193446/https://www.washingtonpost.com/entertainment/music/2025/10/04/taylor-swift-ophelia/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ناو گۆرانییەکەدا، سویفت باس لە ژنێک دەکات کە پەیمانی وەفاداری لەگەڵ پیاوێک دەبەستێت؛ پیاوێک کە لە چارەنووسێکی ھاوشێوەی چارەنووسی ئۆفیلیا، وەک جنوون، خنکان، فریودان و لە کۆتاییدا مردن، ڕزگاری کردووە.<ref name="Savage-2025"/><ref name="Zoladz-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Zoladz |یەکەم=Lindsey |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=In Taylor's Version, Ophelia Has a Fairy-Tale Ending |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/10/04/arts/music/taylor-swift-fate-of-ophelia.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=[[The New York Times]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251005010702/https://www.nytimes.com/2025/10/04/arts/music/taylor-swift-fate-of-ophelia.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Puckett-Pope-2025">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Puckett-Pope |یەکەم=Lauren |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift Presents a Twist on the Tragedy of ''Hamlet'' With 'The Fate of Ophelia' |ناونیشان=https://www.elle.com/culture/music/a68207465/taylor-swift-the-fate-of-ophelia-travis-kelce-lyrics-meaning/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|magazine=[[Elle (magazine)|Elle]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251003051110/https://www.elle.com/culture/music/a68207465/taylor-swift-the-fate-of-ophelia-travis-kelce-lyrics-meaning/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تراژیدیای ئۆفیلیا لە بەشی دووەمی گۆرانییەکەدا ئاماژەی پێ کراوە: «کچە گەورەی بەگزادەیەک ئۆفیلیا لە جیھانی خەیاڵدا دەژیا بەڵام خۆشەویستی جێگەیەکی سارد و پڕ لە دووپشک بوو ژەھری ئەو خۆشەویستییە عەقڵی لێ سەند.»<ref name="Trowbridge-2025"/> لە [[سەربەند]]ی گۆرانییەکەدا، ڕاوی خۆی بە «تەنھا لە ناو قەڵایەک» دا وێنا دەکات کە چاوەڕێی ھاتنی دڵدارەکەیەتی.<ref name="Trowbridge-2025"/> دواتر، دڵدارەکەی «لە گۆڕ دەری دەھێنێت» و بەو شێوەیە لە مردن ڕزگاری دەکات.<ref name="Yahr-2025"/> ھەندێک لە ڕەخنەگران چیرۆکی «چارەنووسی ئۆفیلیا»یان لەگەڵ گۆرانیی «چیرۆکی خۆشەویستی» (Love Story)ی ساڵی ٢٠٠٨ بەراورد کردووە؛ گۆرانییەک کە لە تراژیدیای [[ڕۆمیۆ و جولیەت]]ی شێکسپیر ئیلھامی وەرگرتبوو. ھەردوو گۆرانییەکە، بە پێچەوانەی کۆتایی تراژیدییەکانی شێکسپیر، بە کۆتایییەکی خۆش دەگەن.<ref name="Breihan-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Breihan |یەکەم=Tom |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Premature Evaluation: Taylor Swift ''The Life of a Showgirl'' |ناونیشان=https://www.stereogum.com/2325068/premature-evaluation-taylor-swift-the-life-of-a-showgirl/reviews/premature-evaluation/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Stereogum]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251003210606/https://www.stereogum.com/2325068/premature-evaluation-taylor-swift-the-life-of-a-showgirl/reviews/premature-evaluation/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Nelson |یەکەم=Jeff |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift Pulls Back the Curtain on Her Private World — and Is Head over Heels in Love — on ''The Life of a Showgirl'': Review |ناونیشان=https://people.com/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-people-review-11823324 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|magazine=[[People (magazine)|People]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251214122517/https://people.com/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-people-review-11823324 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Calfee |یەکەم=Joel |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift Twists Shakespearean Symbolism on 'The Fate of Ophelia' |ناونیشان=https://www.harpersbazaar.com/culture/art-books-music/a68703925/taylor-swift-the-fate-of-ophelia-lyrics-explained/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|magazine=[[Harper's Bazaar]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251210124204/https://www.harpersbazaar.com/culture/art-books-music/a68703925/taylor-swift-the-fate-of-ophelia-lyrics-explained/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سویفتیش ئاماژەی کردووە کە ئەمە دووەم جارە، دوای «چیرۆکی خۆشەویستی»، ھەوڵی داوە کۆتایی تراژیدییەکی شێکسپیر بە شێوەیەکی خۆش بنووسێتەوە.<ref name="Zoladz-2025"/> == ڤیدیۆ == تایلر سویفت خۆی کاری نووسین و دەرھێنانی ڤیدیۆی گۆرانییەکەی کردووە. لەم ڤیدیۆیەدا، چەندین سەماکار کە پێشتر لە The Eras Tour بەشدارییان کردووە، لەگەڵیدا دەردەکەون. بۆ ئامادەکردنی ڤیدیۆکە، سویفت لەگەڵ سەماداڕێژ [[ماندی مور]]، دیزاینەری بەرھەمھێنان، [[ئیتان تۆبمان]] و فیلمبەردار [[ڕۆدریگۆ پریێتۆ]] ھاوکاری کردووە؛ ھەموویان پێشتر لە گەشتی The Eras Tour لەگەڵی کاریان کردبوو.<ref name="Willman-2025">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://variety.com/2025/music/news/taylor-swift-fate-of-ophelia-music-video-premiere-youtube-1236540694/ |سەردێڕ=Taylor Swift's Elaborate 'Fate of Ophelia' Music Video Premieres Online on YouTube, After Short Theatrical Window |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|یەکەم=Chris |دوایین=Willman |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251014213440/https://variety.com/2025/music/news/taylor-swift-fate-of-ophelia-music-video-premiere-youtube-1236540694/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Zuckerman-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Zuckerman |یەکەم=Esther |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=5 Takeaways From Taylor Swift's 'Showgirl' Movie |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/10/03/arts/music/taylor-swift-showgirl-release-party-movie.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=[[The New York Times]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251005010658/https://www.nytimes.com/2025/10/03/arts/music/taylor-swift-showgirl-release-party-movie.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم ڤیدیۆیە دوو جار لە فیلمی Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl پیشان دەدرێت. فیلمەکە ھەروەھا دیمەنەکانی پشتپەردە و پرۆسەی دروستکردنی ڤیدیۆکەشی تێدایە. ڕاھێنانەکان زیاتر لە سێ ھەفتە بەردەوام بوون<ref name="Pascuale-2025">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Pascuale |یەکەم=Danielle |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=8 Takeaways From ''Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl'', In Theaters This Weekend Only |ناونیشان=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-showgirl-release-party-movie-takeaways/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251004205409/https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-showgirl-release-party-movie-takeaways/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و دیمەنە سەرەتاییەکان و دیمەنەکانی ژووری ئامادەبوون لە [[شانۆی لۆس ئانجێلێس]] فیلمبرداری کران.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Cancilla |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Inside the Old Hollywood Theatre Where Taylor Swift Shot 'The Fate of Ophelia' Video |ناونیشان=https://www.elledecor.com/celebrity-style/a68853039/where-was-taylor-swift-fate-of-ophelia-filmed/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|magazine=[[Elle (magazine)|Elle]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251016180902/https://www.elledecor.com/celebrity-style/a68853039/where-was-taylor-swift-fate-of-ophelia-filmed/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڤیدیۆکە لە ھۆڵی چوونەژوورەوەی شانۆی لۆس ئانجێلێس دەست پێ دەکات، پاشان کامێرا بەرەو تابلۆیەک دەڕوات کە کۆمەڵێک وێنەی شۆگرڵە یەکەمەکانی سەردەمە جیاوازەکانی مێژوو پیشان دەدات.<ref name="West-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=West |یەکەم=Bryan |بەستەری نووسەر=Bryan West (journalist) |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Unlocking the Easter Eggs in Taylor Swift's Music Video 'The Fate of Ophelia' |ناونیشان=https://eu.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/05/unlocking-easter-eggs-taylor-swift-music-video-fate-ophelia/86538991007/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=[[USA Today]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260121160416/https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/05/unlocking-easter-eggs-taylor-swift-music-video-fate-ophelia/86538991007/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەرەتادا، تایلر سویفت وەک مۆدێلێکی تابلۆی ئۆفیلیا دەردەکەوێت، بە شێوەیەکی نزیک لە تابلۆی ئۆفیلیای [[فریدریش ھایزەر]]. پاشان، سویفت لە چەند شێوازێکی جیاوازدا دەردەکەوێت: وەک ئەکتەرێکی [[بەرلێسک]] بە شێوەی [[مێرلن مۆنرۆ]]، [[سەماکارێکی گۆگۆ]] بە شێوازی [[ڕۆنی سپێکتەر]]، ئەکتەری شانۆیەک وەک [[سارا بێرنارت]]، و ئەستێرەیەکی فیلمی مۆسیقایی بە شێوەی [[ئێستێر ویلیامز]]، کە لە ستایلی [[باسبێ بێرکلێ]] ئیلھامی وەرگرتووە.<ref name="Willman-2025"/><ref name="Zuckerman-2025"/><ref name="Gleiberman-2025"/><ref name="Pascuale-2025"/> لە بەشەکانی دواتردا، سویفت جلێک لە گوریس لەبەر دەکات و شێوەی [[ئێلیزابێت تەیلۆر]] وەردەگرێت. دواتر دیمەنەکان دەگۆڕدرێن بۆ نمایشی شۆگرڵێک بە ستایلی [[باب ماکی]] و، لە کۆتاییدا، وەک ئەستێرەیەکی پاپ لە ئاھەنگێکی دوای نمایشدان لە ژوورێکی ھۆتێل دەردەکەوێت.<ref name="Pascuale-2025"/><ref name="West-2025"/> کۆتاییی ڤیدیۆکە تایلر سویفت پیشان دەدات کە نیوەی جەستەی لە ناو وانێکی ئاودایە، و ئەم وێنەیە ھەمان وێنەیە کە لە بەرگی ئەلبوومی ژیانی شۆگرڵێک بەکارھاتووە. ڤیدیۆکە ھەروەھا بەشێوەی نھێنی ئاماژە بە گۆرانییەکانی دیکەی ئەلبوومەکە، چەند ساتێک لە The Eras Tour و ھەروەھا ئاماژە بە [[تراڤیس کێلسی]] دەکات. لە کۆتایی ڤیدیۆکەش، بینای Science World لە شاری [[ڤانکۆڤەر]] بۆ ماوەیەکی کورت دەردەکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Knight |یەکەم=Chris |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Canadian Landmark Makes Appearance in New Taylor Swift Video |ناونیشان=https://nationalpost.com/news/canada/canadian-landmark-vancouver-science-world-taylor-swift |newspaper=[[National Post]] |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://megalodon.jp/2026-0531-0741-31/https://nationalpost.com:443/news/canada/canadian-landmark-vancouver-science-world-taylor-swift |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/The_Fate_of_Ophelia| سەردێڕ=The Fate of Ophelia | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٣ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|ژن|مۆسیقا}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئۆسترالیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نەمسا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ھۆندووراس]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی لوبنان]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نیوزیلاند]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نۆرویژ]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئیسپانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:ئۆفیلیا]] r4xg3306hp047svh4f8ycy2vwi9cch5 1617499 1617491 2026-08-05T17:58:48Z Amine yousefi 16159 1617499 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''چارەنووسی ئۆفیلیا''' ({{بە ئینگلیزی|The Fate of Ophelia}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ وەک یەکەمین گۆرانیی دوازدەھەمین ئەلبوومی بە ناوی [[ژیانی شۆگرلێک]]، لەلایەن ڕیپابلیک ڕیکۆردز بڵاو کرایەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] بە ھاوبەشی نووسرا و بەرھەم ھێنرا. ناوەرۆکی گۆرانییەکە لە کارەکتەری [[ئۆفیلیا]] لە شانۆنامەی [[ھاملێت]]ی [[ویلیام شێکسپیر]] ئیلھامی وەرگرتووە؛ کارەکتەرێک کە بەھۆی خەم، شکەستھێنان لە خۆشەویستیدا و جنوون، تووشی چارەنووسێکی تراژێدیک دەبێت. سویفت لەم گۆرانییەدا باس لە خۆشەویستێک دەکات کە لە چارەنووسێکی ھاوشێوەی چارەنووسی ئۆفیلیا ڕزگاری کردووە. ڕەخنەگرانی مۆسیقا «چارەنووسی ئۆفێلیا»یان بە یەکێک لە بەھێزترین گۆرانییەکانی ئەلبوومی ژیانی شۆگرڵێک ناو بردووە و پێکھاتەی گۆرانییەکە، مێلۆدی و ئەدای دەنگیی سویفتیان ستایش کردووە. لە ڕووی بازرگانییەوە، ئەم گۆرانییە تۆماری جیھانیی بۆ زۆرترین ژمارەی گوێگرتن لە ماوەی یەک ڕۆژ و یەک ھەفتەدا لە [[سپاتیفای]] شکاند. «چارەنووسی ئۆفیلیا» لە زیاتر لە ٢٠ وڵات، لەوانە [[نەمسا]]، [[کەنەدا]]، [[دانمارک]]، [[ئەڵمانیا]]، [[لیتوانیا]]، [[ھۆڵەندا]]، [[نەرویج]]، [[فلیپین]]، [[ئیسپانیا]] و [[سویس]]، گەیشتە پلەی یەکەمی پۆلێنە مۆسیقاییەکان. == پاشبنەما و بڵاوکردنەوە == [[پەڕگە:Friedrich Wilhelm Theodor Heyser - Ophelia.jpg|وێنۆک|لە سەرەتای ڤیدیۆی مۆسیقای گۆرانییەکەدا، تایلر سویفت وەک ئۆفیلیا دەردەکەوێت؛ کە ئەمەش ئاماژەیەکە بۆ تابلۆی بەناوبانگی «ئۆفیلیا»ی [[فریدریش ھایزەر]] کە کارەکتەرەکە لە کاتی خنکان لە ئاودا پیشان دەدات.]] تایلر سویفت، لە ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، لە ئەڵقەیەکی [[پۆدکاست]]ی [[نیو ھایتس]]، کە لەلایەن [[جەیسۆن کێلسی|جەیسۆن]] و [[تراڤیس کێلسی]] بەڕێوە دەبرێت، ئەلبوومی دوازدەھەمی خۆی، ژیانی شۆگرڵێک ڕاگەیاند. ھەروەھا «چارەنووسی ئۆفیلیا»ی وەک یەکەمین گۆرانیی ئەلبوومەکەی ناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |سەردێڕ=Taylor Swift Reveals ''Life of a Showgirl'' Release Date, Album Cover & Track List Featuring Sabrina Carpenter |دوایین=Dailey |یەکەم=Hannah |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250814001118/https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ھەمان بەرنامەدا، سویفت باسی شانۆنامەی [[ھاملێت]]ی [[ویلیام شێکسپیر]]ی کرد و ڕوونی کردەوە کە چیرۆکی جنوون و مردنی ئۆفیلیا بەھۆی خنکان لە ئاودا سەرچاوەی ئیلھام بۆ دیزاینی بەرگی ئەلبوومەکە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://people.com/all-of-the-ways-taylor-swift-channels-shakespeare-in-life-of-a-showgirl-11790932 |سەردێڕ=All of the Ways Taylor Swift Channels William Shakespeare in ''Life of a Showgirl'' |دوایین=Raposas |یەکەم=Rachel |magazine=[[People (magazine)|People]] |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260124062425/https://people.com/all-of-the-ways-taylor-swift-channels-shakespeare-in-life-of-a-showgirl-11790932 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://hyperallergic.com/1035887/did-19th-century-ophelia-painting-inspire-taylor-,swift-new-showgirl-album-art/ |سەردێڕ=Did This 19th-Century Painting Inspire Taylor Swift's New Album Art? |دوایین=Pontone |یەکەم=Maya |magazine=[[Hyperallergic]] |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251127015336/https://hyperallergic.com/did-19th-century-ophelia-painting-inspire-taylor-swift-new-showgirl-album-art |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Trowbridge-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Trowbridge |یەکەم=Serena |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=The pre-Raphaelite Muse Who Inspired Taylor Swift's The Fate of Ophelia |ناونیشان=http://theconversation.com/the-pre-raphaelite-muse-who-inspired-taylor-swifts-the-fate-of-ophelia-266713 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260109150421/https://theconversation.com/the-pre-raphaelite-muse-who-inspired-taylor-swifts-the-fate-of-ophelia-266713 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ ڕاگەیەنرا کە بڵاوکردنەوەی ئەلبوومی ژیانی شۆگرڵێک ھاوکات دەبێت لەگەڵ پیشاندانی فیلمێکی ٨٩ خولەکی بە ناوی Taylor Swift: The Release Party of a Showgirl.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.hercampus.com/culture/taylor-swift-release-party-showgirl-theaters-fate-ophelia/|سەردێڕ=Taylor Swift's 'Release Party of a Showgirl' will hit theaters with 'The Fate of Ophelia' music video|دوایین=Humilde|یەکەم=Kea|magazine=[[Her Campus]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> ئەم فیلمە ڤیدیۆی مۆسیقای تایبەتی گۆرانیی «چارەنووسی ئۆفیلیا» و ھەروەھا بەشێک لە دروستکردنی دیمەنەکانی پشتپەردەی فیلمەکەی لەخۆ گرتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.bustle.com/entertainment/taylor-swift-fate-of-ophelia-music-video-life-of-a-showgirl-theaters|سەردێڕ=Taylor Swift's New Music Video Is Premiering In Movie Theaters|دوایین=Visvanath|یەکەم=Jack|magazine=[[Bustle (magazine)|Bustle]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> ھەروەھا، لە ڕێگەی ئەکاونتی فەرمیی ئینستاگرامی تایلر سویفتەوە پشتڕاست کرایەوە کە «چارەنووسی ئۆفیلیا» [[تاکەگۆرانی]] سەرەکیی ئەلبوومی شۆگرلێکە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://variety.com/2025/music/news/taylor-swift-film-theaters-october-showgirl-1236524158/|سەردێڕ='Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl' to Hit Theaters in October With 'Fate of Ophelia' Music Video Premiere and Album Commentary (Exclusive)|دوایین=Willman|یەکەم=Chris|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://consequence.net/2025/09/taylor-swift-film-official-release-party-of-a-showgirl/|سەردێڕ=Taylor Swift's Official Release Party of a Showgirl Film Hitting Theaters Alongside New Album|دوایین=Fu|یەکەم=Eddie|وێبگە=[[Consequence (publication)|Consequence]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://exclaim.ca/music/article/taylor-swift-announces-theatrical-run-of-the-official-release-party-of-a-showgirl|سەردێڕ=Taylor Swift Announces Theatrical Run of ''The Official Release Party of a Showgirl''|دوایین=Rogers|یەکەم=Karlie|وێبگە=[[Exclaim!]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> == دەقی گۆرانییەکە == دەقی گۆرانیی «چارەنووسی ئۆفیلیا» کاریگەریی لە پەیوەندیی نێوان تایلر سویفت و [[تراڤیس کێلسی]] وەرگرتووە.<ref name="Savage-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Savage |یەکەم=Mark |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift: ''The Life of a Showgirl'' Is a Triumphant Pop Victory Lap |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn4wpe5z52qo |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[BBC News]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251003043751/https://www.bbc.com/news/articles/cn4wpe5z52qo |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سویفت دەڵێت بیرۆکەی ئەم گۆرانییە لەکاتێکدا سەری ھەڵدا کە لە ستۆدیۆ لەگەڵ ماکس مارتن و شێڵباک کاریان دەکرد. لەکاتێکدا سویفت لیستی گۆرانییەکانی لەسەر مۆبایلەکەی دەخوێندەوە، چاوی بە وشەی «ئۆفیلیا» کەوت. ئەوکات بیری لەوە کردەوە کە ئەگەر ئۆفیلیا تووشی جنوون نەبوایە و نەمردایە، بەڵکوو کەسێکی باشی دۆزیبایەوە کە بە ڕێز و خۆشەویستی مامەڵەی لەگەڵ کردبا، چارەنووسی چۆن دەبوو. لەو بیرۆکەیەشەوە بەشی سەرەکیی گۆرانیەکە دروست بوو: «تۆ دڵی منت لە چارەنووسی ئۆفیلیا ڕزگار کرد.»<ref name="Yahr-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Yahr |یەکەم=Emily |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift Keeps Borrowing Shakespeare. These Experts Approve. |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/entertainment/music/2025/10/04/taylor-swift-ophelia/ |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=[[The Washington Post]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251004193446/https://www.washingtonpost.com/entertainment/music/2025/10/04/taylor-swift-ophelia/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ناو گۆرانییەکەدا، سویفت باس لە ژنێک دەکات کە پەیمانی وەفاداری لەگەڵ پیاوێک دەبەستێت؛ پیاوێک کە لە چارەنووسێکی ھاوشێوەی چارەنووسی ئۆفیلیا، وەک جنوون، خنکان، فریودان و لە کۆتاییدا مردن، ڕزگاری کردووە.<ref name="Savage-2025"/><ref name="Zoladz-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Zoladz |یەکەم=Lindsey |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=In Taylor's Version, Ophelia Has a Fairy-Tale Ending |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/10/04/arts/music/taylor-swift-fate-of-ophelia.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=[[The New York Times]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251005010702/https://www.nytimes.com/2025/10/04/arts/music/taylor-swift-fate-of-ophelia.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Puckett-Pope-2025">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Puckett-Pope |یەکەم=Lauren |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift Presents a Twist on the Tragedy of ''Hamlet'' With 'The Fate of Ophelia' |ناونیشان=https://www.elle.com/culture/music/a68207465/taylor-swift-the-fate-of-ophelia-travis-kelce-lyrics-meaning/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|magazine=[[Elle (magazine)|Elle]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251003051110/https://www.elle.com/culture/music/a68207465/taylor-swift-the-fate-of-ophelia-travis-kelce-lyrics-meaning/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تراژیدیای ئۆفیلیا لە بەشی دووەمی گۆرانییەکەدا ئاماژەی پێ کراوە: «کچە گەورەی بەگزادەیەک ئۆفیلیا لە جیھانی خەیاڵدا دەژیا بەڵام خۆشەویستی جێگەیەکی سارد و پڕ لە دووپشک بوو ژەھری ئەو خۆشەویستییە عەقڵی لێ سەند.»<ref name="Trowbridge-2025"/> لە [[سەربەند]]ی گۆرانییەکەدا، ڕاوی خۆی بە «تەنھا لە ناو قەڵایەک» دا وێنا دەکات کە چاوەڕێی ھاتنی دڵدارەکەیەتی.<ref name="Trowbridge-2025"/> دواتر، دڵدارەکەی «لە گۆڕ دەری دەھێنێت» و بەو شێوەیە لە مردن ڕزگاری دەکات.<ref name="Yahr-2025"/> ھەندێک لە ڕەخنەگران چیرۆکی «چارەنووسی ئۆفیلیا»یان لەگەڵ گۆرانیی «چیرۆکی خۆشەویستی» (Love Story)ی ساڵی ٢٠٠٨ بەراورد کردووە؛ گۆرانییەک کە لە تراژیدیای [[ڕۆمیۆ و جولیەت]]ی شێکسپیر ئیلھامی وەرگرتبوو. ھەردوو گۆرانییەکە، بە پێچەوانەی کۆتایی تراژیدییەکانی شێکسپیر، بە کۆتایییەکی خۆش دەگەن.<ref name="Breihan-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Breihan |یەکەم=Tom |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Premature Evaluation: Taylor Swift ''The Life of a Showgirl'' |ناونیشان=https://www.stereogum.com/2325068/premature-evaluation-taylor-swift-the-life-of-a-showgirl/reviews/premature-evaluation/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Stereogum]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251003210606/https://www.stereogum.com/2325068/premature-evaluation-taylor-swift-the-life-of-a-showgirl/reviews/premature-evaluation/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Nelson |یەکەم=Jeff |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift Pulls Back the Curtain on Her Private World — and Is Head over Heels in Love — on ''The Life of a Showgirl'': Review |ناونیشان=https://people.com/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-people-review-11823324 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|magazine=[[People (magazine)|People]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251214122517/https://people.com/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-people-review-11823324 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Calfee |یەکەم=Joel |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift Twists Shakespearean Symbolism on 'The Fate of Ophelia' |ناونیشان=https://www.harpersbazaar.com/culture/art-books-music/a68703925/taylor-swift-the-fate-of-ophelia-lyrics-explained/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|magazine=[[Harper's Bazaar]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251210124204/https://www.harpersbazaar.com/culture/art-books-music/a68703925/taylor-swift-the-fate-of-ophelia-lyrics-explained/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سویفتیش ئاماژەی کردووە کە ئەمە دووەم جارە، دوای «چیرۆکی خۆشەویستی»، ھەوڵی داوە کۆتایی تراژیدییەکی شێکسپیر بە شێوەیەکی خۆش بنووسێتەوە.<ref name="Zoladz-2025"/> == ڤیدیۆ == تایلر سویفت خۆی کاری نووسین و دەرھێنانی ڤیدیۆی گۆرانییەکەی کردووە. لەم ڤیدیۆیەدا، چەندین سەماکار کە پێشتر لە The Eras Tour بەشدارییان کردووە، لەگەڵیدا دەردەکەون. بۆ ئامادەکردنی ڤیدیۆکە، سویفت لەگەڵ سەماداڕێژ [[ماندی مور]]، دیزاینەری بەرھەمھێنان، [[ئیتان تۆبمان]] و فیلمبەردار [[ڕۆدریگۆ پریێتۆ]] ھاوکاری کردووە؛ ھەموویان پێشتر لە گەشتی The Eras Tour لەگەڵی کاریان کردبوو.<ref name="Willman-2025">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://variety.com/2025/music/news/taylor-swift-fate-of-ophelia-music-video-premiere-youtube-1236540694/ |سەردێڕ=Taylor Swift's Elaborate 'Fate of Ophelia' Music Video Premieres Online on YouTube, After Short Theatrical Window |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|یەکەم=Chris |دوایین=Willman |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251014213440/https://variety.com/2025/music/news/taylor-swift-fate-of-ophelia-music-video-premiere-youtube-1236540694/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Zuckerman-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Zuckerman |یەکەم=Esther |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=5 Takeaways From Taylor Swift's 'Showgirl' Movie |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/10/03/arts/music/taylor-swift-showgirl-release-party-movie.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=[[The New York Times]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251005010658/https://www.nytimes.com/2025/10/03/arts/music/taylor-swift-showgirl-release-party-movie.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم ڤیدیۆیە دوو جار لە فیلمی Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl پیشان دەدرێت. فیلمەکە ھەروەھا دیمەنەکانی پشتپەردە و پرۆسەی دروستکردنی ڤیدیۆکەشی تێدایە. ڕاھێنانەکان زیاتر لە سێ ھەفتە بەردەوام بوون<ref name="Pascuale-2025">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Pascuale |یەکەم=Danielle |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=8 Takeaways From ''Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl'', In Theaters This Weekend Only |ناونیشان=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-showgirl-release-party-movie-takeaways/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251004205409/https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-showgirl-release-party-movie-takeaways/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و دیمەنە سەرەتاییەکان و دیمەنەکانی ژووری ئامادەبوون لە [[شانۆی لۆس ئانجێلێس]] فیلمبرداری کران.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Cancilla |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Inside the Old Hollywood Theatre Where Taylor Swift Shot 'The Fate of Ophelia' Video |ناونیشان=https://www.elledecor.com/celebrity-style/a68853039/where-was-taylor-swift-fate-of-ophelia-filmed/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|magazine=[[Elle (magazine)|Elle]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251016180902/https://www.elledecor.com/celebrity-style/a68853039/where-was-taylor-swift-fate-of-ophelia-filmed/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڤیدیۆکە لە ھۆڵی چوونەژوورەوەی شانۆی لۆس ئانجێلێس دەست پێ دەکات، پاشان کامێرا بەرەو تابلۆیەک دەڕوات کە کۆمەڵێک وێنەی شۆگرڵە یەکەمەکانی سەردەمە جیاوازەکانی مێژوو پیشان دەدات.<ref name="West-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=West |یەکەم=Bryan |بەستەری نووسەر=Bryan West (journalist) |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Unlocking the Easter Eggs in Taylor Swift's Music Video 'The Fate of Ophelia' |ناونیشان=https://eu.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/05/unlocking-easter-eggs-taylor-swift-music-video-fate-ophelia/86538991007/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=[[USA Today]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260121160416/https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/05/unlocking-easter-eggs-taylor-swift-music-video-fate-ophelia/86538991007/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەرەتادا، تایلر سویفت وەک مۆدێلێکی تابلۆی ئۆفیلیا دەردەکەوێت، بە شێوەیەکی نزیک لە تابلۆی ئۆفیلیای [[فریدریش ھایزەر]]. پاشان، سویفت لە چەند شێوازێکی جیاوازدا دەردەکەوێت: وەک ئەکتەرێکی [[بەرلێسک]] بە شێوەی [[مێرلن مۆنرۆ]]، [[سەماکارێکی گۆگۆ]] بە شێوازی [[ڕۆنی سپێکتەر]]، ئەکتەری شانۆیەک وەک [[سارا بێرنارت]]، و ئەستێرەیەکی فیلمی مۆسیقایی بە شێوەی [[ئێستێر ویلیامز]]، کە لە ستایلی [[باسبێ بێرکلێ]] ئیلھامی وەرگرتووە.<ref name="Willman-2025"/><ref name="Zuckerman-2025"/><ref name="Gleiberman-2025"/><ref name="Pascuale-2025"/> لە بەشەکانی دواتردا، سویفت جلێک لە گوریس لەبەر دەکات و شێوەی [[ئێلیزابێت تەیلۆر]] وەردەگرێت. دواتر دیمەنەکان دەگۆڕدرێن بۆ نمایشی شۆگرڵێک بە ستایلی [[باب ماکی]] و، لە کۆتاییدا، وەک ئەستێرەیەکی پاپ لە ئاھەنگێکی دوای نمایشدان لە ژوورێکی ھۆتێل دەردەکەوێت.<ref name="Pascuale-2025"/><ref name="West-2025"/> کۆتاییی ڤیدیۆکە تایلر سویفت پیشان دەدات کە نیوەی جەستەی لە ناو وانێکی ئاودایە، و ئەم وێنەیە ھەمان وێنەیە کە لە بەرگی ئەلبوومی ژیانی شۆگرڵێک بەکارھاتووە. ڤیدیۆکە ھەروەھا بەشێوەی نھێنی ئاماژە بە گۆرانییەکانی دیکەی ئەلبوومەکە، چەند ساتێک لە The Eras Tour و ھەروەھا ئاماژە بە [[تراڤیس کێلسی]] دەکات. لە کۆتایی ڤیدیۆکەش، بینای Science World لە شاری [[ڤانکۆڤەر]] بۆ ماوەیەکی کورت دەردەکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Knight |یەکەم=Chris |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Canadian Landmark Makes Appearance in New Taylor Swift Video |ناونیشان=https://nationalpost.com/news/canada/canadian-landmark-vancouver-science-world-taylor-swift |newspaper=[[National Post]] |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://megalodon.jp/2026-0531-0741-31/https://nationalpost.com:443/news/canada/canadian-landmark-vancouver-science-world-taylor-swift |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/The_Fate_of_Ophelia| سەردێڕ=The Fate of Ophelia | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٣ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|ژن|مۆسیقا}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئۆسترالیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نەمسا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ھۆندووراس]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی لوبنان]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نیوزیلاند]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نۆرویژ]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئیسپانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:ئۆفیلیا]] kenlp925hpijhda2swxg3nrge9fezyn 1617802 1617499 2026-08-06T09:07:35Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617802 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''چارەنووسی ئۆفیلیا''' ({{بە ئینگلیزی|The Fate of Ophelia}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ وەک یەکەمین گۆرانیی دوازدەھەمین ئەلبوومی بە ناوی [[ژیانی شۆگرلێک]]، لەلایەن ڕیپابلیک ڕیکۆردز بڵاو کرایەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] بە ھاوبەشی نووسرا و بەرھەم ھێنرا. ناوەرۆکی گۆرانییەکە لە کارەکتەری [[ئۆفیلیا]] لە شانۆنامەی [[ھاملێت]]ی [[ویلیام شێکسپیر]] ئیلھامی وەرگرتووە؛ کارەکتەرێک کە بەھۆی خەم، شکەستھێنان لە خۆشەویستیدا و جنوون، تووشی چارەنووسێکی تراژێدیک دەبێت. سویفت لەم گۆرانییەدا باس لە خۆشەویستێک دەکات کە لە چارەنووسێکی ھاوشێوەی چارەنووسی ئۆفیلیا ڕزگاری کردووە. ڕەخنەگرانی مۆسیقا «چارەنووسی ئۆفێلیا»یان بە یەکێک لە بەھێزترین گۆرانییەکانی ئەلبوومی ژیانی شۆگرڵێک ناو بردووە و پێکھاتەی گۆرانییەکە، مێلۆدی و ئەدای دەنگیی سویفتیان ستایش کردووە. لە ڕووی بازرگانییەوە، ئەم گۆرانییە تۆماری جیھانیی بۆ زۆرترین ژمارەی گوێگرتن لە ماوەی یەک ڕۆژ و یەک ھەفتەدا لە [[سپاتیفای]] شکاند. «چارەنووسی ئۆفیلیا» لە زیاتر لە ٢٠ وڵات، لەوانە [[نەمسا]]، [[کەنەدا]]، [[دانمارک]]، [[ئەڵمانیا]]، [[لیتوانیا]]، [[ھۆڵەندا]]، [[نەرویج]]، [[فلیپین]]، [[ئیسپانیا]] و [[سویس]]، گەیشتە پلەی یەکەمی پۆلێنە مۆسیقاییەکان. == پاشبنەما و بڵاوکردنەوە == [[پەڕگە:Friedrich Wilhelm Theodor Heyser - Ophelia.jpg|وێنۆک|لە سەرەتای ڤیدیۆی مۆسیقای گۆرانییەکەدا، تایلر سویفت وەک ئۆفیلیا دەردەکەوێت؛ کە ئەمەش ئاماژەیەکە بۆ تابلۆی بەناوبانگی «ئۆفیلیا»ی [[فریدریش ھایزەر]] کە کارەکتەرەکە لە کاتی خنکان لە ئاودا پیشان دەدات.]] تایلر سویفت، لە ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، لە ئەڵقەیەکی [[پۆدکاست]]ی [[نیو ھایتس]]، کە لەلایەن [[جەیسۆن کێلسی|جەیسۆن]] و [[تراڤیس کێلسی]] بەڕێوە دەبرێت، ئەلبوومی دوازدەھەمی خۆی، ژیانی شۆگرڵێک ڕاگەیاند. ھەروەھا «چارەنووسی ئۆفیلیا»ی وەک یەکەمین گۆرانیی ئەلبوومەکەی ناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |سەردێڕ=Taylor Swift Reveals ''Life of a Showgirl'' Release Date, Album Cover & Track List Featuring Sabrina Carpenter |دوایین=Dailey |یەکەم=Hannah |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250814001118/https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ھەمان بەرنامەدا، سویفت باسی شانۆنامەی [[ھاملێت]]ی [[ویلیام شێکسپیر]]ی کرد و ڕوونی کردەوە کە چیرۆکی جنوون و مردنی ئۆفیلیا بەھۆی خنکان لە ئاودا سەرچاوەی ئیلھام بۆ دیزاینی بەرگی ئەلبوومەکە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://people.com/all-of-the-ways-taylor-swift-channels-shakespeare-in-life-of-a-showgirl-11790932 |سەردێڕ=All of the Ways Taylor Swift Channels William Shakespeare in ''Life of a Showgirl'' |دوایین=Raposas |یەکەم=Rachel |magazine=[[People (magazine)|People]] |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260124062425/https://people.com/all-of-the-ways-taylor-swift-channels-shakespeare-in-life-of-a-showgirl-11790932 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://hyperallergic.com/1035887/did-19th-century-ophelia-painting-inspire-taylor-,swift-new-showgirl-album-art/ |سەردێڕ=Did This 19th-Century Painting Inspire Taylor Swift's New Album Art? |دوایین=Pontone |یەکەم=Maya |magazine=[[Hyperallergic]] |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251127015336/https://hyperallergic.com/did-19th-century-ophelia-painting-inspire-taylor-swift-new-showgirl-album-art |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Trowbridge-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Trowbridge |یەکەم=Serena |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=The pre-Raphaelite Muse Who Inspired Taylor Swift's The Fate of Ophelia |ناونیشان=http://theconversation.com/the-pre-raphaelite-muse-who-inspired-taylor-swifts-the-fate-of-ophelia-266713 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260109150421/https://theconversation.com/the-pre-raphaelite-muse-who-inspired-taylor-swifts-the-fate-of-ophelia-266713 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ ڕاگەیەنرا کە بڵاوکردنەوەی ئەلبوومی ژیانی شۆگرڵێک ھاوکات دەبێت لەگەڵ پیشاندانی فیلمێکی ٨٩ خولەکی بە ناوی Taylor Swift: The Release Party of a Showgirl.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.hercampus.com/culture/taylor-swift-release-party-showgirl-theaters-fate-ophelia/|سەردێڕ=Taylor Swift's 'Release Party of a Showgirl' will hit theaters with 'The Fate of Ophelia' music video|دوایین=Humilde|یەکەم=Kea|magazine=[[Her Campus]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> ئەم فیلمە ڤیدیۆی مۆسیقای تایبەتی گۆرانیی «چارەنووسی ئۆفیلیا» و ھەروەھا بەشێک لە دروستکردنی دیمەنەکانی پشتپەردەی فیلمەکەی لەخۆ گرتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.bustle.com/entertainment/taylor-swift-fate-of-ophelia-music-video-life-of-a-showgirl-theaters|سەردێڕ=Taylor Swift's New Music Video Is Premiering In Movie Theaters|دوایین=Visvanath|یەکەم=Jack|magazine=[[Bustle (magazine)|Bustle]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> ھەروەھا، لە ڕێگەی ئەکاونتی فەرمیی ئینستاگرامی تایلر سویفتەوە پشتڕاست کرایەوە کە «چارەنووسی ئۆفیلیا» [[تاکەگۆرانی]] سەرەکیی ئەلبوومی شۆگرلێکە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://variety.com/2025/music/news/taylor-swift-film-theaters-october-showgirl-1236524158/|سەردێڕ='Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl' to Hit Theaters in October With 'Fate of Ophelia' Music Video Premiere and Album Commentary (Exclusive)|دوایین=Willman|یەکەم=Chris|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://consequence.net/2025/09/taylor-swift-film-official-release-party-of-a-showgirl/|سەردێڕ=Taylor Swift's Official Release Party of a Showgirl Film Hitting Theaters Alongside New Album|دوایین=Fu|یەکەم=Eddie|وێبگە=[[Consequence (publication)|Consequence]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://exclaim.ca/music/article/taylor-swift-announces-theatrical-run-of-the-official-release-party-of-a-showgirl|سەردێڕ=Taylor Swift Announces Theatrical Run of ''The Official Release Party of a Showgirl''|دوایین=Rogers|یەکەم=Karlie|وێبگە=[[Exclaim!]]|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> == دەقی گۆرانییەکە == دەقی گۆرانیی «چارەنووسی ئۆفیلیا» کاریگەریی لە پەیوەندیی نێوان تایلر سویفت و [[تراڤیس کێلسی]] وەرگرتووە.<ref name="Savage-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Savage |یەکەم=Mark |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift: ''The Life of a Showgirl'' Is a Triumphant Pop Victory Lap |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn4wpe5z52qo |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[BBC News]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251003043751/https://www.bbc.com/news/articles/cn4wpe5z52qo |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سویفت دەڵێت بیرۆکەی ئەم گۆرانییە لەکاتێکدا سەری ھەڵدا کە لە ستۆدیۆ لەگەڵ ماکس مارتن و شێڵباک کاریان دەکرد. لەکاتێکدا سویفت لیستی گۆرانییەکانی لەسەر مۆبایلەکەی دەخوێندەوە، چاوی بە وشەی «ئۆفیلیا» کەوت. ئەوکات بیری لەوە کردەوە کە ئەگەر ئۆفیلیا تووشی جنوون نەبوایە و نەمردایە، بەڵکوو کەسێکی باشی دۆزیبایەوە کە بە ڕێز و خۆشەویستی مامەڵەی لەگەڵ کردبا، چارەنووسی چۆن دەبوو. لەو بیرۆکەیەشەوە بەشی سەرەکیی گۆرانیەکە دروست بوو: «تۆ دڵی منت لە چارەنووسی ئۆفیلیا ڕزگار کرد.»<ref name="Yahr-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Yahr |یەکەم=Emily |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift Keeps Borrowing Shakespeare. These Experts Approve. |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/entertainment/music/2025/10/04/taylor-swift-ophelia/ |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=[[The Washington Post]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251004193446/https://www.washingtonpost.com/entertainment/music/2025/10/04/taylor-swift-ophelia/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ناو گۆرانییەکەدا، سویفت باس لە ژنێک دەکات کە پەیمانی وەفاداری لەگەڵ پیاوێک دەبەستێت؛ پیاوێک کە لە چارەنووسێکی ھاوشێوەی چارەنووسی ئۆفیلیا، وەک جنوون، خنکان، فریودان و لە کۆتاییدا مردن، ڕزگاری کردووە.<ref name="Savage-2025"/><ref name="Zoladz-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Zoladz |یەکەم=Lindsey |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=In Taylor's Version, Ophelia Has a Fairy-Tale Ending |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/10/04/arts/music/taylor-swift-fate-of-ophelia.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=[[The New York Times]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251005010702/https://www.nytimes.com/2025/10/04/arts/music/taylor-swift-fate-of-ophelia.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Puckett-Pope-2025">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Puckett-Pope |یەکەم=Lauren |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift Presents a Twist on the Tragedy of ''Hamlet'' With 'The Fate of Ophelia' |ناونیشان=https://www.elle.com/culture/music/a68207465/taylor-swift-the-fate-of-ophelia-travis-kelce-lyrics-meaning/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|magazine=[[Elle (magazine)|Elle]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251003051110/https://www.elle.com/culture/music/a68207465/taylor-swift-the-fate-of-ophelia-travis-kelce-lyrics-meaning/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تراژیدیای ئۆفیلیا لە بەشی دووەمی گۆرانییەکەدا ئاماژەی پێ کراوە: «کچە گەورەی بەگزادەیەک ئۆفیلیا لە جیھانی خەیاڵدا دەژیا بەڵام خۆشەویستی جێگەیەکی سارد و پڕ لە دووپشک بوو ژەھری ئەو خۆشەویستییە عەقڵی لێ سەند.»<ref name="Trowbridge-2025"/> لە [[سەربەند]]ی گۆرانییەکەدا، ڕاوی خۆی بە «تەنھا لە ناو قەڵایەک» دا وێنا دەکات کە چاوەڕێی ھاتنی دڵدارەکەیەتی.<ref name="Trowbridge-2025"/> دواتر، دڵدارەکەی «لە گۆڕ دەری دەھێنێت» و بەو شێوەیە لە مردن ڕزگاری دەکات.<ref name="Yahr-2025"/> ھەندێک لە ڕەخنەگران چیرۆکی «چارەنووسی ئۆفیلیا»یان لەگەڵ گۆرانیی «چیرۆکی خۆشەویستی» (Love Story)ی ساڵی ٢٠٠٨ بەراورد کردووە؛ گۆرانییەک کە لە تراژیدیای [[ڕۆمیۆ و جولیەت]]ی شێکسپیر ئیلھامی وەرگرتبوو. ھەردوو گۆرانییەکە، بە پێچەوانەی کۆتایی تراژیدییەکانی شێکسپیر، بە کۆتایییەکی خۆش دەگەن.<ref name="Breihan-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Breihan |یەکەم=Tom |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Premature Evaluation: Taylor Swift ''The Life of a Showgirl'' |ناونیشان=https://www.stereogum.com/2325068/premature-evaluation-taylor-swift-the-life-of-a-showgirl/reviews/premature-evaluation/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Stereogum]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251003210606/https://www.stereogum.com/2325068/premature-evaluation-taylor-swift-the-life-of-a-showgirl/reviews/premature-evaluation/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Nelson |یەکەم=Jeff |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift Pulls Back the Curtain on Her Private World — and Is Head over Heels in Love — on ''The Life of a Showgirl'': Review |ناونیشان=https://people.com/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-people-review-11823324 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|magazine=[[People (magazine)|People]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251214122517/https://people.com/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-people-review-11823324 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Calfee |یەکەم=Joel |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Taylor Swift Twists Shakespearean Symbolism on 'The Fate of Ophelia' |ناونیشان=https://www.harpersbazaar.com/culture/art-books-music/a68703925/taylor-swift-the-fate-of-ophelia-lyrics-explained/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|magazine=[[Harper's Bazaar]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251210124204/https://www.harpersbazaar.com/culture/art-books-music/a68703925/taylor-swift-the-fate-of-ophelia-lyrics-explained/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سویفتیش ئاماژەی کردووە کە ئەمە دووەم جارە، دوای «چیرۆکی خۆشەویستی»، ھەوڵی داوە کۆتایی تراژیدییەکی شێکسپیر بە شێوەیەکی خۆش بنووسێتەوە.<ref name="Zoladz-2025"/> == ڤیدیۆ == تایلر سویفت خۆی کاری نووسین و دەرھێنانی ڤیدیۆی گۆرانییەکەی کردووە. لەم ڤیدیۆیەدا، چەندین سەماکار کە پێشتر لە The Eras Tour بەشدارییان کردووە، لەگەڵیدا دەردەکەون. بۆ ئامادەکردنی ڤیدیۆکە، سویفت لەگەڵ سەماداڕێژ [[ماندی مور]]، دیزاینەری بەرھەمھێنان، [[ئیتان تۆبمان]] و فیلمبەردار [[ڕۆدریگۆ پریێتۆ]] ھاوکاری کردووە؛ ھەموویان پێشتر لە گەشتی The Eras Tour لەگەڵی کاریان کردبوو.<ref name="Willman-2025">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://variety.com/2025/music/news/taylor-swift-fate-of-ophelia-music-video-premiere-youtube-1236540694/ |سەردێڕ=Taylor Swift's Elaborate 'Fate of Ophelia' Music Video Premieres Online on YouTube, After Short Theatrical Window |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|یەکەم=Chris |دوایین=Willman |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251014213440/https://variety.com/2025/music/news/taylor-swift-fate-of-ophelia-music-video-premiere-youtube-1236540694/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Zuckerman-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Zuckerman |یەکەم=Esther |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=5 Takeaways From Taylor Swift's 'Showgirl' Movie |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/10/03/arts/music/taylor-swift-showgirl-release-party-movie.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=[[The New York Times]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251005010658/https://www.nytimes.com/2025/10/03/arts/music/taylor-swift-showgirl-release-party-movie.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم ڤیدیۆیە دوو جار لە فیلمی Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl پیشان دەدرێت. فیلمەکە ھەروەھا دیمەنەکانی پشتپەردە و پرۆسەی دروستکردنی ڤیدیۆکەشی تێدایە. ڕاھێنانەکان زیاتر لە سێ ھەفتە بەردەوام بوون<ref name="Pascuale-2025">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Pascuale |یەکەم=Danielle |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=8 Takeaways From ''Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl'', In Theaters This Weekend Only |ناونیشان=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-showgirl-release-party-movie-takeaways/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251004205409/https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-showgirl-release-party-movie-takeaways/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و دیمەنە سەرەتاییەکان و دیمەنەکانی ژووری ئامادەبوون لە [[شانۆی لۆس ئانجێلێس]] فیلمبرداری کران.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Cancilla |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Inside the Old Hollywood Theatre Where Taylor Swift Shot 'The Fate of Ophelia' Video |ناونیشان=https://www.elledecor.com/celebrity-style/a68853039/where-was-taylor-swift-fate-of-ophelia-filmed/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|magazine=[[Elle (magazine)|Elle]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251016180902/https://www.elledecor.com/celebrity-style/a68853039/where-was-taylor-swift-fate-of-ophelia-filmed/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڤیدیۆکە لە ھۆڵی چوونەژوورەوەی شانۆی لۆس ئانجێلێس دەست پێ دەکات، پاشان کامێرا بەرەو تابلۆیەک دەڕوات کە کۆمەڵێک وێنەی شۆگرڵە یەکەمەکانی سەردەمە جیاوازەکانی مێژوو پیشان دەدات.<ref name="West-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=West |یەکەم=Bryan |بەستەری نووسەر=Bryan West (journalist) |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Unlocking the Easter Eggs in Taylor Swift's Music Video 'The Fate of Ophelia' |ناونیشان=https://eu.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/05/unlocking-easter-eggs-taylor-swift-music-video-fate-ophelia/86538991007/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=[[USA Today]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260121160416/https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/05/unlocking-easter-eggs-taylor-swift-music-video-fate-ophelia/86538991007/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەرەتادا، تایلر سویفت وەک مۆدێلێکی تابلۆی ئۆفیلیا دەردەکەوێت، بە شێوەیەکی نزیک لە تابلۆی ئۆفیلیای [[فریدریش ھایزەر]]. پاشان، سویفت لە چەند شێوازێکی جیاوازدا دەردەکەوێت: وەک ئەکتەرێکی [[بەرلێسک]] بە شێوەی [[مێرلن مۆنرۆ]]، [[سەماکارێکی گۆگۆ]] بە شێوازی [[ڕۆنی سپێکتەر]]، ئەکتەری شانۆیەک وەک [[سارا بێرنارت]]، و ئەستێرەیەکی فیلمی مۆسیقایی بە شێوەی [[ئێستێر ویلیامز]]، کە لە ستایلی [[باسبێ بێرکلێ]] ئیلھامی وەرگرتووە.<ref name="Willman-2025"/><ref name="Zuckerman-2025"/><ref name="Gleiberman-2025"/><ref name="Pascuale-2025"/> لە بەشەکانی دواتردا، سویفت جلێک لە گوریس لەبەر دەکات و شێوەی [[ئێلیزابێت تەیلۆر]] وەردەگرێت. دواتر دیمەنەکان دەگۆڕدرێن بۆ نمایشی شۆگرڵێک بە ستایلی [[باب ماکی]] و، لە کۆتاییدا، وەک ئەستێرەیەکی پاپ لە ئاھەنگێکی دوای نمایشدان لە ژوورێکی ھۆتێل دەردەکەوێت.<ref name="Pascuale-2025"/><ref name="West-2025"/> کۆتاییی ڤیدیۆکە تایلر سویفت پیشان دەدات کە نیوەی جەستەی لە ناو وانێکی ئاودایە، و ئەم وێنەیە ھەمان وێنەیە کە لە بەرگی ئەلبوومی ژیانی شۆگرڵێک بەکارھاتووە. ڤیدیۆکە ھەروەھا بەشێوەی نھێنی ئاماژە بە گۆرانییەکانی دیکەی ئەلبوومەکە، چەند ساتێک لە The Eras Tour و ھەروەھا ئاماژە بە [[تراڤیس کێلسی]] دەکات. لە کۆتایی ڤیدیۆکەش، بینای Science World لە شاری [[ڤانکۆڤەر]] بۆ ماوەیەکی کورت دەردەکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Knight |یەکەم=Chris |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Canadian Landmark Makes Appearance in New Taylor Swift Video |ناونیشان=https://nationalpost.com/news/canada/canadian-landmark-vancouver-science-world-taylor-swift |newspaper=[[National Post]] |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://megalodon.jp/2026-0531-0741-31/https://nationalpost.com:443/news/canada/canadian-landmark-vancouver-science-world-taylor-swift |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/The_Fate_of_Ophelia| سەردێڕ=The Fate of Ophelia | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٣ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|ژن|مۆسیقا}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئۆسترالیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نەمسا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ھۆندووراس]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی لوبنان]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نیوزیلاند]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نۆرویژ]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئیسپانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:ئۆفیلیا]] [[پۆل:گۆرانییەکانی تایلر سویفت]] 5m1vner7m5kr21atwepxwygajj34q1a 0 299834 1617355 1616997 2026-08-05T12:12:06Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617355 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{Databox}} [[ئوکراینا|ئۆکرانیا]] لە دوای [[ڕووسیا]]، دووەم گەورەترین وڵاتی [[ئەورووپا|ئەورووپایە]]. ناوچە جیاوازەکانی ئەم وڵاتە خاوەنی جوگرافیایەکی فرەچەشنن؛ کە لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکانەوە بگرە تا دەشتاییە نزمەکان لەخۆ دەگرێت. لەگەڵ ئەوەشدا، وڵاتەکە خاوەنی ئاووهەوایەکی هەمەجۆر و تۆڕێکی ئاویی (هایدرۆگرافی) دەوڵەمەندە. زۆربەی ڕووبەری ئۆکرانیا دەکەوێتە سەر دەشتی ئەورووپای ڕۆژهەڵات ئۆکرانیا دەکەوێتە نێوان هێڵی پانیی ٤٤° و ٥٣°ی باکوور، و هێڵی درێژیی ٢٢° و ٤١°ی ڕۆژهەڵات. ڕووبەری ئەم وڵاتە ٦٠٣٦٢٨کیلۆمەتری چوارگۆشەیە (233,062 میلی چوارگۆشە)، و درێژیی هێڵی کەناراوەکانی دەگاتە ٢,٧٨٢ کیلۆمەتر (١,٧٢٩ میل). خاکی ئۆکرانیا بە زۆری لە دەشتە بەپیت و بانەکان پێکهاتووە، <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref>کە بە ڕووبارەکانی وەک [[دنیێپێر]]، سیڤێرسکی دۆنێتس، دنیستەر و بوگی باشوور بڕدراون کاتێک بەرەو باشوور دەڕژێنە ناو [[دەریای ڕەش]] و دەریای ئازۆڤی بچووکتر. بۆ باشووری ڕۆژاوا، دێلتای [[دانووب]] سنوور لەگەڵ [[ڕۆمانیا]] پێکدەهێنێت. تەنیا چیاکانی وڵاتەکە بریتین لە [[چیاکانی کارپاتیان]] لە ڕۆژاوا، کە بەرزترینیان هۆڤێرلایە بە ٢,٠٦١ مەتر (٦,٧٦٢ پێ)، و چیاکانی کرایمیا، لە ئەوپەڕی باشوور بە درێژایی کەناراوەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ukrexport.gov.ua/eng/about_ukraine/geo/?country=ukr|سەردێڕ=Geographical location of Ukraine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091121112513/http://www.ukrexport.gov.ua/eng/about_ukraine/geo/?country=ukr |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.ukrexport.gov.ua}}</ref> هەروەها ئۆکرانیا چەندین ناوچەی بەرزایی تێدایە، وەک بەرزاییەکانی ڤۆلین-پۆدیلیا (لە ڕۆژاوا) و بەرزاییەکانی دنیپەر (لە کەناری ڕووباری دنیپەر). لە بەشی ڕۆژهەڵاتیشدا، درێژکراوەکانی بەرزاییەکانی باشووری ڕۆژاوای ڕووسیا هەڵکەوتوون، کە سنووری وڵاتەکە لەگەڵ ڕووسیادا بەسەریدا تێدەپەڕێت. لە نزیک دەریای ئازۆڤیش، هەریەک لە زنجیرەچیای دۆنێتس و بەرزاییەکانی ئازۆڤ دەبینرێن. هاوکات، توانەوەی بەفری چیاکان دەبێتە سەرچاوەی دابینکردنی ئاوی ڕووبار و تاڤگەکان سەرچاوە سروشتییە گرنگەکانی ئۆکرانیا بریتین لە [[لیتیۆم]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ}}</ref>، [[گازی سروشتی]]،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ukraineinvest.gov.ua/industries/mining/|سەردێڕ=Гірничодобувна промисловість - UkraineInvest |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٢|زمان=en-US}}</ref> کاولین، تەختەدار، لەگەڵ ڕووبەرێکی فراوان لە زەویی شیاو بۆ کشتوکاڵ.<ref name=":0" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Nature |یەکەم=Preferred by |ناونیشان=https://preferredbynature.org/sourcinghub/timber/ukraine-timber-risk-profile|سەردێڕ=Ukraine Timber Risk Profile |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201126092543/https://preferredbynature.org/sourcinghub/timber/ukraine-timber-risk-profile |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=NEPCon - Preferred by Nature |زمان=en}}</ref>سەرەڕای ئەمانە، وڵاتەکە ڕووبەڕووی ژمارەیەک کێشەی ژینگەییی گەورە بووەتەوە؛ وەک نەبوونی بڕی پێویستی ئاوی خواردنەوە، [[پیسبوونی ھەوا|پیسبوونی هەوا]] و [[پیسبوونی ئاو|ئاو]]، بڕینەوەی دارستانەکان، هەروەها پیسبوونی تیشکدەرەوە لە باکووری ڕۆژهەڵاتی وڵاتەکە بەهۆی کارەساتەکەی ساڵی ١٩٨٦ لە [[کارەساتی چێرنۆبڵ|وێستگەی وزەی ناوەکیی چێرنۆبڵ]]. == شوێنی جوگرافیا == [[ئوکراینا|ئوکرانیا]] دەکەوێتە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات|ئەورووپای ڕۆژهەڵاتەوە]]؛ لەسەر کەناراوەکانی باکووری [[دەریای ڕەش]] و [[دەریای ئازۆڤ]] هەڵکەوتووە. ئەم وڵاتە لە باکوورەوە هاوسنوورە لەگەڵ [[بیلاڕووس]]، لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[پۆڵەندا]]، [[سلۆڤاکیا]] و [[مەجارستان]]، لە باشووری ڕۆژاواوە لەگەڵ [[مۆلدۆڤا]] و [[ڕۆمانیا]]، و لە ڕۆژهەڵاتیشەوە لەگەڵ [[ڕووسیا]].<ref name="CIA">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ukraine/|سەردێڕ=Spotlighting The World Factbook as We Bid a Fond Farewell - CIA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210110024014/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ukraine |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=The World Factbook}}</ref>ڕووبەری جوگرافیی گشتیی ئۆکرانیا ٦٠٣,٧٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە (٢٣٣,١٠٠ میلی چوارگۆشە). ئۆکرانیا خاوەنی ناوچەیەکی ئابووریی تایبەتە کە ڕووبەرەکەی ١٤٧,٣١٨ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە (٥٦,٨٨٠ میلی چوارگۆشە) لە دەریای ڕەشدا.<ref name="CIA2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ukraine/|سەردێڕ=Spotlighting The World Factbook as We Bid a Fond Farewell - CIA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210110024014/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ukraine |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=The World Factbook}}</ref> == ئاوهەوا == [[پەڕگە:Koppen-Geiger_Map_v2_UKR_1991–2020.svg|وێنۆک|250x250پیکسڵ|نەخشەی ئۆکراینا بە پشتبەستن بە پۆلێنکردنی کەشوهەوای کۆپەن]] {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;" |+تێکڕای بەرزترین و نزمترین پلەی گەرمی ڕۆژانە بۆ حەوت گەورەترین شاری ئۆکرانیا <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.weatherbase.com/weather/city.php3?c=UA&name=Ukraine|سەردێڕ=Ukraine Travel Weather Averages (Weatherbase)|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20000130043151/http://www.weatherbase.com/weather/city.php3?c=UA&name=Ukraine|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> !شوێن !تەممووز (°C) !تەممووز (°F) !کانوونی دووەم (°C) !کانوونی دووەم (°F) |- |[[کیێڤ]] |27/17 |80/62 |−1/−6 |31/22 |- |[[خارکیڤ]] |27/17 |81/62 |−2/−7 |28/20 |- |[[دنیپرۆ]] |29/17 |84/63 |−1/−6 |30/21 |- |[[ئۆدێسا]] |28/19 |82/66 |2/−3 |36/27 |- |[[دۆنێتسک]] |27/16 |81/61 |−1/−6 |29/20 |- |زاپۆریژژیا |28/16 |83/61 |−0/−5 |31/21 |- |[[لڤیڤ]] |24/13 |75/56 |−1/−8 |32/21 |} [[پەڕگە:Climate_change_in_Kyiv_over_the_last_120_years_Temperature_density_function.png|وێنۆک|ڕەنگدانەوەی گۆڕانی کەشوهەوا لە شاری [[کیێڤ]]، کە مەودای جیاوازی پلەکانی گەرما لە نێوان چەند ماوەیەکی ٣٠ ساڵەی جیاوازدا نیشان دەدات.]] ئوکراینا بە تەواوی لە ناوچەى پانی مامناوەندەکاندا هەڵکەوتووە و بە گشتی خاوەنی کەشوهەوایەکی کیشوەرییە، جگە لە کەناراوەکانی باشووری کە خاوەنی [[ئاووھەوای نیمچەوشک|ئاووھەوای نیمچەوشکە]].<ref name="faoclimate2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.fao.org/ag/agp/AGPC/doc/Counprof/Ukraine/ukraine.htm|سەردێڕ=Ukraine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161006014817/http://www.fao.org/ag/agp/AGPC/doc/Counprof/Ukraine/ukraine.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=Country Pasture/Forage Resource Profiles}}</ref> تێکڕای پلەکانی گەرمى لە باکووردا لە نێوان ٥.٥ تا ٧ پلەی سیلیزی (٤١.٩ تا ٤٤.٦ پلەی فارنهایت) و لە باشووردا لە نێوان ١١ تا ١٣ پلەی سیلیزی (٥١.٨ تا ٥٥.٤ پلەی فارنهایت) دەبن. <ref name="ebclimate2">{{Cite encyclopedia}}</ref>بڕی بارانبارین بە یەکسانی دابەش نەبووە؛ لە ڕۆژئاوا و باکوور زۆرترینە و لە ڕۆژهەڵات و باشووری ڕۆژهەڵات کەمترینە. <ref name="ebclimate2" />ڕۆژئاوای ئوکراینا، بەتایبەت لە ناوچەی چیاکانی کارپات، ساڵانە نزیکەی ١٢٠٠ ملم (٤٧.٢ ئینچ) بارانی پێدەگات، لە کاتێکدا نیمچەدوورگەی کریمیا و ناوچە کەناراوییەکانی دەریای ڕەش نزیکەی ٤٠٠ ملم (١٥.٧ ئینچ) بارانیان بۆ دەبارێت.<ref name="ebclimate2" /> پێشبینی دەکرێت بەردەستبوونی ئاو لە حەوزە سەرەکییەکانی ڕووبارەکان کەمبێتەوە، بەتایبەت لە وەرزى هاویندا. ئەمەش مەترسی بۆ سەر کەرتی کشتوکاڵ دروست دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Didovets |یەکەم=Iulii |دوایین٢=Krysanova |یەکەم٢=Valentina |دوایین٣=Hattermann |یەکەم٣=Fred Fokko |دوایین٤=del Rocío Rivas López |یەکەم٤=María |دوایین٥=Snizhko |یەکەم٥=Sergiy |دوایین٦=Müller Schmied |یەکەم٦=Hannes |ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Climate change impact on water availability of main river basins in Ukraine |ناونیشان=https://publications.pik-potsdam.de/pubman/item/item_24844_1/component/file_25084/24844oa.pdf |journal=Journal of Hydrology: Regional Studies |زمان=en |بەرگ=٣٢|doi=10.1016/j.ejrh.2020.100761 |issn=2214-5818 |s2cid=230613418 |doi-access=free |article-number=100761}}</ref>کاریگەرییە نەرێنییەکانی گۆڕانی [[گۆڕانی ئاووھەوا]] لەسەر کشتوکاڵ زیاتر لە باشووری وڵات هەستی پێدەکرێت، کە خاوەنی کەشوهەوایەکی دەشتاییە (ستیپ). لە باکووردا، هەندێک لە بەرهەمە کشتوکاڵییەکان ڕەنگە سودیان لێ ببینن بەهۆی درێژتربوونەوەی وەرزی چاندن. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Skrypnyk |یەکەم=Andriy |دوایین٢=Zhemoyda |یەکەم٢=Oleksandr |دوایین٣=Klymenko |یەکەم٣=Nataliia |دوایین٤=Galaieva |یەکەم٤=Liudmyla |دوایین٥=Koval |یەکەم٥=Tatiana |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Econometric Analysis of the Impact of Climate Change on the Sustainability of Agricultural Production in Ukraine |ناونیشان=http://www.jeeng.net/Econometric-Analysis-of-the-Impact-of-Climate-Change-on-the-Sustainability-of-Agricultural,132945,0,2.html |journal=Journal of Ecological Engineering |بەرگ=٢٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٧٥–٢٨٨|doi=10.12911/22998993/132945 |issn=2299-8993 |s2cid=233801987 |doi-access=free}}</ref>[[گرووپی بانکی جیھانی]] ڕایگەیاندووە کە ئۆکرانیا بەرامبەر بە گۆڕانی کەشوهەوا زۆر لاوازە .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://climateknowledgeportal.worldbank.org/country/ukraine|سەردێڕ=Ukraine - Country Overview {{!}} Climate Change Knowledge Portal |وێبگە=climateknowledgeportal.worldbank.org |زمان=en}}</ref>{{Weather box|location=[[کییڤ]] (١٩٩١–٢٠٢٠، حاڵەتە توندەکان لە ١٨٨١–تا ئێستا)|metric first=Yes|single line=Yes|width=auto|collapsed=Yes|Jan record high C=13.2|Feb record high C=17.3|Mar record high C=22.4|Apr record high C=30.2|May record high C=33.6|Jun record high C=35.5|Jul record high C=39.4|Aug record high C=39.3|Sep record high C=35.7|Oct record high C=27.9|Nov record high C=23.2|Dec record high C=15.2|year record high C=39.4|Jan high C=-0.8|Feb high C=0.7|Mar high C=6.5|Apr high C=15.0|May high C=21.1|Jun high C=24.6|Jul high C=26.5|Aug high C=25.9|Sep high C=20.0|Oct high C=12.9|Nov high C=5.3|Dec high C=0.5|year high C=13.2|Jan mean C=−3.2|Feb mean C=−2.3|Mar mean C=2.5|Apr mean C=10.0|May mean C=15.8|Jun mean C=19.5|Jul mean C=21.3|Aug mean C=20.5|Sep mean C=14.9|Oct mean C=8.6|Nov mean C=2.6|Dec mean C=-1.8|year mean C=9.0|Jan low C=-5.5|Feb low C=-5.0|Mar low C=-0.8|Apr low C=5.7|May low C=10.9|Jun low C=14.8|Jul low C=16.7|Aug low C=15.7|Sep low C=10.6|Oct low C=5.1|Nov low C=0.4|Dec low C=-3.9|year low C=5.4|Jan record low C=-31.1|Feb record low C=-32.2|Mar record low C=-24.9|Apr record low C=-10.4|May record low C=-2.4|Jun record low C=2.5|Jul record low C=5.8|Aug record low C=3.3|Sep record low C=-2.9|Oct record low C=-17.8|Nov record low C=-21.9|Dec record low C=-30.0|year record low C=-32.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=38|Feb precipitation mm=40|Mar precipitation mm=40|Apr precipitation mm=42|May precipitation mm=65|Jun precipitation mm=73|Jul precipitation mm=68|Aug precipitation mm=56|Sep precipitation mm=57|Oct precipitation mm=46|Nov precipitation mm=46|Dec precipitation mm=47|year precipitation mm=618|Jan snow depth cm=9|Feb snow depth cm=11|Mar snow depth cm=7|Apr snow depth cm=0|May snow depth cm=0|Jun snow depth cm=0|Jul snow depth cm=0|Aug snow depth cm=0|Sep snow depth cm=0|Oct snow depth cm=0|Nov snow depth cm=2|Dec snow depth cm=5|year snow depth cm=|Jan rain days=8|Feb rain days=7|Mar rain days=9|Apr rain days=13|May rain days=14|Jun rain days=15|Jul rain days=14|Aug rain days=11|Sep rain days=14|Oct rain days=12|Nov rain days=12|Dec rain days=9|year rain days=138|Jan snow days=17|Feb snow days=17|Mar snow days=10|Apr snow days=2|May snow days=0.2|Jun snow days=0|Jul snow days=0|Aug snow days=0|Sep snow days=0.03|Oct snow days=2|Nov snow days=9|Dec snow days=16|year snow days=73|Jan humidity=82.7|Feb humidity=80.1|Mar humidity=74.0|Apr humidity=64.3|May humidity=62.0|Jun humidity=67.5|Jul humidity=68.3|Aug humidity=66.9|Sep humidity=73.5|Oct humidity=77.4|Nov humidity=84.6|Dec humidity=85.6|year humidity=73.9|Jan sun=42|Feb sun=64|Mar sun=112|Apr sun=162|May sun=257|Jun sun=273|Jul sun=287|Aug sun=252|Sep sun=189|Oct sun=123|Nov sun=51|Dec sun=31|year sun=|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=6|Jun uv=7|Jul uv=6|Aug uv=6|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=1|source 1=Pogoda.ru.net,<ref name="pogoda kyiv">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20191213141910/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33345.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان= http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33345.htm |سەردێڕ= Weather and Climate – The Climate of Kyiv |بڵاوکەرەوە= Weather and Climate (Погода и климат) |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|زمان= ru}}</ref> Central Observatory for Geophysics (extremes),<ref name=extremes1>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://cgo-sreznevskyi.kyiv.ua/index.php?lang=en&fn=k_klimat&f=kyiv |سەردێڕ=ЦГО Кліматичні дані по м.Києву |وێبگە=cgo-sreznevskyi.kyiv.ua |بڵاوکەرەوە=Central Observatory for Geophysics |زمان=uk |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200418123950/http://cgo-sreznevskyi.kyiv.ua/index.php?lang=en&fn=k_klimat&f=kyiv |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=extremes2>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://cgo-sreznevskyi.kyiv.ua/index.php?dv=klimat-rekords/ |سەردێڕ=ЦГО Кліматичні рекорди |وێبگە=cgo-sreznevskyi.kyiv.ua |بڵاوکەرەوە=Central Observatory for Geophysics |زمان=uk |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200331222524/http://cgo-sreznevskyi.kyiv.ua/index.php?dv=klimat-rekords%2F |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[World Meteorological Organization]] (humidity 1981–2010)<ref name=WMOCLINOkyiv>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210717143555/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20%282%29.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشان= https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20(2).xls |سەردێڕ= World Meteorological Organization Climate Normals for 1981–2010 |بڵاوکەرەوە= World Meteorological Organization |ڕێکەوتی سەردان= ١٧ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref>|source 2=[[Danish Meteorological Institute]] (sun, 1931–1960)<ref name=KyivDMI>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١= Cappelen |یەکەم١= John |دوایین٢= Jensen |یەکەم٢= Jens |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20130427173827/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان= http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |ئیش= Climate Data for Selected Stations (1931–1960) |سەردێڕ= Ukraine – Kyiv |پەڕە= ٣٣٢|بڵاوکەرەوە= Danish Meteorological Institute |زمان= da |ڕێکەوتی سەردان= ١ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> and Weather Atlas<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.weather-atlas.com/en/ukraine/kiev-climate|سەردێڕ=Kiev, Ukraine - Detailed climate information and monthly weather forecast|بڵاوکەرەوە=Yu Media Group|وێبگە=Weather Atlas|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190703190237/https://www.weather-atlas.com/en/ukraine/kiev-climate|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|date=August 2010}}{{Weather box|width=auto|location=خارکیڤ (مامناوەندەکانی ساڵانی ١٩٩١–٢٠٢٠، تۆمارە هەرە گەورەکان لە ساڵی ١٩٣٦ تاکو ئێستا)|metric first=yes|single line=yes|collapsed=yes|Jan record high C=11.1|Feb record high C=14.6|Mar record high C=21.8|Apr record high C=30.5|May record high C=34.5|Jun record high C=39.8|Jul record high C=38.4|Aug record high C=39.8|Sep record high C=34.7|Oct record high C=29.3|Nov record high C=20.3|Dec record high C=13.4|year record high C=39.8|Jan high C=-2.1|Feb high C=-0.8|Mar high C=5.2|Apr high C=14.7|May high C=21.4|Jun high C=25.2|Jul high C=27.4|Aug high C=26.8|Sep high C=20.5|Oct high C=12.6|Nov high C=4.3|Dec high C=-0.7|year high C=12.9|Jan mean C=-4.5|Feb mean C=-3.8|Mar mean C=1.4|Apr mean C=9.7|May mean C=16.1|Jun mean C=20.0|Jul mean C=22.0|Aug mean C=21.1|Sep mean C=15.1|Oct mean C=8.2|Nov mean C=1.6|Dec mean C=-2.9|year mean C=8.7|Jan low C=-6.8|Feb low C=-6.6|Mar low C=-1.9|Apr low C=4.8|May low C=10.7|Jun low C=14.7|Jul low C=16.6|Aug low C=15.4|Sep low C=10.2|Oct low C=4.4|Nov low C=-0.8|Dec low C=-5.1|year low C=4.6|Jan record low C=-35.6|Feb record low C=-29.8|Mar record low C=-32.2|Apr record low C=-11.4|May record low C=-1.9|Jun record low C=2.2|Jul record low C=5.7|Aug record low C=2.2|Sep record low C=-2.9|Oct record low C=-9.1|Nov record low C=-20.9|Dec record low C=-30.8|year record low C=-35.6|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37|Feb precipitation mm=33|Mar precipitation mm=36|Apr precipitation mm=32|May precipitation mm=54|Jun precipitation mm=58|Jul precipitation mm=63|Aug precipitation mm=39|Sep precipitation mm=44|Oct precipitation mm=44|Nov precipitation mm=39|Dec precipitation mm=40|year precipitation mm=519|Jan snow depth cm=8|Feb snow depth cm=11|Mar snow depth cm=8|Apr snow depth cm=1|May snow depth cm=0|Jun snow depth cm=0|Jul snow depth cm=0|Aug snow depth cm=0|Sep snow depth cm=0|Oct snow depth cm=0|Nov snow depth cm=1|Dec snow depth cm=4|year snow depth cm=11|Jan rain days=10|Feb rain days=8|Mar rain days=10|Apr rain days=13|May rain days=14|Jun rain days=15|Jul rain days=13|Aug rain days=10|Sep rain days=12|Oct rain days=13|Nov rain days=13|Dec rain days=12|year rain days=143|Jan snow days=19|Feb snow days=18|Mar snow days=12|Apr snow days=2|May snow days=0.1|Jun snow days=0|Jul snow days=0|Aug snow days=0|Sep snow days=0.03|Oct snow days=2|Nov snow days=9|Dec snow days=18|year snow days=80|Jan humidity=85.6|Feb humidity=83.0|Mar humidity=77.3|Apr humidity=65.7|May humidity=60.9|Jun humidity=65.2|Jul humidity=65.3|Aug humidity=62.9|Sep humidity=70.2|Oct humidity=77.6|Nov humidity=85.7|Dec humidity=86.5|year humidity=73.8|Jan sun=41.5|Feb sun=63.3|Mar sun=123.5|Apr sun=166.7|May sun=252.9|Jun sun=266.6|Jul sun=278.0|Aug sun=262.4|Sep sun=176.6|Oct sun=112.8|Nov sun=51.0|Dec sun=31.4|year sun=1826.7|source 1=Pogoda.ru.net<ref name=weather1kharkiv>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20191213142352/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/34300.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان= http://www.pogodaiklimat.ru/climate/34300.htm |سەردێڕ= Weather and Climate - The Climate of Kharkiv |بڵاوکەرەوە= Weather and Climate (Погода и климат) |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|زمان= ru}}</ref>|source 2=[[World Meteorological Organization]] (humidity and sun 1981–2010)<ref name=WMOCLINOKharkiv>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210717143555/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20%282%29.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشان= https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20(2).xls |سەردێڕ= World Meteorological Organization Climate Normals for 1981–2010 |بڵاوکەرەوە= World Meteorological Organization |ڕێکەوتی سەردان= ١٨ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref>|date=August 2010}}{{Weather box|width=auto|location=دنیپر (تۆمارە نائاساییەکان لە ١٩٤٨ەوە تا ئێستا)|metric first=yes|single line=Yes|collapsed=Yes|Jan record high C=12.3|Feb record high C=17.5|Mar record high C=24.1|Apr record high C=31.8|May record high C=36.1|Jun record high C=37.8|Jul record high C=39.8|Aug record high C=40.9|Sep record high C=36.5|Oct record high C=32.6|Nov record high C=20.6|Dec record high C=13.7|year record high C=40.9|Jan high C=-0.9|Feb high C=0.6|Mar high C=7.1|Apr high C=16.0|May high C=22.7|Jun high C=26.6|Jul high C=29.1|Aug high C=28.7|Sep high C=22.4|Oct high C=14.4|Nov high C=5.8|Dec high C=0.6|year high C=14.4|Jan mean C=-3.6|Feb mean C=-2.8|Mar mean C=2.5|Apr mean C=10.3|May mean C=16.5|Jun mean C=20.5|Jul mean C=22.7|Aug mean C=22.1|Sep mean C=16.2|Oct mean C=9.2|Nov mean C=2.6|Dec mean C=-1.9|year mean C=9.5|Jan low C=-6.1|Feb low C=-5.8|Mar low C=-1.2|Apr low C=5.1|May low C=10.9|Jun low C=15.1|Jul low C=17.1|Aug low C=16.3|Sep low C=11.0|Oct low C=5.2|Nov low C=-0.1|Dec low C=-4.2|year low C=5.3|Jan record low C=-30.0|Feb record low C=-27.8|Mar record low C=-19.2|Apr record low C=-8.0|May record low C=-2.4|Jun record low C=3.9|Jul record low C=5.9|Aug record low C=3.9|Sep record low C=-3.0|Oct record low C=-8.0|Nov record low C=-17.9|Dec record low C=-27.8|year record low C=-30.0|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=50|Feb precipitation mm=43|Mar precipitation mm=51|Apr precipitation mm=39|May precipitation mm=51|Jun precipitation mm=64|Jul precipitation mm=55|Aug precipitation mm=45|Sep precipitation mm=42|Oct precipitation mm=39|Nov precipitation mm=44|Dec precipitation mm=46|year precipitation mm=569|Jan snow depth cm=7|Feb snow depth cm=10|Mar snow depth cm=5|Apr snow depth cm=0|May snow depth cm=0|Jun snow depth cm=0|Jul snow depth cm=0|Aug snow depth cm=0|Sep snow depth cm=0|Oct snow depth cm=0|Nov snow depth cm=1|Dec snow depth cm=4|year snow depth cm=10|Jan humidity=87.7|Feb humidity=84.6|Mar humidity=79.2|Apr humidity=66.8|May humidity=62.2|Jun humidity=66.2|Jul humidity=64.7|Aug humidity=62.4|Sep humidity=69.5|Oct humidity=77.2|Nov humidity=86.5|Dec humidity=88.3|year humidity=74.6|Jan rain days=9|Feb rain days=8|Mar rain days=11|Apr rain days=13|May rain days=13|Jun rain days=13|Jul rain days=12|Aug rain days=9|Sep rain days=10|Oct rain days=11|Nov rain days=12|Dec rain days=11|year rain days=132|Jan snow days=16|Feb snow days=15|Mar snow days=9|Apr snow days=1|May snow days=0|Jun snow days=0|Jul snow days=0|Aug snow days=0|Sep snow days=0|Oct snow days=1|Nov snow days=7|Dec snow days=15|year snow days=64|Jan sun=45.2|Feb sun=70.7|Mar sun=126.3|Apr sun=179.0|May sun=264.9|Jun sun=269.5|Jul sun=299.0|Aug sun=277.5|Sep sun=197.3|Oct sun=132.1|Nov sun=58.2|Dec sun=34.4|year sun=1954.1|source 1=Pogoda.ru.net<ref name="pogoda dnipro">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191213143459/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/34504.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/34504.htm |سەردێڕ=Климат Днепра (Climate of Dnipro) |بڵاوکەرەوە=Pogoda.ru.net |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|زمان=ru |ڕێکەوت=٢٠١٦}}</ref>|source 2=[[World Meteorological Organization]] (humidity and sun 1981–2010)<ref name=WMOCLINODnipro>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210717143555/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20%282%29.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20(2).xls |سەردێڕ=World Meteorological Organization Climate Normals for 1981–2010 |بڵاوکەرەوە=World Meteorological Organization |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref>}}{{Weather box|width=auto|location=ئۆدێسا (ناوەندی ساڵانی ١٩٩١–٢٠٢٠، تۆمارە نائاساییەکان لە ١٨٩٤ەوە تا ئێستا)|metric first=Yes|collapsed=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.7|Feb record high C=19.2|Mar record high C=24.1|Apr record high C=29.4|May record high C=33.2|Jun record high C=37.2|Jul record high C=39.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=35.4|Oct record high C=30.5|Nov record high C=26.0|Dec record high C=16.9|year record high C=39.3|Jan high C=2.3|Feb high C=3.4|Mar high C=7.7|Apr high C=13.6|May high C=20.3|Jun high C=25.1|Jul high C=27.9|Aug high C=27.7|Sep high C=21.8|Oct high C=15.3|Nov high C=9.1|Dec high C=4.2|year high C=14.9|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.4|Mar mean C=4.3|Apr mean C=10.0|May mean C=16.2|Jun mean C=20.8|Jul mean C=23.4|Aug mean C=23.1|Sep mean C=17.8|Oct mean C=12.0|Nov mean C=6.3|Dec mean C=1.5|year mean C=11.3|Jan low C=-2.7|Feb low C=-2.1|Mar low C=1.6|Apr low C=6.9|May low C=12.6|Jun low C=16.9|Jul low C=19.1|Aug low C=18.5|Sep low C=14.0|Oct low C=8.9|Nov low C=3.9|Dec low C=-0.8|year low C=8.1|Jan record low C=-26.2|Feb record low C=-28.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-5.9|May record low C=0.3|Jun record low C=5.2|Jul record low C=7.5|Aug record low C=7.9|Sep record low C=-0.8|Oct record low C=-13.3|Nov record low C=-14.6|Dec record low C=-19.6|year record low C=-28.0|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43|Feb precipitation mm=35|Mar precipitation mm=35|Apr precipitation mm=28|May precipitation mm=39|Jun precipitation mm=47|Jul precipitation mm=45|Aug precipitation mm=40|Sep precipitation mm=44|Oct precipitation mm=37|Nov precipitation mm=39|Dec precipitation mm=38|year precipitation mm=470|Jan snow depth cm=2|Feb snow depth cm=2|Mar snow depth cm=1|Apr snow depth cm=0|May snow depth cm=0|Jun snow depth cm=0|Jul snow depth cm=0|Aug snow depth cm=0|Sep snow depth cm=0|Oct snow depth cm=0|Nov snow depth cm=0|Dec snow depth cm=1|year snow depth cm=2|Jan rain days=9|Feb rain days=7|Mar rain days=10|Apr rain days=11|May rain days=12|Jun rain days=13|Jul rain days=10|Aug rain days=8|Sep rain days=9|Oct rain days=10|Nov rain days=13|Dec rain days=10|year rain days=122|Jan snow days=11|Feb snow days=10|Mar snow days=6|Apr snow days=0.4|May snow days=0|Jun snow days=0|Jul snow days=0|Aug snow days=0|Sep snow days=0|Oct snow days=0.2|Nov snow days=4|Dec snow days=9|year snow days=41|Jan humidity=82.5|Feb humidity=80.7|Mar humidity=78.4|Apr humidity=74.5|May humidity=71.0|Jun humidity=70.6|Jul humidity=66.0|Aug humidity=65.4|Sep humidity=71.8|Oct humidity=77.1|Nov humidity=81.9|Dec humidity=83.6|year humidity=75.3|Jan sun=63.2|Feb sun=91.6|Mar sun=142.2|Apr sun=199.5|May sun=292.5|Jun sun=307.5|Jul sun=332.9|Aug sun=313.1|Sep sun=234.6|Oct sun=164.7|Nov sun=73.0|Dec sun=57.4|year sun=2272.2|source 1=Pogoda.ru<ref name = pogodaodesa>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33837.htm|سەردێڕ=Климат Одессы - Погода и климат | script-title=ru:Погода и Климат – Климат Одессы |trans-title=Weather and Climate – The Climate of Odesa |بڵاوکەرەوە= Weather and Climate (Погода и климат) |زمان= ru |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref>|source 2=[[World Meteorological Organization]] (humidity and sun 1981–2010)<ref name=WMOCLINOodesa>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210717143555/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20%282%29.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشان= https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20(2).xls |سەردێڕ= World Meteorological Organization Climate Normals for 1981–2010 |بڵاوکەرەوە= World Meteorological Organization |ڕێکەوتی سەردان= ١٧ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref>|date=April 2011}}{{Weather box|location=یالتا (ناوەندی ساڵانی ١٩٩١–٢٠٢٠، تۆمارە نائاساییەکان لە ١٩٤٨ەوە تا ئێستا)|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=17.8|Feb record high C=20.2|Mar record high C=27.8|Apr record high C=28.5|May record high C=33.0|Jun record high C=35.0|Jul record high C=39.1|Aug record high C=39.1|Sep record high C=33.2|Oct record high C=31.5|Nov record high C=25.2|Dec record high C=22.0|year record high C=39.1|Jan high C=7.4|Feb high C=7.7|Mar high C=10.4|Apr high C=14.8|May high C=20.5|Jun high C=25.7|Jul high C=29.1|Aug high C=29.4|Sep high C=24.2|Oct high C=18.3|Nov high C=12.8|Dec high C=8.9|year high C=17.4|Jan mean C=4.6|Feb mean C=4.6|Mar mean C=6.8|Apr mean C=11.1|May mean C=16.4|Jun mean C=21.6|Jul mean C=24.8|Aug mean C=25.0|Sep mean C=20.1|Oct mean C=14.6|Nov mean C=9.7|Dec mean C=6.3|year mean C=13.8|Jan low C=2.5|Feb low C=2.2|Mar low C=4.1|Apr low C=8.1|May low C=13.1|Jun low C=18.1|Jul low C=21.1|Aug low C=21.5|Sep low C=16.8|Oct low C=11.7|Nov low C=7.2|Dec low C=4.1|year low C=10.9|Jan record low C=-12.2|Feb record low C=-12.3|Mar record low C=-7.3|Apr record low C=-3.8|May record low C=2.8|Jun record low C=7.8|Jul record low C=12.4|Aug record low C=10.0|Sep record low C=3.9|Oct record low C=-1.1|Nov record low C=-8.9|Dec record low C=-7.4|year record low C=-12.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=76|Feb precipitation mm=56|Mar precipitation mm=48|Apr precipitation mm=29|May precipitation mm=36|Jun precipitation mm=35|Jul precipitation mm=32|Aug precipitation mm=43|Sep precipitation mm=43|Oct precipitation mm=52|Nov precipitation mm=57|Dec precipitation mm=84|year precipitation mm=591|Jan snow depth cm=1|Feb snow depth cm=1|Mar snow depth cm=1|Apr snow depth cm=0|May snow depth cm=0|Jun snow depth cm=0|Jul snow depth cm=0|Aug snow depth cm=0|Sep snow depth cm=0|Oct snow depth cm=0|Nov snow depth cm=0|Dec snow depth cm=0|year snow depth cm=1|Jan humidity=75.7|Feb humidity=73.6|Mar humidity=72.7|Apr humidity=72.0|May humidity=69.7|Jun humidity=67.7|Jul humidity=61.9|Aug humidity=61.5|Sep humidity=65.4|Oct humidity=71.5|Nov humidity=74.4|Dec humidity=75.1|year humidity=70.1|Jan rain days=14|Feb rain days=12|Mar rain days=13|Apr rain days=12|May rain days=11|Jun rain days=10|Jul rain days=8|Aug rain days=7|Sep rain days=10|Oct rain days=10|Nov rain days=12|Dec rain days=15|year rain days=134|Jan snow days=6|Feb snow days=6|Mar snow days=4|Apr snow days=0.2|May snow days=0|Jun snow days=0|Jul snow days=0|Aug snow days=0|Sep snow days=0|Oct snow days=0|Nov snow days=1|Dec snow days=3|year snow days=20|Jan sun=68.6|Feb sun=85.1|Mar sun=133.3|Apr sun=174.9|May sun=239.2|Jun sun=273.2|Jul sun=308.1|Aug sun=280.6|Sep sun=216.2|Oct sun=145.1|Nov sun=89.3|Dec sun=63.2|year sun=2076.8|source 1=Pogoda.ru.net<ref name="pogoda"> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20191214155637/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33990.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان= http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33990.htm |سەردێڕ= Климат Ялты |بڵاوکەرەوە= Погода и климат (Weather and Climate) |زمان= ru |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref>|source 2=[[World Meteorological Organization]] (humidity and sun 1981–2010)<ref name=WMOCLINO>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210717143555/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20%282%29.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشان= https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20(2).xls |سەردێڕ= World Meteorological Organization Climate Normals for 1981–2010 |بڵاوکەرەوە= World Meteorological Organization |ڕێکەوتی سەردان= ١٨ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref>|date=March 2011|source=|collapsed=yes}} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Geography of Ukraine}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|ئوکراینا|جوگرافیا}} [[پۆل:جوگرافیای ئوکراینا]] [[پۆل:CS1 uses Russian-language script (ru)]] [[پۆل:CS1 Russian-language sources (ru)]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] hbi7r5dxihzz3eynm1b0ne0f3jk2nig 0 299848 1617422 1617180 2026-08-05T15:01:59Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1617422 wikitext text/x-wiki {{سخ-گ١١|ئاگاداری=بەڵێ}} <ref></ref> {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{بنبەست|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} }} {{Infobox organization | name = RMA Kurdish Fans | logo = Rma_kurdish_fans.jpg | logo_size = 200px | formation = 2018 | type = Football supporters' media | purpose = Real Madrid news and media | headquarters = Kurdistan Region, Iraq | website = https://rmakurdishfans.com }} پێگەی rma kurdish fans لە ساڵی 2018 دامەزراوە و یەکێکە لە پێگەکانی سۆشیال میدیا وەرزشیە کوردیەکان ئامانجی ئەم پێگەیە خێرای و بەهێزی بووە لە گەیاندنی هەواڵ و پێشهاتەکانی تایبەت بە ریاڵ مەدرید لێرەوە سات بە سات ئەتووانیت ئاگاداری هەموو شتێک بیت تایبەت بە ریاڵ مەدرید . گواستنەوەی یاری ـ کۆنفرانسی رۆژنامەوانی ـ ڤیدیۆ و وێنە ـ هەواڵی ڕۆژنامە و گۆڤارە جیهانیەکان ـ داتا و ئامار و ئینفۆگرافیک . کارەکانی ئێمە لەگەڵ ستافێکی بەهێزدایە کە خوولەک بە خوولەک بەردەوام هەواڵ نوێدەکەنەوە و بەردەوامن لە خزمەتی فانەکانمان. {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} == بەستەری دەرەکی == * [https://rmakurdishfans.com وێبسایتی فەرمی] * [https://facebook.com/rmakurdishfans فەیسبووک] * [https://instagram.com/rmakurdish.fans ئینستاگرام] * [https://t.me/rmakurdishfans13 تێلەگرام] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} dymnx92yncm49p1weae92nx8tyd4rsg 1617599 1617422 2026-08-05T20:02:14Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1617599 wikitext text/x-wiki {{سخ-گ١١|ئاگاداری=بەڵێ}} {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} }} <ref></ref> }} {{Infobox organization | name = RMA Kurdish Fans | logo = Rma_kurdish_fans.jpg | logo_size = 200px | formation = 2018 | type = Football supporters' media | purpose = Real Madrid news and media | headquarters = Kurdistan Region, Iraq | website = https://rmakurdishfans.com }} پێگەی rma kurdish fans لە ساڵی 2018 دامەزراوە و یەکێکە لە پێگەکانی سۆشیال میدیا وەرزشیە کوردیەکان ئامانجی ئەم پێگەیە خێرای و بەهێزی بووە لە گەیاندنی هەواڵ و پێشهاتەکانی تایبەت بە ریاڵ مەدرید لێرەوە سات بە سات ئەتووانیت ئاگاداری هەموو شتێک بیت تایبەت بە ریاڵ مەدرید . گواستنەوەی یاری ـ کۆنفرانسی رۆژنامەوانی ـ ڤیدیۆ و وێنە ـ هەواڵی ڕۆژنامە و گۆڤارە جیهانیەکان ـ داتا و ئامار و ئینفۆگرافیک . کارەکانی ئێمە لەگەڵ ستافێکی بەهێزدایە کە خوولەک بە خوولەک بەردەوام هەواڵ نوێدەکەنەوە و بەردەوامن لە خزمەتی فانەکانمان. {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} == بەستەری دەرەکی == * [https://rmakurdishfans.com وێبسایتی فەرمی] * [https://facebook.com/rmakurdishfans فەیسبووک] * [https://instagram.com/rmakurdish.fans ئینستاگرام] * [https://t.me/rmakurdishfans13 تێلەگرام] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} tvfd1k9dcu3dgdtfj4fj6467pdgvfa8 0 299849 1617293 1617281 2026-08-05T12:02:19Z Hivja 64112 1617293 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = گووش دان | native_name = {{native name|he|גּוּשׁ דָּן|italics=off}} {{native name|ar|غوش دان|italics=off}} | settlement_type = [[ناوچەی گەورەشاری]] | translit_lang1 = | translit_lang1_type = | translit_lang1_info = | translit_lang2 = | image_skyline = TelAvivAvivMetro.png | imagesize = 250px | image_alt = | image_caption = '''لە سەرەوە لای چەپ''': [[تێل ئەڤیڤ]]، [[ھێرتزلیا]]، [[بات یام]]، [[نێتانیا]]، [[ئەشدۆد]]، [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]، گەڕەکە باشوورییەکانی [[تێل ئەڤیڤ]]. | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = بەرەی دان (گووش دان بە عیبری) | coordinates = {{Coord|32|2|N|34|46|E|source:plwiki_region:IL|display=inline,title}} | motto = | image_map = Gush Dan.png | map_alt = | map_caption = | subdivision_type = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | subdivision_name = {{ئاڵا|ئیسرائیل}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = ناوچەی گەورەشاری | subdivision_name2 = گووش دان | total_type = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = ١٥١٦ | area_total_sq_mi = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | population_footnotes = <ref name="population">{{cite report|url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/doclib/2022/2.shnatonpopulation/st02_25.pdf|title=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM. OF LAND, BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES|year=2022|publisher=[[نووسینگەی ناوەندیی ئاماری ئیسرائیل|Israel Central Bureau of Statistics]]|access-date=April 15, 2023}}</ref><ref name="cbs.gov.il" /> | population_total = ٤،١٥٦،٩٠٠{{ھن}}(٤٤٪ی دانیشتووانی [[ئیسرائیل]]) | population_as_of = ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ | population_density_km2 = | population_density_metro_km2 = ٢٢٩١ | population_demonym = | population_note = [[جووەکانی ئیسرائیل|جووی ئیسرائیلی]]: ٨٩٫٢٪{{ھن}}[[ھاووڵاتییانی عەرەبی ئیسرائیل|عەرەبی ئیسرائیلی]]: ٥٫٢٪{{ھن}}ئەوانەی تر: ٥٫٦٪ | demographics_type1 = تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی {{nobold|(٢٠٢٥)}} | demographics1_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.calcalist.co.il/Article.aspx?guid=3552158|سەردێڕ=Instead of talking about national economy, we should talk about cities|وێبگە=www.calcalist.co.il}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0)|سەردێڕ= World Economic Outlook database: April 2026|وێبگە=www.imf.org}}</ref> | demographics1_title1 = تێکڕا | demographics1_info1 = ٣٦٠ ملیارد [[دۆلاری ئەمریکی]] | timezone1 = [[کاتی ستانداردی ئیسرائیل|ستاندارد]] | utc_offset1 = +٢ | timezone1_DST = [[کاتی ھاوینەی ئیسرائیل|ھاوینە]] | utc_offset1_DST = +٣ | postal_code_type = [[کۆدە پۆستییەکان لو ئیسرائیل|کۆدی پۆستی]] | postal_code = ٦١٩٩٩ | area_code_type = [[ژمارەکانی تەلەفۆن لە ئیسرائیل|کۆدی ناوچە]] | area_code = ٩٧٢+ (ئیسرائیل) | website = | footnotes = | official_name = }} '''گووش دان''' ({{بە عیبری|גּוּשׁ דָּן}}) یان '''ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ''' [[کۆشار]]ێکی سەرەکییە لە ڕۆژاوای [[ئیسرائیل]] کە لە درێژاییی [[دەشتی کەناریی ئیسرائیل|کەناری دەریای ناوین]]دا ھەوڵکەوتووە. ئەم دەستەواژەیە بەگشتی لەلایەن دەزگاکانی حکوومەت و خەڵکەوە بەکار دەھێنرێت، ھەرچەندە سنوورە وردەکانی جیاوازن. ئەم ناوچە گەورەشارییە لە تێکەڵەی [[تێل ئەڤیڤ]] و ئەو شارانەی دەوروبەری پێکدێت، بە جۆرێک کە گشت شوێنەکانی [[ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] و [[ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)|ناوچەی ناوەندی]] یان ھەندێک جار تەواوی [[ناوچەی گەورەشاری]]ی [[تێل ئەڤیڤ]] دەگرێتەوە،<ref name="cbs.gov.il">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |سەردێڕ=Localities, Population, and Density |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160415141138/http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە بەشێکی بچووکیش لە [[ناوچەی باشووری (ئیسرائیل)|ناوچەی باشووری]] لەخۆ دەگرێت. گووش دان گەورەترین ناوچەی شارنشینی و گەورەشارییە لە ئیسرائیل و ھەروەھا ناوەندی بەشی [[ئابووری ئیسرائیل|دارایی]] و [[سیلیکۆن وادی|تەکنۆلۆژیای بەرز]]ی ئیسرائیلە. لە ساڵی ٢٠٢١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم ناوچەی گەورەشارییە بە ٤،١٥٦،٩٠٠ کەس مەزەندە دەکرێت کە ٨٩٪یان لە [[جووەکانی ئیسرائیل|جووە ئیسرائیلییەکان]] پێکدێن. == شار و شارۆچکەکان لە گووش دان == ژمارەی دانیشتووان شار و شارۆچکەکان لە گووش دان لە شاڵی ٢٠٢٤دا:{{Israel populations|year}}:{{Israel populations|reference}} {{div col}} ;سەرووی ٤٠٠،٠٠٠ * [[تێل ئەڤیڤ]]؛ ٤٩٤،٩٠٠ ;سەرووی ٢٠٠،٠٠٠ * [[پێتاخ تیکڤا]]؛ ٢٧٠،٤٠٣ * [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]؛ ٢٥٩،٢٧٥ * [[بنێی براک]]؛ ٢٢٩،٩٩٦ ;سەرووی ١٠٠،٠٠٠ * [[خۆلۆن]]؛ ١٩١،٨٢٩ * [[ڕامەت گان]]؛ ١٧٢،٢٤٢ * [[ڕێخۆڤۆت]]؛ ١٥٥،٠٤٩ * [[بات یام]]؛ ١٢٩،٤٩٤ * [[ھێرتزلیا]]؛ ١١٠،٨٨٤ ;سەرووی ٥٠،٠٠٠ * [[کفار سابا]]؛ ٩٩،٤١٠ * [[لۆد]]؛ ٩٤،١٨٩ * [[ڕەملە]]؛ ٨٦،٠٥٢ * [[ڕەعەنانا]]؛ ٨٢،٩٦٤ * [[ڕۆش ھاعەین]]؛ ٧٩،٠٢٣ * [[ھۆد ھاشارۆن]]؛ ٦٦،٣٩٨ * [[گیڤعاتایم]]؛ ٥٨،٦٠١ * [[یەڤنە]]؛ ٥٨،٠٩٠ * [[ئێلعاد]]؛ ٥٠،٨٤٦ ;سەرووی ٢٠،٠٠٠ * [[ڕامەت ھاشارۆن]]؛ ٤٨،٨٦٠ * [[نێس زیۆنا]]؛ ٤٧،٢٦٧ * [[تەییبە]]؛ ٤٦،٨٧٠ * [[کیریات ئۆنۆ]]؛ ٤٥،٠٤٩ * [[یەھوود مۆنۆسۆن]]؛ * [[بێئێر یەئکۆڤ]]؛ ٣٧،٤٩١ * [[Gedera]]؛ ٣١،٣٨٩ * [[کفار یۆنا]]؛ ٢٩،٨٢٠ * [[گیڤعات شموئێل]]؛ ٢٩،٤٠٥ * [[کەفر قاسم]]؛ ٢٧،٩٩٦ * [[تیرە، ئیسرائیل|تیرە]]؛ ٢٧،٦٨٠ * [[گەنێی تیکڤا]]؛ ٢٥،٤٨٨ * [[قەلەنسووە]]؛ ٢٥،١٦٧ * [[Gan Yavne]]؛ ٢٥،١٤٤ * [[Shoham]]؛ ٢٣،٥٩٢ * [[Kadima-Tzoran]]؛ ٢٢،٦٥٥ ;سەرووی ١٠،٠٠٠ * [[Mazkeret Batya]]؛ ١٦،٣٣٤ * [[Even Yehuda]]؛ ١٥،٣٧٠ * [[Tel Mond]]؛ ١٤،٧٧١ * [[Kiryat Ekron]]؛ ١١،٢٨٣ *[[Jaljulia]]؛ ١٠،٩٩٢ {{div col end}} <gallery> پەڕگە:Gush Dan.png|Map of the Gush Dan File:Location telaviv.png|Map of inner metropolitan area پەڕگە:Tel Aviv SPOT 1083.jpg|Satellite Image of the Inner Ring of the Gush Dan پەڕگە:Tel Aviv Area at Night (ISS026-E-28912).jpg|NASA photo of Tel Aviv area at night </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Gush Dan}} * [http://www.cbs.gov.il/ishuvim/metrapolin/ta_t2.pdf پێناسەی ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ] {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئیسرائیل}} [[پۆل:ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] [[پۆل:ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:ھەرێمەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:شوێنەکان لە کتێبی پیرۆزی عیبری]] [[پۆل:ناوچە گەورەشارییەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:جوگرافیای تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] sfufl9is0dowxf2jp3ckrtt1eapvah6 1617319 1617293 2026-08-05T12:05:15Z Hivja 64112 1617319 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = گووش دان | native_name = {{native name|he|גּוּשׁ דָּן|italics=off}} {{native name|ar|غوش دان|italics=off}} | settlement_type = [[ناوچەی گەورەشاری]] | translit_lang1 = | translit_lang1_type = | translit_lang1_info = | translit_lang2 = | image_skyline = TelAvivAvivMetro.png | imagesize = 250px | image_alt = | image_caption = '''لە سەرەوە لای چەپ''': [[تێل ئەڤیڤ]]، [[ھێرتزلیا]]، [[بات یام]]، [[نێتانیا]]، [[ئەشدۆد]]، [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]، گەڕەکە باشوورییەکانی [[تێل ئەڤیڤ]]. | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = بەرەی دان (گووش دان بە عیبری) | coordinates = {{Coord|32|2|N|34|46|E|source:plwiki_region:IL|display=inline,title}} | motto = | image_map = Gush Dan.png | map_alt = | map_caption = | subdivision_type = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | subdivision_name = {{ئاڵا|ئیسرائیل}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = ناوچەی گەورەشاری | subdivision_name2 = گووش دان | total_type = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = ١٥١٦ | area_total_sq_mi = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | population_footnotes = <ref name="population">{{cite report|url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/doclib/2022/2.shnatonpopulation/st02_25.pdf|title=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM. OF LAND, BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES|year=2022|publisher=[[نووسینگەی ناوەندیی ئاماری ئیسرائیل|Israel Central Bureau of Statistics]]|access-date=April 15, 2023}}</ref><ref name="cbs.gov.il" /> | population_total = ٤،١٥٦،٩٠٠{{ھن}}(٤٤٪ی دانیشتووانی [[ئیسرائیل]]) | population_as_of = ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ | population_density_km2 = | population_density_metro_km2 = ٢٢٩١ | population_demonym = | population_note = [[جووەکانی ئیسرائیل|جووی ئیسرائیلی]]: ٨٩٫٢٪{{ھن}}[[ھاووڵاتییانی عەرەبی ئیسرائیل|عەرەبی ئیسرائیلی]]: ٥٫٢٪{{ھن}}ئەوانەی تر: ٥٫٦٪ | demographics_type1 = تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی {{nobold|(٢٠٢٥)}} | demographics1_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.calcalist.co.il/Article.aspx?guid=3552158|سەردێڕ=Instead of talking about national economy, we should talk about cities|وێبگە=www.calcalist.co.il}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0)|سەردێڕ= World Economic Outlook database: April 2026|وێبگە=www.imf.org}}</ref> | demographics1_title1 = تێکڕا | demographics1_info1 = ٣٦٠ ملیارد [[دۆلاری ئەمریکی]] | timezone1 = [[کاتی ستانداردی ئیسرائیل|ستاندارد]] | utc_offset1 = +٢ | timezone1_DST = [[کاتی ھاوینەی ئیسرائیل|ھاوینە]] | utc_offset1_DST = +٣ | postal_code_type = [[کۆدە پۆستییەکان لو ئیسرائیل|کۆدی پۆستی]] | postal_code = ٦١٩٩٩ | area_code_type = [[ژمارەکانی تەلەفۆن لە ئیسرائیل|کۆدی ناوچە]] | area_code = ٩٧٢+ (ئیسرائیل) | website = | footnotes = | official_name = }} '''گووش دان''' ({{بە عیبری|גּוּשׁ דָּן}}) یان '''ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ''' [[کۆشار]]ێکی سەرەکییە لە ڕۆژاوای [[ئیسرائیل]] کە لە درێژاییی [[دەشتی کەناریی ئیسرائیل|کەناری دەریای ناوین]]دا ھەوڵکەوتووە. ئەم دەستەواژەیە بەگشتی لەلایەن دەزگاکانی حکوومەت و خەڵکەوە بەکار دەھێنرێت، ھەرچەندە سنوورە وردەکانی جیاوازن. ئەم ناوچە گەورەشارییە لە تێکەڵەی [[تێل ئەڤیڤ]] و ئەو شارانەی دەوروبەری پێکدێت، بە جۆرێک کە گشت شوێنەکانی [[ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] و [[ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)|ناوچەی ناوەندی]] یان ھەندێک جار تەواوی [[ناوچەی گەورەشاری]]ی [[تێل ئەڤیڤ]] دەگرێتەوە،<ref name="cbs.gov.il">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |سەردێڕ=Localities, Population, and Density |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160415141138/http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە بەشێکی بچووکیش لە [[ناوچەی باشووری (ئیسرائیل)|ناوچەی باشووری]] لەخۆ دەگرێت. گووش دان گەورەترین ناوچەی شارنشینی و گەورەشارییە لە ئیسرائیل و ھەروەھا ناوەندی بەشی [[ئابووری ئیسرائیل|دارایی]] و [[سیلیکۆن وادی|تەکنۆلۆژیای بەرز]]ی ئیسرائیلە. لە ساڵی ٢٠٢١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم ناوچەی گەورەشارییە بە ٤،١٥٦،٩٠٠ کەس مەزەندە دەکرێت کە ٨٩٪یان لە [[جووەکانی ئیسرائیل|جووە ئیسرائیلییەکان]] پێکدێن. == شار و شارۆچکەکان لە گووش دان == ژمارەی دانیشتووان شار و شارۆچکەکان لە گووش دان لە شاڵی ٢٠٢٤دا:{{Israel populations|year}}:{{Israel populations|reference}} {{div col}} ;سەرووی ٤٠٠،٠٠٠ * [[تێل ئەڤیڤ]]؛ ٤٩٤،٩٠٠ ;سەرووی ٢٠٠،٠٠٠ * [[پێتاخ تیکڤا]]؛ ٢٧٠،٤٠٣ * [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]؛ ٢٥٩،٢٧٥ * [[بنێی براک]]؛ ٢٢٩،٩٩٦ ;سەرووی ١٠٠،٠٠٠ * [[خۆلۆن]]؛ ١٩١،٨٢٩ * [[ڕامەت گان]]؛ ١٧٢،٢٤٢ * [[ڕێخۆڤۆت]]؛ ١٥٥،٠٤٩ * [[بات یام]]؛ ١٢٩،٤٩٤ * [[ھێرتزلیا]]؛ ١١٠،٨٨٤ ;سەرووی ٥٠،٠٠٠ * [[کفار سابا]]؛ ٩٩،٤١٠ * [[لۆد]]؛ ٩٤،١٨٩ * [[ڕەملە]]؛ ٨٦،٠٥٢ * [[ڕەعەنانا]]؛ ٨٢،٩٦٤ * [[ڕۆش ھاعەین]]؛ ٧٩،٠٢٣ * [[ھۆد ھاشارۆن]]؛ ٦٦،٣٩٨ * [[گیڤعاتایم]]؛ ٥٨،٦٠١ * [[یەڤنە]]؛ ٥٨،٠٩٠ * [[ئێلعاد]]؛ ٥٠،٨٤٦ ;سەرووی ٢٠،٠٠٠ * [[ڕامەت ھاشارۆن]]؛ ٤٨،٨٦٠ * [[نێس زیۆنا]]؛ ٤٧،٢٦٧ * [[تەییبە]]؛ ٤٦،٨٧٠ * [[کیریات ئۆنۆ]]؛ ٤٥،٠٤٩ * [[یەھوود مۆنۆسۆن]]؛ * [[بێئێر یەئکۆڤ]]؛ ٣٧،٤٩١ * [[Gedera]]؛ ٣١،٣٨٩ * [[کفار یۆنا]]؛ ٢٩،٨٢٠ * [[گیڤعات شموئێل]]؛ ٢٩،٤٠٥ * [[کەفر قاسم]]؛ ٢٧،٩٩٦ * [[تیرە، ئیسرائیل|تیرە]]؛ ٢٧،٦٨٠ * [[گەنێی تیکڤا]]؛ ٢٥،٤٨٨ * [[قەلەنسووە]]؛ ٢٥،١٦٧ * [[Gan Yavne]]؛ ٢٥،١٤٤ * [[Shoham]]؛ ٢٣،٥٩٢ * [[Kadima-Tzoran]]؛ ٢٢،٦٥٥ ;سەرووی ١٠،٠٠٠ * [[Mazkeret Batya]]؛ ١٦،٣٣٤ * [[Even Yehuda]]؛ ١٥،٣٧٠ * [[Tel Mond]]؛ ١٤،٧٧١ * [[Kiryat Ekron]]؛ ١١،٢٨٣ *[[Jaljulia]]؛ ١٠،٩٩٢ {{div col end}} <gallery> پەڕگە:Gush Dan.png|Map of the Gush Dan File:Location telaviv.png|Map of inner metropolitan area پەڕگە:Tel Aviv SPOT 1083.jpg|Satellite Image of the Inner Ring of the Gush Dan پەڕگە:Tel Aviv Area at Night (ISS026-E-28912).jpg|NASA photo of Tel Aviv area at night </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Gush Dan}} * [http://www.cbs.gov.il/ishuvim/metrapolin/ta_t2.pdf پێناسەی ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ] {{ناوچە گەورەشارییەکان لە ئیسرائیل}} {{Authority control}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئیسرائیل}} [[پۆل:ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] [[پۆل:ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:ھەرێمەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:شوێنەکان لە کتێبی پیرۆزی عیبری]] [[پۆل:ناوچە گەورەشارییەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:جوگرافیای تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] kx6uot21dsuttk23ojrzsp1sj2082rl 1617329 1617319 2026-08-05T12:06:17Z Hivja 64112 1617329 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = گووش دان | native_name = {{native name|he|גּוּשׁ דָּן|italics=off}} {{native name|ar|غوش دان|italics=off}} | settlement_type = [[ناوچەی گەورەشاری]] | translit_lang1 = | translit_lang1_type = | translit_lang1_info = | translit_lang2 = | image_skyline = TelAvivAvivMetro.png | imagesize = 250px | image_alt = | image_caption = '''لە سەرەوە لای چەپ''': [[تێل ئەڤیڤ]]، [[ھێرتزلیا]]، [[بات یام]]، [[نێتانیا]]، [[ئەشدۆد]]، [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]، گەڕەکە باشوورییەکانی [[تێل ئەڤیڤ]]. | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = بەرەی دان (گووش دان بە عیبری) | coordinates = {{Coord|32|2|N|34|46|E|source:plwiki_region:IL|display=inline,title}} | motto = | image_map = Gush Dan.png | map_alt = | map_caption = | subdivision_type = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | subdivision_name = {{ئاڵا|ئیسرائیل}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = ناوچەی گەورەشاری | subdivision_name2 = گووش دان | total_type = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = ١٥١٦ | area_total_sq_mi = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | population_footnotes = <ref name="population">{{cite report|url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/doclib/2022/2.shnatonpopulation/st02_25.pdf|title=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM. OF LAND, BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES|year=2022|publisher=[[نووسینگەی ناوەندیی ئاماری ئیسرائیل|Israel Central Bureau of Statistics]]|access-date=April 15, 2023}}</ref><ref name="cbs.gov.il" /> | population_total = ٤،١٥٦،٩٠٠{{ھن}}(٤٤٪ی دانیشتووانی [[ئیسرائیل]]) | population_as_of = ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ | population_density_km2 = | population_density_metro_km2 = ٢٢٩١ | population_demonym = | population_note = [[جووەکانی ئیسرائیل|جووی ئیسرائیلی]]: ٨٩٫٢٪{{ھن}}[[ھاووڵاتییانی عەرەبی ئیسرائیل|عەرەبی ئیسرائیلی]]: ٥٫٢٪{{ھن}}ئەوانەی تر: ٥٫٦٪ | demographics_type1 = تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی {{nobold|(٢٠٢٥)}} | demographics1_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.calcalist.co.il/Article.aspx?guid=3552158|سەردێڕ=Instead of talking about national economy, we should talk about cities|وێبگە=www.calcalist.co.il}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0)|سەردێڕ= World Economic Outlook database: April 2026|وێبگە=www.imf.org}}</ref> | demographics1_title1 = تێکڕا | demographics1_info1 = ٣٦٠ ملیارد [[دۆلاری ئەمریکی]] | timezone1 = [[کاتی ستانداردی ئیسرائیل|ستاندارد]] | utc_offset1 = +٢ | timezone1_DST = [[کاتی ھاوینەی ئیسرائیل|ھاوینە]] | utc_offset1_DST = +٣ | postal_code_type = [[کۆدە پۆستییەکان لو ئیسرائیل|کۆدی پۆستی]] | postal_code = ٦١٩٩٩ | area_code_type = [[ژمارەکانی تەلەفۆن لە ئیسرائیل|کۆدی ناوچە]] | area_code = ٩٧٢+ (ئیسرائیل) | website = | footnotes = | official_name = }} '''گووش دان''' ({{بە عیبری|גּוּשׁ דָּן}}) یان '''ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ''' [[کۆشار]]ێکی سەرەکییە لە ڕۆژاوای [[ئیسرائیل]] کە لە درێژاییی [[دەشتی کەناریی ئیسرائیل|کەناری دەریای ناوین]]دا ھەوڵکەوتووە. ئەم دەستەواژەیە بەگشتی لەلایەن دەزگاکانی حکوومەت و خەڵکەوە بەکار دەھێنرێت، ھەرچەندە سنوورە وردەکانی جیاوازن. ئەم ناوچە گەورەشارییە لە تێکەڵەی [[تێل ئەڤیڤ]] و ئەو شارانەی دەوروبەری پێکدێت، بە جۆرێک کە گشت شوێنەکانی [[ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] و [[ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)|ناوچەی ناوەندی]] یان ھەندێک جار تەواوی [[ناوچەی گەورەشاری]]ی [[تێل ئەڤیڤ]] دەگرێتەوە،<ref name="cbs.gov.il">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |سەردێڕ=Localities, Population, and Density |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160415141138/http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە بەشێکی بچووکیش لە [[ناوچەی باشووری (ئیسرائیل)|ناوچەی باشووری]] لەخۆ دەگرێت. گووش دان گەورەترین ناوچەی شارنشینی و گەورەشارییە لە ئیسرائیل و ھەروەھا ناوەندی بەشی [[ئابووری ئیسرائیل|دارایی]] و [[سیلیکۆن وادی|تەکنۆلۆژیای بەرز]]ی ئیسرائیلە. لە ساڵی ٢٠٢١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم ناوچەی گەورەشارییە بە ٤،١٥٦،٩٠٠ کەس مەزەندە دەکرێت کە ٨٩٪یان لە [[جووەکانی ئیسرائیل|جووە ئیسرائیلییەکان]] پێکدێن. == شار و شارۆچکەکان لە گووش دان == ژمارەی دانیشتووان شار و شارۆچکەکان لە گووش دان لە شاڵی ٢٠٢٤دا:{{Israel populations|year}}:{{Israel populations|reference}} {{div col}} ;سەرووی ٤٠٠،٠٠٠ * [[تێل ئەڤیڤ]]؛ ٤٩٤،٩٠٠ ;سەرووی ٢٠٠،٠٠٠ * [[پێتاخ تیکڤا]]؛ ٢٧٠،٤٠٣ * [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]؛ ٢٥٩،٢٧٥ * [[بنێی براک]]؛ ٢٢٩،٩٩٦ ;سەرووی ١٠٠،٠٠٠ * [[خۆلۆن]]؛ ١٩١،٨٢٩ * [[ڕامەت گان]]؛ ١٧٢،٢٤٢ * [[ڕێخۆڤۆت]]؛ ١٥٥،٠٤٩ * [[بات یام]]؛ ١٢٩،٤٩٤ * [[ھێرتزلیا]]؛ ١١٠،٨٨٤ ;سەرووی ٥٠،٠٠٠ * [[کفار سابا]]؛ ٩٩،٤١٠ * [[لۆد]]؛ ٩٤،١٨٩ * [[ڕەملە]]؛ ٨٦،٠٥٢ * [[ڕەعەنانا]]؛ ٨٢،٩٦٤ * [[ڕۆش ھاعەین]]؛ ٧٩،٠٢٣ * [[ھۆد ھاشارۆن]]؛ ٦٦،٣٩٨ * [[گیڤعاتایم]]؛ ٥٨،٦٠١ * [[یەڤنە]]؛ ٥٨،٠٩٠ * [[ئێلعاد]]؛ ٥٠،٨٤٦ ;سەرووی ٢٠،٠٠٠ * [[ڕامەت ھاشارۆن]]؛ ٤٨،٨٦٠ * [[نێس زیۆنا]]؛ ٤٧،٢٦٧ * [[تەییبە]]؛ ٤٦،٨٧٠ * [[کیریات ئۆنۆ]]؛ ٤٥،٠٤٩ * [[یەھوود مۆنۆسۆن]]؛ * [[بێئێر یەئکۆڤ]]؛ ٣٧،٤٩١ * [[Gedera]]؛ ٣١،٣٨٩ * [[کفار یۆنا]]؛ ٢٩،٨٢٠ * [[گیڤعات شموئێل]]؛ ٢٩،٤٠٥ * [[کەفر قاسم]]؛ ٢٧،٩٩٦ * [[تیرە، ئیسرائیل|تیرە]]؛ ٢٧،٦٨٠ * [[گەنێی تیکڤا]]؛ ٢٥،٤٨٨ * [[قەلەنسووە]]؛ ٢٥،١٦٧ * [[Gan Yavne]]؛ ٢٥،١٤٤ * [[Shoham]]؛ ٢٣،٥٩٢ * [[Kadima-Tzoran]]؛ ٢٢،٦٥٥ ;سەرووی ١٠،٠٠٠ * [[Mazkeret Batya]]؛ ١٦،٣٣٤ * [[Even Yehuda]]؛ ١٥،٣٧٠ * [[Tel Mond]]؛ ١٤،٧٧١ * [[Kiryat Ekron]]؛ ١١،٢٨٣ *[[Jaljulia]]؛ ١٠،٩٩٢ {{div col end}} <gallery> پەڕگە:Gush Dan.png|Map of the Gush Dan File:Location telaviv.png|Map of inner metropolitan area پەڕگە:Tel Aviv SPOT 1083.jpg|Satellite Image of the Inner Ring of the Gush Dan پەڕگە:Tel Aviv Area at Night (ISS026-E-28912).jpg|NASA photo of Tel Aviv area at night </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Gush Dan}} * [http://www.cbs.gov.il/ishuvim/metrapolin/ta_t2.pdf پێناسەی ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ] {{ناوچە گەورەشارییەکان لە ئیسرائیل}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئیسرائیل}} [[پۆل:ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] [[پۆل:ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:ھەرێمەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:شوێنەکان لە کتێبی پیرۆزی عیبری]] [[پۆل:ناوچە گەورەشارییەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:جوگرافیای تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] hwxjz9ax6ivyn5690oce3j2kr9jw20m 1617374 1617329 2026-08-05T12:17:47Z Hivja 64112 /* شارەکان لە گووش دان */ تەنیا شارەکان 1617374 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = گووش دان | native_name = {{native name|he|גּוּשׁ דָּן|italics=off}} {{native name|ar|غوش دان|italics=off}} | settlement_type = [[ناوچەی گەورەشاری]] | translit_lang1 = | translit_lang1_type = | translit_lang1_info = | translit_lang2 = | image_skyline = TelAvivAvivMetro.png | imagesize = 250px | image_alt = | image_caption = '''لە سەرەوە لای چەپ''': [[تێل ئەڤیڤ]]، [[ھێرتزلیا]]، [[بات یام]]، [[نێتانیا]]، [[ئەشدۆد]]، [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]، گەڕەکە باشوورییەکانی [[تێل ئەڤیڤ]]. | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = بەرەی دان (گووش دان بە عیبری) | coordinates = {{Coord|32|2|N|34|46|E|source:plwiki_region:IL|display=inline,title}} | motto = | image_map = Gush Dan.png | map_alt = | map_caption = | subdivision_type = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | subdivision_name = {{ئاڵا|ئیسرائیل}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = ناوچەی گەورەشاری | subdivision_name2 = گووش دان | total_type = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = ١٥١٦ | area_total_sq_mi = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | population_footnotes = <ref name="population">{{cite report|url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/doclib/2022/2.shnatonpopulation/st02_25.pdf|title=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM. OF LAND, BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES|year=2022|publisher=[[نووسینگەی ناوەندیی ئاماری ئیسرائیل|Israel Central Bureau of Statistics]]|access-date=April 15, 2023}}</ref><ref name="cbs.gov.il" /> | population_total = ٤،١٥٦،٩٠٠{{ھن}}(٤٤٪ی دانیشتووانی [[ئیسرائیل]]) | population_as_of = ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ | population_density_km2 = | population_density_metro_km2 = ٢٢٩١ | population_demonym = | population_note = [[جووەکانی ئیسرائیل|جووی ئیسرائیلی]]: ٨٩٫٢٪{{ھن}}[[ھاووڵاتییانی عەرەبی ئیسرائیل|عەرەبی ئیسرائیلی]]: ٥٫٢٪{{ھن}}ئەوانەی تر: ٥٫٦٪ | demographics_type1 = تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی {{nobold|(٢٠٢٥)}} | demographics1_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.calcalist.co.il/Article.aspx?guid=3552158|سەردێڕ=Instead of talking about national economy, we should talk about cities|وێبگە=www.calcalist.co.il}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0)|سەردێڕ= World Economic Outlook database: April 2026|وێبگە=www.imf.org}}</ref> | demographics1_title1 = تێکڕا | demographics1_info1 = ٣٦٠ ملیارد [[دۆلاری ئەمریکی]] | timezone1 = [[کاتی ستانداردی ئیسرائیل|ستاندارد]] | utc_offset1 = +٢ | timezone1_DST = [[کاتی ھاوینەی ئیسرائیل|ھاوینە]] | utc_offset1_DST = +٣ | postal_code_type = [[کۆدە پۆستییەکان لو ئیسرائیل|کۆدی پۆستی]] | postal_code = ٦١٩٩٩ | area_code_type = [[ژمارەکانی تەلەفۆن لە ئیسرائیل|کۆدی ناوچە]] | area_code = ٩٧٢+ (ئیسرائیل) | website = | footnotes = | official_name = }} '''گووش دان''' ({{بە عیبری|גּוּשׁ דָּן}}) یان '''ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ''' [[کۆشار]]ێکی سەرەکییە لە ڕۆژاوای [[ئیسرائیل]] کە لە درێژاییی [[دەشتی کەناریی ئیسرائیل|کەناری دەریای ناوین]]دا ھەوڵکەوتووە. ئەم دەستەواژەیە بەگشتی لەلایەن دەزگاکانی حکوومەت و خەڵکەوە بەکار دەھێنرێت، ھەرچەندە سنوورە وردەکانی جیاوازن. ئەم ناوچە گەورەشارییە لە تێکەڵەی [[تێل ئەڤیڤ]] و ئەو شارانەی دەوروبەری پێکدێت، بە جۆرێک کە گشت شوێنەکانی [[ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] و [[ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)|ناوچەی ناوەندی]] یان ھەندێک جار تەواوی [[ناوچەی گەورەشاری]]ی [[تێل ئەڤیڤ]] دەگرێتەوە،<ref name="cbs.gov.il">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |سەردێڕ=Localities, Population, and Density |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160415141138/http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە بەشێکی بچووکیش لە [[ناوچەی باشووری (ئیسرائیل)|ناوچەی باشووری]] لەخۆ دەگرێت. گووش دان گەورەترین ناوچەی شارنشینی و گەورەشارییە لە ئیسرائیل و ھەروەھا ناوەندی بەشی [[ئابووری ئیسرائیل|دارایی]] و [[سیلیکۆن وادی|تەکنۆلۆژیای بەرز]]ی ئیسرائیلە. لە ساڵی ٢٠٢١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم ناوچەی گەورەشارییە بە ٤،١٥٦،٩٠٠ کەس مەزەندە دەکرێت کە ٨٩٪یان لە [[جووەکانی ئیسرائیل|جووە ئیسرائیلییەکان]] پێکدێن. == شارەکان لە گووش دان == ژمارەی دانیشتووان شارەکان لە گووش دان لە شاڵی ٢٠٢٤دا:{{Israel populations|year}}:{{Israel populations|reference}} {{div col}} ;سەرووی ٤٠٠،٠٠٠ * [[تێل ئەڤیڤ]]؛ ٤٩٤،٩٠٠ ;سەرووی ٢٠٠،٠٠٠ * [[پێتاخ تیکڤا]]؛ ٢٧٠،٤٠٣ * [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]؛ ٢٥٩،٢٧٥ * [[بنێی براک]]؛ ٢٢٩،٩٩٦ ;سەرووی ١٠٠،٠٠٠ * [[خۆلۆن]]؛ ١٩١،٨٢٩ * [[ڕامەت گان]]؛ ١٧٢،٢٤٢ * [[ڕێخۆڤۆت]]؛ ١٥٥،٠٤٩ * [[بات یام]]؛ ١٢٩،٤٩٤ * [[ھێرتزلیا]]؛ ١١٠،٨٨٤ ;سەرووی ٥٠،٠٠٠ * [[کفار سابا]]؛ ٩٩،٤١٠ * [[لۆد]]؛ ٩٤،١٨٩ * [[ڕەملە]]؛ ٨٦،٠٥٢ * [[ڕەعەنانا]]؛ ٨٢،٩٦٤ * [[ڕۆش ھاعەین]]؛ ٧٩،٠٢٣ * [[ھۆد ھاشارۆن]]؛ ٦٦،٣٩٨ * [[گیڤعاتایم]]؛ ٥٨،٦٠١ * [[یەڤنە]]؛ ٥٨،٠٩٠ * [[ئێلعاد]]؛ ٥٠،٨٤٦ ;سەرووی ٢٠،٠٠٠ * [[ڕامەت ھاشارۆن]]؛ ٤٨،٨٦٠ * [[نێس زیۆنا]]؛ ٤٧،٢٦٧ * [[تەییبە]]؛ ٤٦،٨٧٠ * [[کیریات ئۆنۆ]]؛ ٤٥،٠٤٩ * [[یەھوود مۆنۆسۆن]]؛ * [[بێئێر یەئکۆڤ]]؛ ٣٧،٤٩١ * [[کفار یۆنا]]؛ ٢٩،٨٢٠ * [[گیڤعات شموئێل]]؛ ٢٩،٤٠٥ * [[کەفر قاسم]]؛ ٢٧،٩٩٦ * [[تیرە، ئیسرائیل|تیرە]]؛ ٢٧،٦٨٠ * [[گەنێی تیکڤا]]؛ ٢٥،٤٨٨ * [[قەلەنسووە]]؛ ٢٥،١٦٧ {{div col end}} <gallery> پەڕگە:Gush Dan.png|Map of the Gush Dan File:Location telaviv.png|Map of inner metropolitan area پەڕگە:Tel Aviv SPOT 1083.jpg|Satellite Image of the Inner Ring of the Gush Dan پەڕگە:Tel Aviv Area at Night (ISS026-E-28912).jpg|NASA photo of Tel Aviv area at night </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Gush Dan}} * [http://www.cbs.gov.il/ishuvim/metrapolin/ta_t2.pdf پێناسەی ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ] {{ناوچە گەورەشارییەکان لە ئیسرائیل}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئیسرائیل}} [[پۆل:ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] [[پۆل:ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:ھەرێمەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:شوێنەکان لە کتێبی پیرۆزی عیبری]] [[پۆل:ناوچە گەورەشارییەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:جوگرافیای تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] 6l3ubuwb0duhk0sn0lyybi6ak25bw1e 1617378 1617374 2026-08-05T12:25:20Z Hivja 64112 /* شارەکان لە گووش دان */ 1617378 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = گووش دان | native_name = {{native name|he|גּוּשׁ דָּן|italics=off}} {{native name|ar|غوش دان|italics=off}} | settlement_type = [[ناوچەی گەورەشاری]] | translit_lang1 = | translit_lang1_type = | translit_lang1_info = | translit_lang2 = | image_skyline = TelAvivAvivMetro.png | imagesize = 250px | image_alt = | image_caption = '''لە سەرەوە لای چەپ''': [[تێل ئەڤیڤ]]، [[ھێرتزلیا]]، [[بات یام]]، [[نێتانیا]]، [[ئەشدۆد]]، [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]، گەڕەکە باشوورییەکانی [[تێل ئەڤیڤ]]. | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = بەرەی دان (گووش دان بە عیبری) | coordinates = {{Coord|32|2|N|34|46|E|source:plwiki_region:IL|display=inline,title}} | motto = | image_map = Gush Dan.png | map_alt = | map_caption = | subdivision_type = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | subdivision_name = {{ئاڵا|ئیسرائیل}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = ناوچەی گەورەشاری | subdivision_name2 = گووش دان | total_type = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = ١٥١٦ | area_total_sq_mi = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | population_footnotes = <ref name="population">{{cite report|url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/doclib/2022/2.shnatonpopulation/st02_25.pdf|title=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM. OF LAND, BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES|year=2022|publisher=[[نووسینگەی ناوەندیی ئاماری ئیسرائیل|Israel Central Bureau of Statistics]]|access-date=April 15, 2023}}</ref><ref name="cbs.gov.il" /> | population_total = ٤،١٥٦،٩٠٠{{ھن}}(٤٤٪ی دانیشتووانی [[ئیسرائیل]]) | population_as_of = ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ | population_density_km2 = | population_density_metro_km2 = ٢٢٩١ | population_demonym = | population_note = [[جووەکانی ئیسرائیل|جووی ئیسرائیلی]]: ٨٩٫٢٪{{ھن}}[[ھاووڵاتییانی عەرەبی ئیسرائیل|عەرەبی ئیسرائیلی]]: ٥٫٢٪{{ھن}}ئەوانەی تر: ٥٫٦٪ | demographics_type1 = تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی {{nobold|(٢٠٢٥)}} | demographics1_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.calcalist.co.il/Article.aspx?guid=3552158|سەردێڕ=Instead of talking about national economy, we should talk about cities|وێبگە=www.calcalist.co.il}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0)|سەردێڕ= World Economic Outlook database: April 2026|وێبگە=www.imf.org}}</ref> | demographics1_title1 = تێکڕا | demographics1_info1 = ٣٦٠ ملیارد [[دۆلاری ئەمریکی]] | timezone1 = [[کاتی ستانداردی ئیسرائیل|ستاندارد]] | utc_offset1 = +٢ | timezone1_DST = [[کاتی ھاوینەی ئیسرائیل|ھاوینە]] | utc_offset1_DST = +٣ | postal_code_type = [[کۆدە پۆستییەکان لو ئیسرائیل|کۆدی پۆستی]] | postal_code = ٦١٩٩٩ | area_code_type = [[ژمارەکانی تەلەفۆن لە ئیسرائیل|کۆدی ناوچە]] | area_code = ٩٧٢+ (ئیسرائیل) | website = | footnotes = | official_name = }} '''گووش دان''' ({{بە عیبری|גּוּשׁ דָּן}}) یان '''ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ''' [[کۆشار]]ێکی سەرەکییە لە ڕۆژاوای [[ئیسرائیل]] کە لە درێژاییی [[دەشتی کەناریی ئیسرائیل|کەناری دەریای ناوین]]دا ھەوڵکەوتووە. ئەم دەستەواژەیە بەگشتی لەلایەن دەزگاکانی حکوومەت و خەڵکەوە بەکار دەھێنرێت، ھەرچەندە سنوورە وردەکانی جیاوازن. ئەم ناوچە گەورەشارییە لە تێکەڵەی [[تێل ئەڤیڤ]] و ئەو شارانەی دەوروبەری پێکدێت، بە جۆرێک کە گشت شوێنەکانی [[ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] و [[ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)|ناوچەی ناوەندی]] یان ھەندێک جار تەواوی [[ناوچەی گەورەشاری]]ی [[تێل ئەڤیڤ]] دەگرێتەوە،<ref name="cbs.gov.il">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |سەردێڕ=Localities, Population, and Density |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160415141138/http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە بەشێکی بچووکیش لە [[ناوچەی باشووری (ئیسرائیل)|ناوچەی باشووری]] لەخۆ دەگرێت. گووش دان گەورەترین ناوچەی شارنشینی و گەورەشارییە لە ئیسرائیل و ھەروەھا ناوەندی بەشی [[ئابووری ئیسرائیل|دارایی]] و [[سیلیکۆن وادی|تەکنۆلۆژیای بەرز]]ی ئیسرائیلە. لە ساڵی ٢٠٢١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم ناوچەی گەورەشارییە بە ٤،١٥٦،٩٠٠ کەس مەزەندە دەکرێت کە ٨٩٪یان لە [[جووەکانی ئیسرائیل|جووە ئیسرائیلییەکان]] پێکدێن. == شارەکان لە گووش دان == ژمارەی دانیشتووان شارەکان لە گووش دان لە شاڵی ٢٠٢٤دا:{{Israel populations|year}}:{{Israel populations|reference}} {{div col}} ;سەرووی ٤٠٠،٠٠٠ * [[تێل ئەڤیڤ]]؛ ٤٩٤،٩٠٠ ;سەرووی ٢٠٠،٠٠٠ * [[پێتاخ تیکڤا]]؛ ٢٧٠،٤٠٣ * [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]؛ ٢٥٩،٢٧٥ * [[بنێی براک]]؛ ٢٢٩،٩٩٦ ;سەرووی ١٠٠،٠٠٠ * [[خۆلۆن]]؛ ١٩١،٨٢٩ * [[ڕامەت گان]]؛ ١٧٢،٢٤٢ * [[ڕێخۆڤۆت]]؛ ١٥٥،٠٤٩ * [[بات یام]]؛ ١٢٩،٤٩٤ * [[ھێرتزلیا]]؛ ١١٠،٨٨٤ ;سەرووی ٥٠،٠٠٠ * [[کفار سابا]]؛ ٩٩،٤١٠ * [[لۆد]]؛ ٩٤،١٨٩ * [[ڕەملە]]؛ ٨٦،٠٥٢ * [[ڕەعەنانا]]؛ ٨٢،٩٦٤ * [[ڕۆش ھاعەین]]؛ ٧٩،٠٢٣ * [[ھۆد ھاشارۆن]]؛ ٦٦،٣٩٨ * [[گیڤعاتایم]]؛ ٥٨،٦٠١ * [[یەڤنە]]؛ ٥٨،٠٩٠ * [[ئێلعاد]]؛ ٥٠،٨٤٦ ;سەرووی ٢٠،٠٠٠ * [[ڕامەت ھاشارۆن]]؛ ٤٨،٨٦٠ * [[نێس زیۆنا]]؛ ٤٧،٢٦٧ * [[تەییبە]]؛ ٤٦،٨٧٠ * [[کیریات ئۆنۆ]]؛ ٤٥،٠٤٩ * [[یەھوود مۆنۆسۆن]]؛ * [[بێئێر یەئکۆڤ]]؛ ٣٧،٤٩١ * [[کفار یۆنا]]؛ ٢٩،٨٢٠ * [[گیڤعات شموئێل]]؛ ٢٩،٤٠٥ * [[کەفر قاسم]]؛ ٢٧،٩٩٦ * [[تیرە، ئیسرائیل|تیرە]]؛ ٢٧،٦٨٠ * [[گەنێی تیکڤا]]؛ ٢٥،٤٨٨ * [[قەلەنسووە]]؛ ٢٥،١٦٧ {{div col end}} <gallery> پەڕگە:Gush Dan.png|نەخشەی گووش دان پەڕگە:Location telaviv.png|نەخشەی ناوەوەی گووش دان پەڕگە:Tel Aviv SPOT 1083.jpg|وێنەی مانگی دەستکرد لە ناوچەی گووش دان پەڕگە:Tel Aviv Area at Night (ISS026-E-28912).jpg|وێنەی ناسا لە ناوچەی تێل ئەڤیڤ لە شەودا </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Gush Dan}} * [http://www.cbs.gov.il/ishuvim/metrapolin/ta_t2.pdf پێناسەی ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ] {{ناوچە گەورەشارییەکان لە ئیسرائیل}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئیسرائیل}} [[پۆل:ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] [[پۆل:ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:ھەرێمەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:شوێنەکان لە کتێبی پیرۆزی عیبری]] [[پۆل:ناوچە گەورەشارییەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:جوگرافیای تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] 0kzdv6pax0uanbse32gi03y81rmtyra 1617379 1617378 2026-08-05T12:25:37Z Hivja 64112 1617379 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = گووش دان | native_name = {{native name|he|גּוּשׁ דָּן|italics=off}} {{native name|ar|غوش دان|italics=off}} | settlement_type = [[ناوچەی گەورەشاری]] | translit_lang1 = | translit_lang1_type = | translit_lang1_info = | translit_lang2 = | image_skyline = TelAvivAvivMetro.png | imagesize = 250px | image_alt = | image_caption = '''لە سەرەوە لای چەپ''': [[تێل ئەڤیڤ]]، [[ھێرتزلیا]]، [[بات یام]]، [[نێتانیا]]، [[ئەشدۆد]]، [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]، گەڕەکە باشوورییەکانی [[تێل ئەڤیڤ]]. | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = بەرەی دان (گووش دان بە عیبری) | coordinates = {{Coord|32|2|N|34|46|E|source:plwiki_region:IL|display=inline,title}} | motto = | image_map = Gush Dan.png | map_alt = | map_caption = | subdivision_type = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | subdivision_name = {{ئاڵا|ئیسرائیل}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = ناوچەی گەورەشاری | subdivision_name2 = گووش دان | total_type = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = ١٥١٦ | area_total_sq_mi = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | population_footnotes = <ref name="population">{{cite report|url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/doclib/2022/2.shnatonpopulation/st02_25.pdf|title=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM. OF LAND, BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES|year=2022|publisher=[[نووسینگەی ناوەندیی ئاماری ئیسرائیل|Israel Central Bureau of Statistics]]|access-date=April 15, 2023}}</ref><ref name="cbs.gov.il" /> | population_total = ٤،١٥٦،٩٠٠{{ھن}}(٤٤٪ی دانیشتووانی [[ئیسرائیل]]) | population_as_of = ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ | population_density_km2 = | population_density_metro_km2 = ٢٢٩١ | population_demonym = | population_note = [[جووەکانی ئیسرائیل|جووی ئیسرائیلی]]: ٨٩٫٢٪{{ھن}}[[ھاووڵاتییانی عەرەبی ئیسرائیل|عەرەبی ئیسرائیلی]]: ٥٫٢٪{{ھن}}ئەوانەی تر: ٥٫٦٪ | demographics_type1 = تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی {{nobold|(٢٠٢٥)}} | demographics1_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.calcalist.co.il/Article.aspx?guid=3552158|سەردێڕ=Instead of talking about national economy, we should talk about cities|وێبگە=www.calcalist.co.il}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0)|سەردێڕ= World Economic Outlook database: April 2026|وێبگە=www.imf.org}}</ref> | demographics1_title1 = تێکڕا | demographics1_info1 = ٣٦٠ ملیارد [[دۆلاری ئەمریکی]] | timezone1 = [[کاتی ستانداردی ئیسرائیل|ستاندارد]] | utc_offset1 = +٢ | timezone1_DST = [[کاتی ھاوینەی ئیسرائیل|ھاوینە]] | utc_offset1_DST = +٣ | postal_code_type = [[کۆدە پۆستییەکان لو ئیسرائیل|کۆدی پۆستی]] | postal_code = ٦١٩٩٩ | area_code_type = [[ژمارەکانی تەلەفۆن لە ئیسرائیل|کۆدی ناوچە]] | area_code = ٩٧٢+ (ئیسرائیل) | website = | footnotes = | official_name = }} '''گووش دان''' ({{بە عیبری|גּוּשׁ דָּן}}) یان '''ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ''' [[کۆشار]]ێکی سەرەکییە لە ڕۆژاوای [[ئیسرائیل]] کە لە درێژاییی [[دەشتی کەناریی ئیسرائیل|کەناری دەریای ناوین]]دا ھەوڵکەوتووە. ئەم دەستەواژەیە بەگشتی لەلایەن دەزگاکانی حکوومەت و خەڵکەوە بەکار دەھێنرێت، ھەرچەندە سنوورە وردەکانی جیاوازن. ئەم ناوچە گەورەشارییە لە تێکەڵەی [[تێل ئەڤیڤ]] و ئەو شارانەی دەوروبەری پێکدێت، بە جۆرێک کە گشت شوێنەکانی [[ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] و [[ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)|ناوچەی ناوەندی]] یان ھەندێک جار تەواوی [[ناوچەی گەورەشاری]]ی [[تێل ئەڤیڤ]] دەگرێتەوە،<ref name="cbs.gov.il">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |سەردێڕ=Localities, Population, and Density |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160415141138/http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە بەشێکی بچووکیش لە [[ناوچەی باشووری (ئیسرائیل)|ناوچەی باشووری]] لەخۆ دەگرێت. گووش دان گەورەترین ناوچەی شارنشینی و گەورەشارییە لە ئیسرائیل و ھەروەھا ناوەندی بەشی [[ئابووری ئیسرائیل|دارایی]] و [[سیلیکۆن وادی|تەکنۆلۆژیای بەرز]]ی ئیسرائیلە. لە ساڵی ٢٠٢١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم ناوچەی گەورەشارییە بە ٤،١٥٦،٩٠٠ کەس مەزەندە دەکرێت کە ٨٩٪یان لە [[جووەکانی ئیسرائیل|جووە ئیسرائیلییەکان]] پێکدێن. == شارەکان لە گووش دان == ژمارەی دانیشتووان شارەکان لە گووش دان لە شاڵی ٢٠٢٤دا{{Israel populations|year}}:{{Israel populations|reference}} {{div col}} ;سەرووی ٤٠٠،٠٠٠ * [[تێل ئەڤیڤ]]؛ ٤٩٤،٩٠٠ ;سەرووی ٢٠٠،٠٠٠ * [[پێتاخ تیکڤا]]؛ ٢٧٠،٤٠٣ * [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]؛ ٢٥٩،٢٧٥ * [[بنێی براک]]؛ ٢٢٩،٩٩٦ ;سەرووی ١٠٠،٠٠٠ * [[خۆلۆن]]؛ ١٩١،٨٢٩ * [[ڕامەت گان]]؛ ١٧٢،٢٤٢ * [[ڕێخۆڤۆت]]؛ ١٥٥،٠٤٩ * [[بات یام]]؛ ١٢٩،٤٩٤ * [[ھێرتزلیا]]؛ ١١٠،٨٨٤ ;سەرووی ٥٠،٠٠٠ * [[کفار سابا]]؛ ٩٩،٤١٠ * [[لۆد]]؛ ٩٤،١٨٩ * [[ڕەملە]]؛ ٨٦،٠٥٢ * [[ڕەعەنانا]]؛ ٨٢،٩٦٤ * [[ڕۆش ھاعەین]]؛ ٧٩،٠٢٣ * [[ھۆد ھاشارۆن]]؛ ٦٦،٣٩٨ * [[گیڤعاتایم]]؛ ٥٨،٦٠١ * [[یەڤنە]]؛ ٥٨،٠٩٠ * [[ئێلعاد]]؛ ٥٠،٨٤٦ ;سەرووی ٢٠،٠٠٠ * [[ڕامەت ھاشارۆن]]؛ ٤٨،٨٦٠ * [[نێس زیۆنا]]؛ ٤٧،٢٦٧ * [[تەییبە]]؛ ٤٦،٨٧٠ * [[کیریات ئۆنۆ]]؛ ٤٥،٠٤٩ * [[یەھوود مۆنۆسۆن]]؛ * [[بێئێر یەئکۆڤ]]؛ ٣٧،٤٩١ * [[کفار یۆنا]]؛ ٢٩،٨٢٠ * [[گیڤعات شموئێل]]؛ ٢٩،٤٠٥ * [[کەفر قاسم]]؛ ٢٧،٩٩٦ * [[تیرە، ئیسرائیل|تیرە]]؛ ٢٧،٦٨٠ * [[گەنێی تیکڤا]]؛ ٢٥،٤٨٨ * [[قەلەنسووە]]؛ ٢٥،١٦٧ {{div col end}} <gallery> پەڕگە:Gush Dan.png|نەخشەی گووش دان پەڕگە:Location telaviv.png|نەخشەی ناوەوەی گووش دان پەڕگە:Tel Aviv SPOT 1083.jpg|وێنەی مانگی دەستکرد لە ناوچەی گووش دان پەڕگە:Tel Aviv Area at Night (ISS026-E-28912).jpg|وێنەی ناسا لە ناوچەی تێل ئەڤیڤ لە شەودا </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Gush Dan}} * [http://www.cbs.gov.il/ishuvim/metrapolin/ta_t2.pdf پێناسەی ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ] {{ناوچە گەورەشارییەکان لە ئیسرائیل}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئیسرائیل}} [[پۆل:ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] [[پۆل:ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:ھەرێمەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:شوێنەکان لە کتێبی پیرۆزی عیبری]] [[پۆل:ناوچە گەورەشارییەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:جوگرافیای تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] nqg9pgkh9si9met51wm4oepp8oy7m05 1617380 1617379 2026-08-05T12:28:09Z Hivja 64112 تاقیکردنەوە 1617380 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = گووش دان | native_name = {{native name|he|גּוּשׁ דָּן|italics=off}} {{native name|ar|غوش دان|italics=off}} | settlement_type = [[ناوچەی گەورەشاری]] | translit_lang1 = | translit_lang1_type = | translit_lang1_info = | translit_lang2 = | image_skyline = TelAvivAvivMetro.png | imagesize = 250px | image_alt = | image_caption = '''لە سەرەوە لای چەپ''': [[تێل ئەڤیڤ]]، [[ھێرتزلیا]]، [[بات یام]]، [[نێتانیا]]، [[ئەشدۆد]]، [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]، گەڕەکە باشوورییەکانی [[تێل ئەڤیڤ]]. | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = بەرەی دان (گووش دان بە عیبری) | coordinates = {{Coord|32|2|N|34|46|E|source:plwiki_region:IL|display=inline,title}} | motto = | image_map = Gush Dan.png | map_alt = | map_caption = | subdivision_type = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | subdivision_name = {{ئاڵا|ئیسرائیل}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = ناوچەی گەورەشاری | subdivision_name2 = گووش دان | total_type = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = ١٥١٦ | area_total_sq_mi = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | population_footnotes = <ref name="population">{{cite report|url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/doclib/2022/2.shnatonpopulation/st02_25.pdf|title=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM. OF LAND, BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES|year=2022|publisher=[[نووسینگەی ناوەندیی ئاماری ئیسرائیل|Israel Central Bureau of Statistics]]|access-date=April 15, 2023}}</ref><ref name="cbs.gov.il" /> | population_total = ٤،١٥٦،٩٠٠{{ھن}}(٤٤٪ی دانیشتووانی [[ئیسرائیل]]) | population_as_of = ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ | population_density_km2 = | population_density_metro_km2 = ٢٢٩١ | population_demonym = | population_note = [[جووەکانی ئیسرائیل|جووی ئیسرائیلی]]: ٨٩٫٢٪{{ھن}}[[ھاووڵاتییانی عەرەبی ئیسرائیل|عەرەبی ئیسرائیلی]]: ٥٫٢٪{{ھن}}ئەوانەی تر: ٥٫٦٪ | demographics_type1 = تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی {{nobold|(٢٠٢٥)}} | demographics1_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.calcalist.co.il/Article.aspx?guid=3552158|سەردێڕ=Instead of talking about national economy, we should talk about cities|وێبگە=www.calcalist.co.il}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0)|سەردێڕ= World Economic Outlook database: April 2026|وێبگە=www.imf.org}}</ref> | demographics1_title1 = تێکڕا | demographics1_info1 = ٣٦٠ ملیارد [[دۆلاری ئەمریکی]] | timezone1 = [[کاتی ستانداردی ئیسرائیل|ستاندارد]] | utc_offset1 = +٢ | timezone1_DST = [[کاتی ھاوینەی ئیسرائیل|ھاوینە]] | utc_offset1_DST = +٣ | postal_code_type = [[کۆدە پۆستییەکان لو ئیسرائیل|کۆدی پۆستی]] | postal_code = ٦١٩٩٩ | area_code_type = [[ژمارەکانی تەلەفۆن لە ئیسرائیل|کۆدی ناوچە]] | area_code = ٩٧٢+ (ئیسرائیل) | website = | footnotes = | official_name = }} ،<ref name="cbs.gov.il">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |سەردێڕ=Localities, Population, and Density |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160415141138/http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == شارەکان لە گووش دان == ژمارەی دانیشتووان شارەکان لە گووش دان لە شاڵی ٢٠٢٤دا{{Israel populations|year}}:{{Israel populations|reference}} {{div col}} ;سەرووی ٤٠٠،٠٠٠ == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Gush Dan}} * [http://www.cbs.gov.il/ishuvim/metrapolin/ta_t2.pdf پێناسەی ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ] {{ناوچە گەورەشارییەکان لە ئیسرائیل}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئیسرائیل}} [[پۆل:ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] [[پۆل:ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:ھەرێمەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:شوێنەکان لە کتێبی پیرۆزی عیبری]] [[پۆل:ناوچە گەورەشارییەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:جوگرافیای تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] 5w4wdm4v08eh83hssr1yk4ujblipeqk 1617381 1617380 2026-08-05T12:28:37Z Hivja 64112 پووچەڵکردنەوەی پێداچوونەوەی [[Special:Diff/1617380|1617380]] لە لایەن [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] ([[User talk:Hivja|لێدوان]]) 1617381 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = گووش دان | native_name = {{native name|he|גּוּשׁ דָּן|italics=off}} {{native name|ar|غوش دان|italics=off}} | settlement_type = [[ناوچەی گەورەشاری]] | translit_lang1 = | translit_lang1_type = | translit_lang1_info = | translit_lang2 = | image_skyline = TelAvivAvivMetro.png | imagesize = 250px | image_alt = | image_caption = '''لە سەرەوە لای چەپ''': [[تێل ئەڤیڤ]]، [[ھێرتزلیا]]، [[بات یام]]، [[نێتانیا]]، [[ئەشدۆد]]، [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]، گەڕەکە باشوورییەکانی [[تێل ئەڤیڤ]]. | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = بەرەی دان (گووش دان بە عیبری) | coordinates = {{Coord|32|2|N|34|46|E|source:plwiki_region:IL|display=inline,title}} | motto = | image_map = Gush Dan.png | map_alt = | map_caption = | subdivision_type = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | subdivision_name = {{ئاڵا|ئیسرائیل}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = ناوچەی گەورەشاری | subdivision_name2 = گووش دان | total_type = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = ١٥١٦ | area_total_sq_mi = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | population_footnotes = <ref name="population">{{cite report|url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/doclib/2022/2.shnatonpopulation/st02_25.pdf|title=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM. OF LAND, BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES|year=2022|publisher=[[نووسینگەی ناوەندیی ئاماری ئیسرائیل|Israel Central Bureau of Statistics]]|access-date=April 15, 2023}}</ref><ref name="cbs.gov.il" /> | population_total = ٤،١٥٦،٩٠٠{{ھن}}(٤٤٪ی دانیشتووانی [[ئیسرائیل]]) | population_as_of = ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ | population_density_km2 = | population_density_metro_km2 = ٢٢٩١ | population_demonym = | population_note = [[جووەکانی ئیسرائیل|جووی ئیسرائیلی]]: ٨٩٫٢٪{{ھن}}[[ھاووڵاتییانی عەرەبی ئیسرائیل|عەرەبی ئیسرائیلی]]: ٥٫٢٪{{ھن}}ئەوانەی تر: ٥٫٦٪ | demographics_type1 = تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی {{nobold|(٢٠٢٥)}} | demographics1_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.calcalist.co.il/Article.aspx?guid=3552158|سەردێڕ=Instead of talking about national economy, we should talk about cities|وێبگە=www.calcalist.co.il}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0)|سەردێڕ= World Economic Outlook database: April 2026|وێبگە=www.imf.org}}</ref> | demographics1_title1 = تێکڕا | demographics1_info1 = ٣٦٠ ملیارد [[دۆلاری ئەمریکی]] | timezone1 = [[کاتی ستانداردی ئیسرائیل|ستاندارد]] | utc_offset1 = +٢ | timezone1_DST = [[کاتی ھاوینەی ئیسرائیل|ھاوینە]] | utc_offset1_DST = +٣ | postal_code_type = [[کۆدە پۆستییەکان لو ئیسرائیل|کۆدی پۆستی]] | postal_code = ٦١٩٩٩ | area_code_type = [[ژمارەکانی تەلەفۆن لە ئیسرائیل|کۆدی ناوچە]] | area_code = ٩٧٢+ (ئیسرائیل) | website = | footnotes = | official_name = }} '''گووش دان''' ({{بە عیبری|גּוּשׁ דָּן}}) یان '''ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ''' [[کۆشار]]ێکی سەرەکییە لە ڕۆژاوای [[ئیسرائیل]] کە لە درێژاییی [[دەشتی کەناریی ئیسرائیل|کەناری دەریای ناوین]]دا ھەوڵکەوتووە. ئەم دەستەواژەیە بەگشتی لەلایەن دەزگاکانی حکوومەت و خەڵکەوە بەکار دەھێنرێت، ھەرچەندە سنوورە وردەکانی جیاوازن. ئەم ناوچە گەورەشارییە لە تێکەڵەی [[تێل ئەڤیڤ]] و ئەو شارانەی دەوروبەری پێکدێت، بە جۆرێک کە گشت شوێنەکانی [[ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] و [[ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)|ناوچەی ناوەندی]] یان ھەندێک جار تەواوی [[ناوچەی گەورەشاری]]ی [[تێل ئەڤیڤ]] دەگرێتەوە،<ref name="cbs.gov.il">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |سەردێڕ=Localities, Population, and Density |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160415141138/http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە بەشێکی بچووکیش لە [[ناوچەی باشووری (ئیسرائیل)|ناوچەی باشووری]] لەخۆ دەگرێت. گووش دان گەورەترین ناوچەی شارنشینی و گەورەشارییە لە ئیسرائیل و ھەروەھا ناوەندی بەشی [[ئابووری ئیسرائیل|دارایی]] و [[سیلیکۆن وادی|تەکنۆلۆژیای بەرز]]ی ئیسرائیلە. لە ساڵی ٢٠٢١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم ناوچەی گەورەشارییە بە ٤،١٥٦،٩٠٠ کەس مەزەندە دەکرێت کە ٨٩٪یان لە [[جووەکانی ئیسرائیل|جووە ئیسرائیلییەکان]] پێکدێن. == شارەکان لە گووش دان == ژمارەی دانیشتووان شارەکان لە گووش دان لە شاڵی ٢٠٢٤دا{{Israel populations|year}}:{{Israel populations|reference}} {{div col}} ;سەرووی ٤٠٠،٠٠٠ * [[تێل ئەڤیڤ]]؛ ٤٩٤،٩٠٠ ;سەرووی ٢٠٠،٠٠٠ * [[پێتاخ تیکڤا]]؛ ٢٧٠،٤٠٣ * [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]؛ ٢٥٩،٢٧٥ * [[بنێی براک]]؛ ٢٢٩،٩٩٦ ;سەرووی ١٠٠،٠٠٠ * [[خۆلۆن]]؛ ١٩١،٨٢٩ * [[ڕامەت گان]]؛ ١٧٢،٢٤٢ * [[ڕێخۆڤۆت]]؛ ١٥٥،٠٤٩ * [[بات یام]]؛ ١٢٩،٤٩٤ * [[ھێرتزلیا]]؛ ١١٠،٨٨٤ ;سەرووی ٥٠،٠٠٠ * [[کفار سابا]]؛ ٩٩،٤١٠ * [[لۆد]]؛ ٩٤،١٨٩ * [[ڕەملە]]؛ ٨٦،٠٥٢ * [[ڕەعەنانا]]؛ ٨٢،٩٦٤ * [[ڕۆش ھاعەین]]؛ ٧٩،٠٢٣ * [[ھۆد ھاشارۆن]]؛ ٦٦،٣٩٨ * [[گیڤعاتایم]]؛ ٥٨،٦٠١ * [[یەڤنە]]؛ ٥٨،٠٩٠ * [[ئێلعاد]]؛ ٥٠،٨٤٦ ;سەرووی ٢٠،٠٠٠ * [[ڕامەت ھاشارۆن]]؛ ٤٨،٨٦٠ * [[نێس زیۆنا]]؛ ٤٧،٢٦٧ * [[تەییبە]]؛ ٤٦،٨٧٠ * [[کیریات ئۆنۆ]]؛ ٤٥،٠٤٩ * [[یەھوود مۆنۆسۆن]]؛ * [[بێئێر یەئکۆڤ]]؛ ٣٧،٤٩١ * [[کفار یۆنا]]؛ ٢٩،٨٢٠ * [[گیڤعات شموئێل]]؛ ٢٩،٤٠٥ * [[کەفر قاسم]]؛ ٢٧،٩٩٦ * [[تیرە، ئیسرائیل|تیرە]]؛ ٢٧،٦٨٠ * [[گەنێی تیکڤا]]؛ ٢٥،٤٨٨ * [[قەلەنسووە]]؛ ٢٥،١٦٧ {{div col end}} <gallery> پەڕگە:Gush Dan.png|نەخشەی گووش دان پەڕگە:Location telaviv.png|نەخشەی ناوەوەی گووش دان پەڕگە:Tel Aviv SPOT 1083.jpg|وێنەی مانگی دەستکرد لە ناوچەی گووش دان پەڕگە:Tel Aviv Area at Night (ISS026-E-28912).jpg|وێنەی ناسا لە ناوچەی تێل ئەڤیڤ لە شەودا </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Gush Dan}} * [http://www.cbs.gov.il/ishuvim/metrapolin/ta_t2.pdf پێناسەی ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ] {{ناوچە گەورەشارییەکان لە ئیسرائیل}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئیسرائیل}} [[پۆل:ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] [[پۆل:ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:ھەرێمەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:شوێنەکان لە کتێبی پیرۆزی عیبری]] [[پۆل:ناوچە گەورەشارییەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:جوگرافیای تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] nqg9pgkh9si9met51wm4oepp8oy7m05 1617681 1617381 2026-08-05T23:05:01Z Hivja 64112 /* گواستنەوە */ پەرەپێدانێکی بچووک 1617681 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = گووش دان | native_name = {{native name|he|גּוּשׁ דָּן|italics=off}} {{native name|ar|غوش دان|italics=off}} | settlement_type = [[ناوچەی گەورەشاری]] | translit_lang1 = | translit_lang1_type = | translit_lang1_info = | translit_lang2 = | image_skyline = TelAvivAvivMetro.png | imagesize = 250px | image_alt = | image_caption = '''لە سەرەوە لای چەپ''': [[تێل ئەڤیڤ]]، [[ھێرتزلیا]]، [[بات یام]]، [[نێتانیا]]، [[ئەشدۆد]]، [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]، گەڕەکە باشوورییەکانی [[تێل ئەڤیڤ]]. | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = بەرەی دان (گووش دان بە عیبری) | coordinates = {{Coord|32|2|N|34|46|E|source:plwiki_region:IL|display=inline,title}} | motto = | image_map = Gush Dan.png | map_alt = | map_caption = | subdivision_type = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | subdivision_name = {{ئاڵا|ئیسرائیل}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = ناوچەی گەورەشاری | subdivision_name2 = گووش دان | total_type = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = ١٥١٦ | area_total_sq_mi = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | population_footnotes = <ref name="population">{{cite report|url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/doclib/2022/2.shnatonpopulation/st02_25.pdf|title=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM. OF LAND, BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES|year=2022|publisher=[[نووسینگەی ناوەندیی ئاماری ئیسرائیل|Israel Central Bureau of Statistics]]|access-date=April 15, 2023}}</ref><ref name="cbs.gov.il" /> | population_total = ٤،١٥٦،٩٠٠{{ھن}}(٤٤٪ی دانیشتووانی [[ئیسرائیل]]) | population_as_of = ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ | population_density_km2 = | population_density_metro_km2 = ٢٢٩١ | population_demonym = | population_note = [[جووەکانی ئیسرائیل|جووی ئیسرائیلی]]: ٨٩٫٢٪{{ھن}}[[ھاووڵاتییانی عەرەبی ئیسرائیل|عەرەبی ئیسرائیلی]]: ٥٫٢٪{{ھن}}ئەوانەی تر: ٥٫٦٪ | demographics_type1 = تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی {{nobold|(٢٠٢٥)}} | demographics1_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.calcalist.co.il/Article.aspx?guid=3552158|سەردێڕ=Instead of talking about national economy, we should talk about cities|وێبگە=www.calcalist.co.il}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0)|سەردێڕ= World Economic Outlook database: April 2026|وێبگە=www.imf.org}}</ref> | demographics1_title1 = تێکڕا | demographics1_info1 = ٣٦٠ ملیارد [[دۆلاری ئەمریکی]] | timezone1 = [[کاتی ستانداردی ئیسرائیل|ستاندارد]] | utc_offset1 = +٢ | timezone1_DST = [[کاتی ھاوینەی ئیسرائیل|ھاوینە]] | utc_offset1_DST = +٣ | postal_code_type = [[کۆدە پۆستییەکان لو ئیسرائیل|کۆدی پۆستی]] | postal_code = ٦١٩٩٩ | area_code_type = [[ژمارەکانی تەلەفۆن لە ئیسرائیل|کۆدی ناوچە]] | area_code = ٩٧٢+ (ئیسرائیل) | website = | footnotes = | official_name = }} '''گووش دان''' ({{بە عیبری|גּוּשׁ דָּן}}) یان '''ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ''' [[کۆشار]]ێکی سەرەکییە لە ڕۆژاوای [[ئیسرائیل]] کە لە درێژاییی [[دەشتی کەناریی ئیسرائیل|کەناری دەریای ناوین]]دا ھەوڵکەوتووە. ئەم دەستەواژەیە بەگشتی لەلایەن دەزگاکانی حکوومەت و خەڵکەوە بەکار دەھێنرێت، ھەرچەندە سنوورە وردەکانی جیاوازن. ئەم ناوچە گەورەشارییە لە تێکەڵەی [[تێل ئەڤیڤ]] و ئەو شارانەی دەوروبەری پێکدێت، بە جۆرێک کە گشت شوێنەکانی [[ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] و [[ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)|ناوچەی ناوەندی]] یان ھەندێک جار تەواوی [[ناوچەی گەورەشاری]]ی [[تێل ئەڤیڤ]] دەگرێتەوە،<ref name="cbs.gov.il">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |سەردێڕ=Localities, Population, and Density |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160415141138/http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە بەشێکی بچووکیش لە [[ناوچەی باشووری (ئیسرائیل)|ناوچەی باشووری]] لەخۆ دەگرێت. گووش دان گەورەترین ناوچەی شارنشینی و گەورەشارییە لە ئیسرائیل و ھەروەھا ناوەندی بەشی [[ئابووری ئیسرائیل|دارایی]] و [[سیلیکۆن وادی|تەکنۆلۆژیای بەرز]]ی ئیسرائیلە. لە ساڵی ٢٠٢١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم ناوچەی گەورەشارییە بە ٤،١٥٦،٩٠٠ کەس مەزەندە دەکرێت کە ٨٩٪یان لە [[جووەکانی ئیسرائیل|جووە ئیسرائیلییەکان]] پێکدێن. == شارەکان لە گووش دان == ژمارەی دانیشتووان شارەکان لە گووش دان لە شاڵی ٢٠٢٤دا{{Israel populations|year}}:{{Israel populations|reference}} {{div col}} ;سەرووی ٤٠٠،٠٠٠ * [[تێل ئەڤیڤ]]؛ ٤٩٤،٩٠٠ ;سەرووی ٢٠٠،٠٠٠ * [[پێتاخ تیکڤا]]؛ ٢٧٠،٤٠٣ * [[ڕیشۆن لێتسیۆن]]؛ ٢٥٩،٢٧٥ * [[بنێی براک]]؛ ٢٢٩،٩٩٦ ;سەرووی ١٠٠،٠٠٠ * [[خۆلۆن]]؛ ١٩١،٨٢٩ * [[ڕامەت گان]]؛ ١٧٢،٢٤٢ * [[ڕێخۆڤۆت]]؛ ١٥٥،٠٤٩ * [[بات یام]]؛ ١٢٩،٤٩٤ * [[ھێرتزلیا]]؛ ١١٠،٨٨٤ ;سەرووی ٥٠،٠٠٠ * [[کفار سابا]]؛ ٩٩،٤١٠ * [[لۆد]]؛ ٩٤،١٨٩ * [[ڕەملە]]؛ ٨٦،٠٥٢ * [[ڕەعەنانا]]؛ ٨٢،٩٦٤ * [[ڕۆش ھاعەین]]؛ ٧٩،٠٢٣ * [[ھۆد ھاشارۆن]]؛ ٦٦،٣٩٨ * [[گیڤعاتایم]]؛ ٥٨،٦٠١ * [[یەڤنە]]؛ ٥٨،٠٩٠ * [[ئێلعاد]]؛ ٥٠،٨٤٦ ;سەرووی ٢٠،٠٠٠ * [[ڕامەت ھاشارۆن]]؛ ٤٨،٨٦٠ * [[نێس زیۆنا]]؛ ٤٧،٢٦٧ * [[تەییبە]]؛ ٤٦،٨٧٠ * [[کیریات ئۆنۆ]]؛ ٤٥،٠٤٩ * [[یەھوود مۆنۆسۆن]]؛ * [[بێئێر یەئکۆڤ]]؛ ٣٧،٤٩١ * [[کفار یۆنا]]؛ ٢٩،٨٢٠ * [[گیڤعات شموئێل]]؛ ٢٩،٤٠٥ * [[کەفر قاسم]]؛ ٢٧،٩٩٦ * [[تیرە، ئیسرائیل|تیرە]]؛ ٢٧،٦٨٠ * [[گەنێی تیکڤا]]؛ ٢٥،٤٨٨ * [[قەلەنسووە]]؛ ٢٥،١٦٧ {{div col end}} <gallery> پەڕگە:Gush Dan.png|نەخشەی گووش دان پەڕگە:Location telaviv.png|نەخشەی ناوەوەی گووش دان پەڕگە:Tel Aviv SPOT 1083.jpg|وێنەی مانگی دەستکرد لە ناوچەی گووش دان پەڕگە:Tel Aviv Area at Night (ISS026-E-28912).jpg|وێنەی ناسا لە ناوچەی تێل ئەڤیڤ لە شەودا </gallery> == گواستنەوە == [[پەڕگە:Littleuni 13.jpg|وێنۆک|[[شاڕێگەی ٢٠ (ئیسرائیل)|شاڕێگەی ئەیالۆن]] کە [[تێل ئەڤیڤ]] و [[ڕامەت گان]] جیا دەکاتەوە]] [[پەڕگە:BenGurionAirportfromAir.jpg|وێنۆک|[[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بن گوریۆن]]]] [[کۆمپانیای پاسی دان]] لە ئاستی یەکەمدا سەرنجی لەسەر خزمەتگوزاری لە گووش دانە، ھەرچەندە کۆمپانیای [[کاڤیم]] لە زۆرێک لە شارەکانی گووش داندا جێگەی دەگرێتەوە. زۆربەی [[رێگاکان لە ئیسرائیل|تۆڕی شاڕێگە نیشتمانییەکان]]ی ئیسرائیل ئەو ناوچەکە دەگرێتەوە، وەک [[شاڕێگەی ١ (ئیسرائیل)|شاڕێگەی ١]]، [[شاڕێگەی ٢ (ئیسرائیل)|شاڕێگەی ٢]]، [[شاڕێگەی ٤ (ئیسرائیل)|شاڕێگەی ٤]]، [[شاڕێگەی ٥ (ئیسرائیل)|شاڕێگەی ٥]] و ھەروەھا [[شاڕێگەی ٢٠ (ئیسرائیل)|شاڕێگەی ٢٠]]. [[گواستنەوەی ئاسنینی ئیسرائیل]] کە دابینکەری تۆڕی ئاسنینی دەوڵەتی و نیشتمانییە، زۆرترین ھاتوچۆ بۆ ناوەوە یان دەرەوەری ناوچەی گووش دان پێک دێنێت. [[شەمەندەفەری سووکی تێل ئەڤیڤ]]یش یەکێکە لە تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی گواستنەوەی ناوچەکە و ھەروەھا خزمەتگوزاریی خێرا بۆ [[ئورشەلیم]]. دوو فڕۆکەخانە لە گوش داندا ھەڵکەوتوون؛ [[فڕۆکەخانەی سدێ دۆڤ]] کە لە ساڵی ٢٠١٩ەوە داخراوە<ref>{{Cite news|date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩|title=Sde Dov Airport closes|url=https://en.globes.co.il/en/article-sde-dov-to-close-at-midnight-1001291629|access-date=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|newspaper=Globes|language=he}}</ref> و [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بن گوریۆن]] لە [[لۆد]] وەک گەورەترین فڕۆکەخانەی [[ئیسرائیل]] ساڵانە زیاتر لە ٢٢ ملیۆن گەشتیار دەگوازرێتەوە و گەشتەکانی بۆ شوێنە جیاوازەکان لە [[ئەورووپا]]، [[ئەفریقا]]، [[ئاسیا]] و [[ئەمریکاکان]] ئەنجام دەدات. [[گواستنەوەی خێرای تێل ئەڤیڤ]] بە سێ ھێڵەوە، سیستەمێکی مێترۆی پلان بۆ داڕێژراوە بۆ ناوچەکە کە یەکەم کردنەوەی گشتی لە ساڵی ٢٠٣٢دا پلانی بۆ دانراوە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Gush Dan}} * [http://www.cbs.gov.il/ishuvim/metrapolin/ta_t2.pdf پێناسەی ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ] {{ناوچە گەورەشارییەکان لە ئیسرائیل}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئیسرائیل}} [[پۆل:ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] [[پۆل:ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:ھەرێمەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:شوێنەکان لە کتێبی پیرۆزی عیبری]] [[پۆل:ناوچە گەورەشارییەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:جوگرافیای تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:جوگرافیای ناوچەی ناوەندی (ئیسرائیل)]] sq3gho4vz3udv0g44keooumqvdekalk 0 299853 1617349 1617100 2026-08-05T12:10:05Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617349 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=عەبباس غەزالی میرخان ژاژووکی|نەتەوە={{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[کورد]]|ناوی خۆماڵی=عەبباس غەزالی|شارۆمەندێتی={{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} [[عێراق|کۆماری عێراق]]|پیشە=سیاسەتوان، نووسەر، چاڵاکوان|حیزب={{flagicon image|Flag of the KDP.svg}} [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پ.د.ک]]|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٩٦٠|شوێنی لەدایکبوون=[[ژاژووک]]، [[مێرگەسۆر]]، [[پارێزگای ھەولێر]]|باوک=غەزالی میرخان}} '''عەباس غەزالی میرخان'''، کوڕی کەسایەتیی خەباتگێڕ و تێکۆشەری کوردستان غەزالی میرخانە، خەڵکی گوندی [[ژاژوک|ژاژووکی]] سەر بە [[بارزان|دەڤەری بارزانە]]. == ژیاننامە == === پێشینە و خێزان === عەباس غەزالی میرخان ژاژووکی، خەڵکی دەڤەری بارزانە، لە ساڵی ١٩٦٠ لە گوندی [[ژاژووک|ژاژووکی]] سنووری [[مێرگەسۆر]]، سەر بە [[پارێزگای ھەولێر]]، لەدایکبووە. باپیری ناوبراو، لە [[ڕاپەڕینی ئەحمەد بارزانی|شۆڕشی یەکەمی بارزاندا]] لە ١٩٣٢ بەشدار بووە. غەزالی میرخان غەزالی (١٩٩٧-١٩٢٣) لە شۆڕشی دووەمی بارزاندا (١٩٤٥-١٩٤٣) بەشداریی کردووە و ئەو کات لە شەڕەکانی شانەدەر، مەزنێ، شێروان مەزن و مەیدان مۆریک بەرگری لە شۆڕش کردووە. ھەروەھا لە [[کۆماری کوردستان|کۆماری کوردستاندا]] لە شەڕەکانی سەرا و قاراوەدا جەنگاوە. دوای ڕووخانی کۆمار وەک ھاوەڵێکی [[مەلا مستەفا|مەلا مستەفای بارزانی]]، وێڕای «حسۆ میرخان»ی برای، بە ڕێڕەوی [[ڕووباری ئاراس|ڕووباری ئاراسدا]] بەرەو [[یەکێتیی سۆڤیەت]] ڕۆیشتوون.<ref>عەبباس غەزالی (٢٠٠٣)، پەڕینەوە لە ئاراس، کۆنگرەی یادەوەریی سەد ساڵەی بارزانیی نەمر، (ھەولێر: چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە).</ref><ref>محه‌ممه‌د مه‌جید كاروان (٢٠١١)، بارزانییه‌كان له‌ مه‌ھاباده‌وه‌ بۆ سۆڤیەت، (سلێمانی: چاپخانه‌ی په‌یوه‌ند)</ref> ئەم بنەماڵەیە لە سەرەتاکانی بزووتنەوە ڕزگاریخوازییەکانی کوردستان پێ‌بەپێی بنەماڵەی بارزانی لە شۆڕشەکاندا بەشدار بوون و لەو پێناوەدا چەندین قوربانیی گیانی و ماڵییان داوە. === خوێندن و ژیانی سەرەتایی === لە کاتی ھەڵگیرسانی [[شۆڕشی ئەیلوول]] قۆناغی سەرەتایی و ناوەندیی خوێندووە. ساڵی ١٩٧٥ لەگەڵ بنەماڵەکەیدا ئاوارەی [[باشووری ئێران]] بوو و لە [[پارێزگای کرمان]] قۆناغی دواناوەندیی تەواو کردووە. لە ساڵی ١٩٨٠ لەگەڵ بنەماڵەکەی گەڕاوەتەوە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە شاری [[نەغەدە]] نیشتەجێ بوون. ساڵی ١٩٨٠ بووەتە پێشمەرگەی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] لە شەڕەکانی بەرگری لە کوردستان بەشدار بووە و یەکێک لە بەرگرییەکانی بەشداری بووە لە [[شەڕی خواکورک|داستانی خواکورک]]. === ژیانی سیاسی === لە کاری سیاسیدا لە بەشی ڕێکخستنی حیزبی و لە بەشی ڕۆشنبیریدا کاری کردووە و لە [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەریندا]] لە بازنەی [[کەرکووک]]-[[سلێمانی]] بەشداریی لە ڕزگارکردنی [[باشووری کوردستان]] کردووە. ئەندامی کۆنگرەکانی ١٠یەم، ١١یەم، ١٢یەم، ١٣یەم و ١٤یەمی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] بووە و لە نێوان ساڵانی ١٩٩٣ بۆ ١٩٩٦ کارگێڕی لقی ١٠ی پارتی دیموکراتی کوردستان و بەرپرسی مەکتەبی ڕێکخستنی لق بووە و لە ساڵی ١٩٩٤دا بە ھەڵبژاردن بووەتەوە ئەندامی دەستەی کارگێڕیی لق. لە ھەڵبژاردنی [[پەرلەمانی کوردستان#خولی چوارەم (٢٠١٣–٢٠١٨)|خولی چوارەمی پەرلەمانی کوردستان]]، وەک نوێنەری [[سۆران (شار)|دەڤەری سۆران]]، بووەتە ئەندامی پەرلەمان. ئەندامی دەستەی ڕۆژنامەنووسان، ئەندامی سەندیکای نووسەران و ھونەرمەندانی کوردستانە و ئێستا ئەندامی بارەگای بارزانییە و بێجگە لە پێگەی سیاسی، بەگشتی وەک چالاکوانێکی فەرھەنگی ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٥ |سەردێڕ=عەبباس غەزالی |ناونیشان=https://zayele.com/ku/page/post/29037--هەژاری-دەوڵەمەند-عەباس-غەزالی/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=زایەڵە |زمان=ku}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |سەردێڕ=پیام تسلیت عباس غزالی برای درگذشت ابراھیم قادری ھنرمند کُرد |ناونیشان=https://kurdpress.com/news/2777861/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%BA%D8%B2%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=kurdpress |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=محەممەد |یەکەم=صالحی |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |سەردێڕ=عەبباس غەزالی: کۆچی مامۆستا مه‌نسوور یاقووتی |ناونیشان=https://archive.jamekurdi.ir/2024/12/30/%d8%b9%db%95%d8%a8%d8%a7%d8%b3-%d8%ba%db%95%d8%b2%d8%a7%d9%84%db%8c-%da%a9%db%86%da%86%db%8c-%d9%85%d8%a7%d9%85%db%86%d8%b3%d8%aa%d8%a7-%d9%85%d9%87%d9%86%d8%b3%d9%88%d9%88%d8%b1-%db%8c/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=جام کوردی {{!}} JAMEKURDI}}</ref> == بەرھەمەکان == * ئانیتا نیک (....)، ٦٠ خاڵ بۆ سەرکەوتن لە تاقی‌کردنەوە، وەرگێڕانی عەباس غەزالی، (ھەولێر: دەزگای وەرگێڕان). * پاوڵ ویڵسۆن، بۆ ئاسوودەبوونت لە شوێنی کار، وەرگێڕانی عەباس غەزالی، (ھەولێر: دەزگای وەرگێڕان، چاپخانەی منارە). ٢٠٠٦ * عەباس غەزالی (....)، باوەڕ ھێز و سەرکەوتنە، (ھەولێر: دەزگای وەرگێڕان). * خواکوڕکی ١٩٨٨ و ڕاپەڕینی ١٩٩١، (ھەولێر: چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری). ١٩٩٩ * لە مەھابادەوە تا گادەر، (ھەولێر: چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری). ٢٠٠٠ * تیشک، (ھەولێر: چاپخانەی وەزارتی ڕۆشنبیری). ٢٠٠١ * ڕێڤینگ؛ سەفەرنامە، (سۆران: کۆمەڵگەی فەرھەنگیی ئەحمەدێ خانی). ٢٠٢٢ * وەرزی تەم؛ ڕێڕەوی بارزانییەکان لە دوای کۆماری کوردستان ١٩٤٩-١٩٤٥، (سۆران: کۆمەڵگەی فەرھەنگیی ئەحمەدێ خانی). ٢٠٢٤ * گوڵی خانەدان، ئیدریس بارزانی، (سۆران: کۆمەڵگەی فەرھەنگیی ئەحمەدێ خانی). ٢٠٢٥ * ھزر و ھۆنین؛ وتار، نامە، پەیام و دیمانە، (سۆران: کۆمەڵگەی فەرھەنگیی ئەحمەدێ خانی). ٢٠٢٥ * "بەراوردێک لە نێوان مەم و زینی خانی و شانامەی فیردەوسیدا"، (ھەولێر: گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی، چەند بابەتێکی کوردناسی، ژمارە ٤٨٣). ٢٠٢٢ * "شیکاری مێژوویی کەسایەتی و ڕوانگەی شێخ عەبدوسەلامی بارزانی"، (ھەولێر: گۆڤاری چەند بابەتێکی کوردناسی، ژمارە ٣). ٢٠٢٤ * لە نەوەدەکانەوە تا ئێستا؛ چەندین وتار و بابەتی ڕۆژنامەیی بە زمانەکانی کوردی و فارسی ھەن. ٢٠٢٦ == چالاکیی فەرھەنگی و ھونەری == * بەڕێوەبەری بەرھەم لە فیلمەکانی "کیسەڵەکانیش دەفڕن" و "نیوەی مانگ"، دەرھێنانی «بەھمەن قوبادی». * بەڕێوەبەری بەرھەم لە فیلمی " کیلۆمەتر زیڕۆ"، دەرھێنانی «ھونەر سەلیم» لە بەشی پێشبڕکێی فیستیڤاڵی «کان». * بەڕێوەبەری بەرھەم لە فیلمی "بیرەوەرییەکانی سەر بەرد"، دەرھێنانی «شەوکەت ئەمین کۆرکی»، لە یادی حەفتا ساڵەی یۆنسکۆ لە پاریس و MPA لە واشینگتۆن. * بەڕێوەبەری بەرھەم لە فیلمی دیکیۆمێنتیاریی "ھەموو دایکانی من"، دەرھێنانی «زەھاوی سنجاوی» و «ئیبڕاھیم سەعیدی». * بەڕێوەبەری بەرھەم لە فیلمی "ھێلین"، دەرھێنانی «ئیبڕاھیم سەعیدی». * بەڕێوەبەری بەرھەم لە فیلمە دیکیۆمێنتیارییەکانی وەک "گەڕانەوە"، "مندالێتیی عیماد"، تایبەت بە جینۆسایدی کوردانی ئێزیدی لە لایەن داعش. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی پارتی دیموکراتی کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانە کوردەکان]] [[پۆل:نووسەرە کوردەکان]] [[پۆل:نووسەرە کوردە پیاوەکان]] [[پۆل:ئەندامانی پارتی دیموکراتی کوردستان]] [[پۆل:نووسەرانی باشوری کوردستان]] [[پۆل:کوردانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی باشووری کوردستان]] glv94kontmcvjbg0burlmo23c47ru7k 0 299912 1617350 1617092 2026-08-05T12:10:25Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617350 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = ئۆفیلیا | series = [[ھاملێت]] | image = John William Waterhouse - Ophelia (1894).jpg | caption = بەرھەمی [[جان ویلیام واترھاوس]]{{ھن}}''[[Ophelia (John William Waterhouse)|ئۆفیلیا]]'' (١٨٩٤) | creator = [[ویلیام شێکسپیر]] | based_on = | portrayer = | alias = | affiliation = | family = [[پۆلۆنیۆس]] (باوک){{ھن}}[[Laertes (Hamlet)|لائێرتس]] (برا) }} '''ئۆفیلیا''' ({{بە ئینگلیزی| Ophelia}}) کەسایەتییەکی شانۆنامەی [[ھاملێت]]ی ویلیام [[شێکسپیر]]ە، کە نزیکەی ساڵی ١٥٩٩ تا ١٦٠١ نووسراوە. ئۆفیلیا کچێکی بەگزادەی [[دانمارک]]ییە، کچی [[پۆلۆنیۆس]]، خوشکی لائێرتس و دڵداری شازادە ھاملێتە. بەھۆی ڕووداوە تراژیدییەکانی چیرۆکەکە و ھەڵسوکەوتی ھاملێت، ئۆفیلیا تووشی شڵەژانی دەروونی و جنوون دەبێت و لە کۆتاییدا، لە ئاودا دەخنکێت. مردنەکەی یەکێکە لە بەناوبانگترین و کاریگەرترین دیمەنە تراژیدییەکانی وێژەی شێکسپیر. == ناو == سەرەڕای ئەوەی ڕووداوەکانی شانۆنامەی ھاملێت لە دانمارک ڕوودەدەن، وەک زۆربەی کارەکتەرەکانی ئەم شانۆنامەیە، ناوی ئۆفیلیا بنەچەکی دانمارکی نییە. ئەم ناوە یەکەمجار لە ساڵی ١٥٠٤ لە شیعری [[ئارکادیا (شیعر)|ئارکادیا]]ی [[جاکۆپۆ ساننازارۆ]] بە شێوەی Ofelia تۆمار کراوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Campbell |یەکەم=Mike |سەردێڕ=Meaning, origin and history of the name Ophelia |ناونیشان=https://www.behindthename.com/name/ophelia |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Behind the Name}}</ref> زۆربەی لێکۆڵەران پێیان وایە ئەم ناوە لە وشەی [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانیی کۆن]] [[wiktionary:ὠφέλεια|ὠφέλεια]] (''ōphéleia'') وەرگیراوە، کە واتای سوود، سوودبەخشی یان بەھرەمەندی دەگەیەنێت.<ref name=":0"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ophelia |ناونیشان=https://www.etymonline.com/word/ophelia |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Online Etymology Dictionary]]}}</ref> == سەرچاوەکان == کارەکتەری ئۆفیلیا داھێنانی خودی ویلیام شێکسپیرە، بەڵام زۆربەی توێژەران باوەڕیان وایە کە ئیلھامی لە چیرۆکێک لە [[ئاملێت]]، نووسراوی [[ساکسۆ گراماتیکوس]] (نزیکەی ساڵی ١٢٠٠)، وەرگرتووە؛ ئەو کتێبە یەکێکە لە سەرچاوە سەرەکییەکانی شانۆنامەی ھاملێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://borrowers-ojs-azsu.tdl.org/borrowers/article/download/151/299?inline=1|سەردێڕ=Borrowers and Lenders: The Journal of Shakespeare and Appropriation|وێبگە=borrowers-ojs-azsu.tdl.org}}</ref> ھەندێک لە مێژوونووسان پێیان وایە دیمەنی خنکانی ئۆفیلیا لە کاتی چنینی گوڵ و دروستکردنی تاجەگوڵینە، لە ڕووداوێکی ڕاستەقینەش ئیلھامی وەرگرتووە. لە ڕاپۆرتێکی پزیشکی یاسایی ساڵی ١٥٦٩، کە لە ساڵی ٢٠١١ دۆزرایەوە، ھاتووە کە کچێکی دوو ساڵ و نیو بە ناوی جەین شێکسپیر کاتێک گوڵی چنیوە بە ڕێکەوت لە [[نۆکەند]]ێک لە گوندی [[ئەپتۆن وارن]]دا خنکاوە. ناوی خێزانیی ئەو کچە ھەمان شێوازی نووسینی ناوی شێکسپیرە لە ھەندێک بەڵگەی کۆن، و بۆیە ھەندێک توێژەر گومان دەکەن لەوانەیە خزمێکی شێکسپیر بووبێت. لەو کاتەدا، شێکسپیر تەمەنی تەنھا پێنج ساڵ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theguardian.com/culture/2011/jun/08/shakespeare-real-ophelia-link|سەردێڕ=The real Ophelia? 1569 coroner's report suggests Shakespeare link|یەکەم=Maev|دوایین=Kennedy|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١١|via=The Guardian}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/education-13682993|سەردێڕ=Tudor coroners' records give clue to 'real Ophelia' for Shakespeare|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١١|via=www.bbc.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Ophelia| سەردێڕ=Ophelia | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Ophelia (character)}} [[پۆل:ئۆفیلیا]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ھاملێت]] [[پۆل:خۆکوشتنی خەیاڵی]] huos33w2m24vhun6p7fxzd45tbv0kx3 0 299921 1617367 1616794 2026-08-05T12:15:26Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617367 wikitext text/x-wiki [[ڕووسیا]] ([[زمانی ڕووسی|بە ڕووسی]]: Россия) [[پێڕستی وڵاتان پشت بەستن بە ناوچەکەیان|گەورەترین وڵاتی جیهانە]]، کە ڕووبەرەکەی زیاتر لە ١٧,٠٩٨,٢٤٢ کیلۆمەتر دووجایە (٦,٦٠١,٦٦٨ میل دووجا)، و زیاتر لە یەک لەسەر هەشتی ڕووبەری وشکانی ئاوەدانکراوەی زەوی دەگرێتەوە (بەدەر لە کیشوەری جەمسەری باشوور). [[ڕووسیا]] بەسەر یانزە ناوچەی کاتیدا درێژ دەبێتەوە، و خاوەنی زۆرترین سنوورە لە نێوان هەموو وڵاتانی جیهاندا، کە هاوسنوورە لەگەڵ شازدە دەوڵەتی سەروەردا. [[ڕووسیا]] وڵاتێکی کیشوەرپەڕە، کە بە فراوانی بەسەر دوو کیشوەری [[ئەورووپا|ئەوروپا]] و [[ئاسیا|ئاسیادا]] درێژ دەبێتەوە.<ref name="natgeo">{{Cite encyclopedia}}</ref> باکوورى لێواری [[یۆڕاسیا]]<nowiki/>دەگرێتەوە، و خاوەنی چوارەم درێژترین هێڵی کەناراوییە لە جیهاندا، کە ٣٧,٦٥٣ کیلۆمەترە (٢٣,٣٩٦ میل). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/coastline/|سەردێڕ=Spotlighting The World Factbook as We Bid a Fond Farewell - CIA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210108152837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/coastline |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[Central Intelligence Agency]]}}</ref>[[ڕووسیا]]، لەپاڵ [[کەنەدا]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، یەکێکە لەو سێ وڵاتەی جیهان کە کەناراوەکانی بەسەر سێ زەریادا دەڕوانێت، کە بەهۆیەوە بەستراوەتەوە بە زیاتر لە سێزدە دەریای لاوەکییەوە.<ref name="natgeo" /> <ref name="Geo">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=١٩٩٨|editor-last=Glenn E. Curtis |ناونیشان=http://countrystudies.us/russia/22.htm|سەردێڕ=Russia - Global Position and Boundaries |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref>دەکەوێتە نێوان هێڵەکانی پانی ٤١ و ٨٢ی باکوور، و هێڵەکانی درێژی ١٩ی ڕۆژهەڵات و ١٦٩ی ڕۆژئاوا. ڕووسیا لە سێ کیشوەری جیهان گەورەترە و ڕووبەرەکەی نزیکەی هێندەی ڕووبەری هەسارەی [[پلووتۆ|پلوتۆیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Clark |یەکەم=Stuart |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.theguardian.com/science/across-the-universe/2015/jul/28/pluto-ten-things-we-now-know-about-the-dwarf-planet|سەردێڕ=Pluto: ten things we now know about the dwarf planet |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[The Guardian]] |وتەگێڕانەوە="Pluto's diameter is larger than expected at 2,370 kilometres across. This is about two-thirds the size of Earth's moon, giving Pluto a surface area comparable to Russia."}}</ref> ڕووسیا، بە جیاوازییەکی زۆر، گەورەترین ڕووبەری دارستانی لە نێوان هەموو وڵاتانی جیهاندا هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.fao.org/3/ca9825en/CA9825EN.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> == پێگە و سنووری == [[کالینیگراد ئۆبلاست]]، بەدرێژایی [[دەریای باڵتیک]]، نزیکەی ٩,٠٠٠ کیلۆمەتر (٥,٦٠٠ میل) دوورە لە ڕۆژهەڵاتى روسیاوە ، کە دوورگەی دیۆمیدی گەورەیە لە [[تەنگاوی برینگ]].<ref name="Geo2">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=١٩٩٨|editor-last=Glenn E. Curtis |ناونیشان=http://countrystudies.us/russia/22.htm|سەردێڕ=Russia - Global Position and Boundaries |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref> لە ڕووی درێژبوونەوەی باکوور بۆ باشووریشەوە، وڵاتەکە لەوپەڕی باکووری دوورگەکانی جەمسەری باکووری ڕووسیا لە ناوچەی (فرانتس جۆزێف)ـەوە درێژ دەبێتەوە، بۆ ئەوپەڕی باشووری کۆماری [[داغستان]] لەسەر [[دەریای قەزوین]]. ئەمەش ماوەی نزیکەی ٤,٥٠٠ کیلۆمەتر (٢,٨٠٠ میل) دەگرێتەوە، کە پێکهاتووە لە خاک و ناوچەی زۆر هەمەچەشن و زۆرجار سەخت و دژوار بۆ ژیان سنوورەکانی ڕووسیا بە درێژایی ٥٧,٧٩٢ کیلۆمەتر (٣٥,٩١٠ میل) کشاون، کە بەمەش بە درێژترین سنوور لە جیهاندا دادەنرێت.لەسەر ئەو سنوورە وشکانییەی کە درێژییەکەی ٢٠,١٣٩ کیلۆمەترە (١٢,٥١٤ میل)، ڕووسیا هاوسنوورە لەگەڵ ١٤ وڵاتدا، کە ئەمانەن: [[پۆڵەندا]] و [[لیتوانیا]] (هەردووکیان لە ڕێگەی هەرێمی کالینینگرادەوە)، [[نەرویژ]]، [[فینلاند]]، [[ئیستۆنیا]]، [[لاتڤیا]]، [[بیلاڕووس]]، [[ئۆکرانیا]]، [[گورجستان]]، [[ئازەربایجان]]، [[کازاخستان]]، [[چین]]، [[کازاخستان]] و [[کۆریای باکوور]]. نزیکەی دوو لەسەر سێی سنوورەکە بە ئاوی دەریا دەورە دراوە. بە شێوەیەکی کرداری تەواوی کەناراوە درێژەکەی باکوور بە باشی دەکەوێتە سەرووی [[بازنەی جەمسەری باکوور]]؛ جگە لە بەندەری مورمانسک—کە ئەو تەوژمانە وەردەگرێت کە تا ڕادەیەک گەرمترن لەوەی کە لەو هێڵە پانییەدا پێشبینی دەکرێت، بەهۆی کاریگەرییەکانی تەوژمی کەنداوەوە—ئەو کەناراوە لە بەشێکی زۆری ساڵدا لەناو سەهۆڵدا قەتیس ماوە. سێزدە دەریا و بەشێک لە[[ئۆقیانووسی بەستووی باکوور]]<nowiki/>ر و [[ئۆقیانووسی ئارام]] بە کەناراوەکانی ڕووسیادا تێدەپەڕن. بە دەریایەکی نزیک جیاکراوەتەوە، کە دەیکاتە سنوورێکی دەریایی. هەروەها دانەیەک لەگەڵ ژاپۆن هاوبەش دەکات   == ئاماژەکان == [[پۆل:جوگرافیای ڕووسیا]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] 4s1j2qjq5tr8t4j56wou7g0n0dbeuba 1617415 1617367 2026-08-05T15:00:59Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1617415 wikitext text/x-wiki [[ڕووسیا]] ([[زمانی ڕووسی|بە ڕووسی]]: Россия) [[پێڕستی وڵاتان پشت بەستن بە ناوچەکەیان|گەورەترین وڵاتی جیهانە]]، کە ڕووبەرەکەی زیاتر لە ١٧,٠٩٨,٢٤٢ کیلۆمەتر دووجایە (٦,٦٠١,٦٦٨ میل دووجا)، و زیاتر لە یەک لەسەر هەشتی ڕووبەری وشکانی ئاوەدانکراوەی زەوی دەگرێتەوە (بەدەر لە کیشوەری جەمسەری باشوور). [[ڕووسیا]] بەسەر یانزە ناوچەی کاتیدا درێژ دەبێتەوە، و خاوەنی زۆرترین سنوورە لە نێوان هەموو وڵاتانی جیهاندا، کە هاوسنوورە لەگەڵ شازدە دەوڵەتی سەروەردا. [[ڕووسیا]] وڵاتێکی کیشوەرپەڕە، کە بە فراوانی بەسەر دوو کیشوەری [[ئەورووپا|ئەوروپا]] و [[ئاسیا|ئاسیادا]] درێژ دەبێتەوە.<ref name="natgeo">{{Cite encyclopedia}}</ref> باکوورى لێواری [[یۆڕاسیا]]<nowiki/>دەگرێتەوە، و خاوەنی چوارەم درێژترین هێڵی کەناراوییە لە جیهاندا، کە ٣٧,٦٥٣ کیلۆمەترە (٢٣,٣٩٦ میل). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/coastline/|سەردێڕ=Spotlighting The World Factbook as We Bid a Fond Farewell - CIA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210108152837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/coastline |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[Central Intelligence Agency]]}}</ref>[[ڕووسیا]]، لەپاڵ [[کەنەدا]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، یەکێکە لەو سێ وڵاتەی جیهان کە کەناراوەکانی بەسەر سێ زەریادا دەڕوانێت، کە بەهۆیەوە بەستراوەتەوە بە زیاتر لە سێزدە دەریای لاوەکییەوە.<ref name="natgeo" /> <ref name="Geo">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=١٩٩٨|editor-last=Glenn E. Curtis |ناونیشان=http://countrystudies.us/russia/22.htm|سەردێڕ=Russia - Global Position and Boundaries |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref>دەکەوێتە نێوان هێڵەکانی پانی ٤١ و ٨٢ی باکوور، و هێڵەکانی درێژی ١٩ی ڕۆژهەڵات و ١٦٩ی ڕۆژئاوا. ڕووسیا لە سێ کیشوەری جیهان گەورەترە و ڕووبەرەکەی نزیکەی هێندەی ڕووبەری هەسارەی [[پلووتۆ|پلوتۆیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Clark |یەکەم=Stuart |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.theguardian.com/science/across-the-universe/2015/jul/28/pluto-ten-things-we-now-know-about-the-dwarf-planet|سەردێڕ=Pluto: ten things we now know about the dwarf planet |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[The Guardian]] |وتەگێڕانەوە="Pluto's diameter is larger than expected at 2,370 kilometres across. This is about two-thirds the size of Earth's moon, giving Pluto a surface area comparable to Russia."}}</ref> ڕووسیا، بە جیاوازییەکی زۆر، گەورەترین ڕووبەری دارستانی لە نێوان هەموو وڵاتانی جیهاندا هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.fao.org/3/ca9825en/CA9825EN.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> == پێگە و سنووری == [[کالینیگراد ئۆبلاست]]، بەدرێژایی [[دەریای باڵتیک]]، نزیکەی ٩,٠٠٠ کیلۆمەتر (٥,٦٠٠ میل) دوورە لە ڕۆژهەڵاتى روسیاوە ، کە دوورگەی دیۆمیدی گەورەیە لە [[تەنگاوی برینگ]].<ref name="Geo2">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=١٩٩٨|editor-last=Glenn E. Curtis |ناونیشان=http://countrystudies.us/russia/22.htm|سەردێڕ=Russia - Global Position and Boundaries |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref> لە ڕووی درێژبوونەوەی باکوور بۆ باشووریشەوە، وڵاتەکە لەوپەڕی باکووری دوورگەکانی جەمسەری باکووری ڕووسیا لە ناوچەی (فرانتس جۆزێف)ـەوە درێژ دەبێتەوە، بۆ ئەوپەڕی باشووری کۆماری [[داغستان]] لەسەر [[دەریای قەزوین]]. ئەمەش ماوەی نزیکەی ٤,٥٠٠ کیلۆمەتر (٢,٨٠٠ میل) دەگرێتەوە، کە پێکهاتووە لە خاک و ناوچەی زۆر هەمەچەشن و زۆرجار سەخت و دژوار بۆ ژیان سنوورەکانی ڕووسیا بە درێژایی ٥٧,٧٩٢ کیلۆمەتر (٣٥,٩١٠ میل) کشاون، کە بەمەش بە درێژترین سنوور لە جیهاندا دادەنرێت.لەسەر ئەو سنوورە وشکانییەی کە درێژییەکەی ٢٠,١٣٩ کیلۆمەترە (١٢,٥١٤ میل)، ڕووسیا هاوسنوورە لەگەڵ ١٤ وڵاتدا، کە ئەمانەن: [[پۆڵەندا]] و [[لیتوانیا]] (هەردووکیان لە ڕێگەی هەرێمی کالینینگرادەوە)، [[نەرویژ]]، [[فینلاند]]، [[ئیستۆنیا]]، [[لاتڤیا]]، [[بیلاڕووس]]، [[ئۆکرانیا]]، [[گورجستان]]، [[ئازەربایجان]]، [[کازاخستان]]، [[چین]]، [[کازاخستان]] و [[کۆریای باکوور]]. نزیکەی دوو لەسەر سێی سنوورەکە بە ئاوی دەریا دەورە دراوە. بە شێوەیەکی کرداری تەواوی کەناراوە درێژەکەی باکوور بە باشی دەکەوێتە سەرووی [[بازنەی جەمسەری باکوور]]؛ جگە لە بەندەری مورمانسک—کە ئەو تەوژمانە وەردەگرێت کە تا ڕادەیەک گەرمترن لەوەی کە لەو هێڵە پانییەدا پێشبینی دەکرێت، بەهۆی کاریگەرییەکانی تەوژمی کەنداوەوە—ئەو کەناراوە لە بەشێکی زۆری ساڵدا لەناو سەهۆڵدا قەتیس ماوە. سێزدە دەریا و بەشێک لە[[ئۆقیانووسی بەستووی باکوور]]<nowiki/>ر و [[ئۆقیانووسی ئارام]] بە کەناراوەکانی ڕووسیادا تێدەپەڕن. بە دەریایەکی نزیک جیاکراوەتەوە، کە دەیکاتە سنوورێکی دەریایی. هەروەها دانەیەک لەگەڵ ژاپۆن هاوبەش دەکات   == ئاماژەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:جوگرافیای ڕووسیا]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] 0hgn3popw9hnqumeyb94ni3r7bqjr0q 0 299922 1617351 1617011 2026-08-05T12:10:46Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617351 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement | name = سیدادی ڤێلیا | image_skyline = Cidade Velha Pelourinho square b 2011.jpg | image_caption = سیدادی ڤێلیا – [[پێلۆرینھۆ (سیدادی ڤێلیا)|گۆڕەپانی پێلۆرینھۆ]] | coordinates = {{coord|14.916|-23.606|display=inline,title}} | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = [[کەیپ ڤێرد]] | established_title = دامەزراندن | established_date = سەدەی ١٥ | designation1 = میراتی جیهانی یۆنسکۆ | designation1_date = 2009 | designation1_criteria = (ii), (iii), (vi) | designation1_number = 1310 | designation1_area = 209.1 ha | designation1_buffer = 1,795.6 ha }} '''سیدادی ڤێلیا''' ({{IPA|pt|siˈdadɨ ˈvɛʎɐ|}}، بە [[زمانی پورتوگالی|پورتوگالی]] بە واتای "[[شار|شاری]] کۆن"، ھەروەھا: ''سانتیاگۆ دێ کابۆ ڤێردێ'') شارێکە<ref name=yearbook>[http://ine.cv/wp-content/uploads/2017/02/statistical-yearbook-cv-2015_en.pdf Cabo Verde, Statistical Yearbook 2015], [[Instituto Nacional de Estatística (Cape Verde)|Instituto Nacional de Estatística]], p. 32-33</ref> لە بەشی باشووری دوورگەی [[سانتیاگۆ، کەیپڤەرد|سانتیاگۆ]]، لە [[کەیپڤەرد]]. لە ساڵی ١٤٦٢ لەلایەن بازرگانە پورتوگالییەکانەوە دامەزراوە،<ref name=gomes>[http://hdl.handle.net/11328/594 Valor simbólico do centro histórico da Praia], Lourenço Conceição Gomes, Universidade Portucalense, 2008, p. 97</ref>{{rp|77}} کۆنترین نیشتەجێبوونە لە کەیپڤەرد و پایتەختی پێشوویەتی. سەردەمانێک لەلایەن کۆلۆنیالیستە پورتوگالییەکانەوە ناوی ''ڕیبێرا گراندی'' بوو، لە کۆتایییەکانی سەدەی ١٨ەمدا دوای گواستنەوەی پایتەخت بۆ [[پرایا]] ناویان گۆڕی بۆ ''سیدادی ڤێلیا''.<ref name="whc.unesco.org"/> لە ئێستادا ناوەندی شارەوانیی [[ڕیبێرا گراندی دێ سانتیاگۆ، کەیپڤەرد (شارەوانی)|ڕیبێرا گراندی دێ سانتیاگۆ]]یە. ئەم شارۆچکەیە کە دەکەوێتە سەر دوورگەیەک لە کەناراوەکانی باکووری ڕۆژاوای ئەفریقا، یەکەمین نیشتەجێبوونی کۆلۆنیالیزمی ئەورووپی بوو لە ناوچە خولگەیییەکاندا. بەشێک لە دیزاینە ڕەسەنە زۆر وردەکەی شوێنەکە ھێشتا وەک خۆی ماوەتەوە، لەوانە قەڵایەکی شاھانە، دوو کڵێسا و گۆڕەپانێکی شارۆچکە کە دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٦ەم. لەمڕۆدا، سیدادی ڤێلیا وێستگەیەکی کەشتیوانیی ئەتڵەسی و ناوەندێکی کولتووری کریۆلە. شارەکە بوو بە [[شوێنەواری میراتی جیھانی]]ی یوونێسکۆ و لە ساڵی ٢٠٠٩دا وەک یەکێک لە [[حەوت سەرسووڕھێنەرەکەی بەڕەچەڵەک پورتوگالی لە جیھاندا]] دەستنیشان کرا.<ref name="whc.unesco.org">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Cidade Velha, Historic Centre of Ribeira Grande - UNESCO World Heritage Centre |ناونیشان= https://whc.unesco.org/en/list/1310 |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> == جوگرافیا == سیدادی ڤێلیا دەکەوێتە کەنارەکانی باشووری سانتیاگۆ، لە دەمی ڕووباری [[ڕیبێرا گراندی دێ سانتیاگۆ (ڕووبار)|ڕیبێرا گراندی دێ سانتیاگۆ]]. بە دووریی {{convert|10|km|mi|0|abbr=off}} دەکەوێتە ڕۆژاوای پایتەخت، [[پرایا]]. گەڕەکەکانی شارەکە بریتین لە ''لارگۆ پێلۆرینھۆ''، ''ساو سێباستیاو''، ''سانتۆ ئەنتۆنیۆ''، و ''ساو پێدرۆ''. == مێژوو == [[File:Sanct Jago, auf derselben Insel - Caspar Schmalkalden.jpg|thumb|وێنەیەکی کێشراوی ساڵی ١٦٤٦ی سیدادی ڤێلیا لەلایەن [[کاسپار شمالکالدن]]]][[File:Cidade Velha-Igreja Nossa Senhora do Rosário (1).jpg|thumb|کڵێسای نۆسا سێنھۆرا دۆ ڕۆزاریۆ]] [[Image:OldeCity.jpg|thumb|وێرانەکانی کاتدراڵی کۆن]] دوورگەی سانتیاگۆ لە ساڵی ١٤٦٠ لەلایەن [[ئەنتۆنیۆ دا نۆلی]]، دەریاوانێکی جەنەوایی کە لە خزمەتی پورتوگالدا بوو، دۆزرایەوە.<ref name=gomes/>{{rp|73}} دا نۆلی لە ساڵی ١٤٦٢ لەگەڵ ئەندامانی خێزانەکەی و کۆچبەرە پورتوگالییەکان لە ناوچەکانی [[ئەلگارڤێ]] و [[ئالێنتێجۆ]] لە ''ڕیبێرا گراندی'' نیشتەجێ بوو.<ref name=gomes/>{{rp|77}} شوێنەکە بارودۆخێکی باشی ھەبوو، چونکە ئاوی زۆری لە ڕیبێرا گراندییەوە ھەبوو. ئەمە وای کرد کە باڵادەست بێت بەسەر نیشتەجێبوونەکەی تری سەر سانتیاگۆ، [[بایا، کەیپڤەرد|ئەلکاترازێس]].<ref name=gomes/>{{rp|80}} نیشتەجێبوونەکە بووە بەندەرێکی گرنگی وەستان بۆ کۆلۆنیالیزمی پورتوگال لە ھەردوو ئەفریقا و ئەمریکای باشوور. لە سەدەکانی ١٦ و ١٧دا، ناوەندێکی بازرگانیی دەریایی بوو لە نێوان ئەفریقا، [[کەیپی ھیوای باش]]، [[بەڕازیل]]، و [[کاریبی]]. بەھۆی نزیکی لە کەنارەکانی ئەفریقاوە، سەکۆیەکی سەرەکی بوو بۆ بازرگانیی کۆیلەی ئەفریقایی.<ref name="whc.unesco.org"/> بەندەری سیدادی ڤێلیا شوێنی وەستانی دوو دەریاوانی گەورە بوو: [[ڤاسکۆ دا گاما]]، لە ساڵی ١٤٩٧، لە ڕێگاکەیدا بۆ [[ھیندستان]]، و [[کریستۆڤەر کۆلۆمبوس]]، لە ساڵی ١٤٩٨، کاتێک لە سێیەم گەشتی خۆیدا بوو بۆ [[ئەمریکاکان]]. لە ساڵی ١٥٢٢دا، شوێنی وەستانی گەشتەکەی گەڕیدە [[فێردیناند مەجەلان]] بوو، کە بۆ ئیسپانیا کەشتیوانیی دەکرد و لە قۆناغی کۆتاییی گەشتی سووڕانەوەی ڕزگاربووان بە دەوری جیھاندا بوو. سیدادی ڤێلیا کۆنترین کڵێسای کۆلۆنیالیزمی لە جیھاندا ھەیە: [[کڵێسای نۆسا سێنھۆرا دۆ ڕۆزاریۆ (سیدادی ڤێلیا)|کڵێسای نۆسا سێنھۆرا دۆ ڕۆزاریۆ]]، کە لە ساڵی ١٤٩٥ دروست کراوە. لە ساڵی ١٥٣٣دا، سیدادی ڤێلیا بوو بە بنکەی [[بیشۆپایەتیی کاسۆلیکیی ڕۆمانیی سانتیاگۆ دێ کابۆ ڤێردێ|بیشۆپایەتییە نوێیەکەی کاسۆلیکیی ڕۆمانیی سانتیاگۆ دێ کابۆ ڤێردێ]]، کە بە فەرمانی پاپای [[پاپا کلێمێنتی حەوتەم|پاپا کلێمێنتی حەوتەم]] دروست کرا. ئەمڕۆ بنکەکە لە [[پرایا]]یە، بۆ گونجان لەگەڵ پێگەکەی وەک پایتەخت. گەشەسەندنی ڕیبێرا گراندی و ململانێکانی نێوان پورتوگال و زلھێزە کۆلۆنیالیزمەکانی تری ئەورووپا بووە ھۆی ھێرشکردنە سەر کەیپڤەرد لەلایەن [[کەشتیی چەتەی ڕێگەپێدراو|کەشتییە چەتە ڕێگەپێدراوەکانەوە]]، لەوانەش [[فرانسیس درەیک|سێر فرانسیس درەیک]] [[گرتنی سانتیاگۆ (١٥٨٥)|لە ساڵی ١٥٨٥]] و [[جاک کاسار]] [[گەشتی کاسار|لە ساڵی ١٧١٢]].<ref name=gomes/>{{rp|195}} سەرەڕای دروستکردنی [[قەڵای شاھانەی ساو فیلیپێ|قەڵای ڕیال دێ ساو فیلیپێ]] لە ساڵانی ١٥٨٧-١٥٩٣، ڕیبێرا گراندی بە لاوازی مایەوە و ڕووی لە دابەزین کرد. پایتەختەکە لە ساڵی ١٧٧٠ گوازرایەوە بۆ [[پرایا]].<ref name=unesco>[https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6103 Centre historique de Praia], UNESCO</ref> ڕیبێرا گراندی (ئێستا سیدادی ڤێلیا) دابەزی بۆ ئاستی گوندێک و بینا شارستانی، ئایینی و سەربازییەکانی دەستیان بە داڕمان کرد دوای ئەوەی چەندین دامەزراوە شارەکەیان جێھێشت. لە دەیەی ١٩٦٠ەوە، کارەکانی [[نۆژەنکردنەوە (میراتی کولتووری)|نۆژەنکردنەوە]] دەستیان پێکردووە.<ref name=prop>[https://whc.unesco.org/uploads/nominations/1310.pdf Cidade Velha, Centre historique de Ribeira Grande], Proposition d’inscription sur la Liste du patrimoine mondial</ref>{{rp|70}} لە ساڵی ٢٠٠٩دا، وەک [[شوێنەواری میراتی جیھانی]]ی [[یوونێسکۆ]] ناسێنرا.<ref name="whc.unesco.org"/> == دیمۆگرافیا == {| class="wikitable" ! colspan="2" | دانیشتووانی شاری سیدادی ڤێلیا (١٩٩٠–٢٠١٠) |- style="text-align:center;" | '''1990'''{{citation needed|date=April 2014}} | '''2010'''<ref name=census10/> |- style="text-align:center;" | 2148 | 1214 |} == شوێنە سەرنجڕاکێشەکان == *{{lang|pt|[[پێلۆرینھۆ (سیدادی ڤێلیا)|پێلۆرینھۆ]]|italic=no}} (''ستوونی سزادان'')، لە ساڵی ١٥١٢ یان ١٥٢٠ دروست کراوە. لەم ستوونە مەڕمەڕییەدا کۆیلە یاخیبووەکان بە ئاشکرا سزا دەدران. لە دەیەی ١٩٦٠دا نۆژەن کراوەتەوە. دەکەوێتە گۆڕەپانی سەرەکیی شارەکەوە.<ref name=prop/>{{rp|38}} *[[قەڵای شاھانەی ساو فیلیپێ]]، لە ساڵانی ١٥٨٧-١٥٩٣ دروست کراوە.<ref name=prop/>{{rp|26}} ئەم قەڵایە وەک بەرگرییەک لە دژی ھێرشی چەتە دەریایییە دوژمنکارەکان دروست کراوە. بەرزییەکەی ١٢٠ مەتر لە ئاستی دەریاوەیە. *[[کڵێسای نۆسا سێنھۆرا دۆ ڕۆزاریۆ (سیدادی ڤێلیا)|کڵێسای نۆسا سێنھۆرا دۆ ڕۆزاریۆ]]، کۆنترین کڵێسای کۆلۆنیالیزمی لە جیھاندا، لە ساڵی ١٤٩٥ دروست کراوە. کەنیسەیەکی لاوەکیی ھەیە بە شێوازی گۆتیکیی [[مانوێلی]].<ref name=prop/>{{rp|31}} *وێرانەکانی کاتدراڵی سێ. دروستکردنی لە ساڵی ١٥٥٦ دەستی پێکرد و لە ساڵی ١٧٠٥ تەواو بوو؛ کڵێساکە لە ساڵی ١٧١٢ تاڵان کرا. وێرانە سەرنجڕاکێشەکانی (کڵێساکە درێژییەکەی ٦٠ مەتر بوو) لە ساڵی ٢٠٠٤دا پارێزران.<ref name=prop/>{{rp|29–30}} *وێرانەکانی دێری ساو فرانسیسکۆ، لە ساڵی ١٦٥٧ لەسەر لێژایییەک لە دەرەوەی ناوەندی شار دروست کراوە. کڵێسای دێرەکە لە ساڵی ٢٠٠٢دا نۆژەن کرایەوە.<ref name=prop/>{{rp|33}} *چەندین خانووی نەریتی دەتوانرێت بدۆزرێنەوە بە درێژاییی شەقامەکانی ''ڕوا بانانا'' و ''ڕوا کارێیرا''.<ref name=prop/>{{rp|35}} == ئاووھەوا == سیدادی ڤێلیا خاوەنی [[ئاووھەوای بیابانی#ئاووھەوا بیابانییە گەرمەکان|ئاووھەوایەکی گەرمی وشکە]] ([[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کۆپن|پۆلێنکردنی کۆپن]] ''BWh''). تێکڕای بارانبارینی ساڵانەی دەگاتە {{convert|201|mm|inch|2|disp=or}}، و تێکڕای پلەی گەرمییەکەی {{convert|25.2|°C|°F|1|disp=or}} دەبێت. ساردترین مانگ کانوونی دووەمە (تێکڕای {{convert|23.0|°C|°F|1|disp=or}}) و گەرمترین مانگ تشرینی یەکەمە (تێکڕای {{convert|28.0|°C|°F|1|disp=or}}).<ref name=climate/> {{Weather box|location = سیدادی ڤێلیا، ١ مەتر لە ئاستی دەریاوە |width = auto |metric first = yes |single line = yes |temperature colour = pastel |Jan high C = 26.7 |Feb high C = 27.2 |Mar high C = 27.9 |Apr high C = 28.3 |May high C = 28.5 |Jun high C = 29.6 |Jul high C = 29.4 |Aug high C = 30 |Sep high C = 30.6 |Oct high C = 31 |Nov high C = 29.7 |Dec high C = 27.3 |Jan low C = 19.4 |Feb low C = 19.2 |Mar low C = 19.7 |Apr low C = 20.1 |May low C = 21 |Jun low C = 21.8 |Jul low C = 22.5 |Aug low C = 23.7 |Sep low C = 23.9 |Oct low C = 25 |Nov low C = 22.3 |Dec low C = 20.8 |Jan rain mm = 2 |Feb rain mm = 2 |Mar rain mm = 0 |Apr rain mm = 0 |May rain mm = 0 |Jun rain mm = 0 |Jul rain mm = 7 |Aug rain mm = 50 |Sep rain mm = 90 |Oct rain mm = 40 |Nov rain mm = 9 |Dec rain mm = 1 |rain colour = green |source = climate-data.org<ref name=climate>{{بیرخستنەوەی وێب|وێبگە=Climate-Data.org |ناونیشان= https://en.climate-data.org/location/25903/ |سەردێڕ=Climate Data Cidade Velha|ڕێکەوتی سەردان= ٢٨ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> }} == پێشانگا == <gallery> Pelourinho Cidade Velha IW.jpg|گۆڕەپانی {{lang|pt|[[پێلۆرینھۆ (سیدادی ڤێلیا)|پێلۆرینھۆ]]|italic=no}} Image:Cidade Velha - House by the ocean 2014-10-02 12.jpg|سیدادی ڤێلیا - خانوویەک لە کەنار زەریا. ForteSFilipeQuarteis.JPG|وێرانەکانی قەڵای ساو فیلیپێ. </gallery> == سەرچاوەکان == {{Commons category}} {{Reflist}} {{Subdivisions of Santiago, Cape Verde}} {{Ribeira Grande de Santiago}} {{Authority control}} [[پۆل:شارەکانی کەیپڤەرد]] [[پۆل:ڕیبێرا گراندی دێ سانتیاگۆ، کەیپڤەرد]] [[پۆل:ناوەندە شارەوانییەکان لە کەیپڤەرد]] [[پۆل:جوگرافیای سانتیاگۆ، کەیپڤەرد]] [[پۆل:ناوچە ئاوەدانە دامەزراوەکانی دەیەی ١٤٦٠]] [[پۆل:شوێنەوارەکانی میراتی جیھانی لە کەیپڤەرد]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٤٦٢]] [[پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١٥ لە کەیپڤەرد]] 3r70zmi18r8vukavsz3qisn42ob5oee 0 299923 1617353 1617004 2026-08-05T12:11:26Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617353 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{Infobox UNESCO World Heritage Site | name = دێری فۆنتێنەی | image = Abbaye de Fontenay R01.jpg | image_upright = 1.2 | caption = | location = {{بنز|مارمانی، کۆت-دۆر|en|Marmagne, Côte-d'Or|lt=مارمانی}}، {{بنز|کۆت-دۆر|en|Côte-d'Or|lt=کۆت-دۆر}}، [[فەڕەنسا]] | part_of = | includes = <!--replace by summary if the list of sub-entities is too large or incomplete--> | criteria = {{UNESCO WHS type|(iv)}}(iv) | ID = 165bis | coordinates = {{coord|47|38|22.0|N|4|23|20.8|E|region:FR-D_type:landmark|display=title, inline|format=dms}} | year = 1981 | extension = 2007 | area = {{convert|5.77|ha|acre|abbr=on}} | buffer_zone = {{convert|1397|ha|acre|abbr=on}} | website = {{URL|http://www.abbayedefontenay.com/en/}} | pushpin_map = France | map_caption = }} [[File:Abbaye de Fontenay - 21.jpg|thumb|کڵێسا و باڵەخانەی دێرەکە کە لە باخچەکانەوە دەبینرێن]] [[File:Aerial image of Abbey of Fontenay (view from the southwest).jpg|thumb|دیمەنێکی ئاسمانیی دێرەکە]] '''دێری فۆنتێنەی''' (بە {{بنز|فەڕەنسی|en|French language|lt=فەڕەنسی}}: ''Abbaye de Fontenay'') {{بنز|دێر|en|Abbey|lt=دێرێکی}} پێشووی {{بنز|سیستەرسییەکان|en|Cistercians|lt=سیستەرسییەکانە}} کە دەکەوێتە {{بنز|کۆمۆنەکانی فەڕەنسا|en|Communes of France|lt=کۆمۆنی}} {{بنز|مارمانی، کۆت-دۆر|en|Marmagne, Côte-d'Or|lt=مارمانی}}، لە نزیک {{بنز|مۆنتبارد|en|Montbard|lt=مۆنتبارد}}، لە ناوچەی ({{بنز|دیپارتمەنەکانی فەڕەنسا|en|Departments of France|lt=دیپارتمەن}}) {{بنز|کۆت-دۆر|en|Côte-d'Or|lt=کۆت-دۆر}} لە [[فەڕەنسا]]. لە ساڵی ١١١٨ لەلایەن {{بنز|قەشە بێرناردی کلێرڤۆ|en|Bernard of Clairvaux|lt=قەشە بێرناردی کلێرڤۆ}} دامەزراوە، و بە شێوازی {{بنز|تەلارسازیی ڕۆمانێسک|en|Romanesque architecture|lt=تەلارسازیی ڕۆمانێسک}} دروستکراوە. یەکێکە لە کۆنترین و تەواوترین دێرەکانی سیستەرسی لە ئەورووپا، و لە ساڵی ١٩٨١ بووە {{بنز|پێڕستی شوێنەوارەکانی میراتی جیھانیی یوونێسکۆ|en|World Heritage Site|lt=شوێنەوارێکی میراتی جیھانی}}ی {{بنز|یوونێسکۆ|en|UNESCO|lt=یوونێسکۆ}}.<ref name = "unesco">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Cistercian Abbey of Fontenay |ناونیشان= http://whc.unesco.org/en/list/165 |وێبگە= UNESCO World Heritage Centre |بڵاوکەرەوە= United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> لە کۆمەڵە ڕەسەنەکە کە پێکھاتووە لە کڵێسا، {{بنز|بەشەناوخۆیی|en|Dormitory|lt=ژووری نووستن}}، {{بنز|کۆڵەکەوانە (تەلارسازی)|en|Cloister|lt=کۆڵەکەوانە}}، {{بنز|ماڵی چەپتەر|en|Chapter house|lt=ژووری کۆبوونەوە (چەپتەر)}}، {{بنز|کالداریم|en|Caldarium|lt=ژووری گەرمکەرەوە (کالداریم)}}، {{بنز|ھۆڵی نانخواردن|en|Refectory|lt=ھۆڵی نانخواردن}}، {{بنز|کۆترخانە|en|Dovecote|lt=کۆترخانە}} و ئەوەی پێی دەوترێت "{{بنز|ئاھەنگەرخانە|en|Forge|lt=ئاھەنگەرخانە}}"، ھەموویان بە ساغی ماونەتەوە جگە لە ھۆڵی نانخواردنەکە و بەباشی پارێزگارییان لێ کراوە. دێری فۆنتێنەی، لەگەڵ دێرەکانی تری سیستەرسی، ئەڵقەی پێکەوەبەستنی نێوان تەلارسازیی ڕۆمانێسک و {{بنز|تەلارسازیی گۆتیک|en|Gothic architecture|lt=تەلارسازیی گۆتیک}} پێکدەھێنن. == مێژوو == === دامەزراندنی ڕێبازەکە === لە کۆتاییی سەدەی ١١یەمدا لە سەردەمی زێڕینی کڵێسا گەورەکەی {{بنز|دێری کلونی|en|Cluny Abbey|lt=کلونی سێیەم}} (دێرێکی مەزنی بەنێدیکتی لە کلونی، فەڕەنسا)، ھەرچەندە کلونی شوێنکەوتووی زۆری ھەبوو، بەڵام قەدیس {{بنز|ڕۆبێرتی مۆلێسم|en|Robert of Molesme|lt=ڕۆبێرتی مۆلێسم}}، کە دواتر بووە دامەزرێنەری {{بنز|دێری سیتۆکس|en|Cîteaux Abbey|lt=دێری سیتۆکس}}،<ref>Terryl N. Kinder, Cistercian Europe (Cambridge: Wm. B. Eerdmans, 2002), 27.</ref> کاردانەوەیەکی توندی لە دژی سەرکردایەتی کرد. قەدیس ڕۆبێرت پێی وابوو کە کلونی دژی یاسا ڕاستەقینەکەی قەدیس بەنێدیکت بوو: "کارکردن نوێژکردنە". لە ئەنجامدا، قەدیس ڕۆبێرت، لەگەڵ کۆمەڵێک دەروێش کە ھەمان باوەڕیان ھەبوو، لە کلونی جیابوونەوە. قەدیس ڕۆبێرت {{بنز|ڕێبازی سیستەرسییەکان|en|Order of Cistercians|lt=ڕێبازی سیستەرسییەکانی}} لە سیتۆکس لە فەڕەنسا دامەزراند. ڕێبازە نوێیەکە بە توندی پەیڕەوی یاسای قەدیس بەنێدیکتی دەکرد. وەک بەشێک لەم یاسایە، دەروێشەکان دەبوایە ھەژار بن و ژیانێکی سادە بژین. بۆ ئەوەی لە ژیانی ئایینی دوور نەکەونەوە، سیستەرسییەکان دێری خۆژێنیان لە ناوچە دابڕاوەکاندا دروست کرد و ڕەتیان کردەوە خزمەتکار بەکاربھێنن. دێرە سیستەرسییەکان سەربەخۆ بوون. ئەوان جیاواز بوون لە کلونی بەوەی کە ھەموو ماڵەکان لەژێر کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی سەرۆکی دێرەکەدا بوون، و ھەر دێرێکی سیستەرسی پێویست بوو ئاگاداری خۆی بێت. ھەریەکەیان بە ئەگەرێکی زۆرەوە کۆمەڵگەیەکی تاکەکەسیی سەربەخۆ بوون. {{بنز|بێرناردی کلێرڤۆ|en|Bernard of Clairvaux|lt=بێرناردی کلێرڤۆ}}، سەرۆک دێرێک و بنیاتنەری سەرەکیی ڕێبازە چاکسازییەکەی سیستەرسی، ھەمان باوەڕی لەگەڵ قەدیس ڕۆبێرتی مۆلێسمدا ھەبوو. بەڵام، بێرنارد ھەستی دەکرد کە دێری سیتۆکس بە ڕادەی پێویست سادە و بێگەرد نەبوو و بەتەواوی ڕەنگدانەوەی یاسای قەدیس بەنێدیکت نەبوو. بۆیە، لە ساڵی ١١١٨ دێری فۆنتێنەی لە دۆڵێکی بۆرگۆندی دامەزراند بە جێبەجێکردنی توندی سادەیی و دوورەپەرێزییەوە. === مێژووی دێرەکە === دەروێشە سیستەرسییەکان لە ساڵی ١١٣٠ چوونە دێری فۆنتێنەی. نۆ ساڵ دواتر، قەشەی نۆرویچ ھەڵات بۆ فۆنتێنەی بۆ ڕزگاربوون لە چەوساندنەوە، و بە سامانەکەی یارمەتیی دابینکردنی تێچووی دروستکردنی کڵێساکەی دا. کڵێساکە لە ساڵی ١١٤٧ لەلایەن {{بنز|پاپا یوجینی سێیەم|en|Pope Eugene III|lt=پاپا یوجینی سێیەم}}ەوە پیرۆز کرا. تا ساڵی ١٢٠٠ کۆمەڵگەی دێرەکە تەواو بوو و توانای خزمەتکردنی تا ٣٠٠ دەروێشی ھەبوو. لە ساڵی ١٢٥٩، پاشا لویسی لەخواترس دێری فۆنتێنەی لە ھەموو باجەکان بەخشی، و بەھۆی ئەوەی جێی ڕەزامەندیی پاشا بوو، دە ساڵ دواتر دێرەکە بوو بە دێرێکی شاھانە. لە ساڵی ١٣٥٩، دێری فۆنتێنەی لەلایەن سوپاکانی پاشا {{بنز|ئێدواردی سێیەمی ئینگلتەرا|en|Edward III of England|lt=ئێدواردی سێیەمی ئینگلتەرا}}ەوە تاڵان کرا لە سەردەمی {{بنز|جەنگی سەد ساڵە|en|Hundred Years' War|lt=جەنگی سەد ساڵە}}دا. زیانی زیاتری بەرکەوت لە کاتی {{بنز|شەڕەکانی ئایینی فەڕەنسا|en|French Wars of Religion|lt=شەڕەکانی ئایین}} لە کۆتاییی سەدەی ١٦یەمدا. لە ساڵی ١٧٤٥، ھۆڵی نانخواردنەکە وێران کرا. لەگەڵ دەستپێکردنی {{بنز|شۆڕشی فەڕەنسا|en|French Revolution|lt=شۆڕشی فەڕەنسا}} لە ساڵی ١٧٨٩ ھەموو دەروێشەکان بەدوای یەکدا دێرەکەیان جێھێشت بەھۆی لادانی مەسیحییەت لە کاتی شۆڕشەکەدا و لە ساڵی ١٧٩١، شوێنەکە گۆڕدرا بۆ کارگەیەکی کاغەز، کە لەلایەن {{بنز|براکانی مۆنتگۆلفییەر|en|Montgolfier brothers|lt=براکانی مۆنتگۆلفییەر}}ەوە بەڕێوەدەبرا. لە ساڵی ١٩٠٦ ئیدوارد ئەینارد، بانکییەکەی ھونەردۆست خەڵکی لیۆن، دێرەکەی کڕی و دەستی بە نۆژەنکردنەوەی کرد کە تا ساڵی ١٩١١ تەواو بوو. نەوەکانی ئیدوارد بەردەوام بوون لە کارکردن لە دێرەکەدا و تا ئەمڕۆش لە دەستی خێزانی ئەیناردایە. لە ساڵی ١٩٨١ دێرەکە بووە شوێنەوارێکی میراتی جیھانیی یوونێسکۆ.<ref>“Fontenay Abbey,” last modified March 29, 2010, http://www.sacred-destinations.com/france/fontenay-abbey.</ref> == تەلارسازی == [[File:Abbaye de Fontenay - 07.jpg|thumb|upright|پاکیزەی فۆنتێنەی]] === پاشخان === ھەموو کڵێسا سیستەرسییەکان ھەمان مۆدێلیان ھەیە و لە یەکتر دەچن؛ بۆ نموونە، کڵێسای دێری گرێیگنەمانا کە لە ساڵی ١٢٠٤ لە ئێرلەندا دروستکراوە، نەخشەی زەوییەکەی زۆر لە فۆنتێنەی دەچێت.<ref>{{بنز|ڕۆجەر ستالی|en|Roger Stalley|lt=ڕۆجەر ستالی}}, The Cistercian Monasteries of Ireland (London: Yale University Press, 1987), 73.</ref> ڕۆحی تەلارسازیی سیستەرسی سادە، پارێزکار، و سوودگەرایە. کڵێساکانی دێری سیستەرسی تایبەتمەندیی {{بنز|تەلارسازیی ڕۆمانێسک|en|Romanesque architecture|lt=تەلارسازیی ڕۆمانێسک}}یان ھەیە، لەوانە نەخشەی ھاوسەنگ، دیواری ئەستوور، کۆڵەکەی بەھێز، کەوانەی خاچدار، کەوانەی خڕ، و ڕاڕەوی ناوەندیی بەرز. لە ئەورووپای سەدەکانی ناوەڕاستدا، ئەخلاقی سیستەرسی بۆ کاری دەستی بووە "ھێزی سەرەکیی بڵاوبوونەوەی تەکنەلۆژی" لە چەندین بواردا، لەوانەش کانزاناسی. === باڵەخانەکان === [[File:Dehio 191 Fontenay11.png|thumb|upright|نەخشەی کڵێساکە.]] دێرەکە بە شێوەیەکی سەرەکی بە بەکارھێنانی بەرد لە ناوچە خۆجێیییەکانەوە دروستکراوە.<ref>“Fontenay Abbey,” http://www.francethisway.com/places/abbeyfontenay.php.</ref> کڵێسای دێرەکە لە تەلارسازیی نموونەیی سیستەرسییە، و بە شێوازی ڕۆمانێسک دروستکراوە. لە شێوەی خاچی لاتینیدایە، بە ڕاڕەوێکی ناوەندی بە درێژیی ٦٦ مەتر و پانیی ٨ مەتر، دوو ڕاڕەوی لاوەکی، و قۆڵەخاچێک (ترانسێپت) بە پێوانەی ١٩ مەتر. بە پێچەوانەی کڵێساکانی پێشووترەوە، کڵێسای دێرەکە قوبەیەکی تەختی ھەیە و دوو کڵێسای بچووکی لاکێشەیی (لەبری نیوەبازنەیی) لە ھەر لایەکی قۆڵەخاچەکەدا ھەیە. پێوانەی کۆڵەکەوانەکە ٣٦ بە ٣٨ مەترە. ژووری کۆبوونەوەکە (چەپتەرەکە) کەوانەیییە، بە بڕبڕەی قورسەوە. بەشەناوخۆییەکی گەورە ھەیە کە لە سەدەی پازدەھەمدا سەقفەکەی نوێکرایەوە بە سەقفێکی کەوانەیی پاڵپشتیکراو لە داری کەڕەزوو. جگە لە ھۆڵی نانخواردنە وێرانکراوەکە، دێرەکە نزیکەی ھەموو بینا ڕەسەنەکانی خۆی پاراستووە: کڵێسا، بەشەناوخۆیی، کۆڵەکەوانە، ژووری کۆبوونەوە، ژووری گەرمکەرەوە یان "کالداریم"، کۆترخانە و ئەوەی پێی دەوترێت "ئاھەنگەرخانە"، کە ھەموویان بە شێوازی ڕۆمانێسک دروستکراون. شوێنی نیشتەجێبوونی سەرۆک دێر و نەخۆشخانەکە لە بەروارێکی دواتر دروستکراون. ئەمڕۆ بیناکانی دێرەکە لە ناو باخچەی مۆدێرنی ڕازێنراوە بە چیمەن و چەو دانراون. ئەو پێکھاتەیەی کە بە "ئاھەنگەرخانە" ناسراوە، بە ڕووبەری زەویی ٥٣٫٣ × ١٣٫٥ مەتر، دەکەوێتە ٣٠ مەتر لە باشووری کۆمەڵە سەرەکییەکەوە. لە ڕووی نەریتییەوە، زۆرجار وەک ئاھەنگەرخانەیەک یان کارگەیەکی فرەکار لێکدەدرایەوە. بەڵام ھیچ بەڵگەیەکی تەلارسازی یان مێژوویی بۆ ئەمە نییە و بەراوردکارییە تەلارسازییەکان پێشنیاری ئەوە دەکەن کە وەک بیرەخانە و/یان نانەواخانە بەکارھاتووە.<ref>Schöneweis, Tobias (2020). ''Die Architektur zisterziensischer Wirtschaftsbauten'' [The architecture of Cistercian economic buildings]. Vita regularis, vol. 65. Münster: Lit, {{ISBN|978-3-643-13140-9}}, pp. 238–293 (detailed study of the "forge").</ref> لە ھەموو بینا ڕەسەنەکاندا، نە دیوی دەرەوە و نە دیوی ناوەوە نەڕازێنراونەتەوە. ھەرچەندە بێرناردی کلێرڤۆ ھەوڵی نەدەدا ھونەر یان جوانی ڕەت بکاتەوە، بەڵام وریابوو لە "ئەو دەرکەوتانەی جوانی کە چاوی مێشک لە ''ئیمانۆ دێی'' (وێنەی خودا) دوور دەخەنەوە بۆ ''ئیمانیوم موندی'' (وێنەکانی جیھان)."<ref>Kinder, Cistercian Europe, 15.</ref> ھەرچەندە ھیچ گوڵێک لە سەری کۆڵەکەکاندا نییە، ھیچ نەخشێکی ڕازاوە و ھیچ وێنەیەک لە ھیچ شوێنێکدا نییە، دێرەکە ھێشتا کارێکی ھونەریی سەرنجڕاکێشە. کڵێسا و کۆڵەکەوانەکە، کە ناوەندی ژیان بوون بۆ دەروێشەکان، لە بۆشایییەکی دابەشکراوی لۆژیکیدا دروست کرابوون. بە پێشبینیکردنی فراوانبوونی داھاتووی دێرەکە، لەبری دروستکردنی پێکھاتەیەکی داخراو، کڵێسا و کۆڵەکەوانەکە بە شێوەیەکی ھاوتەریب یان ئەستوونی لەگەڵ یەکتر دروستکران بە کۆتاییی کراوەوە. بەم شێوەیە، لە کاتی فراوانکردندا کاریگەری لەسەر کۆڵەکەوانە و کڵێسا ھەبووەکان دروست نەدەبوو. ھیچ تاوەرێکی زەنگ لە دێرەکەدا نییە، چونکە بێرناردی کلێرڤۆ پێی وابوو ئەمە لە سادەیییەکە کەم دەکاتەوە. وەک جێگرەوەیەک، زەنگی بچووک لە دیوارەکەی تەنیشت دەرگای کڵێساکەوە لکێندرا بۆ بانگکردنی برا ئاسایییەکان بۆ کۆبوونەوە. لە ناوەوەی کڵێساکەدا، کۆڵەکەی خاچپەڕی زەبەلاح قوبەی بەرمیلی گەورە و بەرز ڕادەگرن کە لە کەوانەی نووکدار و کەوانەی نووکداری پەڕینەوە پێکھاتوون. کەوانەی نووکداری دابەشکەر (دیافراگم)یش بەڕوونی دیارن. بەکارھێنانی زۆری کەوانەی نووکدار ھەڵبژێردرا چونکە "کەوانەی نووکدار کێشەکە ئاراستەی کۆڵەکە ھەڵگرەکان یان پایەکان دەکات بە گۆشەیەکی لێژ،<ref>“{{بنز|تەلارسازیی گۆتیک|en|Gothic architecture|lt=تەلارسازیی گۆتیک}},” last modified March 14, 2012</ref>" و پاڵپشتی لە بینایەکی بەرز دەکات بۆ ھەزاران ساڵ. {{citation needed span|بێرناردی کلێرڤۆ، کە ڕازاندنەوەی سنووردار کردبوو، باوەڕی وابوو کە تەنھا ڕووناکی دەبێت بێتە ناو کڵێساکەوە. بۆ ماوەیەکی درێژ وا باوەڕیش دەکرا کە ڕێژەی بێوکەموکوڕی دەتوانرێت لە ڕێگەی مۆسیقاوە بەدەستبھێنرێت. بۆیە، کاتێک پەنجەرە شووشەیییەکان نەخشێنران، ڕێژەی ژمارەیی گونجاو لەگەڵ مۆسیقادا جێبەجێ کران. بۆ نموونە، حەوت پەنجەرە لە ڕۆژاوای بەشی ناوەوە بەپێی ڕێژەی مۆسیقای ٣/٤ دابەشکرابوون.|date=November 2020}} کۆڵەکەوانە سی و شەش مەترییەکە کە دەکەوێتە پشتی کڵێساکەوە بە کۆڵەکە دابەشکراوە بۆ پێشانگای بچووک. لە ھەر پێشانگایەکدا، کۆڵەکەی دووسەرە بە تاجی نێزەیی پاڵپشتی لە قوبەیەکی دوو کەوانەیی دەکەن. ئەم کۆڵەکەوانەیە شوێنێکی گرنگ بوو بۆ دەروێشەکان بۆ بەسەربردنی کاتی بەتاڵیان لە خوێندنەوە، کارکردن و نوێژکردن. == پێشانگا == ئەم {{بنز|پێڕستی شوێنەوارەکانی میراتی جیھانیی یوونێسکۆ|en|World Heritage Site|lt=شوێنەوارەی میراتی جیھانی}} بەشێکی زۆری بینا دێرییەکانی ڕۆمانێسک و گۆتیکی سەرەتایی پاراستووە، و وێنەیەکی بێھاوتا و ساغی دێرێکی سیستەرسی لە سەدەی ١٢یەم دەدات بەدەستەوە. <gallery mode="packed" heights=150 caption="کڵێسای دێرەکە"> Abbaye de Fontenay - 24.jpg|ڕووی سەرەکی Abbaye de Fontenay - 03.jpg|ناوەوە Abbaye de Fontenay - 05.jpg|ناوەوە Abbaye de Fontenay - 08.jpg|پارچەی سەر قوربانگا Abbaye de Fontenay - 02.jpg|کێلی گۆڕی ئێڤێراردی کالن </gallery><gallery mode="packed" heights=150 caption="بیناکانی تر"> Abbaye de Fontenay - 26.jpg|دیمەنی کۆترخانە و کڵێساکە Abbaye de Fontenay - 14.jpg|کۆڵەکەوانەکە Abbaye de Fontenay - 11.jpg|کۆڵەکەوانەکە Abbaye de Fontenay - 09.jpg|بەشەناوخۆیییەکە Abbaye de Fontenay-Forge.jpg|ئاھەنگەرخانەکە </gallery> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category}} *[http://www.abbayedefontenay.fr وێبگەی دێری فۆنتێنەی] *[https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=165 پەڕەی یوونێسکۆ] *[http://www.bourgogneromane.com/edifices/fontenay.htm دێری فۆنتێنەی لەسەر ماڵپەڕی Bourgogne Romane] *[https://web.archive.org/web/20070928010926/http://www.paradoxplace.com/Photo%20Pages/France/Fontenay/Fontenay.htm پەڕەی وێنە و مێژووی فۆنتێنەی لە Paradoxplace] *کریستین بۆلی، [http://smarthistory.khanacademy.org/abbey-of-fontenay.html دێری فۆنتێنەی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141126090851/http://smarthistory.khanacademy.org/abbey-of-fontenay.html |date=2014-11-26 }} وتارێک دەربارەی سیستەرسییەکان و دێرەکە لە smarthistory.khanacademy.org *[https://web.archive.org/web/20140903214244/http://cuicui.be/france-fontenay-abbey/ سەردانی دێرەکە بکە لە وێنەگریی پانۆرامیدا]، وێنەی کارلێککەر و تەواوی ٣٦٠ پلە. *پانۆرامای ٣٦٠ پلەی ڕوونی بەرز و وێنەکانی [https://mcid.mcah.columbia.edu/art-atlas/medieval-architecture-western-europe/fontenay-abbaye دێری فۆنتێنەی | ئارت ئەتڵەس]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{World Heritage Sites in France}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Fontenay Abbey}} [[پۆل:دامەزراوەکانی ١١١٨ لە ئەورووپا]] [[پۆل:دامەزراوەکانی دەیەی ١١١٠ لە فەڕەنسا]] [[پۆل:ئەو بینا و پێکھاتانەی لە ١١٤٧ تەواو بوون]] [[پۆل:ئەو کڵێسایانەی لە دەیەی ١١٤٠ تەواو بوون]] [[پۆل:ھەڵوەشاندنەوەکانی ١٧٩١ لە فەڕەنسا]] [[پۆل:ئەو دێرانەی لە کاتی شۆڕشی فەڕەنسادا ھەڵوەشێنرانەوە]] [[پۆل:دێرە سیستەرسییەکان لە فەڕەنسا|Fontenay, Abbey of]] [[پۆل:شوێنەوارەکانی میراتی جیھانی لە فەڕەنسا|Fontenay, Abbey of]] [[پۆل:دێرە بەنێدیکتییەکان لە فەڕەنسا|Fontenay, Abbey of]] [[پۆل:شوێنە سەرنجڕاکێشەکان لە فەڕەنسا]] [[پۆل:بینا و پێکھاتەکان لە کۆت-دۆر]] [[پۆل:دێرە مەسیحییە دامەزراوەکانی دەیەی ١١١٠]] [[پۆل:شوێنە گەشتیارییەکان لە کۆت-دۆر]] 0lblrk0wzio1hdckxqp3t45hdyl9a54 0 299926 1617357 1616993 2026-08-05T12:12:26Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617357 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} }} {{Use dmy dates|date=April 2019}} <!-- Merge tag removed and notes added on talk page - please do not re-apply discussion is finished --> [[#پێش مێژوو|ئوکراینای پێش مێژوو]]، وەک بەشێک لە {{بنز|دەشتی پۆنتیک-کاسپیەن|en|Pontic–Caspian steppe|lt=دەشتی پۆنتیک}} لە {{بنز|ئەورووپای ڕۆژھەڵات|en|Eastern Europe|lt=ئەورووپای ڕۆژھەڵات}}، ڕۆڵێکی گرنگی گێڕا لە ڕووداوە کولتوورییەکانی ئۆراسیادا، لەوانەش بڵاوبوونەوەی سەردەمەکانی {{بنز|چاخی مس|en|Chalcolithic|lt=چاخی مس}} و {{بنز|سەردەمی بڕۆنز|en|Bronze Age|lt=بڕۆنز}}، {{بنز|کۆچەکانی ھیندۆ-ئەورووپی|en|Indo-European migrations|lt=کۆچەکانی ھیندۆ-ئەورووپی}}، و {{بنز|ماڵییکردنی ئەسپ|en|domestication of the horse|lt=ماڵییکردنی ئەسپ}}.<ref>Matossian ''Shaping World History'' p. 43</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |سەردێڕ= What We Theorize – When and Where Did Domestication Occur |ڕێکەوتی سەردان= ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ئیش= International Museum of the Horse |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20191214163832/http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}(Citation does not exist anymore)</ref><ref name="cbc.ca">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ= Horsey-aeology, Binary Black Holes, Tracking Red Tides, Fish Re-evolution, Walk Like a Man, Fact or Fiction |ناونیشان= http://www.cbc.ca/quirks/episode/2009/03/07/horsey-aeology-binary-black-holes-tracking-red-tides-fish-re-evolution-walk-like-a-man-fact-or-ficti/|ئیش= Quirks and Quarks Podcast with Bob Macdonald |بڵاوکەرەوە= {{بنز|ڕادیۆی سی بی سی|en|CBC Radio|lt=ڕادیۆی سی بی سی}} |ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}(Link does not exist anymore)</ref> وەک بەشێک لە {{بنز|سکیثیا|en|Scythia|lt=سکیثیا}} لە سەردەمی کۆندا، ئوکراینا بە زۆری لەلایەن {{بنز|گروتۆنگی|en|Greuthungi|lt=گروتۆنگییەکان}}، {{بنز|گێتای|en|Getae|lt=گێتاکان}}، {{بنز|گۆتەکان|en|Goths|lt=گۆتەکان}}، و {{بنز|ھوونەکان|en|Huns|lt=ھوونەکان}} لە {{بنز|سەردەمی کۆچکردن|en|Migration Period|lt=سەردەمی کۆچکردندا}} نیشتەجێ بوون، لە کاتێکدا {{بنز|شانشینی بۆسپۆر|en|Bosporan Kingdom|lt=بەشەکانی باشووری ئوکراینا}} پێشتر لەلایەن {{بنز|یۆنانییەکان لە کریمیای پێش ڕۆمان|en|Greek Crimea|lt=یۆنانییەکان}} و پاشان {{بنز|کریمیای ڕۆمانی|en|Roman Crimea|lt=ڕۆمانییەکانەوە}} داگیرکرا بوون. لە {{بنز|سەدەکانی ناوەڕاستی سەرەتایی|en|Early Middle Ages|lt=سەدەکانی ناوەڕاستی سەرەتایی}} ھەروەھا شوێنێکی فراوانبوونی {{بنز|سلاڤە سەرەتایییەکان|en|early Slavs|lt=سلاڤە سەرەتایییەکان}} بوو. ناوچە ناوخۆیییەکان لەگەڵ دامەزراندنی دەوڵەتی سەدەکانی ناوەڕاستی {{بنز|ڕووسی کێڤی|en|Kievan Rus'|lt=ڕووسی کێڤی}} چوونە ناو مێژووی نووسراوەوە، کە وەک نەتەوەیەکی بەھێز دەرکەوت بەڵام لە کاتی {{بنز|لووتکەی سەدەکانی ناوەڕاست|en|High Middle Ages|lt=لووتکەی سەدەکانی ناوەڕاستدا}} ھەڵوەشایەوە، و لە سەدەی ١٣یەمدا لەلایەن {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|en|Mongol Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی مەغۆلەوە}} {{بنز|داگیرکاریی مەغۆلەکان بۆ سەر ڕووسی کێڤی|en|Mongol invasion of Kievan Rus'|lt=وێران کرا}}. لە ماوەی سەدەکانی ١٤ و ١٥یەمدا، خاکەکانی ئێستای ئوکراینا کەوتنە ژێر دەسەڵاتی چوار ھێزی دەرەکی: {{بنز|ھۆردی زێڕین|en|Golden Horde|lt=ھۆردی زێڕین}}، {{بنز|خاناتی کریمیا|en|Crimean Khanate|lt=خاناتی کریمیا}}، {{بنز|دوکایەتیی مەزنی لیتوانیا|en|Grand Duchy of Lithuania|lt=دوکایەتیی مەزنی لیتوانیا}} و {{بنز|کڕۆنی شانشینی پۆڵەندا|en|Crown of the Kingdom of Poland|lt=کڕۆنی شانشینی پۆڵەندا}}. ئەم دوو ھێزەی دوایی دواتر لە دوای {{بنز|یەکێتیی کرێڤۆ|en|Union of Krewo|lt=یەکێتیی کرێڤۆ}} و {{بنز|یەکێتیی لوبلین|en|Union of Lublin|lt=یەکێتیی لوبلین}} یەکیان گرت و بوون بە {{بنز|کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی|en|Polish–Lithuanian Commonwealth|lt=کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی}}. لە ھەمان کاتدا، {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|en|Ottoman Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} وەک ھێزێکی سەرەکیی ناوچەیی لە ناو و دەوروبەری {{بنز|دەریای ڕەش|en|Black Sea|lt=دەریای ڕەش}} دەرکەوت، لە ڕێگەی دەوڵەتە پاشکۆکانی وەک خاناتی کریمیا، ھەروەھا ئەو خاکانەی ڕاستەوخۆ بەڕێوەدەبران. دوای ڕاپەڕینێکی ساڵی ١٦٤٨ی {{بنز|کۆساکەکان|en|Cossacks|lt=کۆساکەکان}} دژی کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی، {{بنز|ھێتمانی ھێزی زاپۆرۆژی|en|Hetman of Zaporizhian Host|lt=ھێتمان}} {{بنز|بۆھدان خمیلنیتسکی|en|Bohdan Khmelnytsky|lt=بۆھدان خمیلنیتسکی}} ڕەزامەندیی دەربڕی لەسەر {{بنز|ڕێکەوتننامەی پێریاسلاڤ|en|Pereiaslav Agreement|lt=پەیماننامەی پێریاسلاڤ}} لە کانوونی دووەمی ١٦٥٤. سروشتی وردی ئەو پەیوەندییەی کە بەم پەیماننامەیە لە نێوان {{بنز|ھێتماناتی کۆساک|en|Cossack Hetmanate|lt=ھێتماناتی کۆساک}} و ڕووسیادا دروست بوو، وەک جێی مشتومڕی زانستی دەمێنێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kroll|یەکەم=Piotr|ڕێکەوت=٢٠٠٨|سەردێڕ=Od ugody hadziackiej do Cudnowa. Kozaczyzna między Rzecząpospolitą a Moskwą w latach 1658-1660|doi=10.31338/uw.9788323518808|ژپنک=٩٧٨-٨٣-٢٣٥-١٨٨٠-٨}}</ref> ڕێکەوتننامەکە بووە ھۆی دەستپێکردنی {{بنز|جەنگی ڕووسیا و پۆڵەندا (١٦٥٤-١٦٦٧)|en|Russo-Polish War (1654–1667)|lt=جەنگی ڕووسیا و پۆڵەندا لە ١٦٥٤-١٦٦٧}} و شکستی {{بنز|پەیماننامەی ھادیاچ|en|Treaty of Hadiach|lt=پەیماننامەی ھادیاچ}}، کە دەکرا ببێتە ھۆی دروستبوونی {{بنز|کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی-ڕووسینی|en|Polish–Lithuanian–Ruthenian Commonwealth|lt=کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی-ڕووسینی}}. لە ئەنجامدا، بەپێی {{بنز|پەیماننامەی ئاشتیی ھەمیشەیی (١٦٨٦)|en|Treaty of Perpetual Peace (1686)|lt=پەیماننامەی ئاشتیی ھەمیشەیی}} کە لە ساڵی ١٦٨٦ واژوو کرا، بەشی ڕۆژھەڵاتی ئوکراینا (لە ڕۆژھەڵاتی {{بنز|ڕووباری دنیپەر|en|Dnieper|lt=ڕووباری دنیپەر}}) کەوتە ژێر دەسەڵاتی ڕووسیا،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A History of Russia |پەڕە= ١٩٩|نووسەر= Riasanovsky, Nicholas V. |بڵاوکەرەوە= Oxford University Press |ساڵ= ١٩٦٣}}</ref> ١٤٦٬٠٠٠ {{بنز|ڕووبڵ|en|ruble|lt=ڕووبڵ}} وەک قەرەبوو درا بە پۆڵەندا بۆ لەدەستدانی {{بنز|ئوکراینای کەناری ڕاست|en|right-bank Ukraine|lt=ئوکراینای کەناری ڕاست}}،<ref name="dict">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=S6aUBuWPqywC&q=Eternal+Peace+Treaty+1686&pg=PA183|سەردێڕ=Historical dictionary of Poland, 966-1945|نووسەر١=Jerzy Jan Lerski|نووسەر٢=Piotr Wróbel|نووسەر٣=Richard J. Kozicki|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٢٦٠٠٧-٠|پەڕە=١٨٣}}</ref> و لایەنەکان ڕێکەوتن کە پەیماننامەی جیاواز لەگەڵ ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا واژوو نەکەن.<ref name="dict"/> پەیماننامەکە لە پۆڵەندا بەتوندی دژایەتیی کرا و لەلایەن {{بنز|سەیمی کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی|en|Sejm of the Polish–Lithuanian Commonwealth|lt=سەیمی پۆڵەندی-لیتوانی}}یەوە پەسەند نەکرا تا ساڵی ١٧١٠.<ref name="dict"/><ref name="Davies1982">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=WdO7hoxNThAC&pg=PA406|سەردێڕ=God's Playground, a History of Poland: The origins to 1795|نووسەر=Norman Davies|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ساڵ=١٩٨٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٥٣٥١-٨|پەڕە=٤٠٦}}</ref> شەرعییەتی یاساییی پەسەندکردنەکەی جێی مشتومڕ بووە.<ref>{{بنز|ئەوگێنیوش ڕۆمەر|en|Eugeniusz Romer|lt=Eugeniusz Romer}}، O wschodniej granicy Polski z przed 1772 r.، w: Księga Pamiątkowa ku czci Oswalda Balzera, t. II, Lwów 1925, s. [355].</ref> بەپێی وتەی یاتسێک ستاشێڤسکی، پەیماننامەکە بە بڕیارێکی سەیم پشتڕاست نەکراوەتەوە تا {{بنز|سەیمی کۆبوونەوەی ١٧٦٤|en|Convocation Sejm (1764)|lt=دانیشتنی ١٧٦٤}}.<ref>Jacek Staszewski, August II Mocny, Wrocław 1998, p. 100.</ref> لە کاتی {{بنز|جەنگی گەورەی باکوور|en|Great Northern War|lt=جەنگی گەورەی باکوور}}دا، ھێتمان {{بنز|ئیڤان مازێپا|en|Ivan Mazepa|lt=ئیڤان مازێپا}} لەگەڵ {{بنز|کارلی دوازدەھەمی سوێد|en|Charles XII of Sweden|lt=کارلی دوازدەھەمی سوێد}} لە ساڵی ١٧٠٨دا ھاوپەیمانیی بەست. بەڵام، {{بنز|بەستەڵەکی گەورەی ١٧٠٩|en|Great Frost of 1709|lt=بەستەڵەکی گەورەی ١٧٠٩}} زۆر سوپای سوێدی لاواز کرد. دوای {{بنز|جەنگی پۆڵتاڤا|en|Battle of Poltava|lt=جەنگی پۆڵتاڤا}} لە کۆتاییی ١٧٠٩دا، دابەزینێک لە دەسەڵاتی ھێتمانات ڕوویدا، کە گەیشتە لووتکە بە ھەڵوەشاندنەوەی ھێتماناتی کۆساک لە دەیەی ١٧٦٠ و وێرانکردنی {{بنز|سیچی زاپۆرۆژی|en|Zaporozhian Sich|lt=سیچی زاپۆرۆژی}} لە دەیەی ١٧٧٠. دوای {{بنز|دابەشکردنەکانی پۆڵەندا|en|Partitions of Poland|lt=دابەشکردنەکانی پۆڵەندا}} (١٧٧٢-١٧٩٥) و داگیرکردنی خاناتی کریمیا لەلایەن ڕووسیاوە، {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|en|Russian Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی}} و {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی نەمسا|en|Austrian Empire|lt=نەمساوییەکانی ھابسبۆرگ}} بۆ ماوەی زیاتر لە سەد ساڵ کۆنترۆڵی ھەموو ئەو خاکانەیان کرد کە ئوکراینای ئەمڕۆ پێکدەھێنن. {{بنز|نەتەوەپەرستیی ئوکراینی|en|Ukrainian nationalism|lt=نەتەوەپەرستیی ئوکراینی}} لە سەدەی ١٩یەمدا پەرەی سەند. دوای {{بنز|شۆڕشی ڕووسیا|en|Russian Revolution|lt=شۆڕشەکانی ڕووسیا}} لە ساڵی ١٩١٧، {{بنز|ئوکراینا دوای شۆڕشی ڕووسیا|en|Ukraine after the Russian Revolution|lt=قۆناغێکی پڕپشێوی}} لە شەڕ دەستی پێکرد، ھەروەھا {{بنز|جەنگی پۆڵەندا-ئوکراینا|en|Polish-Ukrainian War|lt=جەنگێکی ھاوکات}} لە ناو {{بنز|شانشینی گالیسیا و لۆدۆمێریا|en|Kingdom of Galicia and Lodomeria|lt=شانشینی پێشووی گالیسیا و لۆدۆمێریا}} دوای ھەڵوەشانەوەی {{بنز|پاشایەتیی ھابسبۆرگ|en|Habsburg monarchy|lt=پاشایەتیی ھابسبۆرگ}} لە دوای {{بنز|جەنگی جیھانیی یەکەم|en|World War I|lt=جەنگی جیھانیی یەکەم}}. پاشان {{بنز|جەنگی سۆڤیەت-ئوکراینا|en|Ukrainian–Soviet War|lt=جەنگی سۆڤیەت-ئوکراینا}} (١٩١٧-١٩٢١) ھاتە ئاراوە، کە تێیدا {{بنز|سوپای سوور|en|Red Army|lt=سوپای سوور}}ی {{بنز|بەلشەفییەکان|en|Bolsheviks|lt=بەلشەفیی}} لە کۆتایییەکانی ساڵی ١٩١٩دا کۆنترۆڵی ناوچەکەیان کرد.<ref>Riasanovsky (1963), p. 537.</ref> بەلشەفییە ئوکراینییەکان، کە شکستیان بە {{بنز|سوپای گەلی ئوکراینا|en|Ukrainian People's Army|lt=حکوومەتی نیشتمانی}} ھێنابوو لە {{بنز|کێڤ|en|Kyiv|lt=کێڤ}}، {{بنز|کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا|en|Ukrainian Soviet Socialist Republic|lt=کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا}}یان دامەزراند، کە لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٢ بوو بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی {{بنز|کۆمارەکانی یەکێتیی سۆڤیەت|en|republics of the Soviet Union|lt=کۆمارەکانی یەکێتیی سۆڤیەت}}. سیاسەتی سەرەتاییی سۆڤیەت سەبارەت بە {{بنز|زمانی ئوکراینی|en|Ukrainian language|lt=زمانی ئوکراینی}} و {{بنز|کولتووری ئوکراینی|en|Ukrainian culture|lt=کولتووری ئوکراینی}} زمانی ئوکراینیی کردە {{بنز|زمانی فەرمی|en|official language|lt=زمانی فەرمی}}ی کارگێڕی و قوتابخانەکان. لە دەیەی ١٩٣٠ەکاندا سیاسەتەکە گۆڕا بۆ {{بنز|بەڕووسیکردن|en|Russification|lt=بەڕووسیکردن}}. لە ساڵانی ١٩٣٢ و ١٩٣٣دا، ملیۆنان کەس لە ئوکراینا، کە زۆربەیان گوندنشین بوون، بەھۆی {{بنز|قاتوقڕیی سۆڤیەت لە ١٩٣٠-١٩٣٣|en|Soviet famine of 1930–1933|lt=قاتوقڕییەکی}} وێرانکەرەوە کە بە {{بنز|ھۆلۆدۆمۆر|en|Holodomor|lt=ھۆلۆدۆمۆر}} ناسراوە، لە برسان مردن. مەزەندە دەکرێت کە ٦ بۆ ٨ ملیۆن کەس بەھۆی برسێتییەوە لە یەکێتیی سۆڤیەت لەم ماوەیەدا مردبن، کە ٤ بۆ ٥ ملیۆنیان ئوکراینی بوون.<ref>{{cite encyclopedia |url= https://www.britannica.com/eb/article-275913/Ukraine |title= Ukraine – The famine of 1932–33 |access-date= 26 June 2008 |encyclopedia= Encyclopædia Britannica}}</ref> دوای ئەوەی یەکێتیی سۆڤیەت و {{بنز|ئەڵمانیای نازی|en|Nazi Germany|lt=ئەڵمانیای نازی}} لە ئەیلوولی ١٩٣٩دا {{بنز|داگیرکردنی پۆڵەندا|en|invasion of Poland|lt=پۆڵەندایان داگیرکرد}}، خاکی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا بەرەو ڕۆژاوا {{بنز|داگیرکردنی ڕۆژھەڵاتی گالیسیا و ڤۆلھینیا لەلایەن سۆڤیەتەوە|en|Soviet annexation of Eastern Galicia and Volhynia|lt=فراوان بوو}}. سوپاکانی {{بنز|وڵاتانی تەوەر|en|Axis powers|lt=تەوەر}} لە ساڵی ١٩٤١ەوە تا ١٩٤٤ {{بنز|ڕایخسکۆمیساریاتی ئوکراینا|en|Reichskommissariat Ukraine|lt=ئوکراینایان داگیرکرد}}. لە کاتی {{بنز|جەنگی جیھانیی دووەم|en|World War II|lt=جەنگی جیھانیی دووەم}}دا، چەند بەشێکی {{بنز|سوپای یاخیبووانی ئوکراینا|en|Ukrainian Insurgent Army|lt=سوپای یاخیبووانی ئوکراینا}} بۆ سەربەخۆییی ئوکراینا دژی ھەردوو لایەنی ئەڵمانیا و یەکێتیی سۆڤیەت شەڕیان کرد، لەکاتێکدا بەشەکانی تری ئوکراینا {{بنز|ھاوکاریی ئوکراینییەکان لەگەڵ ئەڵمانیای نازی|en|Ukrainian collaboration with Nazi Germany|lt=ھاوکاریی نازییەکانیان کرد}} و یارمەتییان دان لە ئەنجامدانی {{بنز|ھۆلۆکۆست لە ئوکراینا|en|the Holocaust in Ukraine|lt=ھۆلۆکۆست لە ئوکراینا}} و {{بنز|کۆمەڵکوژیی پۆڵەندییەکان لە ڤۆلھینیا و ڕۆژھەڵاتی گالیسیا|en|Massacres of Poles in Volhynia and Eastern Galicia|lt=چەوساندنەوەی پۆڵەندییەکان}}. لە ساڵی ١٩٥٣، {{بنز|نیکیتا خروشچۆڤ|en|Nikita Khrushchev|lt=نیکیتا خروشچۆڤ}}، کە لە ڕووی نەتەوەیییەوە سەر بە {{بنز|ڕووسەکان|en|Russians|lt=ڕووس}} بوو و سەرۆکی پێشووی {{بنز|پارتی کۆمۆنیستی ئوکراینا (یەکێتیی سۆڤیەت)|en|Communist Party of Ukraine (Soviet Union)|lt=پارتی کۆمۆنیستی ئوکراینا}} بوو، وەک سەرۆکی {{بنز|پارتی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت|en|Communist Party of the Soviet Union|lt=پارتی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت}} دەستبەکار بوو و {{بنز|توانەوەی خروشچۆڤ|en|Khrushchev Thaw|lt=ئازادیی سیاسی و کولتووریی زیاتری ڕەخساند}}، کە بووە ھۆی {{بنز|شەستەکان#شەستەکانی ئوکراینا|en|Sixtiers#Ukrainian Sixtiers|lt=بووژانەوەی ئوکراینا}}. لە ساڵی ١٩٥٤ کۆمارەکە بەرەو باشوور فراوان بوو بە {{بنز|گواستنەوەی کریمیا لە ١٩٥٤|en|1954 transfer of Crimea|lt=گواستنەوەی کریمیا}} لە ڕووسیاوە. سەرەڕای ئەوەش، سەرکوتکردنی سیاسی دژی شاعیران، مێژوونووسان و ڕووناکبیرانی تر بەردەوام بوو، ھاوشێوەی ھەموو بەشەکانی تری یەکێتیی سۆڤیەت. کاتێک {{بنز|ھەڵوەشانەوەی یەکێتیی سۆڤیەت|en|Dissolution of the Soviet Union|lt=یەکێتیی سۆڤیەت ھەڵوەشایەوە}} لە ساڵی ١٩٩١، ئوکراینا جارێکی تر بوو بە دەوڵەتێکی سەربەخۆ. ئەمە سەرەتای قۆناغێکی گواستنەوە بوو بۆ {{بنز|ئابووریی بازاڕ|en|market economy|lt=ئابووریی بازاڕ}}، کە تێیدا ئوکراینا بۆ ماوەی ھەشت ساڵ تووشی {{بنز|پاشەکشەی ئابووری|en|recession|lt=پاشەکشەی ئابووری}} بوو.<ref name="Macroindicators NBU">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.bank.gov.ua/ENGL/Macro/index.htm|سەردێڕ= Macroeconomic Indicators|بڵاوکەرەوە= {{بنز|بانکی نیشتمانیی ئوکراینا|en|National Bank of Ukraine|lt=بانکی نیشتمانیی ئوکراینا}}|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071021232506/http://bank.gov.ua/Engl/Macro/index.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> بەڵام دواتر، ئابوورییەکەی زیادبوونێکی بەرزی لە {{بنز|پێڕستی وڵاتان بەپێی گەشەی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی ١٩٨٠-٢٠١٠|en|List of countries by GDP growth 1980–2010|lt=گەشەی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی}}دا بەخۆیەوە بینی تا ئەو کاتەی لە کاتی {{بنز|قەیرانی داراییی ئوکراینا لە ٢٠٠٨-٢٠٠٩|en|2008–2009 Ukrainian financial crisis|lt=پاشەکشە گەورەکە}}دا داڕما.<ref>Inozmi, [http://unian.net/eng/news/news-325554.html "Ukraine – macroeconomic economic situation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120222203413/http://www.unian.net/eng/news/news-325554.html |date=22 February 2012 }}. June 2009.</ref> قەیرانێکی سیاسیی درێژخایەن لە ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣دا دەستی پێکرد، کاتێک سەرۆک {{بنز|ڤیکتۆر یانوکۆڤیچ|en|Viktor Yanukovych|lt=ڤیکتۆر یانوکۆڤیچ}} ئامادەکارییەکانی بۆ جێبەجێکردنی {{بنز|ڕێکەوتننامەی ھاوبەشیی یەکێتیی ئەورووپا و ئوکراینا|en|European Union–Ukraine Association Agreement|lt=ڕێکەوتننامەی ھاوبەشی}} لەگەڵ {{بنز|یەکێتیی ئەورووپا|en|European Union|lt=یەکێتیی ئەورووپا}} ڕاگرت، و لەبری ئەوە ھەڵبژارد کە بەدوای پەیوەندیی نزیکتردا بگەڕێت لەگەڵ {{بنز|ڕووسیا|en|Russia|lt=ڕووسیا}}. ئەم بڕیارە بووە ھۆی خۆپیشاندانەکانی {{بنز|یۆرۆمەیدان|en|Euromaidan|lt=یۆرۆمەیدان}} و دواتر، {{بنز|شۆڕشی شکۆمەندی|en|Revolution of Dignity|lt=شۆڕشی شکۆمەندی}}. پاشان یانوکۆڤیچ لەلایەن پەرلەمانی ئوکرایناوە لە شوباتی ٢٠١٤دا لە پۆستەکەی لادرا. لە ٢٠ی شوباتدا، {{بنز|جەنگی ڕووسیا و ئوکراینا|en|Russo-Ukrainian War|lt=جەنگی ڕووسیا و ئوکراینا}} دەستی پێکرد کاتێک ھێزەکانی ڕووسیا {{بنز|لکاندنی کریمیا بە فیدراسیۆنی ڕووسیاوە|en|Annexation of Crimea by the Russian Federation|lt=چوونە ناو کریمیا}}وە. کەمێک دوای ئەوە، {{بنز|پشێوییەکانی لایەنگرانی ڕووسیا لە ئوکراینا لە ٢٠١٤|en|2014 pro-Russian unrest in Ukraine|lt=پشێویی}} لایەنگرانی ڕووسیا باڵی کێشا بەسەر ناوچەکانی {{بنز|ڕۆژھەڵاتی ئوکراینا|en|Eastern Ukraine|lt=ڕۆژھەڵاتی}} و {{بنز|باشووری ئوکراینا|en|Southern Ukraine|lt=باشووری}} زۆرینە {{بنز|زمانی ڕووسی لە ئوکراینا|en|Russian language in Ukraine|lt=ڕووسی-ئاخێو}}ی ئوکراینادا، کە یانوکۆڤیچ زۆرترین پاڵپشتیی لێ بەدەستھێنابوو. {{بنز|ڕیفراندۆمی پێگەی کریمیا لە ٢٠١٤|en|2014 Crimean status referendum|lt=ڕیفراندۆمێکی نێونەتەوەییی دانپێدانەنراو}} لە {{بنز|کۆماری ئۆتۆنۆمیی کریمیا|en|Autonomous Republic of Crimea|lt=ناوچەی ئۆتۆنۆمیی ئوکراینا}}ی زۆرینە ڕووسیی نەتەوەیی لە {{بنز|کریمیا|en|Crimea|lt=کریمیا}} بەڕێوەچوو و لە ١٨ی ئازاری ٢٠١٤دا کریمیا {{بنز|لکاندنی کریمیا بە فیدراسیۆنی ڕووسیاوە|en|Annexation of Crimea by the Russian Federation|lt=بە شێوەیەکی دیفاکتۆ لەلایەن ڕووسیاوە لکێنرا}}. {{بنز|جەنگ لە دۆنباس (٢٠١٤-٢٠٢٢)|en|War in Donbas (2014–2022)|lt=جەنگ لە دۆنباس}} لە ئۆبلاستی {{بنز|ئۆبلاستی دۆنێتسک|en|Donetsk Oblast|lt=دۆنێتسک}} و {{بنز|ئۆبلاستی لوھانسک|en|Luhansk Oblast|lt=لوھانسک}}ی ئوکراینا دەستی پێکرد کە سوپای ڕووسیاشی تێوەگلا. جەنگەکە بەردەوام بوو تاوەکوو ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢، کاتێک ڕووسیا دەستی بە {{بنز|ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا لە ٢٠٢٢|en|2022 Russian invasion of Ukraine|lt=داگیرکارییەکی}} گەورە کرد بۆ سەر بەشێکی زۆری وڵاتەکە. == پێش مێژوو == === سەردەمی چاخی بەردینی کۆن (پالیۆلیتیک) === {{See also|{{بنز|ستێلەی بەردینی ئوکراینی|en|Ukrainian stone stelae|lt=ستێلەی بەردینی ئوکراینی}}}} [[File:Slavarchaeology.png|thumb|کولتوورە شوێنەوارییەکانی پەیوەست بە {{بنز|سلاڤە-پێشینەکان|en|proto-Slavs|lt=سلاڤە-پێشینەکان}} و {{بنز|سلاڤە سەرەتایییەکان|en|early Slavs|lt=سلاڤە سەرەتایییەکان}}: {{بنز|کولتووری چێرنۆلێس|en|Chernoles culture|lt=کولتووری چێرنۆلێس}} (پێش ٥٠٠ پێش زایین)، {{بنز|کولتووری زاروبینتسی|en|Zarubintsy culture|lt=کولتووری زاروبینتسی}} (٣٠٠ پێش زایین تا ١٠٠ی زایینی)، {{بنز|کولتووری پشێڤۆرسک|en|Przeworsk culture|lt=کولتووری پشێڤۆرسک}} (٣٠٠ پێش زایین تا ٤٠٠ی زایینی)، {{بنز|کولتووری کۆرچاک|en|Korchak culture|lt=ئاسۆی پراگ-کۆرچاک}} (سەدەی ٦ بۆ ٧ەم، فراوانبوونی سلاڤییەکان)]] نیشتەجێبوون لە [[ئوکراینا]] لەلایەن ئەندامانی ڕەگەزی ''{{بنز|ھۆمۆ|en|Homo|lt=ھۆمۆ}}''وە بەڵگەنامەیی کراوە لە قووڵایییەکانی سەردەمی {{بنز|چاخی بەردینی کۆن|en|Paleolithic|lt=چاخی بەردینی کۆن}} لە پێش مێژوودا. دۆزینەوەی ئامێرە بەردینەکانی ١.٤-ملیۆن-ساڵە لە {{بنز|کۆرۆلێڤۆ|en|Korolevo|lt=کۆرۆلێڤۆ}}، کە دەکەوێتە ڕۆژاوای ئوکراینا، یەکێکە لە کۆنترین بەڵگە سەلمێنراوەکانی بوونی ھۆمینینەکان لە [[ئەورووپا]]. ئەم ئامێرانە تێگەیشتنی گرنگ دەدەن لەسەر ڕەفتار و ستراتیژییەکانی خۆگونجاندنی ئەندامە سەرەتایییەکانی ڕەگەزی ''{{بنز|ھۆمۆ|en|Homo|lt=ھۆمۆ}}''، کە ئەگەری زۆرە ''{{بنز|ھۆمۆ ئیرێکتوس|en|Homo erectus|lt=ھۆمۆ ئirێکتوس}}'' بووبن، لەکاتێکدا کە بەناو کیشوەرەکەدا بڵاودەبوونەوە لە قۆناغی چاخی بەردینی کۆنی خواروودا.<ref name=Garba2024>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Garba |یەکەم١=R. |دوایین٢=Usyk |یەکەم٢=V. |دوایین٣=Ylä-Mella |یەکەم٣=L. |دوایین٤=Kameník |یەکەم٤=J. |دوایین٥=Stübner |یەکەم٥=K. |دوایین٦=Lachner |یەکەم٦=J. |دوایین٧=Rugel |یەکەم٧=G. |دوایین٨=Veselovský |یەکەم٨=F. |دوایین٩=Gerasimenko |یەکەم٩=N. |دوایین١٠=Herries |یەکەم١٠=A. I. R. |دوایین١١=Kučera |یەکەم١١=J. |دوایین١٢=Knudsen |یەکەم١٢=M. F. |دوایین١٣=Jansen |یەکەم١٣=J. D. |سەردێڕ=East-to-west human dispersal into Europe 1.4 million years ago |journal=Nature |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤|بەرگ=٦٢٧|issue=8005 |پەڕەکان=٨٠٥–٨١٠|pmid=٣٨٤٤٨٥٩١|doi=10.1038/s41586-024-07151-3 |bibcode=2024Natur.627..805G}}</ref> {{بنز|نیاندەرتاڵ|en|Neanderthal|lt=نیاندەرتاڵەکان}} پەیوەستن بە ناوچە شوێنەوارییەکانی مۆلۆدۆڤا (٤٥٬٠٠٠-٤٣٬٠٠٠ پێش زایین)، کە {{بنز|خانووی چاڵ#نشینگەکانی ئێسکی مامۆت|en|Pit-house#Mammoth_bone_dwellings|lt=نشینگەی ئێسکی مامۆت}} لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.telegraph.co.uk/science/science-news/8963177/Neanderthals-built-homes-with-mammoth-bones.html |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20111221004746/http://www.telegraph.co.uk/science/science-news/8963177/Neanderthals-built-homes-with-mammoth-bones.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ= Neanderthals built homes with mammoth bones |ئیش= Telegraph.co.uk |یەکەم= Richard |دوایین= Gray |ڕێکەوت= ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://archaeology.about.com/od/mterms/g/molodova.htm |سەردێڕ=Molodova I and V (Ukraine) |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131203005437/http://archaeology.about.com/od/mterms/g/molodova.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆنترین بەڵگەی سەلمێنراوی {{بنز|مرۆڤی مۆدێرن|en|modern humans|lt=مرۆڤی مۆدێرن}} لە نیشتەجێبوونەکانی سەردەمی {{بنز|گراڤێتی|en|Gravettian|lt=گراڤێتی}} دەدۆزرێنەوە کە دەگەڕێنەوە بۆ ٣٢٬٠٠٠ ساڵ پێش زایین لە ئەشکەوتی بورا-کایا لە {{بنز|چیاکانی کریمیا|en|Crimean Mountains|lt=چیاکانی کریمیا}}.<ref name=orig>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ= The Oldest Anatomically Modern Humans from Far Southeast Europe: Direct Dating, Culture and Behavior |یەکەم١= Sandrine |دوایین١= Prat |یەکەم٢= Stéphane C. |دوایین٢= Péan |یەکەم٣= Laurent |دوایین٣= Crépin |یەکەم٤=Dorothée G. |دوایین٤= Drucker |یەکەم٥=Simon J. |دوایین٥= Puaud |یەکەم٦=Hélène |دوایین٦=Valladas |یەکەم٧= Martina |دوایین٧=Lázničková-Galetová |یەکەم٨=Johannes |دوایین٨=van der Plicht |یەکەم٩= Alexander |دوایین٩= Yanevich | journal = PLOS ONE | display-authors = ٨|ڕێکەوت= ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١١|بەرگ= ٦| issue = 6 | article-number = e20834 |بڵاوکەرەوە= plosone | doi = 10.1371/journal.pone.0020834 | pmid = ٢١٦٩٨١٠٥| pmc = ٣١١٧٨٣٨| bibcode = 2011PLoSO...620834P | doi-access = free}}</ref><ref name=bbc>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-13846262 |سەردێڕ= Early human fossils unearthed in Ukraine |یەکەم= Jennifer |دوایین= Carpenter |ڕێکەوت= ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە= BBC |ڕێکەوتی سەردان= ٢١ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> [[File:Yamna-en.svg|thumb|left|بەربڵاویی {{بنز|کولتووری یامنا|en|Yamna culture|lt=کولتووری یامنا یان "گۆڕی چاڵەکان"}} لە سەردەمی {{بنز|چاخی مس|en|Chalcolithic|lt=چاخی مس}}، ھەزارەی سێیەمی پێش زایین]] === سەردەمی چاخی بەردینی نوێ (نیۆلیتیک) و چاخی بڕۆنز === لە کۆتاییی سەردەمی {{بنز|چاخی بەردینی نوێ|en|Neolithic|lt=چاخی بەردینی نوێ}}دا، {{بنز|کولتووری کوکوتێنی-تریپیلی|en|Cucuteni-Trypillian culture|lt=کولتووری کوکوتێنی-تریپیلی}} لە دەوروبەری ٤٬٥٠٠-٣٬٠٠٠ پێش زایین گەشەی سەند.<ref name=neolithic>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.trypillia.com/info/index.shtml|سەردێڕ=Trypillian Civilization 5,508 – 2,750 BC|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ئیش=The Trypillia-USA-Project|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071212222638/http://www.trypillia.com/info/index.shtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> خەڵکی {{بنز|چاخی مس|en|Copper Age|lt=چاخی مس}}ی سەر بە {{بنز|کولتووری کوکوتێنی-تریپیلی|en|Cucuteni-Trypillian culture|lt=کولتووری کوکوتێنی-تریپیلی}} لە بەشی ڕۆژاوا، و {{بنز|کولتووری سرێدنی ستۆگ|en|Sredny Stog culture|lt=کولتووری سرێدنی ستۆگ}} لە ڕۆژھەڵاتتر نیشتەجێ بوون، کە دواتر بوون بە بەشێک لە سەردەمی سەرەتاییی {{بنز|سەردەمی بڕۆنز|en|Bronze Age|lt=چاخی بڕۆنز}}ی کولتووری {{بنز|کولتووری یامنا|en|Yamna culture|lt=یامنا}} ("{{بنز|گریمانەی کورگان|en|Kurgan hypothesis|lt=کورگان}}")ی دەشتەکانی پۆنتیک، و لەلایەن {{بنز|کولتووری کاتاکۆمب|en|Catacomb culture|lt=کولتووری کاتاکۆمب}} لە ھەزارەی سێیەمی پێش زایینەوە شوێنیان گیرایەوە.{{Citation needed|date=May 2023}} == چاخی ئاسن و سەردەمی کۆن (کلاسیک) == === نیشتەجێبوونی سکیثیەکان، کۆلۆنیکردنی یۆنانییەکان، و باڵادەستیی ڕۆمانییەکان === {{Main|{{بنز|شانشینی بۆسپۆر|en|Bosporan Kingdom|lt=شانشینی بۆسپۆر}}|{{بنز|یۆنانییەکان لە کریمیای پێش ڕۆمان|en|Greeks in pre-Roman Crimea|lt=یۆنانییەکان لە کریمیای پێش ڕۆمان}}|{{بنز|کریمیای ڕۆمانی|en|Roman Crimea|lt=کریمیای ڕۆمانی}}}} [[File:Склеп Деметры.JPG|thumb|خوداوەند [[دیمیتەر]] لە فرێسکۆیەکی {{بنز|ھونەری یۆنانیی کۆن|en|Ancient Greek art|lt=یۆنانی}} لە [[پانتیکاپایوم]] لە {{بنز|شانشینی بۆسپۆر|en|Bosporan Kingdom|lt=شانشینی بۆسپۆر}} (کە {{بنز|دەوڵەتی پاشکۆ|en|client state|lt=دەوڵەتێکی پاشکۆی}} {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانی|en|Roman Empire|lt=ڕۆما}} بوو)، سەدەی یەکەمی زایینی، [[کریمیا]]]] [[File:Coin of Sauromates II of the Bosporan Kingdom, including depiction of Septimius Severus and Caracalla.jpg|thumb|right|ستاتەرێکی زێڕینی {{بنز|پێڕستی پاشاکانی بۆسپۆری کیمێری|en|List of kings of the Cimmerian Bosporus|lt=پاشای}} {{بنز|شانشینی بۆسپۆر|en|Bosporan Kingdom|lt=بۆسپۆری}} {{بنز|تیبێریۆس جولیۆس ساورۆماتێسی دووەم|en|Tiberius Julius Sauromates II|lt=تیبێریۆس جولیۆس ساورۆماتێسی دووەم}}، وێنەی سەر و سنگی لەسەر {{بنز|ڕووی دراو|en|obverse|lt=ڕووی پێشەوە}} نەخشێنراوە لەگەڵ نووسراوەیەکی بە زمانی {{بنز|یۆنانیی کۆن|en|Ancient Greek|lt=یۆنانی}} "[[Basileus|BACΙΛΕΩC CΑΥΡΟΜΑΤΟΥ]]"، و لە دیوەکەی تریشدا سەری {{بنز|ئیمپراتۆرەکانی ڕۆمانی|en|Roman emperor|lt=ئیمپراتۆرە ڕۆمانییەکان}} {{بنز|سێپتیمیۆس سێڤێروس|en|Septimius Severus|lt=سێپتیمیۆس سێڤێروس}} و {{بنز|کاراکالا|en|Caracalla|lt=کاراکالا}} ھەن، کە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٨ یان ١٩٩ی زایینی]] لە ماوەی [[چاخی ئاسن]]دا، ئەم گەلانە بەدوایاندا {{بنز|داکییەکان|en|Dacians|lt=داکییەکان}} و ھەروەھا {{بنز|کۆچەرییە شوانکارەکان|en|pastoral nomads|lt=گەلانی کۆچەری}} وەک {{بنز|کیمێرییەکان|en|Cimmerians|lt=کیمێرییەکان}} ({{بنز|کولتووری نۆڤۆچێرکاسک|en|Novocherkassk culture|lt=کولتووری نۆڤۆچێرکاسک}}ی شوێنەواری)، [[سکیثیا|سکیثییەکان]] و {{بنز|سەرماتییەکان|en|Sarmatians|lt=سەرماتییەکان}} ھاتن. شانشینی سکیثیا لێرە لە نێوان ساڵانی ٧٥٠ بۆ ٢٥٠ پێش زایین بوونی ھەبوو.<ref name="EB-Scyth">{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/eb/article-9066426|title=Scythian|access-date=12 September 2007|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref> لە {{بنز|ھەڵمەتی سکیثیای داریووشی یەکەم|en|Scythian campaign of Darius I|lt=ھەڵمەتی سکیثیا}}ی {{بنز|داریووشی مەزن|en|Darius the Great|lt=داریووشی مەزن}} لە ساڵی ٥١٣ی پێش زایین، سوپای {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|en|Achaemenid Empire|lt=فارسی ھەخامەنشی}} زاڵ بوو بەسەر چەندین گەلی {{بنز|تراکییەکان|en|Thracians|lt=گەلانی تراکی}}دا، و نزیکەی ھەموو ناوچەکانی تری بەدرێژاییی بەشی ئەورووپیی {{بنز|دەریای ڕەش|en|Black Sea|lt=دەریای ڕەش}}، وەکوو بەشێک لە {{بنز|بولگاریا|en|Bulgaria|lt=بولگاریا}}ی ئێستا، {{بنز|ڕۆمانیا|en|Romania|lt=ڕۆمانیا}}، ئوکراینا، و [[ڕووسیا]]ی داگیرکرد، پێش ئەوەی بگەڕێتەوە بۆ {{بنز|ئاسیای بچووک|en|Asia Minor|lt=ئاسیای بچووک}}.<ref>Joseph Roisman,Ian Worthington. "A companion to Ancient Macedonia" John Wiley & Sons, 2011. ISBN 978-1-4443-5163-7 pp 135–138, pp 343–345</ref><ref>The Oxford Classical Dictionary by Simon Hornblower and Antony Spawforth,ISBN 0-19-860641-9,"page 1515,"The Thracians were subdued by the Persians by 516"</ref> [[یۆنانییەکان]] کۆلۆنییان لە [[کریمیا]] و {{بنز|کۆلۆنیکردنی یۆنانی کۆن|en|Ancient Greek colonization|lt=ناوچە کەناراوییەکانی تری ئوکراینا}} دامەزراند لە سەدەی ٧ەم یان ٦ەمی پێش زایین لە ماوەی {{بنز|یۆنانی ئارکایک|en|Archaic Greece|lt=سەردەمی ئارکایک}}دا.<ref name="Hammond1959">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond|سەردێڕ=A history of Greece to 322 B.C.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Y0FoAAAAMAAJ|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٣|ساڵ=١٩٥٩|بڵاوکەرەوە=Clarendon Press|پەڕە=١٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨١٤٢٦٠-٧}}</ref> {{بنز|شانشینی بۆسپۆر|en|Bosporan Kingdom|lt=شانشینی بۆسپۆر}} کە بە {{بنز|بەیۆنانیکردن|en|Hellenization|lt=یۆنانی لە ڕووی کولتوورییەوە}} کاریگەر بوو، گەشەی کرد تا ئەو کاتەی لە سەدەی چوارەمی زایینیدا لەلایەن {{بنز|گۆتەکان|en|Goths|lt=گۆتەکان}} و {{بنز|ھوونەکان|en|Huns|lt=ھوونەکان}}ەوە داگیر کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mitchiner |یەکەم=Michael |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=zuQLAQAAMAAJ |سەردێڕ=The Ancient & Classical World, 600 B.C.-A.D. 650 |ڕێکەوت=١٩٧٨|بڵاوکەرەوە=Hawkins Publications |ژپنک=٩٧٨-٠-٩٠٤١٧٣-١٦-١|پەڕە=٦٩|زمان=en}}</ref> لە ٦٢ تا ٦٨ی زایینی {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانی|en|Roman Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانی}} بۆ ماوەیەکی کورت شانشینەکەی لکاند لە سەردەمی ئیمپراتۆر {{بنز|نێرۆ|en|Nero|lt=نێرۆ}}دا کاتێک ئەو {{بنز|پێڕستی پاشاکانی بۆسپۆری کیمێری|en|List of kings of the Cimmerian Bosporus|lt=پاشای بۆسپۆری}} {{بنز|تیبیریۆس جولیۆس کۆتیسی یەکەم|en|Tiberius Julius Cotys I|lt=تیبیریۆس جولیۆس کۆتیسی یەکەم}}ی لابرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bunson|یەکەم=Matthew|سەردێڕ=A dictionary of the Roman Empire|ساڵ=١٩٩٥|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|شوێن=New York|ژپنک=٠-١٩-٥١٠٢٣٣-٩|پەڕە=١١٦}}</ref> پاشان لە ناوەڕاستی سەدەی یەکەمی زایینیدا شانشینی بۆسپۆر کرا بە {{بنز|ئامیسیتیا|en|Amicitia|lt=دەوڵەتی پاشکۆ}}ی {{بنز|کریمیای ڕۆمانی|en|Roman Crimea|lt=ڕۆمانی}} بە بوونی {{بنز|سوپای ڕۆمانی|en|Roman military|lt=ئامادەییی سەربازیی ڕۆمانی}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.chersonesos.org/?p=history_ant&l=eng#7|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040812152424/http://www.chersonesos.org/?p%3Dhistory_ant%26l%3Deng|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Ancient period - History - About Chersonesos, Sevastopol|وێبگە=www.chersonesos.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Migliorati|یەکەم= Guido|سەردێڕ= Cassio Dione e l'impero romano da Nerva ad Anotonino Pio: alla luce dei nuovi documenti|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=jbS5KHJ4uqcC&pg=PA6|ساڵ= ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە= Vita e Pensiero|ژپنک= ٨٨-٣٤٣-١٠٦٥-٩|پەڕە= ٦|زمان= it}}</ref> === گەیشتنی گۆت و ھوونەکان === {{further information|{{بنز|سەردەمی کۆچکردن|en|Migration Period|lt=سەردەمی کۆچکردن}}}} لە سەدەی سێیەمی زایینیدا، {{بنز|گۆتەکان|en|Goths|lt=گۆتەکان}} [[کۆچکردن|کۆچیان کرد]] بۆ خاکەکانی [[ئوکراینا]]ی مۆدێرن لە دەوروبەری ٢٥٠-٣٧٥ی زایینی، کە ئەوان پێیان دەگوت {{بنز|ئۆیوم|en|Oium|lt=ئۆیوم}}، کە ھاوتایە لەگەڵ {{بنز|کولتووری چەرنیاخۆڤ|en|Chernyakhov culture|lt=کولتووری چەرنیاخۆڤ}}ی شوێنەواری.<ref name="history of ukraine27">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Paul Robert|دوایین=Magocsi|ساڵ=١٩٩٦|سەردێڕ=A History of Ukraine|بڵاوکەرەوە=[[University of Toronto Press]]|شوێن=[[Toronto]]|ژپنک=٠-٨٠٢٠-٠٨٣٠-٥|پەڕە=٢٧}}</ref> {{بنز|ئۆسترۆگۆتەکان|en|Ostrogoths|lt=ئۆسترۆگۆتەکان}} لە ناوچەکەدا مانەوە بەڵام لە دەیەی ٣٧٠ەکانەوە کەوتنە ژێر ھەژموونی {{بنز|ھوونەکان|en|Huns|lt=ھوونەکان}}ەوە. لە باکووری شانشینی ئۆسترۆگۆتی {{بنز|کولتووری کێڤ|en|Kyiv culture|lt=کولتووری کێڤ}} ھەبوو، کە لە سەدەکانی ٢ەم-٥ەمدا گەشەی سەندبوو، کاتێک ئەوەش لەلایەن ھوونەکانەوە داگیرکرا. دوای ئەوەی یارمەتییان دا بۆ تێکشکاندنی ھوونەکان لە {{بنز|شەڕی نێداو|en|battle of Nedao|lt=شەڕی نێداو}} لە ساڵی ٤٥٤دا، ئۆسترۆگۆتەکان لەلایەن ڕۆمانییەکانەوە مۆڵەتیان پێدرا کە لە {{بنز|پانۆنیا|en|Pannonia|lt=پانۆنیا}} نیشتەجێ ببن.{{citation needed|date=November 2022}} لەگەڵ کۆلۆنییەکانی تری {{بنز|یۆنانی کۆن|en|Ancient Greece|lt=یۆنانی کۆن}} کە لە سەدەی شەشەمی پێش زایین لەسەر کەناری باکووری ڕۆژھەڵاتی [[دەریای ڕەش]] دامەزرابوون، کۆلۆنییەکانی {{بنز|تیراس|en|Tyras|lt=تیراس}}، {{بنز|ئۆلبیای پۆنتیک|en|Olbia, Ukraine|lt=ئۆلبیا}}، و {{بنز|تموتاراکان|en|Tmutarakan|lt=ھێرمۆناسا}} بەردەوام بوون وەک شارەکانی {{بنز|ڕۆمای کۆن|en|Ancient Rome|lt=ڕۆمانی}} و {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتی|en|Byzantine Empire|lt=بێزەنتی}} (ڕۆمانی ڕۆژھەڵات) تا سەدەی شەشەمی زایینی.{{citation needed|date=November 2022}} کاریگەریی گۆتەکان لە کۆتاییی سەدەی پێنجەمی زایینیدا کەم بووەوە، کاتێک {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانی ڕۆژھەڵات|en|Eastern Roman Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانی ڕۆژھەڵات}} کۆنترۆڵ و کاریگەریی خۆی بەسەر ناوچەکەدا سەپاندەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Frolova |یەکەم=N. |ڕێکەوت=١٩٩٩|سەردێڕ=The Question of Continuity in the Late Classical Bosporus On the Basis of Numismatic Data |ناونیشان=https://brill.com/view/journals/acss/5/3/article-p179_12.xml |journal=Ancient Civilizations from Scythia to Siberia |زمان=en |بەرگ=٥|issue=3 |پەڕەکان=١٧٩–٢٠٥|doi=10.1163/157005799X00188 |issn=0929-077X|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> {{بنز|پێڕستی پاشاکانی ھوون|en|List of kings of the Huns|lt=پاشای ھوون}} {{بنز|گۆرداس|en|Gordas|lt=گۆرداس}} لە سەرەتای سەدەی شەشەمی زایینیدا حوکمڕانیی شانشینی بۆسپۆری دەکرد و پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ ئیمپراتۆری ڕۆمانی ڕۆژھەڵات {{بنز|جوستینیانی یەکەم|en|Justinian I|lt=جوستینیانی یەکەم}}دا ھەبوو، بەڵام ئەمەی دوایییان وڵاتەکەی داگیرکرد کاتێک گۆرداس لە یاخیبوونێکدا لە ساڵی ٥٢٧ی زایینی کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lawler |یەکەم=Jennifer |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=sEWeCQAAQBAJ |سەردێڕ=Encyclopedia of the Byzantine Empire |ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=McFarland |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٦٦-٠٩٢٩-٤|پەڕە=١٣٧|زمان=en}}</ref> تا درەنگانی سەدەی ١٢ی زایینی {{بنز|ئیمپراتۆرەکانی ڕۆمانی ڕۆژھەڵات|en|Eastern Roman emperors|lt=ئیمپراتۆرەکانی ڕۆمانی ڕۆژھەڵات}} ئیدیعای دەسەڵاتیان بەسەر خاکی {{بنز|بۆسپۆرۆسی کیمێری|en|Cimmerian Bosporos|lt=بۆسپۆرۆسی کیمێری}}دا دەکرد.<ref>Gautier, Paul. "Le dossier d'un haut fonctionnaire byzantin d'Alexis Ier Comnène, Manuel Stra-boromanos". ''Revue des études byzantines'', Paris, Vol.23, 1965. pp. 178, 190</ref> === سلاڤە سەرەتایییەکان === {{main|{{بنز|سلاڤە سەرەتایییەکان|en|early Slavs|lt=سلاڤە سەرەتایییەکان}}}} {{further|[[کۆچکردنی سلاڤییەکان بۆ باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا]]}} بەھۆی ئەو بۆشایییەی لە دەسەڵاتدا دروست بوو بە کۆتاییھاتنی حوکمڕانیی ھوون و گۆتەکان، [[سلاڤەکان|سلاڤە سەرەتایییەکان]]، لە دوای کولتووری کێڤەوە، لە ماوەی سەدەی ٥ەمدا دەستیان بە فراوانبوون کرد بەسەر بەشێکی زۆری ئەو خاکەی کە ئێستا [[ئوکراینا]]یە، و لە سەدەی ٦ەمیشەوە بەرەو [[باڵکان]] چوون.{{Citation needed|date=May 2023}} ھەرچەندە بنەچەی سلاڤە سەرەتایییەکان بەتەواوی نەزانراوە، بەڵام زۆرێک لە بیردۆزەکان پێشنیاری ئەوە دەکەن کە لەوانەیە لە نزیک {{بنز|پۆلێسیا|en|Polesia|lt=پۆلێسیا}}وە سەریان ھەڵدابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Barford |یەکەم=P. M. |سەردێڕ=The early Slavs: culture and society in early medieval Eastern Europe |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Cornell University Press |ژپنک=٠-٨٠١٤-٣٩٧٧-٩|پەڕە=٣٢|شوێن=Ithaca, NY |oclc=٤٧٠٥٤٦٨٩}}</ref> لە سەدەکانی ٥ و ٦ەمدا، بەگشتی وا دادەنرێت کە {{بنز|ئانتێسەکان|en|Antes (people)|lt=یەکێتیی ئانتێس}} (فیدراسیۆنێکی ھۆزەکان) لە خاکی ئێستای ئوکراینادا بووبێت. ئانتێسەکان باوباپیرانی [[ئوکراینییەکان]] بوون: {{بنز|کرواتییە سپییەکان|en|White Croats|lt=کرواتییە سپییەکان}}، {{بنز|سێڤێرییەکان|en|Severians|lt=سێڤێرییەکان}}، {{بنز|پۆلانەکان (ڕۆژھەڵات)|en|Polans (eastern)|lt=پۆلانەکان}}، {{بنز|دریڤلیانەکان|en|Drevlyans|lt=دریڤلیانەکان}}، {{بنز|دولێبێسەکان|en|Dulebes|lt=دولێبێسەکان}}، {{بنز|ئولیچییەکان|en|Ulichians|lt=ئولیچییەکان}}، و {{بنز|تیڤەرییەکان|en|Tiverians|lt=تیڤەرییەکان}}. کۆچکردن لە ئوکرایناوە بەسەرانسەری باڵکاندا چەندین نەتەوەی {{بنز|سلاڤەکانی باشوور|en|South Slavs|lt=سلاڤەکانی باشوور}}ی دامەزراند. کۆچکردنەکانی باکوور، کە نزیک بوونەوە لە {{بنز|دەریاچەی ئیلمێن|en|Lake Ilmen|lt=دەریاچەی ئیلمێن}}، بوونە ھۆی دەرکەوتنی {{بنز|سلاڤەکانی ئیلمێن|en|Ilmen Slavs|lt=سلاڤەکانی ئیلمێن}}، {{بنز|کریڤیچەکان|en|Krivichs|lt=کریڤیچەکان}}، و {{بنز|ڕادیمیچەکان|en|Radimichs|lt=ڕادیمیچەکان}}، کە ئەو گرووپانە باوباپیرانی ڕووسەکانن. دوای ھێرشێکی {{بنز|ئاڤارەکانی پانۆنیا|en|Pannonian Avars|lt=ئاڤاری پانۆنی}} لە ساڵی ٦٠٢ و داڕمانی یەکێتیی ئانتێس، زۆربەی ئەم گەلانە وەک ھۆزی جیاواز مانەوە تا سەرەتای ھەزارەی دووەم.<ref name="so">М. Грушевський – "Історія України". Том І, розділ IV, Велике слов'янське розселення: Історія Антів, їх походи, війна з Словянами, боротьба з Аварами, останні звістки, про Антів</ref> == سەدەکانی ناوەڕاست == === سەدەکانی ناوەڕاستی سەرەتایی === لە سەدەی ٧ەمدا، خاکی ئوکراینای مۆدێرن کرۆکی دەوڵەتی {{بنز|بولگارەکان|en|Bulgars|lt=بولگارەکان}} بوو (کە زۆرجار بە {{بنز|بولگاریای مەزنی کۆن|en|Old Great Bulgaria|lt=بولگاریای مەزنی کۆن}} ناودەبرا) بە پایتەختەکەیەوە لە {{بنز|فاناگۆریا|en|Phanagoria|lt=فاناگۆریا}}. لە کۆتاییی سەدەی ٧ەمدا، زۆربەی ھۆزە بولگارییەکان بە چەندین ئاراستەدا کۆچیان کرد و پاشماوەی دەوڵەتەکەیان لەلایەن {{بنز|خەزەرەکان|en|Khazars|lt=خەزەرەکان}}ەوە ھەڵمژرا، کە گەلێکی نیمچە-{{بنز|کۆچەری|en|nomad|lt=گەلی کۆچەری}} بوون لە {{بنز|ئاسیای ناوەندی|en|Central Asia|lt=ئاسیای ناوەندی}}یەوە.<ref name="history of ukraine27"/> خەزەرەکان شانشینی خەزەریان لە نزیک {{بنز|دەریای کاسپیەن|en|Caspian Sea|lt=دەریای کاسپیەن}} و {{بنز|قەوقاز (ناوچەی جوگرافی)|en|Caucasus (geographic region)|lt=قەوقاز}} دامەزراند. شانشینەکە ڕۆژاوای {{بنز|کازاخستان|en|Kazakhstan|lt=کازاخستان}} و بەشێک لە کریمیا، ڕۆژھەڵاتی ئوکراینا، باشووری ڕووسیا و {{بنز|ئازەربایجان|en|Azerbaijan|lt=ئازەربایجان}}ی لەخۆدەگرت. خەزەرەکان بەڕادەیەک باڵادەست بوون بەسەر دەشتی پۆنتیک-کاسپیەندا کە بووە ھۆی دروستبوونی {{بنز|ئاشتیی خەزەری|en|Pax Khazarica|lt=ئاشتیی خەزەری (Pax Khazarica)}} لە ڕووی بازرگانییەوە، کە ڕێگەی دا بازرگانیی مەودا درێژ بە سەلامەتی ڕووبدات، لەوانەش گرووپەکانی وەک جوولەکە {{بنز|ڕادانییەکان|en|Radhanite|lt=ڕادانییەکان}} کە بازرگانییان دەکرد لە چینەوە تا دەگاتە {{بنز|تەورێز|en|Tabriz|lt=تەورێز}}، ھەروەھا ئەو تۆڕە بازرگانییانەی کە دەوری {{بنز|بولگاریای ڤۆڵگا|en|Volga Bulgaria|lt=بولگاریای ڤۆڵگا}}یان دابوو. ئەمە بازرگانانی تری وەک {{بنز|ڤایکینگەکان|en|Vikings|lt=ڤایکینگەکان}} لە {{بنز|سەردەمی ڤایکینگەکان|en|Viking Age|lt=سەردەمی ڤایکینگەکان}} ڕاکێشا کە دواتر ڕووسی کێڤیان دامەزراند.{{Citation needed|date=May 2023}} === ڕووسی کێڤی === {{Main|{{بنز|ڕووسی کێڤی|en|Kievan Rus'|lt=ڕووسی کێڤی}}}} [[File:Nicholas Roerich, Guests from Overseas.jpg|thumb|''میوانانی سەردەریا'' لەلایەن نیکۆلای ڕیۆریخەوە، ١٩٠١]] دیار نییە کە چۆن دەوڵەتی ڕووسی کێڤی دروست بوو، بەڵام بەگشتی متمانە دەدرێتە خانەدانێکی {{بنز|ڤارانگییەکان|en|Varangian|lt=ڤارانگی}} بە ناوی {{بنز|ئۆلێگی نۆڤگۆرۆد|en|Oleg of Novgorod|lt=ئۆلێھی دانا}} کە میرنشینێکی لە شاری کێڤ لە دەوروبەری ساڵی ٨٨٠دا دامەزراندووە.{{efn|'سەرەڕای نادڵنیایییەکان سەبارەت بە بنەچەی ڕووسەکان، لەگەڵ ھێلگی/ئۆلێھ (کە لە ٨٧٨-٩١٢ فەرمانڕەواییی کردووە) ئێمە کەسایەتییەکی مێژووییی ناسراومان ھەیە کە متمانەی پێدەکرێت لە بنیاتنانی بنەماکانی دەوڵەتی کێڤی. (...) لەگەڵ ھێرشی ئۆلێھ بۆ سەر کێڤ و تیرۆرکردنی {{بنز|ئاسکۆلد و دیر|en|Askold and Dir|lt=ئاسکۆلد و دیر}} لە ساڵی ٨٨٢، یەکگرتنی ھۆزە سلاڤییەکانی ڕۆژھەڵات و فینیکەکان لەژێر دەسەڵاتی ڤارانگییەکانی ڕووسیاوە دەستی پێکردبوو.'{{sfn|Magocsi|2010|p=65–66}}}} {{بنز|مێژووی کێڤ|en|History of Kyiv|lt=کێڤ پێشتر دامەزرابوو}}، بەڵام بنەچەی ئەویش ناڕوونە. بەپێی وتەی شوێنەوارناسان و مێژوونووسانی وەک {{بنز|پیترۆ تۆلۆچکۆ|en|Petro Tolochko|lt=پیترۆ تۆلۆچکۆ}} (٢٠٠٧)، نیشتەجێبوونی سلاڤییەکان لە کۆتاییی سەدەی ٥ەمەوە لەو ناوچەیەدا ھەبووە کە دواتر وەک شارەکە گەشەی کرد.<ref>Tolochko P. P., Ivakin G. Y., Vermenych Y.V. Kyiv. in ''Encyclopedia of Ukrainian History'' (Енциклопедія історії України). — Kyiv: Naukova Dumka, 2007. — vol. 4. — P. 201-218.</ref> لەوانەیە کێڤ باجی دابێتە خەزەرەکان پێش ئەوەی ئۆلێھ داگیری بکات.{{sfn|Plokhy|2006|p=30}}{{sfn|Magocsi|2010|p=59}} تۆلۆچکۆ و زانایانی تریش پێشنیاری ئەوە دەکەن کە 'کێڤ ناوەندی ھیچ ھۆزێکی دیاریکراو نەبووە بەڵکو ناوەندێکی نێوان-ھۆزەکان بووە بۆ شانشینێکی گەورە'؛ شیکاریی ڕەخنەگرانەی ''{{بنز|پەرتووکی مێژووی سەرەتایی|en|Primary Chronicle|lt=پەرتووکی مێژووی سەرەتایی}}''، ''{{بنز|سەبارەت بە بەڕێوەبردنی ئیمپراتۆریەت|en|De Administrando Imperio|lt=سەبارەت بە بەڕێوەبردنی ئیمپراتۆریەت}}'' و سەرچاوەکانی تر پێشنیاری ئەوە دەکەن کە لەوانەیە ماڵێکی شارستانیی فرەچەشن بووبێت بۆ گرووپە سلاڤی و ناسلاڤییەکانی وەک ڤارانگییە سکاندیناڤییەکان و گەلانی فینۆ-ئوگریک.{{sfn|Plokhy|2006|p=31–32, 47}} ئەو گەلە سلاڤییانەی کە گوایە ڕەسەنی ئوکراینان بریتی بوون لە پۆلانەکان (یان پۆلیانییەکان)، دریڤلیانەکان، سێڤێرییەکان، {{بنز|ئولیچەکان|en|Ulichs|lt=ئولیچەکان}}، تیڤەرییەکان، کرواتییە سپییەکان و دولێبێسەکان، بەڵام دامەزراندن و سەلماندنی شوناسی ورد و پەیوەندییەکانیان بەیەکەوە قورسە، چونکە سەرچاوەکان ناڕوون، دژبەیەک و ھەندێک جار نادروستن.{{sfn|Plokhy|2006|p=30–32, 47, 57}} [[File:Principalities of Kievan Rus' (1054-1132).jpg|thumb|left|ڕووسی کێڤی لە لووتکەی خۆیدا]] لە سەدەکانی ١٠ و ١١یەمدا، کێڤ بوو بە یەکێک لە دەوڵەمەندترین ناوەندە بازرگانییەکانی ئەورووپا، و ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی کێڤی لە دەوروبەریدا بە شێوەیەکی بەردەوام فراوان بوو.<ref name="Enc Kiëv">{{cite encyclopedia |title=Kiëv; Rusland §2. Het Rijk van Kiëv |encyclopedia=Encarta Encyclopedie Winkler Prins |date=2002 |publisher=Microsoft Corporation/Het Spectrum |language=nl}}</ref> لە سەرەتادا کە پاڵپشتیکاری {{بنز|پەرستنی بتەکانی سلاڤی|en|Slavic paganism|lt=پەرستنی خواوەندە سلاڤییەکان}} بوو وەک {{بنز|پێرون|en|Perun|lt=پێرون}}، {{بنز|ڤلادیمێری مەزن|en|Vladimir the Great|lt=ڤۆلۆدیمێری یەکەم}} لە دەیەی ٩٨٠کاندا گۆڕا بۆ {{بنز|مەسیحییەتی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|en|Eastern Orthodoxy|lt=مەسیحییەتی ئۆرتۆدۆکسی}}، و شانشینەکەی بە ھاوپەیمانییەکی سیاسی و کڵێسایییەوە بە ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتییەوە بەستەوە.<ref name="Enc Kiëv"/> سەردەمی حوکمڕانیی {{بنز|یارۆسلاڤی دانا|en|Yaroslav the Wise|lt=یارۆسلاڤی دانا}} (١٠١٩–١٠٥٤) بەگشتی بە لووتکەی دەسەڵاتی دادەنرێت؛ ڕووسی کێڤی خۆشگوزەرانترین و بەھێزترین ئیمپراتۆریەت بوو لە ناو جیھانی مەسیحیدا.<ref name="Enc Kiëv"/> ڕووسی کێڤی ھەرگیز دەوڵەتێکی بەتەواوی ناوەندیکراو نەبوو، بەڵکو کۆمەڵەیەکی شاو و بڵاوی میرنشینەکان بوو کە لەلایەن ئەندامانی {{بنز|شانشینی ڕوریک|en|Rurik dynasty|lt=شانشینی ڕوریک}}ەوە فەرمانڕەوایییان دەکرا.{{sfn|Plokhy|2006|p=13}} لە {{بنز|کۆتاییی سەدەکانی ناوەڕاست|en|Late Middle Ages|lt=کۆتاییی سەدەکانی ناوەڕاست}}دا، لە ناوچەکانی تری ئەورووپادا بە {{بنز|ڕووسینیا|en|Ruthenia|lt=ڕووسینیا}} (ناوی لاتینی بۆ ڕووس) ناسرا، بەتایبەتی بۆ میرنشینەکانی ڕۆژاوای ڕووس دوای داگیرکاریی مەغۆلەکان.{{Citation needed|date=May 2023}} === بە مەسیحیبوون === {{Main|{{بنز|بە مەسیحیبوونی ڕووسی کێڤی|en|Christianization of Kievan Rus'|lt=بە مەسیحیبوونی ڕووسی کێڤی}}}} {{Further|مێژووی مەسیحییەت لە ئوکراینا}} [[File:Radzivill Olga in Konstantinopol.jpg|thumb|upright=1.5|مەعمودییەتی شازادە ئۆڵگا لە کۆنستانتینۆپڵ. وێنەیەکی بچووک لە پەرتووکی مێژووی ڕادزیڤیلەوە.]] لە کاتێکدا مەسیحییەت بەرەو خاکی ئوکراینای مۆدێرن پێشڕەویی کردبوو پێش یەکەمین ئەنجومەنی ئیکۆمێنیکی، کە {{بنز|یەکەم ئەنجومەنی نیقیە|en|First Council of Nicaea|lt=ئەنجومەنی نیقیە}} (٣٢٥) بوو (بەتایبەتی بەدرێژاییی کەناراوەکانی دەریای ڕەش، کە ڕوونترین بەڵگە {{بنز|مەترۆپۆلیتانیەتی گۆتیا|en|Metropolitanate of Gothia|lt=بە مەسیحیبوونی گۆتەکانی کریمیا}}یە) و، لە ڕۆژاوای ئوکراینا لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی {{بنز|مۆراڤیای مەزن|en|Great Moravia|lt=مۆراڤیای مەزن}}دا، پەسەندکردنی فەرمیی مەسیحییەت لەلایەن حکوومەتەوە لە ڕووس لە ساڵی ٩٨٨دا ڕوویدا. گەورەترین بانگەشەکاری بە مەسیحیبوونی ڕووسی کێڤی گەورە-دوک ڤلادیمێری مەزن بوو کە نەنکی، {{بنز|شازادە ئۆڵگا|en|Princess Olga|lt=شازادە ئۆڵگا}}، مەسیحی بوو. دواتر فەرمانڕەوای کێڤ، {{بنز|یارۆسلاڤی یەکەمی دانا|en|Yaroslav I the Wise|lt=یارۆسلاڤی یەکەم}} {{بنز|ڕووسکایا پراڤدا|en|Russkaya Pravda|lt=ڕووسکایا پراڤدا}} (ڕاستیی ڕووس)ی دەرکرد کە بە درێژاییی سەردەمی لیتوانیی ڕووس بەردەوام بوو.{{Citation needed|date=May 2023}} لە ساڵی ١٣٢٢دا، {{بنز|پاپا یۆحەنای بیست و دووەم|en|Pope John XXII|lt=پاپا یۆحەنای بیست و دووەم}} {{بنز|ئێپارشیا|en|diocese|lt=ئێپارشیایەک}}ی لە {{بنز|کاففا|en|Caffa|lt=کاففا}} (فیۆدۆسیای ئێستا) دامەزراند، کە ئێپارشیای {{بنز|خانبالیق|en|Khanbaliq|lt=خانبالیق}}ی (پەکینی ئێستا) دابەش کرد، کە تاکە بوونی کاتۆلیکی بوو لە خاکەکانی مەغۆلدا. بۆ چەند سەدەیەک ئەوە بنکەی سەرەکی بوو بەسەر ناوچەیەکدا کە لە باڵکانەوە تا {{بنز|سەرای (شار)|en|Sarai (city)|lt=سەرای}} درێژ دەبووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khvalkov |یەکەم=Evgeny |سەردێڕ=The colonies of Genoa in the Black Sea region: evolution and transformation |ڕێکەوت=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-١-٣٥١-٦٢٣٠٦-٣|پەڕە=٦٩|شوێن=New York, NY |oclc=٩٩٤٢٦٢٨٤٩}}</ref> === ھەڵوەشانەوەی ڕووسی کێڤی و داگیرکاریی مەغۆلەکان === ململانێی نێوان میرنشینە جیاوازەکانی ڕووس، سەرەڕای ھەوڵەکانی گەورە میر {{بنز|ڤلادیمێر مۆنۆماخ|en|Vladimir Monomakh|lt=ڤلادیمێر مۆنۆماخ}}، بووە ھۆی پاشەکشە، کە لە سەدەی ١٢یەمەوە دەستی پێکرد. لە ناوەندی ڕووسدا، کە ناوچەی کێڤ بوو، میرنشینە تازەپێگەیشتووەکانی ڕووسی {{بنز|گالیسیا-ڤۆلھینیا|en|Halych-Volhynia|lt=ھالیچ و ڤۆلھینیا}} دەسەڵاتی خۆیان فراوان کرد. لە باکوور، ناوی {{بنز|مۆسکۆ|en|Moscow|lt=مۆسکۆ}} لە تۆمارە مێژوویییەکاندا دەرکەوت لەناو {{بنز|میرنشینی نیژنی نۆڤگۆرۆد-سوزدال|en|Principality of Nizhny Novgorod-Suzdal|lt=میرنشینی سوزدال}}دا، کە بووە ھۆی دەرکەوتنی نەتەوەی ڕووسیا. لە باکووری ڕۆژاوا، {{بنز|میرنشینی پۆلۆتسک|en|Principality of Polotsk|lt=میرنشینی پۆلۆتسک}} تا دەھات زیاتر جەختی لەسەر ئۆتۆنۆمیی {{بنز|بیلاڕووس|en|Belarus|lt=بیلاڕووس}} دەکردەوە. کێڤ لەلایەن {{بنز|میرنشینی ڤلادیمێر|en|Principality of Vladimir|lt=میرنشینی ڤلادیمێر}}ەوە تاڵان کرا (١١٦٩) لە کاتی ململانێی دەسەڵاتی نێوان میرەکاندا و دواتریش لەلایەن ھێرشبەرانی {{بنز|کومانەکان|en|Cumans|lt=کومان}} و مەغۆلەکانەوە لە سەدەکانی ١٢ و ١٣یەمدا. دوای ئەوە، ھەموو میرنشینەکانی ئوکراینای ئێستا ملکەچی مەغۆلەکان بوون (١٢٣٩-١٢٤٠). لە ساڵی ١٢٤٠دا، {{بنز|گەمارۆی کێڤ (١٢٤٠)|en|Siege of Kyiv (1240)|lt=مەغۆلەکان کێڤیان وێران کرد}}. === گالیسیا-ڤۆلھینیا === {{Main|گالیسیا-ڤۆلھینیا}} [[File:Kingdom of Galicia Volhynia Rus' Ukraine 1245 1349.jpg|thumb|left|شانشینی گالیسیا-ڤۆلھینیا لە سەدەکانی ١٣ و ١٤یەمدا]] {{بنز|دەوڵەتی جێنشین|en|successor state|lt=دەوڵەتێکی جێنشین}} بۆ ڕووسی کێڤی لەسەر بەشێک لە خاکی ئوکراینای ئەمڕۆ، {{بنز|شانشینی گالیسیا-ڤۆلھینیا|en|Kingdom of Galicia–Volhynia|lt=میرنشینی گالیسیا-ڤۆلھینیا}} بوو. پێشتر، ڤلادیمێری مەزن شارەکانی {{بنز|ھالیچ|en|Halych|lt=ھالیچ}} و {{بنز|ڤۆلۆدیمیر-ڤۆلینسکی|en|Volodymyr-Volynskyi|lt=ڤۆلۆدیمیر}}ی وەک پایتەختی ناوچەیی دامەزراندبوو. ناوچەکە لەلایەن ھۆزەکانی {{بنز|دولێبێسەکان|en|Dulebe|lt=دولێبێ}}، {{بنز|تیڤەرییەکان|en|Tiverian|lt=تیڤەریان}} و کرواتییە سپییەکانەوە ئاوەدان کرابووەوە{{Citation needed|date=October 2022}}. لە سەرەتادا ھەردوو ڤۆلھینیا و گالیسیا میرنشینی جیاواز بوون، کە لەلایەن نەوەکانی یارۆسلاڤی داناوە حوکمڕانی دەکران (گالیسیا لەلایەن شانشینی {{بنز|ڕۆستیسلاڤی تموتاراکان|en|Rostislav of Tmutarakan|lt=ڕۆستیسلاڤیچ}}، و ڤۆلھینیا لە سەرەتادا لەلایەن شانشینی {{بنز|ئیگۆر یارۆسلاڤیچ|en|Igor Yaroslavich|lt=ئیگۆرێڤیچ}} و دواتریش شانشینی {{بنز|ئیزیاسلاڤی دووەمی کێڤ|en|Iziaslav II of Kiev|lt=ئیزیاسلاڤیچ}}).{{Sfn|Magocsi|2010|p=123}} لە کاتی حوکمڕانیی {{بنز|یارۆسلاڤ ئۆسمۆمیسل|en|Yaroslav Osmomysl|lt=یارۆسلاڤ ئۆسمۆمیسل}}دا (١١٥٣-١١٨٧) گالیسیا تا دەریای ڕەش فراوان بوو.{{Sfn|Magocsi|2010|p=123}} فەرمانڕەواکانی ھەردوو میرنشینەکە ھەوڵی فراوانکردنی دەسەڵاتیان بەسەر ئەوی تریاندا دەدا. لە کۆتاییدا لەلایەن {{بنز|ڕۆمانی مەزن|en|Roman the Great|lt=ڕۆمانی مەزن}}ەوە (١١٩٧-١٢٠٥) ئەمە بەدەست ھێنرا، کە نەک تەنیا ھەردوو گالیسیا و ڤۆلھینیای یەکخست، بەڵکو بۆ ماوەیەکی کورت دەسەڵاتی خۆی تا کێڤیش فراوان کرد.{{Citation needed|date=May 2023}} مردنی ئەو بە قۆناغێک لە پشێوی بەدوایدا ھات کە تا ئەو کاتە بەردەوام بوو کە کوڕەکەی، {{بنز|دانیێلی گالیسیا|en|Daniel of Galicia|lt=دانیێل}} لە ساڵی ١٢٣٨دا تەختی پاشایەتیی گرتەوە دەست. دانیێل توانی دەوڵەتەکەی باوکی دووبارە بنیات بنێتەوە، لەوانەش کێڤ. دانیێل باجی دەدا بە خانی مەغۆلەکان، کە ئەوی وەک باسکاک (baskak) دیاری کردبوو، و بەرپرسیار بوو لە کۆکردنەوەی باج لە میرەکانی ڕووس. لە ساڵی ١٢٥٣دا لەلایەن شاندێکی پاپاوە تاجی "پاشای ڕووس"ی ({{langx|la|rex Russiae}}) خرایە سەر؛ پێشتر، فەرمانڕەواکانی ڕووس پێیان دەگوترا "{{بنز|گەورە دوک|en|Grand Duke|lt=گەورە دوکەکان}}" یان "میرەکان."{{Citation needed|date=May 2023}} === کۆتاییی سەدەکانی ناوەڕاست === {{Main|{{بنز|کۆلۆنییەکانی جێنەوا|en|Genoese colonies|lt=کۆلۆنییەکانی جێنەوا}}|دوکایەتیی مەزنی لیتوانیا|کڕۆنی شانشینی پۆڵەندا}} لە سەدەی ١٣یەمەوە، چەندین بەشی کەناراوەکانی ئوکراینای ئەمڕۆ لەژێر کۆنترۆڵی {{بنز|کۆماری جێنەوا|en|Republic of Genoa|lt=کۆماری جێنەوا}}دا بوون، کە چەندین کۆلۆنییان لە دەوروبەری دەریای ڕەشدا دروست کردبوو، کە زۆربەیان لە {{بنز|ئۆبلاستی ئۆدێسا|en|Odesa Oblast|lt=ئۆبلاستی ئۆدێسا}}ی ئێستادا ھەڵکەوتبوون. کۆلۆنییەکانی جێنەوا بەباشی قایم کرابوون، و گارنیزۆنی سەربازییان لە قەڵاکاندا ھەبوو و لەلایەن کۆماری جێنەواوە زیاتر بۆ مەبەستی کۆنترۆڵکردنی بازرگانی لە دەریای ڕەشدا بەکاردەھێنران. کۆنترۆڵی جێنەوا لە ناوچەکەدا تا سەدەی ١٥یەم بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=Генуэзские колонии в Одесской области - Бизнес-портал Измаила |ناونیشان=http://izm-biz.info/genuezskie-kolonii-v-odesskoj-oblasti/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180205001115/http://izm-biz.info/genuezskie-kolonii-v-odesskoj-oblasti/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=О СОПЕРНИЧЕСТВЕ ВЕНЕЦИИ С ГЕНУЕЮ В XIV-м ВЕКЕ |ناونیشان=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Italy/venice/Veneto-genua/pred.phtml |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.vostlit.info}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Эпиграфические памятники Каффы {{!}} Старый музей |ناونیشان=https://old-museum.org/halls/history_hall_20.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|زمان=ru-RU |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230928200045/https://old-museum.org/halls/history_hall_20.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ماوەی سەدەی ١٤یەمدا، {{بنز|پۆڵەندا|en|Poland|lt=پۆڵەندا}} و {{بنز|لیتوانیا|en|Lithuania|lt=لیتوانیا}} جەنگیان دژی داگیرکەرە مەغۆلەکان کرد، و لە کۆتاییدا زۆربەی ئوکراینا کەوتە ژێر دەسەڵاتی پۆڵەندا و لیتوانیا. بە تایبەتتر، {{بنز|ڕووسینیای سوور|en|Red Ruthenia|lt=ڕووسینیای سوور}}، و بەشێکی {{بنز|ڤۆلھینیا|en|Volhynia|lt=ڤۆلھینیا}} و {{بنز|پۆدۆلیا|en|Podolia|lt=پۆدۆلیا}} بوونە بەشێک لە پۆڵەندا. پاشای پۆڵەندا نازناوی "گەورە و میراتگری ڕووسینیا"ی ({{langx|la|Russiae dominus et Heres}}<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Voloshchuk |یەکەم=Myroslav |سەردێڕ=The Polish-Lithuanian Commonwealth: History, Memory, Legacy |ئیش=The Principles of Ancient Rzeczpospolita Formation: The Medieval Ruthenian Dimension |editor-last=Chwalba |editor-first=Andrzej |editor-last2=Zamorski |editor-first2=Krzysztof}}</ref>) وەرگرت. لیتوانیا کۆنترۆڵی پۆلۆتسک، ڤۆلھینیا، چێرنیھیڤ، و کێڤی گرتە دەست دوای {{بنز|شەڕی ئاوە شینەکان|en|Battle of Blue Waters|lt=شەڕی ئاوە شینەکان}} (١٣٦٢/٦٣)، و پاشان فەرمانڕەواکانی لیتوانیا نازناوی فەرمانڕەوای ڕووسیان وەرگرت.{{Citation needed|date=May 2023}} دوای ڕووخانی ڕووسی کێڤی و گالیسیا-ڤۆلھینیا، ژیانی سیاسی، کولتووری و ئایینییان لەژێر کۆنترۆڵی لیتوانیادا بەردەوام بوو.<ref name="The Lithuanian-Ukrainian State">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.encyclopediaofukraine.com/History.asp#Topic_8|سەردێڕ=History|وێبگە=www.encyclopediaofukraine.com}}</ref> بۆ نموونە، خانەدانە ڕووسینییەکانی وەکوو {{بنز|ئۆلێلکۆڤیچ|en|Olelkovich|lt=ئۆلێلکۆڤیچ}}، چوونە ناو چینی حوکمڕانیی دوکایەتیی مەزنی لیتوانیاوە وەک ئەندامانی {{بنز|ئەنجومەنی تایبەت|en|privy council|lt=ئەنجومەنی تایبەتی}} {{بنز|گەورە دوکی لیتوانیا|en|Grand Duke of Lithuania|lt=گەورە دوکی}} لیتوانیا، و سەرکردەی سەربازی و کارگێڕیی باڵا.<ref name="The Lithuanian-Ukrainian State" /> سەرەڕای ئەوەی کە {{بنز|زمانی لیتوانی|en|Lithuanian language|lt=لیتوانی}} زمانی زگماکیی چینی حوکمڕان بوو، زمانە نووسراوە سەرەکییەکان لە ناو دوکایەتیی مەزنی لیتوانیادا بریتی بوون لە {{بنز|زمانی لاتینی|en|Latin|lt=لاتینی}}، {{بنز|زمانی سلاڤیی کڵێسای کۆن|en|Old Church Slavonic|lt=سلاڤیی کڵێسای کۆن}}، و ھەروەھا {{بنز|زمانی ڕووسینی|en|Ruthenian language|lt=ڕووسینی}}، کە دیوانی سلاڤیی ڕۆژھەڵات لە {{بنز|سەردەمی مۆدێرنی سەرەتایی|en|early modern period|lt=سەردەمی مۆدێرنی سەرەتاییدا}} جێگەی گیرایەوە بە {{بنز|زمانی پۆڵەندی|en|Polish language|lt=پۆڵەندی}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Millar |یەکەم=Robert |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NGKJDAAAQBAJ |سەردێڕ=Authority and Identity: A Sociolinguistic History of Europe before the Modern Age |ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Springer |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٢٨٢٠٣-٢|پەڕە=١٨٤|زمان=en}}</ref> لە کۆتاییدا، پۆڵەندا کۆنترۆڵی ناوچەی باشووری ڕۆژاوای گرتە دەست. دوای {{بنز|یەکێتیی پۆڵەندا و لیتوانیا|en|Polish–Lithuanian Union|lt=یەکگرتنی نێوان پۆڵەندا و لیتوانیا}}، {{بنز|گەلی پۆڵەندی|en|Polish people|lt=پۆڵەندییەکان}}، {{بنز|گەلی ئەڵمانی|en|German people|lt=ئەڵمانییەکان}}، {{بنز|لیتوانییەکان|en|Lithuanians|lt=لیتوانییەکان}} و {{بنز|جوولەکە|en|Jew|lt=جوولەکەکان}} کۆچیان کرد بۆ ناوچەکە، کە وای لە ئوکراینییەکان کرد لەو پێگانەی دەسەڵات دەربکرێن کە لەگەڵ لیتوانییەکاندا ھاوبەشیان پێ دەکردن، و ژمارەیەکی زیاتری ئوکراینییەکان ناچار کران بەرەو ناوەڕاستی ئوکراینا بڕۆن بەھۆی کۆچکردنی پۆڵەندییەکان، {{بنز|بەپۆڵەندیکردن|en|polonization|lt=بەپۆڵەندیکردن}}، و جۆرەکانی تری چەوساندنەوە دژی ئوکراینا و ئوکراینییەکان، کە ھەموو ئەمانە دەستیان کرد بە وەرگرتنی شێوەی تەواوەتیی خۆیان.{{Citation needed|date=May 2023}} لە ساڵی ١٤٩٠، بەھۆی زیادبوونی چەوساندنەوەی ئوکراینییەکان لەسەر دەستی پۆڵەندییەکان، زنجیرەیەک لە ڕاپەڕینی سەرکەوتوو بە سەرکردایەتیی {{بنز|پیترۆ موخا|en|Petro Mukha|lt=پیترۆ موخا}}ی ئوکراینی دەستی پێکرد، کە ئوکراینییەکانی تریشیان پێوە پەیوەست بوون، وەک کۆساکە سەرەتایییەکان و {{بنز|ھوتسولەکان|en|Hutsuls|lt=ھوتسولەکان}}، سەرەڕای مۆلداڤییەکان ({{بنز|ڕۆمانییەکان|en|Romanians|lt=ڕۆمانییەکان}}). ئەم زنجیرە شەڕانە کە بە {{بنز|ڕاپەڕینی موخا|en|Mukha Rebellion|lt=ڕاپەڕینی موخا}} ناسراون، لەلایەن شازادەی مۆلداڤیا {{بنز|ستیفانی مەزن|en|Stephen the Great|lt=ستیفانی مەزن}}ەوە پاڵپشتی دەکران، و یەکێکە لە زووەترین ڕاپەڕینە ناسراوەکانی ئوکراینییەکان دژی چەوساندنەوەی پۆڵەندییەکان. لەم ڕاپەڕینانەدا چەندین شاری {{بنز|پۆکوتیا|en|Pokuttya|lt=پۆکوتیا}} گیران، و تا ڕۆژاوای وەک {{بنز|لڤیڤ|en|Lviv|lt=لڤیڤ}} ڕۆیشتن، بەڵام بێ ئەوەی ئەمەی دوایییان بگرن.<ref name="Mukha's Rebellionn">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CM%5CU%5CMukharebellion.htm|سەردێڕ=Mukha rebellion|وێبگە=www.encyclopediaofukraine.com}}</ref> پاشەکشەی ھۆردی زێڕین لە سەدەی ١٥یەمدا ڕێگەی خۆشکرد بۆ دامەزراندنی خاناتی کریمیا، کە کەناراوەکانی ئێستای دەریای ڕەش و باشووری دەشتەکانی ئوکراینای داگیرکردبوو. تا کۆتاییی سەدەی ١٨یەم، خاناتی کریمیا بازرگانییەکی گەورەی کۆیلەی ھەبوو لەگەڵ ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی و {{بنز|ڕۆژھەڵاتی ناوین|en|Middle East|lt=ڕۆژھەڵاتی ناوین}}،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Brian Glyn Williams |سەردێڕ=The Sultan's Raiders: The Military Role of the Crimean Tatars in the Ottoman Empire |ناونیشان=http://www.jamestown.org/uploads/media/Crimean_Tatar_-_complete_report_01.pdf |ئیش=[[The Jamestown Foundation]] |ساڵ=٢٠١٣|پەڕە=٢٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131021092115/http://www.jamestown.org/uploads/media/Crimean_Tatar_-_complete_report_01.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|بەستەری نووسەر=Brian Glyn Williams}}</ref> کە لە ماوەی نێوان ساڵانی ١٥٠٠ تا ١٧٠٠دا نزیکەی ٢ ملیۆن کۆیلەی لە ڕووسیا و ئوکرایناوە ھەناردە کرد.<ref>Darjusz Kołodziejczyk, as reported by {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Mikhail Kizilov |سەردێڕ=Slaves, Money Lenders, and Prisoner Guards:The Jews and the Trade in Slaves and Captivesin the Crimean Khanate |ناونیشان=https://www.academia.edu/3706285 |journal=The Journal of Jewish Studies|ساڵ=٢٠٠٧|بەرگ=٥٨|issue=2 |پەڕەکان=١٨٩–٢١٠|doi=10.18647/2730/JJS-2007}}</ref> وەک دەوڵەتێکی پاشکۆی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی مایەوە تا ساڵی ١٧٧٤، کاتێک لە کۆتاییدا لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی ڕووسییەوە لە ساڵی ١٧٨٣دا لەناو برا.{{Citation needed|date=May 2023}} ==سەردەمی مۆدێرنی سەرەتایی== ===کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی=== {{See also|{{بنز|مێژووی کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی (١٥٦٩-١٦٤٨)|en|History of the Polish–Lithuanian Commonwealth (1569–1648)|lt=مێژووی کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی (١٥٦٩-١٦٤٨)}}}} [[File:Rzeczpospolita2nar.png|thumb|upright|کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی. {{legend|hotpink|{{بنز|شانشینی پۆڵەندا|en|Kingdom of Poland|lt=شانشینی پۆڵەندا}}}}]] دوای یەکێتیی لوبلین لە ساڵی ١٥٦٩ و پێکھێنانی کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی، ئوکراینا کەوتە ژێر بەڕێوەبردنی پۆڵەندا، و بووە بەشێک لە کڕۆنی شانشینی پۆڵەندا. ئەو ماوەیەی کە ڕاستەوخۆ بەدوای دروستبوونی کۆمۆنوێڵسدا ھات، بووژانەوەیەکی گەورەی لە ھەوڵەکانی کۆلۆنیکردندا بەخۆیەوە بینی. چەندین شار و گوندی نوێ دامەزران و پەیوەندییەکانی نێوان ناوچە جیاوازەکانی ئوکراینا، وەکوو {{بنز|خاکی ھالیچ (زێمیا)|en|Halych Land (ziemia)|lt=خاکی ھالیچ}} و {{بنز|ڤۆلین|en|Volyn|lt=ڤۆلھینیا}} بە شێوەیەکی گەورە فراوان کران.<ref>[[Natalia Yakovenko|Yakovenko, N.]] ''Ukrainian nobility from the end of 14th century to the mid of 17th century''. Ed.2. {{ill|Krytyka (publisher)|uk|Критика (видавництво)|lt=Krytyka}}. Kyiv 2008. {{ISBN|966-8978-14-5}}.</ref> قوتابخانە نوێیەکان بیرۆکەکانی {{بنز|ڕێنێسانس|en|Renaissance|lt=ڕێنێسانس}}یان بڵاوکردەوە؛ جووتیارە پۆڵەندییەکان بە ژمارەیەکی زۆر گەیشتن و بەخێرایی لەگەڵ دانیشتووانی ناوخۆییدا تێکەڵ بوون؛ لەم کاتەدا، زۆربەی خانەدانە ئوکراینییەکان {{بنز|بەپۆڵەندیکردن|en|Polonisation|lt=بەپۆڵەندیکراو}} بوون و گۆڕان بۆ باوەڕی {{بنز|کڵێسای کاتۆلیک|en|Catholicism|lt=کڵێسای کاتۆلیک}}، و لە کاتێکدا کە زۆربەی جووتیارە ڕووسینییەکان لە ناو {{بنز|کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|en|Eastern Orthodox Church|lt=کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات}}دا مانەوە، گرژییە کۆمەڵایەتییەکان زیادیان کرد. ھەندێک لەو خانەدانە بەپۆڵەندیکراوانە کاریگەرییەکی گەورەیان لەسەر کولتووری پۆڵەندی ھەبوو، بۆ نموونە، {{بنز|ستانیسلاڤ ئۆژێخۆڤسکی|en|Stanisław Orzechowski|lt=ستانیسلاڤ ئۆژێخۆڤسکی}}.{{Citation needed|date=May 2023}} ئەو جووتیارە ڕووسینییانەی کە لەو ھەوڵانە ھەڵدھاتن کە دەیانویست بە زۆر بیانکەن بە کۆیلە، بە کۆساک ناسران و ناوبانگیان پەیدا کرد بۆ ڕۆحییەتی جەنگاوەریی توندیان. ھەندێک لە کۆساکەکان {{بنز|کۆساکە تۆمارکراوەکان|en|registered Cossacks|lt=لەلایەن کۆمۆنوێڵسەوە وەک سەرباز ناویان تۆمار کرا}} بۆ پاراستنی سنوورەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی کۆمۆنوێڵس لە {{بنز|تەتەرەکان|en|Tatars|lt=تەتەرەکان}} یان بەشدارییان لە ھەڵمەتەکان لە دەرەوەی وڵات کرد (وەکوو {{بنز|پیترۆ کۆناشێڤیچ-ساھایداچنی|en|Petro Konashevych-Sahaidachny|lt=پیترۆ کۆناشێڤیچ-ساھایداچنی}} لە جەنگی {{بنز|خۆتین|en|Khotyn|lt=خۆتین}} لە ١٦٢١). یەکەکانی کۆساک ھەروەھا چالاک بوون لە شەڕەکانی نێوان کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی و {{بنز|تزارەتی ڕووسیا|en|Tsardom of Russia|lt=تزارەتی ڕووسیا}}. سەرەڕای سوودە سەربازییەکانی کۆساکەکان، کۆمۆنوێڵس، کە تێیدا {{بنز|ئازادیی زێڕین|en|Golden Liberty|lt=باڵادەست بوو}} لەلایەن {{بنز|شلاختا|en|szlachta|lt=خانەدانەکانی}}یەوە، ڕەتی کردەوە ھیچ ئۆتۆنۆمییەکی بەرچاو بە کۆساکەکان بدات، لەبری ئەوە ھەوڵی دا زۆربەی دانیشتووانی کۆساک بکات بە کۆیلە. ئەمە بووە ھۆی زیادبوونی ژمارەی {{بنز|ڕاپەڕینەکانی کۆساک|en|Cossack rebellions|lt=ڕاپەڕینەکانی کۆساک}} کە ئامانجیان کۆمۆنوێڵس بوو.{{Citation needed|date=May 2023}} {| class="wikitable sortable" |+ قەبارە و دانیشتووانی ڤۆیڤۆداکان لە سەدەی ١٦یەمدا<ref>A. Jabłonowski, Źródła Dziejowe (Warsaw, 1889) xix: 73</ref> |- ! colspan="2" class="unsortable" | ڤۆیڤۆدا!! کیلۆمەتری چوارگۆشە !! دانیشتووان (مەزەندەکراو) |- | colspan="2" | {{بنز|ڤۆیڤۆدای ڕووسینیا|en|Ruthenian Voivodeship|lt=گالیسیا}} || ٤٥٬٠٠٠ || ٤٤٦٬٠٠٠ |- | colspan="2" | {{بنز|ڤۆیڤۆدای ڤۆلھینیا (١٥٦٩-١٧٩٥)|en|Volhynian Voivodeship (1569–1795)|lt=ڤۆلھینیا}} || ٤٢٬٠٠٠ || ٢٩٤٬٠٠٠ |- | colspan="2" | {{بنز|ڤۆیڤۆدای پۆدۆلیا|en|Podolian Voivodeship|lt=پۆدیلیا}} || ١٩٬٠٠٠ || ٩٨٬٠٠٠ |- | colspan="2" | {{بنز|ڤۆیڤۆدای بڕاتسلاڤ|en|Bracław Voivodeship|lt=بڕاتسلاڤ}} || ٣٥٬٠٠٠ || ٣١١٬٠٠٠ |- | colspan="2" | {{بنز|ڤۆیڤۆدای کێڤ|en|Kyiv Voivodeship|lt=کێڤ}} || ١١٧٬٠٠٠ || ٢٣٤٬٠٠٠ |- | rowspan="2" | {{بنز|ڤۆیڤۆدای بێڵز|en|Belz Voivodeship|lt=بێڵز}} (دوو ناوچە) || {{بنز|خاکی خێڵم|en|Chełm Land|lt=خۆڵم}} || ١٩٬٠٠٠ || ١٣٣٬٠٠٠ |- | {{بنز|ڤۆیڤۆدای پۆدلاسکی (١٥١٣-١٧٩٥)|en|Podlaskie Voivodeship (1513–1795)|lt=پیدلیاسیا}} || ١٠٬٠٠٠ || ٢٣٣٬٠٠٠ |} ===سەردەمی کۆساک=== [[File:Carte d'Ukranie by Beauplan, Guillaume Le Vasseur (16..-1673), cartographer.jpg|thumb|upright=1.5|نەخشەی فەڕەنسیی ئوکراینا (''"Carte d'Ukranie"'')، لەلایەن بۆپلان (١٦٠٠-١٦٧٣)، نەخشەکێش. (باشوور لە سەرەوەیە)]] [[File:Ilja Jefimowitsch Repin - Reply of the Zaporozhian Cossacks - Yorck.jpg|thumbnail|کۆساکەکانی زاپۆرۆژی]] {{See also|{{بنز|مێژووی کۆساکەکان|en|History of the Cossacks|lt=مێژووی کۆساکەکان}}}} ڕاپەڕینی کۆساکی ئوکراینی (''Kozak'') لە ساڵی ١٦٤٨ یان {{بنز|ڕاپەڕینی خمیلنیتسکی|en|Khmelnytsky Uprising|lt=ڕاپەڕینی خمیلنیتسکی}}، کە قۆناغێکی دەستپێکرد کە بە {{بنز|وێرانە (مێژووی ئوکراینا)|en|the Ruin (Ukrainian history)|lt=وێرانە}} ناسراوە (لە {{بنز|مێژووی پۆڵەندا|en|Polish history|lt=مێژووی پۆڵەندا}}دا وەک {{بنز|لافاو (مێژوو)|en|Deluge (history)|lt=لافاو}})، بنەما و سەقامگیریی کۆمۆنوێڵسی تێکدا. دەوڵەتی کۆساکی تازەپێگەیشتوو، ھێتماناتی کۆساک،<ref name=Serhy/> کە بەزۆری وەک پێشەنگی ئوکراینا سەیر دەکرێت،<ref name=Serhy>''Ukraine: Birth of a Modern Nation'' by [[Serhy Yekelchyk]], [[Oxford University Press]] (2007), {{ISBN|978-0-19-530546-3}}</ref> خۆی لە ململانێیەکی سێقۆڵیی سەربازی و دیپلۆماسیدا بینییەوە لەگەڵ {{بنز|تورکە عوسمانییەکان|en|Ottoman Turks|lt=تورکە عوسمانییەکان}}، کە کۆنترۆڵی تەتەرەکانی باشووریان دەکرد، کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندا و لیتوانیا، و تزارەتی ڕووسیا لە ڕۆژھەڵات.{{Citation needed|date=May 2023}} {{بنز|ھێزی زاپۆرۆژی|en|Zaporozhian Host|lt=ھێزی زاپۆرۆژی}}، لە پێناو جیابوونەوە لە کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی، لە ساڵی ١٦٥٤دا ھەوڵی دا پەیماننامەیەکی پاراستن لەگەڵ ڕووسیا واژوو بکات.<ref name=Serhy/> ئەم ڕێکەوتننامەیە بە پەیماننامەی پێریاسلاڤ ناسراوە.<ref name=Serhy/> پاشان دەسەڵاتدارانی کۆمۆنوێڵس ھەوڵی سازشکردنیان دا لەگەڵ دەوڵەتی کۆساکی ئوکراینی بە واژووکردنی پەیماننامەی ھادیاچ لە ساڵی ١٦٥٨دا، بەڵام—دوای سێزدە ساڵ لە جەنگی بەردەوام—ئەم ڕێکەوتننامەیە دواتر جێگەی گیرایەوە بە {{بنز|ئاگربەستی ئەندروسۆڤۆ|en|Truce of Andrusovo|lt=ئاگربەستی ئەندروسۆڤۆ}}ی پۆڵەندی-ڕووسی لە ساڵی ١٦٦٧، کە خاکی ئوکراینای لە نێوان کۆمۆنوێڵس و ڕووسیادا دابەش کرد. لەژێر دەسەڵاتی ڕووسیادا، کۆساکەکان لە سەرەتادا ئۆتۆنۆمیی فەرمییان لە ھێتماناتدا پاراست.<ref name=Serhy/> بۆ ماوەیەک، ئەوان ھەروەھا کۆمارێکی نیمچە سەربەخۆیان لە زاپۆریژیا و کۆلۆنییەکیان لەسەر سنووری ڕووسیا لە {{بنز|سلۆبۆدا ئوکراینا|en|Sloboda Ukraine|lt=سلۆبۆدا ئوکراینا}} پاراست. لە ساڵی ١٦٨٦دا، {{بنز|مەترۆپۆلیتانیەتی کێڤ|en|Metropolitanate of Kyiv|lt=مەترۆپۆلیتانیەتی کێڤ}} {{بنز|لکاندنی مەترۆپۆلیتانیەتی کێڤ بە پاتریارکی مۆسکۆوە|en|Annexation of the Metropolitanate of Kyiv by the Moscow Patriarchate|lt=لەلایەن پاتریارکی مۆسکۆوە لکێنرا}} لە ڕێگەی نامەی سینۆدیی {{بنز|پاتریارکی ئیکۆمێنیکی کۆنستانتینۆپڵ|en|Ecumenical Patriarch of Constantinople|lt=پاتریارکی ئیکۆمێنیکی کۆنستانتینۆپڵ}}، {{بنز|دیۆنیسیۆسی چوارەمی کۆنستانتینۆپڵ|en|Dionysius IV of Constantinople|lt=دیۆنیسیۆسی چوارەم}}.{{Citation needed|date=May 2023}} ===ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی و نەمسا-مەجارستان=== {{See also|دابەشکردنەکانی پۆڵەندا|{{بنز|ڕووسیای بچووک|en|Little Russia|lt=ڕووسیای بچووک}}}} لە دەیەکانی دواتردا، حوکمڕانیی تزاری بەسەر ناوەڕاستی ئوکراینادا وردە وردە جێگەی 'پاراستن'ی گرتەوە. ڕاپەڕینە پچڕپچڕەکانی کۆساک ئێستا دژی دەسەڵاتدارانی ڕووسیا بوون، بەڵام لە کۆتاییدا لە کۆتایییەکانی سەدەی ١٨یەمدا کەم بوونەوە، دوای لەناوچوونی تەواوەتیی {{بنز|ھێزی کۆساک|en|Cossack host|lt=ھێزەکانی کۆساک}}. دوای دابەشکردنەکانی پۆڵەندا لە ساڵانی ١٧٧٢، ١٧٩٣ و ١٧٩٥، {{بنز|گالیسیا (ئەورووپای ناوەندی)|en|Galicia (Central Europe)|lt=وپەڕی ڕۆژاوای}} ئوکراینا کەوتە {{بنز|دابەشکردنی نەمسایی|en|Austrian partition|lt=لەژێر کۆنترۆڵی}} {{بنز|نەمسایییەکان|en|Austrians|lt=نەمسایییەکان}}، و {{بنز|دابەشکردنی ڕووسی|en|Russian partition|lt=بەشەکەی تری}} بوو بە بەشێک لە ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی. لە ئەنجامی {{بنز|جەنگەکانی ڕووسیا و تورکیا|en|Russo-Turkish Wars|lt=جەنگەکانی ڕووسیا و تورکیا}}، کۆنترۆڵی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لە باشووری-ناوەڕاستی ئوکراینا پاشەکشەی کرد، لەکاتێکدا حوکمڕانیی {{بنز|مەجارستان|en|Hungary|lt=مەجارستان}} بەسەر ناوچەی ترانسکارپاتیادا بەردەوام بوو. نووسەران و ڕووناکبیرانی ئوکراینی بەھۆی ئەو ڕۆحە نەتەوەپەرستانەیەی کە گەلانی تری ئەورووپای دەجووڵاند لەژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتەکانی تردا ئیلھامیان وەرگرت و سوور بوون لەسەر زیندووکردنەوەی {{بنز|کولتووری ئوکراینا|en|Culture of Ukraine|lt=نەریتە زمانەوانی و کولتوورییەکانی ئوکراینا}} و دووبارە دامەزراندنەوەی دەوڵەت-نەتەوەیەکی ئوکراینی، کە ئەم بزووتنەوەیە بە {{بنز|ئوکراینۆفیلیا|en|Ukrainophilia|lt=ئوکراینۆفیلیا}} ناسرا.{{Citation needed|date=May 2023}} سیاسەتە {{بنز|ڕووسۆفیلە ئوکراینییەکان|en|Ukrainian Russophiles|lt=ڕووسۆفیلیا}}کانی بەڕووسیکردن و {{بنز|پانسلاڤیزم|en|Panslavism|lt=پانسلاڤیزم}} بووە ھۆی دەرچوونی ژمارەیەک لە ڕووناکبیرانی ئوکراینی بەرەو ڕۆژاوای ئوکراینا. بەڵام، زۆرێک لە ئوکراینییەکان چارەنووسی خۆیان لە ناو ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیدا قبوڵ کرد و ھەندێکیان توانیان سەرکەوتنی گەورە لەوێ بەدەستبھێنن.{{Citation needed|date=May 2023}} چارەنووسی ئوکراینییەکان لەژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتیی نەمسادا زۆر جیاواز بوو، کە تێیدا خۆیان لە پێگەی پیادەیەکدا دیتەوە لە ململانێی دەسەڵاتی نێوان ڕووسیا و نەمسا بۆ ئەورووپای ناوەندی و باشوور. بە پێچەوانەی ڕووسیا، زۆربەی ئەو بژاردەیەی کە حوکمڕانیی گالیسیایان دەکرد لە ڕەچەڵەکی نەمسایی یان پۆڵەندی بوون، و ڕووسینییەکان نزیکەی بەتەواوی لە چینی جووتیاراندا ھێڵرابوونەوە. لە ماوەی سەدەی ١٩یەمدا، ڕووسۆفیلیا دیاردەیەکی باو بوو لە نێو دانیشتووانی سلاڤیدا، بەڵام کۆچکردنی بەکۆمەڵی ڕووناکبیرانی ئوکراینی کە لە سەرکوتکردنی ڕووسیا لە ڕۆژھەڵاتی ئوکراینا ھەڵدھاتن، ھەروەھا دەستتێوەردانی دەسەڵاتدارانی نەمسا، بووە ھۆی ئەوەی بزووتنەوەکە جێگەی بگرێتەوە بە ئوکراینۆفیلیا، کە دواتر دەپەڕییەوە بۆ ناو ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی. لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی جیھانیی یەکەم، ھەموو ئەوانەی کە {{بنز|ڕووسۆفیلەکانی ڕۆژاوای ئوکراینا|en|Western Ukrainian Russophiles|lt=پاڵپشتیی ڕووسیایان دەکرد}} لەلایەن ھێزەکانی نەمساوە کۆکرانەوە و لە {{بنز|کەمپی کۆکردنەوەی تالەرھۆف|en|Talerhof|lt=تالەرھۆف}} زیندانی کران کە زۆرێکیان لەوێ مردن.{{Citation needed|date=May 2023}} {{clear}} ==مێژووی مۆدێرن== {{main|{{بنز|مێژووی مۆدێرنی ئوکراینا|en|Modern history of Ukraine|lt=مێژووی مۆدێرنی ئوکراینا}}}} [[File:Taras Shevchenko selfportrait oil 1840-2.jpg|thumbnail|upright|خۆوێنەکێشانی {{بنز|تاراس شێڤچێنکۆ|en|Taras Shevchenko|lt=تاراس شێڤچێنکۆ}}، ١٨٤٠]] ===ئوکراینای سەدەی ١٧ و ١٨یەم=== کولتووری ئوکراینی کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر تزارەتی ڕووسیا ھەبوو دوای لکاندنی ئوکراینا. لە کۆتاییی سەدەی ١٧ و سەرەتای سەدەی ١٨یەمدا، «قوتابخانەی ئوکراینی» باڵادەست بوو بەسەر وێژەی ڕووسیدا.<ref name=empire>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Shkandrij |یەکەم١=Myroslav |سەردێڕ=Russia and Ukraine. Literature and the Discourse of Empire from Napoleonic to Postcolonial Times |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=McGill-Queen's University Press |ژپنک=٩٧٨٠٧٧٣٥٦٩٤٩٢|پەڕە=٤|jstor=j.ctt7zz3w |ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/j.ctt7zz3w}}</ref> پیاوانی ئایینیی لەدایکبووی ئوکراینا وەکوو {{بنز|تیۆفان پرۆکۆپۆڤیچ|en|Theophan Prokopovich|lt=تیۆفان پرۆکۆپۆڤیچ}} و {{بنز|ستێفان یاڤۆرسکی|en|Stefan Yavorsky|lt=ستێفان یاڤۆرسکی}}، کە ھەردووکیان دەرچووی {{بنز|ئەکادیمیای کێڤ-مۆھیلا|en|Kyiv-Mohyla Academy|lt=ئەکادیمیای کێڤ-مۆھیلا}} بوون، ڕۆڵێکی گرنگیان گێڕا لە {{بنز|چاکسازیی کڵێسای پیتەری مەزن|en|church reform of Peter the Great|lt=چاکسازیی کڵێسای پیتەری مەزن}} و لە ڕیزی یەکەمین سەرۆکەکانی {{بنز|پیرۆزترین سینۆد|en|Most Holy Synod|lt=پیرۆزترین سینۆد}} بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Massie |یەکەم١=Robert K. |سەردێڕ=Peter the Great: His Life and World |ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Random House Publishing Group |ژپنک=٩٧٨٠٣٠٧٨١٧٢٣٥|پەڕەکان=٧٩١–٧٩٣}}</ref> لەو کاتەی کە ئیمپراتۆریەتەکە لە ساڵی ١٧٢١ ڕاگەیەندرا، ئایدۆلۆژیاکارانی حوکمی ڕەھا و ئیمپراتۆریەتەکە زۆرجار ئوکراینی بوون.<ref name=empire/> ئوکراینا وەک چەمکێکی نەتەوەیەک دەردەکەوێت، و {{بنز|ئوکراینییەکان|en|Ukrainians|lt=ئوکراینییەکان}} وەک نەتەوایەتییەک، لەگەڵ {{بنز|بووژانەوەی نیشتمانیی ئوکراینا|en|Ukrainian National Revival|lt=بووژانەوەی نیشتمانیی ئوکراینا}} لە ناوەڕاستی سەدەی ١٨یەمدا، لە دوای {{بنز|کۆلیڤشتچینا|en|Koliivshchyna|lt=ڕاپەڕینی گوندنشینان}}ی ساڵانی ١٧٦٨/١٧٦٩ و لە کۆتاییدا {{بنز|مێژووی کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی (١٧٦٤-٩٥)|en|History of the Polish–Lithuanian Commonwealth (1764–95)|lt=دابەشکردنی کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی}}. {{بنز|گالیسیا (ئەورووپای ڕۆژھەڵات)|en|Galicia (Eastern Europe)|lt=گالیسیا}} کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتیی نەمسا، و بەشەکانی تری ئوکراینا کەوتنە ژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی.{{Citation needed|date=May 2023}} لە کاتێکدا ئوکراینای کەناری ڕاست سەر بە کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی بوو تا کۆتاییی ١٧٩٣، {{بنز|ئوکراینای کەناری چەپ|en|left-bank Ukraine|lt=ئوکراینای کەناری چەپ}} لکێنرابوو بە تزارەتی ڕووسیاوە لە ساڵی ١٦٦٧ (بەپێی {{بنز|پەیماننامەی ئەندروسۆڤۆ|en|Treaty of Andrusovo|lt=پەیماننامەی ئەندروسۆڤۆ}}). لە ساڵی ١٦٧٢، پۆدۆلیا لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیی تورکییەوە داگیر کرا، لەکاتێکدا کێڤ و {{بنز|براتسلاڤ|en|Braclav|lt=براتسلاڤ}} کەوتنە ژێر کۆنترۆڵی {{بنز|ھێتمان|en|Hetman|lt=ھێتمان}} {{بنز|پیترۆ دۆرۆشینکۆ|en|Petro Doroshenko|lt=پیترۆ دۆرۆشینکۆ}} تا ساڵی ١٦٨١، کاتێک ئەوانیش لەلایەن تورکەکانەوە داگیر کران، بەڵام لە ساڵی ١٦٩٩دا {{بنز|پەیماننامەی کارلۆڤیتس|en|Treaty of Karlowitz|lt=پەیماننامەی کارلۆڤیتس}} ئەو خاکانەی گەڕاندەوە بۆ کۆمۆنوێڵس.{{Citation needed|date=May 2023}} زۆربەی ئوکراینا کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی لە سەردەمی حوکمڕانیی {{بنز|کاترینی مەزن|en|Catherine the Great|lt=کاترینی مەزن}}دا؛ خاناتی کریمیا {{بنز|لکاندنی خاناتی کریمیا بە ئیمپراتۆریەتیی ڕووسییەوە|en|Annexation of the Crimean Khanate by the Russian Empire|lt=لەلایەن ڕووسیاوە لکێنرا}} لە ساڵی ١٧٨٣، دوای {{بنز|کۆچکردنی مەسیحییەکان لە کریمیاوە (١٧٧٨)|en|Emigration of Christians from the Crimea (1778)|lt=کۆچکردنی مەسیحییەکان لە کریمیا لە ساڵی ١٧٧٨}}، و لە ساڵی ١٧٩٣دا ئوکراینای کەناری ڕاست لەلایەن ڕووسیاوە لکێنرا لە دووەم دابەشکردنی پۆڵەندادا.<ref>Orest Subtelny; [https://archive.org/details/ukrainehistory00subt_0 ''Ukraine: A History'']; University of Toronto Press; 2000. {{ISBN|0-8020-8390-0}}. pp 117-145-146-148</ref> نووسەران و ڕووناکبیرانی ئوکراینی بەھۆی ئەو ڕۆحە نەتەوەپەرستانەیەی کە گەلانی تری ئەورووپای دەجووڵاند لەژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتەکانی تردا ئیلھامیان وەرگرتبوو. ڕووسیا، بەھۆی ترسی لە جیابوونەوە، سنووردارکردنی توندی سەپاند بەسەر ھەوڵەکان بۆ بەرزکردنەوەی زمانی ئوکراینی و کولتوورەکەی، تەنانەت بەکارھێنان و خوێندنی قەدەغە کرد. سیاسەتە ڕووسۆفیلەکانی بەڕووسیکردن و پانسلاڤیزم بووە ھۆی دەرچوونی ژمارەیەک لە ڕووناکبیرانی ئوکراینی بەرەو ڕۆژاوای ئوکراینا، لەکاتێکدا ئەوانی تر شوناسی پانسلاڤی یان ڕووسییان قبوڵ کرد.{{Citation needed|date=May 2023}} === سەدەی ١٩یەم === ئوکراینا لەژێر حوکمی {{بنز|ئەلێکساندەری یەکەمی ڕووسیا|en|Alexander I of Russia|lt=ئەلێکساندەری یەکەم}}دا (١٨٠١-١٨٢٥) ئامادەیی ڕووسیای تەنیا لە ڕێگەی سوپای ئیمپراتۆری و بیرۆکراسییەکەیەوە دەبینی، بەڵام تا سەردەمی حوکمی {{بنز|نیکۆلاسی یەکەمی ڕووسیا|en|Nicholas I of Russia|lt=نیکۆلاسی یەکەم}} (١٨٢٥-١٨٥٥)، ڕووسیا بەڕێوەبەرایەتییەکی ناوەندیکراوی لە ئوکراینا دامەزراندبوو. دوای سەرکوتکردنی {{بنز|ڕاپەڕینی تشرینی دووەم|en|November Uprising|lt=ڕاپەڕینی تشرینی دووەم}}ی ١٨٣٠، ڕژێمی تزاری سیاسەتەکانی بەڕووسیکردنی لە {{بنز|ئوکراینای کەناری ڕاست|en|Right-bank Ukraine|lt=کەناری ڕاست}} جێبەجێ کرد.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of Ukraine |ناونیشان=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CH%5CI%5CHistoryofUkraine.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=www.encyclopediaofukraine.com}}</ref> ئەو ٢٫٤ ملیۆن ئوکراینییەی کە لەژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتیی ھابسبۆرگدا دەژیان، لە ڕۆژھەڵاتی گالیسیا بوون و بە زۆری لە گوندنشینەکان پێکھاتبوون (٩٥٪) و ئەوانی تریش خێزانە قەشەکان بوون. خانەدانەکانی گالیسیا بە زۆری پۆڵەندی یان ئوکراینییە بەپۆڵەندیکراوەکان بوون. گەشەپێدان لێرە لە دوای ئوکراینای ژێر دەسەڵاتی ڕووسیا بوو و یەکێک بوو لە ھەژارترین ناوچەکانی ئەورووپا.<ref name=":2" /> دوای {{بنز|شۆڕشەکانی ١٨٤٨|en|Revolutions of 1848|lt=شۆڕشەکانی ١٨٤٨}}، ئوکراینییەکانی ناو ئیمپراتۆریەتیی نەمسا {{بنز|ئەنجومەنی باڵای ڕووسینی|en|Supreme Ruthenian Council|lt=ئەنجومەنی باڵای ڕووسینی}}یان دامەزراند، کە داوای ئۆتۆنۆمییان دەکرد، ھەروەھا یەکەمین ڕۆژنامەیان بە زمانی ئوکراینی کردەوە (''Zoria halytska''). بەرزبوونەوەی ھۆشیاریی نەتەوەیی لە سەدەی ١٩یەمدا سەری ھەڵدا، کە نوێنەرایەتیی ڕووناکبیران لە ناو خانەدانەکاندا کەم دەبووەوە و بەرەو خەڵکی ئاسایی و جووتیاران زیاد دەکرد، ئەوان پرۆسەی بنیاتنانی نەتەوەیان دەبینی بۆ باشترکردنی مافە نەتەوەیییەکان و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی بەڵام کەمێک دواتر لەلایەن دەسەڵاتدارانی تزارییەوە ئاشکرا کرا.{{cn|date=May 2026}} {{بنز|چاکسازیی ڕزگارکردنی ١٨٦١|en|Emancipation reform of 1861|lt=ڕزگارکردنی}} کۆیلەکان لە ساڵی ١٨٦١ لە ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیدا کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر ئوکراینییەکان ھەبوو چونکە ٤٢٪یان کۆیلە بوون.{{cn|date=May 2026}} ڕووسیا، بەھۆی ترسی لە جیابوونەوە، سنووردارکردنی توندی سەپاند بەسەر ھەوڵەکان بۆ بەرزکردنەوەی زمانی ئوکراینی و کولتوورەکەی، تەنانەت بەکارھێنان و خوێندنی قەدەغە کرد: لە ساڵی ١٨٦٣، {{بنز|گشتنامەی ڤالویێڤ|en|Valuev Circular|lt=گشتنامەی ڤالویێڤ}} بەکارھێنانی ئوکراینیی لە وێژەی ئایینی و پەروەردەییدا قەدەغە کرد، لە ساڵی ١٨٧٦، {{بنز|فەرمانی ئیمس|en|Ems Ukaz|lt=فەرمانی ئیمس}} بەتەواوی بڵاوکراوەکانی زمانی ئوکراینیی نایاسایی کرد، ھەروەھا ھاوردەکردنی ئەو دەقانەی لە دەرەوەی وڵات بە ئوکراینی بڵاودەکرانەوە، بەکارھێنانی ئوکراینی لە بەرھەمە شانۆیییەکان و خوێندنەوە گشتییەکاندا، و بەکارھێنانی ئوکراینی لە قوتابخانەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Документи про заборону української мови |ناونیشان=http://ridivira.com/uk/buttia-ukraintsiv/397-dokumenty-pro-zaboronu-ukrainskoi-movy |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160819125540/http://ridivira.com/uk/buttia-ukraintsiv/397-dokumenty-pro-zaboronu-ukrainskoi-movy |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٦}}</ref>.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ukraine under direct imperial Russian rule |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Ukraine/Ukraine-under-direct-imperial-Russian-rule#ref404490 |وێبگە=britannica.com |ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٤}}</ref> لە کۆتاییی سەدەی ١٩یەمدا، باجی قورس، گەشەی خێرای دانیشتووان و کەمیی زەوی جووتیارانی ھەژار کرد. بەڵام {{بنز|دەشتی ئوکراینا|en|Ukrainian steppe|lt=ناوچەکانی دەشت}} توانیان ٢٠٪ی بەرھەمی گەنمی جیھان و ٨٠٪ی شەکری ئیمپراتۆریەتەکە بەرھەم بھێنن. دواتر، پیشەسازی گەیشتە وڵاتەکە لەگەڵ {{بنز|وێستگەی شەمەندەفەری ئیڤانۆ-فرانکیڤسک|en|Ivano-Frankivsk railway station|lt=یەکەمین ھێڵی ئاسنی دروستکراو لە ساڵی ١٨٦٦}}. ئابووریی ئوکراینا لەم کاتەدا تێکەڵ بە سیستەمی ئیمپراتۆریەتەکە ببوو و گەشەسەندنێکی زۆری شارنشینیی بەخۆیەوە بینی.<ref name=":2" /> ===سەدەی ٢٠ەم=== [[File:Propaganda UPR.jpg|thumbnail|پۆستەرێکی پڕوپاگەندەی {{بنز|کۆماری گەلی ئوکراینا|en|Ukrainian People's Republic|lt=کۆماری گەلی ئوکراینا}} لە ساڵی ١٩١٧: {{بنز|سروودی نیشتمانیی ئوکراینا|en|Shche ne vmerla Ukraina|lt=دوژمنەکانمان وەک شەونم لەبەر خۆردا ون دەبن؛ ئێمەش حوکمڕانی وڵاتەکەی خۆمان دەکەین.}}]] [[Image:Map of Ukraine (postcard 1919).jpg|thumbnail|ئوکراینا لە کارتپۆستاڵێکی ساڵی ١٩١٩دا.]]{{Further|جەنگی سۆڤیەت-ئوکراینا|جەنگی پۆڵەندا-ئوکراینا|بەھەرەوەزیکردن لە کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا}} {{Further|{{بنز|ئۆپەراسیۆنی ڤیستولا|en|Operation Vistula|lt=ئۆپەراسیۆنی ڤیستولا}}}} ==== شۆڕشی ڕووسیا و جەنگی سەربەخۆیی ==== {{Main|{{بنز|ئوکراینا لە جەنگی جیھانیی یەکەمدا|en|Ukraine during World War I|lt=ئوکراینا لە جەنگی جیھانیی یەکەمدا}}|{{بنز|جەنگی سەربەخۆییی ئوکراینا|en|Ukrainian War of Independence|lt=جەنگی سەربەخۆییی ئوکراینا}}|ئوکراینا دوای شۆڕشی ڕووسیا}} {{Further|جەنگی سۆڤیەت-ئوکراینا|جەنگی پۆڵەندا-ئوکراینا|{{بنز|بەھەرەوەزیکردن لە کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا|en|Collectivization in the Ukrainian Soviet Socialist Republic|lt=بەھەرەوەزیکردن لە کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا}}}} [[File:Ukraine-growth.png|thumb|پەرەسەندنی خاکی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا ١٩٢٢-١٩٥٤. ئۆکروگی {{بنز|تاگانرۆگ|en|Taganrog|lt=تاگانرۆگ}} و {{بنز|شاختی|en|Shakhty|lt=شاختی}} لەدەستدرا (١٩٢٤)؛ {{بنز|ڤۆیڤۆدای ڤۆلھینیا (١٩٢١-٣٩)|en|Wołyń Voivodeship (1921–39)|lt=ڤۆلھینیای پۆڵەندی}} بەدەستھێنرا (١٩٣٩)؛ {{بنز|ترانسنیستریا|en|Transnistria|lt=ترانسنیستریا}} لەدەستدرا (١٩٤٠)؛ {{بنز|ئۆبلاستی زاکارپاتیا|en|Zakarpattia Oblast|lt=ترانسکارپاتیا}} بەدەستھێنرا (١٩٤٥)؛ {{بنز|دوورگەی مار (دەریای ڕەش)|en|Snake Island (Black Sea)|lt=دوورگەکانی ڕۆمانیا}} بەدەستھێنران (١٩٤٨)؛ کریمیا بەدەستھێنرا (١٩٥٤). ]] [[File:Ukraine famine map.png|thumb|right|کەمبوونەوەی دانیشتووان لە ١٩٢٩-١٩٣٣، لەوانەش لە کاتی ھۆلۆدۆمۆردا]] مێژوونووس پۆڵ کوبیسێک دەڵێت: :لە نێوان ساڵانی ١٩١٧ و ١٩٢٠، چەندین قەوارە کە ئاواتیان ئەوە بوو ببنە دەوڵەتێکی ئوکراینیی سەربەخۆ، ھاتنە ئاراوە. بەڵام ئەم قۆناغە زۆر پڕپشێوی بوو، کە بە شۆڕش، جەنگی نێونەتەوەیی و ناوخۆیی، و نەبوونی دەسەڵاتێکی ناوەندیی بەھێز جیادەکرایەوە. چەندین کوتلە کێبڕکێیان دەکرد بۆ دەسەڵات لەو ناوچەیەی کە ئەمڕۆ ئوکراینایە، و ھەموو گرووپەکان ئارەزووی دەوڵەتێکی ئوکراینیی جیاوازیان نەدەکرد. لە کۆتاییدا، سەربەخۆییی ئوکراینا تەمەنی کورت بوو، چونکە زۆربەی خاکەکانی ئوکراینا خرانە سەر یەکێتیی سۆڤیەت و ئەوەی مابووەوە، لە ڕۆژاوای ئوکراینا، لە نێوان پۆڵەندا، چیکۆسلۆڤاکیا و ڕۆمانیا دابەش کرا.<ref>Paul Kubicek, ''The History of Ukraine'' (2008) p 79</ref> زانای کەنەدی ئۆرێست سوبتێلنی دەڵێت: : لە ساڵی ١٩١٩ پشێوییەکی تەواو ئوکراینای گرتەوە. لە ڕاستیدا، لە مێژووی مۆدێرنی ئەورووپادا ھیچ وڵاتێک ئەزموونی ئاژاوەیەکی ئەوەندە تەواو، شەڕی ناوخۆییی تاڵ، و داڕمانی تەواوەتیی دەسەڵاتی نەکردووە وەک ئەوەی ئوکراینا لەو کاتەدا کردی. شەش سوپای جیاواز-– ئەوانی ئوکراینییەکان، بەلشەفییەکان، سپییەکان، ھاوپەیمانان [فەڕەنسی]، پۆڵەندییەکان و ئانارکیستەکان – لەسەر خاکەکەی کاریان دەکرد. کێڤ لە کەمتر لە ساڵێکدا پێنج جار دەستاودەستی کرد. شارەکان و ناوچەکان بەھۆی بەرەکانی جەنگەوە لە یەکتر دابڕان. پەیوەندییەکان لەگەڵ جیھانی دەرەوە نزیکەی بەتەواوی پچڕان. شارە برسییەکان چۆڵ بوون کاتێک خەڵکەکە بەرەو لادێکان چوون بۆ گەڕان بەدوای خۆراکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Orest Subtelny|سەردێڕ=Ukraine: A History|ناونیشان=https://archive.org/details/ukrainehistory00subt_0|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ساڵ=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=U of Toronto Press|پەڕە=[https://archive.org/details/ukrainehistory٠٠subt_٠/page/٣٥٩ ٣٥٩]|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٢٠-٨٣٩٠-٦}}</ref> جەنگی سەربەخۆییی ئوکراینا لە ١٩١٧ تا ١٩٢١ بووە ھۆی دروستبوونی {{بنز|ماخنۆڤشچینا|en|Makhnovshchina|lt=ماخنۆڤشچینا}}، کۆماری گەلی ئوکراینا، کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا، و {{بنز|کۆماری گەلی ئوکراینای ڕۆژاوا|en|West Ukrainian People's Republic|lt=کۆماری گەلی ئوکراینای ڕۆژاوا}}، لە نێوان دەوڵەتە تەمەن کورتەکانی تردا، کە زۆربەیان لە ناو یەکێتیی سۆڤیەتدا توانەوە، ھەرچەندە ڕۆژاوای ئوکراینا لە کۆتاییدا کەوتە ناو {{بنز|کۆماری دووەمی پۆڵەندا|en|Second Polish Republic|lt=پۆڵەندا}}وە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Zhukovsky |یەکەم=Arkadii |ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=Ukrainian-Soviet War, 1917–21 |ناونیشان=https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CU%5CK%5CUkrainian6SovietWar1917hD721.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260107233833/https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CU%5CK%5CUkrainian6SovietWar1917hD721.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Internet Encyclopedia of Ukraine]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Markus |یەکەم=Vasyl |دوایین٢=Stakhiv |یەکەم٢=Matvii |ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=Western Ukrainian National Republic |ناونیشان=https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CW%5CE%5CWesternUkrainianNationalRepublic.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104001527/https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CW%5CE%5CWesternUkrainianNationalRepublic.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Internet Encyclopedia of Ukraine]]}}</ref> قاتوقڕیی سۆڤیەت لە ١٩٣٠-١٩٣٣، کە ئێستا بە ھۆلۆدۆمۆر دەناسرێت، ملیۆنان کەسی لە یەکێتیی سۆڤیەتدا کوشت، کە زۆربەیان ئوکراینی بوون نەک تەنیا لە ئوکراینا بەڵکوو لە کوبان و خاکەکانی پێشووی کۆساکەکانی دۆن.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/612921/Ukraine/275912/Industrialization-and-collectivization{{spaced ndash}}"The famine of 1932–33"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150505162714/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/612921/Ukraine/275912/Industrialization-and-collectivization |date=5 May 2015 }}, ''Encyclopædia Britannica''. Quote: "The Great Famine (Holodomor) of 1932–33 – a man-made demographic catastrophe unprecedented in peacetime. Of the estimated six to eight million people who died in the Soviet Union, about four to five million were Ukrainians... Its deliberate nature is underscored by the fact that no physical basis for famine existed in Ukraine... Soviet authorities set requisition quotas for Ukraine at an impossibly high level. Brigades of special agents were dispatched to Ukraine to assist in procurement, and homes were routinely searched and foodstuffs confiscated... The rural population was left with insufficient food to feed itself."</ref><ref>Anne Applebaum. [http://www.h-net.org/reviews/showpdf.php?id=51300 ''Red Famine: Stalin's War on Ukraine'' (2017)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220227202140/https://www.h-net.org/reviews/showpdf.php?id=51300 |date=27 February 2022 }}.</ref> ==== جەنگی جیھانیی دووەم ==== {{See also|ڕایخسکۆمیساریاتی ئوکراینا|ھۆلۆکۆست لە ئوکراینا}} جەنگی جیھانیی دووەم لە ئەیلوولی ١٩٣٩ دەستی پێکرد، کاتێک ھیتلەر و ستالین ھێرشیان کردە سەر پۆڵەندا، و یەکێتیی سۆڤیەت {{بنز|داگیرکاریی سۆڤیەت بۆ سەر پۆڵەندا|en|Soviet invasion of Poland|lt=زۆربەی بەشەکانی ڕۆژھەڵاتی پۆڵەندایان گرت}}. ئەڵمانیای نازی لەگەڵ ھاوپەیمانەکانی {{بنز|ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا|en|Operation Barbarossa|lt=ھێرشیان کردە سەر یەکێتیی سۆڤیەت}} لە ساڵی ١٩٤١. لە نێوان ٤٫٥ بۆ ٦ ملیۆن ئوکراینی لە ناو سوپای سۆڤیەتدا دژی نازییەکان شەڕیان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|editor1-last=Rosenfeld |editor1-first=Alvin H. |سەردێڕ=Resurgent Antisemitism |ڕێکەوت=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Indiana University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٣-٠٠٨٩٠-٩}}</ref> ھەندێک لە ئوکراینییەکان لە سەرەتادا سەربازەکانی {{بنز|ڤێرماخت|en|Wehrmacht|lt=ڤێرماخت}}یان وەک ڕزگارکەر لە دەسەڵاتی سۆڤیەت دەبینی، لەکاتێکدا ھەندێکی تر {{بنز|پارتیزانەکانی سۆڤیەت|en|Soviet partisans|lt=بزووتنەوەیەکی پارتیزانی}}یان پێکھێنا. ھەندێک بەش لە بزووتنەوەی نھێنیی نەتەوەپەرستانی ئوکراینا سوپای یاخیبووانی ئوکراینایان پێکھێنا کە ھەم دژی ھێزەکانی سۆڤیەت و ھەم دژی نازییەکان شەڕیان دەکرد. ئەوانی تر ھاوکاریی ئەڵمانییەکانیان کرد. ئەو ئاراستە لایەنگرەی پۆڵەندا لە ناو بزووتنەوەی نیشتمانیی ئوکراینادا، کە دڵسۆزیی بۆ کۆماری دووەمی پۆڵەندا ڕادەگەیاند و لە بەرامبەردا داوای ئۆتۆنۆمیی بۆ ئوکراینییەکان دەکرد (بۆ نموونە {{بنز|ھاوپەیمانیی نیشتمانیی دیموکراتیی ئوکراینا|en|Ukrainian National Democratic Alliance|lt=ھاوپەیمانیی نیشتمانیی دیموکراتیی ئوکراینا}})، پەراوێزخرا، بەتایبەتی بەھۆی ڕەتکردنەوەی لەلایەن لایەنی پۆڵەندییەوە، کە تێیدا لایەنگرانی {{بنز|تواندنەوەی زۆرەملێ|en|forced assimilation|lt=تواندنەوەی زۆرەملێ}}ی ئوکراینییەکان لە ناو کولتووری پۆڵەندیدا باڵادەست بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Pietrzak |یەکەم= Michał |سەردێڕ= O ustroju, prawie i polityce II Rzeczypospolitej. Pisma wybrane |editor-last = Borecki |editor-first = Paweł |chapter = Wprowadzenie |زمان= PL |بڵاوکەرەوە= Wolters Kluwer |ڕێکەوت= ٢٠١٨|پەڕە= ٩}}</ref> نزیکەی ١٫٥ ملیۆن جوولەکە لەلایەن نازییەکانەوە لە کاتی داگیرکارییەکەیاندا کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/think/opinion/ukraine-impeachment-inquiry-messy-bloody-history-brought-them-together-ncna1059876|سەردێڕ=Opinion &#124; The messy, bloody history that led Ukraine into the impeachment inquiry|وێبگە=NBC News|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> لە ڤۆلھینیا، جەنگاوەرانی ئوکراینی کۆمەڵکوژییەکیان دژی تاوەکوو ١٠٠٬٠٠٠ ھاووڵاتیی مەدەنیی پۆڵەندی ئەنجام دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.volhyniamassacre.eu/spory-o-wolyn/polish-ukrainian-historical-disputes-over-the-volhynian-massacres |سەردێڕ=Mariusz Zajączkowski: ''1943 Volhynia massacre'' |ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140413132510/http://www.volhyniamassacre.eu/spory-o-wolyn/polish-ukrainian-historical-disputes-over-the-volhynian-massacres |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> گرووپە بچووکە پاشماوەکانی پارتیزانەکانی UPA لە نزیک سنووری پۆڵەندا و سۆڤیەت تا دەیەی ١٩٥٠ەکان چالاک بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kyivpost.com/article/opinion/op-ed/ukrainian-insurgent-army-myths-and-facts-314313.html|سەردێڕ=Ukrainian Insurgent Army: Myths and facts - Oct. 12, 2012|وێبگە=KyivPost|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> گالیسیا، ڤۆلھینیا، {{بنز|داگیرکاریی سۆڤیەت بۆ سەر بێسارابیا و باکووری بوکۆڤینا|en|Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina|lt=باشووری بێسارابیا، باکووری بوکۆڤینا}}، و {{بنز|ڕووسینیای کارپاتی|en|Carpathian Ruthenia|lt=ڕووسینیای کارپاتی}} کە وەک دەرئەنجامێکی {{بنز|پەیماننامەی مۆلۆتۆڤ-ڕیبێنتڕۆپ|en|Molotov–Ribbentrop Pact|lt=پەیماننامەی مۆلۆتۆڤ-ڕیبێنتڕۆپ}} لە ساڵی ١٩٣٩دا لکێنرابوون، خرانە سەر کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا. دوای جەنگی جیھانیی دووەم، ھەندێک ھەموارکردنەوە لە دەستووری کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینادا پەسەند کران، کە ڕێگەی پێدا لە ھەندێک حاڵەتدا و تا ڕادەیەک وەک قەوارەیەکی جیاواز لە {{بنز|یاسای نێونەتەوەیی|en|international law|lt=یاسای نێونەتەوەیی}}دا مامەڵە بکات، لەکاتێکدا لە ھەمان کاتدا وەک بەشێک لە یەکێتیی سۆڤیەت مایەوە. بە تایبەتی، ئەم ھەموارکردنەوانە ڕێگەیان بە کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا دا کە ببێتە یەکێک لە ئەندامە دامەزرێنەرەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان (UN) پێکەوە لەگەڵ یەکێتیی سۆڤیەت و {{بنز|کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بیلاڕووس|en|Byelorussian Soviet Socialist Republic|lt=کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بیلاڕووس}}. ئەمە بەشێک بوو لە ڕێکەوتنێک لەگەڵ {{بنز|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|en|United States|lt=ویلایەتە یەکگرتووەکان}} بۆ دڵنیابوون لە ئاستێک لە ھاوسەنگی لە ناو {{بنز|ئەنجومەنی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان|en|United Nations General Assembly|lt=ئەنجومەنی گشتی}}دا، کە یەکێتیی سۆڤیەت پێی وابوو لاسەنگە بەلای بلۆکی ڕۆژاوادا. لە پێگەی وەک ئەندامێکی نەتەوە یەکگرتووەکاندا، کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا {{بنز|پێڕستی ئەندامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان|en|List of members of the United Nations Security Council|lt=ئەندامێکی ھەڵبژێردراوی}} {{بنز|ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان|en|United Nations Security Council|lt=ئەنجومەنی ئاسایش}} بوو لە ساڵانی ١٩٤٨-١٩٤٩ و ١٩٨٤-١٩٨٥.{{Citation needed|date=May 2023}} {{بنز|ئۆبلاستی کریمیا|en|Crimean Oblast|lt=ئۆبلاستی کریمیا}} لە ساڵی ١٩٥٤دا لە {{بنز|کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ڕووسیا|en|Russian Soviet Federative Socialist Republic|lt=کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ڕووسیا}}یەوە گوازرایەوە بۆ کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-18287223 Crimea profile – Overview], BBC News</ref> === سەربەخۆیی === [[File:RIAN archive 848095 Signing the Agreement to eliminate the USSR and establish the Commonwealth of Independent States.jpg|thumb|سەرۆکی ئوکراینا {{بنز|لیۆنید کراڤچوک|en|Leonid Kravchuk|lt=لیۆنید کراڤچوک}} و {{بنز|سەرۆکی فیدراسیۆنی ڕووسیا|en|President of the Russian Federation|lt=سەرۆکی فیدراسیۆنی ڕووسیا}} {{بنز|بۆریس یێڵتسن|en|Boris Yeltsin|lt=بۆریس یێڵتسن}} {{بنز|ڕێکەوتننامەکانی بێلاڤێژا|en|Belavezha Accords|lt=ڕێکەوتننامەکانی بێلاڤێژا}}یان واژوو کرد، و بەمەش {{بنز|ھەڵوەشانەوەی یەکێتیی سۆڤیەت|en|Dissolution of the Soviet Union|lt=یەکێتیی سۆڤیەت ھەڵوەشایەوە}}، ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩١]]{{Main|{{بنز|جاڕنامەی سەربەخۆییی ئوکراینا|en|Declaration of Independence of Ukraine|lt=جاڕنامەی سەربەخۆییی ئوکراینا}}}} {{Further|{{بنز|یولیا تیمۆشینکۆ|en|Yulia Tymoshenko|lt=یولیا تیمۆشینکۆ}}|{{بنز|ڤیکتۆر یوشچینکۆ|en|Viktor Yushchenko|lt=ڤیکتۆر یوشچینکۆ}}|{{بنز|ڤیکتۆر یانوکۆڤیچ|en|Viktor Yanukovych|lt=ڤیکتۆر یانوکۆڤیچ}}|{{بنز|لیۆنید کوچما|en|Leonid Kuchma|lt=لیۆنید کوچما}}}} [[File:Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg|thumb|100px|left|{{بنز|نیشانی نیشتمانیی ئوکراینا|en|coat of arms of Ukraine|lt=نیشانی نیشتمانیی ئوکراینا}}، کە لە ١٩ی شوباتی ١٩٩٢ پەسەند کرا، "تریزوب" یان "سێیانە" پیشان دەدات، کە دیزاینێکە لە ساڵی ١٩١٧ لەلایەن {{بنز|میخایلۆ ھروشێڤسکی|en|Mykhailo Hrushevskyi|lt=میخایلۆ ھروشێڤسکی}}یەوە بۆ {{بنز|کۆماری گەلی ئوکراینا|en|Ukrainian People's Republic|lt=کۆماری گەلی ئوکراینا}} پێشنیار کرا، و لە بنەڕەتدا لەسەر بنەمای ھێمایەک دانراوە کە لەسەر دراوە کێڤییەکانی {{بنز|ڤلادیمێری مەزن|en|Vladimir the Great|lt=ڤلادیمێری مەزن}} نەخشێنرابوو.]] [[File:Flag of Ukraine.svg|thumb|100px|left|{{بنز|ئاڵای ئوکراینا|en|Flag of Ukraine|lt=ئاڵای شین و زەردی ئوکراینا}} لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢ ناسێنرا، کە لەسەر بنەمای ئەو ئاڵایە دانراوە کە لە {{بنز|جەنگی سەربەخۆییی ئوکراینا|en|Ukrainian War of Independence|lt=جەنگی سەربەخۆییی ئوکراینا}} لە ١٩١٧/١٨ بەکارھێنراوە.]] لەگەڵ داڕمانی یەکێتیی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١، ئوکراینا بوو بە دەوڵەتێکی سەربەخۆ، کە بە {{بنز|ڕیفراندۆمی سەربەخۆییی ئوکراینا لە ١٩٩١|en|1991 Ukrainian independence referendum|lt=ڕیفراندۆمی کانوونی یەکەمی ١٩٩١}} فەرمی کرا. لە ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠، زیاتر لە ٣٠٠٬٠٠٠ ئوکراینی<ref name="subtelny-576">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Ukraine: A History|نووسەر=Subtelny, Orest|بڵاوکەرەوە=[[University of Toronto Press]]|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٠-٨٠٢٠-٨٣٩٠-٠|پەڕە=[https://archive.org/details/ukrainehistory٠٠subt_٠/page/٥٧٦ ٥٧٦]|بەستەری نووسەر=Orest Subtelny|ناونیشان=https://archive.org/details/ukrainehistory00subt_0/page/576}}</ref> {{بنز|زنجیرەی مرۆیی (سیاسەت)|en|human chain (politics)|lt=زنجیرەی مرۆیی}}یان بۆ سەربەخۆییی ئوکراینا لە نێوان {{بنز|کێڤ|en|Kyiv|lt=کێڤ}} و {{بنز|لڤیڤ|en|Lviv|lt=لڤیڤ}} ڕێکخست. ئوکراینا بە فەرمی لە ٢٤ی ئابی ١٩٩١ سەربەخۆییی خۆی وەک وڵاتێک ڕاگەیاند، کاتێک سۆڤیەتی باڵای (پەرلەمان) کۆمۆنیستیی ئوکراینا ڕایگەیاند کە ئوکراینا چیتر پەیڕەوی یاساکانی یەکێتیی سۆڤیەت ناکات و تەنیا پەیڕەوی یاساکانی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا دەکات، بەمەش بە شێوەیەکی دیفاکتۆ سەربەخۆییی ئوکراینای لە یەکێتیی سۆڤیەت ڕاگەیاند. لە ١ی کانوونی یەکەمدا، دەنگدەران ڕیفراندۆمێکیان پەسەند کرد کە سەربەخۆیی لە یەکێتیی سۆڤیەت فەرمی کرد. زیاتر لە ٩٠٪ی ھاووڵاتیانی ئوکراینا دەنگیان بە سەربەخۆیی دا، بە زۆرینە لە ھەموو ناوچەیەکدا، لەوانەش ٥٦٪ لە {{بنز|کریمیا|en|Crimea|lt=کریمیا}}. یەکێتیی سۆڤیەت بە فەرمی لە ٢٦ی کانوونی یەکەمدا کۆتایی ھات، کاتێک سەرۆکەکانی ئوکراینا، {{بنز|بیلاڕووس|en|Belarus|lt=بیلاڕووس}} و {{بنز|ڕووسیا|en|Russia|lt=ڕووسیا}} (ئەندامە دامەزرێنەرەکانی یەکێتیی سۆڤیەت) لە {{بنز|دارستانی بیالۆڤێزا|en|Białowieża Forest|lt=دارستانی بیالۆڤێزا}} کۆبوونەوە بۆ ئەوەی بە فەرمی یەکێتییەکە ھەڵبوەشێننەوە بەپێی دەستووری سۆڤیەت. بەمەش، سەربەخۆییی ئوکراینا بە شێوەیەکی یاسایی (دێ یورێ) فەرمی کرا و لەلایەن کۆمەڵگەی نێونەتەوەیییەوە دانپێدانرا.{{Citation needed|date=May 2023}} ھەروەھا لە ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩١دا، دەنگدەرانی ئوکراینی لە {{بنز|ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئوکراینا لە ١٩٩١|en|1991 Ukrainian presidential election|lt=یەکەم ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی}}یاندا {{بنز|لیۆنید کراڤچوک|en|Leonid Kravchuk|lt=لیۆنید کراڤچوک}}یان ھەڵبژارد.<ref name="BBCprofileUkraine" /> لە ماوەی سەرۆکایەتییەکەیدا، {{بنز|ئابووریی ئوکراینا|en|Ukrainian economy|lt=ئابووریی ئوکراینا}} {{بنز|ئابووریی ئوکراینا#نیشاندەرە سەرەکییەکانی ئابووری|en|Economy of Ukraine#Main economic indicators|lt=ساڵانە بە ڕێژەی زیاتر لە ١٠٪ پاشەکشەی کرد (لە ساڵی ١٩٩٤ بە زیاتر لە ٢٠٪)}}.<ref name="BBCprofileUkraine">[https://www.bbc.com/news/world-europe-18018002 Ukraine country profile – Overview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325182022/https://www.bbc.com/news/world-europe-18018002 |date=25 March 2022 }}, [[BBC News]]</ref> سەرۆکایەتیی (١٩٩٤-٢٠٠٥)ی دووەمین سەرۆکی ئوکراینا، {{بنز|لیۆنید کوچما|en|Leonid Kuchma|lt=لیۆنید کوچما}}، بە چەندین ئابڕووچوونی گەندەڵی و کەمبوونەوەی ئازادییەکانی ڕاگەیاندن دەورە درابوو، لەوانەش {{بنز|ئابڕووچوونی کاسێت|en|Cassette Scandal|lt=ئابڕووچوونی کاسێت}}.<ref name="BBCprofileUkraine" /><ref>Adrian Karatnycky, "Ukraine's Orange Revolution," ''Foreign Affairs,'' Vol. 84, No. 2 (Mar. – Apr. 2005), pp. 35–52 [https://www.jstor.org/stable/20034274 in JSTOR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181206103903/https://www.jstor.org/stable/20034274 |date=6 December 2018 }}</ref> لە ماوەی سەرۆکایەتیی کوچمادا، ئابووری بووژایەوە، کە گەشەی {{بنز|تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی|en|GDP|lt=تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی}} لە ساڵەکانی کۆتاییی دەسەڵاتیدا گەیشتە نزیکەی ١٠٪ لە ساڵێکدا.<ref name="BBCprofileUkraine" /> ==== شۆڕشی پرتەقاڵی و یۆرۆمەیدان ==== {{Main|{{بنز|شۆڕشی پرتەقاڵی|en|Orange Revolution|lt=شۆڕشی پرتەقاڵی}}|{{بنز|یۆرۆمەیدان|en|Euromaidan|lt=یۆرۆمەیدان}}|{{بنز|شۆڕشی شکۆمەندی|en|Revolution of Dignity|lt=شۆڕشی شکۆمەندی}}}} لە ساڵی ٢٠٠٤، کوچما ڕایگەیاند کە بۆ ھەڵبژاردنەوە خۆی کاندید ناکاتەوە. دوو کاندیدی سەرەکی لە {{بنز|ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئوکراینا لە ٢٠٠٤|en|2004 Ukrainian presidential election|lt=ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ٢٠٠٤}}دا دەرکەوتن. {{بنز|ڤیکتۆر یانوکۆڤیچ|en|Viktor Yanukovych|lt=ڤیکتۆر یانوکۆڤیچ}}،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Yanukovych is president |ناونیشان=https://www.uawarexplained.com/yanukovych/?version=sixty-minutes/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=UaWarExplained.com |زمان=en}}</ref> سەرۆک وەزیرانی ئەو کاتە، کە لەلایەن ھەردوو کوچما و فیدراسیۆنی ڕووسیاوە پاڵپشتی دەکرا، دەیویست پەیوەندییەکانی لەگەڵ ڕووسیا نزیکتر بکاتەوە. کاندیدی سەرەکیی ئۆپۆزسیۆن، {{بنز|ڤیکتۆر یوشچینکۆ|en|Viktor Yushchenko|lt=ڤیکتۆر یوشچینکۆ}}، داوای کرد کە ئوکراینا ڕووی لە ڕۆژاوا بێت و ئامانجی ئەوە بێت کە لە کۆتاییدا ببێتە ئەندامی یەکێتیی ئەورووپا. لە خولی دووەمی ھەڵبژاردنەکاندا، یانوکۆڤیچ بە شێوەیەکی فەرمی بە جیاوازییەکی کەم سەرکەوتنی بەدەستھێنا، بەڵام یوشچینکۆ و لایەنگرانی ئیدیعایان کرد کە ساختەکاری لە دەنگدان و تۆقاندن بووەتە ھۆی لەدەستدانی چەندین دەنگ بۆ ئەو، بەتایبەتی لە ڕۆژھەڵاتی ئوکراینا. قەیرانێکی سیاسی سەری ھەڵدا دوای ئەوەی ئۆپۆزسیۆن دەستی کرد بە {{بنز|شۆڕشی پرتەقاڵی|en|Orange Revolution|lt=خۆپیشاندانی جەماوەری لەسەر شەقامەکانی کێڤ و شارەکانی تر}} ("شۆڕشی پرتەقاڵی")، و {{بنز|دادگای باڵای ئوکراینا|en|Supreme Court of Ukraine|lt=دادگای باڵای ئوکراینا}} بڕیاری دا ئەنجامی ھەڵبژاردنەکان ھەڵبوەشێنێتەوە و بە بەتاڵ ھەژماری بکات. لە خولی دووەمی دووبارەکراوەدا دەرکەوت کە {{بنز|ڤیکتۆر یوشچینکۆ|en|Viktor Yushchenko|lt=ڤیکتۆر یوشچینکۆ}} براوەیە. پێنج ڕۆژ دواتر، یانوکۆڤیچ دەستی لە پۆستەکەی کێشایەوە و کابینەکەی لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ ھەڵوەشێنرایەوە.{{Citation needed|date=May 2023}} لە ماوەی سەرۆکایەتیی یوشچینکۆدا، {{بنز|پەیوەندییەکانی ڕووسیا و ئوکراینا|en|Russia–Ukraine relations|lt=پەیوەندییەکانی نێوان ڕووسیا و ئوکراینا}} زۆرجار بە گرژی دەردەکەوتن چونکە یوشچینکۆ زیاتر ھەوڵی بۆ باشترکردنی {{بنز|پەیوەندییەکانی یەکێتیی ئەورووپا و ئوکراینا|en|EU–Ukraine relations|lt=پەیوەندییەکانی لەگەڵ}} {{بنز|یەکێتیی ئەورووپا|en|European Union|lt=یەکێتیی ئەورووپا}} دەدا و کەمتر ئاراستەی بەرەو ڕووسیا بوو.<ref name="BBCprofileYushchenko">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4035789.stm Profile: Viktor Yushchenko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171023150016/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4035789.stm |date=23 October 2017 }}, [[BBC News]]</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، {{بنز|کێشەی گازی ڕووسیا-ئوکراینا|en|Russia-Ukraine gas dispute|lt=ناکۆکییەکی زۆر بڵاوکراوە لەسەر نرخی گازی سروشتی}} لەگەڵ ڕووسیا بووە ھۆی کەمیی گاز لە زۆرێک لە وڵاتانی ئەورووپادا کە پشتیان بە ئوکراینا دەبەست وەک وڵاتێکی تێپەڕین (ترانزێت).<ref name="BBCprofileUkraine2012"/> لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٦دا گەیشتنە ڕێکەوتنێک.<ref name="BBCprofileUkraine2012">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/1102303.stm Ukraine country profile – Overview 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120609073220/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/1102303.stm |date=9 June 2012 }}, [[BBC News]]</ref> تا کاتی {{بنز|ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئوکراینا لە ٢٠١٠|en|2010 Ukrainian presidential election|lt=ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ساڵی ٢٠١٠}}، یوشچینکۆ و {{بنز|یولیا تیمۆشینکۆ|en|Yulia Tymoshenko|lt=یولیا تیمۆشینکۆ}} — کە ھاوپەیمان بوون لە کاتی شۆڕشی پرتەقاڵیدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=The Orange Revolution |ناونیشان=https://www.uawarexplained.com/orange-revolution/?version=sixty-minutes/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=UaWarExplained.com |زمان=en}}</ref> — ببوونە دوژمنی سەرسەختی یەکتر.<ref name="BBCprofileUkraine" /> تیمۆشینکۆ خۆی کاندید کرد بۆ پۆستی سەرۆکایەتی دژی ھەردوو یوشچینکۆ و ڤیکتۆر یانوکۆڤیچ، کە ئەمەش کێبڕکێیەکی سێقۆڵیی دروست کرد. یوشچینکۆ، کە جەماوەرییەکەی زۆر دابەزیبوو،<ref name="BBCprofileYushchenko" /> سوور بوو لەسەر بەشداریکردن، و زۆرێک لە دەنگدەرانی لایەنگری شۆڕشی پرتەقاڵی لە ماڵەوە مانەوە (دەنگیان نەدا).<ref>[https://web.archive.org/web/20100215041206/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1963613,00.html Ukraine's New President: Is the Orange Revolution Over?], [[Time.com]] (11 February 2010)</ref> لە خولی دووەمی ھەڵبژاردنەکاندا، یانوکۆڤیچ بە ڕێژەی ٤٨٪ بەرامبەر بە ٤٥٪ی تیمۆشینکۆ سەرکەوتنی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=The Orange Revolution |ناونیشان=https://www.uawarexplained.com/yanukovych/?version=sixty-minutes/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=UaWarExplained.com |زمان=en}}</ref> لە ماوەی سەرۆکایەتییەکەیدا (٢٠١٠-٢٠١٤)، یانوکۆڤیچ و {{بنز|پارتی ناوچەکان|en|Party of Regions|lt=پارتەکەی (پارتی ناوچەکان)}} تۆمەتبار کران بە ھەوڵدان بۆ دروستکردنی "دیموکراسییەکی کۆنترۆڵکراو" لە ئوکراینا و ھەوڵدان بۆ لەناوبردنی پارتی سەرەکیی ئۆپۆزسیۆن {{بنز|بلۆکی یولیا تیمۆشینکۆ|en|Bloc Yulia Tymoshenko|lt=بلۆکی یولیا تیمۆشینکۆ}}، بەڵام ھەردووکیان ئەم تۆمەتانەیان ڕەتکردەوە.<ref>[http://www.opendemocracy.net/od-russia/andreas-umland/ukraine-right-wing-politics-is-genie-out-of-bottle Ukraine right-wing politics: is the genie out of the bottle?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171014083516/http://www.opendemocracy.net/od-russia/andreas-umland/ukraine-right-wing-politics-is-genie-out-of-bottle |date=14 October 2017 }}, [[openDemocracy.net]] (3 January 2011)<br />[https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12171740 Ukraine viewpoint: Novelist Andrey Kurkov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181011223832/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12171740 |date=11 October 2018 }}, [[BBC News]] (13 January 2011)<br />[https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12042561 Ukraine ex-PM Tymoshenko charged with misusing funds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171201225215/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12042561 |date=1 December 2017 }}, [[BBC News]] (20 December 2010)<br />[http://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2010-09-29/party-regions-monopolises-power-ukraine#_ftn5 The Party of Regions monopolises power in Ukraine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903124818/http://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2010-09-29/party-regions-monopolises-power-ukraine#_ftn5 |date=3 September 2011 }}, [[Centre for Eastern Studies]] (29 September 2010)<br />[https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12219712 Ukraine launches battle against corruption] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170321003502/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12219712 |date=21 March 2017 }}, [[BBC News]] (18 January 2011)<br />[https://www.bbc.co.uk/news/business-11549381 Ukrainians' long wait for prosperity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170321004648/http://www.bbc.co.uk/news/business-11549381 |date=21 March 2017 }}, [[BBC News]] (18 October 2010)<br />[http://pulitzercenter.org/blog/news-points/ukraine-press-censorship-journalists-uncertain-future Ukraine:Journalists Face Uncertain Future] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111005204055/http://pulitzercenter.org/blog/news-points/ukraine-press-censorship-journalists-uncertain-future |date=5 October 2011 }}, [[Pulitzer Center on Crisis Reporting]] (27 October 2010)<br />{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠١١|سەردێڕ=Our Ukraine comes to defense of Tymoshenko, Lutsenko, Didenko, Makarenko in statement |بڵاوکەرەوە=[[Interfax-Ukraine]] |ناونیشان=http://www.interfax.com.ua/eng/main/69573/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120603124713/http://www.interfax.com.ua/eng/main/69573/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref> یەکێک لەو نموونانەی کە زۆرجار وەک ھەوڵەکانی یانوکۆڤیچ بۆ ناوەندیکردنی دەسەڵات دەھێنرێتەوە، {{بنز|تیمۆشینکۆ دژی ئوکراینا|en|Tymoshenko v. Ukraine|lt=سزادانی یولیا تیمۆشینکۆ بوو لە ساڵی ٢٠١١}}، کە لەلایەن حکوومەتەکانی ڕۆژاواوە ئیدانە کرا وەک ھەنگاوێک کە ئەگەری زۆرە پاڵنەری سیاسیی لەپشتەوە بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=U.S. Government Statement of Concern about Arrest of Former Prime Minister Yulia Tymoshenko |ناونیشان=http://ukraine.usembassy.gov/government-statement-tymoshenko.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304025646/http://ukraine.usembassy.gov/government-statement-tymoshenko.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٦}} [[Embassy of the United States, Kyiv|US Embassy, Kyiv]], (24 September 2011)<br />https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14459446 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181021141928/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14459446 |date=21 October 2018 }} [[BBC News]], (24 September 2011)</ref> [[File:Euromaidan Kyiv 1-12-13 by Gnatoush 009.jpg|thumbnail|خۆپیشاندانەکانی {{بنز|یۆرۆمەیدان|en|Euromaidan|lt=یۆرۆمەیدان}}ی ٢٠١٤ لە {{بنز|کێڤ|en|Kyiv|lt=کێڤ}}]] لە تشرینی دووەمی ٢٠١٣دا، سەرۆک یانوکۆڤیچ {{بنز|ڕێکەوتننامەی ھاوبەشیی ئوکراینا-یەکێتیی ئەورووپا|en|Ukraine–European Union Association Agreement|lt=ڕێکەوتننامەی ھاوبەشیی ئوکراینا-یەکێتیی ئەورووپا}}ی واژوو نەکرد و لەبری ئەوە ھەوڵی پەیوەندیی نزیکتری لەگەڵ ڕووسیا دا.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-25182823 Why is Ukraine in turmoil?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131218180637/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-25182823 |date=18 December 2013 }}, [[BBC News]] (21 February 2014)</ref><ref name="aljVS291113">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ukraine 'still wants to sign EU deal' &#124; News &#124; al Jazeera |ناونیشان=http://www.aljazeera.com/news/europe/2013/11/ukraine-still-wants-sign-eu-deal-20131129111345619208.html}}</ref> ئەم ھەنگاوە بووە ھۆی {{بنز|یۆرۆمەیدان|en|Euromaidan|lt=سەرھەڵدانی خۆپیشاندانەکان لەسەر شەقامەکانی کێڤ}} و، لە کۆتاییدا، {{بنز|شۆڕشی شکۆمەندی|en|Revolution of Dignity|lt=شۆڕشی شکۆمەندی}}. خۆپیشاندەران کەمپیان لە گۆڕەپانی {{بنز|مەیدان نێزالێژنۆستی|en|Maidan Nezalezhnosti|lt=مەیدان نێزالێژنۆستی}} (گۆڕەپانی سەربەخۆیی) لە {{بنز|کێڤ|en|Kyiv|lt=کێڤ}} دروست کرد،<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-26249330 Ukraine crisis: Police storm main Kyiv 'Maidan' protest camp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201194141/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-26249330 |date=1 December 2008 }}, [[BBC News]] (19 February 2014)</ref> و لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ و کانوونی دووەمی ٢٠١٤دا خۆپیشاندەران دەستیان کرد بە {{بنز|داگیرکردنی بینا حکومییەکانی ئوکراینا لە ٢٠١٤|en|2014 Ukrainian Regional State Administration occupations|lt=دەستبەسەرداگرتنی چەندین بینای حکومی}}، سەرەتا لە کێڤ، و دواتریش لە {{بنز|ڕۆژاوای ئوکراینا|en|Western Ukraine|lt=ڕۆژاوای ئوکراینا}}.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-26248275 Ukraine protests timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140603193226/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-26248275 |date=3 June 2014 }}, [[BBC News]] (21 February 2014)</ref> {{بنز|پشێوییەکانی یۆرۆمەیدان لە شوباتی ٢٠١٤|en|February 2014 Euromaidan riots|lt=پێکدادانەکانی نێوان خۆپیشاندەران و پۆلیس}} بووە ھۆی گیانلەدەستدانی نزیکەی ٨٠ کەس لە شوباتی ٢٠١٤دا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Sandford Daniel |ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Ukraine crisis: Renewed Kyiv assault on protesters |ئیش=BBC News |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-26252679 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Ukraine crisis: Yanukovych announces 'peace deal' |ئیش=BBC News |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-26284505 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> دوای توندوتیژییەکان، پەرلەمانی ئوکراینا لە ٢٢ی شوباتدا دەنگی دا بۆ لادانی یانوکۆڤیچ لە دەسەڵات (لەسەر ئەو بنەمایەی کە شوێنی نادیارە و بەمەش ناتوانێت ئەرکەکانی جێبەجێ بکات)، و ئازادکردنی یولیا تیمۆشینکۆ لە زیندان. لە ھەمان ڕۆژدا، لایەنگری یانوکۆڤیچ {{بنز|ڤلۆدیمیر ڕیباک|en|Volodymyr Vasylyovych Rybak|lt=ڤلۆدیمیر ڕیباک}} وەک سەرۆکی پەرلەمان دەستی لەکارکێشایەوە، و لە شوێنی ئەو لایەنگری تیمۆشینکۆ {{بنز|ئۆلیکساندر تورچنۆڤ|en|Oleksandr Turchynov|lt=ئۆلیکساندر تورچنۆڤ}} دانرا، کە دواتریش وەک سەرۆکی کاتی دەستبەکار بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Profile: Olexander Turchynov |ئیش=BBC News |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-26316268 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> یانوکۆڤیچ لە کێڤ ھەڵاتبوو، و دواتر لە شاری {{بنز|ڕۆستۆڤ-ئۆن-دۆن|en|Rostov-on-Don|lt=ڕۆستۆڤ-ئۆن-دۆن}} لە ڕووسیا کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیی ساز کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Taylor, Charles |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Profile: Ukraine's ousted President Viktor Yanukovych |ئیش=BBC News |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-25182830 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> ==== تێکەڵبوون لەگەڵ ڕۆژاوا ==== {{Further|{{بنز|پەیوەندییەکانی ئوکراینا-یەکێتیی ئەورووپا|en|Ukraine–European Union relations|lt=پەیوەندییەکانی ئوکراینا-یەکێتیی ئەورووپا}}|{{بنز|پەیوەندییەکانی ئوکراینا-ناتۆ|en|Ukraine–NATO relations|lt=پەیوەندییەکانی ئوکراینا-ناتۆ}}}} لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦دا، ئوکراینا پەیوەندی کرد بە {{بنز|ناوچەی بازرگانیی ئازادی قووڵ و گشتگیر|en|Deep and Comprehensive Free Trade Area|lt=ناوچەی بازرگانیی ئازادی قووڵ و گشتگیر}} (DCFTA) لەگەڵ یەکێتیی ئەورووپا. ھاووڵاتیانی ئوکراینا مافی {{بنز|سیاسەتی ڤیزەی ناوچەی شنگن|en|Visa policy of the Schengen Area|lt=گەشتکردنی بێ ڤیزەیان}} بۆ {{بنز|ناوچەی شنگن|en|Schengen Area|lt=ناوچەی شنگن}} پێبەخشرا بۆ ماوەی تاوەکوو ٩٠ ڕۆژ لە ھەر ماوەیەکی ١٨٠ ڕۆژیدا لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧دا، و ڕێکەوتننامەی ھاوبەشی بە فەرمی لە ١ی ئەیلوولی ٢٠١٧دا کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە.<ref name="2017-assoc">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=European Commission - EU-Ukraine Association Agreement fully enters into force |ناونیشان=https://europa.eu/rapid/press-release_IP-17-3045_en.htm |وێبگە=europa.eu}} (Press release)</ref> دەستکەوتە گرنگەکان لە گۆڕەپانی سیاسەتی دەرەوەدا بریتین لە پاڵپشتیکردن بۆ سزاکانی دژە-ڕووسیا، بەدەستھێنانەوەی سیستەمی بێ ڤیزە لەگەڵ وڵاتانی {{بنز|یەکێتیی ئەورووپا|en|European Union|lt=یەکێتیی ئەورووپا}}، و تێگەیشتنی باشتری پێویستیی زاڵبوون بەسەر ئەرکە زۆر سەختەکانی ناوخۆی وڵاتەکەدا. بەڵام دەسەڵاتە خۆجێیییە کۆنەکان ھیچ گۆڕانکارییەکیان نەدەویست؛ ئەوان لە چالاکوانانی دژە-مەیدان پاککرانەوە ({{بنز|پاکسازی لە ئوکراینا|en|Lustration in Ukraine|lt=پاکسازی (لۆستراسیۆن)}})، بەڵام تەنیا بەشێکیان. بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی دەستی پێکرد، بەڵام تەنھا لە سزادانی بەرپرسە بچووکەکان و ڕاگەیاندنە ئەلیکترۆنییەکاندا قەتیس مابوو، و ھەردوو دەزگا تازە دامەزراوەکانی {{بنز|نووسینگەی نیشتمانیی دژە-گەندەڵیی ئوکراینا|en|National Anti-Corruption Bureau of Ukraine|lt=NABU}} و {{بنز|ئاژانسی نیشتمانیی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی|en|National Agency on Corruption Prevention|lt=NACP}} لە کارەکانیاندا ئابڕووچوونیان بەدوادا ھات. چاکسازیی دادوەری تێکەڵ کرا لەگەڵ دانانی دادوەرە کۆن و گوماناوییەکان. لێکۆڵینەوە لە تاوانەکانی دژی دانیشتووانی مەیدان دواخرا. بۆ بەرەنگاربوونەوەی {{بنز|جەنگی زانیاریی ڕووسیا و ئوکراینا|en|Russian-Ukrainian information war|lt=پڕوپاگەندەی بەرفراوانی جیھانیی ڕووسیا دژی ئوکراینا}} لە "جەنگی زانیاری"دا، {{بنز|وەزارەتی سیاسەتی زانیاری (ئوکراینا)|en|Ministry of Information Policy (Ukraine)|lt=وەزارەتی سیاسەتی زانیاری}} دروست کرا، کە بۆ ماوەی ٥ ساڵ ھیچ کارێکی کاریگەری نیشان نەدا، جگە لە قەدەغەکردنی {{بنز|کاسپەرسکی لاب|en|Kaspersky Lab|lt=کاسپەرسکی لاب}}، {{بنز|دکتۆر وێب|en|Dr.Web|lt=دکتۆر وێب}}، {{بنز|کۆمپانیای ١سی|en|1C Company|lt=١سی}}، {{بنز|گرووپی مەیل.ڕوو|en|Mail.ru Group|lt=مەیل.ڕوو}}، {{بنز|یاندێکس|en|Yandex|lt=یاندێکس}} و تۆڕە کۆمەڵایەتییە ڕووسییەکانی وەک {{بنز|ڤیکۆنتاکتێ|en|VK (service)|lt=ڤیکۆنتاکتێ}} یان {{بنز|ئۆدنۆکلاسنیکی|en|Odnoklassniki|lt=ئۆدنۆکلاسنیکی}} و میدیاکانی پڕوپاگەندە. لە ساڵی ٢٠١٧دا، سەرۆک یاسای "سەبارەت بە پەروەردە"ی واژوو کرد، کە ڕووبەڕووی دژایەتیی کەمینە نەتەوەیییەکان بووەوە، و کێشەی لەگەڵ {{بنز|حکوومەتی مەجارستان|en|Government of Hungary|lt=حکوومەتی مەجارستان}} بۆ دروست کرد.{{Citation needed|date=May 2023}} لە ھەمان کاتدا، باری ئابووری بەردەوام بوو لە خراپبوون، بەتایبەتی بەھۆی گەندەڵییە بەربڵاوەکەوە. تا ساڵی ٢٠١٨ ئوکراینا بوو بە ھەژارترین وڵاتی ئەورووپا، کە تێکڕای بەرھەمی ناوخۆییی بۆ ھەر تاکێک لە خوار ٣٬٠٠٠ دۆلارەوە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Starobin |یەکەم١=Paul |سەردێڕ=Ukraine's real power broker |ناونیشان=https://www.businessinsider.com/ukraines-real-power-broker-yermak-zelensky-russia-war-biden-2023-12?r=US&IR=T&fbclid=IwAR1UEZLoZyZ37Lo5RirygbAMp94HRKf49VtRXnOMbkkXAJ1Wc0ecHLN28_I |ئیش=[[Business Insider]] |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە ١٩ی ئایاری ٢٠١٨دا، پۆرۆشێنکۆ مەرسوومێکی واژوو کرد کە بڕیاری ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانی و بەرگریی خستە بواری جێبەجێکردنەوە سەبارەت بە کۆتاییھێنانی یەکجارەکی بە بەشداریکردنی ئوکراینا لە دەزگا یاسایییەکانی {{بنز|کۆمۆنوێڵسی وڵاتە سەربەخۆکان|en|Commonwealth of Independent States|lt=کۆمۆنوێڵسی وڵاتە سەربەخۆکان}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Україна остаточно вийшла з СНД |ناونیشان=https://espreso.tv/news/2018/05/19/ukrayina_ostatochno_vyyshla_z_snd |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=espreso.tv}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Президент підписав Указ про остаточне припинення участі України у статутних органах СНД — Офіційне інтернет-представництво Президента України |زمان=uk |ئیش=Офіційне інтернет-представництво Президента України |ناونیشان=http://www.president.gov.ua/news/prezident-pidpisav-ukaz-pro-ostatochne-pripinennya-uchasti-u-47554 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> تا شوباتی ٢٠١٩، ئوکراینا بەشداریکردنی خۆی لە کۆمۆنوێڵسی وڵاتە سەربەخۆکاندا بۆ کەمترین ئاست کەمکردەوە و بە شێوەیەکی کرداری کشانەوەکەی تەواو کرد. ڤێرخۆڤنا ڕادای ئوکراینا (پەرلەمان) بەشداربوونەکەی پەسەند نەکرد، واتە ئوکراینا ھەرگیز ئەندامی CIS نەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Україні не потрібно виходити із СНД – вона ніколи не була і не є зараз членом цієї структури |ناونیشان=https://www.radiosvoboda.org/a/ukrayina-dosi-v-snd-chy-ni/30969197.html |newspaper=Радіо Свобода|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|دوایین١=Лащенко |یەکەم١=Олександр}}</ref> لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، لە {{بنز|فەنەر|en|Fener|lt=فەنەر}}، شاندێکی {{بنز|کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ئوکراینا|en|Orthodox Church of Ukraine|lt=کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ئوکراینا}} بە بەشداریی سەرۆکی ئوکراینا پیترۆ پۆرۆشێنکۆ {{بنز|ئۆتۆسێفالیی کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ئوکراینا|en|Autocephaly of the Orthodox Church of Ukraine|lt=بەڵگەنامەیەکی (تۆمۆس) وەرگرت}} سەبارەت بە سەربەخۆییی کڵێساکەیان ({{بنز|ئۆتۆسێفالی|en|autocephaly|lt=ئۆتۆسێفالی}}). {{بنز|تۆمۆس (کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات)|en|Tomos (Eastern Orthodox Church)|lt=تۆمۆس}}ەکە پێشکەش بە سەرۆکی کڵێساکە (OCU)، {{بنز|میترۆپۆلیتان ئێپیفانیوس|en|Epiphanius of Kyiv|lt=میترۆپۆلیتان ئێپیفانیوس}} کرا، لە کاتی نوێژێکی ھاوبەشدا لەگەڵ {{بنز|پاتریارکی ئیکۆمێنیکی کۆنستانتینۆپڵ|en|Ecumenical Patriarch of Constantinople|lt=پاتریارکی ئیکۆمێنیکی}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Οικουμενικό Πατριαρχείο |ناونیشان=https://ec-patr.org/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|زمان=el}}</ref> ڕۆژی دواتر، تۆمۆسەکە ھێنرایە ئوکراینا بۆ پیشاندانێک لە {{بنز|کڵێسای گەورەی سەینت سۆفیا، کێڤ|en|Saint Sophia Cathedral, Kyiv|lt=کڵێسای گەورەی سەینت سۆفیا}}. لە ٩ی کانوونی دووەمدا، ھەموو ئەندامانی {{بنز|سینۆد|en|Synod|lt=سینۆد}}ی {{بنز|پاتریارکایەتیی ئیکۆمێنیکیی کۆنستانتینۆپڵ|en|Ecumenical Patriarchate of Constantinople|lt=کڵێسای ئۆرتۆدۆکسیی کۆنستانتینۆپڵ}} تۆمۆسەکەیان لە کاتی کۆبوونەوەی ئاساییی سینۆدەکەدا واژوو کرد.{{Citation needed|date=May 2023}} لە ٢١ی شوباتی ٢٠١٩دا، {{بنز|دەستووری ئوکراینا|en|Constitution of Ukraine|lt=دەستووری ئوکراینا}} ھەموار کرایەوە، کە تێیدا ڕێساکانی پەیوەست بە ئاراستەی ستراتیژیی ئوکراینا بۆ ئەندامێتی لە یەکێتیی ئەورووپا و {{بنز|ناتۆ|en|NATO|lt=ناتۆ}} لە پێشەکیی یاسای بنەڕەتی، سێ ماددە و بڕگە گواستنەوەیییەکاندا جێگیر کران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The law amending the Constitution on the course of accession to the EU and NATO has entered into force {{!}} European integration portal |ناونیشان=https://eu-ua.org/novyny/zakon-pro-zminy-do-konstytuciyi-shchodo-kursu-na-vstup-v-yes-i-nato-nabuv-chynnosti |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=eu-ua.org |زمان=uk |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200928024828/https://eu-ua.org/novyny/zakon-pro-zminy-do-konstytuciyi-shchodo-kursu-na-vstup-v-yes-i-nato-nabuv-chynnosti |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٢١ی نیسانی ٢٠١٩دا، {{بنز|ڤلۆدیمیر زێلێنسکی|en|Volodymyr Zelenskyy|lt=ڤلۆدیمیر زێلێنسکی}} لە خولی دووەمی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیدا بە سەرۆک ھەڵبژێردرا. پێشخستنی {{بنز|ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی ئوکراینا لە ٢٠١٩|en|2019 Ukrainian parliamentary election|lt=ھەڵبژاردنی پەرلەمانی}} لە ٢١ی تەممووز ڕێگەی بە {{بنز|پارتی خزمەتکاری گەل|en|Servant of the People (political party)|lt=پارتی خزمەتکاری گەلی}} لایەنگری سەرۆکایەتی دا کە تازە دروست ببوو زۆرینەی ڕەھای کورسییەکان بەدەستبھێنێت بۆ یەکەمین جار لە مێژووی سەربەخۆییی ئوکراینادا (٢٤٨ کورسی). {{بنز|دمیترۆ ڕازومکۆڤ|en|Dmytro Razumkov|lt=دمیترۆ ڕازومکۆڤ}}، سەرۆکی پارتەکە، بە سەرۆکی پەرلەمان ھەڵبژێردرا. زۆرینە توانیان بە تەنھا و بەبێ پێکھێنانی ھاوپەیمانی لە ٢٩ی ئابدا حکوومەت پێکبھێنن، و {{بنز|ئۆلیکسی ھۆنچاروک|en|Oleksiy Honcharuk|lt=ئۆلیکسی ھۆنچاروک}}یان وەک سەرۆک وەزیران پەسەند کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kitsoft |سەردێڕ=Кабінет Міністрів України&nbsp;— Новим Прем'єр-міністром України став Олексій Гончарук |ناونیشان=https://www.kmu.gov.ua/news/novim-premyer-ministrom-ukrayini-stav-oleksij-goncharuk |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=www.kmu.gov.ua |زمان=uk}}</ref> لە ٤ی ئازاری ٢٠٢٠دا، بەھۆی دابەزینی ١٫٥٪ی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (لەبری زیادبوونی ٤٫٥٪ کە لە کاتی ھەڵبژاردنەکەدا پێشبینی دەکرا)، ڤێرخۆڤنا ڕادا {{بنز|کابینەی ھۆنچاروک|en|Honcharuk Government|lt=حکوومەتەکەی ھۆنچاروک}}ی لەکارخست و {{بنز|دێنیس شمیھال|en|Denys Shmyhal|lt=دێنیس شمیھال}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Гончарука звільнили з посади прем'єра й відставили весь уряд |زمان=uk |ئیش=BBC News Україна |ناونیشان=https://www.bbc.com/ukrainian/news-51734007 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> بوو بە سەرۆک وەزیرانی نوێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Денис Шмигаль – новий прем'єр України |ناونیشان=http://www.pravda.com.ua/news/2020/03/4/7242529/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Українська правда |زمان=uk}}</ref> لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٠دا، لە {{بنز|لوبلین|en|Lublin|lt=لوبلین}}، {{بنز|لیتوانیا|en|Lithuania|lt=لیتوانیا}}، {{بنز|پۆڵەندا|en|Poland|lt=پۆڵەندا}} و ئوکراینا دەستپێشخەریی {{بنز|سێگۆشەی لوبلین|en|Lublin Triangle|lt=سێگۆشەی لوبلین}}یان ڕاگەیاند، کە ئامانجی دروستکردنی ھاوکاریی زیاترە لە نێوان ئەو سێ وڵاتە مێژوویییەی {{بنز|کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی|en|Polish–Lithuanian Commonwealth|lt=کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندی-لیتوانی}} و ھەروەھا بەردەوامبوون لە تێکەڵبوونی ئوکراینا و چوونە ناو یەکێتیی ئەورووپا و ناتۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Lithuania, Poland and Ukraine Inaugurate 'Lublin Triangle' |ناونیشان=https://jamestown.org/program/lithuania-poland-and-ukraine-inaugurate-lublin-triangle/ |وێبگە=Jamestown}}</ref> لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢١دا، {{بنز|سێینەی ھاوبەش|en|Association Trio|lt=سێینەی ھاوبەش}} بە واژووکردنی یاداشتنامەیەکی ھاوبەش لە نێوان {{بنز|وەزارەتی دەرەوەی جۆرجیا|en|Ministry of Foreign Affairs of Georgia|lt=وەزیرانی دەرەوەی جۆرجیا}}، {{بنز|وەزارەتی دەرەوە و تێکەڵبوونی ئەورووپیی مۆلدۆڤا|en|Ministry of Foreign Affairs and European Integration of Moldova|lt=مۆلدۆڤا}} و {{بنز|وەزارەتی دەرەوە (ئوکراینا)|en|Ministry of Foreign Affairs (Ukraine)|lt=ئوکراینا}} پێکھێنرا. سێینەی ھاوبەش شێوازێکی سێقۆڵییە بۆ باشترکردنی ھاوکاری، ھەماھەنگی، و دیالۆگ لە نێوان ئەو سێ وڵاتەدا (کە ڕێکەوتننامەی ھاوبەشییان لەگەڵ یەکێتیی ئەورووپادا واژوو کردووە) لەگەڵ یەکێتیی ئەورووپا سەبارەت بەو پرسە ھاوبەشانەی کە پەیوەستن بە {{بنز|یەکگرتنی ئەورووپا|en|European integration|lt=تێکەڵبوونی ئەورووپی}}، باشترکردنی ھاوکارییەکان لە چوارچێوەی {{بنز|ھاوبەشیی ڕۆژھەڵات|en|Eastern Partnership|lt=ھاوبەشیی ڕۆژھەڵات}}، و پابەندبوون بە دیدگای پەیوەستبوون بە یەکێتیی ئەورووپاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Україна, Грузія та Молдова створили новий формат співпраці для спільного руху в ЄС |ناونیشان=https://www.eurointegration.com.ua/news/2021/05/17/7123240/ |وێبگە=www.eurointegration.com.ua}}</ref> لە لووتکەی برۆکسل لە حوزەیرانی {{بنز|لووتکەی برۆکسل لە ٢٠٢١|en|2021 Brussels summit|lt=٢٠٢١}}دا، سەرکردەکانی ناتۆ دووپاتیان کردەوە لەسەر ئەو بڕیارەی کە لە {{بنز|لووتکەی بوخارێست لە ٢٠٠٨|en|2008 Bucharest summit|lt=لووتکەی بوخارێستی ساڵی ٢٠٠٨}} درابوو کە ئوکراینا دەبێتە ئەندامی ھاوپەیمانییەکە و پلانی چالاکیی ئەندامێتی (MAP) بەشێکی جیانەکراوەی پرۆسەکە دەبێت و ئوکرایناش مافی خۆیەتی کە داھاتووی خۆی و سیاسەتی دەرەوەی دیاری بکات بەبێ دەستتێوەردانی دەرەکی.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brussels Summit Communiqué issued by the Heads of State and Government participating in the meeting of the North Atlantic Council in Brussels 14 June 2021 |ناونیشان=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_185000.htm |وێبگە=NATO}}</ref> لە سەرەتادا ئوکراینا خۆی ئامادە دەکرد کە بە فەرمی داواکاری پێشکەش بکات بۆ {{بنز|پەیوەستبوونی ئوکراینا بە یەکێتیی ئەورووپا|en|Accession of Ukraine to the European Union|lt=ئەندامێتیی یەکێتیی ئەورووپا}} لە ساڵی ٢٠٢٤دا، بەڵام لەبری ئەوە لە شوباتی ٢٠٢٢دا داواکارییەکی بۆ ئەندامێتی واژوو کرد.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=У 2024 році Україна подасть заявку на вступ до ЄС |ناونیشان=https://www.ukrinform.ua/rubric-polytics/2629440-u-2024-roci-ukraina-podast-zaavku-na-vstup-do-es.html |وێبگە=www.ukrinform.ua|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> ==== جەنگی ڕووسیا و ئوکراینا ==== {{Main|{{بنز|جەنگی ڕووسیا و ئوکراینا|en|Russo-Ukrainian War|lt=جەنگی ڕووسیا و ئوکراینا}}|{{بنز|لکاندنی کریمیا بە فیدراسیۆنی ڕووسیاوە|en|Annexation of Crimea by the Russian Federation|lt=لکاندنی کریمیا بە فیدراسیۆنی ڕووسیاوە}}|{{بنز|ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا لە ٢٠٢٢|en|2022 Russian invasion of Ukraine|lt=ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا لە ٢٠٢٢}}}} لە ئازاری ٢٠١٤دا، {{بنز|لکاندنی کریمیا بە فیدراسیۆنی ڕووسیاوە|en|Annexation of Crimea by the Russian Federation|lt=لکاندنی کریمیا لەلایەن فیدراسیۆنی ڕووسیاوە}} ڕوویدا. ھەرچەندە ئەنجامە فەرمییەکانی {{بنز|ڕیفراندۆمی پێگەی کریمیا لە ٢٠١٤|en|2014 Crimean status referendum|lt=ڕیفراندۆمێک}} لەسەر یەکگرتنەوەی کریمیا لەگەڵ ڕووسیا بەپێی ڕاپۆرتەکان زۆرینەیەکی گەورەی لە بەرژەوەندیی پێشنیارەکە نیشان دەدا، بەڵام دەنگدانەکە لەژێر داگیرکاریی سەربازیی ڕووسیادا ڕێکخرابوو و لەلایەن یەکێتیی ئەورووپا و {{بنز|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|en|United States|lt=ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە}} وەک نایاسایی سەرکۆنە کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-26606097|سەردێڕ= Crimea referendum: Voters 'back Russia union'|ڕێکەوت= ١٠ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئایاری ٢٠١٤|ئیش= BBC News}}</ref> دوای قەیرانی کریمیا، {{بنز|پشێوییەکانی لایەنگرانی ڕووسیا لە ئوکراینا لە ٢٠١٤|en|2014 pro-Russian unrest in Ukraine|lt=پشێوییەکانی لایەنگرانی ڕووسیا}} لە {{بنز|ڕۆژھەڵاتی ئوکراینا|en|east Ukraine|lt=ڕۆژھەڵاتی ئوکراینا}} و {{بنز|باشووری ئوکراینا|en|south Ukraine|lt=باشووری ئوکراینا}} ڕوویاندا.<ref name="Ukraine crisis timeline BBC">[https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-26248275 Ukraine crisis timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140603193226/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-26248275 |date=3 June 2014 }}, [[BBC News]]</ref> لە نیسانی ٢٠١٤دا جوداخوازانی ئوکراینی بە شێوەیەکی {{بنز|سەربەخۆیی ڕاگەیاندراو|en|self-proclaimed|lt=خۆبەخشانە}} سەربەخۆییی {{بنز|کۆماری گەلی دۆنێتسک|en|Donetsk People's Republic|lt=کۆماری گەلی دۆنێتسک}} و {{بنز|کۆماری گەلی لوھانسک|en|Lugansk People's Republic|lt=کۆماری گەلی لوھانسک}}یان ڕاگەیاند و {{بنز|ڕیفراندۆمەکانی پێگەی دۆنباس لە ٢٠١٤|en|2014 Donbass status referendums|lt=ڕیفراندۆمەکانیان}} لە ١١ی ئایاری ٢٠١٤دا ئەنجام دا؛ جوداخوازەکان ئیدیعای ئەوەیان دەکرد کە نزیکەی ٩٠٪ دەنگیان بۆ سەربەخۆیی داوە.<ref>[https://www.npr.org/blogs/thetwo-way/2014/05/07/310451535/putin-tells-separatists-to-postpone-may-11-referendum Putin Tells Separatists In Ukraine To Postpone May 11 Referendum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319033458/http://www.npr.org/blogs/thetwo-way/2014/05/07/310451535/putin-tells-separatists-to-postpone-may-11-referendum |date=19 March 2015 }}, [[NPR]] (7 May 2014)<br />{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-27360146 |سەردێڕ=Ukraine rebels hold referendums in Donetsk and Luhansk |ئیش=BBC News |ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠١٤}}<br />{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.vice.com/video/russian-roulette-dispatch-thirty-eight|سەردێڕ=Russian Roulette (Dispatch Thirty-Eight)|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٤|newspaper=[[Vice News]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140704073504/https://news.vice.com/video/russian-roulette-dispatch-thirty-eight|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Ukraine crisis timeline BBC"/> دواتر لە نیسانی ٢٠١٤دا، شەڕ لە نێوان {{بنز|ھێزە چەکدارەکانی ئوکراینا|en|Ukrainian army|lt=سوپای ئوکراینا}} و {{بنز|کەتیبەکانی بەرگریی خاکی (ئوکراینا)|en|Territorial defense battalion (Ukraine)|lt=کەتیبە خۆبەخشەکانی لایەنگری ئوکراینا}} لە لایەک، و ئەو ھێزانەی پاڵپشتیی کۆمارە گەلییەکانی دۆنێتسک و لوھانسکیان دەکرد لە لایەکی ترەوە، توندتر بوو و گۆڕا بۆ {{بنز|جەنگ لە دۆنباس (٢٠١٤-٢٠٢٢)|en|War in Donbas (2014–2022)|lt=جەنگ لە دۆنباس}}.<ref name="Ukraine crisis timeline BBC"/><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-30414955 Ukraine underplays role of far right in conflict] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180602182154/http://www.bbc.com/news/world-europe-30414955 |date=2 June 2018 }}, [[BBC News]] (13 December 2014)</ref> تا کانوونی یەکەمی ٢٠١٤، زیاتر لە ٦٬٤٠٠ کەس لەو ململانێیەدا گیانیان لەدەستدابوو، و بەپێی ئامارەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان بووە ھۆی ئەوەی زیاتر لە نیو ملیۆن کەس ببنە {{بنز|ئاوارەی ناوخۆیی|en|internally displaced|lt=ئاوارەی ناوخۆیی}} لە ناوخۆی ئوکراینادا و دوو سەد ھەزار پەنابەر ھەڵبێن بۆ (بە زۆری) ڕووسیا و وڵاتانی تری دراوسێ.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-30454746 Fergal Keane reports from Mariupol on Ukraine's 'frozen conflict'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160723122836/http://www.bbc.com/news/world-europe-30454746 |date=23 July 2016 }}, [[BBC News]] (12 December 2014)</ref><ref>[https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=49533#.VI4Wv3vX4Yg Half a million displaced in eastern Ukraine as winter looms, warns UN refugee agency] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161111091846/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=49533#.VI4Wv3vX4Yg |date=11 November 2016 }}, [[United Nations]] (5 December 2014)</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-28656147 Ukraine conflict: Refugee numbers soar as war rages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180708145441/https://www.bbc.com/news/world-europe-28656147 |date=8 July 2018 }}, [[BBC News]] (5 August 2014)</ref><ref>[http://www.rferl.mobi/a/ukraine-death-toll/27047512.html UN Says At Least 6,400 Killed In Ukraine's Conflict Since April 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151223061830/http://www.rferl.mobi/a/ukraine-death-toll/27047512.html |date=23 December 2015 }}, [[RFE/RL]] (1 June 2015)</ref> لە ھەمان ماوەدا، چاکسازییە سیاسییەکان (لەوانە پەسەندکردنی {{بنز|پاکسازی لە ئوکراینا|en|Lustration in Ukraine|lt=یاسای پاکسازی}} و {{بنز|سڕینەوەی کۆمۆنیزم لە ئوکراینا|en|Decommunization in Ukraine|lt=یاسای سڕینەوەی کۆمۆنیزم}}) و چاکسازییە ئابوورییەکانیش دەستیان پێکرد.<ref name="carnegie"/> لە ٢٥ی ئایاری ٢٠١٤دا، {{بنز|پێترۆ پۆرۆشێنکۆ|en|Petro Poroshenko|lt=پێترۆ پۆرۆشێنکۆ}} بە سەرۆک ھەڵبژێردرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Petro Poroshenko becomes President of Ukraine |ناونیشان=https://www.uawarexplained.com/petro-poroshenko-becomes-president-of-ukraine/?version=sixty-minutes/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=UaWarExplained.com |زمان=en}}</ref> لە خولی یەکەمی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیدا. تا نیوەی دووەمی ٢٠١٥، چاودێرە سەربەخۆکان تێبینییان کرد کە چاکسازییەکان لە ئوکراینا بەڕادەیەکی بەرچاو خاو بوونەتەوە، {{بنز|گەندەڵی لە ئوکراینا|en|corruption in Ukraine|lt=گەندەڵی}} کەمی نەکردووە، و {{بنز|ئابووریی ئوکراینا|en|economy of Ukraine|lt=ئابووریی ئوکرایناش}} ھێشتا لە قەیرانێکی قووڵدا بوو.<ref name="carnegie">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://carnegieendowment.org/2015/08/19/ukraine-reform-monitor-august-2015/iewe|سەردێڕ=Ukraine Reform Monitor: August 2015|ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Carnegie Endowment for International Peace|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.bloombergview.com/articles/2015-11-06/unreformed-ukraine-is-self-destructing|سەردێڕ=Ukraine Is in Danger of Becoming a Failed State|دوایین=Bershidsky|یەکەم=Leonid|ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ئیش=[[Bloomberg News]]|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151110025333/http://www.bloombergview.com/articles/2015-11-06/unreformed-ukraine-is-self-destructing}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/2015/08/25/money-still-rules-ukraine-poroshenko-corruption/|سەردێڕ=Money Still Rules Ukraine|دوایین=Kuzio|یەکەم=Taras|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٥|ئیش=[[Foreign Policy]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://opendemocracy.net/od-russia/mikhail-minakov-maryna-stavniichuk/ukrainian-constitution-reform-or-crisis|سەردێڕ=Ukraine's constitution: reform or crisis?|دوایین١=Minakov|یەکەم١=Mikhail|یەکەم٢=Maryna|دوایین٢=Stavniichuk|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=OpenDemocracy|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160217091235/https://www.opendemocracy.net/od-russia/mikhail-minakov-maryna-stavniichuk/ukrainian-constitution-reform-or-crisis}}</ref> تا کانوونی یەکەمی ٢٠١٥، بەپێی ئامارەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان زیاتر لە ٩٬١٠٠ کەس (کە زۆربەیان مەدەنی بوون) لە جەنگی دۆنباسدا گیانیان لەدەستدابوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Separate districts of Donbas and Luhansk regions (ORDLO) |ناونیشان=https://www.uawarexplained.com/ldnr/?version=sixty-minutes/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=UaWarExplained.com |زمان=en}}</ref> <ref>[https://www.nytimes.com/2015/12/10/world/europe/ukraine-conflict-toll.html?_r=0 At Least 9,115 Killed in Ukraine Conflict, U.N. Says] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160724003009/http://www.nytimes.com/2015/12/10/world/europe/ukraine-conflict-toll.html?_r=0 |date=24 July 2016 }}, [[New York Times]] (9 December 2015)<br />[http://www.rferl.mobi/a/ukraine-separatists-holiday-cease-fire-violations/27445518.html Kyiv, Separatists Accuse Each Other Of Violating Holiday Cease-Fire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151226020428/http://www.rferl.mobi/a/ukraine-separatists-holiday-cease-fire-violations/27445518.html |date=26 December 2015 }}, [[Radio Free Europe]] (24 December 2015)</ref> [[File:Робоча поїздка Президента України на Миколаївщину та Одещину 50.jpg|thumb|سەرۆک زێلێنسکی لەگەڵ ئەندامانی سوپای ئوکراینا لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢]] لە ٢ی شوباتی ٢٠٢١دا، مەرسوومێکی سەرۆکایەتی پەخشی تەلەڤیزیۆنیی کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی لایەنگری ڕووسیا بە ناوەکانی {{بنز|١١٢ ئوکراینا|en|112 Ukraine|lt=١١٢ ئوکراینا}}، نیووزوەن (NewsOne) و زیک (ZIK)ی قەدەغە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №43/2021 |ناونیشان=https://www.president.gov.ua/documents/432021-36441 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Офіційне інтернет-представництво Президента України |زمان=uk}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Зеленський‌ ‌"вимкнув"‌ ‌112,‌ ‌ZIK‌ ‌і‌ ‌NewsOne‌ ‌з‌ ефіру. Що відомо‌ |زمان=uk |ئیش=BBC News Україна |ناونیشان=https://www.bbc.com/ukrainian/news-55907449 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> بڕیاری ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانی و بەرگری و مەرسوومی سەرۆکایەتی لە ١٩ی شوباتی ٢٠٢١دا سزایان خستە سەر ٨ کەس و ١٩ قەوارەی یاسایی، لەوانە سیاسەتمەداری لایەنگری ڕووسیای نزیک لە پوتین و باوکی ڕۆحیی {{بنز|ڤلادیمیر پوتین|en|Vladimir Putin|lt=پوتین}} کە {{بنز|ڤیکتۆر مێدڤێدچوک|en|Viktor Medvedchuk|lt=ڤیکتۆر مێدڤێدچوک}}ە لەگەڵ خێزانەکەی بە ناوی ئۆکسانا مارچێنکۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №64/2021 |ناونیشان=https://www.president.gov.ua/documents/642021-36753 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Офіційне інтернет-представництво Президента України |زمان=uk}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Зеленський ввів у дію санкції проти Медведчука |ناونیشان=https://www.pravda.com.ua/news/2021/02/20/7284161/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=Українська правда |زمان=uk}}</ref> {{بنز|ڕووداوی گەرووی کێرچ|en|Kerch Strait incident|lt=ڕووداوی گەرووی کێرچ}} لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨دا ڕوویدا کاتێک {{بنز|پاسەوانی کەناراوەکان (ڕووسیا)|en|Coast Guard (Russia)|lt=پاسەوانی کەناراوەکانی}} {{بنز|دەزگای ئاسایشی فیدراڵی|en|Federal Security Service|lt=دەزگای ئاسایشی فیدراڵیی}} {{بنز|ڕووسیا|en|Russia|lt=ڕووسیا}} (FSB) تەقەیان لە سێ کەشتیی {{بنز|ھێزی دەریاییی ئوکراینا|en|Ukrainian Navy|lt=ھێزی دەریاییی ئوکراینایان}} کرد و دەستیان بەسەردا گرت کاتێک ھەوڵیان دەدا لە {{بنز|دەریای ڕەش|en|Black Sea|lt=دەریای ڕەش}}ەوە تێپەڕن بۆ ناو {{بنز|دەریای ئازۆڤ|en|Sea of Azov|lt=دەریای ئازۆڤ}} لە ڕێگەی {{بنز|گەرووی کێرچ|en|Kerch Strait|lt=گەرووی کێرچ}} لە ڕێگایاندا بۆ بەندەری {{بنز|ماریوپۆل|en|Mariupol|lt=ماریوپۆل}}.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Tension escalates after Russia seizes Ukraine naval ships |ئیش=BBC News |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-46338671 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Polityuk |یەکەم=Andrew Osborn, Pavel |ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Russia fires on and seizes Ukrainian ships near annexed Crimea |ئیش=Reuters |ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-russia-idUSKCN1NU0DL |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> {{بنز|پێشینەی ھێرشی ٢٠٢٢ی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا|en|Prelude to the 2022 Russian invasion of Ukraine|lt=بە درێژاییی ساڵی ٢٠٢١}}، ھێزەکانی ڕووسیا لەسەر {{بنز|سنووری ڕووسیا-ئوکراینا|en|Russia–Ukraine border|lt=سنووری ڕووسیا-ئوکراینا}}، لە کریمیای داگیرکراو و دۆنباس، و لە بیلاڕووس کۆکرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Buildup of Russian forces along Ukraine's border that has some talking of war |زمان=en |ئیش=NPR.org |ناونیشان=https://www.npr.org/2021/12/01/1060608432/buildup-of-russian-forces-along-ukraines-border-that-has-some-talking-of-war |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢دا، ھێزەکانی ڕووسیا {{بنز|ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا لە ٢٠٢٢|en|2022 Russian invasion of Ukraine|lt=ھێرشیان کردە سەر}} ئوکراینا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ellyatt |یەکەم=Holly |سەردێڕ=Russian forces invade Ukraine |ناونیشان=https://www.cnbc.com/2022/02/24/russian-forces-invade-ukraine.html |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC |ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> ڕووسیا بەخێرایی بەشێکی زۆری {{بنز|ھێرشی ڕۆژھەڵاتی ئوکراینا|en|Eastern Ukraine offensive|lt=ڕۆژھەڵات}} و {{بنز|ھێرشی باشووری ئوکراینا|en|Southern Ukraine offensive|lt=باشوور}}ی وڵاتەکەی داگیرکرد، بەڵام نەیتوانی لە شاری {{بنز|میکۆلاییڤ|en|Mykolaiv|lt=میکۆلاییڤ}} تێپەڕێت بەرەو {{بنز|ئۆدێسا|en|Odesa|lt=ئۆدێسا}}، و ناچار کرا لە {{بنز|ھێرشی باکووری ئوکراینا|en|Northern Ukraine offensive|lt=باکوور}} پاشەکشە بکات دوای ئەوەی نەیتوانی {{بنز|ھێرشی کێڤ (٢٠٢٢)|en|Kyiv offensive (2022)|lt=کێڤ}}، {{بنز|چێرنیھیڤ|en|Chernihiv|lt=چێرنیھیڤ}}، {{بنز|سومی|en|Sumy|lt=سومی}}، و {{بنز|خارکیڤ|en|Kharkiv|lt=خارکیڤ}} داگیر بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Bigg |یەکەم=Matthew Mpoke |ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Russia invaded Ukraine more than 200 days ago. Here is one key development from every month of the war. |زمان=en-US |ئیش=The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/article/ukraine-russia-war-timeline.html |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|issn=0362-4331}}</ref> دوای ئەوەی نەیانتوانی خاکی زیاتر بەدەست بھێنن و لە {{بنز|ئۆبلاستی خارکیڤ|en|Kharkiv Oblast|lt=ئۆبلاستی خارکیڤ}} وەدەرنران لە ئەنجامی {{بنز|ھێرشی پێچەوانەی ئوکراینا بۆ سەر خارکیڤ لە ٢٠٢٢|en|2022 Ukrainian Kharkiv counteroffensive|lt=ھێرشێکی پێچەوانەی خێرای ئوکراینا}}،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ortiz |یەکەم=John Bacon and Jorge L. |سەردێڕ=Russians admit defeat in Kharkiv; Zelenskyy visits Izium after troops flee shattered city: Ukraine updates |ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/news/world/2022/09/14/ukraine-russia-war-live-updates/10375099002/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=USA TODAY |زمان=en-US}}</ref> ڕووسیا بە شێوەیەکی فەرمی کۆماری گەلی دۆنێتسک و کۆماری گەلی لوھانسکی، لەگەڵ زۆربەی بەشەکانی ئۆبلاستی {{بنز|ئۆبلاستی خێرسۆن|en|Kherson Oblast|lt=خێرسۆن}} و {{بنز|ئۆبلاستی زاپۆریژیا|en|Zaporizhzhia Oblast|lt=زاپۆریژیا}} لە ٣٠ی ئەیلوولدا لکاند بە خۆیەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Maynes |یەکەم=Charles |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Putin illegally annexes territories in Ukraine, in spite of global opposition |زمان=en |ئیش=NPR |ناونیشان=https://www.npr.org/2022/09/30/1126020895/russia-ukraine-putin-annexation |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> لە سەروبەندی ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا لە ساڵی ٢٠٢٢دا، وڵاتەکە {{بنز|پێڕستی دەوڵەتە سەروەرەکان لە ئەورووپا بەپێی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (یەکسانیی ھێزی کڕین) بۆ ھەر تاکێک|en|List of sovereign states in Europe by GDP (PPP) per capita|lt=ھەژارترین وڵات بوو لە ئەورووپادا}}،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=GDP per capita (Current US$) &#124; Data |ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?most_recent_value_desc=true}}</ref> کەمتوانایییەک کە ھۆکارەکەی دەگەڕێنرایەوە بۆ بەرزیی ئاستی {{بنز|گەندەڵی لە ئوکراینا|en|Corruption in Ukraine|lt=گەندەڵی}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bullough |یەکەم=Oliver |ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠١٥|سەردێڕ=Welcome to Ukraine, the most corrupt nation in Europe |ناونیشان=https://www.theguardian.com/news/2015/feb/04/welcome-to-the-most-corrupt-nation-in-europe-ukraine |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢١|ئیش=[[The Guardian]] |وتەگێڕانەوە="Since 1991, officials, members of parliament and businessmen have created complex and highly lucrative schemes to plunder the state budget. The theft has crippled Ukraine. The economy was as large as Poland's at independence, now it is a third of the size. Ordinary Ukrainians have seen their living standards stagnate, while a handful of oligarchs have become billionaires."}}</ref> و خاوی لە ڕەوتی {{بنز|بەئازادکردنی ئابووری|en|economic liberalization|lt=بەئازادکردنی ئابووری}} و {{بنز|چاکسازی|en|Reform|lt=چاکسازیی دامەزراوەیی}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ukraine: Can meaningful reform come out of conflict? |ناونیشان=https://www.bruegel.org/policy-brief/ukraine-can-meaningful-reform-come-out-conflict |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Bruegel {{!}} The Brussels-based economic think tank |ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pikulicka-Wilczewska |یەکەم=Agnieszka |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=Why the reforms in Ukraine are so slow? |ناونیشان=https://neweasterneurope.eu/2017/07/19/why-the-reforms-in-ukraine-are-so-slow/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=New Eastern Europe - A bimonthly news magazine dedicated to Central and Eastern European affairs |زمان=en-GB}}{{بەستەری مردوو|url=https://neweasterneurope.eu/2017/07/19/why-the-reforms-in-ukraine-are-so-slow/ |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The slow-reform trap |ناونیشان=https://www.bruegel.org/blog-post/slow-reform-trap |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Bruegel {{!}} The Brussels-based economic think tank |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Ukraine Country Assistance Evaluation |ناونیشان=https://www.oecd.org/countries/ukraine/35290615.pdf |وێبگە=www.oecd.org}}</ref> ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر وڵاتەکە زیانی بە ئابووری و دیدگای داھاتووی پێشکەوتنی ئوکراینا گەیاند بە ڕادەیەک، کە پێشبینی دەکرا تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی وڵاتەکە تا ڕادەی ٣٥٪ بچووک ببێتەوە تەنھا لە ساڵی یەکەمی دوای ھێرشەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gramer |یەکەم=Amy Mackinnon, Robbie |سەردێڕ=The Battle to Save Ukraine's Economy From the War |ناونیشان=https://foreignpolicy.com/2022/10/05/russia-ukraine-war-reconstruction-european-bank-odile-renaud-basso/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Foreign Policy |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|زمان=en-US}}</ref> == ئەمانەش ببینە == {{Portal|ئوکراینا}} {{Commons|Historical maps of Ukraine}} * {{بنز|سیاسەتی ئوکراینا|en|Politics of Ukraine|lt=سیاسەتی ئوکراینا}} * {{بنز|ڕووسینیا|en|Ruthenia|lt=ڕووسینیا}} * {{بنز|ڕووسی کێڤی|en|Kievan Rus|lt=ڕووسی کێڤی}} * {{بنز|مێژووی مەسیحییەت لە ئوکراینا|en|History of Christianity in Ukraine|lt=مێژووی مەسیحییەت لە ئوکراینا}} * {{بنز|مێژووی یەکێتیی سۆڤیەت|en|History of the Soviet Union|lt=مێژووی یەکێتیی سۆڤیەت}} * {{بنز|پێڕستی فەرمانڕەواکانی ئوکراینا|en|List of Ukrainian rulers|lt=پێڕستی فەرمانڕەواکانی ئوکراینا}} * {{بنز|مێژوونووسیی ئوکراینی|en|Ukrainian historiography|lt=مێژوونووسیی ئوکراینی}} == تێبینییەکان == {{Notelist}} == سەرچاوەکان == {{Reflist|refs= <!-- Not in use <ref name="Cosgrove_Russian_invasion">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١= Cosgrove |یەکەم١= Jonathon |سەردێڕ= The Russian invasion of the Crimean peninsula – 2014–2015 – A Post–Cold War Nuclear Crisis Case Study |وێبگە= [[Johns Hopkins University]] |ساڵ= ٢٠٢٠|ناونیشان= https://www.jhuapl.edu/Content/documents/RussianInvasionCrimeanPeninsula.pdf |ڕێکەوتی سەردان= ١١ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220206000517/https://www.jhuapl.edu/Content/documents/RussianInvasionCrimeanPeninsula.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> Not in use--> }} == کتێبنامە == {{Main|{{بنز|پێڕستی کتێبەکانی مێژووی ئوکراینا|en|Bibliography of Ukrainian history|lt=کتێبنامەی مێژووی ئوکراینا}}}} === ڕووپێوی و سەرچاوە === *''ئینسایکلۆپیدیای ئوکراینا'' (University of Toronto Press, 1984–93) ٥ بەرگ; لە [https://web.archive.org/web/20121001155033/http://www.utoronto.ca/cius/webfiles/eu.htm پەیمانگای کەنەدی بۆ لێکۆڵینەوەکانی ئوکراینا]، بەشێکی لەسەرھێڵە وەک [http://www.encyclopediaofukraine.com/ ''ئینسایکلۆپیدیای ئینتەرنێتیی ئوکراینا'']. *''Ukraine: A Concise Encyclopedia.'' لەلایەن ڤلۆدیمیر کوبیجۆڤیچەوە ئامادە کراوە؛ پرێسی زانکۆی تۆرۆنتۆ. ١٩٦٣؛ ١١٨٨ لاپەڕە * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Allen|یەکەم=W. E. D.|بەستەری نووسەر=W. E. D. Allen|سەردێڕ=The Ukraine: a history|ساڵ= ١٩٦٣|بڵاوکەرەوە=Russell & Russell|پەڕە=٤٠٤|oclc=٥٧٨٦٦٦٠٥١}} * Bilinsky, Yaroslav ''The Second Soviet Republic: The Ukraine after World War II'' (Rutgers UP, 1964) * {{بنز|دمیترۆ دۆرۆشێنکۆ|en|Dmytro Doroshenko|lt=دۆرۆشێنکۆ، دمیترۆ}}، ''History of the Ukraine''. Institute Press (Edmonton, Alberta), 1939: [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Ukraine/_Topics/history/_Texts/DORHOU/home.html ''لە سەھێڵ''.] * {{بنز|میخایلۆ ھروشێڤسکی|en|Mykhailo Hrushevsky|lt=ھروشێڤسکی، میخایلۆ}}. ''A History of Ukraine'' (١٩٨٦ [١٩٤١]). *ھرۆشێڤسکی، میخایلۆ. ''History of Ukraine-Rus''' لە ٩ بەرگدا (١٨٦٦-١٩٣٤). بە زمانی ئوکراینی بەردەستە لەسەرھێڵ وەک [http://litopys.org.ua/hrushrus/iur.htm "Історія України-Руси"] (١٩٥٤-٥٧). [https://www.ciuspress.com/about-author/?v=3e8d115eb4b3 وەرگێڕدراوە بۆ ئینگلیزی] (١٩٩٧-٢٠١٤). *{{بنز|ئیڤان کاتچانۆڤسکی|en|Ivan Katchanovski|lt=ئیڤان کاتچانۆڤسکی}}؛ {{بنز|زینۆن کۆھوت|en|Zenon Kohut|lt=کۆھوت، زینۆن ئەی.}}؛ Nebesio, Bohdan Y.; and Yurkevich, Myroslav. ''Historical Dictionary of Ukraine.'' چاپی دووەم (٢٠١٣). ٩٦٨ لاپەڕە. *Kubicek, Paul. ''The History of Ukraine'' (2008) [https://www.amazon.com/dp/0313349207 کورتە و گەڕانی دەق] * Liber, George. ''Total wars and the making of modern Ukraine, 1914–1954'' (U of Toronto Press, 2016). * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Magocsi |یەکەم=Paul R. |بەستەری نووسەر=Paul R. Magocsi |سەردێڕ=A History of Ukraine: The Land and Its Peoples |ساڵ=٢٠١٠|orig-date=1996 |edition=2nd rev. |شوێن=Toronto |بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press |ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٢٦-١٠٢١-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TA1zVKTTsXUC}} * {{بنز|کلارنس مانینگ|en|Clarence Manning|lt=مانینگ، کلارنس}}، ''The Story of the Ukraine''. [[Georgetown University Press]]، ١٩٤٧: [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Ukraine/_Topics/history/_Texts/MANSOU/home.html ''لە سەھێڵ''.] * {{بیرخستنەوەی کتێب|بەستەری نووسەر=Serhii Plokhy |دوایین=Plokhy |یەکەم=Serhii |سەردێڕ=The Origins of the Slavic Nations: Premodern Identities in Russia, Ukraine, and Belarus |ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٩-٤٥٨٩٢-٤|ناونیشان={{GBurl|pCdUmCWxwJ8C}}}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Plokhy |یەکەم=Serhii |ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=The Gates of Europe: A History of Ukraine |بڵاوکەرەوە=Basic Books |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٥٠٩١-٨|ref=none}} *Reid, Anna. ''Borderland: A Journey Through the History of Ukraine'' (2003) {{ISBN|0-7538-0160-4}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Snyder, Timothy D.|سەردێڕ=The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xSpEynLxJ1MC|ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Yale U.P.|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-١٠٥٨٦-٥|ref=none}} pp.&nbsp;105–216. *{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Orest|دوایین=Subtelny|سەردێڕ=Ukraine: A History|شوێن=Toronto|بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٢٠-٨٣٩٠-٦|بەستەری نووسەر=Orest Subtelny|ناونیشان=https://archive.org/details/ukrainehistory00subt_0 |ref=none}} وەرگێڕانێکی ئوکراینی [http://www.infoukes.com/ukremb/history/SUBTELNY/title.htm لەسەرھێڵ] بەردەستە {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216193300/http://infoukes.com/ukremb/history/SUBTELNY/title.htm |date=16 December 2010 }}. *{{بنز|ئەندرۆ ویلسۆن (مێژوونووس)|en|Andrew Wilson (historian)|lt=ویلسۆن، ئەندرۆ}}. ''The Ukrainians: Unexpected Nation.'' Yale University Press; چاپی دووەم (٢٠٠٢) {{ISBN|0-300-09309-8}}. * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Yekelchyk|یەکەم=Serhy|بەستەری نووسەر=Serhy Yekelchyk|ساڵ=٢٠٠٧|سەردێڕ=Ukraine: Birth of a Modern Nation|شوێن=[[Oxford]]|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٠٥٤٦-٣|oclc=٢١٩٦١٦٢٨٣}} === لێکۆڵینەوە بابەتییەکان === * Kononenko, Konstantyn. ''Ukraine and Russia: A History of the Economic Relations between Ukraine and Russia, 1654–1917'' (Marquette University Press 1958) * Luckyj, George S. ''Towards an Intellectual History of Ukraine: An Anthology of Ukrainian Thought from 1710 to 1995.'' (1996) * Shkandrij, Myroslav. ''Ukrainian Nationalism: Politics, Ideology, and Literature, 1929–1956'' (Yale University Press; 2014) ٣٣١ لاپەڕە؛ لێکۆڵینەوە لە ئایدۆلۆژیا و میراتی ڕێکخراوی نەتەوەپەرستانی ئوکراینا دەکات بەتایبەتی لەلایەن دمیترۆ دۆنتسۆڤ، ئۆلێنا تێلیھا، لیۆنید مۆسێندز، ئۆلێھ ئۆلژیچ، {{بنز|یوری لیپا|en|Yurii Lypa|lt=یوری لیپا}}، ئولاس سامچوک، یوری کلین، و دۆکیا ھومێنا. === دەیەی ١٩٣٠یەکان، جەنگی جیھانیی دووەم === * {{بنز|ئان ئەپڵباوم|en|Anne Applebaum|lt=ئەپڵباوم، ئان}}. ''{{بنز|قاتوقڕیی سوور: جەنگی ستالین لەسەر ئوکراینا|en|Red Famine: Stalin's War on Ukraine|lt=قاتوقڕیی سوور: جەنگی ستالین لەسەر ئوکراینا}}'' (٢٠١٧)؛ ٤٩٦ لاپەڕە [http://www.h-net.org/reviews/showpdf.php?id=51300 پێداچوونەوەی سەرھێڵ] * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Ukraine During World War II: History and Its Aftermath|دوایین=Boshyk|یەکەم=Yuri|ساڵ=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Canadian Institute of Ukrainian Studies|ژپنک=٠-٩٢٠٨٦٢-٣٧-٣|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ناونیشان=https://archive.org/details/ukraineduringwor0000unse |ref=none}} * {{بنز|کارێل سی. بێرکھۆف|en|Karel C. Berkhoff|lt=بێرکھۆف، کارێل سی.}}، ''Harvest of Despair: Life and Death in Ukraine Under Nazi Rule.'' Harvard U. Press, 2004. ٤٤٨ لاپەڕە. *Brandon, Ray, and {{بنز|وێندی لۆوەر|en|Wendy Lower|lt=وێندی لۆوەر}}، eds. ''The Shoah in Ukraine: History, Testimony, Memorialization.'' (2008). ٣٧٨ لاپەڕە. [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=24078 پێداچوونەوەی سەرھێڵ] * {{بنز|ڕۆبەرت کۆنکوێست|en|Robert Conquest|lt=کۆنکوێست، ڕۆبەرت}}. ''{{بنز|دروێنەی خەم|en|The Harvest of Sorrow|lt=دروێنەی خەم: بەھەرەوەزیکردنی سۆڤیەت و قاتوقڕیی تیرۆر}}'' (١٩٨٦) * Gross, Jan T. ''Revolution from Abroad: The Soviet Conquest of Poland's Western Ukraine and Western Belorussia'' (1988). * Kostiuk, Hryhory. ''Stalinist Rule in the Ukraine''. Frederick A. Praeger, Inc., New York, 1960 (١٥٦ لاپەڕە): [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Ukraine/_Topics/history/_Texts/KOSSRU/home.html ''لە سەرھێڵ''.] * Kudelia, Serhiy. "Choosing Violence in Irregular Wars: The Case of Anti-Soviet Insurgency in Western Ukraine," ''East European Politics and Societies'' (2013) 27#1 pp 149–181 * Lower, Wendy. ''Nazi Empire-Building and the Holocaust in Ukraine.'' U. of North Carolina Press, 2005. ٣٠٧ لاپەڕە. * {{بنز|کلارنس مانینگ|en|Clarence Manning|lt=مانینگ، کلارنس}}، ''Ukraine under the Soviets''. Bookman Associates, New York, 1953 (٢١٩ لاپەڕە): [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Ukraine/_Topics/history/_Texts/MANUUS/home.html ''لە سەرھێڵ''.] * Narvselius, Eleonora. "The 'Bandera Debate': The Contentious Legacy of World War II and Liberalization of Collective Memory in Western Ukraine," ''Canadian Slavonic Papers'' (2012) 54#3 pp 469–490. * Redlich, Shimon. ''Together and Apart in Brzezany: Poles, Jews, and Ukrainians, 1919–1945.'' Indiana U. Press, 2002. ٢٠٢ لاپەڕە. * Zabarko, Boris, ed. ''Holocaust In The Ukraine'', Mitchell Vallentine & Co, 2005. ٣٩٤ لاپەڕە. === مێژووی ئەم دوایییە === *Aslund, Anders, and Michael McFaul. ''Revolution in Orange: The Origins of Ukraine's Democratic Breakthrough'' (2006) *{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| doi = 10.1080/0965156X.2013.841797|سەردێڕ= Ukraine's Independence and Its Geostrategic Impact in Eastern Europe| journal = Debatte: Journal of Contemporary Central and Eastern Europe|بەرگ= ٢١| issue = 2–3|پەڕە= ١٦٥|ساڵ= ٢٠١٣|دوایین١= Blaj |یەکەم١= L. | s2cid = 143454991 |ref=none}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Paul D'Anieri|سەردێڕ=Politics and Society in Ukraine|ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=Avalon |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٣-٣٥٣٨-٤|ref=none}} *{{بنز|ئاناتۆلی دیمارۆڤ|en|Anatoliy Dimarov|lt=دیمارۆڤ، ئاناتۆلی}} et al. ''A Hunger Most Cruel: The Human Face of the 1932–1933 Terror-Famine in Soviet Ukraine'' (2002) [https://www.amazon.com/dp/096838997X کورتە و گەڕانی دەق] *{{بنز|ئاسکۆلد کروشێلنیتسکی|en|Askold Krushelnycky|lt=ئاسکۆلد کروشێلنیتسکی}}. ''An Orange Revolution: A Personal Journey Through Ukrainian History.'' (2006). {{ISBN|0-436-20623-4}}. ٣٢٠ لاپەڕە. *Kutaisov, Aleksandr. ''[https://archive.org/details/ukrainaby00kutauoft Ukraina]'' (1918). *Kuzio, Taras. ''Ukraine: State and Nation Building'' (1998){{ISBN|0-415-17195-4}} *Luckyj, George S. ''Literary Politics in the Soviet Ukraine, 1917–1934'' (1990).{{ISBN|0-8223-1081-3}} *Wanner, Catherine. ''Burden of Dreams: History and Identity in Post-Soviet Ukraine'' (1998) [https://www.amazon.com/dp/0271030011 کورتە و گەڕانی دەق] === مێژوونووسی و بیرەوەری === {{See also|{{بنز|پێڕستی گۆڤارەکانی لێکۆڵینەوە سلاڤییەکان|en|List of Slavic studies journals|lt=پێڕستی گۆڤارەکانی لێکۆڵینەوە سلاڤییەکان}}}} *{{Cite Q|Q113708200 |author=von Hagen, Mark |authorlink=Mark von Hagen |ref=none}} *{{بنز|جۆن-پۆل ھیمکا|en|John-Paul Himka|lt=ھیمکا، جۆن-پۆل}}. "The National and the Social in the Ukrainian Revolution of 1917-1920- The Historiographical Agenda." ''Archiv für Sozialgeschichte,'' vol 34 (1994): 95–110. *{{Cite Q|Q28703759 |author=Hrushevskyi, Mykhailo |authorlink=Mykhailo Hrushevskyi |ref=none}} * Kasianov, Georgiy, and {{بنز|فیلیپ تیر|en|Philipp Ther|lt=فیلیپ تیر}}، eds. ''Laboratory of Transnational History: Ukraine and Recent Ukrainian Historiography'' (Central European University Press 2009){{ISBN?}} * {{بنز|بۆھدان کراڤچێنکۆ|en|Bohdan Krawchenko|lt=کراڤچێنکۆ، بۆھدان}}. "Ukrainian studies in Canada." ''Nationalities Papers'' 6.1 (1978): 26–43. * {{Cite Q|Q116456399 |editor=Plokhy, Serhii |editor-link=Serhii Plokhy |ref=none}} * {{Cite Q|Q116456336 |author=Plokhy, Serhii |authorlink=Serhii Plokhy |ref=none}} * {{بنز|ئانا ڕید|en|Anna Reid|lt=ڕید، ئانا}}. "Putin's War on History: The Thousand-Year Struggle Over Ukraine" ''Foreign Affairs'' (May/June 2022) 101#1 pp 54–63. [https://tribunecontentagency.com/article/putins-war-on-history-the-thousand-year-struggle-over-ukraine/ کورتە]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Cite Q|Q116456099|author=Smith-Peter, Susan |ref=none}} * {{Cite Q|Q116456077 |author=Subtelny, Orest |authorlink=Orest Subtelny |ref=none}} * Velychenko, Stephen, ''National history as cultural process: a survey of the interpretations of Ukraine's past in Polish, Russian, and Ukrainian historical writing from the earliest times to 1914'' (Edmonton, 1992) * Velychenko, Stephen, ''Shaping identity in Eastern Europe and Russia: Soviet-Russian and Polish accounts of Ukrainian history, 1914–1991'' (London, 1993) * Verstiuk, Vladyslav. "Conceptual Issues in Studying the History of the Ukrainian Revolution." ''Journal of Ukrainian Studies'' 24.1 (1999): 5–20 * {{بنز|ڕێکس ئەی. وەید|en|Rex A. Wade|lt=وەید، ڕێکس ئەی.}} "The Revolution At Ninety-(One): Anglo-American Historiography Of The Russian Revolution Of 1917" ''Journal of Modern Russian History and Historiography'' 1.1 (2008): vii-42. * {{بنز|سەرھی یێکێلچیک|en|Serhy Yekelchyk|lt=یێکێلچیک، سەرھی}}. "Studying the Blueprint for a Nation: Canadian Historiography of Modern Ukraine." ''East/West: Journal of Ukrainian Studies'' 5.1 (2018). === ڕێبەرەکانی وانەوتنەوە و خوێندن === * John Vsetecka, "[https://clioandthecontemporary.com/2022/07/03/let-ukraine-speak-integrating-ukraine-into-syllabi/ Integrating Scholarship on Ukraine into Classroom SyllabiLet Ukraine Speak: Integrating Scholarship on Ukraine into Classroom Syllabii]". * Harvard Ukrainian Research Institute, "[https://huri.harvard.edu/teaching-resources-list Teaching and Studying Ukraine: List of Resources] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260225190738/https://www.huri.harvard.edu/teaching-resources-list |date=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٦ }}". === سەرچاوە سەرەتایییەکان بە ئینگلیزی === *Luckyj, George S. ''Towards an Intellectual History of Ukraine: An Anthology of Ukrainian Thought from 1710 to 1995.'' (1996) ==== زمانی ئوکراینی ==== *''Essays on History on Ukraine'' **Volume 1 by Natalia Yakovenko, [https://web.archive.org/web/20050110172544/http://www.vesna.org.ua/txt/yakovenkon/znaid/index.html ''"From the Earliest Times until the End of the 18th Century"''] **Volume 2: {{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Ярослав Грицак (Yaroslav Hrytsak)|سەردێڕ=Формування модерної української нації XIX-XX ст. (Formation of the Modern Ukrainian Nation in the late 19th–20th centuries)|شوێن=[[Kyiv]]|بڵاوکەرەوە=Генеза (Heneza)|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٦٦-٥٠٤-١٥٠-٩|ref=none}}. Available [https://web.archive.org/web/20050302102308/http://www.vesna.org.ua/txt/grytsakj/formuv/index.html online]. *"[http://www.wumag.kiev.ua/index2.php?param=pgs20031/4 Ukraine: Briefly about Her Past and Present] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160411070753/http://www.wumag.kiev.ua/index2.php?param=pgs20031%2F4 |date=11 April 2016 }}", in ''Welcome to Ukraine'', 2003, 1. *{{بنز|ئەلێکساندەر ئێف. تسڤیرکون|en|Alexander F. Tsvirkun|lt=ئەلێکساندەر ئێف. تسڤیرکون}} History of Ukraine.7 class electronic textbooks. Kyiv., 2005 (co-authored with {{بنز|ڤالەنتین ئەی. ساڤێلی|en|Valentin A.Savelii|lt=ڤالەنتین ئەی. ساڤێلی}}) *{{بنز|ئەلێکساندەر ئێف. تسڤیرکون|en|Alexander F. Tsvirkun|lt=ئەلێکساندەر ئێف. تسڤیرکون}} E-learning course. History of Ukraine. {{بنز|گۆڤاری ئۆدیتۆریۆم|en|Journal Auditorium|lt=گۆڤاری ئۆدیتۆریۆم}}، Kyiv 2010 == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{Commons category-inline}} *[http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Ukraine:_Primary_Documents مێژووی ئوکراینا: بەڵگەنامە سەرەتایییەکان (پێڕستی وێب)] *[https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Ukraine/_Topics/history/home.html مێژووی ئوکراینا]: ١٠ پەرتووکی تەواو *[http://www.day.kiev.ua/131109/ پوختەیەکی مێژووی ئوکراینا] بڵاوکراوەتەوە لە ''{{بنز|دێن (ڕۆژنامە)|en|Den'|lt=دێن}}'' (بە ئوکراینی). {{Ukraine topics}} {{History of Europe}} {{European history by country}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:History Of Ukraine}} [[پۆل:مێژووی ئوکراینا| ]] [[پۆل:لێکۆڵینەوەکانی ئوکراینا]] [[پۆل:مێژووی نەمسا-مەجارستان|ئوکراینا]] r0vntay6f2d20pc2j6nlyjm6r9l0eb7 0 299928 1617354 1617000 2026-08-05T12:11:45Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617354 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} [[File:Articles of Union.jpg|thumb|وەشانێکی بڵاوکراوەی ڕێکەوتننامەی [[پەیماننامەی یەکێتی]]، کە بووە ھۆی دروستبوونی [[شانشینی بەریتانیای مەزن]] لە ساڵی ١٧٠٧]] {{Use dmy dates|date=December 2020}} {{Use British English|date=March 2012}} '''مێژووی شانشینی یەکگرتوو''' لە ساڵی ١٧٠٧ بە [[پەیماننامەی یەکێتی]] و [[کارنامەکانی یەکێتیی ١٧٠٧|کارنامەکانی یەکێتی]] دەست پێدەکات. ناوکی [[شانشینی یەکگرتوو]] وەک دەوڵەتێکی یەکگرتوو بە یەکگرتنی سیاسیی شانشینەکانی [[شانشینی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]] و [[شانشینی سکۆتلەندا|سکۆتلەندا]] ھاتە ئاراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=New Act of Union would strengthen UK, says Fabricant |ئیش=[[BBC News]] |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-23919439 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> و دەوڵەتێکی یەکگرتووی نوێی بە ناوی [[شانشینی بەریتانیای مەزن|بەریتانیای مەزن]] پێک ھێنا.{{Efn|زاراوەکانی ''یەک شانشین''، ''شانشینی یەکگرتوو'' و ''شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن'' وەک وەسف لە پەیماننامەی یەکێتیدا بەکارھێنران. بەڵام ناوی ڕاستەقینەی دەوڵەتە نوێیەکە ''بەریتانیای مەزن'' بوو. ناوی ''بەریتانیای مەزن'' (کە ئەوکات ھەندێک جار بە ''Great Brittaine'' دەنووسرا) بۆ یەکەمین جار لەلایەن جەیمسی شەشەم/یەکەمەوە لە تشرینی یەکەمی ١٦٠٤ بەکارھێنرا، کە ئاماژەی بەوە کرد کە لەمەودوا خۆی و جێنشینەکانی وەک پاشای بەریتانیای مەزن سەیر دەکرێن، نەک پاشای ئینگلتەرا و سکۆتلەندا. بەڵام ناوەکە بۆ دەوڵەتێکی ''نوێ'' بەکارنەھێنرا؛ ھەردوو ئینگلتەرا و سکۆتلەندا بەردەوام بوون لەوەی کە بە سەربەخۆیی حوکمڕانی بکرێن. دروستییەکەی وەک ناوێکی تاجیش جێی پرسیارە، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە پاشاکان بەردەوام بوون لە بەکارھێنانی ژمارەی ڕیزبەندی جیاواز (بۆ نموونە، جەیمسی شەشەم/یەکەم، جەیمسی حەوتەم/دووەم) لە ئینگلتەرا و سکۆتلەندا. بۆ خۆگرتن لە تێکەڵبوون، مێژوونووسان بەگشتی خۆیان لە بەکارھێنانی زاراوەی ''پاشای بەریتانیای مەزن'' دەپارێزن تاوەکوو ١٧٠٧ و لەبری ئەوە بۆ گونجاندن لەگەڵ بەکارھێنانی ڕیزبەندییەکان، بە پاشاکان یان شاژنەکانی ئینگلتەرا و سکۆتلەندایان دەگوت. ژمارە ڕیزبەندییە جیاوازەکان وازیان لێھێنرا کاتێک ھەردوو دەوڵەتەکە یەکیان گرت بەپێی کارنامەکانی یەکێتی، و پاشاکانی دواتر ژمارەی ڕیزبەندییان بەکارھێنا کە بەڕوونی لەسەر بنەمای مێژووی ئینگلیزی بوون نەک سکۆتلەندی. نموونەیەک لەسەر ئەمە شاژن [[ئێلیزابێتی دووەم|ئێلیزابێتی دووەمی شانشینی یەکگرتووە]]، کە بە "دووەم" ناودەبرێت ھەرچەندە ھەرگیز ئێلیزابێتی یەکەم لە سکۆتلەندا یان بەریتانیای مەزن نەبووە. بەم شێوەیە زاراوەی ''بەریتانیای مەزن'' بەگشتی لە ساڵی ١٧٠٧ەوە بەکاردەھێنرێت.}} دەیەکانی یەکەم بە [[ڕاپەڕینەکانی جاکۆبایت]] دیاری کراون کە بە شکستی دۆزی ستیوارت لە [[شەڕی کولۆدن]] لە ساڵی ١٧٤٦ کۆتایی ھات. لە ساڵی ١٧٦٣دا، [[بەریتانیای مەزن لە جەنگی حەوت ساڵەدا|سەرکەوتن لە جەنگی حەوت ساڵەدا]] بووە ھۆی گەشەکردنی [[ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی بەریتانیا]]. بەھۆی شکست لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، فەڕەنسا و ئیسپانیاوە لە [[جەنگی سەربەخۆییی ئەمریکا]]، بەریتانیای مەزن ١٣ کۆلۆنییە ئەمریکییەکەی لەدەست دا و [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی بەریتانیا]]ی لە ئاسیا و ئەفریقا دامەزراندەوە. لە ڕووی سیاسییەوە ڕووداوە ناوەندییەکە [[شۆڕشی فەڕەنسا]] و لێکەوتە ناپلیۆنییەکانی بوو لە ١٧٩٣ تا ١٨١٥، کە نوخبەکانی بەریتانیا وەک ھەڕەشەیەکی قووڵ دەیانبینی، و بە چالاکانە کاریان کرد بۆ پێکھێنانی چەندین ھاوپەیمانی کە لە کۆتاییدا ناپلیۆنیان لە ساڵی ١٨١٥دا تێکشکاند. [[کارنامەکانی یەکێتیی ١٨٠٠]] [[شانشینی ئیرلەندا]]یان زیاد کرد بۆ دروستکردنی [[شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا]]. [[تۆرییەکان (پارتی سیاسیی بەریتانی)|تۆرییەکان]]، کە لە ساڵی ١٧٨٣ ھاتنە سەر دەسەڵات، تا ساڵی ١٨٣٠ لە دەسەڵاتدا مانەوە. ھێزەکانی چاکسازی چەندین دەیەی چاکسازیی سیاسییان کردەوە کە دەنگدانی فراوانتر کرد، و ئابوورییان بەڕووی بازرگانیی ئازاددا کردەوە. سەرکردە سیاسییە دیارەکانی سەدەی نۆزدەھەم بریتی بوون لە [[ھێنری جۆن تێمپڵ، ڤایکاונتی سێیەمی پاڵمەرستۆن|پاڵمەرستۆن]]، [[دیزڕائیلی]]، [[گلادستۆن]]، و [[ڕۆبێرت گاسکۆین-سێسیل، مارکیزی سێیەمی سۆڵزبێری|سۆڵزبێری]]. لە ڕووی کولتوورییەوە، [[سەردەمی ڤیکتۆریا]] سەردەمێکی خۆشگوزەرانی و بەھاکانی باڵادەستی چینی ناوەڕاست بوو کاتێک بەریتانیا بەسەر ئابووریی جیھاندا زاڵ بوو و لە ١٨١٥ تا ١٩١٤ [[ئاشتیی بەریتانی|سەدەیەکی تاڕادەیەک ئاشتییانەی پاراست]]. [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، کە تێیدا بەریتانیا لەگەڵ فەڕەنسا، ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا لە ھاوپەیمانێتیدا بوو، جەنگێکی گشتگیری سەخت بەڵام لە کۆتاییدا سەرکەوتوو بوو لەگەڵ ئەڵمانیا. [[کۆمەڵەی نەتەوەکان]] کە لە ئەنجامدا دروست بوو، پڕۆژەیەکی دڵخواز بوو لە [[بەریتانیا لە قۆناغی نێوان دوو جەنگدا|بەریتانیای نێوان دوو جەنگەکەدا]]. لە ساڵی ١٩٢٢دا، ٢٦ کاونتی لە ئیرلەندا جیابوونەوە بۆ ئەوەی ببنە [[دەوڵەتی ئازادی ئیرلەندا]]؛ ڕۆژێک دواتر، [[ئیرلەندای باکوور]] لە دەوڵەتی ئازاد جیابووەوە و گەڕایەوە بۆ ناو شانشینی یەکگرتوو. لە ساڵی ١٩٢٧، شانشینی یەکگرتوو ناونیشانە فەرمییەکەی گۆڕی بۆ ''شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندای باکوور''،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=The World Factbook – Central Intelligence Agency |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.cia.gov}}</ref> کە زۆرجار کورت دەکرێتەوە بۆ ''[[زاراوەناسیی دوورگەکانی بەریتانیا|بەریتانیا]]''، ''شانشینی یەکگرتوو'' یان ''UK''. لەکاتێکدا ئیمپراتۆریەت بە بەھێزی مایەوە، ھەروەھا [[بۆرسەی لەندەن|بازاڕە دارایییەکانی لەندەنیش]]، بەڵام بنکە پیشەسازییەکەی بەریتانیا دەستی بە پاشەکشە کرد لە چاو ئەڵمانیا و ویلایەتە یەکگرتووەکان. ھەستی ئاشتیخوازانە ئەوەندە بەھێز بوو کە نەتەوەکە پاڵپشتی لە سیاسەتی ھێورکردنەوەی ئەڵمانیای [[ھیتلەر]] دەکرد لە دەیەی ١٩٣٠ەکاندا، تا ئەو کاتەی لەشکرکێشیی نازییەکان بۆ سەر [[پۆڵەندا]] لە ساڵی ١٩٣٩ [[جەنگی جیھانیی دووەم]]ی دەستپێکرد. لە جەنگی جیھانیی دووەمدا، یەکێتیی سۆڤیەت و ئەمریکا چوونە پاڵ بەریتانیا وەک [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|ھێزە سەرەکییەکانی ھاوپەیمانان]]. دوای جەنگ، بەریتانیا چیتر زلھێزێکی سەربازی یان ئابووری نەبوو، وەک چۆن لە [[قەیرانی سوێس]] لە ساڵی ١٩٥٦ بینرا. بەریتانیا سەربەخۆیی بەخشییە نزیکەی ھەموو خاکەکانی ژێر دەسەڵاتی. دەوڵەتە نوێیەکان بە شێوەیەکی گشتی پەیوەندییان بە [[کۆمۆنوێڵسی نەتەوەکان]]ەوە کرد. ساڵانی دوای جەنگ سەختییەکی زۆری بەخۆیەوە بینی، کە تا ڕادەیەک بەھۆی یارمەتییە دارایییە بەرفراوانەکانی ئەمریکاوە کەمکرایەوە. خۆشگوزەرانی لە دەیەی ١٩٥٠ەکاندا گەڕایەوە. لە ھەمان کاتدا، لە ١٩٤٥ تا ١٩٥٠، [[پارتی کرێکاران (شانشینی یەکگرتوو)|پارتی کرێکاران]] دەوڵەتێکی خۆشگوزەرانی بنیات نا، چەندین پیشەسازیی بەنیشتمانی کرد، و [[خزمەتگوزاریی تەندروستیی نیشتمانی]] دروست کرد. شانشینی یەکگرتوو دوای ١٩٤٥ ھەڵوێستێکی توندی دژی فراوانخوازیی [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستەکان]] وەرگرت، و ڕۆڵێکی سەرەکی لە [[شەڕی سارد]] و پێکھێنانی [[ناتۆ]] وەک ھاوپەیمانییەکی سەربازیی دژە-سۆڤیەت لەگەڵ ئەڵمانیای ڕۆژاوا، فەڕەنسا، ئەمریکا، ئیتالیا، کەنەدا و وڵاتە بچووکەکاندا گێڕا. شانشینی یەکگرتوو لە کاتی دامەزراندنییەوە ئەندامێکی پێشەنگی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] بووە، ھەروەھا لە ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی تریشدا. لە دەیەی ١٩٩٠ەکاندا، [[نیۆلیبرالیزم]] بووە ھۆی تایبەتکردنی پیشەسازییە بەنیشتمانیکراوەکان و کەمکردنەوەیەکی بەرچاوی ڕێکارەکان بۆ کاروباری بازرگانی. پێگەی لەندەن وەک ناوەندێکی داراییی جیھانی گەشەی کرد. لە دەیەی ١٩٩٠ەکانەوە، [[گواستنەوەی دەسەڵات لە شانشینی یەکگرتوو|بزووتنەوە بەرفراوانەکانی گواستنەوەی دەسەڵات لە ئیرلەندای باکوور، سکۆتلەندا و وێڵز]] بڕیاردانی سیاسییان لامەرکەزی کردووە. بەریتانیا لە پەیوەندییە ئابوورییەکانی لەگەڵ ئەورووپای ڕۆژاوادا بەردەوام لە گۆڕاندا بووە. لە ساڵی ١٩٧٣ پەیوەندی بە [[کۆمەڵگەی ئابووریی ئەورووپا]]وە کرد، و بەمەش پەیوەندییە ئابوورییەکانی لەگەڵ کۆمۆنوێڵس لاواز کرد. بەڵام، ڕیفراندۆمی [[برێکزیت]] لە ساڵی ٢٠١٦ شانشینی یەکگرتووی پابەند کرد بە چوونەدەرەوە لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]، کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا ئەوەی کرد. == سەدەی ١٨یەم == {{Main|بەریتانیای مۆدێرنی سەرەتایی|سەردەمی جۆرجی}} === لەدایکبوونی یەکێتییەکە === {{Main|پەیماننامەی یەکێتی|کارنامەکانی یەکێتیی ١٧٠٧}} {{See also|یەکێتیی تاجەکان|مێژووی پێکھێنانی شانشینی یەکگرتوو}} [[File:Articles of Union between England and Scotland 28 Jan 1707.png|thumb|"ماددەکانی یەکگرتن لەگەڵ سکۆتلەندا"، ١٧٠٧]] [[شانشینی بەریتانیای مەزن]] لە ١ی ئایاری ١٧٠٧دا، لە ئەنجامی [[یەکگرتنی سیاسی|یەکگرتنی سیاسیی]] [[شانشینی ئینگلتەرا]] (کە [[وێڵز]]یشی لەخۆدەگرت) و [[شانشینی سکۆتلەندا]] لەژێر [[پەیماننامەی یەکێتی]] ھاتە ئاراوە. ئەمە دوو شانشینەکەی کردە یەک شانشین و ھەردوو پەرلەمانەکەی تێکەڵ کرد و [[پەرلەمانی بەریتانیای مەزن]]ی لێ دروست کرد. [[ئان، شاژنی بەریتانیای مەزن|شاژن ئان]] بووە یەکەم پاشای بەریتانیای مەزنی نوێ. ھەرچەندە ئێستا یەک شانشین بوون، بەڵام ھەندێک دامەزراوەی سکۆتلەندا و ئینگلتەرا بە جیا مانەوە، وەک یاساکانی [[یاسای سکۆتلەندی|سکۆتلەندی]] و [[یاسای ئینگلیزی]]؛ ھەروەھا [[کڵێسای سکۆتلەندا]]ی [[پریسبیتێریانیزم|پریسبیتێری]] و [[کڵێسای ئینگلتەرا]]ی [[ئەنگلیکانیزم|ئەنگلیکانی]]. ئینگلتەرا و سکۆتلەندا ھەریەکەیان بەردەوام بوون لە ھەبوونی سیستەمی پەروەردەیی تایبەت بە خۆیان. لە ھەمان کاتدا، [[جەنگی جێنشینیی ئیسپانیا]] دژی فەڕەنسا بەڕێوەدەچوو. جەنگەکە تا ئەو کاتە بەردەوام بوو کە پەیماننامەکانی [[ئاشتیی ئۆترێخت|ئۆترێخت]] و [[پەیماننامەی ڕاستات|ڕاستات]] کۆتایییان بە جەنگەکە ھێنا. مێژوونووس [[جی. ئێم. تریڤێلیان]] پێی وایە: {{Blockquote|ئەو [[پەیماننامەی ئۆترێخت|پەیماننامەیە [ی ئۆترێخت]]]، کە سەرەتای قۆناغی سەقامگیر و تایبەتمەندی شارستانییەتی سەدەی ھەژدەھەم بوو، کۆتایی بە مەترسی بۆ سەر ئەورووپا ھێنا لەلایەن پاشایەتییە کۆنەکەی فەڕەنساوە، و گۆڕانکارییەکی نیشان دا کە گرنگییەکەی بۆ جیھان بەگشتی کەمتر نەبوو—کە بریتی بوو لە باڵادەستیی دەریایی، بازرگانی و داراییی بەریتانیای مەزن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Trevelyan |یەکەم=G.M. |سەردێڕ=A shortened history of England |ڕێکەوت=١٩٤٢|پەڕە=٣٦٣|بەستەری نووسەر=G. M. Trevelyan}}</ref>}} === پاشاکانی ھانۆڤەر === {{Main|ماڵی ھانۆڤەر}} [[File:George I Oval.jpg|thumb|جۆرجی یەکەم لە ساڵی ١٧١٤، لەلایەن گۆدفری نێلەرەوە]] ھێڵی ستیوارت لەگەڵ ئاندا لە ساڵی ١٧١٤ کۆتایی ھات، ھەرچەندە فراکسیۆنێکی توندڕەو بە پاڵپشتیی فەڕەنسا پشتگیرییان لە بانگەشەکارانی تەخت دەکرد. ھەڵبژێرەری ھانۆڤەر وەک [[جۆرجی یەکەمی بەریتانیای مەزن|جۆرجی یەکەم]] بوو بە پاشا. ئەو زیاتر گرنگی بە ھانۆڤەر دەدا و دەوروبەری خۆی بە ئەڵمانییەکان پڕکردبووەوە، ئەمەش وای کرد ببێتە پاشایەکی ناپەسەند لە لای گەل.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=O'Gorman |یەکەم=Frank |ڕێکەوت=١٩٨٦|سەردێڕ=The Recent Historiography of the Hanoverian Regime |journal=Historical Journal |بەرگ=٢٩|issue=4 |پەڕەکان=١٠٠٥–١٠٢٠|doi=10.1017/S0018246X00019178 |s2cid=159984575}}</ref> بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، سوپای بەھێز کرد و سیستەمێکی سیاسیی سەقامگیرتری لە بەریتانیا دروست کرد و یارمەتیدەر بوو لە ھێنانی ئاشتی بۆ باکووری ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gibbs |یەکەم=G.C. |سەردێڕ=George I (1660–1727) |ڕێکەوت=٢٠٠٤|ئیش=Oxford Dictionary of National Biography}}; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hatton |یەکەم=Ragnhild M. |سەردێڕ=George I |ڕێکەوت=٢٠٠١|بەستەری نووسەر=Ragnhild Hatton}}</ref> فراکسیۆنەکانی جاکۆبایت کە ھەوڵی گەڕاندنەوەی ستیوارتەکانیان دەدا بە بەھێزی مانەوە؛ ئەوان [[ڕاپەڕینی جاکۆبایت لە ١٧١٥|یاخیبوونێکیان لە ١٧١٥-١٧١٦]] بەرپاکرد. کوڕەکەی [[جەیمسی دووەمی ئینگلتەرا|جەیمسی دووەم]] پلانی دابوو ھێرش بکاتە سەر ئینگلتەرا، بەڵام پێش ئەوەی بتوانێت ئەوە بکات، [[جۆن ئێرسکین، ئێرلی مار (١٦٧٥-١٧٣٢)|جۆن ئێرسکین، ئێرلی مار]]، ھێرشێکی لە سکۆتلەنداوە دەستپێکرد، کە بە ئاسانی تێکشکێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Oates |یەکەم=Jonathan D. |ڕێکەوت=٢٠٠٤|سەردێڕ=Jacobitism and Popular Disturbances in Northern England, 1714–1719 |journal=Northern History |بەرگ=٤١|issue=1 |پەڕەکان=١١١–١٢٨|doi=10.1179/007817204790180871}}</ref> [[جۆرجی دووەمی بەریتانیای مەزن|جۆرجی دووەم]] سەقامگیریی سیستەمی دەستووریی بەھێزتر کرد، بە حکوومەتێکەوە کە لەلایەن [[ڕۆبێرت واڵپۆل]]ەوە بەڕێوەدەبرا لە ماوەی نێوان ١٧٣٠-١٧٤٢.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Black |یەکەم=Jeremy |بەستەری نووسەر=Jeremy Black (historian) |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Georges I & II |journal=History Today |بەرگ=٥٣|issue=2}}</ref> ئەو [[ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی بەریتانیا]]ی بنیات نا، و کۆلۆنییەکانی لە کاریبی و ئەمریکای باکوور بەھێزتر کرد. لە ھاوپەیمانێتیدا لەگەڵ ھێزە ھەڵکشاوەکەی پرووسیا، شانشینی یەکگرتوو فەڕەنسای لە [[جەنگی حەوت ساڵە]]دا تێکشکاند، و کۆنترۆڵی تەواوی کەنەدای بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thompson |یەکەم=Andrew C. |سەردێڕ=George II: King and Elector |ڕێکەوت=٢٠١١}}</ref> [[جۆرجی سێیەم]] ھەرگیز سەردانی ھانۆڤەری نەکرد، و ئینگلیزی زمانی یەکەمی بوو. لەلایەن ئەمریکییەکانەوە وەک ستەمکارێک و ھەڵگیرسێنەری جەنگی سەربەخۆییی ئەمریکا سووکایەتیی پێدەکرا، ئەو دوای ساڵی ١٧٨٨ زۆرجار تووشی شێتی دەبوو، و کوڕە گەورەکەی وەک جێگرەوە خزمەتی دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Black |یەکەم=Jeremy |سەردێڕ=George III: America's Last King |ڕێکەوت=٢٠٠٦|بەستەری نووسەر=Jeremy Black (historian)}}</ref> ئەو دوایین پاشا بوو کە زاڵ بوو بەسەر حکوومەت و سیاسەتدا، و سەردەمە درێژەکەی حوکمڕانییەکەی ناسراوە بە لەدەستدانی ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی بەریتانیا لە [[جەنگی شۆڕشی ئەمریکا]] (١٧٨٣).<ref>See {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Black |یەکەم=Jeremy |بەستەری نووسەر=Jeremy Black (historian) |ڕێکەوت=پاییزی ١٩٩٦|سەردێڕ=Could the British Have Won the American War of Independence? |ناونیشان=http://hdl.handle.net/1811/30022 |journal=Journal of the Society for Army Historical Research |بەرگ=٧٤|issue=299 |پەڕەکان=١٤٥–١٥٤|jstor=44225322|hdl=1811/30022}} (90-minute video lecture given at Ohio State in 2006)</ref> ئەو سەردەمە گرنگ بوو بەھۆی دروستکردنی ئیمپراتۆریەتییەکی دووەم کە بنکەکەی لە ھیندستان، ئاسیا و ئەفریقا بوو، سەرەتای [[شۆڕشی پیشەسازی]] کە بەریتانیای کردە ھێزێکی گەورەی ئابووری، و خەباتی مان و نەمان لەگەڵ فەڕەنسییەکان، لە [[جەنگەکانی شۆڕشی فەڕەنسا]]، کە بەبێ ئەنجام بە ئاگربەستێکی کورت کۆتایی ھات، و [[جەنگەکانی ناپلیۆن]]ی داستانئامێز، کە بە تێکشکاندنی یەکلاکەرەوەی [[ناپلیۆن]] کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson |یەکەم=J. Steven |سەردێڕ=The Reign of George III, 1760–1815 |ڕێکەوت=١٩٦٠|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠١٩٨٢١٧١٣٨|edition=1st}}</ref> === بڵقی دەریای باشوور === خاوەنکارەکان مەودای بازرگانییەکەیان لە سەرتاسەری جیھاندا فراوان کرد. [[بڵقی دەریای باشوور]] پڕۆژەیەکی بازرگانی بوو کە بە ئابڕووچوونێک تەقییەوە. کۆمپانیای دەریای باشوور کۆمپانیایەکی پشکی ھاوبەش بوو لە لەندەن. ئامانجە ڕواڵەتییەکەی بەخشینی قۆرخکاریی بازرگانی بوو لە ئەمریکای باشوور؛ بەڵام ئامانجە ڕاستەقینەکەی دووبارە دانوستاندن بوو لەسەر قەرزە حکومییە سوو بەرزەکانی پێشوو کە بڕەکەی دەگەیشتە ٣١ ملیۆن پاوەند لە ڕێگەی [[دەستکاریکردنی بازاڕ]] و سەوداکارییەوە. کۆمپانیاکە لە ساڵی ١٧٢٠دا چوار جار پارەی کۆکردەوە لە ڕێگەی دەرکردنی پشکەوە، کە لەلایەن نزیکەی ٨٬٠٠٠ وەبەرھێنەرەوە کڕدران. نرخی پشکەکان بەردەوام ڕووی لە بەرزبوونەوە بوو، لە ١٣٠ پاوەند بۆ ھەر پشکێکەوە بۆ ١٬٠٠٠ پاوەند، و کەسانی ناوخۆیی کۆمپانیاکە قازانجی خەیاڵییان دەکرد. بڵقەکە لە پڕێکدا تەقی، و سەوداکارانی تێکشکاند. لێکۆڵینەوەکان دەریانخست کە بەرتیل گەیشتبووە بەرپرسە باڵاکان — تەنانەت تا دەگاتە پاشاش. [[ڕۆبێرت واڵپۆل]] کۆتایی بە کێشەکە ھێنا بە کەمترین زیانی سیاسی و ئابووری.<ref>{{Harvp|Hoppit|2000|pages=334–338}}; {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hoppit |یەکەم=Julian |سەردێڕ=The Myths of the South Sea Bubble |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٦٢|journal=Transactions of the Royal Historical Society |بەرگ=١٢|پەڕەکان=١٤١–١٦٥|doi=10.1017/S0080440102000051 |jstor=3679343 |issue=1|s2cid=162577865}}</ref> === ڕۆبێرت واڵپۆل === ڕۆبێرت واڵپۆل لە ئێستادا بەگشتی وەک یەکەم سەرۆک وەزیران دادەنرێت، لە ماوەی ساڵانی ١٧٢١–١٧٤٢. زاراوەکە لە ساڵی ١٧٢٧ەوە لەلایەن دۆست و دوژمنەکانییەوە بۆ ئەو بەکاردەھێنرا. مێژوونووس کلایتۆن ڕۆبێرتس ئەرکە نوێیەکانی بەم شێوەیە کورت دەکاتەوە: {{Blockquote|ئەو قۆرخی ئامۆژگارییەکانی پاشای کرد، بەوردی سەرپەرشتیی کارگێڕیی دەکرد، بەبێ بەزەییانە کۆنترۆڵی خزمگەرایی (پاترۆنیج) دەکرد، و سەرکردایەتیی پارتی باڵادەستی ناو پەرلەمانی دەکرد.<ref>Quoted in {{Cite ODNB |last=Taylor |first=Stephen |url=http://www.oxforddnb.com/view/article/28601 |title=Walpole, Robert, first earl of Orford (1676–1745) |date=2004 |doi=10.1093/ref:odnb/28601 |edition=online |access-date=15 September 2017}}</ref> واڵپۆل شارەزایەکی لێھاتوو بوو لە بەکارھێنانی کاریگەریی خزمگەرایی، ھەروەک چۆن دوو قوتابییەکەیشی کە دوای ئەو بوونە سەرۆک وەزیران وا بوون، کە ئەوانیش [[ھێنری پێلھام]] و برای پێلھام، [[تۆماس پێلھام-ھۆلیس، یەکەمین دوکی نیوکاسڵ|دوکی نیوکاسڵ]] بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Browning |یەکەم=Reed |سەردێڕ=Duke of Newcastle |ڕێکەوت=١٩٧٥|پەڕەکان=٢٥٤–٢٦٠}}</ref>}} === مۆڕالیزم و دووڕوویی === [[File:Four Times of the Day - Morning - Hogarth.jpg|thumb|[[لەندەنی سەدەی ١٨یەم]] لەلایەن [[ویلیام ھۆگارت]]ەوە]] دووڕوویی بووە بابەتێکی سەرەکی لە مێژووی سیاسیدا لە سەرەتای سەدەی ١٨یەمدا. [[کارنامەی لێبووردەیی ١٦٨٨]] مافی بە کەمینە ئایینییەکان دا، بەڵام [[دژخوازەکان (پرۆتێستانت)|دژخوازە پرۆتێستانتەکان]] (نۆنکۆنفۆرمیستەکان) ھێشتا لە مافە گرنگەکان بێبەش بوون، وەک مافی وەرگرتنی پۆست. ئەو دژخوازانەی دەیانویست پۆست وەربگرن، ساڵانە جارێک بە شێوەیەکی ڕواڵەتی بەشدارییان لە ڕێوڕەسمی پیرۆزی ئەنگلیکانیدا دەکرد بۆ خۆگرتن لەو سنووردارکردنانە. ئەنگلیکانەکانی کڵێسای باڵا تووڕە بوون، و "گونجاندنی کاتیی"یان بە [[کارنامەی گونجاندنی کاتیی ١٧١١]] قەدەغە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Jones |یەکەم=Clyve |ناونیشان=https://doi.org/10.1111/j.1750-0206.2011.00276.x |سەردێڕ='Too Wild to Succeed': The Occasional Conformity Bills and the Attempts by the House of Lords to Outlaw the Tack in the Reign of Anne |ڕێکەوت=٢٠١١|journal=Parliamentary History |بەرگ=٣٠|پەڕەکان=٤١٤–٤٢٧|issue=3|doi=10.1111/j.1750-0206.2011.00276.x |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> لە ڕێگەی وتار، گوتار، و شەڕی نامیلکەکانەوە، پیاوانی کڵێسای باڵا و دژخوازەکان ھێرشیان دەکردە سەر نەیارەکانیان بەوەی کە ناڕاستگۆ و دووڕوون، ھەروەھا بەوەی کە بە شێوەیەکی مەترسیدار دەمارگیرن. مێژوونووس مارک نایتس پێی وایە کە بەھۆی توندییەکەیەوە، لەوانەیە ئەم گفتوگۆیە بووبێتە ھۆی دروستبوونی گوتارێکی سیاسیی مامناوەندتر و کەمتر گرژ. "گونجاندنی کاتی" لەلایەن ویگەکانەوە گەڕێنرایەوە کاتێک لە ساڵی ١٧١٩ گەڕانەوە سەر دەسەڵات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Knights |یەکەم=Mark |ڕێکەوت=٢٠٠٥|سەردێڕ=Occasional conformity and the representation of dissent: hypocrisy, sincerity, moderation and zeal |journal=Parliamentary History |بەرگ=٢٤|issue=1 |پەڕەکان=٤١–٥٧|doi=10.1111/j.1750-0206.2005.tb00401.x}}</ref> بەرھەمە بەناوبانگەکەی نووسەری ئینگلیز [[بێرنارد ماندێڤیل]] بە ناوی "[[چیرۆکی ھەنگەکان]]" لێکۆڵینەوەی لە سروشتی دووڕوویی دەکرد لە کۆمەڵگەی ئەورووپیی ھاوچەرخدا. ئەو پێی وابوو کە ھەوڵەکانی خاوەنکارە بەرژەوەندیخوازەکان بنەمای کۆمەڵگەی بازرگانی و پیشەسازیی تازەپێگەیشتوون، کە ئەمەش بیرۆکەیەک بوو کاریگەری لەسەر [[ئادەم سمیس]] و [[سوودخوازی|سوودگەرایی]] سەدەی ١٩یەم ھەبوو. گرژییەک دروست بوو لە نێوان ئەم دوو ڕێبازەدا سەبارەت بە ھێزی ڕێژەیی نۆرمەکان و بەرژەوەندییەکان، پەیوەندیی نێوان پاڵنەرەکان و ڕەفتار، و گۆڕانی مێژووییی کولتوورە مرۆیییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Luban |یەکەم=Daniel |ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=Bernard Mandeville as Moralist and Materialist |journal=History of European Ideas |بەرگ=٤١|issue=7 |پەڕەکان=٨٣١–٨٥٧|doi=10.1080/01916599.2015.1010777 |s2cid=145179618 |ناونیشان=https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:beb92369-f940-4053-935e-0e2eaf50936a}}</ref> لە دەوروبەری ساڵی ١٧٥٠ تا ١٨٥٠، ئەرستۆکراتەکانی ویگ لە ئینگلتەرا شانازییان بە خێرخوازییە تایبەتەکەیانەوە دەکرد بۆ خەڵکی ئاسایی. ئەوان ئیدیعایان دەکرد کە سەرکردایەتیی دەستپێشخەرییەکانی چاکسازی دەکەن بۆ ڕێگریکردن لەو ناڕەزایەتییانەی کە بوونە ھۆی ناسەقامگیری و شۆڕش لە سەرانسەری ئەورووپادا. بەڵام ڕەخنەگرانی تۆری و ڕادیکاڵەکان ویگەکانیان بە دووڕوویی تۆمەتبار دەکرد — بەوەی کە بە ئەنقەست دروشمەکانی چاکسازی و دیموکراسی بەکاردەھێنن بۆ ئەوەی خۆیان بگەیەننە دەسەڵات. مێژوونووس ئێڵ. جی. میچێل بەرگری لە ویگەکان دەکات، و ئاماژە بەوە دەکات کە بەھۆی ئەوانەوە ڕادیکاڵەکان ھەمیشە دۆستیان ھەبووە لە ناوەندی نوخبەکاندا، و بەم شێوەیە ھەستیان بە پەراوێزخراوی نەدەکرد وەک لە زۆربەی ئەورووپادا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Mitchell |یەکەم=L.G. |ڕێکەوت=١٩٩٩|سەردێڕ=The Whigs, the People, and Reform |journal=Proceedings of the British Academy |بەرگ=٨٥|پەڕەکان=٢٥–٤١}}</ref> لە ھەمان کاتدا، لێشاوێک لە چاودێرانی کیشوەری ئەورووپا لێدوانیان لەسەر کولتووری سیاسیی بەریتانیا دەدا. چاودێرانی لیبراڵ و ڕادیکاڵ تێبینیی ملکەچیی چینە نزمەکانیان دەکرد، ئەو سەرلێشێواوییەی ھەمووان ھەیانبوو بۆ پلە و نازناو، زیادەڕۆییی ئەرستۆکراسی، و دووڕووییەکی بەربڵاو کە درێژدەبووەوە بۆ بوارەکانی وەک چاکسازیی کۆمەڵایەتی. سەردانیکەرانی پارێزگار ئەوەندە زۆر نەبوون. ئەوان ستایشی سەقامگیریی کۆمەڵگەی ئینگلیزی، دەستوورە دێرینەکەی، و ڕێزگرتنیان بۆ ڕابردوو دەکرد؛ و چاویان دەپۆشی لە کاریگەرییە نەرێنییەکانی پیشەسازیبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Langford |یەکەم=Paul |سەردێڕ=Proceedings of the British Academy |ڕێکەوت=١٩٩٩|ژپنک=٠١٩٧٢٦٢٠١٥|بەرگ=٨٥|پەڕەکان=١٠١–١١٩|chapter=The English as Reformers: Foreign Visitors' Impressions, 1750–1850 |بڵاوکەرەوە=British Academy |chapter-url=https://www.thebritishacademy.ac.uk/documents/3836/100p101.pdf}}</ref> مێژوونووسان لێکۆڵینەوەیان لە تاوان و خراپەکارییەکانی چینە باڵاکانی ئینگلتەرا کردووە، بەتایبەتی دووبەرەکی، خۆکوژی، زینا و قومارکردن. ئەمانە لەلایەن ھەمان ئەو دادگایانەوە لێخۆشبوونیان بۆ دەکرا کە ھەزاران پیاوی ھەژاریان لەسێدارە دەدا بۆ تاوانی بچووکتر. ھیچ ئەرستۆکراتێک سزانەدرا بۆ کوشتنی کەسێک لە شەڕەدوواندا. بەڵام ڕۆژنامەگەرییە جەماوەرییە تازەپێگەیشتووەکان پسپۆڕ بوون لە چیرۆکە ھەستیارەکان سەبارەت بە خراپەکارییەکانی چینی باڵا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Andrew |یەکەم=Donna T. |ڕێکەوت=٢٠١٤|سەردێڕ=Cultural Skirmishes in 18th Century England: The Attack on Aristocratic Vice |journal=History Compass |بەرگ=١٢|issue=8 |پەڕەکان=٦٦٤–٦٧١|doi=10.1111/hic3.12183}}</ref> === جەنگ و دارایی === [[File:Battle of Blenheim.jpg|thumb|[[جۆن چەرچڵ، یەکەمین دوکی مارلبۆرۆ|جۆن چەرچڵ، دوکی مارلبۆرۆ]] خۆبەدەستەوەدانی فەڕەنسییەکان لە [[شەڕی بلێنھایم|بلێنھایم]] قبوڵ دەکات، ١٧٠٤.]] لە ١٧٠٠ تا ١٨٥٠، بەریتانیا لە ١٣٧ جەنگ یان ڕاپەڕیندا تێوەگلا. [[ھێزی دەریاییی شاھانە|ھێزێکی دەریاییی شاھانەی]] تاڕادەیەک گەورە و گرانبەھای ھەبوو، لەگەڵ سوپایەکی بچووکی ھەمیشەیی. کاتێک پێویستی بە سەرباز دەبوو، بەکرێگیراوانی دەگرت یان داراییی بۆ ھاوپەیمانەکانی دابین دەکرد کە سوپایان ئامادە دەکرد. بەرزبوونەوەی تێچووی جەنگەکان وای کرد کە گۆڕانکارییەک بکرێت لە سەرچاوەکانی داراییی حکوومەت، لە داھاتی زەوییە کشتوکاڵییە شاھانەیییەکان و باجە تایبەتەکانەوە بۆ پشتبەستن بە باجی گومرگ و باجی بەرھەمھێنان؛ و، دوای ساڵی ١٧٩٠، باجی داھات. بە کارکردن لەگەڵ بانکییەکان لە شارەکەدا، حکوومەت قەرزی لە کاتی جەنگدا کۆدەکردەوە و لە کاتی ئاشتیدا دەیدایەوە. بەرزبوونەوەی باجەکان گەیشتە ٢٠٪ی داھاتی نیشتمانی، بەڵام کەرتی تایبەت سوودی لە بەرزبوونەوەی گەشەی ئابووری وەرگرت. خواست لەسەر پێداویستییەکانی جەنگ کەرتی پیشەسازیی بووژاندەوە، بەتایبەتی پێداویستییە دەریایییەکان، تەقەمەنی و ڕستن و چنین، کە ئەوەش لە ساڵانی دوای جەنگدا سوودێکی گەورەی بە بەریتانیا بەخشی لە بازرگانیی نێونەتەوەییدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kozub |یەکەم=Robert M. |ڕێکەوت=پاییزی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Evolution of Taxation in England, 1700–1850: A Period of War and Industrialization |journal=Journal of European Economic History |بەرگ=٣٢|issue=2 |پەڕەکان=٣٦٣–٣٨٨}}; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brewer |بەستەری نووسەر=John Brewer (historian) |یەکەم=John |سەردێڕ=The Sinews of Power: War, Money and the English State, 1688–1783 |ڕێکەوت=١٩٩٠}}; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kennedy |یەکەم=Paul |سەردێڕ=The Rise and Fall of the Great Powers |ڕێکەوت=١٩٨٩|پەڕەکان=٨٠–٨٤}}</ref> [[شۆڕشی فەڕەنسا]] لە دەیەی ١٧٩٠ەکاندا بۆچوونی سیاسیی بەریتانیای دابەش کرد، کە پارێزگارەکان تووڕە بوون لە کوشتنی پاشا، دەرکردنی خانەدانەکان، و [[سەردەمی تیرۆر|قۆناغی تیرۆر]]. بەریتانیا نزیکەی بە بەردەوامی لە شەڕدا بوو دژی فەڕەنسا لە ١٧٩٣ەوە تا تێکشکاندنی کۆتاییی ناپلیۆن لە ١٨١٥. پارێزگارەکان بۆچوونە ڕادیکاڵەکانی ناو بەریتانیایان وەک "جاکۆبین" سەرزەنشت دەکرد (کە ئاماژەیەکە بۆ [[جاکۆبینەکان|سەرکردەکانی تیرۆرەکەی فەڕەنسا]])، و ھۆشدارییان دەدا کە ڕادیکاڵیزم ھەڕەشەیەکی گەورەیە بۆ سەر ھەڵگەڕانەوەی کۆمەڵگە. ھەستی دژە-جاکۆبین، کە بە باشی لەلایەن [[ئێدموند بێرک]] و [[دژە-جاکۆبین|چەندین نووسەری بەناوبانگەوە]] دەربڕرابوو، بەھێزترین بوو لە نێو خاوەن زەوییەکان و چینە باڵاکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Encyclopedia of the French Revolutionary and Napoleonic Wars: A Political, Social, and Military History |ڕێکەوت=٢٠٠٦|editor-last=Fremont-Barnes |editor-first=Gregory |بەرگ=١|پەڕەکان=٤١–٤٢}}</ref> === ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا === {{Main|{{بنز|ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|en|British Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا}}}} [[File:Lord Clive meeting with Mir Jafar after the Battle of Plassey.jpg|thumb|دیداری {{بنز|لۆرد کلایڤ|en|Lord Clive|lt=لۆرد کلایڤ}} لەگەڵ {{بنز|میر جەعفەر|en|Mir Jafar|lt=میر جەعفەر}} دوای {{بنز|شەڕی پلاسێی|en|Battle of Plassey|lt=شەڕی پلاسێی}}، لەلایەن {{بنز|فرانسیس ھەیمان|en|Francis Hayman|lt=فرانسیس ھەیمان}} (نزیکەی ١٧٦٢)]] {{بنز|جەنگی حەوت ساڵە|en|Seven Years' War|lt=جەنگی حەوت ساڵە}}، کە لە ساڵی ١٧٥٦ دەستی پێکرد، یەکەم جەنگ بوو کە لەسەر ئاستی جیھان بەرپا بکرێت، لە ئەورووپا، ھیندستان، ئەمریکای باکوور، کاریبی، فلیپین و کەناراوەکانی ئەفریقا شەڕی تێدا کرا. بەریتانیا براوەی گەورە بوو چونکە ئیمپراتۆریەتەکەی لەسەر حیسابی فەڕەنسا و وڵاتانی تر فراوان کرد. فەڕەنسا ڕۆڵی خۆی وەک زلھێزێکی کۆلۆنیالیزم لە ئەمریکای باکوور لەدەستدا. {{بنز|فەڕەنسای نوێ|en|New France|lt=فەڕەنسای نوێ}}ی ڕادەستی بەریتانیا کرد، ئیسپانیاش {{بنز|فلۆریدا|en|Florida|lt=فلۆریدا}}ی ڕادەست کرد. لە ھیندستان، {{بنز|جەنگەکانی کارناتیک#سێیەمین جەنگی کارناتیک (١٧٥٧-١٧٦٣)|en|Carnatic wars#Third Carnatic War (1757–1763)|lt=جەنگی کارناتیک}} فەڕەنسای ھێشتبووەوە کە ھێشتا کۆنترۆڵی {{بنز|ھیندستانی فەڕەنسی|en|French India|lt=ناوچە بچووکەکانی خۆی}} بکات بەڵام بە کۆتوبەندی سەربازی و پابەندبوونێک بۆ پاڵپشتیکردنی دەوڵەتە پاشکۆکانی بەریتانیا، کە بەمەش بە شێوەیەکی کاریگەر داھاتووی ھیندستانی بۆ بەریتانیا جێھێشت. {{بنز|بەریتانیای مەزن لە جەنگی حەوت ساڵەدا|en|Great Britain in the Seven Years' War|lt=سەرکەوتنی بەریتانیا بەسەر فەڕەنسادا}} لە جەنگی حەوت ساڵەدا بەریتانیای وەک زلھێزی کۆلۆنیالیزمی باڵادەست لە جیھاندا ھێشتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jasanoff |یەکەم=Maya |سەردێڕ=Edge of Empire: Lives, Culture, and Conquest in the East, 1750–1850 |ڕێکەوت=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠-٠٠٧٥٤٦-١|پەڕە=٢١|بڵاوکەرەوە=Knopf Doubleday Publishing |بەستەری نووسەر=Maya Jasanoff |orig-date=2005}}</ref> ==== شۆڕشی ئەمریکا ==== [[File:Surrender of General Burgoyne.jpg|thumb|جەنەڕاڵی بەریتانی جۆن بێرگۆین پیشان دەدرێت کە لە ساراتۆگا خۆی بەدەستەوە دەدات (١٧٧٧)، تابلۆی ''{{بنز|خۆبەدەستەوەدانی جەنەڕاڵ بێرگۆین|en|Surrender of General Burgoyne|lt=خۆبەدەستەوەدانی جەنەڕاڵ بێرگۆین}}'' لەلایەن {{بنز|جۆن ترومبوڵ|en|John Trumbull|lt=جۆن ترومبوڵ}}، ١٨٢٢]] لە دەیەکانی ١٧٦٠ و ١٧٧٠ەکاندا، پەیوەندییەکانی نێوان {{بنز|سێزدە کۆلۆنییەکە|en|Thirteen Colonies|lt=سێزدە کۆلۆنییەکە}} و بەریتانیا گرژی تێکەوت، بەتایبەتی بەھۆی تووڕەیی لە ھەوڵەکانی پەرلەمان بۆ سەپاندنی باج بەسەر کۆلۆنیالیستە ئەمریکییەکاندا بەبێ ڕەزامەندیی خۆیان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ferguson |یەکەم=Niall |ناونیشان=https://archive.org/details/empire00nial |سەردێڕ=Empire, The rise and demise of the British world order and the lessons for global power |ڕێکەوت=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦-٥٠٢٣٢٨-٨|پەڕەکان=٧٣|بڵاوکەرەوە=Basic Books |بەستەری نووسەر=Niall Ferguson |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> ئەمریکییەکان میلیشیا گەورەکانی خۆیان ئامادە کرد، بەڵام کێشەی کەمیی بارووت و تۆپخانەیان ھەبوو. بەریتانییەکان وایان دادەنا کە دەتوانن بە ئاسانی بەرگریی نیشتمانپەروەران سەرکوت بکەن. لە ساڵی ١٧٧٥ {{بنز|جەنگی شۆڕشی ئەمریکا|en|American Revolutionary War|lt=جەنگی شۆڕشی ئەمریکا}} دەستی پێکرد. لە ساڵی ١٧٧٦ نیشتمانپەروەران بەرپرسە شاھانەیییەکانیان دەرکرد و {{بنز|جاڕنامەی سەربەخۆییی ویلایەتە یەکگرتووەکان|en|United States Declaration of Independence|lt=سەربەخۆییی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایان ڕاگەیاند}}. دوای دەستگیرکردنی سوپایەکی داگیرکەری بەریتانیا لە ساڵی ١٧٧٧، نەتەوە نوێیەکە ھاوپەیمانییەکی لەگەڵ فەڕەنسا پێکھێنا، کە ھاوسەنگیی سەربازی و دەریاییی یەکسان کردەوە و بەریتانیای خستە ژێر مەترسیی داگیرکردن لەلایەن فەڕەنساوە. سوپای بەریتانیا تەنیا کۆنترۆڵی چەند شارێکی کەناراویی لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا کردبوو. ساڵانی ١٧٨٠-١٧٨١ خاڵێکی نزم بوو بۆ بەریتانیا. باج و کورتیی دارایی بەرز بوون، گەندەڵی لە حکوومەتدا بەربڵاو بوو، و جەنگ لە ئەمریکا پێی دەنایە شەشەمین ساڵییەوە بەبێ ئەوەی ھیچ کۆتایییەکی دیار بێت. {{بنز|ئاژاوەکانی گۆردۆن|en|Gordon Riots|lt=ئاژاوەکانی گۆردۆن}} لە بەھاری ١٧٨٠ لە لەندەن سەریان ھەڵدا، وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر بە زیادبوونی نەرمی و لێخۆشبوون بۆ کاتۆلیکەکان لەلایەن پەرلەمانەوە. لە تشرینی یەکەمی ١٧٨١ {{بنز|چارڵز کۆرنوالیس، یەکەم مارکیزی کۆرنوالیس|en|Lord Cornwallis|lt=لۆرد کۆرنوالیس}} سوپاکەی لە {{بنز|گەمارۆدانی یۆرکتاون|en|Siege of Yorktown|lt=یۆرکتاون، ڤێرجینیا}} ڕادەست کرد. {{بنز|پەیماننامەی پاریس (١٧٨٣)|en|Treaty of Paris (1783)|lt=پەیماننامەی پاریس}} لە ساڵی ١٧٨٣ واژوو کرا، کە بە فەرمی کۆتایی بە جەنگەکە ھێنا و دانی بە سەربەخۆییی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا نا. مەرجەکانی ئاشتی زۆر بەخشندانە بوون بۆ نەتەوە نوێیەکە، کە لەندەن بە دروستی ھیوای وابوو ببێتە ھاوبەشێکی بازرگانیی گەورە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Black |یەکەم=Jeremy |سەردێڕ=Crisis of Empire: Britain and America in the Eighteenth Century |ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic |ژپنک=٩٧٨-١-٤٤-١١٠٤٤٥-٨|بەستەری نووسەر=Jeremy Black (historian)}}</ref> ==== ئیمپراتۆریەتیی دووەمی بەریتانیا ==== لەدەستدانی سێزدە کۆلۆنییەکە، کە لەو کاتەدا پڕدانیشتووانترین خاکی بەریتانیا بوون، نیشانەی گواستنەوە بوو لە نێوان ئیمپراتۆریەتیی "یەکەم" و "دووەم"دا،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Low |یەکەم١=Alaine |سەردێڕ=[[The Oxford History of the British Empire]] |دوایین٢=Louis |یەکەم٢=Wm Roger |ڕێکەوت=١٩٩٨|editor-last=Canny |editor-first=Nicholas |editor-link=Nicholas Canny |بەرگ=١. The Origins of Empire: British Overseas Enterprise to the Close of the Seventeenth Century|پەڕەکان=٩٢|بەستەری نووسەر٢=Wm. Roger Louis}}</ref> کە تێیدا بەریتانیا سەرنجی خۆی گواستەوە بۆ ئاسیا، زەریای ئارام و دواتر ئەفریقا. پەرتووکی ''{{بنز|سامانی نەتەوەکان|en|The Wealth of Nations|lt=سامانی نەتەوەکان}}''ی {{بنز|ئادەم سمیس|en|Adam Smith|lt=ئادەم سمیس}}، کە لە ساڵی ١٧٧٦ بڵاوکرایەوە، ئاماژەی بەوە کردبوو کە کۆلۆنییەکان زیادەن، و {{بنز|بازرگانیی ئازاد|en|free trade|lt=بازرگانیی ئازاد}} دەبێت جێگەی سیاسەتە {{بنز|بازرگانییەتی|en|mercantilist|lt=مێرکانتیلیستەکان}} (بازرگانگەراکانی) قۆناغی یەکەمی فراوانخوازیی کۆلۆنیالیزم بگرێتەوە. گەشەی بازرگانیی نێوان ویلایەتە یەکگرتووە تازە سەربەخۆبووەکان و بەریتانیا دوای ١٧٨٣<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=James |یەکەم=Lawrence |سەردێڕ=The Rise and Fall of the British Empire |ڕێکەوت=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-١-٤٦-٦٨٤٢١٣-٧|پەڕەکان=١١٩|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Publishing |orig-date=1994}}</ref> بۆچوونەکەی سمیسی پشتڕاست کردەوە کە کۆنترۆڵی سیاسی بۆ سەرکەوتنی ئابووری پێویست نەبوو. لە ماوەی ١٠٠ ساڵی یەکەمی کارکردنیدا، ئامانجی سەرەکیی {{بنز|کۆمپانیای بەریتانیی ڕۆژھەڵاتی ھیندستان|en|British East India Company|lt=کۆمپانیای بەریتانیی ڕۆژھەڵاتی ھیندستان}} بازرگانی بوو، نەک دروستکردنی ئیمپراتۆریەتێک لە ھیندستان. بەرژەوەندییەکانی کۆمپانیاکە لە بازرگانییەوە گۆڕا بۆ کۆنترۆڵکردنی خاک لە ماوەی سەدەی ١٨یەمدا کاتێک ئیمپراتۆریەتیی موغەل لە دەسەڵاتدا پاشەکشەی کرد و کۆمپانیاکە ململانێی دەکرد لەگەڵ ھاوتا فەڕەنسییەکەی، {{بنز|کۆمپانیای فەڕەنسیی ڕۆژھەڵاتی ھیندستان|en|French Indies Company|lt=کۆمپانیای فەڕەنسیی ڕۆژھەڵاتی ھیندستان}}، لە کاتی {{بنز|جەنگەکانی کارناتیک|en|Carnatic wars|lt=جەنگەکانی کارناتیک}} لە دەیەکانی ١٧٤٠ و ١٧٥٠ەکاندا. بەریتانییەکان، بە سەرکردایەتیی {{بنز|ڕۆبێرت کلایڤ|en|Robert Clive|lt=ڕۆبێرت کلایڤ}}، شکستیان بە فەڕەنسییەکان و ھاوپەیمانە ھیندییەکانیان ھێنا لە {{بنز|شەڕی پلاسێی|en|Battle of Plassey|lt=شەڕی پلاسێی}}، کە وای لە کۆمپانیاکە کرد کۆنترۆڵی {{بنز|بەنگال|en|Bengal|lt=بەنگال}} بکات و ببێتە ھێزێکی سەربازی و سیاسیی گەورە لە ھیندستان. بە شێوەیەکی پلەبەپلە قەبارەی ئەو خاکانەی لەژێر کۆنترۆڵیدا بوون زیادی کرد، چ بە حوکمڕانیی ڕاستەوخۆ یان بە ناڕاستەوخۆ لە ڕێگەی فەرمانڕەوا بووکەڵەیییە ناوخۆیییەکانەوە لەژێر ھەڕەشەی ھێزی {{بنز|سوپای ھیندستانی بەریتانی|en|Indian Army|lt=سوپای ھیندستان}}، کە ٨٠٪ی لە {{بنز|سیپۆی|en|sepoys|lt=سەربازە ھیندییە ڕەسەنەکان (سیپۆی)}} پێکھاتبوو. [[File:Cookroutes.png|thumb|گەشتە دەریایییەکانی گەڕیدە جەیمس کوک]] لە ٢٢ی ئابی ١٧٧٠، {{بنز|جەیمس کوک|en|James Cook|lt=جەیمس کوک}} کەناری ڕۆژھەڵاتی ئوسترالیای دۆزییەوە<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Knibbs |یەکەم=G. H. |سەردێڕ=Official year book of the Commonwealth of Australia |ڕێکەوت=١٩٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Commonwealth Bureau of Census and Statistics]] |پەڕە=٥٢|بەستەری نووسەر=George Handley Knibbs}}</ref> لە کاتی {{بنز|یەکەمین گەشتی جەیمس کوک|en|First voyage of James Cook|lt=گەشتێکی}} زانستیدا بۆ باشووری زەریای ئارام. لە ساڵی ١٧٧٨، {{بنز|جۆسێف بانکس|en|Joseph Banks|lt=جۆسێف بانکس}}، ڕووەکناسی کوک لە گەشتەکەدا، بەڵگەی پێشکەش بە حکوومەت کرد لەسەر گونجاوی {{بنز|بۆتانی بەی|en|Botany Bay|lt=بۆتانی بەی}} بۆ دامەزراندنی کۆلۆنییەکی سزادان، و لە ساڵی ١٧٨٧ یەکەم باری {{بنز|مەحکوومەکان لە ئوسترالیا|en|Convicts in Australia|lt=مەحکوومەکان}} بەڕێکەوت، و لە ١٧٨٨ گەیشتە شوێنی خۆی. == ١٨٠٠ بۆ ١٨٣٧ == {{Main|{{بنز|شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا|en|United Kingdom of Great Britain and Ireland|lt=شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا}}}} {{Further|{{بنز|سەردەمی جۆرجی|en|Georgian era|lt=سەردەمی جۆرجی}}|{{بنز|سەردەمی ڕیجێنسیی بەریتانی|en|British Regency|lt=سەردەمی ڕیجێنسیی بەریتانی}}|{{بنز|سەردەمی ڤیکتۆریا|en|Victorian era|lt=سەردەمی ڤیکتۆریا}}|{{بنز|ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|en|British Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا}}|{{بنز|مێژووی کۆمەڵگەی بەریتانی#کۆمەڵگەی جۆرجی|en|History of British society#Georgian society|lt=مێژووی کۆمەڵگەی بەریتانی#کۆمەڵگەی جۆرجی}}}} === یەکگرتن لەگەڵ ئیرلەندا === {{Main|{{بنز|کارنامەی یەکێتیی ١٨٠٠|en|Act of Union 1800|lt=کارنامەی یەکێتیی ١٨٠٠}}|{{بنز|کێشەی ئیرلەندا لە سیاسەتی بەریتانیادا|en|Irish issue in British politics|lt=کێشەی ئیرلەندا لە سیاسەتی بەریتانیادا}}}} {{Image frame |width=220 |border=no |content=[[File:Flags of the Union Jack.svg|220px]] |caption={{بنز|ئاڵای شانشینی یەکگرتوو|en|Flag of the United Kingdom|lt=ئاڵای شانشینی یەکگرتوو}} لەسەر بنەمای ئاڵاکانی {{بنز|ئاڵای ئینگلتەرا|en|Flag of England|lt=ئینگلتەرا}}، {{بنز|ئاڵای سکۆتلەندا|en|Flag of Scotland|lt=سکۆتلەندا}} و خاچی لاتەریبی ({{بنز|ساڵتایر|en|saltire|lt=ساڵتایر}}) {{بنز|نیشانەی قەدیس پاتریک|en|Order of St Patrick|lt=نیشانەی قەدیس پاتریک}} (نەک {{بنز|ئاڵای ئیرلەندا|en|flag of Ireland|lt=ئاڵای ئیرلەندا}}) دروست کراوە.}} لە ١ی کانوونی دووەمی ١٨٠١دا، {{بنز|شانشینی بەریتانیای مەزن|en|Kingdom of Great Britain|lt=بەریتانیای مەزن}} و {{بنز|شانشینی ئیرلەندا|en|Kingdom of Ireland|lt=ئیرلەندا}} یەکیان گرت بۆ پێکھێنانی {{بنز|شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا|en|United Kingdom of Great Britain and Ireland|lt=شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا}}. یەکگرتنی یاسادانانی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا بەھۆی کارنامەی یەکێتیی ساڵی ١٨٠٠ەوە ھاتە ئاراوە، کە "{{بنز|شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا|en|United Kingdom of Great Britain and Ireland|lt=شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا}}"ی دروست کرد. یاساکە لە ھەردوو پەرلەمانی بەریتانیای مەزن و {{بنز|پەرلەمانی ئیرلەندا|en|Parliament of Ireland|lt=پەرلەمانی ئیرلەندا}}دا تێپەڕێنرا، کە تێیدا {{بنز|باڵادەستیی پرۆتێستانتەکان|en|Protestant Ascendancy|lt=باڵادەستیی پرۆتێستانتەکان}} بەرقەرار بوو و نوێنەرایەتیی دانیشتووانە کاتۆلیکەکەی تێدا نەبوو. زۆرینەی بەرچاو بەدەستھێنرا، و ئەمەش بە یارمەتیی بەرتیلدان بوو لە شێوەی بەخشینی نازناوی {{بنز|پیرەیج|en|peerage|lt=خانەدان (پیرەیج)}} و {{بنز|سیستەمی ڕێزلێنانی بەریتانی|en|British honours system|lt=ڕێزلێنان}} بە نەیارەکان بۆ بەدەستھێنانی دەنگەکانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ward |یەکەم=Alan |سەردێڕ=The Irish Constitutional Tradition |پەڕە=٢٨}}</ref> بەپێی مەرجەکانی یەکگرتنەکە، پەرلەمانە جیاوازەکانی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا ھەڵوەشێنرانەوە، و لە شوێنیان {{بنز|پەرلەمانی شانشینی یەکگرتوو|en|Parliament of the United Kingdom|lt=پەرلەمانێکی یەکگرتووی شانشینی یەکگرتوو}} دامەزرا. بەم شێوەیە ئیرلەندا بوو بە بەشێکی دانەبڕاو لە شانشینی یەکگرتوو، کە نزیکەی ١٠٠ پەرلەمانتاری دەنارد بۆ ئەنجومەنی عەوام لە وێستمینستەر و ٢٨ {{بنز|پیرەکانی نوێنەری ئیرلەندی|en|Irish representative peer|lt=نوێنەری خانەدانی ئیرلەندی}} بۆ ئەنجومەنی لۆردان، کە لەلایەن خودی خانەدانە ئیرلەندییەکانەوە ھەڵدەبژێردران، جگە لەوەی کە خانەدانە کاتۆلیکەکان ڕێگەیان پێ نەدەدرا لە کورسییەکانیان لە ئەنجومەنی لۆردان دابنیشن. بەشێک لە سازشەکە بۆ کاتۆلیکە ئیرلەندییەکان بریتی بوو لە پێدانی {{بنز|ئازادکردنی کاتۆلیکەکان|en|Catholic emancipation|lt=مافی ئازادیی کاتۆلیکەکان}}، کە پێشتر بەتوندی لەلایەن پەرلەمانی ئیرلەنداوە کە ھەموویان ئەنگلیکان بوون، ڕەتکرابووەوە. بەڵام، ئەمە لەلایەن [[جۆرجی سێیەم]]ەوە ڕێگریی لێکرا، کە پێی وابوو ئازادکردنی کاتۆلیکە ڕۆمانییەکان پێشێلکردنی {{بنز|سوێندی تاجدانان|en|Coronation Oath|lt=سوێندی تاجدانانەکەیەتی}}. پلەبەندیی کڵێسای کاتۆلیکی ڕۆمانی پشتگیریی یەکێتییەکەی کردبوو. بەڵام بڕیاری ڕێگریکردن لە ئازادیی کاتۆلیکەکان بە شێوەیەکی کوشندە سەرنجڕاکێشیی یەکێتییەکەی لاواز کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Acts of Union: The causes, contexts, and consequences of the Act of Union |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Four Courts Press |editor-last=Keogh |editor-first=Dáire |editor-last2=Whelan |editor-first2=Kevin}}</ref> === جەنگەکانی ناپلیۆن === {{Main|{{بنز|شانشینی یەکگرتوو لە جەنگەکانی ناپلیۆندا|en|United Kingdom in the Napoleonic Wars|lt=شانشینی یەکگرتوو لە جەنگەکانی ناپلیۆندا}}}} [[File:Trafalgar-Auguste Mayer.jpg|thumb|کەشتیی بەریتانی {{HMS|Sandwich|1759|6}} تەقە لە {{بنز|کەشتیی سەرەکی|en|flagship|lt=کەشتییە سەرەکییەکەی}} فەڕەنسا {{ship|French ship|Bucentaure|1803|2}} (کە بەتەواوی دارەکانی شکاون) دەکات لە کاتی {{بنز|شەڕی ترافالگار|en|Battle of Trafalgar|lt=شەڕی ترافالگاردا}}. کەشتیی ''Bucentaure'' ھەروەھا شەڕ لەگەڵ {{HMS|Victory}} (لە پشتییەوە) و {{HMS|Temeraire|1798|6}} (لای چەپی وێنەکە) دەکات. لە ڕاستیدا، کەشتیی HMS ''Sandwich'' ھەرگیز لە ترافالگار شەڕی نەکردووە؛ ئەمە ھەڵەیەکە لەلایەن وێنەکێش {{بنز|ئۆگست مایەر|en|Auguste Mayer|lt=ئۆگست مایەر}}ەوە کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Auguste Mayer's picture as described by the official website of the Musée national de la Marine (in French) |ناونیشان=http://www.musee-marine.fr/cartel2.php?id=55 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100526163947/http://www.musee-marine.fr/cartel2.php?id=55 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠}}</ref>]] لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا، بەریتانیا جارێکی تر ڕووبەڕووی بەرەنگاری بووەوە لەلایەن فەڕەنساوە لەژێر دەسەڵاتی [[ناپلیۆن]]، لە ململانێیەکدا کە، بەپێچەوانەی جەنگەکانی پێشووەوە، نوێنەرایەتیی ململانێی ئایدۆلۆژیای نێوان دوو نەتەوەکەی دەکرد: پاشایەتییە دەستوورییەکەی بەریتانیای مەزن بەرامبەر بە بنەما لیبراڵەکانی شۆڕشی فەڕەنسا کە بە ڕواڵەت لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی ناپلیۆنییەوە داکۆکییان لێ دەکرا.{{Sfnp|James|2001|page=152}} تەنیا پێگەی بەریتانیا نەبوو لەسەر گۆڕەپانی جیھان کە کەوتبووە مەترسییەوە: ناپلیۆن ھەڕەشەی داگیرکردنی بەریتانیای دەکرد، و لەگەڵ ئەوەشدا، چارەنووسێکی ھاوشێوەی ئەو وڵاتانەی ئەورووپای کیشوەری کە سوپاکەی داگیری کردبوون. لە کاتی {{بنز|جەنگی ھاوپەیمانیی دووەم|en|War of the Second Coalition|lt=جەنگی ھاوپەیمانیی دووەمدا}}، بەریتانیا زۆربەی کۆلۆنییە فەڕەنسی و ھۆڵەندییەکانی داگیرکرد، بەڵام نەخۆشییە خولگەیییەکان گیانی زیاتر لە ٤٠٬٠٠٠ سەربازیان کێشا. کاتێک {{بنز|پەیماننامەی ئەمیێنس|en|Treaty of Amiens|lt=پەیماننامەی ئەمیێنس}} وەستانێکی دروست کرد، بەریتانیا ناچار بوو زۆربەی کۆلۆنییەکان بگەڕێنێتەوە. لە ئایاری ١٨٠٣، جارێکی تر جەنگ ڕاگەیەندرا. پلانەکانی ناپلیۆن بۆ داگیرکردنی بەریتانیا شکستیان ھێنا بەھۆی لاوازیی ھێزی دەریایییەکەیەوە، و لە ساڵی ١٨٠٥دا، کەشتیگەلەکەی نێڵسۆن بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە فەڕەنسی و ئیسپانییەکانی لە {{بنز|شەڕی ترافالگار|en|Battle of Trafalgar|lt=ترافالگار}} تێکشکاند، کە دوایین شەڕی دەریاییی گرنگ بوو لە جەنگەکانی ناپلیۆندا. لە ساڵی ١٨٠٦، ناپلیۆن زنجیرەیەک لە {{بنز|مەرسوومەکانی بەرلین|en|Berlin Decree|lt=مەرسوومەکانی بەرلین}}ی دەرکرد، کە {{بنز|سیستەمی کیشوەری|en|Continental System|lt=سیستەمی کیشوەری}}یان خستە بواری جێبەجێکردنەوە. ئەم سیاسەتە ئامانجی لاوازکردنی ئابووریی ھەناردەی بەریتانیا بوو بە داخستنی ئەو ناوچانەی لەژێر کۆنترۆڵی فەڕەنسادا بوون بەڕووی بازرگانیی بەریتانیادا. ناپلیۆن ھیوای وابوو کە دابڕانی بەریتانیا لە کیشوەری ئەورووپا کۆتایی بە باڵادەستییە ئابوورییەکەی بھێنێت. بەڵام ھەرگیز لە ئامانجەکەیدا سەرکەوتوو نەبوو. کەمێک زیان بە بەریتانیا گەیشت، بەڵام کۆنترۆڵکردنی زەریاکان یارمەتیدەر بوو بۆ کەمکردنەوەی زیانەکە. زیانێکی زۆر گەورەتر بە ئابووریی فەڕەنسا و ھاوپەیمانەکانی گەیشت، کە ھاوبەشێکی بازرگانیی بەسوودیان لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Grab |یەکەم=Alexander |سەردێڕ=Napoleon and the Transformation of Europe |ڕێکەوت=٢٠٠٣|پەڕەکان=٢٩–٣٣}}</ref> حکوومەتە تووڕەکان پاڵنەرێکیان پەیدا کرد بۆ پشتگوێخستنی سیستەمی کیشوەری، کە ئەمەش بووە ھۆی لاوازبوونی ھاوپەیمانییەکەی ناپلیۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Crouzet |یەکەم=François |ڕێکەوت=١٩٦٤|سەردێڕ=Wars, blockade, and economic change in Europe, 1792–1815 |journal=Journal of Economic History |بەرگ=٢٤|issue=4 |پەڕەکان=٥٦٧–٥٨٨|doi=10.1017/S0022050700061271 |jstor=2115762|s2cid=154922418}}</ref> بەریتانیا خاوەنی گەورەترین توانای پیشەسازی بوو لە ئەورووپا، و زاڵبوونی بەسەر دەریاکاندا ڕێگەی پێدا کە ھێزی ئابووریی خۆی لە ڕێگەی بازرگانییەوە لەگەڵ خاکەکانی ژێر دەسەڵاتیدا لە ئیمپراتۆریەتە نوێیە خێرا گەشەسەندووەکەیەوە بەھێزتر بکات. باڵادەستیی دەریاییی بەریتانیا بەو مانایە بوو کە فەڕەنسا ھەرگیز نەیدەتوانی چێژ لەو ئاشتییە وەربگرێت کە پێویست بوو بۆ جێگیرکردنی کۆنترۆڵی خۆی بەسەر ئەورووپادا، و نەیدەتوانی ھەڕەشە لە دوورگەکانی بەریتانیا یان کۆلۆنییە سەرەکییەکانی بەریتانیا بکات. [[File:Charge of the French Cuirassiers at Waterloo.jpg|thumb|ھێرشی {{بنز|کویراسیێر|en|Cuirassier|lt=کویراسیێر}}ە فەڕەنسییەکان لە {{بنز|شەڕی واتەرلو|en|Battle of Waterloo|lt=شەڕی واتەرلو}} دژی {{بنز|چوارگۆشەی پیادە|en|infantry square|lt=چوارگۆشەیەکی پیادەی}} بەریتانی]] {{بنز|ڕاپەڕینی دۆس دی مایۆ|en|Dos de Mayo Uprising|lt=ڕاپەڕینی دۆس دی مایۆ}} ڕێگەی بە بەریتانیا دا کە پێگەیەک لەسەر کیشوەری ئەورووپا بەدەستبھێنێت. {{بنز|ئارسەر وێڵزلی، یەکەمین دوکی وێلینگتۆن|en|Duke of Wellington|lt=دوکی وێلینگتۆن}} و سوپاکەی کە لە بەریتانی و پورتوگالییەکان پێکھاتبوون فەڕەنسییەکانیان لە ئیسپانیا وەدەرنا و لە سەرەتای ١٨١٤دا، کاتێک ناپلیۆن لە ڕۆژھەڵاتەوە لەلایەن پرووسی، نەمساوییەکان، و ڕووسەکانەوە پاشەکشەی پێدەکرا، وێلینگتۆن ھێرشی کردە سەر باشووری فەڕەنسا. دوای خۆبەدەستەوەدانی ناپلیۆن و دوورخستنەوەی بۆ دوورگەی ئێلبا، وا دەردەکەوت کە ئاشتی گەڕاوەتەوە، بەڵام کاتێک لە ساڵی ١٨١٥دا ڕایکرد و گەڕایەوە بۆ فەڕەنسا، بەریتانییەکان و ھاوپەیمانەکانیان ناچار بوون دووبارە شەڕی لەگەڵدا بکەنەوە. سوپاکانی وێلینگتۆن و {{بنز|گێبھارد لێبێریخت ڤۆن بلوخەر|en|von Blücher|lt=ڤۆن بلوخەر}} ناپلیۆنیان بە یەکجاری لە {{بنز|شەڕی واتەرلو|en|Battle of Waterloo|lt=واتەرلو}} تێکشکاند.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muir |یەکەم=Rory |سەردێڕ=Britain and the Defeat of Napoleon, 1807–1815 |ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Yale University Press}}</ref> ==== دابینکردنی داراییی جەنگ ==== یەکێک لە ھۆکارە سەرەکییەکانی سەرکەوتنی بەریتانیا توانای کۆکردنەوەی سەرچاوە پیشەسازی و دارایییەکان و بەکارھێنانیان بوو بۆ تێکشکاندنی فەڕەنسا. بە دانیشتووانێکی ١٦ ملیۆن کەسییەوە، بەریتانیا نزیکەی نیوەی قەبارەی فەڕەنسا بوو کە ٣٠ ملیۆن کەسی تێدابوو. لە ڕووی ژمارەی سەربازەوە باڵادەستیی ژمارەییی فەڕەنسا بەھۆی ئەو پاڵپشتییە دارایییانەی بەریتانیاوە ھاوسەنگ کرایەوە کە تێچووی بەشێکی زۆری سەربازە نەمساوییەکان و ڕووسەکانی دابین دەکرد، کە لە ساڵی ١٨١٣دا گەیشتە لووتکە بە نزیکەی ٤٥٠٬٠٠٠ سەرباز.<ref>{{Harvp|Kennedy|1989|page=128–129}}.</ref> گرنگتر لە ھەمووی، بەرھەمی نیشتمانیی بەریتانیا بە بەھێزی مایەوە و کەرتی بازرگانیی باش ڕێکخراو بەرھەمەکانی ئاراستە دەکرد بۆ ئەو پێداویستییانەی کە سوپا پێویستی پێیان بوو. سیستەمی قاچاخچێتی پێکردنی بەرھەمە تەواوکراوەکان بۆ کیشوەری ئەورووپا ھەوڵەکانی فەڕەنسای بۆ لەناوبردنی ئابووریی بەریتانیا لە ڕێگەی بڕینی بازاڕەکانەوە تێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schroeder |یەکەم=Paul W. |سەردێڕ=The Transformation of European Politics 1763–1848 |ڕێکەوت=١٩٩٤|پەڕەکان=٣٠٥–٣١٠}}</ref> بودجەی بەریتانیا لە ساڵی ١٨١٤دا گەیشتە ٦٦ ملیۆن پاوەند، لەوانە ١٠ ملیۆن پاوەند بۆ ھێزی دەریایی، ٤٠ ملیۆن پاوەند بۆ سوپا، ١٠ ملیۆن پاوەند بۆ ھاوپەیمانەکان، و ٣٨ ملیۆن پاوەند وەک سوو لەسەر قەرزی نیشتمانی. قەرزی نیشتمانی بەرزبووەوە بۆ ٦٧٩ ملیۆن پاوەند، کە زیاتر لە دوو ھێندەی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی بوو. ئەمە لەلایەن سەدان ھەزار وەبەرھێنەر و باجدەرەوە پاڵپشتی دەکرا، سەرەڕای بەرزبوونەوەی باجی سەر زەوی و باجێکی نوێی داھات. تێچووی جەنگەکە گەیشتە ٨٣٠ ملیۆن پاوەند. بە پێچەوانەوە سیستەمی داراییی فەڕەنسا بێتوانا بوو و ناپلیۆن ناچار بوو بەشێکی پشت بە دەستبەسەرداگرتنی موڵک و سامان لە خاکە داگیرکراوەکان ببەستێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Halevy |یەکەم=Elie |سەردێڕ=A History of the English People in 1815 |ڕێکەوت=١٩٢٤|بەرگ=٢|پەڕەکان=٢٠٥–٢٠٦, ٢١٥–٢٢٨}}; {{بیرخستنەوە|دوایین=Knight |یەکەم=Roger |سەردێڕ=Britain Against Napoleon: The Organisation of Victory, 1793–1815 |ڕێکەوت=٢٠١٣}}; {{Harvp|Watson|1960|pages=374–377, 406–407, 463–471}}.</ref> ==== جەنگی ساڵی ١٨١٢ لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان ==== [[File:Signing of Treaty of Ghent (1814).jpg|thumb|left|واژووکردنی {{بنز|پەیماننامەی گێنت|en|Treaty of Ghent|lt=پەیماننامەی گێنت}} (کانوونی یەکەمی ١٨١٤) لەگەڵ دیپلۆماتکارانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] ھاوکات لەگەڵ جەنگەکانی ناپلیۆن، ناکۆکییە بازرگانییەکان و سەربازگرتنی زۆرەملێی دەریاوانە ئەمریکییەکان لەلایەن بەریتانیاوە بووە ھۆی سەقھەڵدانی {{بنز|جەنگی ساڵی ١٨١٢|en|War of 1812|lt=جەنگی ساڵی ١٨١٢}}. ئەمە "دووەمین جەنگی سەربەخۆیی" بوو بۆ ئەمریکییەکان، ھەرچەندە ھەرگیز پەیوەندیی بە ھەوڵەکانی بەریتانیاوە نەبوو بۆ داگیرکردنەوەی کۆلۆنییەکانی پێشووی، بەڵکو پەیوەندی بە ھەوڵی ئەمریکییەکانەوە ھەبوو بۆ داگیرکردنی کۆلۆنییەکانی کەنەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peterson |یەکەم=Charles Jacobs |سەردێڕ=The Military Heroes of the War of 1812: With a Narrative of the War |ڕێکەوت=١٨٥٢|بەستەری نووسەر=Charles Jacobs Peterson}}</ref> بەریتانییەکان نەیاندەتوانی سەرچاوەیەکی زۆر تەرخان بکەن بۆ ململانێکە تاوەکوو ڕووخانی ناپلیۆن لە ١٨١٤دا. {{بنز|فریگێت|en|frigate|lt=فریگێتە (کەشتییە جەنگییە)}} ئەمریکییەکان شکستیان بە ھێزی دەریاییی بەریتانیا ھێنا، کە بەھۆی ململانێکانەوە لە ئەورووپا کێشەی کەمیی دەستی کاری مرۆییی ھەبوو. ھەوڵێکی چڕتری جەنگ ھەندێک سەرکەوتنی بەدەستھێنا وەک {{بنز|سووتاندنی واشینگتن|en|burning of Washington|lt=سووتاندنی واشینگتن}}، بەڵام زۆرێک لە دەنگە کاریگەرەکانی وەک دوکی وێلینگتۆن پێیان وابوو کە سەرکەوتنی تەواوەتی بەسەر ئەمریکادا مەحاڵە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Black |یەکەم=Jeremy |سەردێڕ=The War of 1812 in the Age of Napoleon |ڕێکەوت=٢٠٠٩|بەستەری نووسەر=Jeremy Black (historian)}} is one of the few major British studies</ref> لە کۆتاییی ١٨١٤دا ڕێکەوتن لەسەر ئاشتی کرا، بەڵام {{بنز|ئەندرۆ جاکسن|en|Andrew Jackson|lt=ئەندرۆ جاکسن}}، بەبێ ئاگاداریی لەمە، سەرکەوتنێکی گەورەی بەسەر بەریتانییەکاندا لە {{بنز|شەڕی نیوئۆرلینز|en|Battle of New Orleans|lt=شەڕی نیوئۆرلینز}} لە کانوونی دووەمی ١٨١٥دا بەدەستھێنا. پەسەندکردنی {{بنز|پەیماننامەی گێنت|en|Treaty of Ghent|lt=پەیماننامەی گێنت}} لە شوباتی ١٨١٥دا کۆتایی بە جەنگەکە ھێنا. گەورەترین دەرئەنجام شکستی ھەمیشەییی ئەو ھاوپەیمانە ھیندییە ئەمریکییانە بوو کە بەریتانیا پشتی پێ بەستبوون. سنووری نێوان ئەمریکا و کەنەدا لەلایەن ھەردوو وڵاتەوە بێچەک کرا، و بازرگانیی ئاشتییانە دەستی پێکردەوە، ھەرچەندە نیگەرانییەکان لەسەر داگیرکردنی کەنەدا لەلایەن ئەمریکاوە بەردەوام بوون. === سەرکوتکردنی دوای جەنگ لەلایەن نوخبە پارێزگارە خاوەن زەوییەکانەوە === سەردەمی دوای جەنگ سەردەمێکی داکشانی ئابووری، دروێنەی خراپ، ھەڵاوسانی لەزیادبوون، و بێکارییەکی زۆر بوو لە نێو ئەو سەربازانەی کە دەگەڕانەوە. لەگەڵ پێشکەوتنی پیشەسازی، بەریتانیا زیاتر بەرەو شارنشینی چوو و کەمتر گوندنشین بوو، و دەسەڵاتیش بەپێی ئەوە گۆڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Briggs |یەکەم=Asa |سەردێڕ=The Age of Improvement, 1783–1867 |ڕێکەوت=١٩٥٩|بەستەری نووسەر=Asa Briggs}}</ref> سەرکردایەتیی باڵادەستی تۆرییەکان، کە بنکەکەی لە کەرتی گوندنشینی ڕوو لە کەمبوونەوەدا بوو، ترساو، پارێزگار و سەرکوتکەر بوو. تۆرییەکان دەترسان لە دەرکەوتنی ڕادیکاڵەکان کە پیلانگێڕییان دەکرد بۆ لاساییکردنەوەی شۆڕشە ترسناکەکەی فەڕەنسا. لە ڕاستیدا پێکھاتە ڕادیکاڵە توندوتیژەکە بچووک و لاواز بوو؛ چەند پیلانگێڕییەکی بچووک ھەبوون کە پیاوانێکی کەم-شوێنکەوتوویان تێدابوو کە ئاگاداری ئاسایشی خۆیان نەبوون؛ و بەخێرایی سەرکوت کران.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Evans |یەکەم=Eric J. |سەردێڕ=Britain Before the Reform Act: Politics and Society 1815–1832 |ڕێکەوت=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-١-١٣-٤٨١٦٠٣-٣|edition=2nd |پەڕەکان=١–٢٧|بڵاوکەرەوە=Routledge |بەستەری نووسەر=Eric J. Evans}}</ref> تەکنیکەکانی سەرکوتکردن بریتی بوون لە ھەڵپەساردنی مافی 'ھابیاس کۆرپوس' (ئامادەبوونی زیندانی لە دادگا) لە ساڵی ١٨١٧ (کە ڕێگەی بە حکوومەت دەدا گومانلێکراوان بەبێ ھۆکار یان دادگاییکردن دەستبەسەر بکات). {{بنز|کارنامەکانی بێدەنگکردن|en|Gagging Acts|lt=کارنامەکانی بێدەنگکردنی}} سیدماوس لە ١٨١٧ بە شێوەیەکی قورس دەمی ڕۆژنامەکانی ئۆپۆزسیۆنیان داخست؛ چاکسازیخوازەکان گۆڕان بۆ بڵاوکردنەوەی نامیلکەکان و ھەفتانە ٥٠٬٠٠٠ نامیلکەیان دەفرۆشت. وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر بە {{بنز|کۆمەڵکوژیی پیتەرلوو|en|Peterloo Massacre|lt=کۆمەڵکوژیی پیتەرلوو}} لە ساڵی ١٨١٩دا، حکوومەتەکەی لیڤەرپوول "{{بنز|شەش کارنامەکە|en|Six Acts|lt=شەش کارنامەکە}}"ی لە ١٨١٩ تێپەڕاند. ئەم کارنامانە مەشق و ڕاھێنانە سەربازییەکانیان قەدەغە کرد؛ ئاسانکارییان کرد بۆ دەرکردنی فەرمانی گەڕان بەدوای چەکدا؛ کۆبوونەوە گشتییەکانی زیاتر لە ٥٠ کەسیان نایاسایی کرد؛ سزای قورسیان خستە سەر ئەو بڵاوکراوانەی سووکایەتییان بە ئایین دەکرد یان ھاندەرانە بوون؛ کارنامەیەکی باجی پولەکەی چوار پێنییان سەپاند بەسەر زۆرێک لە نامیلکەکاندا بۆ کەمکردنەوەی لێشاوی ڕەخنەگرتن. پێشێلکاران دەکرا بە توندی سزا بدرێن، لەوانەش دوورخستنەوە بۆ ئوسترالیا. یاساکان داڕێژرابوون بۆ ڕێگریکردن لە دروستکەرانی ئاژاوە و دڵنیاییدان بە پارێزگارەکان؛ بەزۆری بەکارنەدەھێنران. لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٨٢٠ەکاندا، ھاوکات لەگەڵ بووژانەوەی ئابووری، زۆرێک لەم یاسا سەرکوتکەرانە ھەڵوەشێنرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ziegler |یەکەم=Philip |سەردێڕ=Addington |ڕێکەوت=١٩٦٥|پەڕە=٣٥٠}}</ref> === پاشا لاوازەکان === [[جۆرجی چوارەم]] فەرمانڕەوایەکی لاواز بوو وەک جێگرەوەی پاشا (١٨١١-١٨٢٠) و پاشا (١٨٢٠-١٨٣٠). ئەو ڕێگەی بە وەزیرەکانی دا کە بەتەواوی کاروباری حکوومەت بگرنە دەست، و ڕۆڵێکی زۆر کەمتری لە جۆرجی سێیەم دەگێڕا. ئێستا ئەو بنەمایە جێگیر بوو کە پاشا ئەو کەسە وەک سەرۆک وەزیران قبوڵ دەکات کە زۆرینەی ئەنجومەنی عەوام بەدەست دەھێنێت، بەبێ گوێدانە ئەوەی کە ئایا پاشا بە کەسی حەزی لێیە یان نا. حکوومەتەکانی ئەو، بە ھاوکارییەکی کەمی پاشاوە، سەرپەرشتیی سەرکەوتنیان لە جەنگەکانی ناپلیۆندا کرد، دانوستانیان لەسەر ڕێکەوتنی ئاشتی کرد، و ھەوڵیان دا مامەڵە لەگەڵ ئەو پشێوییە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەدا بکەن کە بەدوایدا ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Baker |یەکەم=Kenneth |ڕێکەوت=٢٠٠٥|سەردێڕ=George IV: a Sketch |journal=History Today |بەرگ=٥٥|issue=10 |پەڕەکان=٣٠–٣٦}}</ref> برایەکەی، [[ویلیامی چوارەم]] لە ١٨٣٠-١٨٣٧ حوکمڕانیی کرد، بەڵام کەمتر تێوەگلاو بوو لە سیاسەتدا. سەردەمەکەی شاھێدی چەندین چاکسازی بوو: {{بنز|یاساکانی ھەژاران (ئینگلتەرا و وێڵز)|en|poor law|lt=یاسای ھەژاران}} نوێکرایەوە، کارپێکردنی منداڵان سنووردار کرا، {{بنز|کارنامەی ھەڵوەشاندنەوەی کۆیلایەتی ١٨٣٣|en|Slavery Abolition Act 1833|lt=کۆیلایەتی ھەڵوەشێنرایەوە}} لە نزیکەی ھەموو {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|en|British Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیادا}}، و، لە ھەمووی گرنگتر، {{بنز|کارنامەی چاکسازیی ١٨٣٢|en|Reform Act 1832|lt=کارنامەی چاکسازیی ساڵی ١٨٣٢}} سیستەمی ھەڵبژاردنی بەریتانیای سەرلەنوێ داڕشتەوە.<ref>[[Brock, Michael]] (2004) "William IV (1765–1837)", ''[[Oxford Dictionary of National Biography]]'', (2004) {{doi|10.1093/ref:odnb/29451}}</ref> === کاروباری دەرەوە === ھیچ جەنگێکی گەورە ڕووینەدا تاوەکوو {{بنز|جەنگی کریمیا|en|Crimean War|lt=جەنگی کریمیا}} لە ١٨٥٣-١٨٥٦.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Black |یەکەم=Jeremy |سەردێڕ=A Military History of Britain: From 1775 to the Present |ڕێکەوت=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٧-٥٩٩٠٣٩-٨|پەڕەکان=٧٤–٧٧|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic |بەستەری نووسەر=Jeremy Black (historian)}}</ref> لە کاتێکدا پرووسیا، نەمسا، و ڕووسیا، وەک پاشایەتییە ڕەھاکان، ھەوڵیان دەدا لیبرالیزم سەرکوت بکەن لە ھەر شوێنێک سەریھەڵدابا، بەریتانییەکان لەگەڵ بیرۆکە نوێیەکاندا گونجان. بەریتانیا لە ساڵی ١٨٢٦ دەستتێوەردانی لە پورتوگال کرد بۆ بەرگریکردن لە حکوومەتێکی دەستووری لەوێ و لە ساڵی ١٨٢٤دا دانی بە سەربەخۆییی کۆلۆنییە ئەمریکییەکانی ئیسپانیادا نا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kaufmann |یەکەم=William W. |سەردێڕ=British policy and the independence of Latin America, 1804–1828 |ڕێکەوت=١٩٥١|بڵاوکەرەوە=Archon Books |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٠٨-٠٠٣٥١-٥|ol=22086116M |بەستەری نووسەر=William Kaufmann}}</ref> بازرگانان و دارایییەکانی بەریتانیا، و دواتر دروستکەرانی ھێڵی ئاسن، ڕۆڵی سەرەکییان لە ئابوورییەکانی نەتەوەکانی ئەمریکای لاتیندا گێڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Britain and the Americas: Culture, Politics, and History |ڕێکەوت=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨١٨٥١٠٩٤٣٦٣|editor-last=Kaufman |editor-first=Will |پەڕەکان=٤٦٥–٤٦٨|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing USA |ol=8969943M |editor-last2=Macpherson |editor-first2=Heidi Slettedahl}}</ref> بەریتانییەکان لە ساڵی ١٨٢٧دا لە بەرژەوەندیی یۆنانییەکان دەستتێوەردانیان کرد، کە لە ساڵی ١٨٢١ەوە {{بنز|جەنگی سەربەخۆییی یۆنان|en|Greek War of Independence|lt=جەنگی سەربەخۆییی یۆنانیان}} دژی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بەرپا کردبوو. === چاکسازییەکانی ویگ لە دەیەی ١٨٣٠ەکاندا === {{بنز|ویگەکان (پارتی سیاسیی بەریتانی)|en|Whigs (British political party)|lt=پارتی ویگ}} ھێز و یەکڕیزیی خۆی بەدەستھێنایەوە بە پاڵپشتیکردنی چاکسازییە ئەخلاقییەکان، بەتایبەتی سیستەمی ھەڵبژاردن، ھەڵوەشاندنەوەی کۆیلایەتی و ئازادکردنی کاتۆلیکەکان. {{بنز|ئازادکردنی کاتۆلیکەکان|en|Catholic emancipation|lt=ئازادکردنی کاتۆلیکەکان}} مسۆگەر کرا لە {{بنز|کارنامەی فریاگوزاریی کاتۆلیکی ڕۆمانی ١٨٢٩|en|Roman Catholic Relief Act 1829|lt=کارنامەی فریاگوزاریی کاتۆلیکی ڕۆمانی ساڵی ١٨٢٩دا}}، کە گەورەترین کۆتوبەندەکانی سەر کاتۆلیکە ڕۆمانییەکانی لە بەریتانیادا ھەڵگرت.{{Sfnp|Woodward|1962|pages=325–330}} ویگەکان بوونە پاڵەوانی چاکسازیی پەرلەمانی. ئەوان {{بنز|چارڵز گرەی، دووەم ئێرلی گرەی|en|Charles Grey, 2nd Earl Grey|lt=لۆرد گرەی}}یان کردە سەرۆک وەزیران لە ١٨٣٠-١٨٣٤، و {{بنز|کارنامەی چاکسازیی ١٨٣٢|en|Reform Act 1832|lt=کارنامەی چاکسازیی ١٨٣٢}} بووە ھەنگاوی ناسنامەیان. مافی دەنگدانی کەمێک فراوانتر کرد و کۆتایی بە سیستەمی {{بنز|قەزای بۆگەن|en|rotten and pocket boroughs|lt=قەزاکانی جەیبانە و بۆگەنەکان}} ھێنا (کە تێیدا ھەڵبژاردنەکان لەلایەن خێزانە بەھێزەکانەوە کۆنترۆڵ دەکران)، و کورسیی بەخشییە ناوەندە پیشەسازییە نوێیەکان. ئەرستۆکراتییەت بەردەوام بوو لە زاڵبوون بەسەر حکوومەت، سوپا و ھێزی دەریاییی شاھانە، و کۆمەڵگەی باڵادا.{{Sfnp|Woodward|1962|pages=325–330}} دوای ئەوەی لێکۆڵینەوە پەرلەمانییەکان ترسناکییەکانی کارپێکردنی منداڵانیان پیشان دا، چەند چاکسازییەکی سنووردار لە ساڵی ١٨٣٣دا تێپەڕێنران. {{بنز|چارتیزم|en|Chartism|lt=چارتیزم}} سەری ھەڵدا دوای ئەوەی کارنامەی چاکسازیی ساڵی ١٨٣٢ نەیتوانی مافی دەنگدان بە چینی کرێکار بدات. چالاکوانان ئیدانەی 'خیانەت' و 'قوربانیکردنی' بەرژەوەندییەکانیانیان کرد بەھۆی 'ڕەفتاری خراپ'ی حکوومەتەوە. لە ساڵی ١٨٣٨، چارتیستەکان کارنامەی گەلیان دەرکرد کە داوای مافی دەنگدانی پیاوان، ناوچەکانی ھەڵبژاردنی یەکسان لە ڕووی قەبارەوە، دەنگدان بە شێوازی نھێنی، پێدانی مووچە بە پەرلەمانتاران (بۆ ئەوەی پیاوە ھەژارەکانیش بتوانن خزمەت بکەن)، پەرلەمانی ساڵانە، و ھەڵوەشاندنەوەی مەرجی ھەبوونی موڵکیان دەکرد. چارتیستەکان نەیانتوانی گفتوگۆیەکی دەستووریی جددی بسەپێنن. مێژوونووسان چارتیزم وەک بەردەوامبوونی خەباتی سەدەی ١٨یەم دژی گەندەڵی و قۆناغێکی نوێ لە داواکارییەکان بۆ دیموکراسی لە کۆمەڵگەیەکی پیشەسازیدا دەبینن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chase |یەکەم=Malcolm |سەردێڕ=Chartism: A New History |ڕێکەوت=٢٠٠٧}}</ref> لە ساڵی ١٨٣٢، پەرلەمان کۆیلایەتی لە ئیمپراتۆریەتەکەدا ھەڵوەشاندەوە لەگەڵ {{بنز|کارنامەی ھەڵوەشاندنەوەی کۆیلایەتی ١٨٣٣|en|Slavery Abolition Act 1833|lt=کارنامەی ھەڵوەشاندنەوەی کۆیلایەتیی ساڵی ١٨٣٣}}. حکوومەت کۆیلەکانی بە ٢٠٬٠٠٠٬٠٠٠ پاوەند کڕی، و کۆیلەکانی ئازاد کرد، بەتایبەتی ئەوانەی لە دوورگەکانی شەکری کاریبیدا بوون.{{Sfnp|Woodward|1962|pages=354–357}} == سەردەمی ڤیکتۆریا == {{Main|{{بنز|سەردەمی ڤیکتۆریا|en|Victorian era|lt=سەردەمی ڤیکتۆریا}}}} [[File:Queen Victoria by Bassano.jpg|thumb|upright=.7|[[شاژنە ڤیکتۆریا]] (١٨٣٧-١٩٠١)]] [[شاژنە ڤیکتۆریا]] لە ساڵی ١٨٣٧، لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا چووە سەر تەختی پاشایەتی. سەردەمە درێژەکەی حوکمڕانییەکەی تا ساڵی ١٩٠١ شاھێدی گەیشتنی بەریتانیا بوو بە لووتکەی دەسەڵاتی ئابووری و سیاسیی خۆی. تەکنەلۆژیا نوێیە سەرنجڕاکێشەکانی وەک کەشتیی ھەڵمی، ھێڵی ئاسن، فۆتۆگرافی، و تەلەگراف دەرکەوتن، کە جیھانیان خێراتر کرد. بەریتانیا تاڕادەیەکی زۆر بە ناچالاکی لە سیاسەتی کیشوەری ئەورووپادا مایەوە، و کاریگەریی شەپۆلی شۆڕشەکانی ١٨٤٨ی بەسەرەوە نەبوو. سەردەمی ڤیکتۆریا شاھێدی تەواوبوون و پێگەیشتنی دووەمین {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|en|British Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا}} بوو. ئەم سەردەمە پێشتر بە {{بنز|سەردەمی جۆرجی|en|Georgian era|lt=سەردەمی جۆرجی}} پێشینەی ھەبوو و دواتریش بە {{بنز|سەردەمی ئێدواردی|en|Edwardian era|lt=سەردەمی ئێدواردی}} جێگەی گیرایەوە. مێژوونووسانی وەکوو بێرنارد پۆرتەر ناوەڕاستی سەردەمی ڤیکتۆریایان (١٨٥٠-١٨٧٠) وەک 'ساڵە زێڕینەکانی' بەریتانیا وەسف کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Porter |یەکەم=Bernard |سەردێڕ=Britannia's Burden: The Political Evolution of Modern Britain 1851–1890 |ڕێکەوت=١٩٩٤|chapter=Chapter 3 |بەستەری نووسەر=Bernard Porter}}</ref> ئاشتی و خۆشگوزەرانی ھەبوو، کاتێک داھاتی نیشتمانی بۆ ھەر کەسێک بە ڕێژەی نیوە زیادی کرد. بەشێکی زۆری خۆشگوزەرانییەکە بەھۆی زیادبوونی پیشەسازییەوە بوو، بەتایبەتی لە بواری ڕستن و چنین و ئامێرەکاندا... ھەروەھا بەھۆی ئەو تۆڕە جیھانییەی بازرگانی و ئەندازیارییەوە کە قازانجی بۆ بازرگانان و شارەزایانی بەریتانی لە سەرتاسەری جیھانەوە بەرھەم دەھێنا. لە دەرەوە ئاشتی ھەبوو، و لە ناوخۆشدا ئاشتیی کۆمەڵایەتی ھەبوو. چاکسازییەکان لە بارودۆخی پیشەسازیدا لەلایەن پەرلەمانەوە دیاری کران. {{بنز|کارنامەی کانەکان و کانە خەڵووزەکان ١٨٤٢|en|Mines and Collieries Act 1842|lt=کارنامەی کانەکان و کانە خەڵووزەکانی ساڵی ١٨٤٢}} دامەزراندنی کچان و کوڕانی خوار تەمەن دە ساڵی بۆ کارکردن لە ژێر زەویدا لە کانەکانی خەڵووزدا قەدەغە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rose |یەکەم=Lionel |سەردێڕ=The Erosion of Childhood: Childhood in Britain, 1860–1918 |ڕێکەوت=١٩٩١|ژپنک=٠٤١٥٠٠١٦٥X|پەڕە=١١|بڵاوکەرەوە=Routledge |ol=1886570M}}</ref> بزووتنەوەی چارتیستەکان، وەک بزووتنەوەیەکی دیموکراسی لە نێو چینی کرێکاردا لە ساڵی ١٨٤٨دا گەیشتە لووتکە؛ سەرکردەکانی گواستیانەوە بۆ ھەوڵی تر، وەک سەندیکاکانی کرێکاران و کۆمەڵە ھەرەوەزییەکان. چینی کرێکار گوێیان نەدا بە ئاژاوەگێڕە بیانییەکانی وەکوو کارل مارکس لە نێویاندا، و بەشدارییان کرد لە ئاھەنگگێڕان بەبۆنەی خۆشگوزەرانییە نوێیەکەوە. خاوەنکارەکان بە شێوەیەکی گشتی باوکانە بوون، و بە گشتی دانیان بە سەندیکاکانی کرێکاراندا دەنا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thompson |یەکەم=F. M. L. |سەردێڕ=Rise of Respectable Society: A Social History of Victorian Britain, 1830–1900 |ڕێکەوت=١٩٨٨|پەڕەکان=٢١١–٢١٤|بەستەری نووسەر=Francis Thompson (historian)}}</ref> کۆمپانیاکان خزمەتگوزاریی خۆشگوزەرانییان بۆ کارمەندەکانیان دابین دەکرد کە لە نیشتەجێبوون، قوتابخانە و کڵێساوە دەستی پێدەکرد، تا دەگەیشتە کتێبخانەکان، حەمامەکان، و ھۆڵەکانی وەرزش. چاکسازیخوازەکانی چینی ناوەڕاست باشترین ھەوڵی خۆیان دەدا بۆ یارمەتیدانی چینە کرێکارەکان تا ئاواتەخواز بن بە نۆرمەکانی چینی ناوەڕاست سەبارەت بە 'ڕێزداربوون.' [[File:Holl (after Frith) The Railway Station colorized.jpg|thumb|وێنەکێشانی {{بنز|ویلیام پاوێل فریس|en|William Powell Frith|lt=فریس}} بۆ {{بنز|وێستگەی شەمەندەفەری پادینگتۆن|en|Paddington railway station|lt=وێستگەی شەمەندەفەری پادینگتۆن}} لە لەندەن]] باجەکان زۆر نزم بوون، و کۆتوبەندەکانی حکوومەت لە کەمترین ئاستدا بوون. ھێشتا ناوچەی کێشەدار ھەبوون، وەک ئاژاوەکان، بەتایبەتی ئەوانەی کە بەھۆی دژە-کاتۆلیکیزمەوە پاڵنەریان بۆ دروست ببوو. کۆمەڵگە ھێشتا لەلایەن ئەرستۆکراتی و خانەدانەکانەوە حوکمڕانی دەکرا، کە کۆنترۆڵی فەرمانگە باڵاکانی حکوومەت، ھەردوو ئەنجومەنەکەی پەرلەمان، کڵێسا، و سوپایان دەکرد. بوون بە بازرگانێکی دەوڵەمەند ھێندەی میراتگرتنی نازناوێک و خاوەندارێتیکردنی زەوییەکی کشتوکاڵی شکۆمەند نەبوو. وێژە لە بارودۆخێکی باشدا بوو، بەڵام ھونەرە جوانەکان پاشەکشەیان کرد چونکە {{بنز|پێشانگای گەورە|en|Great Exhibition|lt=پێشانگای گەورەی}} ساڵی ١٨٥١ زیاتر توانای پیشەسازیی بەریتانیای پیشان دەدا نەک پەیکەرسازی، تابلۆ یان مۆسیقاکەی. سیستەمی پەروەردەیی مامناوەند بوو.<ref>{{Harvp|Porter|1994|loc=chs. 1–3}}; {{Harvp|Hoppen|2000|loc=ch 1 to 3, 9–11}}.</ref> مێژوونووس [[لێوێلین ودوارد]] گەیشتووەتە ئەم دەرەنجامە:{{Sfnp|Woodward|1962|page=629}} {{Blockquote|بۆ کات بەسەربردن یان کارکردن، بۆ بەدەستھێنان یان خەرجکردن، ئینگلتەرا لە ساڵی ١٨٧٩دا وڵاتێکی باشتر بوو لە چاو ساڵی ١٨١٥. تەرازووەکان کەمتر لاسەنگ بوون لە دژی بێھێزەکان، لە دژی ژنان و منداڵان، و لە دژی ھەژاران. جووڵەی زیاتر ھەبوو، و کەمتر چارەنووسخوازیی سەردەمی پێشووتری تێدابوو. ویژدانی گشتی زیاتر پەروەردە کرابوو، و ناوەڕۆکی ئازادی فراوانتر دەکرا بۆ ئەوەی شتێکی زیاتر لە ئازادی لە کۆتوبەندی سیاسی لەخۆبگرێت.... بەڵام ھێشتاش ئینگلتەرا لە ساڵی ١٨٧١دا بە ھیچ شێوەیەک بەھەشتی سەر زەوی نەبوو. نیشتەجێبوون و بارودۆخی ژیانی چینی کرێکار لە شار و گوندەکاندا ھێشتا شەرمەزارییەک بوو بۆ سەردەمێکی پڕ لە سامان.}} بەپێی وتەی مێژوونووسان دەیڤد براندۆن و ئالان برووک، {{بنز|مێژووی گواستنەوەی شەمەندەفەر لە بەریتانیای مەزن ١٨٣٠-١٩٢٢|en|History of rail transport in Great Britain 1830–1922|lt=سیستەمی نوێی ھێڵی ئاسن لە دوای ١٨٣٠ەوە}} جیھانە مۆدێرنەکەی ئێمەی ھێنایە ئاراوە: {{Blockquote|بە سەرکەوتنیان لە گواستنەوەی قەبارەی گەورەی خەڵووز، ئەوان سووتەمەنییان بۆ کوورەکانی پیشەسازی و ئاگردانە ناوخۆیییەکان دابین کرد. ملیۆنان کەس توانیان گەشت بکەن کە پێشتر بە دەگمەن گەشتیان کردبوو. ھێڵی ئاسن وای کرد کە پۆستە، ڕۆژنامەکان، گۆڤارەکان و وێژەی ھەرزان بە ئاسانی، خێرا و ھەرزان دابەش بكرێن کە ئەمەش ڕێگەی بە بڵاوبوونەوەی خێراتر و بەرفراوانتری بیرۆکە و زانیارییەکان دا. ئەوان کاریگەرییەکی بەرچاویان ھەبوو لەسەر باشترکردنی سیستەمی خۆراک... ئەوان بڕێکی زۆر لە دەستی کاریان بەکارخست بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ. ئەوان یارمەتیی بەریتانیایان دا بۆ ئەوەی ببێتە 'کارگەی جیھان' بە کەمکردنەوەی تێچووی گواستنەوە نەک تەنیا بۆ کەرەستە خاوەکان بەڵکو بۆ بەرھەمە تەواوکراوەکانیش، کە بڕێکی زۆریان لێ ھەناردە دەکرا.... کۆمپانیا جیھانییەکانی ئەمڕۆ لە کۆمپانیا گەورەکانی ھێڵی ئاسنی بەرپرسیارێتی سنووردارەوە سەریان ھەڵداوە.... تا چارەکی سێیەمی سەدەی نۆزدەھەم، بە دەگمەن کەسێک ھەبوو کە لە بەریتانیا بژی و ژیانی بە جۆرێک لە جۆرەکان بەھۆی ھاتنی ھێڵی ئاسنەوە نەگۆڕابێت. ھێڵی ئاسن بەشدار بوو لە گۆڕینی بەریتانیا لە کۆمەڵگەیەکی گوندنشینەوە بۆ کۆمەڵگەیەکی زۆرینە شارنشین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Brandon |یەکەم١=David L. |سەردێڕ=The Railway Haters: Opposition To Railways, From the 19th to 21st Centuries |دوایین٢=Brooke |یەکەم٢=Alan |ڕێکەوت=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Pen & Sword Transport |ژپنک=٩٧٨١٥٢٦٧٠٠٢١٦|پەڕە=١٠|ol=39630610M}}</ref>}} === سیاسەتی دەرەوە === {{Main|{{بنز|مێژووی پەیوەندییەکانی دەرەوەی شانشینی یەکگرتوو|en|History of the foreign relations of the United Kingdom|lt=مێژووی پەیوەندییەکانی دەرەوەی شانشینی یەکگرتوو}}}} [[File:Kemna Lokomotiven.jpg|thumb|زۆرێک لە کۆمپانیا ئەورووپییەکان، وەک بەرھەمھێنەری ئامێری ھەڵمی {{بنز|کێمنا باو|en|Kemna Bau|lt=جەی. کێمنا}}، خۆیان لەسەر شێوازی پیشەسازیی ئینگلیزی داڕشتەوە.]] پێشانگا گەورەکەی لەندەن لە ساڵی ١٨٥١ بە ڕوونی باڵادەستیی بەریتانیای لە بواری ئەندازیاری و پیشەسازیدا سەلماند؛ کە تا سەردەمی سەرھەڵدانی ئەمریکا و ئەڵمانیا لە دەیەی ١٨٩٠ەکاندا بەردەوام بوو. بە بەکارھێنانی ئامرازە ئیمپراتۆرییەکانی بازرگانیی ئازاد و وەبەرھێنانی دارایی،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Semmel |یەکەم=Bernard |سەردێڕ=The Rise of Free Trade Imperialism |ڕێکەوت=١٩٧٠|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |chapter=Chapter 1 |بەستەری نووسەر=Bernard Semmel}}</ref> کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر چەندین وڵات لە دەرەوەی ئەورووپا دروست کرد، بەتایبەتی لە ئەمریکای لاتین و ئاسیا. بەم شێوەیە بەریتانیا ھەم ئیمپراتۆریەتێکی فەرمیی ھەبوو کە لەسەر بنەمای دەسەڵاتی بەریتانی دامەزرابوو و ھەم ئیمپراتۆریەتێکی نافەرمیشی ھەبوو کە لەسەر بنەمای پاوەندی بەریتانی دامەزرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=McLean |یەکەم=David |بەستەری نووسەر=David McLean (historian) |ڕێکەوت=١٩٧٦|سەردێڕ=Finance and 'Informal Empire' before the First World War |journal=Economic History Review |بەرگ=٢٩|issue=2 |پەڕەکان=٢٩١–٣٠٥|doi=10.2307/2594316 |jstor=2594316}}</ref> لە ساڵی ١٨٦٧، بەریتانیا زۆربەی کۆلۆنییەکانی لە ئەمریکای باکوور وەک کەنەدا یەکخست، و خۆبەڕێوەبەریی پێبەخشی. بەریتانیا خۆی سەرپەرشتیی سیاسەتی دەرەوە و بەرگریی دەکرد. نیوەی دووەمی سەدەی ١٩یەم شاھێدی فراوانبوونێکی گەورەی ئیمپراتۆریەتیی کۆلۆنیالیزمی بەریتانیا بوو لە ئاسیا و ئەفریقا ھەروەھا لە زەریای ئارامیشدا. لە "{{بنز|پەلەقاژە بۆ ئەفریقا|en|Scramble for Africa|lt=پەلەقاژە بۆ ئەفریقا}}"دا، شانازییەکە ئەوە بوو کە ئاڵای بەریتانیا لە "قاھیرەوە بۆ کەیپ تاون" بشەکێتەوە. بەریتانیا بەرگری لە ئیمپراتۆریەتەکەی دەکرد بە باڵادەستترین ھێزی دەریایی لە جیھاندا، و سوپایەکی پیشەگەری بچووک. ئەوە تاکە زلھێز بوو لە ئەورووپا کە سەربازیی زۆرەملێی نەبوو.<ref>Marshall, P. J., ed., ''The Cambridge Illustrated History of the British Empire'' (1996). [https://archive.org/details/isbn_9780521432115 online]</ref> سەرھەڵدانی {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی|en|German Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی}} لە دوای ساڵی ١٨٧١ەوە بووە ئاڵەنگارییەکی نوێ، چونکە ھەڕەشەی وەرگرتنی پێگەی بەریتانیای دەکرد وەک یەکەمین زلھێزی پیشەسازی لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Taylor |یەکەم=A. J. P. |سەردێڕ=[[The Struggle for Mastery in Europe 1848–1918|The Struggle for Mastery in Europe: 1848–1918]] |ڕێکەوت=١٩٥٣|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨١٢٧٠-٨|chapter=Bismark's Aliances, 1879–82 |بڵاوکەرەوە=Clarendon Press |بەستەری نووسەر=A. J. P. Taylor}}</ref> === ئیرلەندا و حوکمڕانیی ناوخۆیی === {{Main|{{بنز|کێشەی ئیرلەندا لە سیاسەتی بەریتانیادا|en|Irish issue in British politics|lt=کێشەی ئیرلەندا لە سیاسەتی بەریتانیادا}}|{{بنز|قاتوقڕیی گەورە (ئیرلەندا)|en|Great Famine (Ireland)|lt=قاتوقڕیی گەورەی ئیرلەندا}}}} [[File: Emigrants Leave Ireland by Henry Doyle 1868.jpg|thumb|190px|''کۆچبەران ئیرلەندا جێدەھێڵن'' کە وێنای کۆچکردن بۆ {{بنز|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|en|United States|lt=ئەمریکا}} دەکات لە دوای {{بنز|قاتوقڕیی گەورە (ئیرلەندا)|en|Great Famine (Ireland)|lt=قاتوقڕیی گەورە}} لە ئیرلەندا]] بەشێک لەو ڕێکەوتننامەیەی کە بووە ھۆی {{بنز|کارنامەکانی یەکێتیی ١٨٠٠|en|Acts of Union 1800|lt=کارنامەکانی یەکێتیی ١٨٠٠}} مەرجی ئەوەی دانابوو کە یاسا سزایییەکان لە ئیرلەندا ھەڵبوەشێنرێنەوە و {{بنز|ئازادکردنی کاتۆلیکەکان|en|Catholic emancipation|lt=ئازادکردنی کاتۆلیکەکان}} بدرێت. بەڵام، پاشا جۆرجی سێیەم ڕێگری لەم ئازادکردنە کرد. کەمپەینێک بە سەرکردایەتیی {{بنز|دانیێل ئۆکۆنیڵ|en|Daniel O'Connell|lt=دانیێل ئۆکۆنیڵ}} لە کۆتاییدا بووە ھۆی پەسەندکردنی ئازادکردنی کاتۆلیکەکان لە ساڵی ١٨٢٩دا، کە ڕێگەی بە کاتۆلیکەکان دا لە پەرلەماندا دابنیشن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hexter |یەکەم=Jack H. |ڕێکەوت=١٩٣٦|سەردێڕ=The Protestant revival and the Catholic question in England, 1778–1829 |journal=Journal of Modern History |بەرگ=٨|issue=3 |پەڕەکان=٢٩٧–٣١٩|doi=10.1086/468452 |jstor=1881538|s2cid=153924065}}</ref> کاتێک {{بنز|نەخۆشیی پەتاتە|en|potato blight|lt=نەخۆشیی پەتاتە}} لە ساڵی ١٨٤٦دا لە ئیرلەندای دا، بەشێکی زۆری دانیشتووانی گوندەکان بێ خۆراک مانەوە. ھەوڵەکانی فریاگوزاری ناتەواو بوون و سەدان ھەزار کەس لە {{بنز|قاتوقڕیی گەورە (ئیرلەندا)|en|Great Hunger|lt=برسێتییە گەورەکەدا}} گیانیان لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Woodham-Smith |یەکەم=Cecil |سەردێڕ=The Great Hunger: Ireland 1845–1849 |ڕێکەوت=١٩٦٢}}; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Crowley |یەکەم=John |سەردێڕ=Atlas of the Great Irish Famine |ڕێکەوت=٢٠١٢|display-authors=etal}}</ref> ملیۆنەھای تریش کۆچیان کرد بۆ ئینگلتەرا، یان بۆ ئەمریکای باکوور. لە دەیەی ١٨٧٠ەکاندا بزووتنەوەیەکی نەتەوەپەرستیی مامناوەندی نوێ پێکھێنرا. وەک {{بنز|پارتی پەرلەمانیی ئیرلەندی|en|Irish Parliamentary Party|lt=پارتی پەرلەمانیی ئirلەندی}} بووە ھۆکارێکی سەرەکی لە پەرلەماندا لەژێر سەرکردایەتیی {{بنز|چارڵز ستیوارت پارنێل|en|Charles Stewart Parnell|lt=چارڵز ستیوارت پارنێل}}. پرۆژەیاساکانی حوکمڕانیی ناوخۆیی کە لەلایەن سەرۆک وەزیرانی لیبراڵ گلادستۆنەوە پێشکەش کرابوون نەیانتوانی تێپەڕێنرێن، و لیبراڵەکانی دابەش کرد. {{بنز|یەکێتیخوازی لە ئیرلەندا|en|Unionism in Ireland|lt=کەمینەیەکی بەرچاوی یەکێتیخواز}}، دژی حوکمڕانیی ناوخۆیی بوون، لە ترسی ئەوەی کە پەرلەمانێکی {{بنز|حوکمڕانیی ڕۆما|en|Rome Rule|lt=کاتۆلیکی-نەتەوەیی}} لە دەبلین جیاکارییان بەرامبەر بکات و زیان بە پیشەسازییەکەی بگەیەنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jackson |یەکەم=Alvin |سەردێڕ=Ireland 1798–1998: politics and war |ڕێکەوت=١٩٩٩|بەستەری نووسەر=Alvin Jackson (historian)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Guinnane |یەکەم١=Timothy W. |دوایین٢=Miller |یەکەم٢=Ronald I. |ڕێکەوت=١٩٩٧|سەردێڕ=The Limits to Land Reform: The Land Acts in Ireland, 1870–1909 |ناونیشان=https://www.princeton.edu/rpds/papers/Guinnane_Miller_Limits_to_Land_Reform_EDCC1997.pdf |journal=Economic Development and Cultural Change |بەرگ=٤٥|issue=3 |پەڕەکان=٥٩١–٦١٢|doi=10.1086/452292 |hdl=10419/160647 |s2cid=17477539 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151117223641/https://www.princeton.edu/rpds/papers/Guinnane_Miller_Limits_to_Land_Reform_EDCC1997.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> === سەرکردایەتی === لە ڕووی مێژوویییەوە، ئەرستۆکراسی لە نێوان پارێزگارەکان و لیبراڵەکاندا دابەش ببوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Brock |یەکەم=M. G. |ڕێکەوت=١٩٥٣|سەردێڕ=Politics at the Accession of Queen Victoria |journal=History Today |بەرگ=٣|issue=5 |پەڕەکان=٣٢٩–٣٣٨}}</ref> بەڵام، کاتێک گلادستۆن خۆی بەخشی بە حوکمڕانیی ناوخۆیی بۆ ئیرلەندا، چینە باڵاکانی بەریتانیا تاڕادەیەکی زۆر پارتی لیبراڵیان جێھێشت، و زۆرینەیەکی ھەمیشەییی گەورەیان لە ئەنجومەنی لۆردان بەخشییە پارێزگارەکان. کۆمەڵگەی باڵا لە لەندەن، بەدوای شاژندا، تاڕادەیەکی زۆر لایەنگرانی حوکمڕانیی ناوخۆیییان دەرکرد، و یانە لیبراڵەکان بە توندی دابەش بوون. [[جۆسێف چەمبەرلین]] بەشێکی سەرەکی لە پاڵپشتیکارانی چینی باڵای لە پارتەکە بردەوە دەرەوە و خستییە ناو پارتێکی سێیەمەوە، کە ئەوانیش {{بنز|یەکێتیخوازە لیبراڵەکان|en|Liberal Unionist|lt=یەکێتیخوازە لیبراڵەکان}} بوون، کە ھاوکارییان لەگەڵ پارتی پارێزگاراندا کرد و لە کۆتاییدا تێکەڵ بەوان بوون.<ref>{{Harvp|Ensor|1936|pages=206–207}}; {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Fraser |یەکەم=Peter |ڕێکەوت=١٩٦٢|سەردێڕ=The Liberal Unionist Alliance: Chamberlain, Hartington, and the Conservatives, 1886–1904 |journal=English Historical Review |بەرگ=٧٧|issue=302 |پەڕەکان=٥٣–٧٨|doi=10.1093/ehr/LXXVII.CCCII.53 |jstor=560866}}</ref> لیبراڵە گلادستۆنییەکان لە ساڵی ١٨٩١دا {{بنز|بەرنامەی نیوکاسڵ|en|Newcastle Programme|lt=بەرنامەی نیوکاسڵ}}یان پەسەند کرد کە حوکمڕانیی ناوخۆیی بۆ ئیرلەندا، جیاکردنەوەی کڵێسای ئینگلتەرا لە وێڵز و سکۆتلەندا، کۆنترۆڵکردنی توندتری فرۆشتنی مەی، فراوانکردنی گەورەی ڕێکارەکانی کارگەکان، و چاکسازییە سیاسییە دیموکراسییەکانی لەخۆدەگرت. بەرنامەکە سەرنجکێشییەکی بەھێزی بۆ پێکھاتەی لیبراڵی چینی ناوەڕاستی دژخواز (نۆنکۆنفۆرمیست) ھەبوو، کە ھەستیان بە ئازادی دەکرد بە ڕۆیشتنی ئەرستۆکراسییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cook |یەکەم=Chris |سەردێڕ=A Short History of the Liberal Party: The Road Back to Power |ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan UK |ژپنک=٩٧٨-١-١٣-٧٠٥٦٠٧-٨|پەڕەکان=[https://books.google.com/books?id=Y١p٩DAAAQBAJ&pg=PA٢٥ ٢٤]–٢٦}}</ref> {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} 9y61yej8wqx8g3pnwf0zmfjqyr2mekw 1617417 1617354 2026-08-05T15:01:09Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1617417 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} [[File:Articles of Union.jpg|thumb|وەشانێکی بڵاوکراوەی ڕێکەوتننامەی [[پەیماننامەی یەکێتی]]، کە بووە ھۆی دروستبوونی [[شانشینی بەریتانیای مەزن]] لە ساڵی ١٧٠٧]] {{Use dmy dates|date=December 2020}} {{Use British English|date=March 2012}} '''مێژووی شانشینی یەکگرتوو''' لە ساڵی ١٧٠٧ بە [[پەیماننامەی یەکێتی]] و [[کارنامەکانی یەکێتیی ١٧٠٧|کارنامەکانی یەکێتی]] دەست پێدەکات. ناوکی [[شانشینی یەکگرتوو]] وەک دەوڵەتێکی یەکگرتوو بە یەکگرتنی سیاسیی شانشینەکانی [[شانشینی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]] و [[شانشینی سکۆتلەندا|سکۆتلەندا]] ھاتە ئاراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=New Act of Union would strengthen UK, says Fabricant |ئیش=[[BBC News]] |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-23919439 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> و دەوڵەتێکی یەکگرتووی نوێی بە ناوی [[شانشینی بەریتانیای مەزن|بەریتانیای مەزن]] پێک ھێنا.{{Efn|زاراوەکانی ''یەک شانشین''، ''شانشینی یەکگرتوو'' و ''شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن'' وەک وەسف لە پەیماننامەی یەکێتیدا بەکارھێنران. بەڵام ناوی ڕاستەقینەی دەوڵەتە نوێیەکە ''بەریتانیای مەزن'' بوو. ناوی ''بەریتانیای مەزن'' (کە ئەوکات ھەندێک جار بە ''Great Brittaine'' دەنووسرا) بۆ یەکەمین جار لەلایەن جەیمسی شەشەم/یەکەمەوە لە تشرینی یەکەمی ١٦٠٤ بەکارھێنرا، کە ئاماژەی بەوە کرد کە لەمەودوا خۆی و جێنشینەکانی وەک پاشای بەریتانیای مەزن سەیر دەکرێن، نەک پاشای ئینگلتەرا و سکۆتلەندا. بەڵام ناوەکە بۆ دەوڵەتێکی ''نوێ'' بەکارنەھێنرا؛ ھەردوو ئینگلتەرا و سکۆتلەندا بەردەوام بوون لەوەی کە بە سەربەخۆیی حوکمڕانی بکرێن. دروستییەکەی وەک ناوێکی تاجیش جێی پرسیارە، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە پاشاکان بەردەوام بوون لە بەکارھێنانی ژمارەی ڕیزبەندی جیاواز (بۆ نموونە، جەیمسی شەشەم/یەکەم، جەیمسی حەوتەم/دووەم) لە ئینگلتەرا و سکۆتلەندا. بۆ خۆگرتن لە تێکەڵبوون، مێژوونووسان بەگشتی خۆیان لە بەکارھێنانی زاراوەی ''پاشای بەریتانیای مەزن'' دەپارێزن تاوەکوو ١٧٠٧ و لەبری ئەوە بۆ گونجاندن لەگەڵ بەکارھێنانی ڕیزبەندییەکان، بە پاشاکان یان شاژنەکانی ئینگلتەرا و سکۆتلەندایان دەگوت. ژمارە ڕیزبەندییە جیاوازەکان وازیان لێھێنرا کاتێک ھەردوو دەوڵەتەکە یەکیان گرت بەپێی کارنامەکانی یەکێتی، و پاشاکانی دواتر ژمارەی ڕیزبەندییان بەکارھێنا کە بەڕوونی لەسەر بنەمای مێژووی ئینگلیزی بوون نەک سکۆتلەندی. نموونەیەک لەسەر ئەمە شاژن [[ئێلیزابێتی دووەم|ئێلیزابێتی دووەمی شانشینی یەکگرتووە]]، کە بە "دووەم" ناودەبرێت ھەرچەندە ھەرگیز ئێلیزابێتی یەکەم لە سکۆتلەندا یان بەریتانیای مەزن نەبووە. بەم شێوەیە زاراوەی ''بەریتانیای مەزن'' بەگشتی لە ساڵی ١٧٠٧ەوە بەکاردەھێنرێت.}} دەیەکانی یەکەم بە [[ڕاپەڕینەکانی جاکۆبایت]] دیاری کراون کە بە شکستی دۆزی ستیوارت لە [[شەڕی کولۆدن]] لە ساڵی ١٧٤٦ کۆتایی ھات. لە ساڵی ١٧٦٣دا، [[بەریتانیای مەزن لە جەنگی حەوت ساڵەدا|سەرکەوتن لە جەنگی حەوت ساڵەدا]] بووە ھۆی گەشەکردنی [[ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی بەریتانیا]]. بەھۆی شکست لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، فەڕەنسا و ئیسپانیاوە لە [[جەنگی سەربەخۆییی ئەمریکا]]، بەریتانیای مەزن ١٣ کۆلۆنییە ئەمریکییەکەی لەدەست دا و [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی بەریتانیا]]ی لە ئاسیا و ئەفریقا دامەزراندەوە. لە ڕووی سیاسییەوە ڕووداوە ناوەندییەکە [[شۆڕشی فەڕەنسا]] و لێکەوتە ناپلیۆنییەکانی بوو لە ١٧٩٣ تا ١٨١٥، کە نوخبەکانی بەریتانیا وەک ھەڕەشەیەکی قووڵ دەیانبینی، و بە چالاکانە کاریان کرد بۆ پێکھێنانی چەندین ھاوپەیمانی کە لە کۆتاییدا ناپلیۆنیان لە ساڵی ١٨١٥دا تێکشکاند. [[کارنامەکانی یەکێتیی ١٨٠٠]] [[شانشینی ئیرلەندا]]یان زیاد کرد بۆ دروستکردنی [[شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا]]. [[تۆرییەکان (پارتی سیاسیی بەریتانی)|تۆرییەکان]]، کە لە ساڵی ١٧٨٣ ھاتنە سەر دەسەڵات، تا ساڵی ١٨٣٠ لە دەسەڵاتدا مانەوە. ھێزەکانی چاکسازی چەندین دەیەی چاکسازیی سیاسییان کردەوە کە دەنگدانی فراوانتر کرد، و ئابوورییان بەڕووی بازرگانیی ئازاددا کردەوە. سەرکردە سیاسییە دیارەکانی سەدەی نۆزدەھەم بریتی بوون لە [[ھێنری جۆن تێمپڵ، ڤایکاונتی سێیەمی پاڵمەرستۆن|پاڵمەرستۆن]]، [[دیزڕائیلی]]، [[گلادستۆن]]، و [[ڕۆبێرت گاسکۆین-سێسیل، مارکیزی سێیەمی سۆڵزبێری|سۆڵزبێری]]. لە ڕووی کولتوورییەوە، [[سەردەمی ڤیکتۆریا]] سەردەمێکی خۆشگوزەرانی و بەھاکانی باڵادەستی چینی ناوەڕاست بوو کاتێک بەریتانیا بەسەر ئابووریی جیھاندا زاڵ بوو و لە ١٨١٥ تا ١٩١٤ [[ئاشتیی بەریتانی|سەدەیەکی تاڕادەیەک ئاشتییانەی پاراست]]. [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، کە تێیدا بەریتانیا لەگەڵ فەڕەنسا، ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا لە ھاوپەیمانێتیدا بوو، جەنگێکی گشتگیری سەخت بەڵام لە کۆتاییدا سەرکەوتوو بوو لەگەڵ ئەڵمانیا. [[کۆمەڵەی نەتەوەکان]] کە لە ئەنجامدا دروست بوو، پڕۆژەیەکی دڵخواز بوو لە [[بەریتانیا لە قۆناغی نێوان دوو جەنگدا|بەریتانیای نێوان دوو جەنگەکەدا]]. لە ساڵی ١٩٢٢دا، ٢٦ کاونتی لە ئیرلەندا جیابوونەوە بۆ ئەوەی ببنە [[دەوڵەتی ئازادی ئیرلەندا]]؛ ڕۆژێک دواتر، [[ئیرلەندای باکوور]] لە دەوڵەتی ئازاد جیابووەوە و گەڕایەوە بۆ ناو شانشینی یەکگرتوو. لە ساڵی ١٩٢٧، شانشینی یەکگرتوو ناونیشانە فەرمییەکەی گۆڕی بۆ ''شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندای باکوور''،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=The World Factbook – Central Intelligence Agency |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.cia.gov}}</ref> کە زۆرجار کورت دەکرێتەوە بۆ ''[[زاراوەناسیی دوورگەکانی بەریتانیا|بەریتانیا]]''، ''شانشینی یەکگرتوو'' یان ''UK''. لەکاتێکدا ئیمپراتۆریەت بە بەھێزی مایەوە، ھەروەھا [[بۆرسەی لەندەن|بازاڕە دارایییەکانی لەندەنیش]]، بەڵام بنکە پیشەسازییەکەی بەریتانیا دەستی بە پاشەکشە کرد لە چاو ئەڵمانیا و ویلایەتە یەکگرتووەکان. ھەستی ئاشتیخوازانە ئەوەندە بەھێز بوو کە نەتەوەکە پاڵپشتی لە سیاسەتی ھێورکردنەوەی ئەڵمانیای [[ھیتلەر]] دەکرد لە دەیەی ١٩٣٠ەکاندا، تا ئەو کاتەی لەشکرکێشیی نازییەکان بۆ سەر [[پۆڵەندا]] لە ساڵی ١٩٣٩ [[جەنگی جیھانیی دووەم]]ی دەستپێکرد. لە جەنگی جیھانیی دووەمدا، یەکێتیی سۆڤیەت و ئەمریکا چوونە پاڵ بەریتانیا وەک [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|ھێزە سەرەکییەکانی ھاوپەیمانان]]. دوای جەنگ، بەریتانیا چیتر زلھێزێکی سەربازی یان ئابووری نەبوو، وەک چۆن لە [[قەیرانی سوێس]] لە ساڵی ١٩٥٦ بینرا. بەریتانیا سەربەخۆیی بەخشییە نزیکەی ھەموو خاکەکانی ژێر دەسەڵاتی. دەوڵەتە نوێیەکان بە شێوەیەکی گشتی پەیوەندییان بە [[کۆمۆنوێڵسی نەتەوەکان]]ەوە کرد. ساڵانی دوای جەنگ سەختییەکی زۆری بەخۆیەوە بینی، کە تا ڕادەیەک بەھۆی یارمەتییە دارایییە بەرفراوانەکانی ئەمریکاوە کەمکرایەوە. خۆشگوزەرانی لە دەیەی ١٩٥٠ەکاندا گەڕایەوە. لە ھەمان کاتدا، لە ١٩٤٥ تا ١٩٥٠، [[پارتی کرێکاران (شانشینی یەکگرتوو)|پارتی کرێکاران]] دەوڵەتێکی خۆشگوزەرانی بنیات نا، چەندین پیشەسازیی بەنیشتمانی کرد، و [[خزمەتگوزاریی تەندروستیی نیشتمانی]] دروست کرد. شانشینی یەکگرتوو دوای ١٩٤٥ ھەڵوێستێکی توندی دژی فراوانخوازیی [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستەکان]] وەرگرت، و ڕۆڵێکی سەرەکی لە [[شەڕی سارد]] و پێکھێنانی [[ناتۆ]] وەک ھاوپەیمانییەکی سەربازیی دژە-سۆڤیەت لەگەڵ ئەڵمانیای ڕۆژاوا، فەڕەنسا، ئەمریکا، ئیتالیا، کەنەدا و وڵاتە بچووکەکاندا گێڕا. شانشینی یەکگرتوو لە کاتی دامەزراندنییەوە ئەندامێکی پێشەنگی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] بووە، ھەروەھا لە ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی تریشدا. لە دەیەی ١٩٩٠ەکاندا، [[نیۆلیبرالیزم]] بووە ھۆی تایبەتکردنی پیشەسازییە بەنیشتمانیکراوەکان و کەمکردنەوەیەکی بەرچاوی ڕێکارەکان بۆ کاروباری بازرگانی. پێگەی لەندەن وەک ناوەندێکی داراییی جیھانی گەشەی کرد. لە دەیەی ١٩٩٠ەکانەوە، [[گواستنەوەی دەسەڵات لە شانشینی یەکگرتوو|بزووتنەوە بەرفراوانەکانی گواستنەوەی دەسەڵات لە ئیرلەندای باکوور، سکۆتلەندا و وێڵز]] بڕیاردانی سیاسییان لامەرکەزی کردووە. بەریتانیا لە پەیوەندییە ئابوورییەکانی لەگەڵ ئەورووپای ڕۆژاوادا بەردەوام لە گۆڕاندا بووە. لە ساڵی ١٩٧٣ پەیوەندی بە [[کۆمەڵگەی ئابووریی ئەورووپا]]وە کرد، و بەمەش پەیوەندییە ئابوورییەکانی لەگەڵ کۆمۆنوێڵس لاواز کرد. بەڵام، ڕیفراندۆمی [[برێکزیت]] لە ساڵی ٢٠١٦ شانشینی یەکگرتووی پابەند کرد بە چوونەدەرەوە لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]، کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا ئەوەی کرد. == سەدەی ١٨یەم == {{Main|بەریتانیای مۆدێرنی سەرەتایی|سەردەمی جۆرجی}} === لەدایکبوونی یەکێتییەکە === {{Main|پەیماننامەی یەکێتی|کارنامەکانی یەکێتیی ١٧٠٧}} {{See also|یەکێتیی تاجەکان|مێژووی پێکھێنانی شانشینی یەکگرتوو}} [[File:Articles of Union between England and Scotland 28 Jan 1707.png|thumb|"ماددەکانی یەکگرتن لەگەڵ سکۆتلەندا"، ١٧٠٧]] [[شانشینی بەریتانیای مەزن]] لە ١ی ئایاری ١٧٠٧دا، لە ئەنجامی [[یەکگرتنی سیاسی|یەکگرتنی سیاسیی]] [[شانشینی ئینگلتەرا]] (کە [[وێڵز]]یشی لەخۆدەگرت) و [[شانشینی سکۆتلەندا]] لەژێر [[پەیماننامەی یەکێتی]] ھاتە ئاراوە. ئەمە دوو شانشینەکەی کردە یەک شانشین و ھەردوو پەرلەمانەکەی تێکەڵ کرد و [[پەرلەمانی بەریتانیای مەزن]]ی لێ دروست کرد. [[ئان، شاژنی بەریتانیای مەزن|شاژن ئان]] بووە یەکەم پاشای بەریتانیای مەزنی نوێ. ھەرچەندە ئێستا یەک شانشین بوون، بەڵام ھەندێک دامەزراوەی سکۆتلەندا و ئینگلتەرا بە جیا مانەوە، وەک یاساکانی [[یاسای سکۆتلەندی|سکۆتلەندی]] و [[یاسای ئینگلیزی]]؛ ھەروەھا [[کڵێسای سکۆتلەندا]]ی [[پریسبیتێریانیزم|پریسبیتێری]] و [[کڵێسای ئینگلتەرا]]ی [[ئەنگلیکانیزم|ئەنگلیکانی]]. ئینگلتەرا و سکۆتلەندا ھەریەکەیان بەردەوام بوون لە ھەبوونی سیستەمی پەروەردەیی تایبەت بە خۆیان. لە ھەمان کاتدا، [[جەنگی جێنشینیی ئیسپانیا]] دژی فەڕەنسا بەڕێوەدەچوو. جەنگەکە تا ئەو کاتە بەردەوام بوو کە پەیماننامەکانی [[ئاشتیی ئۆترێخت|ئۆترێخت]] و [[پەیماننامەی ڕاستات|ڕاستات]] کۆتایییان بە جەنگەکە ھێنا. مێژوونووس [[جی. ئێم. تریڤێلیان]] پێی وایە: {{Blockquote|ئەو [[پەیماننامەی ئۆترێخت|پەیماننامەیە [ی ئۆترێخت]]]، کە سەرەتای قۆناغی سەقامگیر و تایبەتمەندی شارستانییەتی سەدەی ھەژدەھەم بوو، کۆتایی بە مەترسی بۆ سەر ئەورووپا ھێنا لەلایەن پاشایەتییە کۆنەکەی فەڕەنساوە، و گۆڕانکارییەکی نیشان دا کە گرنگییەکەی بۆ جیھان بەگشتی کەمتر نەبوو—کە بریتی بوو لە باڵادەستیی دەریایی، بازرگانی و داراییی بەریتانیای مەزن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Trevelyan |یەکەم=G.M. |سەردێڕ=A shortened history of England |ڕێکەوت=١٩٤٢|پەڕە=٣٦٣|بەستەری نووسەر=G. M. Trevelyan}}</ref>}} === پاشاکانی ھانۆڤەر === {{Main|ماڵی ھانۆڤەر}} [[File:George I Oval.jpg|thumb|جۆرجی یەکەم لە ساڵی ١٧١٤، لەلایەن گۆدفری نێلەرەوە]] ھێڵی ستیوارت لەگەڵ ئاندا لە ساڵی ١٧١٤ کۆتایی ھات، ھەرچەندە فراکسیۆنێکی توندڕەو بە پاڵپشتیی فەڕەنسا پشتگیرییان لە بانگەشەکارانی تەخت دەکرد. ھەڵبژێرەری ھانۆڤەر وەک [[جۆرجی یەکەمی بەریتانیای مەزن|جۆرجی یەکەم]] بوو بە پاشا. ئەو زیاتر گرنگی بە ھانۆڤەر دەدا و دەوروبەری خۆی بە ئەڵمانییەکان پڕکردبووەوە، ئەمەش وای کرد ببێتە پاشایەکی ناپەسەند لە لای گەل.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=O'Gorman |یەکەم=Frank |ڕێکەوت=١٩٨٦|سەردێڕ=The Recent Historiography of the Hanoverian Regime |journal=Historical Journal |بەرگ=٢٩|issue=4 |پەڕەکان=١٠٠٥–١٠٢٠|doi=10.1017/S0018246X00019178 |s2cid=159984575}}</ref> بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، سوپای بەھێز کرد و سیستەمێکی سیاسیی سەقامگیرتری لە بەریتانیا دروست کرد و یارمەتیدەر بوو لە ھێنانی ئاشتی بۆ باکووری ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gibbs |یەکەم=G.C. |سەردێڕ=George I (1660–1727) |ڕێکەوت=٢٠٠٤|ئیش=Oxford Dictionary of National Biography}}; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hatton |یەکەم=Ragnhild M. |سەردێڕ=George I |ڕێکەوت=٢٠٠١|بەستەری نووسەر=Ragnhild Hatton}}</ref> فراکسیۆنەکانی جاکۆبایت کە ھەوڵی گەڕاندنەوەی ستیوارتەکانیان دەدا بە بەھێزی مانەوە؛ ئەوان [[ڕاپەڕینی جاکۆبایت لە ١٧١٥|یاخیبوونێکیان لە ١٧١٥-١٧١٦]] بەرپاکرد. کوڕەکەی [[جەیمسی دووەمی ئینگلتەرا|جەیمسی دووەم]] پلانی دابوو ھێرش بکاتە سەر ئینگلتەرا، بەڵام پێش ئەوەی بتوانێت ئەوە بکات، [[جۆن ئێرسکین، ئێرلی مار (١٦٧٥-١٧٣٢)|جۆن ئێرسکین، ئێرلی مار]]، ھێرشێکی لە سکۆتلەنداوە دەستپێکرد، کە بە ئاسانی تێکشکێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Oates |یەکەم=Jonathan D. |ڕێکەوت=٢٠٠٤|سەردێڕ=Jacobitism and Popular Disturbances in Northern England, 1714–1719 |journal=Northern History |بەرگ=٤١|issue=1 |پەڕەکان=١١١–١٢٨|doi=10.1179/007817204790180871}}</ref> [[جۆرجی دووەمی بەریتانیای مەزن|جۆرجی دووەم]] سەقامگیریی سیستەمی دەستووریی بەھێزتر کرد، بە حکوومەتێکەوە کە لەلایەن [[ڕۆبێرت واڵپۆل]]ەوە بەڕێوەدەبرا لە ماوەی نێوان ١٧٣٠-١٧٤٢.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Black |یەکەم=Jeremy |بەستەری نووسەر=Jeremy Black (historian) |ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Georges I & II |journal=History Today |بەرگ=٥٣|issue=2}}</ref> ئەو [[ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی بەریتانیا]]ی بنیات نا، و کۆلۆنییەکانی لە کاریبی و ئەمریکای باکوور بەھێزتر کرد. لە ھاوپەیمانێتیدا لەگەڵ ھێزە ھەڵکشاوەکەی پرووسیا، شانشینی یەکگرتوو فەڕەنسای لە [[جەنگی حەوت ساڵە]]دا تێکشکاند، و کۆنترۆڵی تەواوی کەنەدای بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thompson |یەکەم=Andrew C. |سەردێڕ=George II: King and Elector |ڕێکەوت=٢٠١١}}</ref> [[جۆرجی سێیەم]] ھەرگیز سەردانی ھانۆڤەری نەکرد، و ئینگلیزی زمانی یەکەمی بوو. لەلایەن ئەمریکییەکانەوە وەک ستەمکارێک و ھەڵگیرسێنەری جەنگی سەربەخۆییی ئەمریکا سووکایەتیی پێدەکرا، ئەو دوای ساڵی ١٧٨٨ زۆرجار تووشی شێتی دەبوو، و کوڕە گەورەکەی وەک جێگرەوە خزمەتی دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Black |یەکەم=Jeremy |سەردێڕ=George III: America's Last King |ڕێکەوت=٢٠٠٦|بەستەری نووسەر=Jeremy Black (historian)}}</ref> ئەو دوایین پاشا بوو کە زاڵ بوو بەسەر حکوومەت و سیاسەتدا، و سەردەمە درێژەکەی حوکمڕانییەکەی ناسراوە بە لەدەستدانی ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی بەریتانیا لە [[جەنگی شۆڕشی ئەمریکا]] (١٧٨٣).<ref>See {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Black |یەکەم=Jeremy |بەستەری نووسەر=Jeremy Black (historian) |ڕێکەوت=پاییزی ١٩٩٦|سەردێڕ=Could the British Have Won the American War of Independence? |ناونیشان=http://hdl.handle.net/1811/30022 |journal=Journal of the Society for Army Historical Research |بەرگ=٧٤|issue=299 |پەڕەکان=١٤٥–١٥٤|jstor=44225322|hdl=1811/30022}} (90-minute video lecture given at Ohio State in 2006)</ref> ئەو سەردەمە گرنگ بوو بەھۆی دروستکردنی ئیمپراتۆریەتییەکی دووەم کە بنکەکەی لە ھیندستان، ئاسیا و ئەفریقا بوو، سەرەتای [[شۆڕشی پیشەسازی]] کە بەریتانیای کردە ھێزێکی گەورەی ئابووری، و خەباتی مان و نەمان لەگەڵ فەڕەنسییەکان، لە [[جەنگەکانی شۆڕشی فەڕەنسا]]، کە بەبێ ئەنجام بە ئاگربەستێکی کورت کۆتایی ھات، و [[جەنگەکانی ناپلیۆن]]ی داستانئامێز، کە بە تێکشکاندنی یەکلاکەرەوەی [[ناپلیۆن]] کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson |یەکەم=J. Steven |سەردێڕ=The Reign of George III, 1760–1815 |ڕێکەوت=١٩٦٠|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠١٩٨٢١٧١٣٨|edition=1st}}</ref> === بڵقی دەریای باشوور === خاوەنکارەکان مەودای بازرگانییەکەیان لە سەرتاسەری جیھاندا فراوان کرد. [[بڵقی دەریای باشوور]] پڕۆژەیەکی بازرگانی بوو کە بە ئابڕووچوونێک تەقییەوە. کۆمپانیای دەریای باشوور کۆمپانیایەکی پشکی ھاوبەش بوو لە لەندەن. ئامانجە ڕواڵەتییەکەی بەخشینی قۆرخکاریی بازرگانی بوو لە ئەمریکای باشوور؛ بەڵام ئامانجە ڕاستەقینەکەی دووبارە دانوستاندن بوو لەسەر قەرزە حکومییە سوو بەرزەکانی پێشوو کە بڕەکەی دەگەیشتە ٣١ ملیۆن پاوەند لە ڕێگەی [[دەستکاریکردنی بازاڕ]] و سەوداکارییەوە. کۆمپانیاکە لە ساڵی ١٧٢٠دا چوار جار پارەی کۆکردەوە لە ڕێگەی دەرکردنی پشکەوە، کە لەلایەن نزیکەی ٨٬٠٠٠ وەبەرھێنەرەوە کڕدران. نرخی پشکەکان بەردەوام ڕووی لە بەرزبوونەوە بوو، لە ١٣٠ پاوەند بۆ ھەر پشکێکەوە بۆ ١٬٠٠٠ پاوەند، و کەسانی ناوخۆیی کۆمپانیاکە قازانجی خەیاڵییان دەکرد. بڵقەکە لە پڕێکدا تەقی، و سەوداکارانی تێکشکاند. لێکۆڵینەوەکان دەریانخست کە بەرتیل گەیشتبووە بەرپرسە باڵاکان — تەنانەت تا دەگاتە پاشاش. [[ڕۆبێرت واڵپۆل]] کۆتایی بە کێشەکە ھێنا بە کەمترین زیانی سیاسی و ئابووری.<ref>{{Harvp|Hoppit|2000|pages=334–338}}; {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hoppit |یەکەم=Julian |سەردێڕ=The Myths of the South Sea Bubble |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٦٢|journal=Transactions of the Royal Historical Society |بەرگ=١٢|پەڕەکان=١٤١–١٦٥|doi=10.1017/S0080440102000051 |jstor=3679343 |issue=1|s2cid=162577865}}</ref> === ڕۆبێرت واڵپۆل === ڕۆبێرت واڵپۆل لە ئێستادا بەگشتی وەک یەکەم سەرۆک وەزیران دادەنرێت، لە ماوەی ساڵانی ١٧٢١–١٧٤٢. زاراوەکە لە ساڵی ١٧٢٧ەوە لەلایەن دۆست و دوژمنەکانییەوە بۆ ئەو بەکاردەھێنرا. مێژوونووس کلایتۆن ڕۆبێرتس ئەرکە نوێیەکانی بەم شێوەیە کورت دەکاتەوە: {{Blockquote|ئەو قۆرخی ئامۆژگارییەکانی پاشای کرد، بەوردی سەرپەرشتیی کارگێڕیی دەکرد، بەبێ بەزەییانە کۆنترۆڵی خزمگەرایی (پاترۆنیج) دەکرد، و سەرکردایەتیی پارتی باڵادەستی ناو پەرلەمانی دەکرد.<ref>Quoted in {{Cite ODNB |last=Taylor |first=Stephen |url=http://www.oxforddnb.com/view/article/28601 |title=Walpole, Robert, first earl of Orford (1676–1745) |date=2004 |doi=10.1093/ref:odnb/28601 |edition=online |access-date=15 September 2017}}</ref> واڵپۆل شارەزایەکی لێھاتوو بوو لە بەکارھێنانی کاریگەریی خزمگەرایی، ھەروەک چۆن دوو قوتابییەکەیشی کە دوای ئەو بوونە سەرۆک وەزیران وا بوون، کە ئەوانیش [[ھێنری پێلھام]] و برای پێلھام، [[تۆماس پێلھام-ھۆلیس، یەکەمین دوکی نیوکاسڵ|دوکی نیوکاسڵ]] بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Browning |یەکەم=Reed |سەردێڕ=Duke of Newcastle |ڕێکەوت=١٩٧٥|پەڕەکان=٢٥٤–٢٦٠}}</ref>}} === مۆڕالیزم و دووڕوویی === [[File:Four Times of the Day - Morning - Hogarth.jpg|thumb|[[لەندەنی سەدەی ١٨یەم]] لەلایەن [[ویلیام ھۆگارت]]ەوە]] دووڕوویی بووە بابەتێکی سەرەکی لە مێژووی سیاسیدا لە سەرەتای سەدەی ١٨یەمدا. [[کارنامەی لێبووردەیی ١٦٨٨]] مافی بە کەمینە ئایینییەکان دا، بەڵام [[دژخوازەکان (پرۆتێستانت)|دژخوازە پرۆتێستانتەکان]] (نۆنکۆنفۆرمیستەکان) ھێشتا لە مافە گرنگەکان بێبەش بوون، وەک مافی وەرگرتنی پۆست. ئەو دژخوازانەی دەیانویست پۆست وەربگرن، ساڵانە جارێک بە شێوەیەکی ڕواڵەتی بەشدارییان لە ڕێوڕەسمی پیرۆزی ئەنگلیکانیدا دەکرد بۆ خۆگرتن لەو سنووردارکردنانە. ئەنگلیکانەکانی کڵێسای باڵا تووڕە بوون، و "گونجاندنی کاتیی"یان بە [[کارنامەی گونجاندنی کاتیی ١٧١١]] قەدەغە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Jones |یەکەم=Clyve |ناونیشان=https://doi.org/10.1111/j.1750-0206.2011.00276.x |سەردێڕ='Too Wild to Succeed': The Occasional Conformity Bills and the Attempts by the House of Lords to Outlaw the Tack in the Reign of Anne |ڕێکەوت=٢٠١١|journal=Parliamentary History |بەرگ=٣٠|پەڕەکان=٤١٤–٤٢٧|issue=3|doi=10.1111/j.1750-0206.2011.00276.x |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> لە ڕێگەی وتار، گوتار، و شەڕی نامیلکەکانەوە، پیاوانی کڵێسای باڵا و دژخوازەکان ھێرشیان دەکردە سەر نەیارەکانیان بەوەی کە ناڕاستگۆ و دووڕوون، ھەروەھا بەوەی کە بە شێوەیەکی مەترسیدار دەمارگیرن. مێژوونووس مارک نایتس پێی وایە کە بەھۆی توندییەکەیەوە، لەوانەیە ئەم گفتوگۆیە بووبێتە ھۆی دروستبوونی گوتارێکی سیاسیی مامناوەندتر و کەمتر گرژ. "گونجاندنی کاتی" لەلایەن ویگەکانەوە گەڕێنرایەوە کاتێک لە ساڵی ١٧١٩ گەڕانەوە سەر دەسەڵات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Knights |یەکەم=Mark |ڕێکەوت=٢٠٠٥|سەردێڕ=Occasional conformity and the representation of dissent: hypocrisy, sincerity, moderation and zeal |journal=Parliamentary History |بەرگ=٢٤|issue=1 |پەڕەکان=٤١–٥٧|doi=10.1111/j.1750-0206.2005.tb00401.x}}</ref> بەرھەمە بەناوبانگەکەی نووسەری ئینگلیز [[بێرنارد ماندێڤیل]] بە ناوی "[[چیرۆکی ھەنگەکان]]" لێکۆڵینەوەی لە سروشتی دووڕوویی دەکرد لە کۆمەڵگەی ئەورووپیی ھاوچەرخدا. ئەو پێی وابوو کە ھەوڵەکانی خاوەنکارە بەرژەوەندیخوازەکان بنەمای کۆمەڵگەی بازرگانی و پیشەسازیی تازەپێگەیشتوون، کە ئەمەش بیرۆکەیەک بوو کاریگەری لەسەر [[ئادەم سمیس]] و [[سوودخوازی|سوودگەرایی]] سەدەی ١٩یەم ھەبوو. گرژییەک دروست بوو لە نێوان ئەم دوو ڕێبازەدا سەبارەت بە ھێزی ڕێژەیی نۆرمەکان و بەرژەوەندییەکان، پەیوەندیی نێوان پاڵنەرەکان و ڕەفتار، و گۆڕانی مێژووییی کولتوورە مرۆیییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Luban |یەکەم=Daniel |ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=Bernard Mandeville as Moralist and Materialist |journal=History of European Ideas |بەرگ=٤١|issue=7 |پەڕەکان=٨٣١–٨٥٧|doi=10.1080/01916599.2015.1010777 |s2cid=145179618 |ناونیشان=https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:beb92369-f940-4053-935e-0e2eaf50936a}}</ref> لە دەوروبەری ساڵی ١٧٥٠ تا ١٨٥٠، ئەرستۆکراتەکانی ویگ لە ئینگلتەرا شانازییان بە خێرخوازییە تایبەتەکەیانەوە دەکرد بۆ خەڵکی ئاسایی. ئەوان ئیدیعایان دەکرد کە سەرکردایەتیی دەستپێشخەرییەکانی چاکسازی دەکەن بۆ ڕێگریکردن لەو ناڕەزایەتییانەی کە بوونە ھۆی ناسەقامگیری و شۆڕش لە سەرانسەری ئەورووپادا. بەڵام ڕەخنەگرانی تۆری و ڕادیکاڵەکان ویگەکانیان بە دووڕوویی تۆمەتبار دەکرد — بەوەی کە بە ئەنقەست دروشمەکانی چاکسازی و دیموکراسی بەکاردەھێنن بۆ ئەوەی خۆیان بگەیەننە دەسەڵات. مێژوونووس ئێڵ. جی. میچێل بەرگری لە ویگەکان دەکات، و ئاماژە بەوە دەکات کە بەھۆی ئەوانەوە ڕادیکاڵەکان ھەمیشە دۆستیان ھەبووە لە ناوەندی نوخبەکاندا، و بەم شێوەیە ھەستیان بە پەراوێزخراوی نەدەکرد وەک لە زۆربەی ئەورووپادا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Mitchell |یەکەم=L.G. |ڕێکەوت=١٩٩٩|سەردێڕ=The Whigs, the People, and Reform |journal=Proceedings of the British Academy |بەرگ=٨٥|پەڕەکان=٢٥–٤١}}</ref> لە ھەمان کاتدا، لێشاوێک لە چاودێرانی کیشوەری ئەورووپا لێدوانیان لەسەر کولتووری سیاسیی بەریتانیا دەدا. چاودێرانی لیبراڵ و ڕادیکاڵ تێبینیی ملکەچیی چینە نزمەکانیان دەکرد، ئەو سەرلێشێواوییەی ھەمووان ھەیانبوو بۆ پلە و نازناو، زیادەڕۆییی ئەرستۆکراسی، و دووڕووییەکی بەربڵاو کە درێژدەبووەوە بۆ بوارەکانی وەک چاکسازیی کۆمەڵایەتی. سەردانیکەرانی پارێزگار ئەوەندە زۆر نەبوون. ئەوان ستایشی سەقامگیریی کۆمەڵگەی ئینگلیزی، دەستوورە دێرینەکەی، و ڕێزگرتنیان بۆ ڕابردوو دەکرد؛ و چاویان دەپۆشی لە کاریگەرییە نەرێنییەکانی پیشەسازیبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Langford |یەکەم=Paul |سەردێڕ=Proceedings of the British Academy |ڕێکەوت=١٩٩٩|ژپنک=٠١٩٧٢٦٢٠١٥|بەرگ=٨٥|پەڕەکان=١٠١–١١٩|chapter=The English as Reformers: Foreign Visitors' Impressions, 1750–1850 |بڵاوکەرەوە=British Academy |chapter-url=https://www.thebritishacademy.ac.uk/documents/3836/100p101.pdf}}</ref> مێژوونووسان لێکۆڵینەوەیان لە تاوان و خراپەکارییەکانی چینە باڵاکانی ئینگلتەرا کردووە، بەتایبەتی دووبەرەکی، خۆکوژی، زینا و قومارکردن. ئەمانە لەلایەن ھەمان ئەو دادگایانەوە لێخۆشبوونیان بۆ دەکرا کە ھەزاران پیاوی ھەژاریان لەسێدارە دەدا بۆ تاوانی بچووکتر. ھیچ ئەرستۆکراتێک سزانەدرا بۆ کوشتنی کەسێک لە شەڕەدوواندا. بەڵام ڕۆژنامەگەرییە جەماوەرییە تازەپێگەیشتووەکان پسپۆڕ بوون لە چیرۆکە ھەستیارەکان سەبارەت بە خراپەکارییەکانی چینی باڵا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Andrew |یەکەم=Donna T. |ڕێکەوت=٢٠١٤|سەردێڕ=Cultural Skirmishes in 18th Century England: The Attack on Aristocratic Vice |journal=History Compass |بەرگ=١٢|issue=8 |پەڕەکان=٦٦٤–٦٧١|doi=10.1111/hic3.12183}}</ref> === جەنگ و دارایی === [[File:Battle of Blenheim.jpg|thumb|[[جۆن چەرچڵ، یەکەمین دوکی مارلبۆرۆ|جۆن چەرچڵ، دوکی مارلبۆرۆ]] خۆبەدەستەوەدانی فەڕەنسییەکان لە [[شەڕی بلێنھایم|بلێنھایم]] قبوڵ دەکات، ١٧٠٤.]] لە ١٧٠٠ تا ١٨٥٠، بەریتانیا لە ١٣٧ جەنگ یان ڕاپەڕیندا تێوەگلا. [[ھێزی دەریاییی شاھانە|ھێزێکی دەریاییی شاھانەی]] تاڕادەیەک گەورە و گرانبەھای ھەبوو، لەگەڵ سوپایەکی بچووکی ھەمیشەیی. کاتێک پێویستی بە سەرباز دەبوو، بەکرێگیراوانی دەگرت یان داراییی بۆ ھاوپەیمانەکانی دابین دەکرد کە سوپایان ئامادە دەکرد. بەرزبوونەوەی تێچووی جەنگەکان وای کرد کە گۆڕانکارییەک بکرێت لە سەرچاوەکانی داراییی حکوومەت، لە داھاتی زەوییە کشتوکاڵییە شاھانەیییەکان و باجە تایبەتەکانەوە بۆ پشتبەستن بە باجی گومرگ و باجی بەرھەمھێنان؛ و، دوای ساڵی ١٧٩٠، باجی داھات. بە کارکردن لەگەڵ بانکییەکان لە شارەکەدا، حکوومەت قەرزی لە کاتی جەنگدا کۆدەکردەوە و لە کاتی ئاشتیدا دەیدایەوە. بەرزبوونەوەی باجەکان گەیشتە ٢٠٪ی داھاتی نیشتمانی، بەڵام کەرتی تایبەت سوودی لە بەرزبوونەوەی گەشەی ئابووری وەرگرت. خواست لەسەر پێداویستییەکانی جەنگ کەرتی پیشەسازیی بووژاندەوە، بەتایبەتی پێداویستییە دەریایییەکان، تەقەمەنی و ڕستن و چنین، کە ئەوەش لە ساڵانی دوای جەنگدا سوودێکی گەورەی بە بەریتانیا بەخشی لە بازرگانیی نێونەتەوەییدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kozub |یەکەم=Robert M. |ڕێکەوت=پاییزی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Evolution of Taxation in England, 1700–1850: A Period of War and Industrialization |journal=Journal of European Economic History |بەرگ=٣٢|issue=2 |پەڕەکان=٣٦٣–٣٨٨}}; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brewer |بەستەری نووسەر=John Brewer (historian) |یەکەم=John |سەردێڕ=The Sinews of Power: War, Money and the English State, 1688–1783 |ڕێکەوت=١٩٩٠}}; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kennedy |یەکەم=Paul |سەردێڕ=The Rise and Fall of the Great Powers |ڕێکەوت=١٩٨٩|پەڕەکان=٨٠–٨٤}}</ref> [[شۆڕشی فەڕەنسا]] لە دەیەی ١٧٩٠ەکاندا بۆچوونی سیاسیی بەریتانیای دابەش کرد، کە پارێزگارەکان تووڕە بوون لە کوشتنی پاشا، دەرکردنی خانەدانەکان، و [[سەردەمی تیرۆر|قۆناغی تیرۆر]]. بەریتانیا نزیکەی بە بەردەوامی لە شەڕدا بوو دژی فەڕەنسا لە ١٧٩٣ەوە تا تێکشکاندنی کۆتاییی ناپلیۆن لە ١٨١٥. پارێزگارەکان بۆچوونە ڕادیکاڵەکانی ناو بەریتانیایان وەک "جاکۆبین" سەرزەنشت دەکرد (کە ئاماژەیەکە بۆ [[جاکۆبینەکان|سەرکردەکانی تیرۆرەکەی فەڕەنسا]])، و ھۆشدارییان دەدا کە ڕادیکاڵیزم ھەڕەشەیەکی گەورەیە بۆ سەر ھەڵگەڕانەوەی کۆمەڵگە. ھەستی دژە-جاکۆبین، کە بە باشی لەلایەن [[ئێدموند بێرک]] و [[دژە-جاکۆبین|چەندین نووسەری بەناوبانگەوە]] دەربڕرابوو، بەھێزترین بوو لە نێو خاوەن زەوییەکان و چینە باڵاکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Encyclopedia of the French Revolutionary and Napoleonic Wars: A Political, Social, and Military History |ڕێکەوت=٢٠٠٦|editor-last=Fremont-Barnes |editor-first=Gregory |بەرگ=١|پەڕەکان=٤١–٤٢}}</ref> === ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا === {{Main|{{بنز|ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|en|British Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا}}}} [[File:Lord Clive meeting with Mir Jafar after the Battle of Plassey.jpg|thumb|دیداری {{بنز|لۆرد کلایڤ|en|Lord Clive|lt=لۆرد کلایڤ}} لەگەڵ {{بنز|میر جەعفەر|en|Mir Jafar|lt=میر جەعفەر}} دوای {{بنز|شەڕی پلاسێی|en|Battle of Plassey|lt=شەڕی پلاسێی}}، لەلایەن {{بنز|فرانسیس ھەیمان|en|Francis Hayman|lt=فرانسیس ھەیمان}} (نزیکەی ١٧٦٢)]] {{بنز|جەنگی حەوت ساڵە|en|Seven Years' War|lt=جەنگی حەوت ساڵە}}، کە لە ساڵی ١٧٥٦ دەستی پێکرد، یەکەم جەنگ بوو کە لەسەر ئاستی جیھان بەرپا بکرێت، لە ئەورووپا، ھیندستان، ئەمریکای باکوور، کاریبی، فلیپین و کەناراوەکانی ئەفریقا شەڕی تێدا کرا. بەریتانیا براوەی گەورە بوو چونکە ئیمپراتۆریەتەکەی لەسەر حیسابی فەڕەنسا و وڵاتانی تر فراوان کرد. فەڕەنسا ڕۆڵی خۆی وەک زلھێزێکی کۆلۆنیالیزم لە ئەمریکای باکوور لەدەستدا. {{بنز|فەڕەنسای نوێ|en|New France|lt=فەڕەنسای نوێ}}ی ڕادەستی بەریتانیا کرد، ئیسپانیاش {{بنز|فلۆریدا|en|Florida|lt=فلۆریدا}}ی ڕادەست کرد. لە ھیندستان، {{بنز|جەنگەکانی کارناتیک#سێیەمین جەنگی کارناتیک (١٧٥٧-١٧٦٣)|en|Carnatic wars#Third Carnatic War (1757–1763)|lt=جەنگی کارناتیک}} فەڕەنسای ھێشتبووەوە کە ھێشتا کۆنترۆڵی {{بنز|ھیندستانی فەڕەنسی|en|French India|lt=ناوچە بچووکەکانی خۆی}} بکات بەڵام بە کۆتوبەندی سەربازی و پابەندبوونێک بۆ پاڵپشتیکردنی دەوڵەتە پاشکۆکانی بەریتانیا، کە بەمەش بە شێوەیەکی کاریگەر داھاتووی ھیندستانی بۆ بەریتانیا جێھێشت. {{بنز|بەریتانیای مەزن لە جەنگی حەوت ساڵەدا|en|Great Britain in the Seven Years' War|lt=سەرکەوتنی بەریتانیا بەسەر فەڕەنسادا}} لە جەنگی حەوت ساڵەدا بەریتانیای وەک زلھێزی کۆلۆنیالیزمی باڵادەست لە جیھاندا ھێشتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jasanoff |یەکەم=Maya |سەردێڕ=Edge of Empire: Lives, Culture, and Conquest in the East, 1750–1850 |ڕێکەوت=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠-٠٠٧٥٤٦-١|پەڕە=٢١|بڵاوکەرەوە=Knopf Doubleday Publishing |بەستەری نووسەر=Maya Jasanoff |orig-date=2005}}</ref> ==== شۆڕشی ئەمریکا ==== [[File:Surrender of General Burgoyne.jpg|thumb|جەنەڕاڵی بەریتانی جۆن بێرگۆین پیشان دەدرێت کە لە ساراتۆگا خۆی بەدەستەوە دەدات (١٧٧٧)، تابلۆی ''{{بنز|خۆبەدەستەوەدانی جەنەڕاڵ بێرگۆین|en|Surrender of General Burgoyne|lt=خۆبەدەستەوەدانی جەنەڕاڵ بێرگۆین}}'' لەلایەن {{بنز|جۆن ترومبوڵ|en|John Trumbull|lt=جۆن ترومبوڵ}}، ١٨٢٢]] لە دەیەکانی ١٧٦٠ و ١٧٧٠ەکاندا، پەیوەندییەکانی نێوان {{بنز|سێزدە کۆلۆنییەکە|en|Thirteen Colonies|lt=سێزدە کۆلۆنییەکە}} و بەریتانیا گرژی تێکەوت، بەتایبەتی بەھۆی تووڕەیی لە ھەوڵەکانی پەرلەمان بۆ سەپاندنی باج بەسەر کۆلۆنیالیستە ئەمریکییەکاندا بەبێ ڕەزامەندیی خۆیان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ferguson |یەکەم=Niall |ناونیشان=https://archive.org/details/empire00nial |سەردێڕ=Empire, The rise and demise of the British world order and the lessons for global power |ڕێکەوت=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦-٥٠٢٣٢٨-٨|پەڕەکان=٧٣|بڵاوکەرەوە=Basic Books |بەستەری نووسەر=Niall Ferguson |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> ئەمریکییەکان میلیشیا گەورەکانی خۆیان ئامادە کرد، بەڵام کێشەی کەمیی بارووت و تۆپخانەیان ھەبوو. بەریتانییەکان وایان دادەنا کە دەتوانن بە ئاسانی بەرگریی نیشتمانپەروەران سەرکوت بکەن. لە ساڵی ١٧٧٥ {{بنز|جەنگی شۆڕشی ئەمریکا|en|American Revolutionary War|lt=جەنگی شۆڕشی ئەمریکا}} دەستی پێکرد. لە ساڵی ١٧٧٦ نیشتمانپەروەران بەرپرسە شاھانەیییەکانیان دەرکرد و {{بنز|جاڕنامەی سەربەخۆییی ویلایەتە یەکگرتووەکان|en|United States Declaration of Independence|lt=سەربەخۆییی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایان ڕاگەیاند}}. دوای دەستگیرکردنی سوپایەکی داگیرکەری بەریتانیا لە ساڵی ١٧٧٧، نەتەوە نوێیەکە ھاوپەیمانییەکی لەگەڵ فەڕەنسا پێکھێنا، کە ھاوسەنگیی سەربازی و دەریاییی یەکسان کردەوە و بەریتانیای خستە ژێر مەترسیی داگیرکردن لەلایەن فەڕەنساوە. سوپای بەریتانیا تەنیا کۆنترۆڵی چەند شارێکی کەناراویی لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا کردبوو. ساڵانی ١٧٨٠-١٧٨١ خاڵێکی نزم بوو بۆ بەریتانیا. باج و کورتیی دارایی بەرز بوون، گەندەڵی لە حکوومەتدا بەربڵاو بوو، و جەنگ لە ئەمریکا پێی دەنایە شەشەمین ساڵییەوە بەبێ ئەوەی ھیچ کۆتایییەکی دیار بێت. {{بنز|ئاژاوەکانی گۆردۆن|en|Gordon Riots|lt=ئاژاوەکانی گۆردۆن}} لە بەھاری ١٧٨٠ لە لەندەن سەریان ھەڵدا، وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر بە زیادبوونی نەرمی و لێخۆشبوون بۆ کاتۆلیکەکان لەلایەن پەرلەمانەوە. لە تشرینی یەکەمی ١٧٨١ {{بنز|چارڵز کۆرنوالیس، یەکەم مارکیزی کۆرنوالیس|en|Lord Cornwallis|lt=لۆرد کۆرنوالیس}} سوپاکەی لە {{بنز|گەمارۆدانی یۆرکتاون|en|Siege of Yorktown|lt=یۆرکتاون، ڤێرجینیا}} ڕادەست کرد. {{بنز|پەیماننامەی پاریس (١٧٨٣)|en|Treaty of Paris (1783)|lt=پەیماننامەی پاریس}} لە ساڵی ١٧٨٣ واژوو کرا، کە بە فەرمی کۆتایی بە جەنگەکە ھێنا و دانی بە سەربەخۆییی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا نا. مەرجەکانی ئاشتی زۆر بەخشندانە بوون بۆ نەتەوە نوێیەکە، کە لەندەن بە دروستی ھیوای وابوو ببێتە ھاوبەشێکی بازرگانیی گەورە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Black |یەکەم=Jeremy |سەردێڕ=Crisis of Empire: Britain and America in the Eighteenth Century |ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic |ژپنک=٩٧٨-١-٤٤-١١٠٤٤٥-٨|بەستەری نووسەر=Jeremy Black (historian)}}</ref> ==== ئیمپراتۆریەتیی دووەمی بەریتانیا ==== لەدەستدانی سێزدە کۆلۆنییەکە، کە لەو کاتەدا پڕدانیشتووانترین خاکی بەریتانیا بوون، نیشانەی گواستنەوە بوو لە نێوان ئیمپراتۆریەتیی "یەکەم" و "دووەم"دا،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Low |یەکەم١=Alaine |سەردێڕ=[[The Oxford History of the British Empire]] |دوایین٢=Louis |یەکەم٢=Wm Roger |ڕێکەوت=١٩٩٨|editor-last=Canny |editor-first=Nicholas |editor-link=Nicholas Canny |بەرگ=١. The Origins of Empire: British Overseas Enterprise to the Close of the Seventeenth Century|پەڕەکان=٩٢|بەستەری نووسەر٢=Wm. Roger Louis}}</ref> کە تێیدا بەریتانیا سەرنجی خۆی گواستەوە بۆ ئاسیا، زەریای ئارام و دواتر ئەفریقا. پەرتووکی ''{{بنز|سامانی نەتەوەکان|en|The Wealth of Nations|lt=سامانی نەتەوەکان}}''ی {{بنز|ئادەم سمیس|en|Adam Smith|lt=ئادەم سمیس}}، کە لە ساڵی ١٧٧٦ بڵاوکرایەوە، ئاماژەی بەوە کردبوو کە کۆلۆنییەکان زیادەن، و {{بنز|بازرگانیی ئازاد|en|free trade|lt=بازرگانیی ئازاد}} دەبێت جێگەی سیاسەتە {{بنز|بازرگانییەتی|en|mercantilist|lt=مێرکانتیلیستەکان}} (بازرگانگەراکانی) قۆناغی یەکەمی فراوانخوازیی کۆلۆنیالیزم بگرێتەوە. گەشەی بازرگانیی نێوان ویلایەتە یەکگرتووە تازە سەربەخۆبووەکان و بەریتانیا دوای ١٧٨٣<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=James |یەکەم=Lawrence |سەردێڕ=The Rise and Fall of the British Empire |ڕێکەوت=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-١-٤٦-٦٨٤٢١٣-٧|پەڕەکان=١١٩|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Publishing |orig-date=1994}}</ref> بۆچوونەکەی سمیسی پشتڕاست کردەوە کە کۆنترۆڵی سیاسی بۆ سەرکەوتنی ئابووری پێویست نەبوو. لە ماوەی ١٠٠ ساڵی یەکەمی کارکردنیدا، ئامانجی سەرەکیی {{بنز|کۆمپانیای بەریتانیی ڕۆژھەڵاتی ھیندستان|en|British East India Company|lt=کۆمپانیای بەریتانیی ڕۆژھەڵاتی ھیندستان}} بازرگانی بوو، نەک دروستکردنی ئیمپراتۆریەتێک لە ھیندستان. بەرژەوەندییەکانی کۆمپانیاکە لە بازرگانییەوە گۆڕا بۆ کۆنترۆڵکردنی خاک لە ماوەی سەدەی ١٨یەمدا کاتێک ئیمپراتۆریەتیی موغەل لە دەسەڵاتدا پاشەکشەی کرد و کۆمپانیاکە ململانێی دەکرد لەگەڵ ھاوتا فەڕەنسییەکەی، {{بنز|کۆمپانیای فەڕەنسیی ڕۆژھەڵاتی ھیندستان|en|French Indies Company|lt=کۆمپانیای فەڕەنسیی ڕۆژھەڵاتی ھیندستان}}، لە کاتی {{بنز|جەنگەکانی کارناتیک|en|Carnatic wars|lt=جەنگەکانی کارناتیک}} لە دەیەکانی ١٧٤٠ و ١٧٥٠ەکاندا. بەریتانییەکان، بە سەرکردایەتیی {{بنز|ڕۆبێرت کلایڤ|en|Robert Clive|lt=ڕۆبێرت کلایڤ}}، شکستیان بە فەڕەنسییەکان و ھاوپەیمانە ھیندییەکانیان ھێنا لە {{بنز|شەڕی پلاسێی|en|Battle of Plassey|lt=شەڕی پلاسێی}}، کە وای لە کۆمپانیاکە کرد کۆنترۆڵی {{بنز|بەنگال|en|Bengal|lt=بەنگال}} بکات و ببێتە ھێزێکی سەربازی و سیاسیی گەورە لە ھیندستان. بە شێوەیەکی پلەبەپلە قەبارەی ئەو خاکانەی لەژێر کۆنترۆڵیدا بوون زیادی کرد، چ بە حوکمڕانیی ڕاستەوخۆ یان بە ناڕاستەوخۆ لە ڕێگەی فەرمانڕەوا بووکەڵەیییە ناوخۆیییەکانەوە لەژێر ھەڕەشەی ھێزی {{بنز|سوپای ھیندستانی بەریتانی|en|Indian Army|lt=سوپای ھیندستان}}، کە ٨٠٪ی لە {{بنز|سیپۆی|en|sepoys|lt=سەربازە ھیندییە ڕەسەنەکان (سیپۆی)}} پێکھاتبوو. [[File:Cookroutes.png|thumb|گەشتە دەریایییەکانی گەڕیدە جەیمس کوک]] لە ٢٢ی ئابی ١٧٧٠، {{بنز|جەیمس کوک|en|James Cook|lt=جەیمس کوک}} کەناری ڕۆژھەڵاتی ئوسترالیای دۆزییەوە<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Knibbs |یەکەم=G. H. |سەردێڕ=Official year book of the Commonwealth of Australia |ڕێکەوت=١٩٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Commonwealth Bureau of Census and Statistics]] |پەڕە=٥٢|بەستەری نووسەر=George Handley Knibbs}}</ref> لە کاتی {{بنز|یەکەمین گەشتی جەیمس کوک|en|First voyage of James Cook|lt=گەشتێکی}} زانستیدا بۆ باشووری زەریای ئارام. لە ساڵی ١٧٧٨، {{بنز|جۆسێف بانکس|en|Joseph Banks|lt=جۆسێف بانکس}}، ڕووەکناسی کوک لە گەشتەکەدا، بەڵگەی پێشکەش بە حکوومەت کرد لەسەر گونجاوی {{بنز|بۆتانی بەی|en|Botany Bay|lt=بۆتانی بەی}} بۆ دامەزراندنی کۆلۆنییەکی سزادان، و لە ساڵی ١٧٨٧ یەکەم باری {{بنز|مەحکوومەکان لە ئوسترالیا|en|Convicts in Australia|lt=مەحکوومەکان}} بەڕێکەوت، و لە ١٧٨٨ گەیشتە شوێنی خۆی. == ١٨٠٠ بۆ ١٨٣٧ == {{Main|{{بنز|شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا|en|United Kingdom of Great Britain and Ireland|lt=شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا}}}} {{Further|{{بنز|سەردەمی جۆرجی|en|Georgian era|lt=سەردەمی جۆرجی}}|{{بنز|سەردەمی ڕیجێنسیی بەریتانی|en|British Regency|lt=سەردەمی ڕیجێنسیی بەریتانی}}|{{بنز|سەردەمی ڤیکتۆریا|en|Victorian era|lt=سەردەمی ڤیکتۆریا}}|{{بنز|ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|en|British Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا}}|{{بنز|مێژووی کۆمەڵگەی بەریتانی#کۆمەڵگەی جۆرجی|en|History of British society#Georgian society|lt=مێژووی کۆمەڵگەی بەریتانی#کۆمەڵگەی جۆرجی}}}} === یەکگرتن لەگەڵ ئیرلەندا === {{Main|{{بنز|کارنامەی یەکێتیی ١٨٠٠|en|Act of Union 1800|lt=کارنامەی یەکێتیی ١٨٠٠}}|{{بنز|کێشەی ئیرلەندا لە سیاسەتی بەریتانیادا|en|Irish issue in British politics|lt=کێشەی ئیرلەندا لە سیاسەتی بەریتانیادا}}}} {{Image frame |width=220 |border=no |content=[[File:Flags of the Union Jack.svg|220px]] |caption={{بنز|ئاڵای شانشینی یەکگرتوو|en|Flag of the United Kingdom|lt=ئاڵای شانشینی یەکگرتوو}} لەسەر بنەمای ئاڵاکانی {{بنز|ئاڵای ئینگلتەرا|en|Flag of England|lt=ئینگلتەرا}}، {{بنز|ئاڵای سکۆتلەندا|en|Flag of Scotland|lt=سکۆتلەندا}} و خاچی لاتەریبی ({{بنز|ساڵتایر|en|saltire|lt=ساڵتایر}}) {{بنز|نیشانەی قەدیس پاتریک|en|Order of St Patrick|lt=نیشانەی قەدیس پاتریک}} (نەک {{بنز|ئاڵای ئیرلەندا|en|flag of Ireland|lt=ئاڵای ئیرلەندا}}) دروست کراوە.}} لە ١ی کانوونی دووەمی ١٨٠١دا، {{بنز|شانشینی بەریتانیای مەزن|en|Kingdom of Great Britain|lt=بەریتانیای مەزن}} و {{بنز|شانشینی ئیرلەندا|en|Kingdom of Ireland|lt=ئیرلەندا}} یەکیان گرت بۆ پێکھێنانی {{بنز|شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا|en|United Kingdom of Great Britain and Ireland|lt=شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا}}. یەکگرتنی یاسادانانی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا بەھۆی کارنامەی یەکێتیی ساڵی ١٨٠٠ەوە ھاتە ئاراوە، کە "{{بنز|شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا|en|United Kingdom of Great Britain and Ireland|lt=شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا}}"ی دروست کرد. یاساکە لە ھەردوو پەرلەمانی بەریتانیای مەزن و {{بنز|پەرلەمانی ئیرلەندا|en|Parliament of Ireland|lt=پەرلەمانی ئیرلەندا}}دا تێپەڕێنرا، کە تێیدا {{بنز|باڵادەستیی پرۆتێستانتەکان|en|Protestant Ascendancy|lt=باڵادەستیی پرۆتێستانتەکان}} بەرقەرار بوو و نوێنەرایەتیی دانیشتووانە کاتۆلیکەکەی تێدا نەبوو. زۆرینەی بەرچاو بەدەستھێنرا، و ئەمەش بە یارمەتیی بەرتیلدان بوو لە شێوەی بەخشینی نازناوی {{بنز|پیرەیج|en|peerage|lt=خانەدان (پیرەیج)}} و {{بنز|سیستەمی ڕێزلێنانی بەریتانی|en|British honours system|lt=ڕێزلێنان}} بە نەیارەکان بۆ بەدەستھێنانی دەنگەکانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ward |یەکەم=Alan |سەردێڕ=The Irish Constitutional Tradition |پەڕە=٢٨}}</ref> بەپێی مەرجەکانی یەکگرتنەکە، پەرلەمانە جیاوازەکانی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا ھەڵوەشێنرانەوە، و لە شوێنیان {{بنز|پەرلەمانی شانشینی یەکگرتوو|en|Parliament of the United Kingdom|lt=پەرلەمانێکی یەکگرتووی شانشینی یەکگرتوو}} دامەزرا. بەم شێوەیە ئیرلەندا بوو بە بەشێکی دانەبڕاو لە شانشینی یەکگرتوو، کە نزیکەی ١٠٠ پەرلەمانتاری دەنارد بۆ ئەنجومەنی عەوام لە وێستمینستەر و ٢٨ {{بنز|پیرەکانی نوێنەری ئیرلەندی|en|Irish representative peer|lt=نوێنەری خانەدانی ئیرلەندی}} بۆ ئەنجومەنی لۆردان، کە لەلایەن خودی خانەدانە ئیرلەندییەکانەوە ھەڵدەبژێردران، جگە لەوەی کە خانەدانە کاتۆلیکەکان ڕێگەیان پێ نەدەدرا لە کورسییەکانیان لە ئەنجومەنی لۆردان دابنیشن. بەشێک لە سازشەکە بۆ کاتۆلیکە ئیرلەندییەکان بریتی بوو لە پێدانی {{بنز|ئازادکردنی کاتۆلیکەکان|en|Catholic emancipation|lt=مافی ئازادیی کاتۆلیکەکان}}، کە پێشتر بەتوندی لەلایەن پەرلەمانی ئیرلەنداوە کە ھەموویان ئەنگلیکان بوون، ڕەتکرابووەوە. بەڵام، ئەمە لەلایەن [[جۆرجی سێیەم]]ەوە ڕێگریی لێکرا، کە پێی وابوو ئازادکردنی کاتۆلیکە ڕۆمانییەکان پێشێلکردنی {{بنز|سوێندی تاجدانان|en|Coronation Oath|lt=سوێندی تاجدانانەکەیەتی}}. پلەبەندیی کڵێسای کاتۆلیکی ڕۆمانی پشتگیریی یەکێتییەکەی کردبوو. بەڵام بڕیاری ڕێگریکردن لە ئازادیی کاتۆلیکەکان بە شێوەیەکی کوشندە سەرنجڕاکێشیی یەکێتییەکەی لاواز کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Acts of Union: The causes, contexts, and consequences of the Act of Union |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Four Courts Press |editor-last=Keogh |editor-first=Dáire |editor-last2=Whelan |editor-first2=Kevin}}</ref> === جەنگەکانی ناپلیۆن === {{Main|{{بنز|شانشینی یەکگرتوو لە جەنگەکانی ناپلیۆندا|en|United Kingdom in the Napoleonic Wars|lt=شانشینی یەکگرتوو لە جەنگەکانی ناپلیۆندا}}}} [[File:Trafalgar-Auguste Mayer.jpg|thumb|کەشتیی بەریتانی {{HMS|Sandwich|1759|6}} تەقە لە {{بنز|کەشتیی سەرەکی|en|flagship|lt=کەشتییە سەرەکییەکەی}} فەڕەنسا {{ship|French ship|Bucentaure|1803|2}} (کە بەتەواوی دارەکانی شکاون) دەکات لە کاتی {{بنز|شەڕی ترافالگار|en|Battle of Trafalgar|lt=شەڕی ترافالگاردا}}. کەشتیی ''Bucentaure'' ھەروەھا شەڕ لەگەڵ {{HMS|Victory}} (لە پشتییەوە) و {{HMS|Temeraire|1798|6}} (لای چەپی وێنەکە) دەکات. لە ڕاستیدا، کەشتیی HMS ''Sandwich'' ھەرگیز لە ترافالگار شەڕی نەکردووە؛ ئەمە ھەڵەیەکە لەلایەن وێنەکێش {{بنز|ئۆگست مایەر|en|Auguste Mayer|lt=ئۆگست مایەر}}ەوە کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Auguste Mayer's picture as described by the official website of the Musée national de la Marine (in French) |ناونیشان=http://www.musee-marine.fr/cartel2.php?id=55 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100526163947/http://www.musee-marine.fr/cartel2.php?id=55 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠}}</ref>]] لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا، بەریتانیا جارێکی تر ڕووبەڕووی بەرەنگاری بووەوە لەلایەن فەڕەنساوە لەژێر دەسەڵاتی [[ناپلیۆن]]، لە ململانێیەکدا کە، بەپێچەوانەی جەنگەکانی پێشووەوە، نوێنەرایەتیی ململانێی ئایدۆلۆژیای نێوان دوو نەتەوەکەی دەکرد: پاشایەتییە دەستوورییەکەی بەریتانیای مەزن بەرامبەر بە بنەما لیبراڵەکانی شۆڕشی فەڕەنسا کە بە ڕواڵەت لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی ناپلیۆنییەوە داکۆکییان لێ دەکرا.{{Sfnp|James|2001|page=152}} تەنیا پێگەی بەریتانیا نەبوو لەسەر گۆڕەپانی جیھان کە کەوتبووە مەترسییەوە: ناپلیۆن ھەڕەشەی داگیرکردنی بەریتانیای دەکرد، و لەگەڵ ئەوەشدا، چارەنووسێکی ھاوشێوەی ئەو وڵاتانەی ئەورووپای کیشوەری کە سوپاکەی داگیری کردبوون. لە کاتی {{بنز|جەنگی ھاوپەیمانیی دووەم|en|War of the Second Coalition|lt=جەنگی ھاوپەیمانیی دووەمدا}}، بەریتانیا زۆربەی کۆلۆنییە فەڕەنسی و ھۆڵەندییەکانی داگیرکرد، بەڵام نەخۆشییە خولگەیییەکان گیانی زیاتر لە ٤٠٬٠٠٠ سەربازیان کێشا. کاتێک {{بنز|پەیماننامەی ئەمیێنس|en|Treaty of Amiens|lt=پەیماننامەی ئەمیێنس}} وەستانێکی دروست کرد، بەریتانیا ناچار بوو زۆربەی کۆلۆنییەکان بگەڕێنێتەوە. لە ئایاری ١٨٠٣، جارێکی تر جەنگ ڕاگەیەندرا. پلانەکانی ناپلیۆن بۆ داگیرکردنی بەریتانیا شکستیان ھێنا بەھۆی لاوازیی ھێزی دەریایییەکەیەوە، و لە ساڵی ١٨٠٥دا، کەشتیگەلەکەی نێڵسۆن بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە فەڕەنسی و ئیسپانییەکانی لە {{بنز|شەڕی ترافالگار|en|Battle of Trafalgar|lt=ترافالگار}} تێکشکاند، کە دوایین شەڕی دەریاییی گرنگ بوو لە جەنگەکانی ناپلیۆندا. لە ساڵی ١٨٠٦، ناپلیۆن زنجیرەیەک لە {{بنز|مەرسوومەکانی بەرلین|en|Berlin Decree|lt=مەرسوومەکانی بەرلین}}ی دەرکرد، کە {{بنز|سیستەمی کیشوەری|en|Continental System|lt=سیستەمی کیشوەری}}یان خستە بواری جێبەجێکردنەوە. ئەم سیاسەتە ئامانجی لاوازکردنی ئابووریی ھەناردەی بەریتانیا بوو بە داخستنی ئەو ناوچانەی لەژێر کۆنترۆڵی فەڕەنسادا بوون بەڕووی بازرگانیی بەریتانیادا. ناپلیۆن ھیوای وابوو کە دابڕانی بەریتانیا لە کیشوەری ئەورووپا کۆتایی بە باڵادەستییە ئابوورییەکەی بھێنێت. بەڵام ھەرگیز لە ئامانجەکەیدا سەرکەوتوو نەبوو. کەمێک زیان بە بەریتانیا گەیشت، بەڵام کۆنترۆڵکردنی زەریاکان یارمەتیدەر بوو بۆ کەمکردنەوەی زیانەکە. زیانێکی زۆر گەورەتر بە ئابووریی فەڕەنسا و ھاوپەیمانەکانی گەیشت، کە ھاوبەشێکی بازرگانیی بەسوودیان لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Grab |یەکەم=Alexander |سەردێڕ=Napoleon and the Transformation of Europe |ڕێکەوت=٢٠٠٣|پەڕەکان=٢٩–٣٣}}</ref> حکوومەتە تووڕەکان پاڵنەرێکیان پەیدا کرد بۆ پشتگوێخستنی سیستەمی کیشوەری، کە ئەمەش بووە ھۆی لاوازبوونی ھاوپەیمانییەکەی ناپلیۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Crouzet |یەکەم=François |ڕێکەوت=١٩٦٤|سەردێڕ=Wars, blockade, and economic change in Europe, 1792–1815 |journal=Journal of Economic History |بەرگ=٢٤|issue=4 |پەڕەکان=٥٦٧–٥٨٨|doi=10.1017/S0022050700061271 |jstor=2115762|s2cid=154922418}}</ref> بەریتانیا خاوەنی گەورەترین توانای پیشەسازی بوو لە ئەورووپا، و زاڵبوونی بەسەر دەریاکاندا ڕێگەی پێدا کە ھێزی ئابووریی خۆی لە ڕێگەی بازرگانییەوە لەگەڵ خاکەکانی ژێر دەسەڵاتیدا لە ئیمپراتۆریەتە نوێیە خێرا گەشەسەندووەکەیەوە بەھێزتر بکات. باڵادەستیی دەریاییی بەریتانیا بەو مانایە بوو کە فەڕەنسا ھەرگیز نەیدەتوانی چێژ لەو ئاشتییە وەربگرێت کە پێویست بوو بۆ جێگیرکردنی کۆنترۆڵی خۆی بەسەر ئەورووپادا، و نەیدەتوانی ھەڕەشە لە دوورگەکانی بەریتانیا یان کۆلۆنییە سەرەکییەکانی بەریتانیا بکات. [[File:Charge of the French Cuirassiers at Waterloo.jpg|thumb|ھێرشی {{بنز|کویراسیێر|en|Cuirassier|lt=کویراسیێر}}ە فەڕەنسییەکان لە {{بنز|شەڕی واتەرلو|en|Battle of Waterloo|lt=شەڕی واتەرلو}} دژی {{بنز|چوارگۆشەی پیادە|en|infantry square|lt=چوارگۆشەیەکی پیادەی}} بەریتانی]] {{بنز|ڕاپەڕینی دۆس دی مایۆ|en|Dos de Mayo Uprising|lt=ڕاپەڕینی دۆس دی مایۆ}} ڕێگەی بە بەریتانیا دا کە پێگەیەک لەسەر کیشوەری ئەورووپا بەدەستبھێنێت. {{بنز|ئارسەر وێڵزلی، یەکەمین دوکی وێلینگتۆن|en|Duke of Wellington|lt=دوکی وێلینگتۆن}} و سوپاکەی کە لە بەریتانی و پورتوگالییەکان پێکھاتبوون فەڕەنسییەکانیان لە ئیسپانیا وەدەرنا و لە سەرەتای ١٨١٤دا، کاتێک ناپلیۆن لە ڕۆژھەڵاتەوە لەلایەن پرووسی، نەمساوییەکان، و ڕووسەکانەوە پاشەکشەی پێدەکرا، وێلینگتۆن ھێرشی کردە سەر باشووری فەڕەنسا. دوای خۆبەدەستەوەدانی ناپلیۆن و دوورخستنەوەی بۆ دوورگەی ئێلبا، وا دەردەکەوت کە ئاشتی گەڕاوەتەوە، بەڵام کاتێک لە ساڵی ١٨١٥دا ڕایکرد و گەڕایەوە بۆ فەڕەنسا، بەریتانییەکان و ھاوپەیمانەکانیان ناچار بوون دووبارە شەڕی لەگەڵدا بکەنەوە. سوپاکانی وێلینگتۆن و {{بنز|گێبھارد لێبێریخت ڤۆن بلوخەر|en|von Blücher|lt=ڤۆن بلوخەر}} ناپلیۆنیان بە یەکجاری لە {{بنز|شەڕی واتەرلو|en|Battle of Waterloo|lt=واتەرلو}} تێکشکاند.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muir |یەکەم=Rory |سەردێڕ=Britain and the Defeat of Napoleon, 1807–1815 |ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Yale University Press}}</ref> ==== دابینکردنی داراییی جەنگ ==== یەکێک لە ھۆکارە سەرەکییەکانی سەرکەوتنی بەریتانیا توانای کۆکردنەوەی سەرچاوە پیشەسازی و دارایییەکان و بەکارھێنانیان بوو بۆ تێکشکاندنی فەڕەنسا. بە دانیشتووانێکی ١٦ ملیۆن کەسییەوە، بەریتانیا نزیکەی نیوەی قەبارەی فەڕەنسا بوو کە ٣٠ ملیۆن کەسی تێدابوو. لە ڕووی ژمارەی سەربازەوە باڵادەستیی ژمارەییی فەڕەنسا بەھۆی ئەو پاڵپشتییە دارایییانەی بەریتانیاوە ھاوسەنگ کرایەوە کە تێچووی بەشێکی زۆری سەربازە نەمساوییەکان و ڕووسەکانی دابین دەکرد، کە لە ساڵی ١٨١٣دا گەیشتە لووتکە بە نزیکەی ٤٥٠٬٠٠٠ سەرباز.<ref>{{Harvp|Kennedy|1989|page=128–129}}.</ref> گرنگتر لە ھەمووی، بەرھەمی نیشتمانیی بەریتانیا بە بەھێزی مایەوە و کەرتی بازرگانیی باش ڕێکخراو بەرھەمەکانی ئاراستە دەکرد بۆ ئەو پێداویستییانەی کە سوپا پێویستی پێیان بوو. سیستەمی قاچاخچێتی پێکردنی بەرھەمە تەواوکراوەکان بۆ کیشوەری ئەورووپا ھەوڵەکانی فەڕەنسای بۆ لەناوبردنی ئابووریی بەریتانیا لە ڕێگەی بڕینی بازاڕەکانەوە تێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schroeder |یەکەم=Paul W. |سەردێڕ=The Transformation of European Politics 1763–1848 |ڕێکەوت=١٩٩٤|پەڕەکان=٣٠٥–٣١٠}}</ref> بودجەی بەریتانیا لە ساڵی ١٨١٤دا گەیشتە ٦٦ ملیۆن پاوەند، لەوانە ١٠ ملیۆن پاوەند بۆ ھێزی دەریایی، ٤٠ ملیۆن پاوەند بۆ سوپا، ١٠ ملیۆن پاوەند بۆ ھاوپەیمانەکان، و ٣٨ ملیۆن پاوەند وەک سوو لەسەر قەرزی نیشتمانی. قەرزی نیشتمانی بەرزبووەوە بۆ ٦٧٩ ملیۆن پاوەند، کە زیاتر لە دوو ھێندەی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی بوو. ئەمە لەلایەن سەدان ھەزار وەبەرھێنەر و باجدەرەوە پاڵپشتی دەکرا، سەرەڕای بەرزبوونەوەی باجی سەر زەوی و باجێکی نوێی داھات. تێچووی جەنگەکە گەیشتە ٨٣٠ ملیۆن پاوەند. بە پێچەوانەوە سیستەمی داراییی فەڕەنسا بێتوانا بوو و ناپلیۆن ناچار بوو بەشێکی پشت بە دەستبەسەرداگرتنی موڵک و سامان لە خاکە داگیرکراوەکان ببەستێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Halevy |یەکەم=Elie |سەردێڕ=A History of the English People in 1815 |ڕێکەوت=١٩٢٤|بەرگ=٢|پەڕەکان=٢٠٥–٢٠٦, ٢١٥–٢٢٨}}; {{بیرخستنەوە|دوایین=Knight |یەکەم=Roger |سەردێڕ=Britain Against Napoleon: The Organisation of Victory, 1793–1815 |ڕێکەوت=٢٠١٣}}; {{Harvp|Watson|1960|pages=374–377, 406–407, 463–471}}.</ref> ==== جەنگی ساڵی ١٨١٢ لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان ==== [[File:Signing of Treaty of Ghent (1814).jpg|thumb|left|واژووکردنی {{بنز|پەیماننامەی گێنت|en|Treaty of Ghent|lt=پەیماننامەی گێنت}} (کانوونی یەکەمی ١٨١٤) لەگەڵ دیپلۆماتکارانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] ھاوکات لەگەڵ جەنگەکانی ناپلیۆن، ناکۆکییە بازرگانییەکان و سەربازگرتنی زۆرەملێی دەریاوانە ئەمریکییەکان لەلایەن بەریتانیاوە بووە ھۆی سەقھەڵدانی {{بنز|جەنگی ساڵی ١٨١٢|en|War of 1812|lt=جەنگی ساڵی ١٨١٢}}. ئەمە "دووەمین جەنگی سەربەخۆیی" بوو بۆ ئەمریکییەکان، ھەرچەندە ھەرگیز پەیوەندیی بە ھەوڵەکانی بەریتانیاوە نەبوو بۆ داگیرکردنەوەی کۆلۆنییەکانی پێشووی، بەڵکو پەیوەندی بە ھەوڵی ئەمریکییەکانەوە ھەبوو بۆ داگیرکردنی کۆلۆنییەکانی کەنەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peterson |یەکەم=Charles Jacobs |سەردێڕ=The Military Heroes of the War of 1812: With a Narrative of the War |ڕێکەوت=١٨٥٢|بەستەری نووسەر=Charles Jacobs Peterson}}</ref> بەریتانییەکان نەیاندەتوانی سەرچاوەیەکی زۆر تەرخان بکەن بۆ ململانێکە تاوەکوو ڕووخانی ناپلیۆن لە ١٨١٤دا. {{بنز|فریگێت|en|frigate|lt=فریگێتە (کەشتییە جەنگییە)}} ئەمریکییەکان شکستیان بە ھێزی دەریاییی بەریتانیا ھێنا، کە بەھۆی ململانێکانەوە لە ئەورووپا کێشەی کەمیی دەستی کاری مرۆییی ھەبوو. ھەوڵێکی چڕتری جەنگ ھەندێک سەرکەوتنی بەدەستھێنا وەک {{بنز|سووتاندنی واشینگتن|en|burning of Washington|lt=سووتاندنی واشینگتن}}، بەڵام زۆرێک لە دەنگە کاریگەرەکانی وەک دوکی وێلینگتۆن پێیان وابوو کە سەرکەوتنی تەواوەتی بەسەر ئەمریکادا مەحاڵە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Black |یەکەم=Jeremy |سەردێڕ=The War of 1812 in the Age of Napoleon |ڕێکەوت=٢٠٠٩|بەستەری نووسەر=Jeremy Black (historian)}} is one of the few major British studies</ref> لە کۆتاییی ١٨١٤دا ڕێکەوتن لەسەر ئاشتی کرا، بەڵام {{بنز|ئەندرۆ جاکسن|en|Andrew Jackson|lt=ئەندرۆ جاکسن}}، بەبێ ئاگاداریی لەمە، سەرکەوتنێکی گەورەی بەسەر بەریتانییەکاندا لە {{بنز|شەڕی نیوئۆرلینز|en|Battle of New Orleans|lt=شەڕی نیوئۆرلینز}} لە کانوونی دووەمی ١٨١٥دا بەدەستھێنا. پەسەندکردنی {{بنز|پەیماننامەی گێنت|en|Treaty of Ghent|lt=پەیماننامەی گێنت}} لە شوباتی ١٨١٥دا کۆتایی بە جەنگەکە ھێنا. گەورەترین دەرئەنجام شکستی ھەمیشەییی ئەو ھاوپەیمانە ھیندییە ئەمریکییانە بوو کە بەریتانیا پشتی پێ بەستبوون. سنووری نێوان ئەمریکا و کەنەدا لەلایەن ھەردوو وڵاتەوە بێچەک کرا، و بازرگانیی ئاشتییانە دەستی پێکردەوە، ھەرچەندە نیگەرانییەکان لەسەر داگیرکردنی کەنەدا لەلایەن ئەمریکاوە بەردەوام بوون. === سەرکوتکردنی دوای جەنگ لەلایەن نوخبە پارێزگارە خاوەن زەوییەکانەوە === سەردەمی دوای جەنگ سەردەمێکی داکشانی ئابووری، دروێنەی خراپ، ھەڵاوسانی لەزیادبوون، و بێکارییەکی زۆر بوو لە نێو ئەو سەربازانەی کە دەگەڕانەوە. لەگەڵ پێشکەوتنی پیشەسازی، بەریتانیا زیاتر بەرەو شارنشینی چوو و کەمتر گوندنشین بوو، و دەسەڵاتیش بەپێی ئەوە گۆڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Briggs |یەکەم=Asa |سەردێڕ=The Age of Improvement, 1783–1867 |ڕێکەوت=١٩٥٩|بەستەری نووسەر=Asa Briggs}}</ref> سەرکردایەتیی باڵادەستی تۆرییەکان، کە بنکەکەی لە کەرتی گوندنشینی ڕوو لە کەمبوونەوەدا بوو، ترساو، پارێزگار و سەرکوتکەر بوو. تۆرییەکان دەترسان لە دەرکەوتنی ڕادیکاڵەکان کە پیلانگێڕییان دەکرد بۆ لاساییکردنەوەی شۆڕشە ترسناکەکەی فەڕەنسا. لە ڕاستیدا پێکھاتە ڕادیکاڵە توندوتیژەکە بچووک و لاواز بوو؛ چەند پیلانگێڕییەکی بچووک ھەبوون کە پیاوانێکی کەم-شوێنکەوتوویان تێدابوو کە ئاگاداری ئاسایشی خۆیان نەبوون؛ و بەخێرایی سەرکوت کران.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Evans |یەکەم=Eric J. |سەردێڕ=Britain Before the Reform Act: Politics and Society 1815–1832 |ڕێکەوت=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-١-١٣-٤٨١٦٠٣-٣|edition=2nd |پەڕەکان=١–٢٧|بڵاوکەرەوە=Routledge |بەستەری نووسەر=Eric J. Evans}}</ref> تەکنیکەکانی سەرکوتکردن بریتی بوون لە ھەڵپەساردنی مافی 'ھابیاس کۆرپوس' (ئامادەبوونی زیندانی لە دادگا) لە ساڵی ١٨١٧ (کە ڕێگەی بە حکوومەت دەدا گومانلێکراوان بەبێ ھۆکار یان دادگاییکردن دەستبەسەر بکات). {{بنز|کارنامەکانی بێدەنگکردن|en|Gagging Acts|lt=کارنامەکانی بێدەنگکردنی}} سیدماوس لە ١٨١٧ بە شێوەیەکی قورس دەمی ڕۆژنامەکانی ئۆپۆزسیۆنیان داخست؛ چاکسازیخوازەکان گۆڕان بۆ بڵاوکردنەوەی نامیلکەکان و ھەفتانە ٥٠٬٠٠٠ نامیلکەیان دەفرۆشت. وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر بە {{بنز|کۆمەڵکوژیی پیتەرلوو|en|Peterloo Massacre|lt=کۆمەڵکوژیی پیتەرلوو}} لە ساڵی ١٨١٩دا، حکوومەتەکەی لیڤەرپوول "{{بنز|شەش کارنامەکە|en|Six Acts|lt=شەش کارنامەکە}}"ی لە ١٨١٩ تێپەڕاند. ئەم کارنامانە مەشق و ڕاھێنانە سەربازییەکانیان قەدەغە کرد؛ ئاسانکارییان کرد بۆ دەرکردنی فەرمانی گەڕان بەدوای چەکدا؛ کۆبوونەوە گشتییەکانی زیاتر لە ٥٠ کەسیان نایاسایی کرد؛ سزای قورسیان خستە سەر ئەو بڵاوکراوانەی سووکایەتییان بە ئایین دەکرد یان ھاندەرانە بوون؛ کارنامەیەکی باجی پولەکەی چوار پێنییان سەپاند بەسەر زۆرێک لە نامیلکەکاندا بۆ کەمکردنەوەی لێشاوی ڕەخنەگرتن. پێشێلکاران دەکرا بە توندی سزا بدرێن، لەوانەش دوورخستنەوە بۆ ئوسترالیا. یاساکان داڕێژرابوون بۆ ڕێگریکردن لە دروستکەرانی ئاژاوە و دڵنیاییدان بە پارێزگارەکان؛ بەزۆری بەکارنەدەھێنران. لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٨٢٠ەکاندا، ھاوکات لەگەڵ بووژانەوەی ئابووری، زۆرێک لەم یاسا سەرکوتکەرانە ھەڵوەشێنرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ziegler |یەکەم=Philip |سەردێڕ=Addington |ڕێکەوت=١٩٦٥|پەڕە=٣٥٠}}</ref> === پاشا لاوازەکان === [[جۆرجی چوارەم]] فەرمانڕەوایەکی لاواز بوو وەک جێگرەوەی پاشا (١٨١١-١٨٢٠) و پاشا (١٨٢٠-١٨٣٠). ئەو ڕێگەی بە وەزیرەکانی دا کە بەتەواوی کاروباری حکوومەت بگرنە دەست، و ڕۆڵێکی زۆر کەمتری لە جۆرجی سێیەم دەگێڕا. ئێستا ئەو بنەمایە جێگیر بوو کە پاشا ئەو کەسە وەک سەرۆک وەزیران قبوڵ دەکات کە زۆرینەی ئەنجومەنی عەوام بەدەست دەھێنێت، بەبێ گوێدانە ئەوەی کە ئایا پاشا بە کەسی حەزی لێیە یان نا. حکوومەتەکانی ئەو، بە ھاوکارییەکی کەمی پاشاوە، سەرپەرشتیی سەرکەوتنیان لە جەنگەکانی ناپلیۆندا کرد، دانوستانیان لەسەر ڕێکەوتنی ئاشتی کرد، و ھەوڵیان دا مامەڵە لەگەڵ ئەو پشێوییە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەدا بکەن کە بەدوایدا ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Baker |یەکەم=Kenneth |ڕێکەوت=٢٠٠٥|سەردێڕ=George IV: a Sketch |journal=History Today |بەرگ=٥٥|issue=10 |پەڕەکان=٣٠–٣٦}}</ref> برایەکەی، [[ویلیامی چوارەم]] لە ١٨٣٠-١٨٣٧ حوکمڕانیی کرد، بەڵام کەمتر تێوەگلاو بوو لە سیاسەتدا. سەردەمەکەی شاھێدی چەندین چاکسازی بوو: {{بنز|یاساکانی ھەژاران (ئینگلتەرا و وێڵز)|en|poor law|lt=یاسای ھەژاران}} نوێکرایەوە، کارپێکردنی منداڵان سنووردار کرا، {{بنز|کارنامەی ھەڵوەشاندنەوەی کۆیلایەتی ١٨٣٣|en|Slavery Abolition Act 1833|lt=کۆیلایەتی ھەڵوەشێنرایەوە}} لە نزیکەی ھەموو {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|en|British Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیادا}}، و، لە ھەمووی گرنگتر، {{بنز|کارنامەی چاکسازیی ١٨٣٢|en|Reform Act 1832|lt=کارنامەی چاکسازیی ساڵی ١٨٣٢}} سیستەمی ھەڵبژاردنی بەریتانیای سەرلەنوێ داڕشتەوە.<ref>[[Brock, Michael]] (2004) "William IV (1765–1837)", ''[[Oxford Dictionary of National Biography]]'', (2004) {{doi|10.1093/ref:odnb/29451}}</ref> === کاروباری دەرەوە === ھیچ جەنگێکی گەورە ڕووینەدا تاوەکوو {{بنز|جەنگی کریمیا|en|Crimean War|lt=جەنگی کریمیا}} لە ١٨٥٣-١٨٥٦.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Black |یەکەم=Jeremy |سەردێڕ=A Military History of Britain: From 1775 to the Present |ڕێکەوت=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٧-٥٩٩٠٣٩-٨|پەڕەکان=٧٤–٧٧|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic |بەستەری نووسەر=Jeremy Black (historian)}}</ref> لە کاتێکدا پرووسیا، نەمسا، و ڕووسیا، وەک پاشایەتییە ڕەھاکان، ھەوڵیان دەدا لیبرالیزم سەرکوت بکەن لە ھەر شوێنێک سەریھەڵدابا، بەریتانییەکان لەگەڵ بیرۆکە نوێیەکاندا گونجان. بەریتانیا لە ساڵی ١٨٢٦ دەستتێوەردانی لە پورتوگال کرد بۆ بەرگریکردن لە حکوومەتێکی دەستووری لەوێ و لە ساڵی ١٨٢٤دا دانی بە سەربەخۆییی کۆلۆنییە ئەمریکییەکانی ئیسپانیادا نا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kaufmann |یەکەم=William W. |سەردێڕ=British policy and the independence of Latin America, 1804–1828 |ڕێکەوت=١٩٥١|بڵاوکەرەوە=Archon Books |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٠٨-٠٠٣٥١-٥|ol=22086116M |بەستەری نووسەر=William Kaufmann}}</ref> بازرگانان و دارایییەکانی بەریتانیا، و دواتر دروستکەرانی ھێڵی ئاسن، ڕۆڵی سەرەکییان لە ئابوورییەکانی نەتەوەکانی ئەمریکای لاتیندا گێڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Britain and the Americas: Culture, Politics, and History |ڕێکەوت=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨١٨٥١٠٩٤٣٦٣|editor-last=Kaufman |editor-first=Will |پەڕەکان=٤٦٥–٤٦٨|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing USA |ol=8969943M |editor-last2=Macpherson |editor-first2=Heidi Slettedahl}}</ref> بەریتانییەکان لە ساڵی ١٨٢٧دا لە بەرژەوەندیی یۆنانییەکان دەستتێوەردانیان کرد، کە لە ساڵی ١٨٢١ەوە {{بنز|جەنگی سەربەخۆییی یۆنان|en|Greek War of Independence|lt=جەنگی سەربەخۆییی یۆنانیان}} دژی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بەرپا کردبوو. === چاکسازییەکانی ویگ لە دەیەی ١٨٣٠ەکاندا === {{بنز|ویگەکان (پارتی سیاسیی بەریتانی)|en|Whigs (British political party)|lt=پارتی ویگ}} ھێز و یەکڕیزیی خۆی بەدەستھێنایەوە بە پاڵپشتیکردنی چاکسازییە ئەخلاقییەکان، بەتایبەتی سیستەمی ھەڵبژاردن، ھەڵوەشاندنەوەی کۆیلایەتی و ئازادکردنی کاتۆلیکەکان. {{بنز|ئازادکردنی کاتۆلیکەکان|en|Catholic emancipation|lt=ئازادکردنی کاتۆلیکەکان}} مسۆگەر کرا لە {{بنز|کارنامەی فریاگوزاریی کاتۆلیکی ڕۆمانی ١٨٢٩|en|Roman Catholic Relief Act 1829|lt=کارنامەی فریاگوزاریی کاتۆلیکی ڕۆمانی ساڵی ١٨٢٩دا}}، کە گەورەترین کۆتوبەندەکانی سەر کاتۆلیکە ڕۆمانییەکانی لە بەریتانیادا ھەڵگرت.{{Sfnp|Woodward|1962|pages=325–330}} ویگەکان بوونە پاڵەوانی چاکسازیی پەرلەمانی. ئەوان {{بنز|چارڵز گرەی، دووەم ئێرلی گرەی|en|Charles Grey, 2nd Earl Grey|lt=لۆرد گرەی}}یان کردە سەرۆک وەزیران لە ١٨٣٠-١٨٣٤، و {{بنز|کارنامەی چاکسازیی ١٨٣٢|en|Reform Act 1832|lt=کارنامەی چاکسازیی ١٨٣٢}} بووە ھەنگاوی ناسنامەیان. مافی دەنگدانی کەمێک فراوانتر کرد و کۆتایی بە سیستەمی {{بنز|قەزای بۆگەن|en|rotten and pocket boroughs|lt=قەزاکانی جەیبانە و بۆگەنەکان}} ھێنا (کە تێیدا ھەڵبژاردنەکان لەلایەن خێزانە بەھێزەکانەوە کۆنترۆڵ دەکران)، و کورسیی بەخشییە ناوەندە پیشەسازییە نوێیەکان. ئەرستۆکراتییەت بەردەوام بوو لە زاڵبوون بەسەر حکوومەت، سوپا و ھێزی دەریاییی شاھانە، و کۆمەڵگەی باڵادا.{{Sfnp|Woodward|1962|pages=325–330}} دوای ئەوەی لێکۆڵینەوە پەرلەمانییەکان ترسناکییەکانی کارپێکردنی منداڵانیان پیشان دا، چەند چاکسازییەکی سنووردار لە ساڵی ١٨٣٣دا تێپەڕێنران. {{بنز|چارتیزم|en|Chartism|lt=چارتیزم}} سەری ھەڵدا دوای ئەوەی کارنامەی چاکسازیی ساڵی ١٨٣٢ نەیتوانی مافی دەنگدان بە چینی کرێکار بدات. چالاکوانان ئیدانەی 'خیانەت' و 'قوربانیکردنی' بەرژەوەندییەکانیانیان کرد بەھۆی 'ڕەفتاری خراپ'ی حکوومەتەوە. لە ساڵی ١٨٣٨، چارتیستەکان کارنامەی گەلیان دەرکرد کە داوای مافی دەنگدانی پیاوان، ناوچەکانی ھەڵبژاردنی یەکسان لە ڕووی قەبارەوە، دەنگدان بە شێوازی نھێنی، پێدانی مووچە بە پەرلەمانتاران (بۆ ئەوەی پیاوە ھەژارەکانیش بتوانن خزمەت بکەن)، پەرلەمانی ساڵانە، و ھەڵوەشاندنەوەی مەرجی ھەبوونی موڵکیان دەکرد. چارتیستەکان نەیانتوانی گفتوگۆیەکی دەستووریی جددی بسەپێنن. مێژوونووسان چارتیزم وەک بەردەوامبوونی خەباتی سەدەی ١٨یەم دژی گەندەڵی و قۆناغێکی نوێ لە داواکارییەکان بۆ دیموکراسی لە کۆمەڵگەیەکی پیشەسازیدا دەبینن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chase |یەکەم=Malcolm |سەردێڕ=Chartism: A New History |ڕێکەوت=٢٠٠٧}}</ref> لە ساڵی ١٨٣٢، پەرلەمان کۆیلایەتی لە ئیمپراتۆریەتەکەدا ھەڵوەشاندەوە لەگەڵ {{بنز|کارنامەی ھەڵوەشاندنەوەی کۆیلایەتی ١٨٣٣|en|Slavery Abolition Act 1833|lt=کارنامەی ھەڵوەشاندنەوەی کۆیلایەتیی ساڵی ١٨٣٣}}. حکوومەت کۆیلەکانی بە ٢٠٬٠٠٠٬٠٠٠ پاوەند کڕی، و کۆیلەکانی ئازاد کرد، بەتایبەتی ئەوانەی لە دوورگەکانی شەکری کاریبیدا بوون.{{Sfnp|Woodward|1962|pages=354–357}} == سەردەمی ڤیکتۆریا == {{Main|{{بنز|سەردەمی ڤیکتۆریا|en|Victorian era|lt=سەردەمی ڤیکتۆریا}}}} [[File:Queen Victoria by Bassano.jpg|thumb|upright=.7|[[شاژنە ڤیکتۆریا]] (١٨٣٧-١٩٠١)]] [[شاژنە ڤیکتۆریا]] لە ساڵی ١٨٣٧، لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا چووە سەر تەختی پاشایەتی. سەردەمە درێژەکەی حوکمڕانییەکەی تا ساڵی ١٩٠١ شاھێدی گەیشتنی بەریتانیا بوو بە لووتکەی دەسەڵاتی ئابووری و سیاسیی خۆی. تەکنەلۆژیا نوێیە سەرنجڕاکێشەکانی وەک کەشتیی ھەڵمی، ھێڵی ئاسن، فۆتۆگرافی، و تەلەگراف دەرکەوتن، کە جیھانیان خێراتر کرد. بەریتانیا تاڕادەیەکی زۆر بە ناچالاکی لە سیاسەتی کیشوەری ئەورووپادا مایەوە، و کاریگەریی شەپۆلی شۆڕشەکانی ١٨٤٨ی بەسەرەوە نەبوو. سەردەمی ڤیکتۆریا شاھێدی تەواوبوون و پێگەیشتنی دووەمین {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|en|British Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا}} بوو. ئەم سەردەمە پێشتر بە {{بنز|سەردەمی جۆرجی|en|Georgian era|lt=سەردەمی جۆرجی}} پێشینەی ھەبوو و دواتریش بە {{بنز|سەردەمی ئێدواردی|en|Edwardian era|lt=سەردەمی ئێدواردی}} جێگەی گیرایەوە. مێژوونووسانی وەکوو بێرنارد پۆرتەر ناوەڕاستی سەردەمی ڤیکتۆریایان (١٨٥٠-١٨٧٠) وەک 'ساڵە زێڕینەکانی' بەریتانیا وەسف کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Porter |یەکەم=Bernard |سەردێڕ=Britannia's Burden: The Political Evolution of Modern Britain 1851–1890 |ڕێکەوت=١٩٩٤|chapter=Chapter 3 |بەستەری نووسەر=Bernard Porter}}</ref> ئاشتی و خۆشگوزەرانی ھەبوو، کاتێک داھاتی نیشتمانی بۆ ھەر کەسێک بە ڕێژەی نیوە زیادی کرد. بەشێکی زۆری خۆشگوزەرانییەکە بەھۆی زیادبوونی پیشەسازییەوە بوو، بەتایبەتی لە بواری ڕستن و چنین و ئامێرەکاندا... ھەروەھا بەھۆی ئەو تۆڕە جیھانییەی بازرگانی و ئەندازیارییەوە کە قازانجی بۆ بازرگانان و شارەزایانی بەریتانی لە سەرتاسەری جیھانەوە بەرھەم دەھێنا. لە دەرەوە ئاشتی ھەبوو، و لە ناوخۆشدا ئاشتیی کۆمەڵایەتی ھەبوو. چاکسازییەکان لە بارودۆخی پیشەسازیدا لەلایەن پەرلەمانەوە دیاری کران. {{بنز|کارنامەی کانەکان و کانە خەڵووزەکان ١٨٤٢|en|Mines and Collieries Act 1842|lt=کارنامەی کانەکان و کانە خەڵووزەکانی ساڵی ١٨٤٢}} دامەزراندنی کچان و کوڕانی خوار تەمەن دە ساڵی بۆ کارکردن لە ژێر زەویدا لە کانەکانی خەڵووزدا قەدەغە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rose |یەکەم=Lionel |سەردێڕ=The Erosion of Childhood: Childhood in Britain, 1860–1918 |ڕێکەوت=١٩٩١|ژپنک=٠٤١٥٠٠١٦٥X|پەڕە=١١|بڵاوکەرەوە=Routledge |ol=1886570M}}</ref> بزووتنەوەی چارتیستەکان، وەک بزووتنەوەیەکی دیموکراسی لە نێو چینی کرێکاردا لە ساڵی ١٨٤٨دا گەیشتە لووتکە؛ سەرکردەکانی گواستیانەوە بۆ ھەوڵی تر، وەک سەندیکاکانی کرێکاران و کۆمەڵە ھەرەوەزییەکان. چینی کرێکار گوێیان نەدا بە ئاژاوەگێڕە بیانییەکانی وەکوو کارل مارکس لە نێویاندا، و بەشدارییان کرد لە ئاھەنگگێڕان بەبۆنەی خۆشگوزەرانییە نوێیەکەوە. خاوەنکارەکان بە شێوەیەکی گشتی باوکانە بوون، و بە گشتی دانیان بە سەندیکاکانی کرێکاراندا دەنا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thompson |یەکەم=F. M. L. |سەردێڕ=Rise of Respectable Society: A Social History of Victorian Britain, 1830–1900 |ڕێکەوت=١٩٨٨|پەڕەکان=٢١١–٢١٤|بەستەری نووسەر=Francis Thompson (historian)}}</ref> کۆمپانیاکان خزمەتگوزاریی خۆشگوزەرانییان بۆ کارمەندەکانیان دابین دەکرد کە لە نیشتەجێبوون، قوتابخانە و کڵێساوە دەستی پێدەکرد، تا دەگەیشتە کتێبخانەکان، حەمامەکان، و ھۆڵەکانی وەرزش. چاکسازیخوازەکانی چینی ناوەڕاست باشترین ھەوڵی خۆیان دەدا بۆ یارمەتیدانی چینە کرێکارەکان تا ئاواتەخواز بن بە نۆرمەکانی چینی ناوەڕاست سەبارەت بە 'ڕێزداربوون.' [[File:Holl (after Frith) The Railway Station colorized.jpg|thumb|وێنەکێشانی {{بنز|ویلیام پاوێل فریس|en|William Powell Frith|lt=فریس}} بۆ {{بنز|وێستگەی شەمەندەفەری پادینگتۆن|en|Paddington railway station|lt=وێستگەی شەمەندەفەری پادینگتۆن}} لە لەندەن]] باجەکان زۆر نزم بوون، و کۆتوبەندەکانی حکوومەت لە کەمترین ئاستدا بوون. ھێشتا ناوچەی کێشەدار ھەبوون، وەک ئاژاوەکان، بەتایبەتی ئەوانەی کە بەھۆی دژە-کاتۆلیکیزمەوە پاڵنەریان بۆ دروست ببوو. کۆمەڵگە ھێشتا لەلایەن ئەرستۆکراتی و خانەدانەکانەوە حوکمڕانی دەکرا، کە کۆنترۆڵی فەرمانگە باڵاکانی حکوومەت، ھەردوو ئەنجومەنەکەی پەرلەمان، کڵێسا، و سوپایان دەکرد. بوون بە بازرگانێکی دەوڵەمەند ھێندەی میراتگرتنی نازناوێک و خاوەندارێتیکردنی زەوییەکی کشتوکاڵی شکۆمەند نەبوو. وێژە لە بارودۆخێکی باشدا بوو، بەڵام ھونەرە جوانەکان پاشەکشەیان کرد چونکە {{بنز|پێشانگای گەورە|en|Great Exhibition|lt=پێشانگای گەورەی}} ساڵی ١٨٥١ زیاتر توانای پیشەسازیی بەریتانیای پیشان دەدا نەک پەیکەرسازی، تابلۆ یان مۆسیقاکەی. سیستەمی پەروەردەیی مامناوەند بوو.<ref>{{Harvp|Porter|1994|loc=chs. 1–3}}; {{Harvp|Hoppen|2000|loc=ch 1 to 3, 9–11}}.</ref> مێژوونووس [[لێوێلین ودوارد]] گەیشتووەتە ئەم دەرەنجامە:{{Sfnp|Woodward|1962|page=629}} {{Blockquote|بۆ کات بەسەربردن یان کارکردن، بۆ بەدەستھێنان یان خەرجکردن، ئینگلتەرا لە ساڵی ١٨٧٩دا وڵاتێکی باشتر بوو لە چاو ساڵی ١٨١٥. تەرازووەکان کەمتر لاسەنگ بوون لە دژی بێھێزەکان، لە دژی ژنان و منداڵان، و لە دژی ھەژاران. جووڵەی زیاتر ھەبوو، و کەمتر چارەنووسخوازیی سەردەمی پێشووتری تێدابوو. ویژدانی گشتی زیاتر پەروەردە کرابوو، و ناوەڕۆکی ئازادی فراوانتر دەکرا بۆ ئەوەی شتێکی زیاتر لە ئازادی لە کۆتوبەندی سیاسی لەخۆبگرێت.... بەڵام ھێشتاش ئینگلتەرا لە ساڵی ١٨٧١دا بە ھیچ شێوەیەک بەھەشتی سەر زەوی نەبوو. نیشتەجێبوون و بارودۆخی ژیانی چینی کرێکار لە شار و گوندەکاندا ھێشتا شەرمەزارییەک بوو بۆ سەردەمێکی پڕ لە سامان.}} بەپێی وتەی مێژوونووسان دەیڤد براندۆن و ئالان برووک، {{بنز|مێژووی گواستنەوەی شەمەندەفەر لە بەریتانیای مەزن ١٨٣٠-١٩٢٢|en|History of rail transport in Great Britain 1830–1922|lt=سیستەمی نوێی ھێڵی ئاسن لە دوای ١٨٣٠ەوە}} جیھانە مۆدێرنەکەی ئێمەی ھێنایە ئاراوە: {{Blockquote|بە سەرکەوتنیان لە گواستنەوەی قەبارەی گەورەی خەڵووز، ئەوان سووتەمەنییان بۆ کوورەکانی پیشەسازی و ئاگردانە ناوخۆیییەکان دابین کرد. ملیۆنان کەس توانیان گەشت بکەن کە پێشتر بە دەگمەن گەشتیان کردبوو. ھێڵی ئاسن وای کرد کە پۆستە، ڕۆژنامەکان، گۆڤارەکان و وێژەی ھەرزان بە ئاسانی، خێرا و ھەرزان دابەش بكرێن کە ئەمەش ڕێگەی بە بڵاوبوونەوەی خێراتر و بەرفراوانتری بیرۆکە و زانیارییەکان دا. ئەوان کاریگەرییەکی بەرچاویان ھەبوو لەسەر باشترکردنی سیستەمی خۆراک... ئەوان بڕێکی زۆر لە دەستی کاریان بەکارخست بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ. ئەوان یارمەتیی بەریتانیایان دا بۆ ئەوەی ببێتە 'کارگەی جیھان' بە کەمکردنەوەی تێچووی گواستنەوە نەک تەنیا بۆ کەرەستە خاوەکان بەڵکو بۆ بەرھەمە تەواوکراوەکانیش، کە بڕێکی زۆریان لێ ھەناردە دەکرا.... کۆمپانیا جیھانییەکانی ئەمڕۆ لە کۆمپانیا گەورەکانی ھێڵی ئاسنی بەرپرسیارێتی سنووردارەوە سەریان ھەڵداوە.... تا چارەکی سێیەمی سەدەی نۆزدەھەم، بە دەگمەن کەسێک ھەبوو کە لە بەریتانیا بژی و ژیانی بە جۆرێک لە جۆرەکان بەھۆی ھاتنی ھێڵی ئاسنەوە نەگۆڕابێت. ھێڵی ئاسن بەشدار بوو لە گۆڕینی بەریتانیا لە کۆمەڵگەیەکی گوندنشینەوە بۆ کۆمەڵگەیەکی زۆرینە شارنشین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Brandon |یەکەم١=David L. |سەردێڕ=The Railway Haters: Opposition To Railways, From the 19th to 21st Centuries |دوایین٢=Brooke |یەکەم٢=Alan |ڕێکەوت=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Pen & Sword Transport |ژپنک=٩٧٨١٥٢٦٧٠٠٢١٦|پەڕە=١٠|ol=39630610M}}</ref>}} === سیاسەتی دەرەوە === {{Main|{{بنز|مێژووی پەیوەندییەکانی دەرەوەی شانشینی یەکگرتوو|en|History of the foreign relations of the United Kingdom|lt=مێژووی پەیوەندییەکانی دەرەوەی شانشینی یەکگرتوو}}}} [[File:Kemna Lokomotiven.jpg|thumb|زۆرێک لە کۆمپانیا ئەورووپییەکان، وەک بەرھەمھێنەری ئامێری ھەڵمی {{بنز|کێمنا باو|en|Kemna Bau|lt=جەی. کێمنا}}، خۆیان لەسەر شێوازی پیشەسازیی ئینگلیزی داڕشتەوە.]] پێشانگا گەورەکەی لەندەن لە ساڵی ١٨٥١ بە ڕوونی باڵادەستیی بەریتانیای لە بواری ئەندازیاری و پیشەسازیدا سەلماند؛ کە تا سەردەمی سەرھەڵدانی ئەمریکا و ئەڵمانیا لە دەیەی ١٨٩٠ەکاندا بەردەوام بوو. بە بەکارھێنانی ئامرازە ئیمپراتۆرییەکانی بازرگانیی ئازاد و وەبەرھێنانی دارایی،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Semmel |یەکەم=Bernard |سەردێڕ=The Rise of Free Trade Imperialism |ڕێکەوت=١٩٧٠|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |chapter=Chapter 1 |بەستەری نووسەر=Bernard Semmel}}</ref> کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر چەندین وڵات لە دەرەوەی ئەورووپا دروست کرد، بەتایبەتی لە ئەمریکای لاتین و ئاسیا. بەم شێوەیە بەریتانیا ھەم ئیمپراتۆریەتێکی فەرمیی ھەبوو کە لەسەر بنەمای دەسەڵاتی بەریتانی دامەزرابوو و ھەم ئیمپراتۆریەتێکی نافەرمیشی ھەبوو کە لەسەر بنەمای پاوەندی بەریتانی دامەزرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=McLean |یەکەم=David |بەستەری نووسەر=David McLean (historian) |ڕێکەوت=١٩٧٦|سەردێڕ=Finance and 'Informal Empire' before the First World War |journal=Economic History Review |بەرگ=٢٩|issue=2 |پەڕەکان=٢٩١–٣٠٥|doi=10.2307/2594316 |jstor=2594316}}</ref> لە ساڵی ١٨٦٧، بەریتانیا زۆربەی کۆلۆنییەکانی لە ئەمریکای باکوور وەک کەنەدا یەکخست، و خۆبەڕێوەبەریی پێبەخشی. بەریتانیا خۆی سەرپەرشتیی سیاسەتی دەرەوە و بەرگریی دەکرد. نیوەی دووەمی سەدەی ١٩یەم شاھێدی فراوانبوونێکی گەورەی ئیمپراتۆریەتیی کۆلۆنیالیزمی بەریتانیا بوو لە ئاسیا و ئەفریقا ھەروەھا لە زەریای ئارامیشدا. لە "{{بنز|پەلەقاژە بۆ ئەفریقا|en|Scramble for Africa|lt=پەلەقاژە بۆ ئەفریقا}}"دا، شانازییەکە ئەوە بوو کە ئاڵای بەریتانیا لە "قاھیرەوە بۆ کەیپ تاون" بشەکێتەوە. بەریتانیا بەرگری لە ئیمپراتۆریەتەکەی دەکرد بە باڵادەستترین ھێزی دەریایی لە جیھاندا، و سوپایەکی پیشەگەری بچووک. ئەوە تاکە زلھێز بوو لە ئەورووپا کە سەربازیی زۆرەملێی نەبوو.<ref>Marshall, P. J., ed., ''The Cambridge Illustrated History of the British Empire'' (1996). [https://archive.org/details/isbn_9780521432115 online]</ref> سەرھەڵدانی {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی|en|German Empire|lt=ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی}} لە دوای ساڵی ١٨٧١ەوە بووە ئاڵەنگارییەکی نوێ، چونکە ھەڕەشەی وەرگرتنی پێگەی بەریتانیای دەکرد وەک یەکەمین زلھێزی پیشەسازی لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Taylor |یەکەم=A. J. P. |سەردێڕ=[[The Struggle for Mastery in Europe 1848–1918|The Struggle for Mastery in Europe: 1848–1918]] |ڕێکەوت=١٩٥٣|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨١٢٧٠-٨|chapter=Bismark's Aliances, 1879–82 |بڵاوکەرەوە=Clarendon Press |بەستەری نووسەر=A. J. P. Taylor}}</ref> === ئیرلەندا و حوکمڕانیی ناوخۆیی === {{Main|{{بنز|کێشەی ئیرلەندا لە سیاسەتی بەریتانیادا|en|Irish issue in British politics|lt=کێشەی ئیرلەندا لە سیاسەتی بەریتانیادا}}|{{بنز|قاتوقڕیی گەورە (ئیرلەندا)|en|Great Famine (Ireland)|lt=قاتوقڕیی گەورەی ئیرلەندا}}}} [[File: Emigrants Leave Ireland by Henry Doyle 1868.jpg|thumb|190px|''کۆچبەران ئیرلەندا جێدەھێڵن'' کە وێنای کۆچکردن بۆ {{بنز|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|en|United States|lt=ئەمریکا}} دەکات لە دوای {{بنز|قاتوقڕیی گەورە (ئیرلەندا)|en|Great Famine (Ireland)|lt=قاتوقڕیی گەورە}} لە ئیرلەندا]] بەشێک لەو ڕێکەوتننامەیەی کە بووە ھۆی {{بنز|کارنامەکانی یەکێتیی ١٨٠٠|en|Acts of Union 1800|lt=کارنامەکانی یەکێتیی ١٨٠٠}} مەرجی ئەوەی دانابوو کە یاسا سزایییەکان لە ئیرلەندا ھەڵبوەشێنرێنەوە و {{بنز|ئازادکردنی کاتۆلیکەکان|en|Catholic emancipation|lt=ئازادکردنی کاتۆلیکەکان}} بدرێت. بەڵام، پاشا جۆرجی سێیەم ڕێگری لەم ئازادکردنە کرد. کەمپەینێک بە سەرکردایەتیی {{بنز|دانیێل ئۆکۆنیڵ|en|Daniel O'Connell|lt=دانیێل ئۆکۆنیڵ}} لە کۆتاییدا بووە ھۆی پەسەندکردنی ئازادکردنی کاتۆلیکەکان لە ساڵی ١٨٢٩دا، کە ڕێگەی بە کاتۆلیکەکان دا لە پەرلەماندا دابنیشن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hexter |یەکەم=Jack H. |ڕێکەوت=١٩٣٦|سەردێڕ=The Protestant revival and the Catholic question in England, 1778–1829 |journal=Journal of Modern History |بەرگ=٨|issue=3 |پەڕەکان=٢٩٧–٣١٩|doi=10.1086/468452 |jstor=1881538|s2cid=153924065}}</ref> کاتێک {{بنز|نەخۆشیی پەتاتە|en|potato blight|lt=نەخۆشیی پەتاتە}} لە ساڵی ١٨٤٦دا لە ئیرلەندای دا، بەشێکی زۆری دانیشتووانی گوندەکان بێ خۆراک مانەوە. ھەوڵەکانی فریاگوزاری ناتەواو بوون و سەدان ھەزار کەس لە {{بنز|قاتوقڕیی گەورە (ئیرلەندا)|en|Great Hunger|lt=برسێتییە گەورەکەدا}} گیانیان لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Woodham-Smith |یەکەم=Cecil |سەردێڕ=The Great Hunger: Ireland 1845–1849 |ڕێکەوت=١٩٦٢}}; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Crowley |یەکەم=John |سەردێڕ=Atlas of the Great Irish Famine |ڕێکەوت=٢٠١٢|display-authors=etal}}</ref> ملیۆنەھای تریش کۆچیان کرد بۆ ئینگلتەرا، یان بۆ ئەمریکای باکوور. لە دەیەی ١٨٧٠ەکاندا بزووتنەوەیەکی نەتەوەپەرستیی مامناوەندی نوێ پێکھێنرا. وەک {{بنز|پارتی پەرلەمانیی ئیرلەندی|en|Irish Parliamentary Party|lt=پارتی پەرلەمانیی ئirلەندی}} بووە ھۆکارێکی سەرەکی لە پەرلەماندا لەژێر سەرکردایەتیی {{بنز|چارڵز ستیوارت پارنێل|en|Charles Stewart Parnell|lt=چارڵز ستیوارت پارنێل}}. پرۆژەیاساکانی حوکمڕانیی ناوخۆیی کە لەلایەن سەرۆک وەزیرانی لیبراڵ گلادستۆنەوە پێشکەش کرابوون نەیانتوانی تێپەڕێنرێن، و لیبراڵەکانی دابەش کرد. {{بنز|یەکێتیخوازی لە ئیرلەندا|en|Unionism in Ireland|lt=کەمینەیەکی بەرچاوی یەکێتیخواز}}، دژی حوکمڕانیی ناوخۆیی بوون، لە ترسی ئەوەی کە پەرلەمانێکی {{بنز|حوکمڕانیی ڕۆما|en|Rome Rule|lt=کاتۆلیکی-نەتەوەیی}} لە دەبلین جیاکارییان بەرامبەر بکات و زیان بە پیشەسازییەکەی بگەیەنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jackson |یەکەم=Alvin |سەردێڕ=Ireland 1798–1998: politics and war |ڕێکەوت=١٩٩٩|بەستەری نووسەر=Alvin Jackson (historian)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Guinnane |یەکەم١=Timothy W. |دوایین٢=Miller |یەکەم٢=Ronald I. |ڕێکەوت=١٩٩٧|سەردێڕ=The Limits to Land Reform: The Land Acts in Ireland, 1870–1909 |ناونیشان=https://www.princeton.edu/rpds/papers/Guinnane_Miller_Limits_to_Land_Reform_EDCC1997.pdf |journal=Economic Development and Cultural Change |بەرگ=٤٥|issue=3 |پەڕەکان=٥٩١–٦١٢|doi=10.1086/452292 |hdl=10419/160647 |s2cid=17477539 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151117223641/https://www.princeton.edu/rpds/papers/Guinnane_Miller_Limits_to_Land_Reform_EDCC1997.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> === سەرکردایەتی === لە ڕووی مێژوویییەوە، ئەرستۆکراسی لە نێوان پارێزگارەکان و لیبراڵەکاندا دابەش ببوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Brock |یەکەم=M. G. |ڕێکەوت=١٩٥٣|سەردێڕ=Politics at the Accession of Queen Victoria |journal=History Today |بەرگ=٣|issue=5 |پەڕەکان=٣٢٩–٣٣٨}}</ref> بەڵام، کاتێک گلادستۆن خۆی بەخشی بە حوکمڕانیی ناوخۆیی بۆ ئیرلەندا، چینە باڵاکانی بەریتانیا تاڕادەیەکی زۆر پارتی لیبراڵیان جێھێشت، و زۆرینەیەکی ھەمیشەییی گەورەیان لە ئەنجومەنی لۆردان بەخشییە پارێزگارەکان. کۆمەڵگەی باڵا لە لەندەن، بەدوای شاژندا، تاڕادەیەکی زۆر لایەنگرانی حوکمڕانیی ناوخۆیییان دەرکرد، و یانە لیبراڵەکان بە توندی دابەش بوون. [[جۆسێف چەمبەرلین]] بەشێکی سەرەکی لە پاڵپشتیکارانی چینی باڵای لە پارتەکە بردەوە دەرەوە و خستییە ناو پارتێکی سێیەمەوە، کە ئەوانیش {{بنز|یەکێتیخوازە لیبراڵەکان|en|Liberal Unionist|lt=یەکێتیخوازە لیبراڵەکان}} بوون، کە ھاوکارییان لەگەڵ پارتی پارێزگاراندا کرد و لە کۆتاییدا تێکەڵ بەوان بوون.<ref>{{Harvp|Ensor|1936|pages=206–207}}; {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Fraser |یەکەم=Peter |ڕێکەوت=١٩٦٢|سەردێڕ=The Liberal Unionist Alliance: Chamberlain, Hartington, and the Conservatives, 1886–1904 |journal=English Historical Review |بەرگ=٧٧|issue=302 |پەڕەکان=٥٣–٧٨|doi=10.1093/ehr/LXXVII.CCCII.53 |jstor=560866}}</ref> لیبراڵە گلادستۆنییەکان لە ساڵی ١٨٩١دا {{بنز|بەرنامەی نیوکاسڵ|en|Newcastle Programme|lt=بەرنامەی نیوکاسڵ}}یان پەسەند کرد کە حوکمڕانیی ناوخۆیی بۆ ئیرلەندا، جیاکردنەوەی کڵێسای ئینگلتەرا لە وێڵز و سکۆتلەندا، کۆنترۆڵکردنی توندتری فرۆشتنی مەی، فراوانکردنی گەورەی ڕێکارەکانی کارگەکان، و چاکسازییە سیاسییە دیموکراسییەکانی لەخۆدەگرت. بەرنامەکە سەرنجکێشییەکی بەھێزی بۆ پێکھاتەی لیبراڵی چینی ناوەڕاستی دژخواز (نۆنکۆنفۆرمیست) ھەبوو، کە ھەستیان بە ئازادی دەکرد بە ڕۆیشتنی ئەرستۆکراسییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cook |یەکەم=Chris |سەردێڕ=A Short History of the Liberal Party: The Road Back to Power |ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan UK |ژپنک=٩٧٨-١-١٣-٧٠٥٦٠٧-٨|پەڕەکان=[https://books.google.com/books?id=Y١p٩DAAAQBAJ&pg=PA٢٥ ٢٤]–٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} 4tadwkdlhy2cbkh5felez0hdpih3jh2 0 299938 1617348 1617129 2026-08-05T12:09:45Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617348 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[ئەلبانیا]] وڵاتێکە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی [[ئەورووپا]] کە دەکەوێتە سەر کەناراوەکانی [[دەریای ئادریاتیک]] و [[دەریای یۆنان]]، و درێژیی هێڵی کەناراوەکەی نزیکەی ٤٧٦ [[کیلۆمەتر|کیلۆمەترە]] (٢٩٦ میل). ئەم وڵاتە لەسەر نیمچەدوورگەی [[بالکان|باڵکان]] هەڵکەوتووە و یەکێکە لە شاخاویترین وڵاتانی ئەورووپا. لە باکووری ڕۆژاواوە لەگەڵ [[مۆنتینیگرۆ]]، لە باکووری ڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ [[کۆسۆڤۆ]]، لە ڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ [[مەقدوونیای باکوور]]، و لە باشووری ڕۆژهەڵات و باشووریشەوە لەگەڵ [[یۆنان]] هاوسنوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-17679574|سەردێڕ=Albania country profile |وێبگە=BBC News}} - {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://dspace.epoka.edu.al/bitstream/handle/1/372/649-1923-1-PB.pdf?sequence=1 |وێبگە=dspace.epoka.edu.al |format=PDF |وتەگێڕانەوە=Albania has 28.748 square kilometers area and the length of the borderline of the Republic of Albania is 1094 km, of which 657 km land border, 316 km of coastline, 48 km and 73 km through rivers dividing line through the lakes.}} - {{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/albania/|سەردێڕ=Spotlighting The World Factbook as We Bid a Fond Farewell - CIA |وێبگە=World Fact Book |وتەگێڕانەوە=Southeastern Europe, bordering the Adriatic Sea and Ionian Sea, between Greece to the south and Montenegro and Kosovo to the north}}</ref> زۆربەی خاکی ئەلبانیا لە چیا و گرد پێکهاتووە، کە زیاتر لە باکوورەوە بۆ باشوور درێژ دەبنەوە، بۆ نموونە چیای ئەلپی ئەلبانی لە باکوور، چیاکانی شار لە باکووری ڕۆژهەڵات، چیاکانی سکاندەربێگ لە ناوەڕاست، چیاکانی کۆراب لە ڕۆژهەڵات، چیاکانی پیندوس لە باشووری ڕۆژهەڵات، و چیاکانی سێراونی لە باشووری ڕۆژاوا. دەشتایی و بانەکان لە ڕۆژاوا بە درێژایی کەناراوەکانی دەریای ئادریاتیک و ئایۆنیی ئەلبانیایان گرتووەتەوە. هەندێک لە گەورەترین و کۆنترین ئاوە [[ئاوی شیرین|سازگارەکانی ئەورووپا]] لە ئەلبانیادان. دەریاچەی شکۆدەر، کە دووەم گەورەترین دەریاچەی [[ئەورووپای باشوور]]، دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوا و بە چیای ئەلپی ئەلبانی و دەریای ئادریاتیک دەورە دراوە. هەروەها یەکێک لە کۆنترین دەریاچە بەردەوامەکانی جیهان، دەریاچەی ئۆهرید، دەکەوێتە باشووری ڕۆژهەڵاتەوە، لە کاتێکدا بەرزترین دەریاچە تەکتۆنیکییەکانی نیمچەدوورگەی باڵکان، واتا دەریاچەی گەورە و بچووکی پرێسپا، بە باشی لە نێوان چیا بەرزەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتدا شاردراونەتەوە. ڕووبارەکان لە ڕۆژهەڵاتی ئەلبانیاوە سەرچاوە دەگرن و بەرەو ڕۆژاوا دەڕژێنە ناو دەریاوە. ئەوان بە حەوزەکانی ئاوەڕۆی دەریای ئادریاتیک، [[دەریای ئیجە]] و [[دەریای ڕەش|دەریای ڕەشدا]] دەورە دراون. درێژترین ڕووباری وڵاتەکە، کە لە دەمەکەیەوە تا سەرچاوەکەی دەپێورێت، ڕووباری درینە کە لە یەکگرتنی دوو سەرچاوە ئاوییەکەیەوە (درینی ڕەش و سپی) دەست پێدەکات، هەرچەندە ڕووباری ڤیۆسێش جێگای سەرنجە، کە یەکێکە لە دوایین سیستەمە گەورە و دەستلێنەردراوەکانی ڕووبار لە ئەورووپادا. وەک وڵاتێکی بچووک، ئەلبانیا بە هەمەجۆریی زیندەیی و زۆریی سیستەمە ژینگەییەکان و ژینگە جیاوازەکانی جیادەکرێتەوە، کە لە ڕووبەری ٢٨,٧٤٨ کیلۆمەتری چوارگۆشەدا (١١,١٠٠ میلی چوارگۆشە) کۆبووەتەوە. ئەم فرەچەشنییە گەورەیە سەرچاوەی لە هەڵکەوتەی جوگرافیی ئەلبانیا لەسەر دەریای ناوەڕاست گرتووە، لەگەڵ بارودۆخی کەشوهەوای تایبەت، تۆپۆگرافیای جۆراوجۆر، هەروەها دەوڵەمەندیی سیستەمە ژینگەییە وشکانی و دەریاییەکان کە ژینگەی جۆراوجۆر دابین دەکەن و هەر یەکەیان ڕووەک و ئاژەڵی تایبەت بە خۆیان هەیە. ٧٩٩ [[ناوچەی پارێزراو]] لە ئەلبانیادا هەن کە ڕووبەری ٥,٢١٦.٩٦ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٢,٠١٤.٢٨ میلی چوارگۆشە) دادەپۆشن.ئەمانە پێکدێن لە دوو یەدەگی سروشتیی توند، ١٤ [[پارکی نەتەوەیی]]، یەک پارکی دەریایی، هەشت پارکی شوێنەواری، ٧٥٠ شوێنەواری سروشتی، ٢٢ ناوچەی بەڕێوەبردنی ژینگە/جۆرەکان، پێنج دیمەنی سروشتیی پارێزراو، چوار ناوچەی سەرچاوەی بەڕێوەبراو، و چوار زۆنگاوی ڕامسار. پارکە نەتەوەییەکان ڕووبەری ٢١٠,٦٦٨.٤٨ هێکتار (٢,١٠٦.٦٨٤٨ کیلۆمەتری چوارگۆشە) دادەپۆشن، کە دەکاتە نزیکەی ١٣.٦٥٪ی کۆی گشتیی خاکی وڵاتەکە. == پێگە و سنوور == بە ڕووبەری گشتیی ٢٨,٧٤٨ کیلۆمەتری چوارگۆشە (١١,١٠٠ میلی چوارگۆشە)، وڵاتەکە دەکەوێتە بەشی باشووری ڕۆژهەڵاتی [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و بەشی باکووری ڕۆژهەڵاتی دەریای یۆنان، کە هەردووکیان دەکەونە ناو [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاستەوە]]. درێژیی سنوورەکانی نزیکەی {{convert|1094|km}}ە، کە {{convert|657|km}}ی لە سنووری وشکانی، {{convert|316|km}}ی لە سنووری کەناراوەکان، {{convert|48|km}} بە سنووری ڕووبار و {{convert|73|km}} بە سنووری دەریاچە پێکدێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dspace.epoka.edu.al/bitstream/handle/1/372/649-1923-1-PB.pdf?sequence=1 |وێبگە=dspace.epoka.edu.al |پەڕە=٢|format=PDF |سەردێڕ=The Influence of Physical Geographic Features in Albania on Human, Culture and Spatial}}</ref><ref name="Springer">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=OynyBwAAQBAJ&q=length+of+the+ionian+sea+albania&pg=PA85|سەردێڕ=Sustainable Development of Sea-Corridors and Coastal Waters: The TEN ECOPORT project in South East Europe|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨٣٣١٩١١٣٨٥٢|edition=Chrysostomos Stylios, Tania Floqi, Jordan Marinski, Leonardo Damiani|پەڕە=٨٥}}</ref> ڕووبەری ئاوی ناوخۆیی {{convert|1350|km²}}یە، کە پێکهاتووە لە دەریاچە سروشتییەکان {{convert|325|km²}}، لێگاوە کەناراوییەکان {{convert|130|km²}}، دەریاچە دەستکردەکان {{convert|174|km²}} و ڕووبارەکان {{convert|721|km}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tAh-uPvUS9wC&q=albania+border+length&pg=PA7|سەردێڕ=Assessing the Comparative Advantage of Wheat Produced in Albania|بڵاوکەرەوە=Cuvillier Verlag|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨٣٨٦٧٢٧٩٩٩٤|edition=Luce Agraja|پەڕە=٧}}</ref> وڵاتانی [[مۆنتینیگرۆ]] ({{convert|173|km}}) و ناوچەی جێناکۆکی [[کۆسۆڤۆ]] ({{convert|114|km}}) بە ڕیزبەندی لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵاتەوە هاوسنووری وڵاتەکەن، هەرچەندە [[سڕبیا]] بانگەشەی خاوەندارێتیی سنوورەکە دەکات بەڵام لە ساڵی ١٩٩٩ەوە دەسەڵاتی بەسەردا نەبووە.<ref name="Geografie - Albanien">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uni-koblenz.de/~ist/ewis/algeo.html |زمان=de |وتەگێڕانەوە=Angrenzende Länder – Griechenland 282 km |سەردێڕ=Geografie – Albanien |بڵاوکەرەوە=University of Koblenz}}</ref> بەشێکی زۆری ئەم سنوورە خاڵە بەرزەکان بەیەکەوە دەبەستێتەوە و بەسەر لوتکەی چیاکاندا دەڕوات بەناو چیاکانی ئەلپی ئەلبانیدا . سنووری ڕۆژهەڵاتی لەگەڵ [[مەقدوونیای باکوور]] هاوبەشە، کە درێژییەکەی {{convert|151|km}}ە. ئەم سنوورە دەکەوێتە خاڵی سێیانی نێوان ئەلبانیا، کۆسۆڤۆ و مەقدوونیای باکوور کە بەناو چیاکانی شار و چیاکانی کۆرابدا تێدەپەڕێت و بەردەوام دەبێت تا دەگاتە دەریاچەی ئۆهرید و دەریاچەی پرێسپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1p5ka8DYAFwC&q=Albania%E2%80%93Kosovo%E2%80%93Macedonia+border+triangle&pg=PA68|سەردێڕ=The Green Belt of Europe: From Vision to Reality|بڵاوکەرەوە=IUCN|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨٢٨٣١٧٠٩٤٥١|edition=Andrew Terry, Karin Ullrich, Uwe Riecken|پەڕە=٦٨}}</ref> درێژیی سنووری باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشی لەگەڵ [[یۆنان]] {{convert|282|km}}ە.<ref name="Geografie - Albanien" /> سنوورەکە دەکەوێتە خاڵی سێیانیی نێوان ئەلبانیا، مەقدوونیای باکوور و یۆنان کە بەناو دەریاچەی گەورە و دەریاچەی بچووکی پرێسپادا تێدەپەڕێت تا لە گەرووی کۆرفو دەگاتە ناو دەریای یۆنان. == کەش و هەوا == [[پەڕگە:Valbona_nga_Kukaj.jpg|چەپ|وێنۆک|350x350پیکسڵ|دەشتی ڤالبۆنە لە ناو چیاکانی ئەلپی ئەلبانیا لە وەرزی پاییزدا.]] ئەلبانیا خاوەنی کەشوهەوایەکی تێکەڵە لە هەردوو کەشوهەوای دەریای ناوەڕاست و کەشوهەوای کیشوەری، کە تێیدا چوار [[وەرز|وەرزی]] جیاواز بەدی دەکرێن.<ref name="climate">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/epr/epr_studies/AlbaniaII.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140227090205/http://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/epr/epr_studies/AlbaniaII.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠١٤|پەڕە=٣٠|بڵاوکەرەوە=United Nations Economic Commission for Europe |سەردێڕ=Environmental Performance Reviews Albania |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕەوشی کەشوهەوای وڵاتەکە زۆر گۆڕاوە و لەسەر ئاستی ناوخۆیی بەپێی ئاستی [[بەرزی]] و هێڵی پانی گۆڕانکاریی بەسەردا دێت.<ref name="climate" /> کەشوهەواکەی بە شێوەیەکی بەرچاو دەکەوێتە ژێر کاریگەریی [[دەریای ناوەڕاست]] لە دیوی ڕۆژاواوە، لەگەڵ ئەو زنجیرە چیایانەی کە لە سەرتاسەری وڵاتەکەدا بەرز بوونەتەوە. ناوچە جیاوازەکانی ئەلبانیا کۆمەڵێک کەشوهەوای سەرنجڕاکێشیان هەیە؛ بە جۆرێک کە سیستەمی کەشوهەوا لە کەناراوەکاندا تەواو جیاوازە لەو کەشوهەوایەی لە ناوچەکانی ناوەوەی وڵاتەکەدا زاڵە. سەرباری ئەوەش، کەشوهەواکە لە باکوورەوە بۆ باشوور و لە ڕۆژاواوە بەرەو ڕۆژهەڵات دەگۆڕێت. بە شێوەیەکی گشتی، ئەلبانیا چەندین جۆری کەشوهەوا لەخۆدەگرێت، کە لە کەشوهەوای مامناوەند لە ناوچە کەناراوییەکانەوە دەست پێدەکات تا دەگاتە کەشوهەوای کیشوەری لە ناوچەکانی ناوەوەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=IkdbD9y40D4C&q=albania+the+wettest+area+in+europe&pg=PA3|سەردێڕ=Inland Fisheries of Europe|بڵاوکەرەوە=Food & Agriculture Org.|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٩٧٨٩٢٥١٠٣٣٥٨٦|پەڕە=٣}}</ref> گەرمترین ناوچەکانی وڵاتەکە دەکەونە سەر کەناراوەکان، کە بەپێی [[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن]] جۆری کەشوهەوای دەریای ناوەڕاستیان هەیە. لە بەرامبەردا، ناوچە بەرزەکان کەشوهەوایەکی زەریاییان هەیە. بەگشتی زستان لە ئەلبانیادا مامناوەند و شێدارە، و هاوینیش گەرم و وشکە. ناوچەکانی باکوور، وەک چیاکانی ئەلپی ئەلبانی، جۆرێک لە کەشوهەوای نیمچە جەمسەری بەخۆیانەوە دەبینن، کە زۆرجار زستانێکی زۆر سارد و هاوینێکی کورت و مامناوەندیان هەیە. لە پێدەشتەکانی ڕۆژاوای ئەلبانیادا، زستان مامناوەندە و تێکڕای پلەی گەرما تێیاندا دەگاتە نزیکەی {{convert|7|°C|°F}}. تێکڕای پلەی گەرمای هاوینیش نزیکەی {{convert|32|°C|°F}}ە، بەڵام ڕێژەی شێداری تێیدا نزمە. لە پێدەشتەکانی باشووریشدا، بەتایبەتی ئەو ناوچانەی دەکەونە سەر دەریای یۆنان، تێکڕای پلەی گەرما لە زستاندا دەوروبەری {{convert|5|°C|°F}} و لە هاوینیشدا {{convert|30|°C|°F}}ە. == سەرچاوەکان == [[پۆل:جوگرافیای ئالبانیا]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] 9u96xq0tzng98iey6ydx8r98h16kxqi 1617419 1617348 2026-08-05T15:01:29Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1617419 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[ئەلبانیا]] وڵاتێکە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی [[ئەورووپا]] کە دەکەوێتە سەر کەناراوەکانی [[دەریای ئادریاتیک]] و [[دەریای یۆنان]]، و درێژیی هێڵی کەناراوەکەی نزیکەی ٤٧٦ [[کیلۆمەتر|کیلۆمەترە]] (٢٩٦ میل). ئەم وڵاتە لەسەر نیمچەدوورگەی [[بالکان|باڵکان]] هەڵکەوتووە و یەکێکە لە شاخاویترین وڵاتانی ئەورووپا. لە باکووری ڕۆژاواوە لەگەڵ [[مۆنتینیگرۆ]]، لە باکووری ڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ [[کۆسۆڤۆ]]، لە ڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ [[مەقدوونیای باکوور]]، و لە باشووری ڕۆژهەڵات و باشووریشەوە لەگەڵ [[یۆنان]] هاوسنوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-17679574|سەردێڕ=Albania country profile |وێبگە=BBC News}} - {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://dspace.epoka.edu.al/bitstream/handle/1/372/649-1923-1-PB.pdf?sequence=1 |وێبگە=dspace.epoka.edu.al |format=PDF |وتەگێڕانەوە=Albania has 28.748 square kilometers area and the length of the borderline of the Republic of Albania is 1094 km, of which 657 km land border, 316 km of coastline, 48 km and 73 km through rivers dividing line through the lakes.}} - {{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/albania/|سەردێڕ=Spotlighting The World Factbook as We Bid a Fond Farewell - CIA |وێبگە=World Fact Book |وتەگێڕانەوە=Southeastern Europe, bordering the Adriatic Sea and Ionian Sea, between Greece to the south and Montenegro and Kosovo to the north}}</ref> زۆربەی خاکی ئەلبانیا لە چیا و گرد پێکهاتووە، کە زیاتر لە باکوورەوە بۆ باشوور درێژ دەبنەوە، بۆ نموونە چیای ئەلپی ئەلبانی لە باکوور، چیاکانی شار لە باکووری ڕۆژهەڵات، چیاکانی سکاندەربێگ لە ناوەڕاست، چیاکانی کۆراب لە ڕۆژهەڵات، چیاکانی پیندوس لە باشووری ڕۆژهەڵات، و چیاکانی سێراونی لە باشووری ڕۆژاوا. دەشتایی و بانەکان لە ڕۆژاوا بە درێژایی کەناراوەکانی دەریای ئادریاتیک و ئایۆنیی ئەلبانیایان گرتووەتەوە. هەندێک لە گەورەترین و کۆنترین ئاوە [[ئاوی شیرین|سازگارەکانی ئەورووپا]] لە ئەلبانیادان. دەریاچەی شکۆدەر، کە دووەم گەورەترین دەریاچەی [[ئەورووپای باشوور]]، دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوا و بە چیای ئەلپی ئەلبانی و دەریای ئادریاتیک دەورە دراوە. هەروەها یەکێک لە کۆنترین دەریاچە بەردەوامەکانی جیهان، دەریاچەی ئۆهرید، دەکەوێتە باشووری ڕۆژهەڵاتەوە، لە کاتێکدا بەرزترین دەریاچە تەکتۆنیکییەکانی نیمچەدوورگەی باڵکان، واتا دەریاچەی گەورە و بچووکی پرێسپا، بە باشی لە نێوان چیا بەرزەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتدا شاردراونەتەوە. ڕووبارەکان لە ڕۆژهەڵاتی ئەلبانیاوە سەرچاوە دەگرن و بەرەو ڕۆژاوا دەڕژێنە ناو دەریاوە. ئەوان بە حەوزەکانی ئاوەڕۆی دەریای ئادریاتیک، [[دەریای ئیجە]] و [[دەریای ڕەش|دەریای ڕەشدا]] دەورە دراون. درێژترین ڕووباری وڵاتەکە، کە لە دەمەکەیەوە تا سەرچاوەکەی دەپێورێت، ڕووباری درینە کە لە یەکگرتنی دوو سەرچاوە ئاوییەکەیەوە (درینی ڕەش و سپی) دەست پێدەکات، هەرچەندە ڕووباری ڤیۆسێش جێگای سەرنجە، کە یەکێکە لە دوایین سیستەمە گەورە و دەستلێنەردراوەکانی ڕووبار لە ئەورووپادا. وەک وڵاتێکی بچووک، ئەلبانیا بە هەمەجۆریی زیندەیی و زۆریی سیستەمە ژینگەییەکان و ژینگە جیاوازەکانی جیادەکرێتەوە، کە لە ڕووبەری ٢٨,٧٤٨ کیلۆمەتری چوارگۆشەدا (١١,١٠٠ میلی چوارگۆشە) کۆبووەتەوە. ئەم فرەچەشنییە گەورەیە سەرچاوەی لە هەڵکەوتەی جوگرافیی ئەلبانیا لەسەر دەریای ناوەڕاست گرتووە، لەگەڵ بارودۆخی کەشوهەوای تایبەت، تۆپۆگرافیای جۆراوجۆر، هەروەها دەوڵەمەندیی سیستەمە ژینگەییە وشکانی و دەریاییەکان کە ژینگەی جۆراوجۆر دابین دەکەن و هەر یەکەیان ڕووەک و ئاژەڵی تایبەت بە خۆیان هەیە. ٧٩٩ [[ناوچەی پارێزراو]] لە ئەلبانیادا هەن کە ڕووبەری ٥,٢١٦.٩٦ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٢,٠١٤.٢٨ میلی چوارگۆشە) دادەپۆشن.ئەمانە پێکدێن لە دوو یەدەگی سروشتیی توند، ١٤ [[پارکی نەتەوەیی]]، یەک پارکی دەریایی، هەشت پارکی شوێنەواری، ٧٥٠ شوێنەواری سروشتی، ٢٢ ناوچەی بەڕێوەبردنی ژینگە/جۆرەکان، پێنج دیمەنی سروشتیی پارێزراو، چوار ناوچەی سەرچاوەی بەڕێوەبراو، و چوار زۆنگاوی ڕامسار. پارکە نەتەوەییەکان ڕووبەری ٢١٠,٦٦٨.٤٨ هێکتار (٢,١٠٦.٦٨٤٨ کیلۆمەتری چوارگۆشە) دادەپۆشن، کە دەکاتە نزیکەی ١٣.٦٥٪ی کۆی گشتیی خاکی وڵاتەکە. == پێگە و سنوور == بە ڕووبەری گشتیی ٢٨,٧٤٨ کیلۆمەتری چوارگۆشە (١١,١٠٠ میلی چوارگۆشە)، وڵاتەکە دەکەوێتە بەشی باشووری ڕۆژهەڵاتی [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و بەشی باکووری ڕۆژهەڵاتی دەریای یۆنان، کە هەردووکیان دەکەونە ناو [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاستەوە]]. درێژیی سنوورەکانی نزیکەی {{convert|1094|km}}ە، کە {{convert|657|km}}ی لە سنووری وشکانی، {{convert|316|km}}ی لە سنووری کەناراوەکان، {{convert|48|km}} بە سنووری ڕووبار و {{convert|73|km}} بە سنووری دەریاچە پێکدێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dspace.epoka.edu.al/bitstream/handle/1/372/649-1923-1-PB.pdf?sequence=1 |وێبگە=dspace.epoka.edu.al |پەڕە=٢|format=PDF |سەردێڕ=The Influence of Physical Geographic Features in Albania on Human, Culture and Spatial}}</ref><ref name="Springer">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=OynyBwAAQBAJ&q=length+of+the+ionian+sea+albania&pg=PA85|سەردێڕ=Sustainable Development of Sea-Corridors and Coastal Waters: The TEN ECOPORT project in South East Europe|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨٣٣١٩١١٣٨٥٢|edition=Chrysostomos Stylios, Tania Floqi, Jordan Marinski, Leonardo Damiani|پەڕە=٨٥}}</ref> ڕووبەری ئاوی ناوخۆیی {{convert|1350|km²}}یە، کە پێکهاتووە لە دەریاچە سروشتییەکان {{convert|325|km²}}، لێگاوە کەناراوییەکان {{convert|130|km²}}، دەریاچە دەستکردەکان {{convert|174|km²}} و ڕووبارەکان {{convert|721|km}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tAh-uPvUS9wC&q=albania+border+length&pg=PA7|سەردێڕ=Assessing the Comparative Advantage of Wheat Produced in Albania|بڵاوکەرەوە=Cuvillier Verlag|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨٣٨٦٧٢٧٩٩٩٤|edition=Luce Agraja|پەڕە=٧}}</ref> وڵاتانی [[مۆنتینیگرۆ]] ({{convert|173|km}}) و ناوچەی جێناکۆکی [[کۆسۆڤۆ]] ({{convert|114|km}}) بە ڕیزبەندی لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵاتەوە هاوسنووری وڵاتەکەن، هەرچەندە [[سڕبیا]] بانگەشەی خاوەندارێتیی سنوورەکە دەکات بەڵام لە ساڵی ١٩٩٩ەوە دەسەڵاتی بەسەردا نەبووە.<ref name="Geografie - Albanien">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uni-koblenz.de/~ist/ewis/algeo.html |زمان=de |وتەگێڕانەوە=Angrenzende Länder – Griechenland 282 km |سەردێڕ=Geografie – Albanien |بڵاوکەرەوە=University of Koblenz}}</ref> بەشێکی زۆری ئەم سنوورە خاڵە بەرزەکان بەیەکەوە دەبەستێتەوە و بەسەر لوتکەی چیاکاندا دەڕوات بەناو چیاکانی ئەلپی ئەلبانیدا . سنووری ڕۆژهەڵاتی لەگەڵ [[مەقدوونیای باکوور]] هاوبەشە، کە درێژییەکەی {{convert|151|km}}ە. ئەم سنوورە دەکەوێتە خاڵی سێیانی نێوان ئەلبانیا، کۆسۆڤۆ و مەقدوونیای باکوور کە بەناو چیاکانی شار و چیاکانی کۆرابدا تێدەپەڕێت و بەردەوام دەبێت تا دەگاتە دەریاچەی ئۆهرید و دەریاچەی پرێسپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1p5ka8DYAFwC&q=Albania%E2%80%93Kosovo%E2%80%93Macedonia+border+triangle&pg=PA68|سەردێڕ=The Green Belt of Europe: From Vision to Reality|بڵاوکەرەوە=IUCN|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨٢٨٣١٧٠٩٤٥١|edition=Andrew Terry, Karin Ullrich, Uwe Riecken|پەڕە=٦٨}}</ref> درێژیی سنووری باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشی لەگەڵ [[یۆنان]] {{convert|282|km}}ە.<ref name="Geografie - Albanien" /> سنوورەکە دەکەوێتە خاڵی سێیانیی نێوان ئەلبانیا، مەقدوونیای باکوور و یۆنان کە بەناو دەریاچەی گەورە و دەریاچەی بچووکی پرێسپادا تێدەپەڕێت تا لە گەرووی کۆرفو دەگاتە ناو دەریای یۆنان. == کەش و هەوا == [[پەڕگە:Valbona_nga_Kukaj.jpg|چەپ|وێنۆک|350x350پیکسڵ|دەشتی ڤالبۆنە لە ناو چیاکانی ئەلپی ئەلبانیا لە وەرزی پاییزدا.]] ئەلبانیا خاوەنی کەشوهەوایەکی تێکەڵە لە هەردوو کەشوهەوای دەریای ناوەڕاست و کەشوهەوای کیشوەری، کە تێیدا چوار [[وەرز|وەرزی]] جیاواز بەدی دەکرێن.<ref name="climate">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/epr/epr_studies/AlbaniaII.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140227090205/http://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/epr/epr_studies/AlbaniaII.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠١٤|پەڕە=٣٠|بڵاوکەرەوە=United Nations Economic Commission for Europe |سەردێڕ=Environmental Performance Reviews Albania |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕەوشی کەشوهەوای وڵاتەکە زۆر گۆڕاوە و لەسەر ئاستی ناوخۆیی بەپێی ئاستی [[بەرزی]] و هێڵی پانی گۆڕانکاریی بەسەردا دێت.<ref name="climate" /> کەشوهەواکەی بە شێوەیەکی بەرچاو دەکەوێتە ژێر کاریگەریی [[دەریای ناوەڕاست]] لە دیوی ڕۆژاواوە، لەگەڵ ئەو زنجیرە چیایانەی کە لە سەرتاسەری وڵاتەکەدا بەرز بوونەتەوە. ناوچە جیاوازەکانی ئەلبانیا کۆمەڵێک کەشوهەوای سەرنجڕاکێشیان هەیە؛ بە جۆرێک کە سیستەمی کەشوهەوا لە کەناراوەکاندا تەواو جیاوازە لەو کەشوهەوایەی لە ناوچەکانی ناوەوەی وڵاتەکەدا زاڵە. سەرباری ئەوەش، کەشوهەواکە لە باکوورەوە بۆ باشوور و لە ڕۆژاواوە بەرەو ڕۆژهەڵات دەگۆڕێت. بە شێوەیەکی گشتی، ئەلبانیا چەندین جۆری کەشوهەوا لەخۆدەگرێت، کە لە کەشوهەوای مامناوەند لە ناوچە کەناراوییەکانەوە دەست پێدەکات تا دەگاتە کەشوهەوای کیشوەری لە ناوچەکانی ناوەوەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=IkdbD9y40D4C&q=albania+the+wettest+area+in+europe&pg=PA3|سەردێڕ=Inland Fisheries of Europe|بڵاوکەرەوە=Food & Agriculture Org.|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٩٧٨٩٢٥١٠٣٣٥٨٦|پەڕە=٣}}</ref> گەرمترین ناوچەکانی وڵاتەکە دەکەونە سەر کەناراوەکان، کە بەپێی [[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن]] جۆری کەشوهەوای دەریای ناوەڕاستیان هەیە. لە بەرامبەردا، ناوچە بەرزەکان کەشوهەوایەکی زەریاییان هەیە. بەگشتی زستان لە ئەلبانیادا مامناوەند و شێدارە، و هاوینیش گەرم و وشکە. ناوچەکانی باکوور، وەک چیاکانی ئەلپی ئەلبانی، جۆرێک لە کەشوهەوای نیمچە جەمسەری بەخۆیانەوە دەبینن، کە زۆرجار زستانێکی زۆر سارد و هاوینێکی کورت و مامناوەندیان هەیە. لە پێدەشتەکانی ڕۆژاوای ئەلبانیادا، زستان مامناوەندە و تێکڕای پلەی گەرما تێیاندا دەگاتە نزیکەی {{convert|7|°C|°F}}. تێکڕای پلەی گەرمای هاوینیش نزیکەی {{convert|32|°C|°F}}ە، بەڵام ڕێژەی شێداری تێیدا نزمە. لە پێدەشتەکانی باشووریشدا، بەتایبەتی ئەو ناوچانەی دەکەونە سەر دەریای یۆنان، تێکڕای پلەی گەرما لە زستاندا دەوروبەری {{convert|5|°C|°F}} و لە هاوینیشدا {{convert|30|°C|°F}}ە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:جوگرافیای ئالبانیا]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] pgz0xwpse9tnadt0ccbja8x98n8l1cp 0 299944 1617347 1617137 2026-08-05T12:09:25Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617347 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[چین]] خاوەنی هەمەجۆرییەکی جوگرافیاى گەورەیە. دەشتاییەکانی ڕۆژهەڵات و کەناراوەکانی باشووری وڵاتەکە لە خاکێکی نزم و دامەنی چیای بەپیت پێکهاتوون. ئەم ناوچانە شوێنی زۆرینەی بەرهەمی کشتوکاڵی و چڕیی دانیشتووانی چینن. ناوچەکانی باشووری وڵاتەکە (باشووری ڕووباری یانگتزە) لە زەویی گرد و شاخاوی پێکهاتوون. بەشی ڕۆژاوا و باکووری وڵاتەکە لەلایەن حەوزە نزمەکان (وەک بیابانی [[بیابانی گۆبی|گۆبی]] و تەکلامەکان)، [[بان|بانە]] شەپۆلییەکان و کۆمەڵەچیا بەرزەکانەوە دەورە دراون. ئەم ناوچەیە بەشێک لە بەرزترین [[بان|باندەشتی]] سەر زەوی لەخۆدەگرێت، کە ئەویش بانی تبتییە، و توانای کشتوکاڵی و ڕێژەی دانیشتووانی زۆر کەمترە. لە ڕووی مێژووییەوە، دانیشتووانی چین لە دەشتی ناوەڕاستی چین چڕببوونەوە و وەک وڵاتێک پەرەی سەند کە چەقی سیاسی و شارستانییەکەی دەکەوتە ناوەڕاست و بەشە نزمەکانی [[ڕووباری زەرد]] لە دەشتاییەکانی باکووردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://education.nationalgeographic.org/resource/huang-he-valley/ |وێبگە=National Geographic |سەردێڕ=Huang He Valley}}</ref> لە ماوەی ڕابردوودا، هێڵی کەناراوەکانی وڵاتەکە بە درێژیی {{convert|18000|km|abbr=on}} بە شێوەیەکی بەرفراوان بۆ بازرگانیی هەناردەکردن بەکارهێنراوە، ئەمەش وای کردووە پارێزگا کەناراوییەکان ببنە پێشەنگترین سەنتەری ئابووری. ڕووبەری کۆماری گەلی چین نزیکەی {{convert|9600000|km2|sqmi|abbr=on}}ە. ڕووبەری تەواوەتیی خاکەکە هەندێک جار بەهۆی ناکۆکییە سنوورییەکانەوە جێی مشتومڕە، دیارترینیان دەربارەی تایوان، ئەکسای چین، ناوچەی ترانس-کاراکۆرام و تِبتی باشوورە. بەپێی کتێبی ''The World Factbook''ی [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی|دەزگای هەواڵگریی ناوەندی (CIA)]]، ڕووبەری کۆماری گەلی چین دەکاتە {{convert|9596960|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref name="CIA Factbook China" /> کۆماری گەلی چین یەکێکە لە سێیەم یان چوارەم گەورەترین وڵاتی جیهان، بە جۆرێک بەپێی شێوازی پێوانەکردنی ڕووبەری ویلایەتە یەکگرتووەکان، دەکرێت کەمێک گەورەتر یان کەمێک بچووکتر بێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. هەردوو وڵاتەکە لە ڕووسیا و کەنەدا بچووکترن و لە بەڕازیل گەورەترن. == پێگە و سنوور == [[چین|کۆماری گەلی چین]] سێیەم گەورەترین وڵاتی جیهانە لە ڕووی ڕووبەری وشکانییەوە، کە ڕووبەرە وشکانییەکەی نۆ ملیۆن و شەش سەد هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشەیە، واتە یەک لەسەر پازدەی کۆی ڕووبەری وشکانیی گۆی زەوی، و چارەکێکی کۆی ڕووبەری [[ئاسیا]]، و هەمان ڕووبەری گشتیی سی [[یەکێتیی ئەورووپا|وڵاتە ئەورووپییەکەیە]]. سەرباری ئەوەش، بەپێی بنەماکەی خۆی، چین خاوەنی نزیکەی سێ ملیۆن کیلۆمەتری چوارگۆشەیە لە ئاوە هەرێمییەکان کە بەپێی ڕێککەوتننامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ یاسای دەریاکان لەژێر سەروەریی خۆیدایە. لە ڕووی ڕووبەری گشتییەوە بە سێیەم یان چوارەم وڵات دادەنرێت.<ref>[https://web.archive.org/web/20030731063238/http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&c=Page&cid=1007029394365&a=KCountryProfile&aid=1018965313021 "The People's Republic of China"] (7 September 2005). Foreign & Commonwealth Office {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200321173421/https://web.archive.org/web/20030731063238/http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&c=Page&cid=1007029394365&a=KCountryProfile&aid=1018965313021|date=21 March 2020}}</ref> نادڵنیایی لە ڕووبەری گشتیی وڵاتەکە دەگەڕێتەوە بۆ دوو هۆکار: یەکەمیان دروستیی بانگەشەکانی چین لەسەر ناوچەکانی وەک ئاکسای چین و ڕێڕەوەکانی ناوچەی کاراکۆرام (کە هیندستان بانگەشەی خاوەندارێتییان دەکات)،<ref name="CIA">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html Field Listing – Disputes – international], [[The World Factbook]] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171116192405/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html|date=16 November 2017}} {{dead link|date=2020-08-02|bot=JarBot}}</ref> و دووەمیان چۆنیەتیی هەژمارکردنی قەبارەی گشتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانە، چونکە پەڕتووکی فاکتبووک ڕووبەری ویلایەتە یەکگرتووەکان بە 9,826,630 کم² (3,794,080 میلی چوارگۆشە) دادەنێت <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2005/Table03.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181210063235/https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2005/Table03.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=25 Mar. 2008 |ئیش=Demographic Yearbook 2005 |format=PDF |سەردێڕ=Population by Sex, Rate of Population Increase, Surface Area and Density |بڵاوکەرەوە=UN Statistics Division}}</ref> لە کاتێکدا ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا بە 9,522,055 کم² (3,676,486 میلی چوارگۆشە)ی دادەنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.britannica.com/eb/article-9111233/United-States |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20080622075530/http://www.britannica.com:80/eb/article-9111233/United-States |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=25 Mar. 2008 |سەردێڕ=United States |بڵاوکەرەوە=Encyclopedia Britannica}}</ref> چین دەکەوێتە نیوەگۆی باکوورەوە، و تەواوی خاکەکەی، بە ئاوە هەرێمییەکان و دوورگەکانیشەوە، دەکەوێتە باکووری هێڵی کەمەرەییەوە. دووریی نێوان هەردوو خاڵی ڕۆژاوا و ڕۆژهەڵات ٥٢٠٠ کیلۆمەترە. درێژیی گشتیی سنوورە وشکانییەکانی چین بیست هەزار کیلۆمەترە، کە لایە ڕۆژهەڵاتییەکەی لە دەرچەی ڕووباری یالو جیانگەوە دەست پێدەکات لەسەر سنووری نێوان [[چین]] و [[کۆریای باکوور|کۆماری دیموکراتیی گەلی کۆریا]]، و هاوسنوورە لەگەڵ چواردە وڵاتدا، بەمەش (لە پاڵ [[ڕووسیا|ڕووسیادا]]) یەکێکە لەو وڵاتانەی کە زۆرترین سنووری لەگەڵ وڵاتانی تردا هەیە؛ بە ئاراستەی میلی کاتژمێر لە باشوورەوە دراوسێکانی چین بریتین لە: [[ڤیێتنام]]، [[لاوس]]، [[میانمار|بورما]]، [[ھیندستان|هیندستان]]، [[بووتان]]، [[نیپال]]، [[پاکستان]]<ref>سنوورەکانی چین لەگەڵ [[پاکستان]] دەکەوێتە ناوچەی جێناکۆکی [[کەشمیر|کەشمیرەوە]]، کە هیندستان بانگەشەی خاوەندارێتیی ئەو ناوچەیە دەکات کە لەژێر بەڕێوەبردنی پاکستاندایە.</ref>، [[ئەفغانستان]]، [[تاجیکستان]]، [[قرغیزستان]]، [[کازاخستان]]، [[ڕووسیا]]، [[مەنگۆلیا]] و [[کۆریای باکوور]].درێژیی سنوورە وشکانییەکانی چین دەگاتە ٢٢,١١٧ کم (١٣,٧٤٣ میل) کە درێژترینە لە جیهاندا. درێژیی هێڵی کەناراویی چین لە هەژدە هەزار کیلۆمەتر تێدەپەڕێت، کە لایە باکوورییەکەی لە دەرچەی ڕووباری یالو جیانگەوەیە و لایە باشوورییەکەشی لە دەرچەی ڕووباری بێی لۆنە لەسەر سنووری نێوان [[چین]] و [[ڤیێتنام]]، هێڵی کەناراوییەکە بە شێوەی مانگێکی نیوەیی دەردەکەوێت کە بەرەو زەریا کشاوە. کەناراوەکانی چین دوو جۆرن: کەناراوەکانی باشوور زۆربەیان بەردینن، و کەناراوەکانی باکووریش زۆربەیان تەخت و قوڕین و لمیان. کەناراوە بەردینەکان نایبەستن و بەندەری سروشتی پێکدەهێنن کە دەکرێت بە درێژایی ساڵ بە ڕووی گەشتی دەریاییدا کراوە بن، ئەمەش بارودۆخێکی جوگرافیی باش دەڕەخسێنێت بۆ پەرەپێدانی گواستنەوەی دەریایی. کەناراوە تەختە لمییەکانیش گونجاون بۆ پەرەپێدانی گەشتیاری، و کەناراوە قوڕینەکانیش گونجاون بۆ پیشەسازیی خوێی دەریایی، چونکە ماددە خاوەکان دابین دەکەن بۆ گەشەپێدانی پیشەسازیی کیمیایی. دیمەنە سروشتییەکان لە چیندا جۆراوجۆرن. لە ڕۆژهەڵات، بە درێژایی کەناراوەکانی دەریای زەرد و دەریای ڕۆژهەڵاتی چین، ناوچە چڕەکان لە ڕووی دانیشتووانەوە لە دەشتاییە نیشتووەکاندا هەڵکەوتوون، لە کاتێکدا لە قەراغەکانی بانی مەنگۆلیای ناوەوە لە باکوور دەتوانرێت لەوەڕگەکان ببینرێن. باشووری چین بە گرد و [[زنجیرەچیا]] نزمەکان زاڵە. لە ناوەڕاستی ڕۆژهەڵاتی وڵاتەکەدا، [[دەلتا (جوگرافیا)|دێلتای]] هەردوو ڕووبارە سەرەکییەکەی چین، واتا [[ڕووباری زەرد]] و [[ڕووباری یانگتسی]] (چانگ جیانگ) بوونیان هەیە. لە ڕووبارە سەرەکییەکانی تر دەتوانین ئاماژە بە ڕووباری شی، [[ڕووباری مێکۆنگ]]، براهمابوترا و ئامور بکەین. لە ڕۆژاوا زنجیرەچیا سەرەکییەکان بەدی دەکرێن، بەتایبەتی [[ھیمالایا]]، کە بەرزترین خاڵی چین لە نیوەی ڕۆژهەڵاتی [[چیای ئیڤرست|چیای ئەڤرێستدایە]] بە بەرزیی ٨٨٤٨ مەتر (٢٩٠٢٩ پێ)، لە کاتێکدا [[بان|بانە]] بەرزەکان دیمەنێکی سروشتیی وشک دروست دەکەن، وەک بیابانی تەکلامەکان و [[بیابانی گۆبی]]. شەش هەزار دوورگە بە درێژایی کەناراوەکانی چین هەن، کە کۆی ڕووبەریان نزیکەی هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. گەورەترینیان [[جوگرافیای تایوان|دوورگەی تایوانە]] کە ڕووبەرەکەی سی و پێنج هەزار و هەشت سەد کیلۆمەتری چوارگۆشەیە، دوای ئەویش دوورگەی هاینان دێت بە ڕووبەری سی و سێ هەزار و نۆ سەد کیلۆمەتری چوارگۆشە. ئەم دوو دوورگەیە بە دوورگەکانی گەنجینە ناسراون بەهۆی زۆریی سامانەکانیان و جوانیی دیمەنەکانیان. هەردوو دوورگەی دیاۆیۆ و چیۆیۆ دەکەونە سەر دەریا لە باکووری ڕۆژهەڵاتی دوورگەی تایوان و ئەوان ڕۆژهەڵاتترین خاڵی چینن. ئەو زیاتر لە دووسەد دوورگە، قەدپاڵی دەریایی، کەناراو و گردۆڵکە لمیانە دەچنە سەر چوار کۆمەڵە دوورگە بە ناوەکانی دۆنگ شا، سی شا، چۆنگ شا و نان شا، کە هەموویان پێیان دەوترێت دوورگەکانی نان های. چەندین ئەرخەپێلی گرنگی تریش هەن وەک ئەرخەپێلی میاو داو، ئەرخەپێلی چانگ شان، ئەرخەپێلی چۆ شان، ئەرخەپێلی پێنگ هۆ و هی تر. لە نێوانیاندا، ئەرخەپێلی چۆ شان کە دەکەوێتە دەریای دۆنگ های، ناوچەیەکی گەشتیاریی بەناوبانگە کە چیای بوودایی پوتۆی لێیە، و ماسیگریی گەورەی چۆ شان هەم لە ناوەوە و هەم لە دەرەوەی چین ناسراوە. === کەشوهەوا === [[چین]] یەکێکە لەو وڵاتانەی جیهان کە خاکەکەی بەسەر زۆرترین ناوچەی کەشوهەواییدا درێژ دەبێتەوە، بە جۆرێک کە خاکی چین شەش ناوچەی کەشوهەوایی لەخۆدەگرێت: ناوچەی مامناوەندی سارد، ناوچەی مامناوەند، ناوچەی مامناوەندی گەرم، ناوچەی نیمچەخوولگەیی، ناوچەی گەرم، و ناوچەی خوولگەیی. ناوچە مامناوەندەکان، مامناوەندە گەرمەکان و خوولگەییەکان زۆربەی خاکی چین پێکدەهێنن، کە تێیاندا کەشوهەوا مامناوەندە و هەر چوار وەرزەکە بە ڕوونی دەردەکەون. ئەمەش شوێنێکی زۆر گونجاوە بۆ ژیان و گەشەسەندنی مرۆڤ. بارودۆخی ئاو لە چین بەهۆی فراوانیی خاکەکەیەوە جیاوازییەکی زۆری هەیە. لە ماوەی ساڵێکدا، تێکڕای بارانبارین دەگاتە شەش سەد و بیست و نۆ ملیمەتر، و کۆی گشتیی دابارینی ساڵانە لە شەش هەزار ملیار [[پەڕگە:China_topography_full_res.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ|کەش و هەوای چین]] تێدەپەڕێت. بەڵام ناوچە جیاوازەکان بەهۆی کاریگەریی جۆرە جیاوازەکانی بای وەرزییەوە، ڕووبەڕووی نایەکسانی لە بارودۆخی ئاودا دەبنەوە و ڕێژەکە لە باشووری ڕۆژهەڵاتەوە بەرەو باکووری ڕۆژاوا کەمدەکات. ناوچەکانی باشووری چین بە شێوەیەکی بەرچاو دەکەونە ژێر کاریگەریی بای وەرزیی هاوینە و بارانێکی زۆریان لێ دەبارێت، بەتایبەتی ناوچە کەناراوییەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتی چین کە تێکڕای بارانبارینی ساڵانەیان لە هەزار ملیمەتر زیاترە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Team |یەکەم=Z. C. A. |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://zerocarbon-analytics.org/finance/the-cascading-economic-cost-of-climate-disasters-for-china/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=Zero Carbon Analytics |زمان=en-US |سەردێڕ=The cascading economic cost of climate disasters for China}}</ref> شارۆچکەی هۆشاولیۆ لە باکووری ڕۆژهەڵاتی تایوان ژمارەیەکى پێوانەی لە بارانباریندا تۆمارکردووە ، کە گەیشتە هەشت هەزار و چوار سەد و هەشت ملیمەتر. ناوچەکانی باکووری ڕۆژاوای چین دەکەونە دڵی ناوچەی ئۆراسیاوە، کە کەمتر دەکەونە ژێر کاریگەریی بای وەرزی و بارانیان کەم لێ دەبارێت. تێکڕای دابارینی ساڵانە لەم ناوچانەدا لە دووسەد ملیمەتر کەمترە، جگە لە هەندێک چیای بەرز. شارۆچکەی ڕوۆ چیانگ لە ناو حەوزی تالیمۆ لە شینجیانگ وشکترین شوێنە لە چین کە تێکڕای بارانبارینی ساڵانەی لە دە ملیمەتر کەمترە. ماوەی تیشکی خۆر لە ساڵێکدا لە کمتر لە ١١٠٠ کاتژمێرەوە لە بەشێک لە سێچوان و [[چۆنگچینگ]] دەست پێدەکات تا لە سەرووی ٣٤٠٠ کاتژمێرەوە لە باکووری ڕۆژاوای چینگهای. قاڵبە وەرزییەکانی تیشکی خۆر بەپێی ناوچەکان بە شێوەیەکی بەرچاو جیاوازن، بەڵام بە گشتی [[باکوور و باشووری چین|باکووری وڵات]] و بانی تیبەت لە باشووری وڵات خۆرەتاوترن. == ڕووبارەکان == [[پەڕگە:China_rivers.svg|چەپ|وێنۆک|ڕووبارە سەرەکییەکانی چین]] چین سەرەتا خاوەنی ٥٠,٠٠٠ ڕووبار بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، بەهۆی جیاوازیی ئاماری، لەدەستدانی ئاو و خاک، و گۆڕانی کەشوهەوا، لە ئێستادا تەنها مەزەندەی ٢٢,٠٠٠ ڕووبار دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theatlantic.com/china/archive/2013/04/28-000-rivers-disappeared-in-china-what-happened/275365/|سەردێڕ=٢٨,٠٠٠ ڕووبار لە چین نەمان: چی ڕوویدا؟|یەکەم١=ئەنگێل|دوایین١=هسوو|بەستەری نووسەر١=ئەنگێل هسوو|یەکەم٢=ویلیام|دوایین٢=میاو|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٣|ئیش=دی ئەتلانتیک|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> ڕووبارەکانی چین کۆی درێژییان دەگاتە ٤٢٠,٠٠٠ کیلۆمەتر. ١,٥٠٠ ڕووبار ڕووبەری لافاویان لە ١,٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە تێدەپەڕێت. زۆرینەی ڕووبارەکان لە ڕۆژاواوە بەرەو ڕۆژهەڵات دەڕژێنە ناو [[ئۆقیانووسی ئارام|زەریای هێمن]]. [[ڕووباری یانگتسی]] (چانگ جیانگ) لە تیبەت سەرچاوە دەگرێت، بەناو چینی ناوەڕاستدا تێدەپەڕێت و لە نزیک [[شانگھای|شانگهای]] دەچێتە ناو دەریای ڕۆژهەڵاتی چین. یانگتسی درێژییەکەی ٦,٣٠٠ کیلۆمەترە و ڕووبەری لافاوی ١.٨ ملیۆن کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. ئەمە سێیەم درێژترین ڕووبارە لە جیهاندا، دوای [[ئەمازۆن (ڕووبار)|ئەمازۆن]] و [[نیل]]. دووەم درێژترین ڕووبار لە چیندا هوانگ هێیە ([[ڕووباری زەرد]]). لە تیبەتەوە سەرچاوە دەگرێت و بە شێوەیەکی خولگەیی ٥,٤٦٤ کیلۆمەتر بەناو چینی باکووردا دەگەڕێت، دەڕژێتە ناو کەنداوی بۆهای لە کەناری باکووری پارێزگای [[شاندۆنگ]]. ڕووبەری لافاوی ٧٥٢,٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. هێیلۆنگجیانگ ٣,١٠١ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژهەڵاتی چین و ١,٢٤٩ کیلۆمەتر لە ڕووسیا دەڕژێت، کە لەوێ بە ئاموور ناسراوە. درێژترین ڕووبار لە [[باکوور و باشووری چین|باشووری چیندا]] ژووجیانگە (ڕووباری مرواری)، کە درێژییەکەی ٢,٢١٤ کیلۆمەترە. لەگەڵ سێ لقەکەیدا، کە بریتین لە ڕووبارەکانی شی (ڕۆژاوا)، دۆنگ (ڕۆژهەڵات)، و بێی (باکوور)، دێلتای ڕووباری مرواری لە نزیک گوانگجۆو، ژووهای, [[ماکاو]], و هۆنگ کۆنگ پێكدەهێنێت. ڕووبارە سەرەکییەکانی تریش بریتیین لە لیاوهێ لە باکووری ڕۆژهەڵات، هایهێ لە باکوور، چیانتانگ لە ڕۆژهەڵات، و [[ڕووباری لانکانگ|لانکانگ]] لە باشووری ڕۆژاوا. [[پەڕگە:West_Lake_at_night_in_Hangzhou.jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ|دەریاچەی ڕۆژاوا لە هانگجۆو، بە شەو]] ئاوڕۆی ناوخۆیی کە حەوزە بەرزەکانی باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات لەخۆدەگرێت، ٤٠ سەدی کۆی ڕووبەری ئاوڕۆییی وڵاتەکە پێکدەهێنێت. زۆرێک لە ڕووبار و چەمەکان دەڕژێنە ناو دەریاچەکانەوە یان لە [[بیابان|بیاباندا]] کەم دەکەنەوە. هەندێکیان بۆ [[ئاودێری]] بەکاردێن. == ژینگە == [[پیسبوونی ھەوا|پیسبوونی هەوا]] بەهۆی پشتبەستن بە [[خەڵووز]] کێشەیەکی سەرەکییە، لەگەڵ [[پیسبوونی ئاو]] لە پاشماوە چارەسەرنەکراوەکان و بەکارهێنانی ستانداردە جێناکۆکەکانی چڕیی پیسکەر لەبری کۆی قورسایی ڕۆژانەی زۆرترین. کەمى ئاو هەیە، بەتایبەت لە باکووردا. بەشی ڕۆژهەڵاتی چین زۆر جار دووکەڵ و تەمومژی چڕ لە هەواى دا هەیە وەک دەرئەنجامێکی پیسبوونی پیشەسازی. بڕینەوەی دارستانەکان بە قەبارەیەکی گەورە لەگەڵ لەدەستدانی مەزەندەکراوی یەک لەسەر پێنجی زەوییە کێڵگەیییەکان لە ساڵی ١٩٤٩ەوە بۆ لێڕاماڵینی خاک و گەشەپێدانی ئابووری ڕوودەدات و لە ئەنجامدا [[بە بیابان بوون|بیابانبوون]] دروست دەبێت. چین لایەنێکە لە ڕێککەوتنامەی ژینگەیی ئەنتارکتیکا، پەیماننامەی ئەنتارکتیکا, ڕێککەوتنامەی فرەجۆریی بایۆلۆژی, ڕێککەوتنامەی گۆڕانی کەشوهەوا, ڕێککەوتنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ بەرنگاربوونەوەی بیابانبوون, ڕێککەوتنامەی گیانلەبەرە مەترسیدارەکان, ڕێککەوتنامەی پاشماوە مەترسیدارەکان، یاسای دەریا, ڕێککەوتنامە نێودەوڵەتییەکانی دارستانی خوولگەیی ١٩٨٣ و ١٩٩٤, ڕێککەوتنامەی نێودەوڵەتی بۆ ڕێکخستنی ڕاوکردنی نەهەنگ, و ڕێککەوتنامەکانی فڕێدانی دەریایی، پاراستنی چینی ئۆزۆن، پیسبوونی کەشتی, و پاراستنی زەلکاوەکان. چین واژۆی لەسەر پڕۆتۆکۆڵی کیۆتۆ کردووە بەڵام پەسەندی نەکردووە (بەڵام هێشتا داوای لێ نەکراوە کە دەردانی کاربۆنی خۆی لەژێر ڕێککەوتنەکەدا کەم بکاتەوە، وەک هیندستان) و پەیماننامەی قەدەغەکردنی تاقیکردنەوەی ئەتۆمی. ==== ئاسایشی سنوور ==== ئاسایش و هێزی سنوورەکانی چین بەپێی شوێنی بەشی سنووری پەیوەندیدار دەگۆڕێت. ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ سروشتی سنوورەکان و هەروەها توپۆگرافیای وڵاتەکە. چین خاوەنی خاکی گەورەیە، کە قەبارەکەی هاوشێوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە، بەڵام دابەشبوونی ڕاستەقینەی دانیشتووان بە شێوەیەکی نایەکسانە. شەست لە سەدى دانیشتووان لە کەناری ڕۆژهەڵاتی چین دەژین کە تەنها ٢٢ سەدی خاکی ئەو وڵاتەیە لە کاتێکدا ٧٨ سەدی تری کە دەکەوێتە ناوەوە بە کەمی دانیشتووی تێدایە بە کەمینە نەتەوەییەکانی وەک تیبەتییەکان، کازاخەکان، ئویغورەکان، و گروپە موسڵمانەکانی تری چینەوە. زۆرێک لەم گروپانە کەمترین وەفادارییان بۆ حکوومەتی ناوەندیی چین هەیە کە ئەمەش ئاسایشی سنوورەکانی چینی زیاتر گرژ کردووە. بە تایبەت ناوچەکانی شینجیانگ و تیبەت خاوەنی بزوتنەوەی جیاخوازانەی بەهێزن. چین پەیمانی هاوپەیمانیی و دۆستایەتیی نێوان چین و سۆڤیەتی لەگەڵ یەکێتیی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٥٠دا واژۆ کرد. لە پاش لێکدابڕانی چین و سۆڤیەت لە ساڵانی ١٩٦٠دا، سنووری نێوان چین و سۆڤیەت لە قۆناغێکدا زیاتر لە ١.٥ ملیۆن سەربازی لە هەردوو لای سنوورەکەدا جێگیرکرابوون. پەیوەندییەکان لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٨٠دا باشتر بوون بەهۆی کەمبوونەوەی هەڕەشە بۆ سەر حکوومەتی چین لەلایەن [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتیی سۆڤیەتەوە]]. لە ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١دا، پەرلەمانی [[تاجیکستان]] دەنگی دا بۆ پەسەندکردنی ڕێککەوتنێکی ساڵی ١٩٩٩ بۆ بەخشینی {{cvt|1000|km2}} لە خاک لە ناوچەی دووردەستی چیاکانی پامیر، کە بە تەواوی کێشەیەکی سنووری سەد ساڵەی لەگەڵ چیندا چارەسەر کرد. چین گەورەترین وەبەرهێنەرە لە ئابووریی تاجیکستاندا بەتایبەت لە کەرتی وزە و ژێرخاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-12180567|سەردێڕ=تاجیکستان خاک بە چین دەبەخشێت|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=بی بی سی نیووز|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> ; == سەرچاوەکان == [[پۆل:جوگرافیای چین]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] <references />{{جوگرافیای ئاسیا}} r43jhmq7qwvx9olc7uon39wl8i0nvdn 0 299949 1617315 1617182 2026-08-05T12:04:45Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617315 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Infobox Greek Dimos|name=Santorini|name_local={{ubl | {{lang|el|Σαντορίνη}} | {{lang|el|Θήρα}} }}|type=municipality|image_skyline=<!-- RECT X beginning (left), Y beginning (top), X end (right), Y end (bottom). --> <imagemap> File:Santorini Montage L.png|center|275px|alt=Santorini montage. Clicking on an image in the picture causes the browser to load the appropriate article, if it exists. rect 15 15 989 321 [[Fira|Partial panoramic view of Santorini]] rect 15 337 989 982 [[Oia, Greece|Sunset in the village of Oia]] rect 504 998 989 1361 [[Ancient Thera|Ruins of the Stoa Basilica at Ancient Thera]] rect 504 1377 989 1684 [[Orthodox Metropolitan Cathedral of Ypapanti at the town of Fira]] rect 15 1377 488 1684 [[Aegean Sea|The Aegean Sea as seen from Oia]] rect 15 998 488 1361 [[Nea Kameni|View of Fira from the isle of Nea Kameni at the Santorini caldera]] </imagemap>|caption_skyline='''Clockwise from top:''' Partial panoramic view of Santorini, sunset in the village of [[Oia, Greece|Oia]], ruins of the Stoa Basilica at [[Ancient Thera]], the Orthodox Metropolitan Cathedral of Ypapanti (it) Cattedrale della Presentazione di Cristo (Fira) at the town of [[Fira]], the [[Aegean Sea]] as seen from Oia, and view of Fira from the island of [[Nea Kameni]] at the [[Santorini caldera]].|image_map=2011 Dimos Thiras.png|city_seal=|coordinates={{Coord|36|24|54|N|25|25|57|E|type:isle_region:GR-L|display=inline,title}}|elevation_min=|elevation_max=|periph=[[South Aegean]]|periphunit=[[Thira (regional unit)|Thira]]|pop_municipality=15480|area_municipality=90.69|pop_municunit=14393|area_municunit=|pop_community=1516|population_as_of=2021|mayor=Anastasios Zorzos<ref name=mayor>[https://ekloges.ypes.gr/current/d/home/en/municipalities/9270/ Municipality of Thira, Municipal elections – October 2023], Ministry of Interior</ref>|party=|since=2023|postal_code=847 00, 847 02|area_code=22860|licence=EM|website={{Official URL}}|seat=[[Fira]]}} سانتۆرینی، که به‌ناوی فه‌رمی سیرا یان سیرا (Thira/Thera) ناسراوه‌، دوورگه‌یه‌کی یۆنانییه‌ له باشووری ده‌ریای ئیجه‌، نزیکه‌ی ٢٠٠ کیلۆمه‌تر (١٢٠ میل) له باشووری ڕۆژهه‌ڵاتی وه‌ڵاتی سه‌ره‌کی یۆنان. ئه‌م دوورگه‌یه گه‌وره‌ترین دوورگه‌یه له دوورگه گچکه و بازنه‌ییه‌که‌ که له کالده‌رای سانتۆرینی پێکهاتووه‌. ئه‌مه باشووریترین ئه‌ندامی کۆمه‌ڵه دوورگه‌کانی سایکلادیسـه، به ڕووبه‌ری نزیکه‌ی ٧٣ کم٢ (٢٨ میل٢) و دانیشتووانێکی ١٥٬٤٨٠ کهسی له سه‌رژماری ساڵی ٢٠٢١. شارستانیه‌تی سانتۆرینی دوورگه‌یەکە دانیشتووه‌کانی سانتۆرینی و ثیراسیا، هه‌روه‌ها دوورگه نیشته‌جێنه‌بووه‌کانی نیا کامنی، پالایا کامنی، ئاسپرۆنیسی، ئانیدرۆس، و کریستیانا له‌خۆ ده‌گرێت. ڕووبه‌ری گشتی خاکه‌که ٩٠ کم٢ (٣٥ میل٢)ـه. سانتۆرینی به‌شێکه له یه‌که‌ ناوچه‌یی ثیرا. سانتۆرینی چالاکترین ناوه‌ندی گڕکانییه له کۆنه‌ری گڕکانیی باشووری ئیجه‌. ئه‌م کۆنه‌ره گڕکانییه نزیکه‌ی ٥٠٠ کیلۆمه‌تر (٣٠٠ میل) درێژیی و ٢٠ تا ٤٠ کیلۆمه‌تر (١٢ تا ٢٥ میل) پانیی هه‌یه. ئه‌م ناوچه‌یه یه‌که‌مجار نزیکه‌ی ٣ تا ٤ ملیۆن ساڵ لهمه‌وپێش گڕکانی چالاک بووه، [سه‌رچاوه پێویسته] هه‌رچه‌نده گڕکانی له سیرا نزیکه‌ی ٢ ملیۆن ساڵ لهمه‌وپێش ده‌ستیپێکردووه، به ده‌رچوونی لاڤای داسیتی له کونه‌کانی دهوروبه‌ری ئاکرۆتیری. یه‌کێک له گه‌وره‌ترین ته‌قینه‌وه‌ گڕکانییه‌کان له مێژووی تۆمارکراودا نزیکه‌ی ٣٬٦٠٠ ساڵ لهمه‌وپێش کاریگه‌ری له‌سه‌ر دوورگه‌که دانا، که کالده‌رایه‌کی گه‌وره‌ی پڕ له ئاوی به‌جێهێشت، ده‌وروبه‌ری بۆ به کۆگه قووڵی خۆڵه‌مێشی گڕکانی. == ناوەکان == ناوی "سانتۆرینی" کورتکراوەی سانت ئیرێنە ، کە ناوی کڵێسایەکی کۆن بووە لە گوندی پێریسا . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://santorini-more.com/early-christian-basilica-of-agia-irini-perissa/|سەردێڕ=Early Christian Basilica of Agia Irini in Parissa |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Santorini – santorini-more.com |زمان=en}}</ref> <ref name="readersnatural">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Natural Wonders of the World|بڵاوکەرەوە=Reader's Digest Association, Inc|ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٥٧٧-٠٨٧-٥|editor-last=Scheffel|editor-first=Richard L.|شوێن=United States of America|پەڕەکان=٣٣٦–٣٣٧|editor-last2=Wernet|editor-first2=Susan J.}}</ref> لە کاریگەری ڤێنیز، دوورگەکە لانیکەم لە ناوەڕاستی سەدەی دوانزەهەمەوە ناوی سانتۆرینی هەڵگرتووە، یەکەم باس لەلایەن جوگرافیناس [[محەممەد ئیدریسی|محەمەد ئەلئیدریسی]] {{Circa|1154}} ; له سه‌رده‌می کۆندا به "ثیرا" (Thēra) ناسراوه، و پێش ئه‌مه‌ش، به‌گوێره‌ی نووسه‌ره کۆنه‌کان، به "کالیستی" (Καλλίστη، "جوانترین یه‌کێک") ناسراوه، و — به‌گوێره‌ی نه‌ریتێکی سه‌رده‌می — به "ستڕۆنگیلی" (Στρογγύλη، "بازنه‌ییه‌که") ناسراوه. ناوی کۆنی ثیرا، که وه‌رگیراوه له ناوی ثیراس، سه‌رۆکی ئه‌سپارتییه‌کان که دوورگه‌که‌ی داگیرکرد و ناوی خۆی له‌سه‌ر دوورگه‌که دانا، له سه‌ده‌ی نۆزده‌ه‌مدا وه‌ک ناوی فه‌رمی دوورگه‌که و شاره سه‌ره‌کییه‌که‌ی زیندووکرایه‌وه‌، به‌ڵام ناوی گشتی سانتۆرینی هێشتا بهفراوانی بهکاردێت. == مێژوو == [[پەڕگە:Akrotiri_Spring_Fresco_room.jpg|وێنۆک| دیمەنی بەهار لە [[فرێسکۆ|فرێسکۆیەکدا]] لە [[سەردەمی بڕۆنز|سەردەمی برۆنزی]], Akrotiri]] [[پەڕگە:Saffron_gatherersSantorini-3.jpg|وێنۆک| " زەعفەران -کۆکەرەوەکان".]] ئەم دوورگەیە شوێنی یەکێک لە گەورەترین تەقینەوەی گڕکانەکان بووە لە مێژووی تۆمارکراودا: تەقینەوەی مینۆ، هەندێکجار پێی دەوترێت تەقینەوەی تێرا، کە نزیکەی ٣٦٠٠ ساڵ لەمەوبەر لە لوتکەی شارستانیەتی مینۆدا ڕوویداوە.[١] تەقینەوەکە کاڵدێرایەکی گەورەی بەجێهێشتووە کە بە کۆڵی خۆڵەمێشی گڕکانەکان بە قووڵی سەدان مەتر دەورە دراوە. پێشنیار کراوە کە تەقینەوەی گڕکانە گەورەکەی سانتۆرین سەرچاوەی ئەفسانەی شارستانیەتی ونبووی ئەتلانتیسە.[2] تەقینەوەکە بۆ چەند هەفتەیەک بەردەوام بوو و شەپۆلی گەورەی تسونامی لێکەوتەوە.[3] ناوچەکە بۆ یەکەمجار نزیکەی ٣-٤ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر لە ڕووی گڕکانەوە چالاک بوو، <ref name="BritannicaThera">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/event/eruption-of-Thera|سەردێڕ=Eruption of Thera {{!}} Minoan, Aegean, Santorini {{!}} Britannica |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Encyclopedia Britannica |زمان=en}}</ref> هەرچەندە گڕکانگەرایی لەسەر تێرا نزیکەی ٢ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر بە دەرهێنانی لاڤای داسیتیک لە دەرچەی دەوروبەری ئەکرۆتیری دەستی پێکرد. هەڵکۆڵینەکان کە لە ساڵی ١٩٦٧ لە شوێنی ئەکرۆتیری لە ژێر دەستی سپیریدۆن ماریناتۆس دەستی پێکردووە، تێرا (لەو کاتەدا بەم ناوە نەناسرابوو) بووەتە ناسراوترین شوێنی مینۆ لە دەرەوەی کریت، زێدی کولتوورەکە. تەنیا نوکی باشووری شارۆچکەیەکی گەورە ئاشکرا بووە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا کۆمەڵگەی بینا و شەقام و گۆڕەپانەکانی فرە ئاست ئاشکرا کردووە کە پاشماوەی دیوارەکانیان بەرز بووەتەوە کە دەگاتە هەشت مەتر، هەموویان لەناو خۆڵەمێشی ڕەقبووی تەقینەوەی بەناوبانگی تێرادا نێژراون. شوێنەکە کۆمەڵگەیەکی کۆشک نەبوو وەک ئەوەی لە کریت دۆزرایەوە و هەروەها کۆمەڵەیەکی کۆگای بازرگانان نەبوو. بیناسازییە نایابەکانی و تابلۆی دیوارە وردەکانی کۆمەڵگەیەکی ئاڵۆز ئاشکرا دەکەن. وەرشەی بڕین پێشنیاری بونیادنان بە قوماشی ڕێکخراو دەکات بۆ هەناردەکردن. ئەم شارستانییەتە سەردەمی برۆنزی لە نێوان ساڵانی ٣٠٠٠ بۆ ٢٠٠٠ پێش زایین گەشەی کرد و لە ماوەی نێوان ٢٠٠٠ بۆ ١٦٣٠ پێش زایین گەیشتە لوتکە.[١] == هەروەها سەیری بکە == * لیستی گڕکانەکان لە یۆنان * تەماتەی سانتۆرینی * سانتۆرینی (شەراب) * تەلەفریکی سانتۆرینی {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == * فۆرسیس، فیلیس ی.: ''تێرا لە سەردەمی برۆنزیدا'', Peter Lang Pub. ئینکۆ، نیویۆرک، ١٩٩٧.{{ISBN|0-8204-4889-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-8204-4889-3|<bdi>0-8204-4889-3</bdi>]] . * فریدریش، دبلیو، ''ئاگر لە دەریادا: گڕکانی سانتۆرینی: مێژووی سروشتی و ئەفسانەی ئەتلانتیس'' ، وەرگێڕانی ئەلێکساندەر ڕ. مەکبیرنی، چاپخانەی زانکۆی کامبریج، کامبریج، ٢٠٠٠. * زنجیرەی شوێنەوارناسیی "جیهانە ونبووەکان: ئەتلانتیس"ی کەناڵی مێژوو. زانایان دکتۆر جەی ئەلێکساندەر ماکگیلیڤرای (شوێنەوارناس)، دکتۆر کۆڵین ئێف ماکدۆناڵد (شوێنەوارناس)، پرۆفیسۆر فلۆید مەککۆی (زانای گەدە)، پرۆفیسۆر کلێری پالیڤۆ (تەلارساز)، ناهید هومبێتلی (جیۆلۆجی) و دکتۆر جیراسیمۆس پاپادۆپۆلۆس ( زانای بومەلەرزەزانی ) لەخۆدەگرێت. == خوێندنەوەی زیاتر == * [https://phys.org/news/2025-10-radiocarbon-dating-egyptian-artifacts-thera.html مێژووی ڕادیۆکاربۆنی شوێنەوارەکانی میسری، تەقینەوەی گڕکانی تێرا (سانتۆرینی) دەخاتە پێش فیرعەون ئەحمەد - phys dot org - 22ی تشرینی یەکەمی 2025] * بۆند، ئەی و سپارکس، ئاڕ ئێس جەی (١٩٧٦). "تەقینەوەی مینۆکانی سانتۆرینی لە یۆنان". ''گۆڤاری کۆمەڵەی جیۆلۆجی لەندەن'', Vol. 132، ل1-16. * دۆماس، سی. (١٩٨٣). ''تێرا: پۆمپیۆی ئیجەی کۆن'' . لەندەن: تامز و هادسۆن. * پیچلەر، هـ. و فریدریش، دبلیو.ل (١٩٨٠). "میکانیزمی تەقینەوەی مینۆکانی سانتۆرین". دۆماس، سی. ''وتار و بەڵگەنامەکانی دووەمین کۆنگرەی زانستی نێودەوڵەتی لەسەر تێرا و جیهانی ئیجە دووەم.'' * . وتارێک پێشکەشکرا لە [[زانکۆی ئیلینۆی لە ئێربانا–شەمپەین|زانکۆی ئیلینۆیس ئۆربانا-شامپاین]] (UIUC)، لەلایەن گرانت هایکن، ڕاوێژکاری سەربەخۆ، نووسەر، جیۆلۆجیست (خانەنشین)، بە سپۆنسەری [[Center for Global Studies|سەنتەری توێژینەوە جیهانییەکان]] (cgs.illinois.edu) و سەنتەری توێژینەوەی پێشکەوتوو (cas.uiuc.edu). * {{Interlanguage link|The Sacred Rock in Santorini|wikidata|Q96313799}} * [https://www.newadvent.org/cathen/14629a.htm تێرا (سانتۆرین) - وتارێکی ئینسایکلۆپیدیای کاسۆلیکی] لە نیو ئەڤێنت * [https://therafoundation.org/santorini-volcano/thera-volcano-eruption تەقینەوەی تێرا: بەروار و کاریگەرییەکانی] لە therafoundation.org * [https://web.archive.org/web/20150323124020/http://www.uri.edu/news/releases/?id=3654 تەقینەوەی سانتۆرین زۆر گەورەترە لەوەی کە لە سەرەتادا] لە زانکۆی ڕۆد ئایلەند باوەڕیان پێدەکرا [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی یۆنانی]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] ep8894u2f9wsbpo4kdp3jznuybj1iqu 1617420 1617315 2026-08-05T15:01:39Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1617420 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Infobox Greek Dimos|name=Santorini|name_local={{ubl | {{lang|el|Σαντορίνη}} | {{lang|el|Θήρα}} }}|type=municipality|image_skyline=<!-- RECT X beginning (left), Y beginning (top), X end (right), Y end (bottom). --> <imagemap> File:Santorini Montage L.png|center|275px|alt=Santorini montage. Clicking on an image in the picture causes the browser to load the appropriate article, if it exists. rect 15 15 989 321 [[Fira|Partial panoramic view of Santorini]] rect 15 337 989 982 [[Oia, Greece|Sunset in the village of Oia]] rect 504 998 989 1361 [[Ancient Thera|Ruins of the Stoa Basilica at Ancient Thera]] rect 504 1377 989 1684 [[Orthodox Metropolitan Cathedral of Ypapanti at the town of Fira]] rect 15 1377 488 1684 [[Aegean Sea|The Aegean Sea as seen from Oia]] rect 15 998 488 1361 [[Nea Kameni|View of Fira from the isle of Nea Kameni at the Santorini caldera]] </imagemap>|caption_skyline='''Clockwise from top:''' Partial panoramic view of Santorini, sunset in the village of [[Oia, Greece|Oia]], ruins of the Stoa Basilica at [[Ancient Thera]], the Orthodox Metropolitan Cathedral of Ypapanti (it) Cattedrale della Presentazione di Cristo (Fira) at the town of [[Fira]], the [[Aegean Sea]] as seen from Oia, and view of Fira from the island of [[Nea Kameni]] at the [[Santorini caldera]].|image_map=2011 Dimos Thiras.png|city_seal=|coordinates={{Coord|36|24|54|N|25|25|57|E|type:isle_region:GR-L|display=inline,title}}|elevation_min=|elevation_max=|periph=[[South Aegean]]|periphunit=[[Thira (regional unit)|Thira]]|pop_municipality=15480|area_municipality=90.69|pop_municunit=14393|area_municunit=|pop_community=1516|population_as_of=2021|mayor=Anastasios Zorzos<ref name=mayor>[https://ekloges.ypes.gr/current/d/home/en/municipalities/9270/ Municipality of Thira, Municipal elections – October 2023], Ministry of Interior</ref>|party=|since=2023|postal_code=847 00, 847 02|area_code=22860|licence=EM|website={{Official URL}}|seat=[[Fira]]}} سانتۆرینی، که به‌ناوی فه‌رمی سیرا یان سیرا (Thira/Thera) ناسراوه‌، دوورگه‌یه‌کی یۆنانییه‌ له باشووری ده‌ریای ئیجه‌، نزیکه‌ی ٢٠٠ کیلۆمه‌تر (١٢٠ میل) له باشووری ڕۆژهه‌ڵاتی وه‌ڵاتی سه‌ره‌کی یۆنان. ئه‌م دوورگه‌یه گه‌وره‌ترین دوورگه‌یه له دوورگه گچکه و بازنه‌ییه‌که‌ که له کالده‌رای سانتۆرینی پێکهاتووه‌. ئه‌مه باشووریترین ئه‌ندامی کۆمه‌ڵه دوورگه‌کانی سایکلادیسـه، به ڕووبه‌ری نزیکه‌ی ٧٣ کم٢ (٢٨ میل٢) و دانیشتووانێکی ١٥٬٤٨٠ کهسی له سه‌رژماری ساڵی ٢٠٢١. شارستانیه‌تی سانتۆرینی دوورگه‌یەکە دانیشتووه‌کانی سانتۆرینی و ثیراسیا، هه‌روه‌ها دوورگه نیشته‌جێنه‌بووه‌کانی نیا کامنی، پالایا کامنی، ئاسپرۆنیسی، ئانیدرۆس، و کریستیانا له‌خۆ ده‌گرێت. ڕووبه‌ری گشتی خاکه‌که ٩٠ کم٢ (٣٥ میل٢)ـه. سانتۆرینی به‌شێکه له یه‌که‌ ناوچه‌یی ثیرا. سانتۆرینی چالاکترین ناوه‌ندی گڕکانییه له کۆنه‌ری گڕکانیی باشووری ئیجه‌. ئه‌م کۆنه‌ره گڕکانییه نزیکه‌ی ٥٠٠ کیلۆمه‌تر (٣٠٠ میل) درێژیی و ٢٠ تا ٤٠ کیلۆمه‌تر (١٢ تا ٢٥ میل) پانیی هه‌یه. ئه‌م ناوچه‌یه یه‌که‌مجار نزیکه‌ی ٣ تا ٤ ملیۆن ساڵ لهمه‌وپێش گڕکانی چالاک بووه، [سه‌رچاوه پێویسته] هه‌رچه‌نده گڕکانی له سیرا نزیکه‌ی ٢ ملیۆن ساڵ لهمه‌وپێش ده‌ستیپێکردووه، به ده‌رچوونی لاڤای داسیتی له کونه‌کانی دهوروبه‌ری ئاکرۆتیری. یه‌کێک له گه‌وره‌ترین ته‌قینه‌وه‌ گڕکانییه‌کان له مێژووی تۆمارکراودا نزیکه‌ی ٣٬٦٠٠ ساڵ لهمه‌وپێش کاریگه‌ری له‌سه‌ر دوورگه‌که دانا، که کالده‌رایه‌کی گه‌وره‌ی پڕ له ئاوی به‌جێهێشت، ده‌وروبه‌ری بۆ به کۆگه قووڵی خۆڵه‌مێشی گڕکانی. == ناوەکان == ناوی "سانتۆرینی" کورتکراوەی سانت ئیرێنە ، کە ناوی کڵێسایەکی کۆن بووە لە گوندی پێریسا . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://santorini-more.com/early-christian-basilica-of-agia-irini-perissa/|سەردێڕ=Early Christian Basilica of Agia Irini in Parissa |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Santorini – santorini-more.com |زمان=en}}</ref> <ref name="readersnatural">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Natural Wonders of the World|بڵاوکەرەوە=Reader's Digest Association, Inc|ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٥٧٧-٠٨٧-٥|editor-last=Scheffel|editor-first=Richard L.|شوێن=United States of America|پەڕەکان=٣٣٦–٣٣٧|editor-last2=Wernet|editor-first2=Susan J.}}</ref> لە کاریگەری ڤێنیز، دوورگەکە لانیکەم لە ناوەڕاستی سەدەی دوانزەهەمەوە ناوی سانتۆرینی هەڵگرتووە، یەکەم باس لەلایەن جوگرافیناس [[محەممەد ئیدریسی|محەمەد ئەلئیدریسی]] {{Circa|1154}} ; له سه‌رده‌می کۆندا به "ثیرا" (Thēra) ناسراوه، و پێش ئه‌مه‌ش، به‌گوێره‌ی نووسه‌ره کۆنه‌کان، به "کالیستی" (Καλλίστη، "جوانترین یه‌کێک") ناسراوه، و — به‌گوێره‌ی نه‌ریتێکی سه‌رده‌می — به "ستڕۆنگیلی" (Στρογγύλη، "بازنه‌ییه‌که") ناسراوه. ناوی کۆنی ثیرا، که وه‌رگیراوه له ناوی ثیراس، سه‌رۆکی ئه‌سپارتییه‌کان که دوورگه‌که‌ی داگیرکرد و ناوی خۆی له‌سه‌ر دوورگه‌که دانا، له سه‌ده‌ی نۆزده‌ه‌مدا وه‌ک ناوی فه‌رمی دوورگه‌که و شاره سه‌ره‌کییه‌که‌ی زیندووکرایه‌وه‌، به‌ڵام ناوی گشتی سانتۆرینی هێشتا بهفراوانی بهکاردێت. == مێژوو == [[پەڕگە:Akrotiri_Spring_Fresco_room.jpg|وێنۆک| دیمەنی بەهار لە [[فرێسکۆ|فرێسکۆیەکدا]] لە [[سەردەمی بڕۆنز|سەردەمی برۆنزی]], Akrotiri]] [[پەڕگە:Saffron_gatherersSantorini-3.jpg|وێنۆک| " زەعفەران -کۆکەرەوەکان".]] ئەم دوورگەیە شوێنی یەکێک لە گەورەترین تەقینەوەی گڕکانەکان بووە لە مێژووی تۆمارکراودا: تەقینەوەی مینۆ، هەندێکجار پێی دەوترێت تەقینەوەی تێرا، کە نزیکەی ٣٦٠٠ ساڵ لەمەوبەر لە لوتکەی شارستانیەتی مینۆدا ڕوویداوە.[١] تەقینەوەکە کاڵدێرایەکی گەورەی بەجێهێشتووە کە بە کۆڵی خۆڵەمێشی گڕکانەکان بە قووڵی سەدان مەتر دەورە دراوە. پێشنیار کراوە کە تەقینەوەی گڕکانە گەورەکەی سانتۆرین سەرچاوەی ئەفسانەی شارستانیەتی ونبووی ئەتلانتیسە.[2] تەقینەوەکە بۆ چەند هەفتەیەک بەردەوام بوو و شەپۆلی گەورەی تسونامی لێکەوتەوە.[3] ناوچەکە بۆ یەکەمجار نزیکەی ٣-٤ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر لە ڕووی گڕکانەوە چالاک بوو، <ref name="BritannicaThera">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/event/eruption-of-Thera|سەردێڕ=Eruption of Thera {{!}} Minoan, Aegean, Santorini {{!}} Britannica |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Encyclopedia Britannica |زمان=en}}</ref> هەرچەندە گڕکانگەرایی لەسەر تێرا نزیکەی ٢ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر بە دەرهێنانی لاڤای داسیتیک لە دەرچەی دەوروبەری ئەکرۆتیری دەستی پێکرد. هەڵکۆڵینەکان کە لە ساڵی ١٩٦٧ لە شوێنی ئەکرۆتیری لە ژێر دەستی سپیریدۆن ماریناتۆس دەستی پێکردووە، تێرا (لەو کاتەدا بەم ناوە نەناسرابوو) بووەتە ناسراوترین شوێنی مینۆ لە دەرەوەی کریت، زێدی کولتوورەکە. تەنیا نوکی باشووری شارۆچکەیەکی گەورە ئاشکرا بووە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا کۆمەڵگەی بینا و شەقام و گۆڕەپانەکانی فرە ئاست ئاشکرا کردووە کە پاشماوەی دیوارەکانیان بەرز بووەتەوە کە دەگاتە هەشت مەتر، هەموویان لەناو خۆڵەمێشی ڕەقبووی تەقینەوەی بەناوبانگی تێرادا نێژراون. شوێنەکە کۆمەڵگەیەکی کۆشک نەبوو وەک ئەوەی لە کریت دۆزرایەوە و هەروەها کۆمەڵەیەکی کۆگای بازرگانان نەبوو. بیناسازییە نایابەکانی و تابلۆی دیوارە وردەکانی کۆمەڵگەیەکی ئاڵۆز ئاشکرا دەکەن. وەرشەی بڕین پێشنیاری بونیادنان بە قوماشی ڕێکخراو دەکات بۆ هەناردەکردن. ئەم شارستانییەتە سەردەمی برۆنزی لە نێوان ساڵانی ٣٠٠٠ بۆ ٢٠٠٠ پێش زایین گەشەی کرد و لە ماوەی نێوان ٢٠٠٠ بۆ ١٦٣٠ پێش زایین گەیشتە لوتکە.[١] == هەروەها سەیری بکە == * لیستی گڕکانەکان لە یۆنان * تەماتەی سانتۆرینی * سانتۆرینی (شەراب) * تەلەفریکی سانتۆرینی {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * فۆرسیس، فیلیس ی.: ''تێرا لە سەردەمی برۆنزیدا'', Peter Lang Pub. ئینکۆ، نیویۆرک، ١٩٩٧.{{ISBN|0-8204-4889-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-8204-4889-3|<bdi>0-8204-4889-3</bdi>]] . * فریدریش، دبلیو، ''ئاگر لە دەریادا: گڕکانی سانتۆرینی: مێژووی سروشتی و ئەفسانەی ئەتلانتیس'' ، وەرگێڕانی ئەلێکساندەر ڕ. مەکبیرنی، چاپخانەی زانکۆی کامبریج، کامبریج، ٢٠٠٠. * زنجیرەی شوێنەوارناسیی "جیهانە ونبووەکان: ئەتلانتیس"ی کەناڵی مێژوو. زانایان دکتۆر جەی ئەلێکساندەر ماکگیلیڤرای (شوێنەوارناس)، دکتۆر کۆڵین ئێف ماکدۆناڵد (شوێنەوارناس)، پرۆفیسۆر فلۆید مەککۆی (زانای گەدە)، پرۆفیسۆر کلێری پالیڤۆ (تەلارساز)، ناهید هومبێتلی (جیۆلۆجی) و دکتۆر جیراسیمۆس پاپادۆپۆلۆس ( زانای بومەلەرزەزانی ) لەخۆدەگرێت. == خوێندنەوەی زیاتر == * [https://phys.org/news/2025-10-radiocarbon-dating-egyptian-artifacts-thera.html مێژووی ڕادیۆکاربۆنی شوێنەوارەکانی میسری، تەقینەوەی گڕکانی تێرا (سانتۆرینی) دەخاتە پێش فیرعەون ئەحمەد - phys dot org - 22ی تشرینی یەکەمی 2025] * بۆند، ئەی و سپارکس، ئاڕ ئێس جەی (١٩٧٦). "تەقینەوەی مینۆکانی سانتۆرینی لە یۆنان". ''گۆڤاری کۆمەڵەی جیۆلۆجی لەندەن'', Vol. 132، ل1-16. * دۆماس، سی. (١٩٨٣). ''تێرا: پۆمپیۆی ئیجەی کۆن'' . لەندەن: تامز و هادسۆن. * پیچلەر، هـ. و فریدریش، دبلیو.ل (١٩٨٠). "میکانیزمی تەقینەوەی مینۆکانی سانتۆرین". دۆماس، سی. ''وتار و بەڵگەنامەکانی دووەمین کۆنگرەی زانستی نێودەوڵەتی لەسەر تێرا و جیهانی ئیجە دووەم.'' * . وتارێک پێشکەشکرا لە [[زانکۆی ئیلینۆی لە ئێربانا–شەمپەین|زانکۆی ئیلینۆیس ئۆربانا-شامپاین]] (UIUC)، لەلایەن گرانت هایکن، ڕاوێژکاری سەربەخۆ، نووسەر، جیۆلۆجیست (خانەنشین)، بە سپۆنسەری [[Center for Global Studies|سەنتەری توێژینەوە جیهانییەکان]] (cgs.illinois.edu) و سەنتەری توێژینەوەی پێشکەوتوو (cas.uiuc.edu). * {{Interlanguage link|The Sacred Rock in Santorini|wikidata|Q96313799}} * [https://www.newadvent.org/cathen/14629a.htm تێرا (سانتۆرین) - وتارێکی ئینسایکلۆپیدیای کاسۆلیکی] لە نیو ئەڤێنت * [https://therafoundation.org/santorini-volcano/thera-volcano-eruption تەقینەوەی تێرا: بەروار و کاریگەرییەکانی] لە therafoundation.org * [https://web.archive.org/web/20150323124020/http://www.uri.edu/news/releases/?id=3654 تەقینەوەی سانتۆرین زۆر گەورەترە لەوەی کە لە سەرەتادا] لە زانکۆی ڕۆد ئایلەند باوەڕیان پێدەکرا [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی یۆنانی]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] 6ufrvtwmt3q7r6o1hh9yry4adr4hvfv 1617600 1617420 2026-08-05T20:02:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1617600 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Infobox Greek Dimos|name=Santorini|name_local={{ubl | {{lang|el|Σαντορίνη}} | {{lang|el|Θήρα}} }}|type=municipality|image_skyline=<!-- RECT X beginning (left), Y beginning (top), X end (right), Y end (bottom). --> <imagemap> File:Santorini Montage L.png|center|275px|alt=Santorini montage. Clicking on an image in the picture causes the browser to load the appropriate article, if it exists. rect 15 15 989 321 [[Fira|Partial panoramic view of Santorini]] rect 15 337 989 982 [[Oia, Greece|Sunset in the village of Oia]] rect 504 998 989 1361 [[Ancient Thera|Ruins of the Stoa Basilica at Ancient Thera]] rect 504 1377 989 1684 [[Orthodox Metropolitan Cathedral of Ypapanti at the town of Fira]] rect 15 1377 488 1684 [[Aegean Sea|The Aegean Sea as seen from Oia]] rect 15 998 488 1361 [[Nea Kameni|View of Fira from the isle of Nea Kameni at the Santorini caldera]] </imagemap>|caption_skyline='''Clockwise from top:''' Partial panoramic view of Santorini, sunset in the village of [[Oia, Greece|Oia]], ruins of the Stoa Basilica at [[Ancient Thera]], the Orthodox Metropolitan Cathedral of Ypapanti (it) Cattedrale della Presentazione di Cristo (Fira) at the town of [[Fira]], the [[Aegean Sea]] as seen from Oia, and view of Fira from the island of [[Nea Kameni]] at the [[Santorini caldera]].|image_map=2011 Dimos Thiras.png|city_seal=|coordinates={{Coord|36|24|54|N|25|25|57|E|type:isle_region:GR-L|display=inline,title}}|elevation_min=|elevation_max=|periph=[[South Aegean]]|periphunit=[[Thira (regional unit)|Thira]]|pop_municipality=15480|area_municipality=90.69|pop_municunit=14393|area_municunit=|pop_community=1516|population_as_of=2021|mayor=Anastasios Zorzos<ref name=mayor>[https://ekloges.ypes.gr/current/d/home/en/municipalities/9270/ Municipality of Thira, Municipal elections – October 2023], Ministry of Interior</ref>|party=|since=2023|postal_code=847 00, 847 02|area_code=22860|licence=EM|website={{Official URL}}|seat=[[Fira]]}} سانتۆرینی، که به‌ناوی فه‌رمی سیرا یان سیرا (Thira/Thera) ناسراوه‌، دوورگه‌یه‌کی یۆنانییه‌ له باشووری ده‌ریای ئیجه‌، نزیکه‌ی ٢٠٠ کیلۆمه‌تر (١٢٠ میل) له باشووری ڕۆژهه‌ڵاتی وه‌ڵاتی سه‌ره‌کی یۆنان. ئه‌م دوورگه‌یه گه‌وره‌ترین دوورگه‌یه له دوورگه گچکه و بازنه‌ییه‌که‌ که له کالده‌رای سانتۆرینی پێکهاتووه‌. ئه‌مه باشووریترین ئه‌ندامی کۆمه‌ڵه دوورگه‌کانی سایکلادیسـه، به ڕووبه‌ری نزیکه‌ی ٧٣ کم٢ (٢٨ میل٢) و دانیشتووانێکی ١٥٬٤٨٠ کهسی له سه‌رژماری ساڵی ٢٠٢١. شارستانیه‌تی سانتۆرینی دوورگه‌یەکە دانیشتووه‌کانی سانتۆرینی و ثیراسیا، هه‌روه‌ها دوورگه نیشته‌جێنه‌بووه‌کانی نیا کامنی، پالایا کامنی، ئاسپرۆنیسی، ئانیدرۆس، و کریستیانا له‌خۆ ده‌گرێت. ڕووبه‌ری گشتی خاکه‌که ٩٠ کم٢ (٣٥ میل٢)ـه. سانتۆرینی به‌شێکه له یه‌که‌ ناوچه‌یی ثیرا. سانتۆرینی چالاکترین ناوه‌ندی گڕکانییه له کۆنه‌ری گڕکانیی باشووری ئیجه‌. ئه‌م کۆنه‌ره گڕکانییه نزیکه‌ی ٥٠٠ کیلۆمه‌تر (٣٠٠ میل) درێژیی و ٢٠ تا ٤٠ کیلۆمه‌تر (١٢ تا ٢٥ میل) پانیی هه‌یه. ئه‌م ناوچه‌یه یه‌که‌مجار نزیکه‌ی ٣ تا ٤ ملیۆن ساڵ لهمه‌وپێش گڕکانی چالاک بووه، [سه‌رچاوه پێویسته] هه‌رچه‌نده گڕکانی له سیرا نزیکه‌ی ٢ ملیۆن ساڵ لهمه‌وپێش ده‌ستیپێکردووه، به ده‌رچوونی لاڤای داسیتی له کونه‌کانی دهوروبه‌ری ئاکرۆتیری. یه‌کێک له گه‌وره‌ترین ته‌قینه‌وه‌ گڕکانییه‌کان له مێژووی تۆمارکراودا نزیکه‌ی ٣٬٦٠٠ ساڵ لهمه‌وپێش کاریگه‌ری له‌سه‌ر دوورگه‌که دانا، که کالده‌رایه‌کی گه‌وره‌ی پڕ له ئاوی به‌جێهێشت، ده‌وروبه‌ری بۆ به کۆگه قووڵی خۆڵه‌مێشی گڕکانی. == ناوەکان == ناوی "سانتۆرینی" کورتکراوەی سانت ئیرێنە ، کە ناوی کڵێسایەکی کۆن بووە لە گوندی پێریسا . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://santorini-more.com/early-christian-basilica-of-agia-irini-perissa/|سەردێڕ=Early Christian Basilica of Agia Irini in Parissa |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Santorini – santorini-more.com |زمان=en}}</ref> <ref name="readersnatural">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Natural Wonders of the World|بڵاوکەرەوە=Reader's Digest Association, Inc|ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٥٧٧-٠٨٧-٥|editor-last=Scheffel|editor-first=Richard L.|شوێن=United States of America|پەڕەکان=٣٣٦–٣٣٧|editor-last2=Wernet|editor-first2=Susan J.}}</ref> لە کاریگەری ڤێنیز، دوورگەکە لانیکەم لە ناوەڕاستی سەدەی دوانزەهەمەوە ناوی سانتۆرینی هەڵگرتووە، یەکەم باس لەلایەن جوگرافیناس [[محەممەد ئیدریسی|محەمەد ئەلئیدریسی]] {{Circa|1154}} ; له سه‌رده‌می کۆندا به "ثیرا" (Thēra) ناسراوه، و پێش ئه‌مه‌ش، به‌گوێره‌ی نووسه‌ره کۆنه‌کان، به "کالیستی" (Καλλίστη، "جوانترین یه‌کێک") ناسراوه، و — به‌گوێره‌ی نه‌ریتێکی سه‌رده‌می — به "ستڕۆنگیلی" (Στρογγύλη، "بازنه‌ییه‌که") ناسراوه. ناوی کۆنی ثیرا، که وه‌رگیراوه له ناوی ثیراس، سه‌رۆکی ئه‌سپارتییه‌کان که دوورگه‌که‌ی داگیرکرد و ناوی خۆی له‌سه‌ر دوورگه‌که دانا، له سه‌ده‌ی نۆزده‌ه‌مدا وه‌ک ناوی فه‌رمی دوورگه‌که و شاره سه‌ره‌کییه‌که‌ی زیندووکرایه‌وه‌، به‌ڵام ناوی گشتی سانتۆرینی هێشتا بهفراوانی بهکاردێت. == مێژوو == [[پەڕگە:Akrotiri_Spring_Fresco_room.jpg|وێنۆک| دیمەنی بەهار لە [[فرێسکۆ|فرێسکۆیەکدا]] لە [[سەردەمی بڕۆنز|سەردەمی برۆنزی]], Akrotiri]] [[پەڕگە:Saffron_gatherersSantorini-3.jpg|وێنۆک| " زەعفەران -کۆکەرەوەکان".]] ئەم دوورگەیە شوێنی یەکێک لە گەورەترین تەقینەوەی گڕکانەکان بووە لە مێژووی تۆمارکراودا: تەقینەوەی مینۆ، هەندێکجار پێی دەوترێت تەقینەوەی تێرا، کە نزیکەی ٣٦٠٠ ساڵ لەمەوبەر لە لوتکەی شارستانیەتی مینۆدا ڕوویداوە.[١] تەقینەوەکە کاڵدێرایەکی گەورەی بەجێهێشتووە کە بە کۆڵی خۆڵەمێشی گڕکانەکان بە قووڵی سەدان مەتر دەورە دراوە. پێشنیار کراوە کە تەقینەوەی گڕکانە گەورەکەی سانتۆرین سەرچاوەی ئەفسانەی شارستانیەتی ونبووی ئەتلانتیسە.[2] تەقینەوەکە بۆ چەند هەفتەیەک بەردەوام بوو و شەپۆلی گەورەی تسونامی لێکەوتەوە.[3] ناوچەکە بۆ یەکەمجار نزیکەی ٣-٤ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر لە ڕووی گڕکانەوە چالاک بوو، <ref name="BritannicaThera">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/event/eruption-of-Thera|سەردێڕ=Eruption of Thera {{!}} Minoan, Aegean, Santorini {{!}} Britannica |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Encyclopedia Britannica |زمان=en}}</ref> هەرچەندە گڕکانگەرایی لەسەر تێرا نزیکەی ٢ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر بە دەرهێنانی لاڤای داسیتیک لە دەرچەی دەوروبەری ئەکرۆتیری دەستی پێکرد. هەڵکۆڵینەکان کە لە ساڵی ١٩٦٧ لە شوێنی ئەکرۆتیری لە ژێر دەستی سپیریدۆن ماریناتۆس دەستی پێکردووە، تێرا (لەو کاتەدا بەم ناوە نەناسرابوو) بووەتە ناسراوترین شوێنی مینۆ لە دەرەوەی کریت، زێدی کولتوورەکە. تەنیا نوکی باشووری شارۆچکەیەکی گەورە ئاشکرا بووە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا کۆمەڵگەی بینا و شەقام و گۆڕەپانەکانی فرە ئاست ئاشکرا کردووە کە پاشماوەی دیوارەکانیان بەرز بووەتەوە کە دەگاتە هەشت مەتر، هەموویان لەناو خۆڵەمێشی ڕەقبووی تەقینەوەی بەناوبانگی تێرادا نێژراون. شوێنەکە کۆمەڵگەیەکی کۆشک نەبوو وەک ئەوەی لە کریت دۆزرایەوە و هەروەها کۆمەڵەیەکی کۆگای بازرگانان نەبوو. بیناسازییە نایابەکانی و تابلۆی دیوارە وردەکانی کۆمەڵگەیەکی ئاڵۆز ئاشکرا دەکەن. وەرشەی بڕین پێشنیاری بونیادنان بە قوماشی ڕێکخراو دەکات بۆ هەناردەکردن. ئەم شارستانییەتە سەردەمی برۆنزی لە نێوان ساڵانی ٣٠٠٠ بۆ ٢٠٠٠ پێش زایین گەشەی کرد و لە ماوەی نێوان ٢٠٠٠ بۆ ١٦٣٠ پێش زایین گەیشتە لوتکە.[١] == هەروەها سەیری بکە == * لیستی گڕکانەکان لە یۆنان * تەماتەی سانتۆرینی * سانتۆرینی (شەراب) * تەلەفریکی سانتۆرینی {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * فۆرسیس، فیلیس ی.: ''تێرا لە سەردەمی برۆنزیدا'', Peter Lang Pub. ئینکۆ، نیویۆرک، ١٩٩٧.{{ISBN|0-8204-4889-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-8204-4889-3|<bdi>0-8204-4889-3</bdi>]] . * فریدریش، دبلیو، ''ئاگر لە دەریادا: گڕکانی سانتۆرینی: مێژووی سروشتی و ئەفسانەی ئەتلانتیس'' ، وەرگێڕانی ئەلێکساندەر ڕ. مەکبیرنی، چاپخانەی زانکۆی کامبریج، کامبریج، ٢٠٠٠. * زنجیرەی شوێنەوارناسیی "جیهانە ونبووەکان: ئەتلانتیس"ی کەناڵی مێژوو. زانایان دکتۆر جەی ئەلێکساندەر ماکگیلیڤرای (شوێنەوارناس)، دکتۆر کۆڵین ئێف ماکدۆناڵد (شوێنەوارناس)، پرۆفیسۆر فلۆید مەککۆی (زانای گەدە)، پرۆفیسۆر کلێری پالیڤۆ (تەلارساز)، ناهید هومبێتلی (جیۆلۆجی) و دکتۆر جیراسیمۆس پاپادۆپۆلۆس ( زانای بومەلەرزەزانی ) لەخۆدەگرێت. == خوێندنەوەی زیاتر == * [https://phys.org/news/2025-10-radiocarbon-dating-egyptian-artifacts-thera.html مێژووی ڕادیۆکاربۆنی شوێنەوارەکانی میسری، تەقینەوەی گڕکانی تێرا (سانتۆرینی) دەخاتە پێش فیرعەون ئەحمەد - phys dot org - 22ی تشرینی یەکەمی 2025] * بۆند، ئەی و سپارکس، ئاڕ ئێس جەی (١٩٧٦). "تەقینەوەی مینۆکانی سانتۆرینی لە یۆنان". ''گۆڤاری کۆمەڵەی جیۆلۆجی لەندەن'', Vol. 132، ل1-16. * دۆماس، سی. (١٩٨٣). ''تێرا: پۆمپیۆی ئیجەی کۆن'' . لەندەن: تامز و هادسۆن. * پیچلەر، هـ. و فریدریش، دبلیو.ل (١٩٨٠). "میکانیزمی تەقینەوەی مینۆکانی سانتۆرین". دۆماس، سی. ''وتار و بەڵگەنامەکانی دووەمین کۆنگرەی زانستی نێودەوڵەتی لەسەر تێرا و جیهانی ئیجە دووەم.'' * . وتارێک پێشکەشکرا لە [[زانکۆی ئیلینۆی لە ئێربانا–شەمپەین|زانکۆی ئیلینۆیس ئۆربانا-شامپاین]] (UIUC)، لەلایەن گرانت هایکن، ڕاوێژکاری سەربەخۆ، نووسەر، جیۆلۆجیست (خانەنشین)، بە سپۆنسەری [[Center for Global Studies|سەنتەری توێژینەوە جیهانییەکان]] (cgs.illinois.edu) و سەنتەری توێژینەوەی پێشکەوتوو (cas.uiuc.edu). * {{Interlanguage link|The Sacred Rock in Santorini|wikidata|Q96313799}} * [https://www.newadvent.org/cathen/14629a.htm تێرا (سانتۆرین) - وتارێکی ئینسایکلۆپیدیای کاسۆلیکی] لە نیو ئەڤێنت * [https://therafoundation.org/santorini-volcano/thera-volcano-eruption تەقینەوەی تێرا: بەروار و کاریگەرییەکانی] لە therafoundation.org * [https://web.archive.org/web/20150323124020/http://www.uri.edu/news/releases/?id=3654 تەقینەوەی سانتۆرین زۆر گەورەترە لەوەی کە لە سەرەتادا] لە زانکۆی ڕۆد ئایلەند باوەڕیان پێدەکرا [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی یۆنانی]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} 5f9r3b8xfux5rttj6zvr72c1q5gsdp7 0 299956 1617288 1617265 2026-08-05T12:01:45Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617288 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" /> [[مەجارستان]] (هەنگاریا) لە سنوورە مۆدێرنەکانیدا (دوای ساڵی ١٩٤٦) بە نزیکەیی هاوتایە لەگەڵ دەشتی گەورەی هەنگاریا (حەوزی کارپاتیا) لە [[ئەورووپای ناوەندی|ئەوروپای ناوەڕاست]]. لە سەردەمی ئاسندا، لە گۆڕەپانی نێوان کایە کولتوورییەکانی هۆزەکانی [[سەکاکان|سکیتی]] (وەک ئاگاتیرسی، [[کیمێری|سیمێریەکان]])، [[کێلتەکان|هۆزەکانی سێلتیک]] (وەک سکۆردیسچی، بۆی و ڤێنیتی)، هۆزەکانی دالماتیان (وەک داڵماتای، هیستری و لیبورنی) و [[خەڵکانی جێرمانی|هۆزە جێرمانییەکان]] (وەک لوگی، مارکۆمانی) جێگیر بووە. لە ساڵی ٤٤ پێش زایین، سارماتیەکان، ئیازیگز ڕوویان لە دەشتی گەورەی هەنگاریا کرد. لە ساڵی ٨ی زایینی، بەشی ڕۆژئاوای خاکەکە (بەناوی ترانسدانوبیا )ی هەنگاریای مۆدێرن بەشێک لە پانۆنیای پێکهێنا کە پارێزگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بوو. کۆنترۆڵی ڕۆمەکان لەگەڵ داگیرکارییەکانی هونی لە ساڵانی ٣٧٠-٤١٠ داڕما، هونەکان ئیمپراتۆریەتێکی بەرچاویان دروست کرد کە بنکەکەی لە هەنگاریای ئێستا بوو. لە ساڵی ٤٥٣ گەیشتنە لوتکەی فراوانبوونیان لە ژێر دەستی ئاتیلا هون. دوای مردنی ئاتیلا، ئیمپراتۆریەتەکە لە ساڵی ٤٥٥ داڕما و پانۆنیا بوو بە بەشێک لە شانشینی ئۆسترۆگۆتیک. بەشی ڕۆژئاوای حەوزی کارپاتیا لەلایەن [[لۆمباردەکان|لۆنگبۆردەکانەوە]] و بەشی ڕۆژهەڵاتی لەلایەن گێپیدەکانەوە داگیرکرابوو . لە ساڵی ٥٦٧ ئاڤارەکان ئەو خاکەیان داگیرکرد کە لەلایەن گێپیدەکانەوە حوکمڕانی دەکرد. لە ساڵی ٥٦٨ لۆنگبۆردەکان لە ترانسدانوبیا ڕوویان لە ئیتالیا کرد و ئاڤارەکانیش ئەو خاکەیان داگیرکرد، خاگان بەیان یەکەم خاگاناتی ئاڤاریان دامەزراند. ئاڤارەکان لەلایەن فرانکەکان و بولگارەکانەوە شکستیان هێنا و ئیمپراتۆریەتی چەمی خۆیان لە دەوروبەری ساڵی ٨٢٢ کۆتایی هات. هەنگارییەکان لە نێوان ساڵانی ٨٦٢ و ٨٩٥ دەستیان بەسەر حەوزی کارپاتیادا گرت، و میرنشینی هەنگاریا لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا لەلایەن ئەلمۆس و کوڕەکەی ئارپادەوە دامەزرا لە ڕێگەی داگیرکردنی حەوزی کارپاتیا، هەنگارییەکان خاکەکەیان بە شەڕی پرێسبورگ لە ساڵی ٩٠٧ مسۆگەر کرد. شانشینی مەسیحی هەنگاریا لە ساڵی ١٠٠٠ لە سەردەمی شا سانت ستیڤن دامەزرا، کە لەلایەن شانشینی ئارپادەوە بۆ سێ سەدەی دواتر فەرمانڕەوایی دەکرا. لە سەردەمی سەدەی ناوەڕاستی بەرزدا، شانشینییەکە فراوانتر بوو بۆ کەنارەکانی [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و لە ساڵی ١١٠٢دا چووە ناو یەکێتییەکی کەسییەوە لەگەڵ کرواتیا. لە ساڵی ١٢٤١دا هەنگاریا لەلایەن [[مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] لە ژێر دەستی باتوخان داگیرکرا . شانشینی سەدەی ناوەڕاستی هەنگاریا زلهێزێکی ئەوروپی بوو، لە سەدەی ١٤-١٥دا گەیشتە لوتکە. هەنگاریا قورسایی شەڕەکانی عوسمانی لە ئەوروپا لە سەدەی پازدەهەمدا لە ئەستۆ گرت. دوای ماوەیەکی زۆر لە شەڕەکانی عوسمانییەکان، هێزەکانی هەنگاریا لە شەڕی مۆهاکسدا شکستیان هێنا و پایتەختەکەی لە ساڵی ١٥٤١دا گیرا، کە نزیکەی ١٥٠ ساڵ ماوەیەکی درێژی کردەوە کاتێک وڵاتەکە دابەشکرا بەسەر سێ بەشدا: هەنگاریا شاهانە دڵسۆزەکان بۆ [[ھابسبۆرگ|هابسبورگەکان]]، هەنگاریای عوسمانی و [[میرنشینی ئەردەل|میرنشینی نیمچە سەربەخۆی ترانسیلڤانیا]]. هەنگاریای یەکگرتوو لە وەرچەرخانی سەدەی ١٨دا کەوتە ژێر دەسەڵاتی هابسبورگ، لە ساڵانی ١٧٠٣-١٧١١ شەڕی سەربەخۆیی کرد و لە ساڵانی ١٨٤٨-١٨٤٩ [[شۆڕشی ١٨٤٨ی مەجارستان|شەڕی سەربەخۆیی کرد]] تا سازشێک ڕێگەی بە پێکهێنانی [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|دەسەڵاتی پاشایەتی نەمسا-مەجارستان]] دا لە ساڵی ١٨٦٧، کە [[زلھێز|زلهێزێکی گەورە بوو]] تا سەرەتای سەدەی بیستەم. نیشتەجێبوونی کرواتیا-مەجارستانی ساڵی ١٨٦٨ پێگەی سیاسی شانشینی کرواتیا-سلاڤۆنیای لە ناو خاکەکانی تاجی سانت ستیڤن جێگیر کرد کە ناوی فەرمی خاکەکانی هەنگاری بوو لە دوو پاشایەتیدا. نەمسا-مەجارستان دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] داڕما و دواتر [[پەیمانی تریانۆن|پەیماننامەی تریانۆن]] لە ساڵی ١٩٢٠ سنوورەکانی ئێستای هەنگاریای دامەزراند، لە ئەنجامدا ٧٢%ی خاکی مێژوویی و ٥٨%ی دانیشتووانەکەی و ٣٢%ی هەنگارییە نەتەوەییەکانی لەدەستدا. دوو لەسەر سێی خاکی شانشینی هەنگاریا درا بە چیکۆسلۆڤاکیا و شانشینی ڕۆمانیا و شانشینی سرب و کروات و سلۆڤینییەکان و کۆماری یەکەمی نەمسا و [[کۆماری دووەمی پۆڵەندا]] و [[شانشینی ئیتاڵیا]]. لە دوای ئەوەی کۆمارێکی تەمەنی کورت ڕاگەیەندرا، شانشینی هەنگاریا دووبارە نوێکرایەوە. بەڵام، وڵاتەکە لەلایەن ڕێجێنتی بەناوی میکلۆس هۆرتی بەڕێوەدەبرا، کە بە فەرمی نوێنەرایەتی چارڵی چوارەم، پاشای یاسایی هەنگاریا، دەکرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٣٨ تا ١٩٤١ هەنگاریا بەشێک لە ناوچە لەدەستچووەکانی دووبارە بەدەست هێنایەوە و پەیوەندی بە زلهێزەکانی میحوەرەوە کرد. لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا هەنگاریا لە ساڵی ١٩٤٤ کەوتە ژێر داگیرکاری ئەڵمانیاوە، پاشان لە ژێر داگیرکاری [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەتدا]] تا کۆتایی جەنگ.دوای جەنگی جیهانی دووەم، کۆماری دووەمی هەنگاریا لە سنوورەکانی ئێستای هەنگاریا وەک کۆماری گەلی [[دەوڵەتی سۆسیالیستی|سۆسیالیستی]] دامەزرا، کە لە ساڵی ١٩٤٩ تا کۆتایی کۆمۆنیزم لە هەنگاریا لە ساڵی ١٩٨٩ بەردەوام بوو. کۆماری سێیەمی هەنگاریا بەپێی وەشانێکی هەموارکراوی دەستووری ساڵی ١٩٤٩ دامەزراوە، لەگەڵ دەستوورێکی نوێ لە ساڵی ٢٠١١ پەسەندکرا. هەنگاریا لە ساڵی 2004 پەیوەندی بە [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەوروپاوە]] کرد. == مێژووی سەرەتایی == === پێش مێژوو === بوونی بەردینە کۆنەکانی ناوەڕاستی ''هۆمۆ هایدلبێرگێنسیس'' بەڵگەی دۆزینەوەی بەردبووی " سامو "یە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی 1000. ٣٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر، شوێنەواری شوێنی نیشتەجێبوونی کۆنی ٥٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. بوونی مرۆڤی مۆدێرن لە ڕووی ئەناتۆمیەوە دەگەڕێتەوە بۆ ٣٣ هەزار ساڵ لەمەوبەر (Aurignacian). بەردبوونێکی نوێ بە کولتوری ستارچێڤۆ-کۆرۆس-کریس دەستی پێکرد، لە نزیکی ساڵی 1990دا ٦٠٠٠ پێش زایین. سەردەمی برۆنزی بە کولتوری ڤوچێدۆل (کلتووری ماکۆ) دەستی پێکرد، لە ساڵی 1990دا. ٣٠٠٠ پێش زایین. [[پەڕگە:Szkíta_aranyszarvas_pajzsdíszek,_Zöldhalompuszta_és_Tápiószentmárton.jpg|وێنۆک| ڕازاندنەوەی قەڵغانی ئاسکی زێڕینی سکیتی لە سەردەمی ئاسن سەدەی شەشەمی پێش زایین لە هەنگاریا دۆزرایەوە. لە سەرەوە، ئاسکە زێڕینەکەی زۆڵدهالۆمپوستا ٣٧ سم، بەمەش گەورەترین ئاسکی زێڕینی سکیتی ناسراوە. لە خوارەوە، ئاسکە زێڕینەکەی تاپیۆسزێنتمارتۆن.]] سەردەمی ئاسن لە دەوروبەری ساڵی ٨٠٠ پێش زایین دەستی پێکرد، کە پەیوەندی بە شوێنەوارە " تراکۆ-سیمێرییەکان "ەوە هەبوو، کە نوێنەرایەتی سەریەککەوتنی کایە کولتوورییەکانی پێش [[سەکاکان|سکیتی]] (کلتووری نۆڤۆچێرکاسک ) و پێش [[کێلتەکان|سێلتیک]] (کلتووری هالستات) دەکات. داگیرکردنی هالستات لە ڕۆژئاوای ترانسدانوبیا لە نزیکەی ساڵی ٧٥٠ پێش زایینەوە دیارە. ئێتنۆگرافیای سەرەتایی یۆنانی شوێنی ئاگاتیرسی سکیتی و سیگینا لە ناوچەکەدا دیاری دەکات. هەروەها پانۆنییەکان دانیشتوویەکی گرنگ بوون.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}}{{Sfn|Kristó|1998}} کولتوری کلاسیکی [[سەکاکان|سکیتی]] لە نێوان سەدەی حەوتەم-٦ی پێش زایین لە دەشتی گەورەی هەنگاریادا بڵاوبووەوە. باڵادەستی ئەوان بەهۆی نیشتەجێبوونی سێلتیکەکانەوە شکا کە لە سەدەی چوارەمی پێش زایین دەستی پێکرد. تا ساڵی ٣٧٠ پێش زایین [[کێلتەکان|سێلتەکان]] زۆربەی ناوچەی ترانسدانوبیایان لە دەستی پانۆنیەکان داگیرکرد و لە دەوروبەری ٣٠٠ پێش زایین شەڕێکی سەرکەوتوویان لە دژی سکیتیەکان ئەنجامدا. بەڵگە شوێنەوارییەکان دۆخی پێشکەوتووی کشتوکاڵ و کۆفەسازی کولتوری لا تێنە نیشان دەدەن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}} باشووری ترانسدانوبیا لەلایەن بەهێزترین هۆزی سێلتیکەوە کۆنتڕۆڵکرابوو، کە خەڵکی سکۆردیسکی بوون، کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لەلایەن داکییەکانەوە بەرەنگارییان بووەوە.{{Sfn|Kristó|1998}} داکیەکان تا سەدەی یەکەمی پێش زایین لەلایەن سێلتەکانەوە زاڵ بوون، کاتێک هۆزەکان لەلایەن بوروبیستاوە یەکخران.{{Sfn|Vékony|2000}} داسیا سکۆردیسکی و تاوریسکی و بۆی ی ژێردەستە کرد، بەڵام بورێبیستا دوای ماوەیەکی کەم مرد و دەسەڵاتی ناوەندی داڕما.{{Sfn|Kristó|1998}} [[پەڕگە:Pannonia_popolazioni_png.png|وێنۆک| گەلانی کۆن لە پانۆنیا, سەدەی دووەمی پێش زایین]] [[پەڕگە:Dacia_occupation_of_Pannonia_and_modern_day_Czechia.png|alt=Dacian rule over pannonian people|چەپ|وێنۆک| کاریگەری داکیان لەسەر پانۆنیا]] === دەسەڵاتی ڕۆمانی === [[پەڕگە:Pannonia_térkép_2._század.jpg|وێنۆک| حەوزی کارپاتیا لە [[سەدەی دووەم|سەدەی دووەمی زایینی]] : پارێزگاکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] و بارباریکۆم]] == هەروەها سەیری بکە == * پێش مێژووی هەنگاریا * مێژووی هەنگاریا پێش فەتحی هەنگاریا * مێژووی ترانسیلڤانیا * مێژووی گەلی سێکێلی * مێژووی جولەکەکان لە هەنگاریا * دوای جەنگی جیهانی یەکەم * دیمۆگرافیای هەنگاریا * هونەری هەنگاری * مێژووی مۆسیقای هەنگاریا * هێڵی کاتی بوداپێست و مێژووی بوداپێست '''لیستەکان:''' * لیستی پاشاکانی هەنگاریا * لیستی سەرۆکی دەوڵەتانی هەنگاریا * لیستی سەرۆک وەزیرانی هەنگاریا * لیستی ئەو شەڕانەی کە هەنگاریا تێیدا بەشدارە * لیستی مێژووی هەنگاریا '''گشتی:''' * [[مێژووی ئەورووپا|مێژووی ئەوروپا]] == تێبینی == {{سەرچاوەکان|group=lower-alpha}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}  == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conflicts.rem33.com/images/Ungarn/ungarn_geschichte.htm |وێبگە=[[Centre for Military and Strategic Studies]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Hungary:_Primary_Documents|سەردێڕ=History of Hungary: Primary Documents - EuroDocs |وێبگە=[[EuroDocs: Online Sources for European History|EuroDocs]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050408052025/http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٠٥|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060106102729/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Transylvanian history in maps |ناونیشان=http://www.sibiweb.de/geschi/karten/|سەردێڕ=Die Geschichte Osteuropas und Siebenbürgens auf Karten |وێبگە=Sibiweb |زمان=de}} *   === ''ئینسایکلۆپیدیای هومانا هەنگاریکا'' (1–5) === * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01993/html/|سەردێڕ=EMESE SAGA : HUNGARIAN PREHISTORY FROM THE BEGINNINGS TO KING ST. STEPHEN (1038)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01955/html/|سەردێڕ=THE VAZUL-LINE : KINGS OF THE ÁRPÁD DYNASTY AFTER ST. STEPHEN (1038-1301)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/|سەردێڕ=KNIGHT KINGS : THE ANJOU- AND SIGISMUND AGE IN HUNGARY (1301-1437)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01919/html/|سەردێڕ=PANNONIAN RENAISSANCE : THE HUNYADIS AND THE JAGELLO AGE (1437-1526)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01911/html/|سەردێڕ=CROSS AND CRESCENT : THE TURKISH AGE IN HUNGARY (1526-1699)}} : (وەرگێڕانی ئینگلیزی بەرگی ٦ تا ٩ لە ئامادەکاریدایە). {{مێژووی ئەورووپا}}{{European history by country}}{{Hungary articles}}{{Years in Hungary}} [[پۆل:مێژووی مەجارستان]] 4985zzuu0qx5nexdx6wre2dlo6vkae1 1617389 1617288 2026-08-05T13:49:02Z Shaween 18477 1617389 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" /> [[مەجارستان]] (هەنگاریا) لە سنوورە مۆدێرنەکانیدا (دوای ساڵی ١٩٤٦) بە نزیکەیی هاوتایە لەگەڵ دەشتی گەورەی هەنگاریا (حەوزی کارپاتیا) لە [[ئەورووپای ناوەندی|ئەوروپای ناوەڕاست]]. لە سەردەمی ئاسندا، لە گۆڕەپانی نێوان کایە کولتوورییەکانی هۆزەکانی [[سەکاکان|سکیتی]] (وەک ئاگاتیرسی، [[کیمێری|سیمێریەکان]])، [[کێلتەکان|هۆزەکانی سێلتیک]] (وەک سکۆردیسچی، بۆی و ڤێنیتی)، هۆزەکانی دالماتیان (وەک داڵماتای، هیستری و لیبورنی) و [[خەڵکانی جێرمانی|هۆزە جێرمانییەکان]] (وەک لوگی، مارکۆمانی) جێگیر بووە. لە ساڵی ٤٤ پێش زایین، سارماتیەکان، ئیازیگز ڕوویان لە دەشتی گەورەی هەنگاریا کرد. لە ساڵی ٨ی زایینی، بەشی ڕۆژئاوای خاکەکە (بەناوی ترانسدانوبیا )ی هەنگاریای مۆدێرن بەشێک لە پانۆنیای پێکهێنا کە پارێزگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بوو. کۆنترۆڵی ڕۆمەکان لەگەڵ داگیرکارییەکانی هونی لە ساڵانی ٣٧٠-٤١٠ داڕما، هونەکان ئیمپراتۆریەتێکی بەرچاویان دروست کرد کە بنکەکەی لە هەنگاریای ئێستا بوو. لە ساڵی ٤٥٣ گەیشتنە لوتکەی فراوانبوونیان لە ژێر دەستی ئاتیلا هون. دوای مردنی ئاتیلا، ئیمپراتۆریەتەکە لە ساڵی ٤٥٥ داڕما و پانۆنیا بوو بە بەشێک لە شانشینی ئۆسترۆگۆتیک. بەشی ڕۆژئاوای حەوزی کارپاتیا لەلایەن [[لۆمباردەکان|لۆنگبۆردەکانەوە]] و بەشی ڕۆژهەڵاتی لەلایەن گێپیدەکانەوە داگیرکرابوو . لە ساڵی ٥٦٧ ئاڤارەکان ئەو خاکەیان داگیرکرد کە لەلایەن گێپیدەکانەوە حوکمڕانی دەکرد. لە ساڵی ٥٦٨ لۆنگبۆردەکان لە ترانسدانوبیا ڕوویان لە ئیتالیا کرد و ئاڤارەکانیش ئەو خاکەیان داگیرکرد، خاگان بەیان یەکەم خاگاناتی ئاڤاریان دامەزراند. ئاڤارەکان لەلایەن فرانکەکان و بولگارەکانەوە شکستیان هێنا و ئیمپراتۆریەتی چەمی خۆیان لە دەوروبەری ساڵی ٨٢٢ کۆتایی هات. هەنگارییەکان لە نێوان ساڵانی ٨٦٢ و ٨٩٥ دەستیان بەسەر حەوزی کارپاتیادا گرت، و میرنشینی هەنگاریا لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا لەلایەن ئەلمۆس و کوڕەکەی ئارپادەوە دامەزرا لە ڕێگەی داگیرکردنی حەوزی کارپاتیا، هەنگارییەکان خاکەکەیان بە شەڕی پرێسبورگ لە ساڵی ٩٠٧ مسۆگەر کرد. شانشینی مەسیحی هەنگاریا لە ساڵی ١٠٠٠ لە سەردەمی شا سانت ستیڤن دامەزرا، کە لەلایەن شانشینی ئارپادەوە بۆ سێ سەدەی دواتر فەرمانڕەوایی دەکرا. لە سەردەمی سەدەی ناوەڕاستی بەرزدا، شانشینییەکە فراوانتر بوو بۆ کەنارەکانی [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و لە ساڵی ١١٠٢دا چووە ناو یەکێتییەکی کەسییەوە لەگەڵ کرواتیا. لە ساڵی ١٢٤١دا هەنگاریا لەلایەن [[مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] لە ژێر دەستی باتوخان داگیرکرا . شانشینی سەدەی ناوەڕاستی هەنگاریا زلهێزێکی ئەوروپی بوو، لە سەدەی ١٤-١٥دا گەیشتە لوتکە. هەنگاریا قورسایی شەڕەکانی عوسمانی لە ئەوروپا لە سەدەی پازدەهەمدا لە ئەستۆ گرت. دوای ماوەیەکی زۆر لە شەڕەکانی عوسمانییەکان، هێزەکانی هەنگاریا لە شەڕی مۆهاکسدا شکستیان هێنا و پایتەختەکەی لە ساڵی ١٥٤١دا گیرا، کە نزیکەی ١٥٠ ساڵ ماوەیەکی درێژی کردەوە کاتێک وڵاتەکە دابەشکرا بەسەر سێ بەشدا: هەنگاریا شاهانە دڵسۆزەکان بۆ [[ھابسبۆرگ|هابسبورگەکان]]، هەنگاریای عوسمانی و [[میرنشینی ئەردەل|میرنشینی نیمچە سەربەخۆی ترانسیلڤانیا]]. هەنگاریای یەکگرتوو لە وەرچەرخانی سەدەی ١٨دا کەوتە ژێر دەسەڵاتی هابسبورگ، لە ساڵانی ١٧٠٣-١٧١١ شەڕی سەربەخۆیی کرد و لە ساڵانی ١٨٤٨-١٨٤٩ [[شۆڕشی ١٨٤٨ی مەجارستان|شەڕی سەربەخۆیی کرد]] تا سازشێک ڕێگەی بە پێکهێنانی [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|دەسەڵاتی پاشایەتی نەمسا-مەجارستان]] دا لە ساڵی ١٨٦٧، کە [[زلھێز|زلهێزێکی گەورە بوو]] تا سەرەتای سەدەی بیستەم. نیشتەجێبوونی کرواتیا-مەجارستانی ساڵی ١٨٦٨ پێگەی سیاسی شانشینی کرواتیا-سلاڤۆنیای لە ناو خاکەکانی تاجی سانت ستیڤن جێگیر کرد کە ناوی فەرمی خاکەکانی هەنگاری بوو لە دوو پاشایەتیدا. نەمسا-مەجارستان دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] داڕما و دواتر [[پەیمانی تریانۆن|پەیماننامەی تریانۆن]] لە ساڵی ١٩٢٠ سنوورەکانی ئێستای هەنگاریای دامەزراند، لە ئەنجامدا ٧٢%ی خاکی مێژوویی و ٥٨%ی دانیشتووانەکەی و ٣٢%ی هەنگارییە نەتەوەییەکانی لەدەستدا. دوو لەسەر سێی خاکی شانشینی هەنگاریا درا بە چیکۆسلۆڤاکیا و شانشینی ڕۆمانیا و شانشینی سرب و کروات و سلۆڤینییەکان و کۆماری یەکەمی نەمسا و [[کۆماری دووەمی پۆڵەندا]] و [[شانشینی ئیتاڵیا]]. لە دوای ئەوەی کۆمارێکی تەمەنی کورت ڕاگەیەندرا، شانشینی هەنگاریا دووبارە نوێکرایەوە. بەڵام، وڵاتەکە لەلایەن ڕێجێنتی بەناوی میکلۆس هۆرتی بەڕێوەدەبرا، کە بە فەرمی نوێنەرایەتی چارڵی چوارەم، پاشای یاسایی هەنگاریا، دەکرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٣٨ تا ١٩٤١ هەنگاریا بەشێک لە ناوچە لەدەستچووەکانی دووبارە بەدەست هێنایەوە و پەیوەندی بە زلهێزەکانی میحوەرەوە کرد. لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا هەنگاریا لە ساڵی ١٩٤٤ کەوتە ژێر داگیرکاری ئەڵمانیاوە، پاشان لە ژێر داگیرکاری [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەتدا]] تا کۆتایی جەنگ.دوای جەنگی جیهانی دووەم، کۆماری دووەمی هەنگاریا لە سنوورەکانی ئێستای هەنگاریا وەک کۆماری گەلی [[دەوڵەتی سۆسیالیستی|سۆسیالیستی]] دامەزرا، کە لە ساڵی ١٩٤٩ تا کۆتایی کۆمۆنیزم لە هەنگاریا لە ساڵی ١٩٨٩ بەردەوام بوو. کۆماری سێیەمی هەنگاریا بەپێی وەشانێکی هەموارکراوی دەستووری ساڵی ١٩٤٩ دامەزراوە، لەگەڵ دەستوورێکی نوێ لە ساڵی ٢٠١١ پەسەندکرا. هەنگاریا لە ساڵی 2004 پەیوەندی بە [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەوروپاوە]] کرد. == مێژووی سەرەتایی == === پێش مێژوو === بوونی بەردینە کۆنەکانی ناوەڕاستی ''هۆمۆ هایدلبێرگێنسیس'' بەڵگەی دۆزینەوەی بەردبووی " سامو "یە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی 1000. ٣٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر، شوێنەواری شوێنی نیشتەجێبوونی کۆنی ٥٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. بوونی مرۆڤی مۆدێرن لە ڕووی ئەناتۆمیەوە دەگەڕێتەوە بۆ ٣٣ هەزار ساڵ لەمەوبەر (Aurignacian). بەردبوونێکی نوێ بە کولتوری ستارچێڤۆ-کۆرۆس-کریس دەستی پێکرد، لە نزیکی ساڵی 1990دا ٦٠٠٠ پێش زایین. سەردەمی برۆنزی بە کولتوری ڤوچێدۆل (کلتووری ماکۆ) دەستی پێکرد، لە ساڵی 1990دا. ٣٠٠٠ پێش زایین. [[پەڕگە:Szkíta_aranyszarvas_pajzsdíszek,_Zöldhalompuszta_és_Tápiószentmárton.jpg|وێنۆک| ڕازاندنەوەی قەڵغانی ئاسکی زێڕینی سکیتی لە سەردەمی ئاسن سەدەی شەشەمی پێش زایین لە هەنگاریا دۆزرایەوە. لە سەرەوە، ئاسکە زێڕینەکەی زۆڵدهالۆمپوستا ٣٧ سم، بەمەش گەورەترین ئاسکی زێڕینی سکیتی ناسراوە. لە خوارەوە، ئاسکە زێڕینەکەی تاپیۆسزێنتمارتۆن.]] سەردەمی ئاسن لە دەوروبەری ساڵی ٨٠٠ پێش زایین دەستی پێکرد، کە پەیوەندی بە شوێنەوارە " تراکۆ-سیمێرییەکان "ەوە هەبوو، کە نوێنەرایەتی سەریەککەوتنی کایە کولتوورییەکانی پێش [[سەکاکان|سکیتی]] (کلتووری نۆڤۆچێرکاسک ) و پێش [[کێلتەکان|سێلتیک]] (کلتووری هالستات) دەکات. داگیرکردنی هالستات لە ڕۆژئاوای ترانسدانوبیا لە نزیکەی ساڵی ٧٥٠ پێش زایینەوە دیارە. ئێتنۆگرافیای سەرەتایی یۆنانی شوێنی ئاگاتیرسی سکیتی و سیگینا لە ناوچەکەدا دیاری دەکات. هەروەها پانۆنییەکان دانیشتوویەکی گرنگ بوون.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}}{{Sfn|Kristó|1998}} کولتوری کلاسیکی [[سەکاکان|سکیتی]] لە نێوان سەدەی حەوتەم-٦ی پێش زایین لە دەشتی گەورەی هەنگاریادا بڵاوبووەوە. باڵادەستی ئەوان بەهۆی نیشتەجێبوونی سێلتیکەکانەوە شکا کە لە سەدەی چوارەمی پێش زایین دەستی پێکرد. تا ساڵی ٣٧٠ پێش زایین [[کێلتەکان|سێلتەکان]] زۆربەی ناوچەی ترانسدانوبیایان لە دەستی پانۆنیەکان داگیرکرد و لە دەوروبەری ٣٠٠ پێش زایین شەڕێکی سەرکەوتوویان لە دژی سکیتیەکان ئەنجامدا. بەڵگە شوێنەوارییەکان دۆخی پێشکەوتووی کشتوکاڵ و کۆفەسازی کولتوری لا تێنە نیشان دەدەن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}} باشووری ترانسدانوبیا لەلایەن بەهێزترین هۆزی سێلتیکەوە کۆنتڕۆڵکرابوو، کە خەڵکی سکۆردیسکی بوون، کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لەلایەن داکییەکانەوە بەرەنگارییان بووەوە.{{Sfn|Kristó|1998}} داکیەکان تا سەدەی یەکەمی پێش زایین لەلایەن سێلتەکانەوە زاڵ بوون، کاتێک هۆزەکان لەلایەن بوروبیستاوە یەکخران.{{Sfn|Vékony|2000}} داسیا سکۆردیسکی و تاوریسکی و بۆی ی ژێردەستە کرد، بەڵام بورێبیستا دوای ماوەیەکی کەم مرد و دەسەڵاتی ناوەندی داڕما.{{Sfn|Kristó|1998}} [[پەڕگە:Pannonia_popolazioni_png.png|وێنۆک| گەلانی کۆن لە پانۆنیا, سەدەی دووەمی پێش زایین]] [[پەڕگە:Dacia_occupation_of_Pannonia_and_modern_day_Czechia.png|alt=Dacian rule over pannonian people|چەپ|وێنۆک| کاریگەری داکیان لەسەر پانۆنیا]] === دەسەڵاتی ڕۆمانی === [[پەڕگە:Pannonia_térkép_2._század.jpg|وێنۆک| حەوزی کارپاتیا لە [[سەدەی دووەم|سەدەی دووەمی زایینی]] : پارێزگاکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] و بارباریکۆم]] == هەروەها سەیری بکە == * پێش مێژووی هەنگاریا * مێژووی هەنگاریا پێش فەتحی هەنگاریا * مێژووی ترانسیلڤانیا * مێژووی گەلی سێکێلی * مێژووی جولەکەکان لە هەنگاریا * دوای جەنگی جیهانی یەکەم * دیمۆگرافیای هەنگاریا * هونەری هەنگاری * مێژووی مۆسیقای هەنگاریا * هێڵی کاتی بوداپێست و مێژووی بوداپێست '''لیستەکان:''' * لیستی پاشاکانی هەنگاریا * لیستی سەرۆکی دەوڵەتانی هەنگاریا * لیستی سەرۆک وەزیرانی هەنگاریا * لیستی ئەو شەڕانەی کە هەنگاریا تێیدا بەشدارە * لیستی مێژووی هەنگاریا '''گشتی:''' * [[مێژووی ئەورووپا|مێژووی ئەوروپا]] == تێبینی == {{سەرچاوەکان|group=lower-alpha}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}  == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conflicts.rem33.com/images/Ungarn/ungarn_geschichte.htm |وێبگە=[[Centre for Military and Strategic Studies]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Hungary:_Primary_Documents|سەردێڕ=History of Hungary: Primary Documents - EuroDocs |وێبگە=[[EuroDocs: Online Sources for European History|EuroDocs]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050408052025/http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٠٥|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060106102729/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Transylvanian history in maps |ناونیشان=http://www.sibiweb.de/geschi/karten/|سەردێڕ=Die Geschichte Osteuropas und Siebenbürgens auf Karten |وێبگە=Sibiweb |زمان=de}} *   === ''ئینسایکلۆپیدیای هومانا هەنگاریکا'' (1–5) === * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01993/html/|سەردێڕ=EMESE SAGA : HUNGARIAN PREHISTORY FROM THE BEGINNINGS TO KING ST. STEPHEN (1038)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01955/html/|سەردێڕ=THE VAZUL-LINE : KINGS OF THE ÁRPÁD DYNASTY AFTER ST. STEPHEN (1038-1301)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/|سەردێڕ=KNIGHT KINGS : THE ANJOU- AND SIGISMUND AGE IN HUNGARY (1301-1437)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01919/html/|سەردێڕ=PANNONIAN RENAISSANCE : THE HUNYADIS AND THE JAGELLO AGE (1437-1526)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01911/html/|سەردێڕ=CROSS AND CRESCENT : THE TURKISH AGE IN HUNGARY (1526-1699)}} : (وەرگێڕانی ئینگلیزی بەرگی ٦ تا ٩ لە ئامادەکاریدایە). {{مێژووی ئەورووپا}} [[پۆل:مێژووی مەجارستان]] ouu7nz9pzq5tgp560s1yevu6xleozkg 1617604 1617389 2026-08-05T20:03:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1617604 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} <templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" /> [[مەجارستان]] (هەنگاریا) لە سنوورە مۆدێرنەکانیدا (دوای ساڵی ١٩٤٦) بە نزیکەیی هاوتایە لەگەڵ دەشتی گەورەی هەنگاریا (حەوزی کارپاتیا) لە [[ئەورووپای ناوەندی|ئەوروپای ناوەڕاست]]. لە سەردەمی ئاسندا، لە گۆڕەپانی نێوان کایە کولتوورییەکانی هۆزەکانی [[سەکاکان|سکیتی]] (وەک ئاگاتیرسی، [[کیمێری|سیمێریەکان]])، [[کێلتەکان|هۆزەکانی سێلتیک]] (وەک سکۆردیسچی، بۆی و ڤێنیتی)، هۆزەکانی دالماتیان (وەک داڵماتای، هیستری و لیبورنی) و [[خەڵکانی جێرمانی|هۆزە جێرمانییەکان]] (وەک لوگی، مارکۆمانی) جێگیر بووە. لە ساڵی ٤٤ پێش زایین، سارماتیەکان، ئیازیگز ڕوویان لە دەشتی گەورەی هەنگاریا کرد. لە ساڵی ٨ی زایینی، بەشی ڕۆژئاوای خاکەکە (بەناوی ترانسدانوبیا )ی هەنگاریای مۆدێرن بەشێک لە پانۆنیای پێکهێنا کە پارێزگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بوو. کۆنترۆڵی ڕۆمەکان لەگەڵ داگیرکارییەکانی هونی لە ساڵانی ٣٧٠-٤١٠ داڕما، هونەکان ئیمپراتۆریەتێکی بەرچاویان دروست کرد کە بنکەکەی لە هەنگاریای ئێستا بوو. لە ساڵی ٤٥٣ گەیشتنە لوتکەی فراوانبوونیان لە ژێر دەستی ئاتیلا هون. دوای مردنی ئاتیلا، ئیمپراتۆریەتەکە لە ساڵی ٤٥٥ داڕما و پانۆنیا بوو بە بەشێک لە شانشینی ئۆسترۆگۆتیک. بەشی ڕۆژئاوای حەوزی کارپاتیا لەلایەن [[لۆمباردەکان|لۆنگبۆردەکانەوە]] و بەشی ڕۆژهەڵاتی لەلایەن گێپیدەکانەوە داگیرکرابوو . لە ساڵی ٥٦٧ ئاڤارەکان ئەو خاکەیان داگیرکرد کە لەلایەن گێپیدەکانەوە حوکمڕانی دەکرد. لە ساڵی ٥٦٨ لۆنگبۆردەکان لە ترانسدانوبیا ڕوویان لە ئیتالیا کرد و ئاڤارەکانیش ئەو خاکەیان داگیرکرد، خاگان بەیان یەکەم خاگاناتی ئاڤاریان دامەزراند. ئاڤارەکان لەلایەن فرانکەکان و بولگارەکانەوە شکستیان هێنا و ئیمپراتۆریەتی چەمی خۆیان لە دەوروبەری ساڵی ٨٢٢ کۆتایی هات. هەنگارییەکان لە نێوان ساڵانی ٨٦٢ و ٨٩٥ دەستیان بەسەر حەوزی کارپاتیادا گرت، و میرنشینی هەنگاریا لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا لەلایەن ئەلمۆس و کوڕەکەی ئارپادەوە دامەزرا لە ڕێگەی داگیرکردنی حەوزی کارپاتیا، هەنگارییەکان خاکەکەیان بە شەڕی پرێسبورگ لە ساڵی ٩٠٧ مسۆگەر کرد. شانشینی مەسیحی هەنگاریا لە ساڵی ١٠٠٠ لە سەردەمی شا سانت ستیڤن دامەزرا، کە لەلایەن شانشینی ئارپادەوە بۆ سێ سەدەی دواتر فەرمانڕەوایی دەکرا. لە سەردەمی سەدەی ناوەڕاستی بەرزدا، شانشینییەکە فراوانتر بوو بۆ کەنارەکانی [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و لە ساڵی ١١٠٢دا چووە ناو یەکێتییەکی کەسییەوە لەگەڵ کرواتیا. لە ساڵی ١٢٤١دا هەنگاریا لەلایەن [[مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] لە ژێر دەستی باتوخان داگیرکرا . شانشینی سەدەی ناوەڕاستی هەنگاریا زلهێزێکی ئەوروپی بوو، لە سەدەی ١٤-١٥دا گەیشتە لوتکە. هەنگاریا قورسایی شەڕەکانی عوسمانی لە ئەوروپا لە سەدەی پازدەهەمدا لە ئەستۆ گرت. دوای ماوەیەکی زۆر لە شەڕەکانی عوسمانییەکان، هێزەکانی هەنگاریا لە شەڕی مۆهاکسدا شکستیان هێنا و پایتەختەکەی لە ساڵی ١٥٤١دا گیرا، کە نزیکەی ١٥٠ ساڵ ماوەیەکی درێژی کردەوە کاتێک وڵاتەکە دابەشکرا بەسەر سێ بەشدا: هەنگاریا شاهانە دڵسۆزەکان بۆ [[ھابسبۆرگ|هابسبورگەکان]]، هەنگاریای عوسمانی و [[میرنشینی ئەردەل|میرنشینی نیمچە سەربەخۆی ترانسیلڤانیا]]. هەنگاریای یەکگرتوو لە وەرچەرخانی سەدەی ١٨دا کەوتە ژێر دەسەڵاتی هابسبورگ، لە ساڵانی ١٧٠٣-١٧١١ شەڕی سەربەخۆیی کرد و لە ساڵانی ١٨٤٨-١٨٤٩ [[شۆڕشی ١٨٤٨ی مەجارستان|شەڕی سەربەخۆیی کرد]] تا سازشێک ڕێگەی بە پێکهێنانی [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|دەسەڵاتی پاشایەتی نەمسا-مەجارستان]] دا لە ساڵی ١٨٦٧، کە [[زلھێز|زلهێزێکی گەورە بوو]] تا سەرەتای سەدەی بیستەم. نیشتەجێبوونی کرواتیا-مەجارستانی ساڵی ١٨٦٨ پێگەی سیاسی شانشینی کرواتیا-سلاڤۆنیای لە ناو خاکەکانی تاجی سانت ستیڤن جێگیر کرد کە ناوی فەرمی خاکەکانی هەنگاری بوو لە دوو پاشایەتیدا. نەمسا-مەجارستان دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] داڕما و دواتر [[پەیمانی تریانۆن|پەیماننامەی تریانۆن]] لە ساڵی ١٩٢٠ سنوورەکانی ئێستای هەنگاریای دامەزراند، لە ئەنجامدا ٧٢%ی خاکی مێژوویی و ٥٨%ی دانیشتووانەکەی و ٣٢%ی هەنگارییە نەتەوەییەکانی لەدەستدا. دوو لەسەر سێی خاکی شانشینی هەنگاریا درا بە چیکۆسلۆڤاکیا و شانشینی ڕۆمانیا و شانشینی سرب و کروات و سلۆڤینییەکان و کۆماری یەکەمی نەمسا و [[کۆماری دووەمی پۆڵەندا]] و [[شانشینی ئیتاڵیا]]. لە دوای ئەوەی کۆمارێکی تەمەنی کورت ڕاگەیەندرا، شانشینی هەنگاریا دووبارە نوێکرایەوە. بەڵام، وڵاتەکە لەلایەن ڕێجێنتی بەناوی میکلۆس هۆرتی بەڕێوەدەبرا، کە بە فەرمی نوێنەرایەتی چارڵی چوارەم، پاشای یاسایی هەنگاریا، دەکرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٣٨ تا ١٩٤١ هەنگاریا بەشێک لە ناوچە لەدەستچووەکانی دووبارە بەدەست هێنایەوە و پەیوەندی بە زلهێزەکانی میحوەرەوە کرد. لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا هەنگاریا لە ساڵی ١٩٤٤ کەوتە ژێر داگیرکاری ئەڵمانیاوە، پاشان لە ژێر داگیرکاری [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەتدا]] تا کۆتایی جەنگ.دوای جەنگی جیهانی دووەم، کۆماری دووەمی هەنگاریا لە سنوورەکانی ئێستای هەنگاریا وەک کۆماری گەلی [[دەوڵەتی سۆسیالیستی|سۆسیالیستی]] دامەزرا، کە لە ساڵی ١٩٤٩ تا کۆتایی کۆمۆنیزم لە هەنگاریا لە ساڵی ١٩٨٩ بەردەوام بوو. کۆماری سێیەمی هەنگاریا بەپێی وەشانێکی هەموارکراوی دەستووری ساڵی ١٩٤٩ دامەزراوە، لەگەڵ دەستوورێکی نوێ لە ساڵی ٢٠١١ پەسەندکرا. هەنگاریا لە ساڵی 2004 پەیوەندی بە [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەوروپاوە]] کرد. == مێژووی سەرەتایی == === پێش مێژوو === بوونی بەردینە کۆنەکانی ناوەڕاستی ''هۆمۆ هایدلبێرگێنسیس'' بەڵگەی دۆزینەوەی بەردبووی " سامو "یە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی 1000. ٣٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر، شوێنەواری شوێنی نیشتەجێبوونی کۆنی ٥٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. بوونی مرۆڤی مۆدێرن لە ڕووی ئەناتۆمیەوە دەگەڕێتەوە بۆ ٣٣ هەزار ساڵ لەمەوبەر (Aurignacian). بەردبوونێکی نوێ بە کولتوری ستارچێڤۆ-کۆرۆس-کریس دەستی پێکرد، لە نزیکی ساڵی 1990دا ٦٠٠٠ پێش زایین. سەردەمی برۆنزی بە کولتوری ڤوچێدۆل (کلتووری ماکۆ) دەستی پێکرد، لە ساڵی 1990دا. ٣٠٠٠ پێش زایین. [[پەڕگە:Szkíta_aranyszarvas_pajzsdíszek,_Zöldhalompuszta_és_Tápiószentmárton.jpg|وێنۆک| ڕازاندنەوەی قەڵغانی ئاسکی زێڕینی سکیتی لە سەردەمی ئاسن سەدەی شەشەمی پێش زایین لە هەنگاریا دۆزرایەوە. لە سەرەوە، ئاسکە زێڕینەکەی زۆڵدهالۆمپوستا ٣٧ سم، بەمەش گەورەترین ئاسکی زێڕینی سکیتی ناسراوە. لە خوارەوە، ئاسکە زێڕینەکەی تاپیۆسزێنتمارتۆن.]] سەردەمی ئاسن لە دەوروبەری ساڵی ٨٠٠ پێش زایین دەستی پێکرد، کە پەیوەندی بە شوێنەوارە " تراکۆ-سیمێرییەکان "ەوە هەبوو، کە نوێنەرایەتی سەریەککەوتنی کایە کولتوورییەکانی پێش [[سەکاکان|سکیتی]] (کلتووری نۆڤۆچێرکاسک ) و پێش [[کێلتەکان|سێلتیک]] (کلتووری هالستات) دەکات. داگیرکردنی هالستات لە ڕۆژئاوای ترانسدانوبیا لە نزیکەی ساڵی ٧٥٠ پێش زایینەوە دیارە. ئێتنۆگرافیای سەرەتایی یۆنانی شوێنی ئاگاتیرسی سکیتی و سیگینا لە ناوچەکەدا دیاری دەکات. هەروەها پانۆنییەکان دانیشتوویەکی گرنگ بوون.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}}{{Sfn|Kristó|1998}} کولتوری کلاسیکی [[سەکاکان|سکیتی]] لە نێوان سەدەی حەوتەم-٦ی پێش زایین لە دەشتی گەورەی هەنگاریادا بڵاوبووەوە. باڵادەستی ئەوان بەهۆی نیشتەجێبوونی سێلتیکەکانەوە شکا کە لە سەدەی چوارەمی پێش زایین دەستی پێکرد. تا ساڵی ٣٧٠ پێش زایین [[کێلتەکان|سێلتەکان]] زۆربەی ناوچەی ترانسدانوبیایان لە دەستی پانۆنیەکان داگیرکرد و لە دەوروبەری ٣٠٠ پێش زایین شەڕێکی سەرکەوتوویان لە دژی سکیتیەکان ئەنجامدا. بەڵگە شوێنەوارییەکان دۆخی پێشکەوتووی کشتوکاڵ و کۆفەسازی کولتوری لا تێنە نیشان دەدەن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}} باشووری ترانسدانوبیا لەلایەن بەهێزترین هۆزی سێلتیکەوە کۆنتڕۆڵکرابوو، کە خەڵکی سکۆردیسکی بوون، کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لەلایەن داکییەکانەوە بەرەنگارییان بووەوە.{{Sfn|Kristó|1998}} داکیەکان تا سەدەی یەکەمی پێش زایین لەلایەن سێلتەکانەوە زاڵ بوون، کاتێک هۆزەکان لەلایەن بوروبیستاوە یەکخران.{{Sfn|Vékony|2000}} داسیا سکۆردیسکی و تاوریسکی و بۆی ی ژێردەستە کرد، بەڵام بورێبیستا دوای ماوەیەکی کەم مرد و دەسەڵاتی ناوەندی داڕما.{{Sfn|Kristó|1998}} [[پەڕگە:Pannonia_popolazioni_png.png|وێنۆک| گەلانی کۆن لە پانۆنیا, سەدەی دووەمی پێش زایین]] [[پەڕگە:Dacia_occupation_of_Pannonia_and_modern_day_Czechia.png|alt=Dacian rule over pannonian people|چەپ|وێنۆک| کاریگەری داکیان لەسەر پانۆنیا]] === دەسەڵاتی ڕۆمانی === [[پەڕگە:Pannonia_térkép_2._század.jpg|وێنۆک| حەوزی کارپاتیا لە [[سەدەی دووەم|سەدەی دووەمی زایینی]] : پارێزگاکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] و بارباریکۆم]] == هەروەها سەیری بکە == * پێش مێژووی هەنگاریا * مێژووی هەنگاریا پێش فەتحی هەنگاریا * مێژووی ترانسیلڤانیا * مێژووی گەلی سێکێلی * مێژووی جولەکەکان لە هەنگاریا * دوای جەنگی جیهانی یەکەم * دیمۆگرافیای هەنگاریا * هونەری هەنگاری * مێژووی مۆسیقای هەنگاریا * هێڵی کاتی بوداپێست و مێژووی بوداپێست '''لیستەکان:''' * لیستی پاشاکانی هەنگاریا * لیستی سەرۆکی دەوڵەتانی هەنگاریا * لیستی سەرۆک وەزیرانی هەنگاریا * لیستی ئەو شەڕانەی کە هەنگاریا تێیدا بەشدارە * لیستی مێژووی هەنگاریا '''گشتی:''' * [[مێژووی ئەورووپا|مێژووی ئەوروپا]] == تێبینی == {{سەرچاوەکان|group=lower-alpha}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}  == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conflicts.rem33.com/images/Ungarn/ungarn_geschichte.htm |وێبگە=[[Centre for Military and Strategic Studies]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Hungary:_Primary_Documents|سەردێڕ=History of Hungary: Primary Documents - EuroDocs |وێبگە=[[EuroDocs: Online Sources for European History|EuroDocs]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050408052025/http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٠٥|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060106102729/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Transylvanian history in maps |ناونیشان=http://www.sibiweb.de/geschi/karten/|سەردێڕ=Die Geschichte Osteuropas und Siebenbürgens auf Karten |وێبگە=Sibiweb |زمان=de}} *   === ''ئینسایکلۆپیدیای هومانا هەنگاریکا'' (1–5) === * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01993/html/|سەردێڕ=EMESE SAGA : HUNGARIAN PREHISTORY FROM THE BEGINNINGS TO KING ST. STEPHEN (1038)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01955/html/|سەردێڕ=THE VAZUL-LINE : KINGS OF THE ÁRPÁD DYNASTY AFTER ST. STEPHEN (1038-1301)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/|سەردێڕ=KNIGHT KINGS : THE ANJOU- AND SIGISMUND AGE IN HUNGARY (1301-1437)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01919/html/|سەردێڕ=PANNONIAN RENAISSANCE : THE HUNYADIS AND THE JAGELLO AGE (1437-1526)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01911/html/|سەردێڕ=CROSS AND CRESCENT : THE TURKISH AGE IN HUNGARY (1526-1699)}} : (وەرگێڕانی ئینگلیزی بەرگی ٦ تا ٩ لە ئامادەکاریدایە). {{مێژووی ئەورووپا}} [[پۆل:مێژووی مەجارستان]] 49gigw2xnnwgqt4lrkaf26dzd66xfph 1617809 1617604 2026-08-06T09:42:28Z Shaween 18477 دانانی بەستەر 1617809 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" /> [[مەجارستان]] (هەنگاریا) لە سنوورە مۆدێرنەکانیدا (دوای ساڵی ١٩٤٦) بە نزیکەیی هاوتایە لەگەڵ دەشتی گەورەی هەنگاریا (حەوزی کارپاتیا) لە [[ئەورووپای ناوەندی|ئەوروپای ناوەڕاست]]. لە سەردەمی ئاسندا، لە گۆڕەپانی نێوان کایە کولتوورییەکانی هۆزەکانی [[سەکاکان|سکیتی]] (وەک ئاگاتیرسی، [[کیمێری|سیمێریەکان]])، [[کێلتەکان|هۆزەکانی سێلتیک]] (وەک سکۆردیسچی، بۆی و ڤێنیتی)، هۆزەکانی دالماتیان (وەک داڵماتای، هیستری و لیبورنی) و [[خەڵکانی جێرمانی|هۆزە جێرمانییەکان]] (وەک لوگی، مارکۆمانی) جێگیر بووە. لە ساڵی ٤٤ پێش زایین، سارماتیەکان، ئیازیگز ڕوویان لە دەشتی گەورەی هەنگاریا کرد. لە ساڵی ٨ی زایینی، بەشی ڕۆژئاوای خاکەکە (بەناوی ترانسدانوبیا )ی هەنگاریای مۆدێرن بەشێک لە پانۆنیای پێکهێنا کە پارێزگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بوو. کۆنترۆڵی ڕۆمەکان لەگەڵ داگیرکارییەکانی هونی لە ساڵانی ٣٧٠-٤١٠ داڕما، هونەکان ئیمپراتۆریەتێکی بەرچاویان دروست کرد کە بنکەکەی لە هەنگاریای ئێستا بوو. لە ساڵی ٤٥٣ گەیشتنە لوتکەی فراوانبوونیان لە ژێر دەستی ئاتیلا هون. دوای مردنی ئاتیلا، ئیمپراتۆریەتەکە لە ساڵی ٤٥٥ داڕما و پانۆنیا بوو بە بەشێک لە شانشینی ئۆسترۆگۆتیک. بەشی ڕۆژئاوای حەوزی کارپاتیا لەلایەن [[لۆمباردەکان|لۆنگبۆردەکانەوە]] و بەشی ڕۆژهەڵاتی لەلایەن گێپیدەکانەوە داگیرکرابوو . لە ساڵی ٥٦٧ ئاڤارەکان ئەو خاکەیان داگیرکرد کە لەلایەن گێپیدەکانەوە حوکمڕانی دەکرد. لە ساڵی ٥٦٨ لۆنگبۆردەکان لە ترانسدانوبیا ڕوویان لە ئیتالیا کرد و ئاڤارەکانیش ئەو خاکەیان داگیرکرد، خاگان بەیان یەکەم خاگاناتی ئاڤاریان دامەزراند. ئاڤارەکان لەلایەن فرانکەکان و بولگارەکانەوە شکستیان هێنا و ئیمپراتۆریەتی چەمی خۆیان لە دەوروبەری ساڵی ٨٢٢ کۆتایی هات. هەنگارییەکان لە نێوان ساڵانی ٨٦٢ و ٨٩٥ دەستیان بەسەر حەوزی کارپاتیادا گرت، و میرنشینی هەنگاریا لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا لەلایەن ئەلمۆس و کوڕەکەی ئارپادەوە دامەزرا لە ڕێگەی داگیرکردنی حەوزی کارپاتیا، هەنگارییەکان خاکەکەیان بە شەڕی پرێسبورگ لە ساڵی ٩٠٧ مسۆگەر کرد. شانشینی مەسیحی هەنگاریا لە ساڵی ١٠٠٠ لە سەردەمی شا سانت ستیڤن دامەزرا، کە لەلایەن شانشینی ئارپادەوە بۆ سێ سەدەی دواتر فەرمانڕەوایی دەکرا. لە سەردەمی سەدەی ناوەڕاستی بەرزدا، شانشینییەکە فراوانتر بوو بۆ کەنارەکانی [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و لە ساڵی ١١٠٢دا چووە ناو یەکێتییەکی کەسییەوە لەگەڵ کرواتیا. لە ساڵی ١٢٤١دا هەنگاریا لەلایەن [[مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] لە ژێر دەستی باتوخان داگیرکرا . شانشینی سەدەی ناوەڕاستی هەنگاریا زلهێزێکی ئەوروپی بوو، لە سەدەی ١٤-١٥دا گەیشتە لوتکە. هەنگاریا قورسایی شەڕەکانی عوسمانی لە ئەوروپا لە سەدەی پازدەهەمدا لە ئەستۆ گرت. دوای ماوەیەکی زۆر لە شەڕەکانی عوسمانییەکان، هێزەکانی هەنگاریا لە شەڕی مۆهاکسدا شکستیان هێنا و پایتەختەکەی لە ساڵی ١٥٤١دا گیرا، کە نزیکەی ١٥٠ ساڵ ماوەیەکی درێژی کردەوە کاتێک وڵاتەکە دابەشکرا بەسەر سێ بەشدا: هەنگاریا شاهانە دڵسۆزەکان بۆ [[ھابسبۆرگ|هابسبورگەکان]]، هەنگاریای عوسمانی و [[میرنشینی ئەردەل|میرنشینی نیمچە سەربەخۆی ترانسیلڤانیا]]. هەنگاریای یەکگرتوو لە وەرچەرخانی سەدەی ١٨دا کەوتە ژێر دەسەڵاتی هابسبورگ، لە ساڵانی ١٧٠٣-١٧١١ شەڕی سەربەخۆیی کرد و لە ساڵانی ١٨٤٨-١٨٤٩ [[شۆڕشی ١٨٤٨ی مەجارستان|شەڕی سەربەخۆیی کرد]] تا سازشێک ڕێگەی بە پێکهێنانی [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|دەسەڵاتی پاشایەتی نەمسا-مەجارستان]] دا لە ساڵی ١٨٦٧، کە [[زلھێز|زلهێزێکی گەورە بوو]] تا سەرەتای سەدەی بیستەم. نیشتەجێبوونی کرواتیا-مەجارستانی ساڵی ١٨٦٨ پێگەی سیاسی شانشینی کرواتیا-سلاڤۆنیای لە ناو خاکەکانی تاجی سانت ستیڤن جێگیر کرد کە ناوی فەرمی خاکەکانی هەنگاری بوو لە دوو پاشایەتیدا. [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|نەمسا-مەجارستان]] دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] داڕما و دواتر [[پەیمانی تریانۆن|پەیماننامەی تریانۆن]] لە ساڵی ١٩٢٠ سنوورەکانی ئێستای هەنگاریای دامەزراند، لە ئەنجامدا ٧٢%ی خاکی مێژوویی و ٥٨%ی دانیشتووانەکەی و ٣٢%ی هەنگارییە نەتەوەییەکانی لەدەستدا. دوو لەسەر سێی خاکی شانشینی هەنگاریا درا بە چیکۆسلۆڤاکیا و شانشینی ڕۆمانیا و شانشینی سرب و کروات و سلۆڤینییەکان و کۆماری یەکەمی نەمسا و [[کۆماری دووەمی پۆڵەندا]] و [[شانشینی ئیتاڵیا]]. لە دوای ئەوەی کۆمارێکی تەمەنی کورت ڕاگەیەندرا، شانشینی هەنگاریا دووبارە نوێکرایەوە. بەڵام، وڵاتەکە لەلایەن ڕێجێنتی بەناوی میکلۆس هۆرتی بەڕێوەدەبرا، کە بە فەرمی نوێنەرایەتی چارڵی چوارەم، پاشای یاسایی هەنگاریا، دەکرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٣٨ تا ١٩٤١ هەنگاریا بەشێک لە ناوچە لەدەستچووەکانی دووبارە بەدەست هێنایەوە و پەیوەندی بە زلهێزەکانی میحوەرەوە کرد. لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا هەنگاریا لە ساڵی ١٩٤٤ کەوتە ژێر داگیرکاری ئەڵمانیاوە، پاشان لە ژێر داگیرکاری [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەتدا]] تا کۆتایی جەنگ.دوای جەنگی جیهانی دووەم، کۆماری دووەمی هەنگاریا لە سنوورەکانی ئێستای هەنگاریا وەک کۆماری گەلی [[دەوڵەتی سۆسیالیستی|سۆسیالیستی]] دامەزرا، کە لە ساڵی ١٩٤٩ تا کۆتایی کۆمۆنیزم لە هەنگاریا لە ساڵی ١٩٨٩ بەردەوام بوو. کۆماری سێیەمی هەنگاریا بەپێی وەشانێکی هەموارکراوی دەستووری ساڵی ١٩٤٩ دامەزراوە، لەگەڵ دەستوورێکی نوێ لە ساڵی ٢٠١١ پەسەندکرا. هەنگاریا لە ساڵی 2004 پەیوەندی بە [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەوروپاوە]] کرد. == مێژووی سەرەتایی == === پێش مێژوو === بوونی بەردینە کۆنەکانی ناوەڕاستی ''هۆمۆ هایدلبێرگێنسیس'' بەڵگەی دۆزینەوەی بەردبووی " سامو "یە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی 1000. ٣٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر، شوێنەواری شوێنی نیشتەجێبوونی کۆنی ٥٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. بوونی مرۆڤی مۆدێرن لە ڕووی ئەناتۆمیەوە دەگەڕێتەوە بۆ ٣٣ هەزار ساڵ لەمەوبەر (Aurignacian). بەردبوونێکی نوێ بە کولتوری ستارچێڤۆ-کۆرۆس-کریس دەستی پێکرد، لە نزیکی ساڵی 1990دا ٦٠٠٠ پێش زایین. سەردەمی برۆنزی بە کولتوری ڤوچێدۆل (کلتووری ماکۆ) دەستی پێکرد، لە ساڵی 1990دا. ٣٠٠٠ پێش زایین. [[پەڕگە:Szkíta_aranyszarvas_pajzsdíszek,_Zöldhalompuszta_és_Tápiószentmárton.jpg|وێنۆک| ڕازاندنەوەی قەڵغانی ئاسکی زێڕینی سکیتی لە سەردەمی ئاسن سەدەی شەشەمی پێش زایین لە هەنگاریا دۆزرایەوە. لە سەرەوە، ئاسکە زێڕینەکەی زۆڵدهالۆمپوستا ٣٧ سم، بەمەش گەورەترین ئاسکی زێڕینی سکیتی ناسراوە. لە خوارەوە، ئاسکە زێڕینەکەی تاپیۆسزێنتمارتۆن.]] سەردەمی ئاسن لە دەوروبەری ساڵی ٨٠٠ پێش زایین دەستی پێکرد، کە پەیوەندی بە شوێنەوارە " تراکۆ-سیمێرییەکان "ەوە هەبوو، کە نوێنەرایەتی سەریەککەوتنی کایە کولتوورییەکانی پێش [[سەکاکان|سکیتی]] (کلتووری نۆڤۆچێرکاسک ) و پێش [[کێلتەکان|سێلتیک]] (کلتووری هالستات) دەکات. داگیرکردنی هالستات لە ڕۆژئاوای ترانسدانوبیا لە نزیکەی ساڵی ٧٥٠ پێش زایینەوە دیارە. ئێتنۆگرافیای سەرەتایی یۆنانی شوێنی ئاگاتیرسی سکیتی و سیگینا لە ناوچەکەدا دیاری دەکات. هەروەها پانۆنییەکان دانیشتوویەکی گرنگ بوون.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}}{{Sfn|Kristó|1998}} کولتوری کلاسیکی [[سەکاکان|سکیتی]] لە نێوان سەدەی حەوتەم-٦ی پێش زایین لە دەشتی گەورەی هەنگاریادا بڵاوبووەوە. باڵادەستی ئەوان بەهۆی نیشتەجێبوونی سێلتیکەکانەوە شکا کە لە سەدەی چوارەمی پێش زایین دەستی پێکرد. تا ساڵی ٣٧٠ پێش زایین [[کێلتەکان|سێلتەکان]] زۆربەی ناوچەی ترانسدانوبیایان لە دەستی پانۆنیەکان داگیرکرد و لە دەوروبەری ٣٠٠ پێش زایین شەڕێکی سەرکەوتوویان لە دژی سکیتیەکان ئەنجامدا. بەڵگە شوێنەوارییەکان دۆخی پێشکەوتووی کشتوکاڵ و کۆفەسازی کولتوری لا تێنە نیشان دەدەن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}} باشووری ترانسدانوبیا لەلایەن بەهێزترین هۆزی سێلتیکەوە کۆنتڕۆڵکرابوو، کە خەڵکی سکۆردیسکی بوون، کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لەلایەن داکییەکانەوە بەرەنگارییان بووەوە.{{Sfn|Kristó|1998}} داکیەکان تا سەدەی یەکەمی پێش زایین لەلایەن سێلتەکانەوە زاڵ بوون، کاتێک هۆزەکان لەلایەن بوروبیستاوە یەکخران.{{Sfn|Vékony|2000}} داسیا سکۆردیسکی و تاوریسکی و بۆی ی ژێردەستە کرد، بەڵام بورێبیستا دوای ماوەیەکی کەم مرد و دەسەڵاتی ناوەندی داڕما.{{Sfn|Kristó|1998}} [[پەڕگە:Pannonia_popolazioni_png.png|وێنۆک| گەلانی کۆن لە پانۆنیا, سەدەی دووەمی پێش زایین]] [[پەڕگە:Dacia_occupation_of_Pannonia_and_modern_day_Czechia.png|alt=Dacian rule over pannonian people|چەپ|وێنۆک| کاریگەری داکیان لەسەر پانۆنیا]] === دەسەڵاتی ڕۆمانی === [[پەڕگە:Pannonia_térkép_2._század.jpg|وێنۆک| حەوزی کارپاتیا لە [[سەدەی دووەم|سەدەی دووەمی زایینی]] : پارێزگاکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] و بارباریکۆم]] == هەروەها سەیری بکە == * پێش مێژووی هەنگاریا * مێژووی هەنگاریا پێش فەتحی هەنگاریا * مێژووی ترانسیلڤانیا * مێژووی گەلی سێکێلی * مێژووی جولەکەکان لە هەنگاریا * دوای جەنگی جیهانی یەکەم * دیمۆگرافیای هەنگاریا * هونەری هەنگاری * مێژووی مۆسیقای هەنگاریا * هێڵی کاتی بوداپێست و مێژووی بوداپێست '''لیستەکان:''' * لیستی پاشاکانی هەنگاریا * لیستی سەرۆکی دەوڵەتانی هەنگاریا * لیستی سەرۆک وەزیرانی هەنگاریا * لیستی ئەو شەڕانەی کە هەنگاریا تێیدا بەشدارە * لیستی مێژووی هەنگاریا '''گشتی:''' * [[مێژووی ئەورووپا|مێژووی ئەوروپا]] == تێبینی == {{سەرچاوەکان|group=lower-alpha}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}  == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conflicts.rem33.com/images/Ungarn/ungarn_geschichte.htm |وێبگە=[[Centre for Military and Strategic Studies]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Hungary:_Primary_Documents|سەردێڕ=History of Hungary: Primary Documents - EuroDocs |وێبگە=[[EuroDocs: Online Sources for European History|EuroDocs]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050408052025/http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٠٥|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060106102729/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Transylvanian history in maps |ناونیشان=http://www.sibiweb.de/geschi/karten/|سەردێڕ=Die Geschichte Osteuropas und Siebenbürgens auf Karten |وێبگە=Sibiweb |زمان=de}} *   === ''ئینسایکلۆپیدیای هومانا هەنگاریکا'' (1–5) === * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01993/html/|سەردێڕ=EMESE SAGA : HUNGARIAN PREHISTORY FROM THE BEGINNINGS TO KING ST. STEPHEN (1038)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01955/html/|سەردێڕ=THE VAZUL-LINE : KINGS OF THE ÁRPÁD DYNASTY AFTER ST. STEPHEN (1038-1301)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/|سەردێڕ=KNIGHT KINGS : THE ANJOU- AND SIGISMUND AGE IN HUNGARY (1301-1437)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01919/html/|سەردێڕ=PANNONIAN RENAISSANCE : THE HUNYADIS AND THE JAGELLO AGE (1437-1526)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01911/html/|سەردێڕ=CROSS AND CRESCENT : THE TURKISH AGE IN HUNGARY (1526-1699)}} : (وەرگێڕانی ئینگلیزی بەرگی ٦ تا ٩ لە ئامادەکاریدایە). {{مێژووی ئەورووپا}} [[پۆل:مێژووی مەجارستان]] me66ty24soib1x0tgo1hq8d2xs8bdj0 1617810 1617809 2026-08-06T09:43:10Z Shaween 18477 /* پێش مێژوو */ 1617810 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" /> [[مەجارستان]] (هەنگاریا) لە سنوورە مۆدێرنەکانیدا (دوای ساڵی ١٩٤٦) بە نزیکەیی هاوتایە لەگەڵ دەشتی گەورەی هەنگاریا (حەوزی کارپاتیا) لە [[ئەورووپای ناوەندی|ئەوروپای ناوەڕاست]]. لە سەردەمی ئاسندا، لە گۆڕەپانی نێوان کایە کولتوورییەکانی هۆزەکانی [[سەکاکان|سکیتی]] (وەک ئاگاتیرسی، [[کیمێری|سیمێریەکان]])، [[کێلتەکان|هۆزەکانی سێلتیک]] (وەک سکۆردیسچی، بۆی و ڤێنیتی)، هۆزەکانی دالماتیان (وەک داڵماتای، هیستری و لیبورنی) و [[خەڵکانی جێرمانی|هۆزە جێرمانییەکان]] (وەک لوگی، مارکۆمانی) جێگیر بووە. لە ساڵی ٤٤ پێش زایین، سارماتیەکان، ئیازیگز ڕوویان لە دەشتی گەورەی هەنگاریا کرد. لە ساڵی ٨ی زایینی، بەشی ڕۆژئاوای خاکەکە (بەناوی ترانسدانوبیا )ی هەنگاریای مۆدێرن بەشێک لە پانۆنیای پێکهێنا کە پارێزگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بوو. کۆنترۆڵی ڕۆمەکان لەگەڵ داگیرکارییەکانی هونی لە ساڵانی ٣٧٠-٤١٠ داڕما، هونەکان ئیمپراتۆریەتێکی بەرچاویان دروست کرد کە بنکەکەی لە هەنگاریای ئێستا بوو. لە ساڵی ٤٥٣ گەیشتنە لوتکەی فراوانبوونیان لە ژێر دەستی ئاتیلا هون. دوای مردنی ئاتیلا، ئیمپراتۆریەتەکە لە ساڵی ٤٥٥ داڕما و پانۆنیا بوو بە بەشێک لە شانشینی ئۆسترۆگۆتیک. بەشی ڕۆژئاوای حەوزی کارپاتیا لەلایەن [[لۆمباردەکان|لۆنگبۆردەکانەوە]] و بەشی ڕۆژهەڵاتی لەلایەن گێپیدەکانەوە داگیرکرابوو . لە ساڵی ٥٦٧ ئاڤارەکان ئەو خاکەیان داگیرکرد کە لەلایەن گێپیدەکانەوە حوکمڕانی دەکرد. لە ساڵی ٥٦٨ لۆنگبۆردەکان لە ترانسدانوبیا ڕوویان لە ئیتالیا کرد و ئاڤارەکانیش ئەو خاکەیان داگیرکرد، خاگان بەیان یەکەم خاگاناتی ئاڤاریان دامەزراند. ئاڤارەکان لەلایەن فرانکەکان و بولگارەکانەوە شکستیان هێنا و ئیمپراتۆریەتی چەمی خۆیان لە دەوروبەری ساڵی ٨٢٢ کۆتایی هات. هەنگارییەکان لە نێوان ساڵانی ٨٦٢ و ٨٩٥ دەستیان بەسەر حەوزی کارپاتیادا گرت، و میرنشینی هەنگاریا لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا لەلایەن ئەلمۆس و کوڕەکەی ئارپادەوە دامەزرا لە ڕێگەی داگیرکردنی حەوزی کارپاتیا، هەنگارییەکان خاکەکەیان بە شەڕی پرێسبورگ لە ساڵی ٩٠٧ مسۆگەر کرد. شانشینی مەسیحی هەنگاریا لە ساڵی ١٠٠٠ لە سەردەمی شا سانت ستیڤن دامەزرا، کە لەلایەن شانشینی ئارپادەوە بۆ سێ سەدەی دواتر فەرمانڕەوایی دەکرا. لە سەردەمی سەدەی ناوەڕاستی بەرزدا، شانشینییەکە فراوانتر بوو بۆ کەنارەکانی [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و لە ساڵی ١١٠٢دا چووە ناو یەکێتییەکی کەسییەوە لەگەڵ کرواتیا. لە ساڵی ١٢٤١دا هەنگاریا لەلایەن [[مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] لە ژێر دەستی باتوخان داگیرکرا . شانشینی سەدەی ناوەڕاستی هەنگاریا زلهێزێکی ئەوروپی بوو، لە سەدەی ١٤-١٥دا گەیشتە لوتکە. هەنگاریا قورسایی شەڕەکانی عوسمانی لە ئەوروپا لە سەدەی پازدەهەمدا لە ئەستۆ گرت. دوای ماوەیەکی زۆر لە شەڕەکانی عوسمانییەکان، هێزەکانی هەنگاریا لە شەڕی مۆهاکسدا شکستیان هێنا و پایتەختەکەی لە ساڵی ١٥٤١دا گیرا، کە نزیکەی ١٥٠ ساڵ ماوەیەکی درێژی کردەوە کاتێک وڵاتەکە دابەشکرا بەسەر سێ بەشدا: هەنگاریا شاهانە دڵسۆزەکان بۆ [[ھابسبۆرگ|هابسبورگەکان]]، هەنگاریای عوسمانی و [[میرنشینی ئەردەل|میرنشینی نیمچە سەربەخۆی ترانسیلڤانیا]]. هەنگاریای یەکگرتوو لە وەرچەرخانی سەدەی ١٨دا کەوتە ژێر دەسەڵاتی هابسبورگ، لە ساڵانی ١٧٠٣-١٧١١ شەڕی سەربەخۆیی کرد و لە ساڵانی ١٨٤٨-١٨٤٩ [[شۆڕشی ١٨٤٨ی مەجارستان|شەڕی سەربەخۆیی کرد]] تا سازشێک ڕێگەی بە پێکهێنانی [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|دەسەڵاتی پاشایەتی نەمسا-مەجارستان]] دا لە ساڵی ١٨٦٧، کە [[زلھێز|زلهێزێکی گەورە بوو]] تا سەرەتای سەدەی بیستەم. نیشتەجێبوونی کرواتیا-مەجارستانی ساڵی ١٨٦٨ پێگەی سیاسی شانشینی کرواتیا-سلاڤۆنیای لە ناو خاکەکانی تاجی سانت ستیڤن جێگیر کرد کە ناوی فەرمی خاکەکانی هەنگاری بوو لە دوو پاشایەتیدا. [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|نەمسا-مەجارستان]] دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] داڕما و دواتر [[پەیمانی تریانۆن|پەیماننامەی تریانۆن]] لە ساڵی ١٩٢٠ سنوورەکانی ئێستای هەنگاریای دامەزراند، لە ئەنجامدا ٧٢%ی خاکی مێژوویی و ٥٨%ی دانیشتووانەکەی و ٣٢%ی هەنگارییە نەتەوەییەکانی لەدەستدا. دوو لەسەر سێی خاکی شانشینی هەنگاریا درا بە چیکۆسلۆڤاکیا و شانشینی ڕۆمانیا و شانشینی سرب و کروات و سلۆڤینییەکان و کۆماری یەکەمی نەمسا و [[کۆماری دووەمی پۆڵەندا]] و [[شانشینی ئیتاڵیا]]. لە دوای ئەوەی کۆمارێکی تەمەنی کورت ڕاگەیەندرا، شانشینی هەنگاریا دووبارە نوێکرایەوە. بەڵام، وڵاتەکە لەلایەن ڕێجێنتی بەناوی میکلۆس هۆرتی بەڕێوەدەبرا، کە بە فەرمی نوێنەرایەتی چارڵی چوارەم، پاشای یاسایی هەنگاریا، دەکرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٣٨ تا ١٩٤١ هەنگاریا بەشێک لە ناوچە لەدەستچووەکانی دووبارە بەدەست هێنایەوە و پەیوەندی بە زلهێزەکانی میحوەرەوە کرد. لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا هەنگاریا لە ساڵی ١٩٤٤ کەوتە ژێر داگیرکاری ئەڵمانیاوە، پاشان لە ژێر داگیرکاری [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەتدا]] تا کۆتایی جەنگ.دوای جەنگی جیهانی دووەم، کۆماری دووەمی هەنگاریا لە سنوورەکانی ئێستای هەنگاریا وەک کۆماری گەلی [[دەوڵەتی سۆسیالیستی|سۆسیالیستی]] دامەزرا، کە لە ساڵی ١٩٤٩ تا کۆتایی کۆمۆنیزم لە هەنگاریا لە ساڵی ١٩٨٩ بەردەوام بوو. کۆماری سێیەمی هەنگاریا بەپێی وەشانێکی هەموارکراوی دەستووری ساڵی ١٩٤٩ دامەزراوە، لەگەڵ دەستوورێکی نوێ لە ساڵی ٢٠١١ پەسەندکرا. هەنگاریا لە ساڵی 2004 پەیوەندی بە [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەوروپاوە]] کرد. == مێژووی سەرەتایی == === پێش مێژوو === بوونی بەردینە کۆنەکانی ناوەڕاستی ''هۆمۆ هایدلبێرگێنسیس'' بەڵگەی دۆزینەوەی بەردبووی " سامو "یە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٠٠٠. ٣٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر، شوێنەواری شوێنی نیشتەجێبوونی کۆنی ٥٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. بوونی مرۆڤی مۆدێرن لە ڕووی ئەناتۆمیەوە دەگەڕێتەوە بۆ ٣٣ هەزار ساڵ لەمەوبەر (Aurignacian). بەردبوونێکی نوێ بە کولتوری ستارچێڤۆ-کۆرۆس-کریس دەستی پێکرد، لە نزیکی ساڵی 1990دا ٦٠٠٠ پێش زایین. سەردەمی برۆنزی بە کولتوری ڤوچێدۆل (کلتووری ماکۆ) دەستی پێکرد، لە ساڵی 1990دا. ٣٠٠٠ پێش زایین. [[پەڕگە:Szkíta_aranyszarvas_pajzsdíszek,_Zöldhalompuszta_és_Tápiószentmárton.jpg|وێنۆک| ڕازاندنەوەی قەڵغانی ئاسکی زێڕینی سکیتی لە سەردەمی ئاسن سەدەی شەشەمی پێش زایین لە هەنگاریا دۆزرایەوە. لە سەرەوە، ئاسکە زێڕینەکەی زۆڵدهالۆمپوستا ٣٧ سم، بەمەش گەورەترین ئاسکی زێڕینی سکیتی ناسراوە. لە خوارەوە، ئاسکە زێڕینەکەی تاپیۆسزێنتمارتۆن.]] سەردەمی ئاسن لە دەوروبەری ساڵی ٨٠٠ پێش زایین دەستی پێکرد، کە پەیوەندی بە شوێنەوارە " تراکۆ-سیمێرییەکان "ەوە هەبوو، کە نوێنەرایەتی سەریەککەوتنی کایە کولتوورییەکانی پێش [[سەکاکان|سکیتی]] (کلتووری نۆڤۆچێرکاسک ) و پێش [[کێلتەکان|سێلتیک]] (کلتووری هالستات) دەکات. داگیرکردنی هالستات لە ڕۆژئاوای ترانسدانوبیا لە نزیکەی ساڵی ٧٥٠ پێش زایینەوە دیارە. ئێتنۆگرافیای سەرەتایی یۆنانی شوێنی ئاگاتیرسی سکیتی و سیگینا لە ناوچەکەدا دیاری دەکات. هەروەها پانۆنییەکان دانیشتوویەکی گرنگ بوون.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}}{{Sfn|Kristó|1998}} کولتوری کلاسیکی [[سەکاکان|سکیتی]] لە نێوان سەدەی حەوتەم-٦ی پێش زایین لە دەشتی گەورەی هەنگاریادا بڵاوبووەوە. باڵادەستی ئەوان بەهۆی نیشتەجێبوونی سێلتیکەکانەوە شکا کە لە سەدەی چوارەمی پێش زایین دەستی پێکرد. تا ساڵی ٣٧٠ پێش زایین [[کێلتەکان|سێلتەکان]] زۆربەی ناوچەی ترانسدانوبیایان لە دەستی پانۆنیەکان داگیرکرد و لە دەوروبەری ٣٠٠ پێش زایین شەڕێکی سەرکەوتوویان لە دژی سکیتیەکان ئەنجامدا. بەڵگە شوێنەوارییەکان دۆخی پێشکەوتووی کشتوکاڵ و کۆفەسازی کولتوری لا تێنە نیشان دەدەن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}} باشووری ترانسدانوبیا لەلایەن بەهێزترین هۆزی سێلتیکەوە کۆنتڕۆڵکرابوو، کە خەڵکی سکۆردیسکی بوون، کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لەلایەن داکییەکانەوە بەرەنگارییان بووەوە.{{Sfn|Kristó|1998}} داکیەکان تا سەدەی یەکەمی پێش زایین لەلایەن سێلتەکانەوە زاڵ بوون، کاتێک هۆزەکان لەلایەن بوروبیستاوە یەکخران.{{Sfn|Vékony|2000}} داسیا سکۆردیسکی و تاوریسکی و بۆی ی ژێردەستە کرد، بەڵام بورێبیستا دوای ماوەیەکی کەم مرد و دەسەڵاتی ناوەندی داڕما.{{Sfn|Kristó|1998}} [[پەڕگە:Pannonia_popolazioni_png.png|وێنۆک| گەلانی کۆن لە پانۆنیا, سەدەی دووەمی پێش زایین]] [[پەڕگە:Dacia_occupation_of_Pannonia_and_modern_day_Czechia.png|alt=Dacian rule over pannonian people|چەپ|وێنۆک| کاریگەری داکیان لەسەر پانۆنیا]] === دەسەڵاتی ڕۆمانی === [[پەڕگە:Pannonia_térkép_2._század.jpg|وێنۆک| حەوزی کارپاتیا لە [[سەدەی دووەم|سەدەی دووەمی زایینی]] : پارێزگاکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] و بارباریکۆم]] == هەروەها سەیری بکە == * پێش مێژووی هەنگاریا * مێژووی هەنگاریا پێش فەتحی هەنگاریا * مێژووی ترانسیلڤانیا * مێژووی گەلی سێکێلی * مێژووی جولەکەکان لە هەنگاریا * دوای جەنگی جیهانی یەکەم * دیمۆگرافیای هەنگاریا * هونەری هەنگاری * مێژووی مۆسیقای هەنگاریا * هێڵی کاتی بوداپێست و مێژووی بوداپێست '''لیستەکان:''' * لیستی پاشاکانی هەنگاریا * لیستی سەرۆکی دەوڵەتانی هەنگاریا * لیستی سەرۆک وەزیرانی هەنگاریا * لیستی ئەو شەڕانەی کە هەنگاریا تێیدا بەشدارە * لیستی مێژووی هەنگاریا '''گشتی:''' * [[مێژووی ئەورووپا|مێژووی ئەوروپا]] == تێبینی == {{سەرچاوەکان|group=lower-alpha}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}  == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conflicts.rem33.com/images/Ungarn/ungarn_geschichte.htm |وێبگە=[[Centre for Military and Strategic Studies]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Hungary:_Primary_Documents|سەردێڕ=History of Hungary: Primary Documents - EuroDocs |وێبگە=[[EuroDocs: Online Sources for European History|EuroDocs]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050408052025/http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٠٥|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060106102729/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Transylvanian history in maps |ناونیشان=http://www.sibiweb.de/geschi/karten/|سەردێڕ=Die Geschichte Osteuropas und Siebenbürgens auf Karten |وێبگە=Sibiweb |زمان=de}} *   === ''ئینسایکلۆپیدیای هومانا هەنگاریکا'' (1–5) === * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01993/html/|سەردێڕ=EMESE SAGA : HUNGARIAN PREHISTORY FROM THE BEGINNINGS TO KING ST. STEPHEN (1038)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01955/html/|سەردێڕ=THE VAZUL-LINE : KINGS OF THE ÁRPÁD DYNASTY AFTER ST. STEPHEN (1038-1301)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/|سەردێڕ=KNIGHT KINGS : THE ANJOU- AND SIGISMUND AGE IN HUNGARY (1301-1437)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01919/html/|سەردێڕ=PANNONIAN RENAISSANCE : THE HUNYADIS AND THE JAGELLO AGE (1437-1526)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01911/html/|سەردێڕ=CROSS AND CRESCENT : THE TURKISH AGE IN HUNGARY (1526-1699)}} : (وەرگێڕانی ئینگلیزی بەرگی ٦ تا ٩ لە ئامادەکاریدایە). {{مێژووی ئەورووپا}} [[پۆل:مێژووی مەجارستان]] 53rqerhc7vbzjoxslm5kfn38s7walk6 1617874 1617810 2026-08-06T10:52:42Z Shaween 18477 1617874 wikitext text/x-wiki [[File:Tabula_hungariae.jpg|thumb|250px|تابولای مەجار (Tabula Hungariae)، نەخشەیەکی مەجار لە ساڵی ١٥٢٨]] <templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" /> [[مەجارستان]] (هەنگاریا) لە سنوورە مۆدێرنەکانیدا (دوای ساڵی ١٩٤٦) بە نزیکەیی هاوتایە لەگەڵ دەشتی گەورەی هەنگاریا (حەوزی کارپاتیا) لە [[ئەورووپای ناوەندی|ئەوروپای ناوەڕاست]]. لە سەردەمی ئاسندا، لە گۆڕەپانی نێوان کایە کولتوورییەکانی هۆزەکانی [[سەکاکان|سکیتی]] (وەک ئاگاتیرسی، [[کیمێری|سیمێریەکان]])، [[کێلتەکان|هۆزەکانی سێلتیک]] (وەک سکۆردیسچی، بۆی و ڤێنیتی)، هۆزەکانی دالماتیان (وەک داڵماتای، هیستری و لیبورنی) و [[خەڵکانی جێرمانی|هۆزە جێرمانییەکان]] (وەک لوگی، مارکۆمانی) جێگیر بووە. لە ساڵی ٤٤ پێش زایین، سارماتیەکان، ئیازیگز ڕوویان لە دەشتی گەورەی هەنگاریا کرد. لە ساڵی ٨ی زایینی، بەشی ڕۆژئاوای خاکەکە (بەناوی ترانسدانوبیا )ی هەنگاریای مۆدێرن بەشێک لە پانۆنیای پێکهێنا کە پارێزگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بوو. کۆنترۆڵی ڕۆمەکان لەگەڵ داگیرکارییەکانی هونی لە ساڵانی ٣٧٠-٤١٠ داڕما، هونەکان ئیمپراتۆریەتێکی بەرچاویان دروست کرد کە بنکەکەی لە هەنگاریای ئێستا بوو. لە ساڵی ٤٥٣ گەیشتنە لوتکەی فراوانبوونیان لە ژێر دەستی ئاتیلا هون. دوای مردنی ئاتیلا، ئیمپراتۆریەتەکە لە ساڵی ٤٥٥ داڕما و پانۆنیا بوو بە بەشێک لە شانشینی ئۆسترۆگۆتیک. بەشی ڕۆژئاوای حەوزی کارپاتیا لەلایەن [[لۆمباردەکان|لۆنگبۆردەکانەوە]] و بەشی ڕۆژهەڵاتی لەلایەن گێپیدەکانەوە داگیرکرابوو . لە ساڵی ٥٦٧ ئاڤارەکان ئەو خاکەیان داگیرکرد کە لەلایەن گێپیدەکانەوە حوکمڕانی دەکرد. لە ساڵی ٥٦٨ لۆنگبۆردەکان لە ترانسدانوبیا ڕوویان لە ئیتالیا کرد و ئاڤارەکانیش ئەو خاکەیان داگیرکرد، خاگان بەیان یەکەم خاگاناتی ئاڤاریان دامەزراند. ئاڤارەکان لەلایەن فرانکەکان و بولگارەکانەوە شکستیان هێنا و ئیمپراتۆریەتی چەمی خۆیان لە دەوروبەری ساڵی ٨٢٢ کۆتایی هات. هەنگارییەکان لە نێوان ساڵانی ٨٦٢ و ٨٩٥ دەستیان بەسەر حەوزی کارپاتیادا گرت، و میرنشینی هەنگاریا لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا لەلایەن ئەلمۆس و کوڕەکەی ئارپادەوە دامەزرا لە ڕێگەی داگیرکردنی حەوزی کارپاتیا، هەنگارییەکان خاکەکەیان بە شەڕی پرێسبورگ لە ساڵی ٩٠٧ مسۆگەر کرد. شانشینی مەسیحی هەنگاریا لە ساڵی ١٠٠٠ لە سەردەمی شا سانت ستیڤن دامەزرا، کە لەلایەن شانشینی ئارپادەوە بۆ سێ سەدەی دواتر فەرمانڕەوایی دەکرا. لە سەردەمی سەدەی ناوەڕاستی بەرزدا، شانشینییەکە فراوانتر بوو بۆ کەنارەکانی [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و لە ساڵی ١١٠٢دا چووە ناو یەکێتییەکی کەسییەوە لەگەڵ کرواتیا. لە ساڵی ١٢٤١دا هەنگاریا لەلایەن [[مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] لە ژێر دەستی باتوخان داگیرکرا . شانشینی سەدەی ناوەڕاستی هەنگاریا زلهێزێکی ئەوروپی بوو، لە سەدەی ١٤-١٥دا گەیشتە لوتکە. هەنگاریا قورسایی شەڕەکانی عوسمانی لە ئەوروپا لە سەدەی پازدەهەمدا لە ئەستۆ گرت. دوای ماوەیەکی زۆر لە شەڕەکانی عوسمانییەکان، هێزەکانی هەنگاریا لە شەڕی مۆهاکسدا شکستیان هێنا و پایتەختەکەی لە ساڵی ١٥٤١دا گیرا، کە نزیکەی ١٥٠ ساڵ ماوەیەکی درێژی کردەوە کاتێک وڵاتەکە دابەشکرا بەسەر سێ بەشدا: هەنگاریا شاهانە دڵسۆزەکان بۆ [[ھابسبۆرگ|هابسبورگەکان]]، هەنگاریای عوسمانی و [[میرنشینی ئەردەل|میرنشینی نیمچە سەربەخۆی ترانسیلڤانیا]]. هەنگاریای یەکگرتوو لە وەرچەرخانی سەدەی ١٨دا کەوتە ژێر دەسەڵاتی هابسبورگ، لە ساڵانی ١٧٠٣-١٧١١ شەڕی سەربەخۆیی کرد و لە ساڵانی ١٨٤٨-١٨٤٩ [[شۆڕشی ١٨٤٨ی مەجارستان|شەڕی سەربەخۆیی کرد]] تا سازشێک ڕێگەی بە پێکهێنانی [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|دەسەڵاتی پاشایەتی نەمسا-مەجارستان]] دا لە ساڵی ١٨٦٧، کە [[زلھێز|زلهێزێکی گەورە بوو]] تا سەرەتای سەدەی بیستەم. نیشتەجێبوونی کرواتیا-مەجارستانی ساڵی ١٨٦٨ پێگەی سیاسی شانشینی کرواتیا-سلاڤۆنیای لە ناو خاکەکانی تاجی سانت ستیڤن جێگیر کرد کە ناوی فەرمی خاکەکانی هەنگاری بوو لە دوو پاشایەتیدا. [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|نەمسا-مەجارستان]] دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] داڕما و دواتر [[پەیمانی تریانۆن|پەیماننامەی تریانۆن]] لە ساڵی ١٩٢٠ سنوورەکانی ئێستای هەنگاریای دامەزراند، لە ئەنجامدا ٧٢%ی خاکی مێژوویی و ٥٨%ی دانیشتووانەکەی و ٣٢%ی هەنگارییە نەتەوەییەکانی لەدەستدا. دوو لەسەر سێی خاکی شانشینی هەنگاریا درا بە چیکۆسلۆڤاکیا و شانشینی ڕۆمانیا و شانشینی سرب و کروات و سلۆڤینییەکان و کۆماری یەکەمی نەمسا و [[کۆماری دووەمی پۆڵەندا]] و [[شانشینی ئیتاڵیا]]. لە دوای ئەوەی کۆمارێکی تەمەنی کورت ڕاگەیەندرا، شانشینی هەنگاریا دووبارە نوێکرایەوە. بەڵام، وڵاتەکە لەلایەن ڕێجێنتی بەناوی میکلۆس هۆرتی بەڕێوەدەبرا، کە بە فەرمی نوێنەرایەتی چارڵی چوارەم، پاشای یاسایی هەنگاریا، دەکرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٣٨ تا ١٩٤١ هەنگاریا بەشێک لە ناوچە لەدەستچووەکانی دووبارە بەدەست هێنایەوە و پەیوەندی بە زلهێزەکانی میحوەرەوە کرد. لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا هەنگاریا لە ساڵی ١٩٤٤ کەوتە ژێر داگیرکاری ئەڵمانیاوە، پاشان لە ژێر داگیرکاری [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەتدا]] تا کۆتایی جەنگ.دوای جەنگی جیهانی دووەم، کۆماری دووەمی هەنگاریا لە سنوورەکانی ئێستای هەنگاریا وەک کۆماری گەلی [[دەوڵەتی سۆسیالیستی|سۆسیالیستی]] دامەزرا، کە لە ساڵی ١٩٤٩ تا کۆتایی کۆمۆنیزم لە هەنگاریا لە ساڵی ١٩٨٩ بەردەوام بوو. کۆماری سێیەمی هەنگاریا بەپێی وەشانێکی هەموارکراوی دەستووری ساڵی ١٩٤٩ دامەزراوە، لەگەڵ دەستوورێکی نوێ لە ساڵی ٢٠١١ پەسەندکرا. هەنگاریا لە ساڵی 2004 پەیوەندی بە [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەوروپاوە]] کرد. == مێژووی سەرەتایی == === پێش مێژوو === بوونی بەردینە کۆنەکانی ناوەڕاستی ''هۆمۆ هایدلبێرگێنسیس'' بەڵگەی دۆزینەوەی بەردبووی " سامو "یە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٠٠٠. ٣٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر، شوێنەواری شوێنی نیشتەجێبوونی کۆنی ٥٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. بوونی مرۆڤی مۆدێرن لە ڕووی ئەناتۆمیەوە دەگەڕێتەوە بۆ ٣٣ هەزار ساڵ لەمەوبەر (Aurignacian). بەردبوونێکی نوێ بە کولتوری ستارچێڤۆ-کۆرۆس-کریس دەستی پێکرد، لە نزیکی ساڵی 1990دا ٦٠٠٠ پێش زایین. سەردەمی برۆنزی بە کولتوری ڤوچێدۆل (کلتووری ماکۆ) دەستی پێکرد، لە ساڵی 1990دا. ٣٠٠٠ پێش زایین. [[پەڕگە:Szkíta_aranyszarvas_pajzsdíszek,_Zöldhalompuszta_és_Tápiószentmárton.jpg|وێنۆک| ڕازاندنەوەی قەڵغانی ئاسکی زێڕینی سکیتی لە سەردەمی ئاسن سەدەی شەشەمی پێش زایین لە هەنگاریا دۆزرایەوە. لە سەرەوە، ئاسکە زێڕینەکەی زۆڵدهالۆمپوستا ٣٧ سم، بەمەش گەورەترین ئاسکی زێڕینی سکیتی ناسراوە. لە خوارەوە، ئاسکە زێڕینەکەی تاپیۆسزێنتمارتۆن.]] سەردەمی ئاسن لە دەوروبەری ساڵی ٨٠٠ پێش زایین دەستی پێکرد، کە پەیوەندی بە شوێنەوارە " تراکۆ-سیمێرییەکان "ەوە هەبوو، کە نوێنەرایەتی سەریەککەوتنی کایە کولتوورییەکانی پێش [[سەکاکان|سکیتی]] (کلتووری نۆڤۆچێرکاسک ) و پێش [[کێلتەکان|سێلتیک]] (کلتووری هالستات) دەکات. داگیرکردنی هالستات لە ڕۆژئاوای ترانسدانوبیا لە نزیکەی ساڵی ٧٥٠ پێش زایینەوە دیارە. ئێتنۆگرافیای سەرەتایی یۆنانی شوێنی ئاگاتیرسی سکیتی و سیگینا لە ناوچەکەدا دیاری دەکات. هەروەها پانۆنییەکان دانیشتوویەکی گرنگ بوون.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}}{{Sfn|Kristó|1998}} کولتوری کلاسیکی [[سەکاکان|سکیتی]] لە نێوان سەدەی حەوتەم-٦ی پێش زایین لە دەشتی گەورەی هەنگاریادا بڵاوبووەوە. باڵادەستی ئەوان بەهۆی نیشتەجێبوونی سێلتیکەکانەوە شکا کە لە سەدەی چوارەمی پێش زایین دەستی پێکرد. تا ساڵی ٣٧٠ پێش زایین [[کێلتەکان|سێلتەکان]] زۆربەی ناوچەی ترانسدانوبیایان لە دەستی پانۆنیەکان داگیرکرد و لە دەوروبەری ٣٠٠ پێش زایین شەڕێکی سەرکەوتوویان لە دژی سکیتیەکان ئەنجامدا. بەڵگە شوێنەوارییەکان دۆخی پێشکەوتووی کشتوکاڵ و کۆفەسازی کولتوری لا تێنە نیشان دەدەن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}} باشووری ترانسدانوبیا لەلایەن بەهێزترین هۆزی سێلتیکەوە کۆنتڕۆڵکرابوو، کە خەڵکی سکۆردیسکی بوون، کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لەلایەن داکییەکانەوە بەرەنگارییان بووەوە.{{Sfn|Kristó|1998}} داکیەکان تا سەدەی یەکەمی پێش زایین لەلایەن سێلتەکانەوە زاڵ بوون، کاتێک هۆزەکان لەلایەن بوروبیستاوە یەکخران.{{Sfn|Vékony|2000}} داسیا سکۆردیسکی و تاوریسکی و بۆی ی ژێردەستە کرد، بەڵام بورێبیستا دوای ماوەیەکی کەم مرد و دەسەڵاتی ناوەندی داڕما.{{Sfn|Kristó|1998}} [[پەڕگە:Pannonia_popolazioni_png.png|وێنۆک| گەلانی کۆن لە پانۆنیا, سەدەی دووەمی پێش زایین]] [[پەڕگە:Dacia_occupation_of_Pannonia_and_modern_day_Czechia.png|alt=Dacian rule over pannonian people|چەپ|وێنۆک| کاریگەری داکیان لەسەر پانۆنیا]] === دەسەڵاتی ڕۆمانی === [[پەڕگە:Pannonia_térkép_2._század.jpg|وێنۆک| حەوزی کارپاتیا لە [[سەدەی دووەم|سەدەی دووەمی زایینی]] : پارێزگاکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] و بارباریکۆم]] == هەروەها سەیری بکە == * پێش مێژووی هەنگاریا * مێژووی هەنگاریا پێش فەتحی هەنگاریا * مێژووی ترانسیلڤانیا * مێژووی گەلی سێکێلی * مێژووی جولەکەکان لە هەنگاریا * دوای جەنگی جیهانی یەکەم * دیمۆگرافیای هەنگاریا * هونەری هەنگاری * مێژووی مۆسیقای هەنگاریا * هێڵی کاتی بوداپێست و مێژووی بوداپێست '''لیستەکان:''' * لیستی پاشاکانی هەنگاریا * لیستی سەرۆکی دەوڵەتانی هەنگاریا * لیستی سەرۆک وەزیرانی هەنگاریا * لیستی ئەو شەڕانەی کە هەنگاریا تێیدا بەشدارە * لیستی مێژووی هەنگاریا '''گشتی:''' * [[مێژووی ئەورووپا|مێژووی ئەوروپا]] == تێبینی == {{سەرچاوەکان|group=lower-alpha}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}  == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conflicts.rem33.com/images/Ungarn/ungarn_geschichte.htm |وێبگە=[[Centre for Military and Strategic Studies]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Hungary:_Primary_Documents|سەردێڕ=History of Hungary: Primary Documents - EuroDocs |وێبگە=[[EuroDocs: Online Sources for European History|EuroDocs]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050408052025/http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٠٥|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060106102729/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Transylvanian history in maps |ناونیشان=http://www.sibiweb.de/geschi/karten/|سەردێڕ=Die Geschichte Osteuropas und Siebenbürgens auf Karten |وێبگە=Sibiweb |زمان=de}} *   === ''ئینسایکلۆپیدیای هومانا هەنگاریکا'' (1–5) === * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01993/html/|سەردێڕ=EMESE SAGA : HUNGARIAN PREHISTORY FROM THE BEGINNINGS TO KING ST. STEPHEN (1038)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01955/html/|سەردێڕ=THE VAZUL-LINE : KINGS OF THE ÁRPÁD DYNASTY AFTER ST. STEPHEN (1038-1301)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/|سەردێڕ=KNIGHT KINGS : THE ANJOU- AND SIGISMUND AGE IN HUNGARY (1301-1437)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01919/html/|سەردێڕ=PANNONIAN RENAISSANCE : THE HUNYADIS AND THE JAGELLO AGE (1437-1526)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01911/html/|سەردێڕ=CROSS AND CRESCENT : THE TURKISH AGE IN HUNGARY (1526-1699)}} : (وەرگێڕانی ئینگلیزی بەرگی ٦ تا ٩ لە ئامادەکاریدایە). {{مێژووی ئەورووپا}} [[پۆل:مێژووی مەجارستان]] lrzhhfh9xuz192wvmh5469qavd6frel 1617887 1617874 2026-08-06T10:54:42Z Shaween 18477 /* دەسەڵاتی ڕۆمانی */ 1617887 wikitext text/x-wiki [[File:Tabula_hungariae.jpg|thumb|250px|تابولای مەجار (Tabula Hungariae)، نەخشەیەکی مەجار لە ساڵی ١٥٢٨]] <templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" /> [[مەجارستان]] (هەنگاریا) لە سنوورە مۆدێرنەکانیدا (دوای ساڵی ١٩٤٦) بە نزیکەیی هاوتایە لەگەڵ دەشتی گەورەی هەنگاریا (حەوزی کارپاتیا) لە [[ئەورووپای ناوەندی|ئەوروپای ناوەڕاست]]. لە سەردەمی ئاسندا، لە گۆڕەپانی نێوان کایە کولتوورییەکانی هۆزەکانی [[سەکاکان|سکیتی]] (وەک ئاگاتیرسی، [[کیمێری|سیمێریەکان]])، [[کێلتەکان|هۆزەکانی سێلتیک]] (وەک سکۆردیسچی، بۆی و ڤێنیتی)، هۆزەکانی دالماتیان (وەک داڵماتای، هیستری و لیبورنی) و [[خەڵکانی جێرمانی|هۆزە جێرمانییەکان]] (وەک لوگی، مارکۆمانی) جێگیر بووە. لە ساڵی ٤٤ پێش زایین، سارماتیەکان، ئیازیگز ڕوویان لە دەشتی گەورەی هەنگاریا کرد. لە ساڵی ٨ی زایینی، بەشی ڕۆژئاوای خاکەکە (بەناوی ترانسدانوبیا )ی هەنگاریای مۆدێرن بەشێک لە پانۆنیای پێکهێنا کە پارێزگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بوو. کۆنترۆڵی ڕۆمەکان لەگەڵ داگیرکارییەکانی هونی لە ساڵانی ٣٧٠-٤١٠ داڕما، هونەکان ئیمپراتۆریەتێکی بەرچاویان دروست کرد کە بنکەکەی لە هەنگاریای ئێستا بوو. لە ساڵی ٤٥٣ گەیشتنە لوتکەی فراوانبوونیان لە ژێر دەستی ئاتیلا هون. دوای مردنی ئاتیلا، ئیمپراتۆریەتەکە لە ساڵی ٤٥٥ داڕما و پانۆنیا بوو بە بەشێک لە شانشینی ئۆسترۆگۆتیک. بەشی ڕۆژئاوای حەوزی کارپاتیا لەلایەن [[لۆمباردەکان|لۆنگبۆردەکانەوە]] و بەشی ڕۆژهەڵاتی لەلایەن گێپیدەکانەوە داگیرکرابوو . لە ساڵی ٥٦٧ ئاڤارەکان ئەو خاکەیان داگیرکرد کە لەلایەن گێپیدەکانەوە حوکمڕانی دەکرد. لە ساڵی ٥٦٨ لۆنگبۆردەکان لە ترانسدانوبیا ڕوویان لە ئیتالیا کرد و ئاڤارەکانیش ئەو خاکەیان داگیرکرد، خاگان بەیان یەکەم خاگاناتی ئاڤاریان دامەزراند. ئاڤارەکان لەلایەن فرانکەکان و بولگارەکانەوە شکستیان هێنا و ئیمپراتۆریەتی چەمی خۆیان لە دەوروبەری ساڵی ٨٢٢ کۆتایی هات. هەنگارییەکان لە نێوان ساڵانی ٨٦٢ و ٨٩٥ دەستیان بەسەر حەوزی کارپاتیادا گرت، و میرنشینی هەنگاریا لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا لەلایەن ئەلمۆس و کوڕەکەی ئارپادەوە دامەزرا لە ڕێگەی داگیرکردنی حەوزی کارپاتیا، هەنگارییەکان خاکەکەیان بە شەڕی پرێسبورگ لە ساڵی ٩٠٧ مسۆگەر کرد. شانشینی مەسیحی هەنگاریا لە ساڵی ١٠٠٠ لە سەردەمی شا سانت ستیڤن دامەزرا، کە لەلایەن شانشینی ئارپادەوە بۆ سێ سەدەی دواتر فەرمانڕەوایی دەکرا. لە سەردەمی سەدەی ناوەڕاستی بەرزدا، شانشینییەکە فراوانتر بوو بۆ کەنارەکانی [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و لە ساڵی ١١٠٢دا چووە ناو یەکێتییەکی کەسییەوە لەگەڵ کرواتیا. لە ساڵی ١٢٤١دا هەنگاریا لەلایەن [[مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] لە ژێر دەستی باتوخان داگیرکرا . شانشینی سەدەی ناوەڕاستی هەنگاریا زلهێزێکی ئەوروپی بوو، لە سەدەی ١٤-١٥دا گەیشتە لوتکە. هەنگاریا قورسایی شەڕەکانی عوسمانی لە ئەوروپا لە سەدەی پازدەهەمدا لە ئەستۆ گرت. دوای ماوەیەکی زۆر لە شەڕەکانی عوسمانییەکان، هێزەکانی هەنگاریا لە شەڕی مۆهاکسدا شکستیان هێنا و پایتەختەکەی لە ساڵی ١٥٤١دا گیرا، کە نزیکەی ١٥٠ ساڵ ماوەیەکی درێژی کردەوە کاتێک وڵاتەکە دابەشکرا بەسەر سێ بەشدا: هەنگاریا شاهانە دڵسۆزەکان بۆ [[ھابسبۆرگ|هابسبورگەکان]]، هەنگاریای عوسمانی و [[میرنشینی ئەردەل|میرنشینی نیمچە سەربەخۆی ترانسیلڤانیا]]. هەنگاریای یەکگرتوو لە وەرچەرخانی سەدەی ١٨دا کەوتە ژێر دەسەڵاتی هابسبورگ، لە ساڵانی ١٧٠٣-١٧١١ شەڕی سەربەخۆیی کرد و لە ساڵانی ١٨٤٨-١٨٤٩ [[شۆڕشی ١٨٤٨ی مەجارستان|شەڕی سەربەخۆیی کرد]] تا سازشێک ڕێگەی بە پێکهێنانی [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|دەسەڵاتی پاشایەتی نەمسا-مەجارستان]] دا لە ساڵی ١٨٦٧، کە [[زلھێز|زلهێزێکی گەورە بوو]] تا سەرەتای سەدەی بیستەم. نیشتەجێبوونی کرواتیا-مەجارستانی ساڵی ١٨٦٨ پێگەی سیاسی شانشینی کرواتیا-سلاڤۆنیای لە ناو خاکەکانی تاجی سانت ستیڤن جێگیر کرد کە ناوی فەرمی خاکەکانی هەنگاری بوو لە دوو پاشایەتیدا. [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|نەمسا-مەجارستان]] دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] داڕما و دواتر [[پەیمانی تریانۆن|پەیماننامەی تریانۆن]] لە ساڵی ١٩٢٠ سنوورەکانی ئێستای هەنگاریای دامەزراند، لە ئەنجامدا ٧٢%ی خاکی مێژوویی و ٥٨%ی دانیشتووانەکەی و ٣٢%ی هەنگارییە نەتەوەییەکانی لەدەستدا. دوو لەسەر سێی خاکی شانشینی هەنگاریا درا بە چیکۆسلۆڤاکیا و شانشینی ڕۆمانیا و شانشینی سرب و کروات و سلۆڤینییەکان و کۆماری یەکەمی نەمسا و [[کۆماری دووەمی پۆڵەندا]] و [[شانشینی ئیتاڵیا]]. لە دوای ئەوەی کۆمارێکی تەمەنی کورت ڕاگەیەندرا، شانشینی هەنگاریا دووبارە نوێکرایەوە. بەڵام، وڵاتەکە لەلایەن ڕێجێنتی بەناوی میکلۆس هۆرتی بەڕێوەدەبرا، کە بە فەرمی نوێنەرایەتی چارڵی چوارەم، پاشای یاسایی هەنگاریا، دەکرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٣٨ تا ١٩٤١ هەنگاریا بەشێک لە ناوچە لەدەستچووەکانی دووبارە بەدەست هێنایەوە و پەیوەندی بە زلهێزەکانی میحوەرەوە کرد. لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا هەنگاریا لە ساڵی ١٩٤٤ کەوتە ژێر داگیرکاری ئەڵمانیاوە، پاشان لە ژێر داگیرکاری [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەتدا]] تا کۆتایی جەنگ.دوای جەنگی جیهانی دووەم، کۆماری دووەمی هەنگاریا لە سنوورەکانی ئێستای هەنگاریا وەک کۆماری گەلی [[دەوڵەتی سۆسیالیستی|سۆسیالیستی]] دامەزرا، کە لە ساڵی ١٩٤٩ تا کۆتایی کۆمۆنیزم لە هەنگاریا لە ساڵی ١٩٨٩ بەردەوام بوو. کۆماری سێیەمی هەنگاریا بەپێی وەشانێکی هەموارکراوی دەستووری ساڵی ١٩٤٩ دامەزراوە، لەگەڵ دەستوورێکی نوێ لە ساڵی ٢٠١١ پەسەندکرا. هەنگاریا لە ساڵی 2004 پەیوەندی بە [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەوروپاوە]] کرد. == مێژووی سەرەتایی == === پێش مێژوو === بوونی بەردینە کۆنەکانی ناوەڕاستی ''هۆمۆ هایدلبێرگێنسیس'' بەڵگەی دۆزینەوەی بەردبووی " سامو "یە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٠٠٠. ٣٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر، شوێنەواری شوێنی نیشتەجێبوونی کۆنی ٥٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. بوونی مرۆڤی مۆدێرن لە ڕووی ئەناتۆمیەوە دەگەڕێتەوە بۆ ٣٣ هەزار ساڵ لەمەوبەر (Aurignacian). بەردبوونێکی نوێ بە کولتوری ستارچێڤۆ-کۆرۆس-کریس دەستی پێکرد، لە نزیکی ساڵی 1990دا ٦٠٠٠ پێش زایین. سەردەمی برۆنزی بە کولتوری ڤوچێدۆل (کلتووری ماکۆ) دەستی پێکرد، لە ساڵی 1990دا. ٣٠٠٠ پێش زایین. [[پەڕگە:Szkíta_aranyszarvas_pajzsdíszek,_Zöldhalompuszta_és_Tápiószentmárton.jpg|وێنۆک| ڕازاندنەوەی قەڵغانی ئاسکی زێڕینی سکیتی لە سەردەمی ئاسن سەدەی شەشەمی پێش زایین لە هەنگاریا دۆزرایەوە. لە سەرەوە، ئاسکە زێڕینەکەی زۆڵدهالۆمپوستا ٣٧ سم، بەمەش گەورەترین ئاسکی زێڕینی سکیتی ناسراوە. لە خوارەوە، ئاسکە زێڕینەکەی تاپیۆسزێنتمارتۆن.]] سەردەمی ئاسن لە دەوروبەری ساڵی ٨٠٠ پێش زایین دەستی پێکرد، کە پەیوەندی بە شوێنەوارە " تراکۆ-سیمێرییەکان "ەوە هەبوو، کە نوێنەرایەتی سەریەککەوتنی کایە کولتوورییەکانی پێش [[سەکاکان|سکیتی]] (کلتووری نۆڤۆچێرکاسک ) و پێش [[کێلتەکان|سێلتیک]] (کلتووری هالستات) دەکات. داگیرکردنی هالستات لە ڕۆژئاوای ترانسدانوبیا لە نزیکەی ساڵی ٧٥٠ پێش زایینەوە دیارە. ئێتنۆگرافیای سەرەتایی یۆنانی شوێنی ئاگاتیرسی سکیتی و سیگینا لە ناوچەکەدا دیاری دەکات. هەروەها پانۆنییەکان دانیشتوویەکی گرنگ بوون.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}}{{Sfn|Kristó|1998}} کولتوری کلاسیکی [[سەکاکان|سکیتی]] لە نێوان سەدەی حەوتەم-٦ی پێش زایین لە دەشتی گەورەی هەنگاریادا بڵاوبووەوە. باڵادەستی ئەوان بەهۆی نیشتەجێبوونی سێلتیکەکانەوە شکا کە لە سەدەی چوارەمی پێش زایین دەستی پێکرد. تا ساڵی ٣٧٠ پێش زایین [[کێلتەکان|سێلتەکان]] زۆربەی ناوچەی ترانسدانوبیایان لە دەستی پانۆنیەکان داگیرکرد و لە دەوروبەری ٣٠٠ پێش زایین شەڕێکی سەرکەوتوویان لە دژی سکیتیەکان ئەنجامدا. بەڵگە شوێنەوارییەکان دۆخی پێشکەوتووی کشتوکاڵ و کۆفەسازی کولتوری لا تێنە نیشان دەدەن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}} باشووری ترانسدانوبیا لەلایەن بەهێزترین هۆزی سێلتیکەوە کۆنتڕۆڵکرابوو، کە خەڵکی سکۆردیسکی بوون، کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لەلایەن داکییەکانەوە بەرەنگارییان بووەوە.{{Sfn|Kristó|1998}} داکیەکان تا سەدەی یەکەمی پێش زایین لەلایەن سێلتەکانەوە زاڵ بوون، کاتێک هۆزەکان لەلایەن بوروبیستاوە یەکخران.{{Sfn|Vékony|2000}} داسیا سکۆردیسکی و تاوریسکی و بۆی ی ژێردەستە کرد، بەڵام بورێبیستا دوای ماوەیەکی کەم مرد و دەسەڵاتی ناوەندی داڕما.{{Sfn|Kristó|1998}} [[پەڕگە:Pannonia_popolazioni_png.png|وێنۆک| گەلانی کۆن لە پانۆنیا, سەدەی دووەمی پێش زایین]] [[پەڕگە:Dacia_occupation_of_Pannonia_and_modern_day_Czechia.png|alt=Dacian rule over pannonian people|چەپ|وێنۆک| کاریگەری داکیان لەسەر پانۆنیا]] === دەسەڵاتی ڕۆمانی === [[پەڕگە:Pannonia_térkép_2._század.jpg|وێنۆک| حەوزی کارپاتیا لە [[سەدەی دووەم|سەدەی دووەمی زایینی]] : پارێزگاکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] و بارباریکۆم]] پێش دەستپێکردنی داگیرکارییەکان، ڕۆمانییەکان پەیوەندییەکی دۆستانەیان لەگەڵ دانیشتوانی ناوچەکە هەبوو و بازرگانییان لەگەڵ دەکردن.<ref>[6]</ref> ئیمپراتۆریەتی ڕۆمان لە چەند قۆناغێکدا خاکی هەنووکەی مەجارستانی داگیر کرد. لە نێوان ساڵانی ٣٥ پێش زایین و ٨ پاش زایین، ئەگۆستۆس و کوڕەکەی، تیبێریۆس، لە دژی پانۆنییەکان بۆ دەستبەسەرداگرتنی ناوچەی نێوان ڕووبارەکانی دراڤا و ساڤا شەڕیان کرد. ئەوان سکۆردیسکییەکان و هەندێک هۆزی یاخی لە باشووری ناوچەکە شکستیان پێهێنا و ئەو خاکانەیان خستە سەر هەرێمی ئیلیریکۆم.<ref>[7][8]</ref> دوای ئەم سەرکەوتنانە، هۆزەکانی ناوچەی تراسدانوبیا بێ هیچ بەرەنگاربوونەوەیەک خۆیان بە دەستی ڕۆمانییەکان سپارد. بۆ ماوەیەکی کاتی، ڕۆمانییەکان لە ڕووباری دانوبیش پەڕینەوە، بەڵام هاتنی ئایازیگەکان و یاخیبوونێکی تر وای کرد ناچار بن دەستکەوتەکانیان لە سنووری ڕووباری دانوب بەهێز بکەن. لە دوای ئەوە، پارێزگای پانۆنیا دامەزرا.<ref>[7][8]</ref> یەکەم شارە لاتینییەکەی ناوچەکە ئیمۆنا بوو، کە ئەمڕۆ بە شاری لیوبلیانا ناسراوە. لە گوند و شارە گرنگەکانی تری لاتینی دەکرێت ئاماژە بە سیرمیۆم (سرێمسکا میتروفیتسا)، ساڤاریا (سۆمباتهێی)، سیسکیا (سیساک) و پۆیتۆڤیۆ (پتووی) بکرێت.<ref>[7][9]</ref> دروستکردنی ڕێگا بە خێرایی دەستی پێکرد و تۆڕی ڕێگاکانی دانوب هاتوچۆی کەشتی لەسەر ڕووبارەکە ئاسان کرد.<ref>[7]</ref> لە ماوەی شەڕەکانی مارکۆمانی، پانۆنیا تووشی وێرانکارییەکی زۆر بوو بەهۆی هاوپەیمانییەکی بەهێزی گەلە بەرەبەرییەکان کە مارکۆمانییەکان سەرکردایەتییان دەکرد. بەڵام دوای شکستدانیان، سەردەمێکی گەشە و ئاسایش بۆ پانۆنیا دەستی پێکرد.<ref>[9][10]</ref> == هەروەها سەیری بکە == * پێش مێژووی هەنگاریا * مێژووی هەنگاریا پێش فەتحی هەنگاریا * مێژووی ترانسیلڤانیا * مێژووی گەلی سێکێلی * مێژووی جولەکەکان لە هەنگاریا * دوای جەنگی جیهانی یەکەم * دیمۆگرافیای هەنگاریا * هونەری هەنگاری * مێژووی مۆسیقای هەنگاریا * هێڵی کاتی بوداپێست و مێژووی بوداپێست '''لیستەکان:''' * لیستی پاشاکانی هەنگاریا * لیستی سەرۆکی دەوڵەتانی هەنگاریا * لیستی سەرۆک وەزیرانی هەنگاریا * لیستی ئەو شەڕانەی کە هەنگاریا تێیدا بەشدارە * لیستی مێژووی هەنگاریا '''گشتی:''' * [[مێژووی ئەورووپا|مێژووی ئەوروپا]] == تێبینی == {{سەرچاوەکان|group=lower-alpha}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}  == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conflicts.rem33.com/images/Ungarn/ungarn_geschichte.htm |وێبگە=[[Centre for Military and Strategic Studies]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Hungary:_Primary_Documents|سەردێڕ=History of Hungary: Primary Documents - EuroDocs |وێبگە=[[EuroDocs: Online Sources for European History|EuroDocs]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050408052025/http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٠٥|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060106102729/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Transylvanian history in maps |ناونیشان=http://www.sibiweb.de/geschi/karten/|سەردێڕ=Die Geschichte Osteuropas und Siebenbürgens auf Karten |وێبگە=Sibiweb |زمان=de}} *   === ''ئینسایکلۆپیدیای هومانا هەنگاریکا'' (1–5) === * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01993/html/|سەردێڕ=EMESE SAGA : HUNGARIAN PREHISTORY FROM THE BEGINNINGS TO KING ST. STEPHEN (1038)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01955/html/|سەردێڕ=THE VAZUL-LINE : KINGS OF THE ÁRPÁD DYNASTY AFTER ST. STEPHEN (1038-1301)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/|سەردێڕ=KNIGHT KINGS : THE ANJOU- AND SIGISMUND AGE IN HUNGARY (1301-1437)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01919/html/|سەردێڕ=PANNONIAN RENAISSANCE : THE HUNYADIS AND THE JAGELLO AGE (1437-1526)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01911/html/|سەردێڕ=CROSS AND CRESCENT : THE TURKISH AGE IN HUNGARY (1526-1699)}} : (وەرگێڕانی ئینگلیزی بەرگی ٦ تا ٩ لە ئامادەکاریدایە). {{مێژووی ئەورووپا}} [[پۆل:مێژووی مەجارستان]] 7e7cj6bbbuq1nf4a9eelamdzjnbadhl 1617894 1617887 2026-08-06T10:55:39Z Shaween 18477 /* دەسەڵاتی ڕۆمانی */ 1617894 wikitext text/x-wiki [[File:Tabula_hungariae.jpg|thumb|250px|تابولای مەجار (Tabula Hungariae)، نەخشەیەکی مەجار لە ساڵی ١٥٢٨]] <templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" /> [[مەجارستان]] (هەنگاریا) لە سنوورە مۆدێرنەکانیدا (دوای ساڵی ١٩٤٦) بە نزیکەیی هاوتایە لەگەڵ دەشتی گەورەی هەنگاریا (حەوزی کارپاتیا) لە [[ئەورووپای ناوەندی|ئەوروپای ناوەڕاست]]. لە سەردەمی ئاسندا، لە گۆڕەپانی نێوان کایە کولتوورییەکانی هۆزەکانی [[سەکاکان|سکیتی]] (وەک ئاگاتیرسی، [[کیمێری|سیمێریەکان]])، [[کێلتەکان|هۆزەکانی سێلتیک]] (وەک سکۆردیسچی، بۆی و ڤێنیتی)، هۆزەکانی دالماتیان (وەک داڵماتای، هیستری و لیبورنی) و [[خەڵکانی جێرمانی|هۆزە جێرمانییەکان]] (وەک لوگی، مارکۆمانی) جێگیر بووە. لە ساڵی ٤٤ پێش زایین، سارماتیەکان، ئیازیگز ڕوویان لە دەشتی گەورەی هەنگاریا کرد. لە ساڵی ٨ی زایینی، بەشی ڕۆژئاوای خاکەکە (بەناوی ترانسدانوبیا )ی هەنگاریای مۆدێرن بەشێک لە پانۆنیای پێکهێنا کە پارێزگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بوو. کۆنترۆڵی ڕۆمەکان لەگەڵ داگیرکارییەکانی هونی لە ساڵانی ٣٧٠-٤١٠ داڕما، هونەکان ئیمپراتۆریەتێکی بەرچاویان دروست کرد کە بنکەکەی لە هەنگاریای ئێستا بوو. لە ساڵی ٤٥٣ گەیشتنە لوتکەی فراوانبوونیان لە ژێر دەستی ئاتیلا هون. دوای مردنی ئاتیلا، ئیمپراتۆریەتەکە لە ساڵی ٤٥٥ داڕما و پانۆنیا بوو بە بەشێک لە شانشینی ئۆسترۆگۆتیک. بەشی ڕۆژئاوای حەوزی کارپاتیا لەلایەن [[لۆمباردەکان|لۆنگبۆردەکانەوە]] و بەشی ڕۆژهەڵاتی لەلایەن گێپیدەکانەوە داگیرکرابوو . لە ساڵی ٥٦٧ ئاڤارەکان ئەو خاکەیان داگیرکرد کە لەلایەن گێپیدەکانەوە حوکمڕانی دەکرد. لە ساڵی ٥٦٨ لۆنگبۆردەکان لە ترانسدانوبیا ڕوویان لە ئیتالیا کرد و ئاڤارەکانیش ئەو خاکەیان داگیرکرد، خاگان بەیان یەکەم خاگاناتی ئاڤاریان دامەزراند. ئاڤارەکان لەلایەن فرانکەکان و بولگارەکانەوە شکستیان هێنا و ئیمپراتۆریەتی چەمی خۆیان لە دەوروبەری ساڵی ٨٢٢ کۆتایی هات. هەنگارییەکان لە نێوان ساڵانی ٨٦٢ و ٨٩٥ دەستیان بەسەر حەوزی کارپاتیادا گرت، و میرنشینی هەنگاریا لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا لەلایەن ئەلمۆس و کوڕەکەی ئارپادەوە دامەزرا لە ڕێگەی داگیرکردنی حەوزی کارپاتیا، هەنگارییەکان خاکەکەیان بە شەڕی پرێسبورگ لە ساڵی ٩٠٧ مسۆگەر کرد. شانشینی مەسیحی هەنگاریا لە ساڵی ١٠٠٠ لە سەردەمی شا سانت ستیڤن دامەزرا، کە لەلایەن شانشینی ئارپادەوە بۆ سێ سەدەی دواتر فەرمانڕەوایی دەکرا. لە سەردەمی سەدەی ناوەڕاستی بەرزدا، شانشینییەکە فراوانتر بوو بۆ کەنارەکانی [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و لە ساڵی ١١٠٢دا چووە ناو یەکێتییەکی کەسییەوە لەگەڵ کرواتیا. لە ساڵی ١٢٤١دا هەنگاریا لەلایەن [[مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] لە ژێر دەستی باتوخان داگیرکرا . شانشینی سەدەی ناوەڕاستی هەنگاریا زلهێزێکی ئەوروپی بوو، لە سەدەی ١٤-١٥دا گەیشتە لوتکە. هەنگاریا قورسایی شەڕەکانی عوسمانی لە ئەوروپا لە سەدەی پازدەهەمدا لە ئەستۆ گرت. دوای ماوەیەکی زۆر لە شەڕەکانی عوسمانییەکان، هێزەکانی هەنگاریا لە شەڕی مۆهاکسدا شکستیان هێنا و پایتەختەکەی لە ساڵی ١٥٤١دا گیرا، کە نزیکەی ١٥٠ ساڵ ماوەیەکی درێژی کردەوە کاتێک وڵاتەکە دابەشکرا بەسەر سێ بەشدا: هەنگاریا شاهانە دڵسۆزەکان بۆ [[ھابسبۆرگ|هابسبورگەکان]]، هەنگاریای عوسمانی و [[میرنشینی ئەردەل|میرنشینی نیمچە سەربەخۆی ترانسیلڤانیا]]. هەنگاریای یەکگرتوو لە وەرچەرخانی سەدەی ١٨دا کەوتە ژێر دەسەڵاتی هابسبورگ، لە ساڵانی ١٧٠٣-١٧١١ شەڕی سەربەخۆیی کرد و لە ساڵانی ١٨٤٨-١٨٤٩ [[شۆڕشی ١٨٤٨ی مەجارستان|شەڕی سەربەخۆیی کرد]] تا سازشێک ڕێگەی بە پێکهێنانی [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|دەسەڵاتی پاشایەتی نەمسا-مەجارستان]] دا لە ساڵی ١٨٦٧، کە [[زلھێز|زلهێزێکی گەورە بوو]] تا سەرەتای سەدەی بیستەم. نیشتەجێبوونی کرواتیا-مەجارستانی ساڵی ١٨٦٨ پێگەی سیاسی شانشینی کرواتیا-سلاڤۆنیای لە ناو خاکەکانی تاجی سانت ستیڤن جێگیر کرد کە ناوی فەرمی خاکەکانی هەنگاری بوو لە دوو پاشایەتیدا. [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|نەمسا-مەجارستان]] دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] داڕما و دواتر [[پەیمانی تریانۆن|پەیماننامەی تریانۆن]] لە ساڵی ١٩٢٠ سنوورەکانی ئێستای هەنگاریای دامەزراند، لە ئەنجامدا ٧٢%ی خاکی مێژوویی و ٥٨%ی دانیشتووانەکەی و ٣٢%ی هەنگارییە نەتەوەییەکانی لەدەستدا. دوو لەسەر سێی خاکی شانشینی هەنگاریا درا بە چیکۆسلۆڤاکیا و شانشینی ڕۆمانیا و شانشینی سرب و کروات و سلۆڤینییەکان و کۆماری یەکەمی نەمسا و [[کۆماری دووەمی پۆڵەندا]] و [[شانشینی ئیتاڵیا]]. لە دوای ئەوەی کۆمارێکی تەمەنی کورت ڕاگەیەندرا، شانشینی هەنگاریا دووبارە نوێکرایەوە. بەڵام، وڵاتەکە لەلایەن ڕێجێنتی بەناوی میکلۆس هۆرتی بەڕێوەدەبرا، کە بە فەرمی نوێنەرایەتی چارڵی چوارەم، پاشای یاسایی هەنگاریا، دەکرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٣٨ تا ١٩٤١ هەنگاریا بەشێک لە ناوچە لەدەستچووەکانی دووبارە بەدەست هێنایەوە و پەیوەندی بە زلهێزەکانی میحوەرەوە کرد. لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا هەنگاریا لە ساڵی ١٩٤٤ کەوتە ژێر داگیرکاری ئەڵمانیاوە، پاشان لە ژێر داگیرکاری [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەتدا]] تا کۆتایی جەنگ.دوای جەنگی جیهانی دووەم، کۆماری دووەمی هەنگاریا لە سنوورەکانی ئێستای هەنگاریا وەک کۆماری گەلی [[دەوڵەتی سۆسیالیستی|سۆسیالیستی]] دامەزرا، کە لە ساڵی ١٩٤٩ تا کۆتایی کۆمۆنیزم لە هەنگاریا لە ساڵی ١٩٨٩ بەردەوام بوو. کۆماری سێیەمی هەنگاریا بەپێی وەشانێکی هەموارکراوی دەستووری ساڵی ١٩٤٩ دامەزراوە، لەگەڵ دەستوورێکی نوێ لە ساڵی ٢٠١١ پەسەندکرا. هەنگاریا لە ساڵی 2004 پەیوەندی بە [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەوروپاوە]] کرد. == مێژووی سەرەتایی == === پێش مێژوو === بوونی بەردینە کۆنەکانی ناوەڕاستی ''هۆمۆ هایدلبێرگێنسیس'' بەڵگەی دۆزینەوەی بەردبووی " سامو "یە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٠٠٠. ٣٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر، شوێنەواری شوێنی نیشتەجێبوونی کۆنی ٥٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. بوونی مرۆڤی مۆدێرن لە ڕووی ئەناتۆمیەوە دەگەڕێتەوە بۆ ٣٣ هەزار ساڵ لەمەوبەر (Aurignacian). بەردبوونێکی نوێ بە کولتوری ستارچێڤۆ-کۆرۆس-کریس دەستی پێکرد، لە نزیکی ساڵی 1990دا ٦٠٠٠ پێش زایین. سەردەمی برۆنزی بە کولتوری ڤوچێدۆل (کلتووری ماکۆ) دەستی پێکرد، لە ساڵی 1990دا. ٣٠٠٠ پێش زایین. [[پەڕگە:Szkíta_aranyszarvas_pajzsdíszek,_Zöldhalompuszta_és_Tápiószentmárton.jpg|وێنۆک| ڕازاندنەوەی قەڵغانی ئاسکی زێڕینی سکیتی لە سەردەمی ئاسن سەدەی شەشەمی پێش زایین لە هەنگاریا دۆزرایەوە. لە سەرەوە، ئاسکە زێڕینەکەی زۆڵدهالۆمپوستا ٣٧ سم، بەمەش گەورەترین ئاسکی زێڕینی سکیتی ناسراوە. لە خوارەوە، ئاسکە زێڕینەکەی تاپیۆسزێنتمارتۆن.]] سەردەمی ئاسن لە دەوروبەری ساڵی ٨٠٠ پێش زایین دەستی پێکرد، کە پەیوەندی بە شوێنەوارە " تراکۆ-سیمێرییەکان "ەوە هەبوو، کە نوێنەرایەتی سەریەککەوتنی کایە کولتوورییەکانی پێش [[سەکاکان|سکیتی]] (کلتووری نۆڤۆچێرکاسک ) و پێش [[کێلتەکان|سێلتیک]] (کلتووری هالستات) دەکات. داگیرکردنی هالستات لە ڕۆژئاوای ترانسدانوبیا لە نزیکەی ساڵی ٧٥٠ پێش زایینەوە دیارە. ئێتنۆگرافیای سەرەتایی یۆنانی شوێنی ئاگاتیرسی سکیتی و سیگینا لە ناوچەکەدا دیاری دەکات. هەروەها پانۆنییەکان دانیشتوویەکی گرنگ بوون.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}}{{Sfn|Kristó|1998}} کولتوری کلاسیکی [[سەکاکان|سکیتی]] لە نێوان سەدەی حەوتەم-٦ی پێش زایین لە دەشتی گەورەی هەنگاریادا بڵاوبووەوە. باڵادەستی ئەوان بەهۆی نیشتەجێبوونی سێلتیکەکانەوە شکا کە لە سەدەی چوارەمی پێش زایین دەستی پێکرد. تا ساڵی ٣٧٠ پێش زایین [[کێلتەکان|سێلتەکان]] زۆربەی ناوچەی ترانسدانوبیایان لە دەستی پانۆنیەکان داگیرکرد و لە دەوروبەری ٣٠٠ پێش زایین شەڕێکی سەرکەوتوویان لە دژی سکیتیەکان ئەنجامدا. بەڵگە شوێنەوارییەکان دۆخی پێشکەوتووی کشتوکاڵ و کۆفەسازی کولتوری لا تێنە نیشان دەدەن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}} باشووری ترانسدانوبیا لەلایەن بەهێزترین هۆزی سێلتیکەوە کۆنتڕۆڵکرابوو، کە خەڵکی سکۆردیسکی بوون، کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لەلایەن داکییەکانەوە بەرەنگارییان بووەوە.{{Sfn|Kristó|1998}} داکیەکان تا سەدەی یەکەمی پێش زایین لەلایەن سێلتەکانەوە زاڵ بوون، کاتێک هۆزەکان لەلایەن بوروبیستاوە یەکخران.{{Sfn|Vékony|2000}} داسیا سکۆردیسکی و تاوریسکی و بۆی ی ژێردەستە کرد، بەڵام بورێبیستا دوای ماوەیەکی کەم مرد و دەسەڵاتی ناوەندی داڕما.{{Sfn|Kristó|1998}} [[پەڕگە:Pannonia_popolazioni_png.png|وێنۆک| گەلانی کۆن لە پانۆنیا, سەدەی دووەمی پێش زایین]] [[پەڕگە:Dacia_occupation_of_Pannonia_and_modern_day_Czechia.png|alt=Dacian rule over pannonian people|چەپ|وێنۆک| کاریگەری داکیان لەسەر پانۆنیا]] === دەسەڵاتی ڕۆمانی === [[پەڕگە:Pannonia_térkép_2._század.jpg|وێنۆک| حەوزی کارپاتیا لە [[سەدەی دووەم|سەدەی دووەمی زایینی]] : پارێزگاکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] و بارباریکۆم]] پێش دەستپێکردنی داگیرکارییەکان، ڕۆمانییەکان پەیوەندییەکی دۆستانەیان لەگەڵ دانیشتوانی ناوچەکە هەبوو و بازرگانییان لەگەڵ دەکردن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961|p=12}} ئیمپراتۆریەتی ڕۆمان لە چەند قۆناغێکدا خاکی هەنووکەی مەجارستانی داگیر کرد. لە نێوان ساڵانی ٣٥ پێش زایین و ٨ پاش زایین، ئەگۆستۆس و کوڕەکەی، تیبێریۆس، لە دژی پانۆنییەکان بۆ دەستبەسەرداگرتنی ناوچەی نێوان ڕووبارەکانی دراڤا و ساڤا شەڕیان کرد. ئەوان سکۆردیسکییەکان و هەندێک هۆزی یاخی لە باشووری ناوچەکە شکستیان پێهێنا و ئەو خاکانەیان خستە سەر هەرێمی ئیلیریکۆم.<ref>[7][8]</ref> دوای ئەم سەرکەوتنانە، هۆزەکانی ناوچەی تراسدانوبیا بێ هیچ بەرەنگاربوونەوەیەک خۆیان بە دەستی ڕۆمانییەکان سپارد. بۆ ماوەیەکی کاتی، ڕۆمانییەکان لە ڕووباری دانوبیش پەڕینەوە، بەڵام هاتنی ئایازیگەکان و یاخیبوونێکی تر وای کرد ناچار بن دەستکەوتەکانیان لە سنووری ڕووباری دانوب بەهێز بکەن. لە دوای ئەوە، پارێزگای پانۆنیا دامەزرا.<ref>[7][8]</ref> یەکەم شارە لاتینییەکەی ناوچەکە ئیمۆنا بوو، کە ئەمڕۆ بە شاری لیوبلیانا ناسراوە. لە گوند و شارە گرنگەکانی تری لاتینی دەکرێت ئاماژە بە سیرمیۆم (سرێمسکا میتروفیتسا)، ساڤاریا (سۆمباتهێی)، سیسکیا (سیساک) و پۆیتۆڤیۆ (پتووی) بکرێت.<ref>[7][9]</ref> دروستکردنی ڕێگا بە خێرایی دەستی پێکرد و تۆڕی ڕێگاکانی دانوب هاتوچۆی کەشتی لەسەر ڕووبارەکە ئاسان کرد.<ref>[7]</ref> لە ماوەی شەڕەکانی مارکۆمانی، پانۆنیا تووشی وێرانکارییەکی زۆر بوو بەهۆی هاوپەیمانییەکی بەهێزی گەلە بەرەبەرییەکان کە مارکۆمانییەکان سەرکردایەتییان دەکرد. بەڵام دوای شکستدانیان، سەردەمێکی گەشە و ئاسایش بۆ پانۆنیا دەستی پێکرد.<ref>[9][10]</ref> == هەروەها سەیری بکە == * پێش مێژووی هەنگاریا * مێژووی هەنگاریا پێش فەتحی هەنگاریا * مێژووی ترانسیلڤانیا * مێژووی گەلی سێکێلی * مێژووی جولەکەکان لە هەنگاریا * دوای جەنگی جیهانی یەکەم * دیمۆگرافیای هەنگاریا * هونەری هەنگاری * مێژووی مۆسیقای هەنگاریا * هێڵی کاتی بوداپێست و مێژووی بوداپێست '''لیستەکان:''' * لیستی پاشاکانی هەنگاریا * لیستی سەرۆکی دەوڵەتانی هەنگاریا * لیستی سەرۆک وەزیرانی هەنگاریا * لیستی ئەو شەڕانەی کە هەنگاریا تێیدا بەشدارە * لیستی مێژووی هەنگاریا '''گشتی:''' * [[مێژووی ئەورووپا|مێژووی ئەوروپا]] == تێبینی == {{سەرچاوەکان|group=lower-alpha}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}  == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conflicts.rem33.com/images/Ungarn/ungarn_geschichte.htm |وێبگە=[[Centre for Military and Strategic Studies]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Hungary:_Primary_Documents|سەردێڕ=History of Hungary: Primary Documents - EuroDocs |وێبگە=[[EuroDocs: Online Sources for European History|EuroDocs]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050408052025/http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٠٥|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060106102729/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Transylvanian history in maps |ناونیشان=http://www.sibiweb.de/geschi/karten/|سەردێڕ=Die Geschichte Osteuropas und Siebenbürgens auf Karten |وێبگە=Sibiweb |زمان=de}} *   === ''ئینسایکلۆپیدیای هومانا هەنگاریکا'' (1–5) === * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01993/html/|سەردێڕ=EMESE SAGA : HUNGARIAN PREHISTORY FROM THE BEGINNINGS TO KING ST. STEPHEN (1038)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01955/html/|سەردێڕ=THE VAZUL-LINE : KINGS OF THE ÁRPÁD DYNASTY AFTER ST. STEPHEN (1038-1301)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/|سەردێڕ=KNIGHT KINGS : THE ANJOU- AND SIGISMUND AGE IN HUNGARY (1301-1437)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01919/html/|سەردێڕ=PANNONIAN RENAISSANCE : THE HUNYADIS AND THE JAGELLO AGE (1437-1526)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01911/html/|سەردێڕ=CROSS AND CRESCENT : THE TURKISH AGE IN HUNGARY (1526-1699)}} : (وەرگێڕانی ئینگلیزی بەرگی ٦ تا ٩ لە ئامادەکاریدایە). {{مێژووی ئەورووپا}} [[پۆل:مێژووی مەجارستان]] c3lw0we5ah47dcy7fmsaqhm1z93k0u3 1617901 1617894 2026-08-06T10:56:51Z Shaween 18477 /* دەسەڵاتی ڕۆمانی */ 1617901 wikitext text/x-wiki [[File:Tabula_hungariae.jpg|thumb|250px|تابولای مەجار (Tabula Hungariae)، نەخشەیەکی مەجار لە ساڵی ١٥٢٨]] <templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" /> [[مەجارستان]] (هەنگاریا) لە سنوورە مۆدێرنەکانیدا (دوای ساڵی ١٩٤٦) بە نزیکەیی هاوتایە لەگەڵ دەشتی گەورەی هەنگاریا (حەوزی کارپاتیا) لە [[ئەورووپای ناوەندی|ئەوروپای ناوەڕاست]]. لە سەردەمی ئاسندا، لە گۆڕەپانی نێوان کایە کولتوورییەکانی هۆزەکانی [[سەکاکان|سکیتی]] (وەک ئاگاتیرسی، [[کیمێری|سیمێریەکان]])، [[کێلتەکان|هۆزەکانی سێلتیک]] (وەک سکۆردیسچی، بۆی و ڤێنیتی)، هۆزەکانی دالماتیان (وەک داڵماتای، هیستری و لیبورنی) و [[خەڵکانی جێرمانی|هۆزە جێرمانییەکان]] (وەک لوگی، مارکۆمانی) جێگیر بووە. لە ساڵی ٤٤ پێش زایین، سارماتیەکان، ئیازیگز ڕوویان لە دەشتی گەورەی هەنگاریا کرد. لە ساڵی ٨ی زایینی، بەشی ڕۆژئاوای خاکەکە (بەناوی ترانسدانوبیا )ی هەنگاریای مۆدێرن بەشێک لە پانۆنیای پێکهێنا کە پارێزگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بوو. کۆنترۆڵی ڕۆمەکان لەگەڵ داگیرکارییەکانی هونی لە ساڵانی ٣٧٠-٤١٠ داڕما، هونەکان ئیمپراتۆریەتێکی بەرچاویان دروست کرد کە بنکەکەی لە هەنگاریای ئێستا بوو. لە ساڵی ٤٥٣ گەیشتنە لوتکەی فراوانبوونیان لە ژێر دەستی ئاتیلا هون. دوای مردنی ئاتیلا، ئیمپراتۆریەتەکە لە ساڵی ٤٥٥ داڕما و پانۆنیا بوو بە بەشێک لە شانشینی ئۆسترۆگۆتیک. بەشی ڕۆژئاوای حەوزی کارپاتیا لەلایەن [[لۆمباردەکان|لۆنگبۆردەکانەوە]] و بەشی ڕۆژهەڵاتی لەلایەن گێپیدەکانەوە داگیرکرابوو . لە ساڵی ٥٦٧ ئاڤارەکان ئەو خاکەیان داگیرکرد کە لەلایەن گێپیدەکانەوە حوکمڕانی دەکرد. لە ساڵی ٥٦٨ لۆنگبۆردەکان لە ترانسدانوبیا ڕوویان لە ئیتالیا کرد و ئاڤارەکانیش ئەو خاکەیان داگیرکرد، خاگان بەیان یەکەم خاگاناتی ئاڤاریان دامەزراند. ئاڤارەکان لەلایەن فرانکەکان و بولگارەکانەوە شکستیان هێنا و ئیمپراتۆریەتی چەمی خۆیان لە دەوروبەری ساڵی ٨٢٢ کۆتایی هات. هەنگارییەکان لە نێوان ساڵانی ٨٦٢ و ٨٩٥ دەستیان بەسەر حەوزی کارپاتیادا گرت، و میرنشینی هەنگاریا لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا لەلایەن ئەلمۆس و کوڕەکەی ئارپادەوە دامەزرا لە ڕێگەی داگیرکردنی حەوزی کارپاتیا، هەنگارییەکان خاکەکەیان بە شەڕی پرێسبورگ لە ساڵی ٩٠٧ مسۆگەر کرد. شانشینی مەسیحی هەنگاریا لە ساڵی ١٠٠٠ لە سەردەمی شا سانت ستیڤن دامەزرا، کە لەلایەن شانشینی ئارپادەوە بۆ سێ سەدەی دواتر فەرمانڕەوایی دەکرا. لە سەردەمی سەدەی ناوەڕاستی بەرزدا، شانشینییەکە فراوانتر بوو بۆ کەنارەکانی [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و لە ساڵی ١١٠٢دا چووە ناو یەکێتییەکی کەسییەوە لەگەڵ کرواتیا. لە ساڵی ١٢٤١دا هەنگاریا لەلایەن [[مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] لە ژێر دەستی باتوخان داگیرکرا . شانشینی سەدەی ناوەڕاستی هەنگاریا زلهێزێکی ئەوروپی بوو، لە سەدەی ١٤-١٥دا گەیشتە لوتکە. هەنگاریا قورسایی شەڕەکانی عوسمانی لە ئەوروپا لە سەدەی پازدەهەمدا لە ئەستۆ گرت. دوای ماوەیەکی زۆر لە شەڕەکانی عوسمانییەکان، هێزەکانی هەنگاریا لە شەڕی مۆهاکسدا شکستیان هێنا و پایتەختەکەی لە ساڵی ١٥٤١دا گیرا، کە نزیکەی ١٥٠ ساڵ ماوەیەکی درێژی کردەوە کاتێک وڵاتەکە دابەشکرا بەسەر سێ بەشدا: هەنگاریا شاهانە دڵسۆزەکان بۆ [[ھابسبۆرگ|هابسبورگەکان]]، هەنگاریای عوسمانی و [[میرنشینی ئەردەل|میرنشینی نیمچە سەربەخۆی ترانسیلڤانیا]]. هەنگاریای یەکگرتوو لە وەرچەرخانی سەدەی ١٨دا کەوتە ژێر دەسەڵاتی هابسبورگ، لە ساڵانی ١٧٠٣-١٧١١ شەڕی سەربەخۆیی کرد و لە ساڵانی ١٨٤٨-١٨٤٩ [[شۆڕشی ١٨٤٨ی مەجارستان|شەڕی سەربەخۆیی کرد]] تا سازشێک ڕێگەی بە پێکهێنانی [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|دەسەڵاتی پاشایەتی نەمسا-مەجارستان]] دا لە ساڵی ١٨٦٧، کە [[زلھێز|زلهێزێکی گەورە بوو]] تا سەرەتای سەدەی بیستەم. نیشتەجێبوونی کرواتیا-مەجارستانی ساڵی ١٨٦٨ پێگەی سیاسی شانشینی کرواتیا-سلاڤۆنیای لە ناو خاکەکانی تاجی سانت ستیڤن جێگیر کرد کە ناوی فەرمی خاکەکانی هەنگاری بوو لە دوو پاشایەتیدا. [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|نەمسا-مەجارستان]] دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] داڕما و دواتر [[پەیمانی تریانۆن|پەیماننامەی تریانۆن]] لە ساڵی ١٩٢٠ سنوورەکانی ئێستای هەنگاریای دامەزراند، لە ئەنجامدا ٧٢%ی خاکی مێژوویی و ٥٨%ی دانیشتووانەکەی و ٣٢%ی هەنگارییە نەتەوەییەکانی لەدەستدا. دوو لەسەر سێی خاکی شانشینی هەنگاریا درا بە چیکۆسلۆڤاکیا و شانشینی ڕۆمانیا و شانشینی سرب و کروات و سلۆڤینییەکان و کۆماری یەکەمی نەمسا و [[کۆماری دووەمی پۆڵەندا]] و [[شانشینی ئیتاڵیا]]. لە دوای ئەوەی کۆمارێکی تەمەنی کورت ڕاگەیەندرا، شانشینی هەنگاریا دووبارە نوێکرایەوە. بەڵام، وڵاتەکە لەلایەن ڕێجێنتی بەناوی میکلۆس هۆرتی بەڕێوەدەبرا، کە بە فەرمی نوێنەرایەتی چارڵی چوارەم، پاشای یاسایی هەنگاریا، دەکرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٣٨ تا ١٩٤١ هەنگاریا بەشێک لە ناوچە لەدەستچووەکانی دووبارە بەدەست هێنایەوە و پەیوەندی بە زلهێزەکانی میحوەرەوە کرد. لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا هەنگاریا لە ساڵی ١٩٤٤ کەوتە ژێر داگیرکاری ئەڵمانیاوە، پاشان لە ژێر داگیرکاری [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەتدا]] تا کۆتایی جەنگ.دوای جەنگی جیهانی دووەم، کۆماری دووەمی هەنگاریا لە سنوورەکانی ئێستای هەنگاریا وەک کۆماری گەلی [[دەوڵەتی سۆسیالیستی|سۆسیالیستی]] دامەزرا، کە لە ساڵی ١٩٤٩ تا کۆتایی کۆمۆنیزم لە هەنگاریا لە ساڵی ١٩٨٩ بەردەوام بوو. کۆماری سێیەمی هەنگاریا بەپێی وەشانێکی هەموارکراوی دەستووری ساڵی ١٩٤٩ دامەزراوە، لەگەڵ دەستوورێکی نوێ لە ساڵی ٢٠١١ پەسەندکرا. هەنگاریا لە ساڵی 2004 پەیوەندی بە [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەوروپاوە]] کرد. == مێژووی سەرەتایی == === پێش مێژوو === بوونی بەردینە کۆنەکانی ناوەڕاستی ''هۆمۆ هایدلبێرگێنسیس'' بەڵگەی دۆزینەوەی بەردبووی " سامو "یە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٠٠٠. ٣٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر، شوێنەواری شوێنی نیشتەجێبوونی کۆنی ٥٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. بوونی مرۆڤی مۆدێرن لە ڕووی ئەناتۆمیەوە دەگەڕێتەوە بۆ ٣٣ هەزار ساڵ لەمەوبەر (Aurignacian). بەردبوونێکی نوێ بە کولتوری ستارچێڤۆ-کۆرۆس-کریس دەستی پێکرد، لە نزیکی ساڵی 1990دا ٦٠٠٠ پێش زایین. سەردەمی برۆنزی بە کولتوری ڤوچێدۆل (کلتووری ماکۆ) دەستی پێکرد، لە ساڵی 1990دا. ٣٠٠٠ پێش زایین. [[پەڕگە:Szkíta_aranyszarvas_pajzsdíszek,_Zöldhalompuszta_és_Tápiószentmárton.jpg|وێنۆک| ڕازاندنەوەی قەڵغانی ئاسکی زێڕینی سکیتی لە سەردەمی ئاسن سەدەی شەشەمی پێش زایین لە هەنگاریا دۆزرایەوە. لە سەرەوە، ئاسکە زێڕینەکەی زۆڵدهالۆمپوستا ٣٧ سم، بەمەش گەورەترین ئاسکی زێڕینی سکیتی ناسراوە. لە خوارەوە، ئاسکە زێڕینەکەی تاپیۆسزێنتمارتۆن.]] سەردەمی ئاسن لە دەوروبەری ساڵی ٨٠٠ پێش زایین دەستی پێکرد، کە پەیوەندی بە شوێنەوارە " تراکۆ-سیمێرییەکان "ەوە هەبوو، کە نوێنەرایەتی سەریەککەوتنی کایە کولتوورییەکانی پێش [[سەکاکان|سکیتی]] (کلتووری نۆڤۆچێرکاسک ) و پێش [[کێلتەکان|سێلتیک]] (کلتووری هالستات) دەکات. داگیرکردنی هالستات لە ڕۆژئاوای ترانسدانوبیا لە نزیکەی ساڵی ٧٥٠ پێش زایینەوە دیارە. ئێتنۆگرافیای سەرەتایی یۆنانی شوێنی ئاگاتیرسی سکیتی و سیگینا لە ناوچەکەدا دیاری دەکات. هەروەها پانۆنییەکان دانیشتوویەکی گرنگ بوون.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}}{{Sfn|Kristó|1998}} کولتوری کلاسیکی [[سەکاکان|سکیتی]] لە نێوان سەدەی حەوتەم-٦ی پێش زایین لە دەشتی گەورەی هەنگاریادا بڵاوبووەوە. باڵادەستی ئەوان بەهۆی نیشتەجێبوونی سێلتیکەکانەوە شکا کە لە سەدەی چوارەمی پێش زایین دەستی پێکرد. تا ساڵی ٣٧٠ پێش زایین [[کێلتەکان|سێلتەکان]] زۆربەی ناوچەی ترانسدانوبیایان لە دەستی پانۆنیەکان داگیرکرد و لە دەوروبەری ٣٠٠ پێش زایین شەڕێکی سەرکەوتوویان لە دژی سکیتیەکان ئەنجامدا. بەڵگە شوێنەوارییەکان دۆخی پێشکەوتووی کشتوکاڵ و کۆفەسازی کولتوری لا تێنە نیشان دەدەن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}} باشووری ترانسدانوبیا لەلایەن بەهێزترین هۆزی سێلتیکەوە کۆنتڕۆڵکرابوو، کە خەڵکی سکۆردیسکی بوون، کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لەلایەن داکییەکانەوە بەرەنگارییان بووەوە.{{Sfn|Kristó|1998}} داکیەکان تا سەدەی یەکەمی پێش زایین لەلایەن سێلتەکانەوە زاڵ بوون، کاتێک هۆزەکان لەلایەن بوروبیستاوە یەکخران.{{Sfn|Vékony|2000}} داسیا سکۆردیسکی و تاوریسکی و بۆی ی ژێردەستە کرد، بەڵام بورێبیستا دوای ماوەیەکی کەم مرد و دەسەڵاتی ناوەندی داڕما.{{Sfn|Kristó|1998}} [[پەڕگە:Pannonia_popolazioni_png.png|وێنۆک| گەلانی کۆن لە پانۆنیا, سەدەی دووەمی پێش زایین]] [[پەڕگە:Dacia_occupation_of_Pannonia_and_modern_day_Czechia.png|alt=Dacian rule over pannonian people|چەپ|وێنۆک| کاریگەری داکیان لەسەر پانۆنیا]] === دەسەڵاتی ڕۆمانی === [[پەڕگە:Pannonia_térkép_2._század.jpg|وێنۆک| حەوزی کارپاتیا لە [[سەدەی دووەم|سەدەی دووەمی زایینی]] : پارێزگاکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] و بارباریکۆم]] پێش دەستپێکردنی داگیرکارییەکان، ڕۆمانییەکان پەیوەندییەکی دۆستانەیان لەگەڵ دانیشتوانی ناوچەکە هەبوو و بازرگانییان لەگەڵ دەکردن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961|p=12}} ئیمپراتۆریەتی ڕۆمان لە چەند قۆناغێکدا خاکی هەنووکەی مەجارستانی داگیر کرد. لە نێوان ساڵانی ٣٥ پێش زایین و ٨ پاش زایین، ئەگۆستۆس و کوڕەکەی، تیبێریۆس، لە دژی پانۆنییەکان بۆ دەستبەسەرداگرتنی ناوچەی نێوان ڕووبارەکانی دراڤا و ساڤا شەڕیان کرد. ئەوان سکۆردیسکییەکان و هەندێک هۆزی یاخی لە باشووری ناوچەکە شکستیان پێهێنا و ئەو خاکانەیان خستە سەر هەرێمی ئیلیریکۆم.{{Sfn|Kristó|1998|p=18}}{{Sfn|Kontler|2002|p=26}} دوای ئەم سەرکەوتنانە، هۆزەکانی ناوچەی تراسدانوبیا بێ هیچ بەرەنگاربوونەوەیەک خۆیان بە دەستی ڕۆمانییەکان سپارد. بۆ ماوەیەکی کاتی، ڕۆمانییەکان لە ڕووباری دانوبیش پەڕینەوە، بەڵام هاتنی ئایازیگەکان و یاخیبوونێکی تر وای کرد ناچار بن دەستکەوتەکانیان لە سنووری ڕووباری دانوب بەهێز بکەن. لە دوای ئەوە، پارێزگای پانۆنیا دامەزرا.<ref>[7][8]</ref> یەکەم شارە لاتینییەکەی ناوچەکە ئیمۆنا بوو، کە ئەمڕۆ بە شاری لیوبلیانا ناسراوە. لە گوند و شارە گرنگەکانی تری لاتینی دەکرێت ئاماژە بە سیرمیۆم (سرێمسکا میتروفیتسا)، ساڤاریا (سۆمباتهێی)، سیسکیا (سیساک) و پۆیتۆڤیۆ (پتووی) بکرێت.<ref>[7][9]</ref> دروستکردنی ڕێگا بە خێرایی دەستی پێکرد و تۆڕی ڕێگاکانی دانوب هاتوچۆی کەشتی لەسەر ڕووبارەکە ئاسان کرد.<ref>[7]</ref> لە ماوەی شەڕەکانی مارکۆمانی، پانۆنیا تووشی وێرانکارییەکی زۆر بوو بەهۆی هاوپەیمانییەکی بەهێزی گەلە بەرەبەرییەکان کە مارکۆمانییەکان سەرکردایەتییان دەکرد. بەڵام دوای شکستدانیان، سەردەمێکی گەشە و ئاسایش بۆ پانۆنیا دەستی پێکرد.<ref>[9][10]</ref> == هەروەها سەیری بکە == * پێش مێژووی هەنگاریا * مێژووی هەنگاریا پێش فەتحی هەنگاریا * مێژووی ترانسیلڤانیا * مێژووی گەلی سێکێلی * مێژووی جولەکەکان لە هەنگاریا * دوای جەنگی جیهانی یەکەم * دیمۆگرافیای هەنگاریا * هونەری هەنگاری * مێژووی مۆسیقای هەنگاریا * هێڵی کاتی بوداپێست و مێژووی بوداپێست '''لیستەکان:''' * لیستی پاشاکانی هەنگاریا * لیستی سەرۆکی دەوڵەتانی هەنگاریا * لیستی سەرۆک وەزیرانی هەنگاریا * لیستی ئەو شەڕانەی کە هەنگاریا تێیدا بەشدارە * لیستی مێژووی هەنگاریا '''گشتی:''' * [[مێژووی ئەورووپا|مێژووی ئەوروپا]] == تێبینی == {{سەرچاوەکان|group=lower-alpha}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}  == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conflicts.rem33.com/images/Ungarn/ungarn_geschichte.htm |وێبگە=[[Centre for Military and Strategic Studies]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Hungary:_Primary_Documents|سەردێڕ=History of Hungary: Primary Documents - EuroDocs |وێبگە=[[EuroDocs: Online Sources for European History|EuroDocs]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050408052025/http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٠٥|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060106102729/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Transylvanian history in maps |ناونیشان=http://www.sibiweb.de/geschi/karten/|سەردێڕ=Die Geschichte Osteuropas und Siebenbürgens auf Karten |وێبگە=Sibiweb |زمان=de}} *   === ''ئینسایکلۆپیدیای هومانا هەنگاریکا'' (1–5) === * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01993/html/|سەردێڕ=EMESE SAGA : HUNGARIAN PREHISTORY FROM THE BEGINNINGS TO KING ST. STEPHEN (1038)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01955/html/|سەردێڕ=THE VAZUL-LINE : KINGS OF THE ÁRPÁD DYNASTY AFTER ST. STEPHEN (1038-1301)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/|سەردێڕ=KNIGHT KINGS : THE ANJOU- AND SIGISMUND AGE IN HUNGARY (1301-1437)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01919/html/|سەردێڕ=PANNONIAN RENAISSANCE : THE HUNYADIS AND THE JAGELLO AGE (1437-1526)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01911/html/|سەردێڕ=CROSS AND CRESCENT : THE TURKISH AGE IN HUNGARY (1526-1699)}} : (وەرگێڕانی ئینگلیزی بەرگی ٦ تا ٩ لە ئامادەکاریدایە). {{مێژووی ئەورووپا}} [[پۆل:مێژووی مەجارستان]] t5v25ii7549hzhcy7r042aqbbv90oye 1617903 1617901 2026-08-06T10:57:17Z Shaween 18477 /* دەسەڵاتی ڕۆمانی */ 1617903 wikitext text/x-wiki [[File:Tabula_hungariae.jpg|thumb|250px|تابولای مەجار (Tabula Hungariae)، نەخشەیەکی مەجار لە ساڵی ١٥٢٨]] <templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" /> [[مەجارستان]] (هەنگاریا) لە سنوورە مۆدێرنەکانیدا (دوای ساڵی ١٩٤٦) بە نزیکەیی هاوتایە لەگەڵ دەشتی گەورەی هەنگاریا (حەوزی کارپاتیا) لە [[ئەورووپای ناوەندی|ئەوروپای ناوەڕاست]]. لە سەردەمی ئاسندا، لە گۆڕەپانی نێوان کایە کولتوورییەکانی هۆزەکانی [[سەکاکان|سکیتی]] (وەک ئاگاتیرسی، [[کیمێری|سیمێریەکان]])، [[کێلتەکان|هۆزەکانی سێلتیک]] (وەک سکۆردیسچی، بۆی و ڤێنیتی)، هۆزەکانی دالماتیان (وەک داڵماتای، هیستری و لیبورنی) و [[خەڵکانی جێرمانی|هۆزە جێرمانییەکان]] (وەک لوگی، مارکۆمانی) جێگیر بووە. لە ساڵی ٤٤ پێش زایین، سارماتیەکان، ئیازیگز ڕوویان لە دەشتی گەورەی هەنگاریا کرد. لە ساڵی ٨ی زایینی، بەشی ڕۆژئاوای خاکەکە (بەناوی ترانسدانوبیا )ی هەنگاریای مۆدێرن بەشێک لە پانۆنیای پێکهێنا کە پارێزگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بوو. کۆنترۆڵی ڕۆمەکان لەگەڵ داگیرکارییەکانی هونی لە ساڵانی ٣٧٠-٤١٠ داڕما، هونەکان ئیمپراتۆریەتێکی بەرچاویان دروست کرد کە بنکەکەی لە هەنگاریای ئێستا بوو. لە ساڵی ٤٥٣ گەیشتنە لوتکەی فراوانبوونیان لە ژێر دەستی ئاتیلا هون. دوای مردنی ئاتیلا، ئیمپراتۆریەتەکە لە ساڵی ٤٥٥ داڕما و پانۆنیا بوو بە بەشێک لە شانشینی ئۆسترۆگۆتیک. بەشی ڕۆژئاوای حەوزی کارپاتیا لەلایەن [[لۆمباردەکان|لۆنگبۆردەکانەوە]] و بەشی ڕۆژهەڵاتی لەلایەن گێپیدەکانەوە داگیرکرابوو . لە ساڵی ٥٦٧ ئاڤارەکان ئەو خاکەیان داگیرکرد کە لەلایەن گێپیدەکانەوە حوکمڕانی دەکرد. لە ساڵی ٥٦٨ لۆنگبۆردەکان لە ترانسدانوبیا ڕوویان لە ئیتالیا کرد و ئاڤارەکانیش ئەو خاکەیان داگیرکرد، خاگان بەیان یەکەم خاگاناتی ئاڤاریان دامەزراند. ئاڤارەکان لەلایەن فرانکەکان و بولگارەکانەوە شکستیان هێنا و ئیمپراتۆریەتی چەمی خۆیان لە دەوروبەری ساڵی ٨٢٢ کۆتایی هات. هەنگارییەکان لە نێوان ساڵانی ٨٦٢ و ٨٩٥ دەستیان بەسەر حەوزی کارپاتیادا گرت، و میرنشینی هەنگاریا لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا لەلایەن ئەلمۆس و کوڕەکەی ئارپادەوە دامەزرا لە ڕێگەی داگیرکردنی حەوزی کارپاتیا، هەنگارییەکان خاکەکەیان بە شەڕی پرێسبورگ لە ساڵی ٩٠٧ مسۆگەر کرد. شانشینی مەسیحی هەنگاریا لە ساڵی ١٠٠٠ لە سەردەمی شا سانت ستیڤن دامەزرا، کە لەلایەن شانشینی ئارپادەوە بۆ سێ سەدەی دواتر فەرمانڕەوایی دەکرا. لە سەردەمی سەدەی ناوەڕاستی بەرزدا، شانشینییەکە فراوانتر بوو بۆ کەنارەکانی [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و لە ساڵی ١١٠٢دا چووە ناو یەکێتییەکی کەسییەوە لەگەڵ کرواتیا. لە ساڵی ١٢٤١دا هەنگاریا لەلایەن [[مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] لە ژێر دەستی باتوخان داگیرکرا . شانشینی سەدەی ناوەڕاستی هەنگاریا زلهێزێکی ئەوروپی بوو، لە سەدەی ١٤-١٥دا گەیشتە لوتکە. هەنگاریا قورسایی شەڕەکانی عوسمانی لە ئەوروپا لە سەدەی پازدەهەمدا لە ئەستۆ گرت. دوای ماوەیەکی زۆر لە شەڕەکانی عوسمانییەکان، هێزەکانی هەنگاریا لە شەڕی مۆهاکسدا شکستیان هێنا و پایتەختەکەی لە ساڵی ١٥٤١دا گیرا، کە نزیکەی ١٥٠ ساڵ ماوەیەکی درێژی کردەوە کاتێک وڵاتەکە دابەشکرا بەسەر سێ بەشدا: هەنگاریا شاهانە دڵسۆزەکان بۆ [[ھابسبۆرگ|هابسبورگەکان]]، هەنگاریای عوسمانی و [[میرنشینی ئەردەل|میرنشینی نیمچە سەربەخۆی ترانسیلڤانیا]]. هەنگاریای یەکگرتوو لە وەرچەرخانی سەدەی ١٨دا کەوتە ژێر دەسەڵاتی هابسبورگ، لە ساڵانی ١٧٠٣-١٧١١ شەڕی سەربەخۆیی کرد و لە ساڵانی ١٨٤٨-١٨٤٩ [[شۆڕشی ١٨٤٨ی مەجارستان|شەڕی سەربەخۆیی کرد]] تا سازشێک ڕێگەی بە پێکهێنانی [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|دەسەڵاتی پاشایەتی نەمسا-مەجارستان]] دا لە ساڵی ١٨٦٧، کە [[زلھێز|زلهێزێکی گەورە بوو]] تا سەرەتای سەدەی بیستەم. نیشتەجێبوونی کرواتیا-مەجارستانی ساڵی ١٨٦٨ پێگەی سیاسی شانشینی کرواتیا-سلاڤۆنیای لە ناو خاکەکانی تاجی سانت ستیڤن جێگیر کرد کە ناوی فەرمی خاکەکانی هەنگاری بوو لە دوو پاشایەتیدا. [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|نەمسا-مەجارستان]] دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] داڕما و دواتر [[پەیمانی تریانۆن|پەیماننامەی تریانۆن]] لە ساڵی ١٩٢٠ سنوورەکانی ئێستای هەنگاریای دامەزراند، لە ئەنجامدا ٧٢%ی خاکی مێژوویی و ٥٨%ی دانیشتووانەکەی و ٣٢%ی هەنگارییە نەتەوەییەکانی لەدەستدا. دوو لەسەر سێی خاکی شانشینی هەنگاریا درا بە چیکۆسلۆڤاکیا و شانشینی ڕۆمانیا و شانشینی سرب و کروات و سلۆڤینییەکان و کۆماری یەکەمی نەمسا و [[کۆماری دووەمی پۆڵەندا]] و [[شانشینی ئیتاڵیا]]. لە دوای ئەوەی کۆمارێکی تەمەنی کورت ڕاگەیەندرا، شانشینی هەنگاریا دووبارە نوێکرایەوە. بەڵام، وڵاتەکە لەلایەن ڕێجێنتی بەناوی میکلۆس هۆرتی بەڕێوەدەبرا، کە بە فەرمی نوێنەرایەتی چارڵی چوارەم، پاشای یاسایی هەنگاریا، دەکرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٣٨ تا ١٩٤١ هەنگاریا بەشێک لە ناوچە لەدەستچووەکانی دووبارە بەدەست هێنایەوە و پەیوەندی بە زلهێزەکانی میحوەرەوە کرد. لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا هەنگاریا لە ساڵی ١٩٤٤ کەوتە ژێر داگیرکاری ئەڵمانیاوە، پاشان لە ژێر داگیرکاری [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەتدا]] تا کۆتایی جەنگ.دوای جەنگی جیهانی دووەم، کۆماری دووەمی هەنگاریا لە سنوورەکانی ئێستای هەنگاریا وەک کۆماری گەلی [[دەوڵەتی سۆسیالیستی|سۆسیالیستی]] دامەزرا، کە لە ساڵی ١٩٤٩ تا کۆتایی کۆمۆنیزم لە هەنگاریا لە ساڵی ١٩٨٩ بەردەوام بوو. کۆماری سێیەمی هەنگاریا بەپێی وەشانێکی هەموارکراوی دەستووری ساڵی ١٩٤٩ دامەزراوە، لەگەڵ دەستوورێکی نوێ لە ساڵی ٢٠١١ پەسەندکرا. هەنگاریا لە ساڵی 2004 پەیوەندی بە [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەوروپاوە]] کرد. == مێژووی سەرەتایی == === پێش مێژوو === بوونی بەردینە کۆنەکانی ناوەڕاستی ''هۆمۆ هایدلبێرگێنسیس'' بەڵگەی دۆزینەوەی بەردبووی " سامو "یە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٠٠٠. ٣٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر، شوێنەواری شوێنی نیشتەجێبوونی کۆنی ٥٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. بوونی مرۆڤی مۆدێرن لە ڕووی ئەناتۆمیەوە دەگەڕێتەوە بۆ ٣٣ هەزار ساڵ لەمەوبەر (Aurignacian). بەردبوونێکی نوێ بە کولتوری ستارچێڤۆ-کۆرۆس-کریس دەستی پێکرد، لە نزیکی ساڵی 1990دا ٦٠٠٠ پێش زایین. سەردەمی برۆنزی بە کولتوری ڤوچێدۆل (کلتووری ماکۆ) دەستی پێکرد، لە ساڵی 1990دا. ٣٠٠٠ پێش زایین. [[پەڕگە:Szkíta_aranyszarvas_pajzsdíszek,_Zöldhalompuszta_és_Tápiószentmárton.jpg|وێنۆک| ڕازاندنەوەی قەڵغانی ئاسکی زێڕینی سکیتی لە سەردەمی ئاسن سەدەی شەشەمی پێش زایین لە هەنگاریا دۆزرایەوە. لە سەرەوە، ئاسکە زێڕینەکەی زۆڵدهالۆمپوستا ٣٧ سم، بەمەش گەورەترین ئاسکی زێڕینی سکیتی ناسراوە. لە خوارەوە، ئاسکە زێڕینەکەی تاپیۆسزێنتمارتۆن.]] سەردەمی ئاسن لە دەوروبەری ساڵی ٨٠٠ پێش زایین دەستی پێکرد، کە پەیوەندی بە شوێنەوارە " تراکۆ-سیمێرییەکان "ەوە هەبوو، کە نوێنەرایەتی سەریەککەوتنی کایە کولتوورییەکانی پێش [[سەکاکان|سکیتی]] (کلتووری نۆڤۆچێرکاسک ) و پێش [[کێلتەکان|سێلتیک]] (کلتووری هالستات) دەکات. داگیرکردنی هالستات لە ڕۆژئاوای ترانسدانوبیا لە نزیکەی ساڵی ٧٥٠ پێش زایینەوە دیارە. ئێتنۆگرافیای سەرەتایی یۆنانی شوێنی ئاگاتیرسی سکیتی و سیگینا لە ناوچەکەدا دیاری دەکات. هەروەها پانۆنییەکان دانیشتوویەکی گرنگ بوون.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}}{{Sfn|Kristó|1998}} کولتوری کلاسیکی [[سەکاکان|سکیتی]] لە نێوان سەدەی حەوتەم-٦ی پێش زایین لە دەشتی گەورەی هەنگاریادا بڵاوبووەوە. باڵادەستی ئەوان بەهۆی نیشتەجێبوونی سێلتیکەکانەوە شکا کە لە سەدەی چوارەمی پێش زایین دەستی پێکرد. تا ساڵی ٣٧٠ پێش زایین [[کێلتەکان|سێلتەکان]] زۆربەی ناوچەی ترانسدانوبیایان لە دەستی پانۆنیەکان داگیرکرد و لە دەوروبەری ٣٠٠ پێش زایین شەڕێکی سەرکەوتوویان لە دژی سکیتیەکان ئەنجامدا. بەڵگە شوێنەوارییەکان دۆخی پێشکەوتووی کشتوکاڵ و کۆفەسازی کولتوری لا تێنە نیشان دەدەن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}} باشووری ترانسدانوبیا لەلایەن بەهێزترین هۆزی سێلتیکەوە کۆنتڕۆڵکرابوو، کە خەڵکی سکۆردیسکی بوون، کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لەلایەن داکییەکانەوە بەرەنگارییان بووەوە.{{Sfn|Kristó|1998}} داکیەکان تا سەدەی یەکەمی پێش زایین لەلایەن سێلتەکانەوە زاڵ بوون، کاتێک هۆزەکان لەلایەن بوروبیستاوە یەکخران.{{Sfn|Vékony|2000}} داسیا سکۆردیسکی و تاوریسکی و بۆی ی ژێردەستە کرد، بەڵام بورێبیستا دوای ماوەیەکی کەم مرد و دەسەڵاتی ناوەندی داڕما.{{Sfn|Kristó|1998}} [[پەڕگە:Pannonia_popolazioni_png.png|وێنۆک| گەلانی کۆن لە پانۆنیا, سەدەی دووەمی پێش زایین]] [[پەڕگە:Dacia_occupation_of_Pannonia_and_modern_day_Czechia.png|alt=Dacian rule over pannonian people|چەپ|وێنۆک| کاریگەری داکیان لەسەر پانۆنیا]] === دەسەڵاتی ڕۆمانی === [[پەڕگە:Pannonia_térkép_2._század.jpg|وێنۆک| حەوزی کارپاتیا لە [[سەدەی دووەم|سەدەی دووەمی زایینی]] : پارێزگاکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] و بارباریکۆم]] پێش دەستپێکردنی داگیرکارییەکان، ڕۆمانییەکان پەیوەندییەکی دۆستانەیان لەگەڵ دانیشتوانی ناوچەکە هەبوو و بازرگانییان لەگەڵ دەکردن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961|p=12}} ئیمپراتۆریەتی ڕۆمان لە چەند قۆناغێکدا خاکی هەنووکەی مەجارستانی داگیر کرد. لە نێوان ساڵانی ٣٥ پێش زایین و ٨ پاش زایین، ئەگۆستۆس و کوڕەکەی، تیبێریۆس، لە دژی پانۆنییەکان بۆ دەستبەسەرداگرتنی ناوچەی نێوان ڕووبارەکانی دراڤا و ساڤا شەڕیان کرد. ئەوان سکۆردیسکییەکان و هەندێک هۆزی یاخی لە باشووری ناوچەکە شکستیان پێهێنا و ئەو خاکانەیان خستە سەر هەرێمی ئیلیریکۆم.{{Sfn|Kristó|1998|p=18}}{{Sfn|Kontler|2002|p=26}} دوای ئەم سەرکەوتنانە، هۆزەکانی ناوچەی تراسدانوبیا بێ هیچ بەرەنگاربوونەوەیەک خۆیان بە دەستی ڕۆمانییەکان سپارد. بۆ ماوەیەکی کاتی، ڕۆمانییەکان لە ڕووباری دانوبیش پەڕینەوە، بەڵام هاتنی ئایازیگەکان و یاخیبوونێکی تر وای کرد ناچار بن دەستکەوتەکانیان لە سنووری ڕووباری دانوب بەهێز بکەن. لە دوای ئەوە، پارێزگای پانۆنیا دامەزرا.{{Sfn|Kristó|1998|p=18}}{{Sfn|Kontler|2002|p=27}} یەکەم شارە لاتینییەکەی ناوچەکە ئیمۆنا بوو، کە ئەمڕۆ بە شاری لیوبلیانا ناسراوە. لە گوند و شارە گرنگەکانی تری لاتینی دەکرێت ئاماژە بە سیرمیۆم (سرێمسکا میتروفیتسا)، ساڤاریا (سۆمباتهێی)، سیسکیا (سیساک) و پۆیتۆڤیۆ (پتووی) بکرێت.<ref>[7][9]</ref> دروستکردنی ڕێگا بە خێرایی دەستی پێکرد و تۆڕی ڕێگاکانی دانوب هاتوچۆی کەشتی لەسەر ڕووبارەکە ئاسان کرد.<ref>[7]</ref> لە ماوەی شەڕەکانی مارکۆمانی، پانۆنیا تووشی وێرانکارییەکی زۆر بوو بەهۆی هاوپەیمانییەکی بەهێزی گەلە بەرەبەرییەکان کە مارکۆمانییەکان سەرکردایەتییان دەکرد. بەڵام دوای شکستدانیان، سەردەمێکی گەشە و ئاسایش بۆ پانۆنیا دەستی پێکرد.<ref>[9][10]</ref> == هەروەها سەیری بکە == * پێش مێژووی هەنگاریا * مێژووی هەنگاریا پێش فەتحی هەنگاریا * مێژووی ترانسیلڤانیا * مێژووی گەلی سێکێلی * مێژووی جولەکەکان لە هەنگاریا * دوای جەنگی جیهانی یەکەم * دیمۆگرافیای هەنگاریا * هونەری هەنگاری * مێژووی مۆسیقای هەنگاریا * هێڵی کاتی بوداپێست و مێژووی بوداپێست '''لیستەکان:''' * لیستی پاشاکانی هەنگاریا * لیستی سەرۆکی دەوڵەتانی هەنگاریا * لیستی سەرۆک وەزیرانی هەنگاریا * لیستی ئەو شەڕانەی کە هەنگاریا تێیدا بەشدارە * لیستی مێژووی هەنگاریا '''گشتی:''' * [[مێژووی ئەورووپا|مێژووی ئەوروپا]] == تێبینی == {{سەرچاوەکان|group=lower-alpha}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}  == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conflicts.rem33.com/images/Ungarn/ungarn_geschichte.htm |وێبگە=[[Centre for Military and Strategic Studies]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Hungary:_Primary_Documents|سەردێڕ=History of Hungary: Primary Documents - EuroDocs |وێبگە=[[EuroDocs: Online Sources for European History|EuroDocs]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050408052025/http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٠٥|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060106102729/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Transylvanian history in maps |ناونیشان=http://www.sibiweb.de/geschi/karten/|سەردێڕ=Die Geschichte Osteuropas und Siebenbürgens auf Karten |وێبگە=Sibiweb |زمان=de}} *   === ''ئینسایکلۆپیدیای هومانا هەنگاریکا'' (1–5) === * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01993/html/|سەردێڕ=EMESE SAGA : HUNGARIAN PREHISTORY FROM THE BEGINNINGS TO KING ST. STEPHEN (1038)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01955/html/|سەردێڕ=THE VAZUL-LINE : KINGS OF THE ÁRPÁD DYNASTY AFTER ST. STEPHEN (1038-1301)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/|سەردێڕ=KNIGHT KINGS : THE ANJOU- AND SIGISMUND AGE IN HUNGARY (1301-1437)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01919/html/|سەردێڕ=PANNONIAN RENAISSANCE : THE HUNYADIS AND THE JAGELLO AGE (1437-1526)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01911/html/|سەردێڕ=CROSS AND CRESCENT : THE TURKISH AGE IN HUNGARY (1526-1699)}} : (وەرگێڕانی ئینگلیزی بەرگی ٦ تا ٩ لە ئامادەکاریدایە). {{مێژووی ئەورووپا}} [[پۆل:مێژووی مەجارستان]] e2l6xnz6cdip0qj8zq0j138ptyl20fa 1617917 1617903 2026-08-06T10:59:28Z Shaween 18477 /* دەسەڵاتی ڕۆمانی */ 1617917 wikitext text/x-wiki [[File:Tabula_hungariae.jpg|thumb|250px|تابولای مەجار (Tabula Hungariae)، نەخشەیەکی مەجار لە ساڵی ١٥٢٨]] <templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" /> [[مەجارستان]] (هەنگاریا) لە سنوورە مۆدێرنەکانیدا (دوای ساڵی ١٩٤٦) بە نزیکەیی هاوتایە لەگەڵ دەشتی گەورەی هەنگاریا (حەوزی کارپاتیا) لە [[ئەورووپای ناوەندی|ئەوروپای ناوەڕاست]]. لە سەردەمی ئاسندا، لە گۆڕەپانی نێوان کایە کولتوورییەکانی هۆزەکانی [[سەکاکان|سکیتی]] (وەک ئاگاتیرسی، [[کیمێری|سیمێریەکان]])، [[کێلتەکان|هۆزەکانی سێلتیک]] (وەک سکۆردیسچی، بۆی و ڤێنیتی)، هۆزەکانی دالماتیان (وەک داڵماتای، هیستری و لیبورنی) و [[خەڵکانی جێرمانی|هۆزە جێرمانییەکان]] (وەک لوگی، مارکۆمانی) جێگیر بووە. لە ساڵی ٤٤ پێش زایین، سارماتیەکان، ئیازیگز ڕوویان لە دەشتی گەورەی هەنگاریا کرد. لە ساڵی ٨ی زایینی، بەشی ڕۆژئاوای خاکەکە (بەناوی ترانسدانوبیا )ی هەنگاریای مۆدێرن بەشێک لە پانۆنیای پێکهێنا کە پارێزگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بوو. کۆنترۆڵی ڕۆمەکان لەگەڵ داگیرکارییەکانی هونی لە ساڵانی ٣٧٠-٤١٠ داڕما، هونەکان ئیمپراتۆریەتێکی بەرچاویان دروست کرد کە بنکەکەی لە هەنگاریای ئێستا بوو. لە ساڵی ٤٥٣ گەیشتنە لوتکەی فراوانبوونیان لە ژێر دەستی ئاتیلا هون. دوای مردنی ئاتیلا، ئیمپراتۆریەتەکە لە ساڵی ٤٥٥ داڕما و پانۆنیا بوو بە بەشێک لە شانشینی ئۆسترۆگۆتیک. بەشی ڕۆژئاوای حەوزی کارپاتیا لەلایەن [[لۆمباردەکان|لۆنگبۆردەکانەوە]] و بەشی ڕۆژهەڵاتی لەلایەن گێپیدەکانەوە داگیرکرابوو . لە ساڵی ٥٦٧ ئاڤارەکان ئەو خاکەیان داگیرکرد کە لەلایەن گێپیدەکانەوە حوکمڕانی دەکرد. لە ساڵی ٥٦٨ لۆنگبۆردەکان لە ترانسدانوبیا ڕوویان لە ئیتالیا کرد و ئاڤارەکانیش ئەو خاکەیان داگیرکرد، خاگان بەیان یەکەم خاگاناتی ئاڤاریان دامەزراند. ئاڤارەکان لەلایەن فرانکەکان و بولگارەکانەوە شکستیان هێنا و ئیمپراتۆریەتی چەمی خۆیان لە دەوروبەری ساڵی ٨٢٢ کۆتایی هات. هەنگارییەکان لە نێوان ساڵانی ٨٦٢ و ٨٩٥ دەستیان بەسەر حەوزی کارپاتیادا گرت، و میرنشینی هەنگاریا لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا لەلایەن ئەلمۆس و کوڕەکەی ئارپادەوە دامەزرا لە ڕێگەی داگیرکردنی حەوزی کارپاتیا، هەنگارییەکان خاکەکەیان بە شەڕی پرێسبورگ لە ساڵی ٩٠٧ مسۆگەر کرد. شانشینی مەسیحی هەنگاریا لە ساڵی ١٠٠٠ لە سەردەمی شا سانت ستیڤن دامەزرا، کە لەلایەن شانشینی ئارپادەوە بۆ سێ سەدەی دواتر فەرمانڕەوایی دەکرا. لە سەردەمی سەدەی ناوەڕاستی بەرزدا، شانشینییەکە فراوانتر بوو بۆ کەنارەکانی [[دەریای ئادریاتیک|ئادریاتیک]] و لە ساڵی ١١٠٢دا چووە ناو یەکێتییەکی کەسییەوە لەگەڵ کرواتیا. لە ساڵی ١٢٤١دا هەنگاریا لەلایەن [[مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] لە ژێر دەستی باتوخان داگیرکرا . شانشینی سەدەی ناوەڕاستی هەنگاریا زلهێزێکی ئەوروپی بوو، لە سەدەی ١٤-١٥دا گەیشتە لوتکە. هەنگاریا قورسایی شەڕەکانی عوسمانی لە ئەوروپا لە سەدەی پازدەهەمدا لە ئەستۆ گرت. دوای ماوەیەکی زۆر لە شەڕەکانی عوسمانییەکان، هێزەکانی هەنگاریا لە شەڕی مۆهاکسدا شکستیان هێنا و پایتەختەکەی لە ساڵی ١٥٤١دا گیرا، کە نزیکەی ١٥٠ ساڵ ماوەیەکی درێژی کردەوە کاتێک وڵاتەکە دابەشکرا بەسەر سێ بەشدا: هەنگاریا شاهانە دڵسۆزەکان بۆ [[ھابسبۆرگ|هابسبورگەکان]]، هەنگاریای عوسمانی و [[میرنشینی ئەردەل|میرنشینی نیمچە سەربەخۆی ترانسیلڤانیا]]. هەنگاریای یەکگرتوو لە وەرچەرخانی سەدەی ١٨دا کەوتە ژێر دەسەڵاتی هابسبورگ، لە ساڵانی ١٧٠٣-١٧١١ شەڕی سەربەخۆیی کرد و لە ساڵانی ١٨٤٨-١٨٤٩ [[شۆڕشی ١٨٤٨ی مەجارستان|شەڕی سەربەخۆیی کرد]] تا سازشێک ڕێگەی بە پێکهێنانی [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|دەسەڵاتی پاشایەتی نەمسا-مەجارستان]] دا لە ساڵی ١٨٦٧، کە [[زلھێز|زلهێزێکی گەورە بوو]] تا سەرەتای سەدەی بیستەم. نیشتەجێبوونی کرواتیا-مەجارستانی ساڵی ١٨٦٨ پێگەی سیاسی شانشینی کرواتیا-سلاڤۆنیای لە ناو خاکەکانی تاجی سانت ستیڤن جێگیر کرد کە ناوی فەرمی خاکەکانی هەنگاری بوو لە دوو پاشایەتیدا. [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|نەمسا-مەجارستان]] دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەم]] داڕما و دواتر [[پەیمانی تریانۆن|پەیماننامەی تریانۆن]] لە ساڵی ١٩٢٠ سنوورەکانی ئێستای هەنگاریای دامەزراند، لە ئەنجامدا ٧٢%ی خاکی مێژوویی و ٥٨%ی دانیشتووانەکەی و ٣٢%ی هەنگارییە نەتەوەییەکانی لەدەستدا. دوو لەسەر سێی خاکی شانشینی هەنگاریا درا بە چیکۆسلۆڤاکیا و شانشینی ڕۆمانیا و شانشینی سرب و کروات و سلۆڤینییەکان و کۆماری یەکەمی نەمسا و [[کۆماری دووەمی پۆڵەندا]] و [[شانشینی ئیتاڵیا]]. لە دوای ئەوەی کۆمارێکی تەمەنی کورت ڕاگەیەندرا، شانشینی هەنگاریا دووبارە نوێکرایەوە. بەڵام، وڵاتەکە لەلایەن ڕێجێنتی بەناوی میکلۆس هۆرتی بەڕێوەدەبرا، کە بە فەرمی نوێنەرایەتی چارڵی چوارەم، پاشای یاسایی هەنگاریا، دەکرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٣٨ تا ١٩٤١ هەنگاریا بەشێک لە ناوچە لەدەستچووەکانی دووبارە بەدەست هێنایەوە و پەیوەندی بە زلهێزەکانی میحوەرەوە کرد. لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا هەنگاریا لە ساڵی ١٩٤٤ کەوتە ژێر داگیرکاری ئەڵمانیاوە، پاشان لە ژێر داگیرکاری [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەتدا]] تا کۆتایی جەنگ.دوای جەنگی جیهانی دووەم، کۆماری دووەمی هەنگاریا لە سنوورەکانی ئێستای هەنگاریا وەک کۆماری گەلی [[دەوڵەتی سۆسیالیستی|سۆسیالیستی]] دامەزرا، کە لە ساڵی ١٩٤٩ تا کۆتایی کۆمۆنیزم لە هەنگاریا لە ساڵی ١٩٨٩ بەردەوام بوو. کۆماری سێیەمی هەنگاریا بەپێی وەشانێکی هەموارکراوی دەستووری ساڵی ١٩٤٩ دامەزراوە، لەگەڵ دەستوورێکی نوێ لە ساڵی ٢٠١١ پەسەندکرا. هەنگاریا لە ساڵی 2004 پەیوەندی بە [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەوروپاوە]] کرد. == مێژووی سەرەتایی == === پێش مێژوو === بوونی بەردینە کۆنەکانی ناوەڕاستی ''هۆمۆ هایدلبێرگێنسیس'' بەڵگەی دۆزینەوەی بەردبووی " سامو "یە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٠٠٠. ٣٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر، شوێنەواری شوێنی نیشتەجێبوونی کۆنی ٥٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر. بوونی مرۆڤی مۆدێرن لە ڕووی ئەناتۆمیەوە دەگەڕێتەوە بۆ ٣٣ هەزار ساڵ لەمەوبەر (Aurignacian). بەردبوونێکی نوێ بە کولتوری ستارچێڤۆ-کۆرۆس-کریس دەستی پێکرد، لە نزیکی ساڵی 1990دا ٦٠٠٠ پێش زایین. سەردەمی برۆنزی بە کولتوری ڤوچێدۆل (کلتووری ماکۆ) دەستی پێکرد، لە ساڵی 1990دا. ٣٠٠٠ پێش زایین. [[پەڕگە:Szkíta_aranyszarvas_pajzsdíszek,_Zöldhalompuszta_és_Tápiószentmárton.jpg|وێنۆک| ڕازاندنەوەی قەڵغانی ئاسکی زێڕینی سکیتی لە سەردەمی ئاسن سەدەی شەشەمی پێش زایین لە هەنگاریا دۆزرایەوە. لە سەرەوە، ئاسکە زێڕینەکەی زۆڵدهالۆمپوستا ٣٧ سم، بەمەش گەورەترین ئاسکی زێڕینی سکیتی ناسراوە. لە خوارەوە، ئاسکە زێڕینەکەی تاپیۆسزێنتمارتۆن.]] سەردەمی ئاسن لە دەوروبەری ساڵی ٨٠٠ پێش زایین دەستی پێکرد، کە پەیوەندی بە شوێنەوارە " تراکۆ-سیمێرییەکان "ەوە هەبوو، کە نوێنەرایەتی سەریەککەوتنی کایە کولتوورییەکانی پێش [[سەکاکان|سکیتی]] (کلتووری نۆڤۆچێرکاسک ) و پێش [[کێلتەکان|سێلتیک]] (کلتووری هالستات) دەکات. داگیرکردنی هالستات لە ڕۆژئاوای ترانسدانوبیا لە نزیکەی ساڵی ٧٥٠ پێش زایینەوە دیارە. ئێتنۆگرافیای سەرەتایی یۆنانی شوێنی ئاگاتیرسی سکیتی و سیگینا لە ناوچەکەدا دیاری دەکات. هەروەها پانۆنییەکان دانیشتوویەکی گرنگ بوون.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}}{{Sfn|Kristó|1998}} کولتوری کلاسیکی [[سەکاکان|سکیتی]] لە نێوان سەدەی حەوتەم-٦ی پێش زایین لە دەشتی گەورەی هەنگاریادا بڵاوبووەوە. باڵادەستی ئەوان بەهۆی نیشتەجێبوونی سێلتیکەکانەوە شکا کە لە سەدەی چوارەمی پێش زایین دەستی پێکرد. تا ساڵی ٣٧٠ پێش زایین [[کێلتەکان|سێلتەکان]] زۆربەی ناوچەی ترانسدانوبیایان لە دەستی پانۆنیەکان داگیرکرد و لە دەوروبەری ٣٠٠ پێش زایین شەڕێکی سەرکەوتوویان لە دژی سکیتیەکان ئەنجامدا. بەڵگە شوێنەوارییەکان دۆخی پێشکەوتووی کشتوکاڵ و کۆفەسازی کولتوری لا تێنە نیشان دەدەن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961}} باشووری ترانسدانوبیا لەلایەن بەهێزترین هۆزی سێلتیکەوە کۆنتڕۆڵکرابوو، کە خەڵکی سکۆردیسکی بوون، کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لەلایەن داکییەکانەوە بەرەنگارییان بووەوە.{{Sfn|Kristó|1998}} داکیەکان تا سەدەی یەکەمی پێش زایین لەلایەن سێلتەکانەوە زاڵ بوون، کاتێک هۆزەکان لەلایەن بوروبیستاوە یەکخران.{{Sfn|Vékony|2000}} داسیا سکۆردیسکی و تاوریسکی و بۆی ی ژێردەستە کرد، بەڵام بورێبیستا دوای ماوەیەکی کەم مرد و دەسەڵاتی ناوەندی داڕما.{{Sfn|Kristó|1998}} [[پەڕگە:Pannonia_popolazioni_png.png|وێنۆک| گەلانی کۆن لە پانۆنیا, سەدەی دووەمی پێش زایین]] [[پەڕگە:Dacia_occupation_of_Pannonia_and_modern_day_Czechia.png|alt=Dacian rule over pannonian people|چەپ|وێنۆک| کاریگەری داکیان لەسەر پانۆنیا]] === دەسەڵاتی ڕۆمانی === [[پەڕگە:Pannonia_térkép_2._század.jpg|وێنۆک| حەوزی کارپاتیا لە [[سەدەی دووەم|سەدەی دووەمی زایینی]] : پارێزگاکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] و بارباریکۆم]] پێش دەستپێکردنی داگیرکارییەکان، ڕۆمانییەکان پەیوەندییەکی دۆستانەیان لەگەڵ دانیشتوانی ناوچەکە هەبوو و بازرگانییان لەگەڵ دەکردن.{{Sfn|Elekes|Lederer|Székely|1961|p=12}} ئیمپراتۆریەتی ڕۆمان لە چەند قۆناغێکدا خاکی هەنووکەی مەجارستانی داگیر کرد. لە نێوان ساڵانی ٣٥ پێش زایین و ٨ پاش زایین، ئەگۆستۆس و کوڕەکەی، تیبێریۆس، لە دژی پانۆنییەکان بۆ دەستبەسەرداگرتنی ناوچەی نێوان ڕووبارەکانی دراڤا و ساڤا شەڕیان کرد. ئەوان سکۆردیسکییەکان و هەندێک هۆزی یاخی لە باشووری ناوچەکە شکستیان پێهێنا و ئەو خاکانەیان خستە سەر هەرێمی ئیلیریکۆم. دوای ئەم سەرکەوتنانە، هۆزەکانی ناوچەی تراسدانوبیا بێ هیچ بەرەنگاربوونەوەیەک خۆیان بە دەستی ڕۆمانییەکان سپارد. بۆ ماوەیەکی کاتی، ڕۆمانییەکان لە ڕووباری دانوبیش پەڕینەوە، بەڵام هاتنی ئایازیگەکان و یاخیبوونێکی تر وای کرد ناچار بن دەستکەوتەکانیان لە سنووری ڕووباری دانوب بەهێز بکەن. لە دوای ئەوە، پارێزگای پانۆنیا دامەزرا.{{Sfn|Kristó|1998|p=18}}{{Sfn|Kontler|2002|p=26}} یەکەم شارە لاتینییەکەی ناوچەکە ئیمۆنا بوو، کە ئەمڕۆ بە شاری لیوبلیانا ناسراوە. لە گوند و شارە گرنگەکانی تری لاتینی دەکرێت ئاماژە بە سیرمیۆم (سرێمسکا میتروفیتسا)، ساڤاریا (سۆمباتهێی)، سیسکیا (سیساک) و پۆیتۆڤیۆ (پتووی) بکرێت.{{Sfn|Kristó|1998|p=18}}{{Sfn|Kontler|2002|p=27}} دروستکردنی ڕێگا بە خێرایی دەستی پێکرد و تۆڕی ڕێگاکانی دانوب هاتوچۆی کەشتی لەسەر ڕووبارەکە ئاسان کرد.{{Sfn|Kristó|1998|p=18}} لە ماوەی شەڕەکانی مارکۆمانی، پانۆنیا تووشی وێرانکارییەکی زۆر بوو بەهۆی هاوپەیمانییەکی بەهێزی گەلە بەرەبەرییەکان کە مارکۆمانییەکان سەرکردایەتییان دەکرد. بەڵام دوای شکستدانیان، سەردەمێکی گەشە و ئاسایش بۆ پانۆنیا دەستی پێکرد.{{Sfn|Kontler|2002|p=27}}{{Sfn|Kristó|1998|p=19}} == هەروەها سەیری بکە == * پێش مێژووی هەنگاریا * مێژووی هەنگاریا پێش فەتحی هەنگاریا * مێژووی ترانسیلڤانیا * مێژووی گەلی سێکێلی * مێژووی جولەکەکان لە هەنگاریا * دوای جەنگی جیهانی یەکەم * دیمۆگرافیای هەنگاریا * هونەری هەنگاری * مێژووی مۆسیقای هەنگاریا * هێڵی کاتی بوداپێست و مێژووی بوداپێست '''لیستەکان:''' * لیستی پاشاکانی هەنگاریا * لیستی سەرۆکی دەوڵەتانی هەنگاریا * لیستی سەرۆک وەزیرانی هەنگاریا * لیستی ئەو شەڕانەی کە هەنگاریا تێیدا بەشدارە * لیستی مێژووی هەنگاریا '''گشتی:''' * [[مێژووی ئەورووپا|مێژووی ئەوروپا]] == تێبینی == {{سەرچاوەکان|group=lower-alpha}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}  == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.conflicts.rem33.com/images/Ungarn/ungarn_geschichte.htm |وێبگە=[[Centre for Military and Strategic Studies]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Hungary:_Primary_Documents|سەردێڕ=History of Hungary: Primary Documents - EuroDocs |وێبگە=[[EuroDocs: Online Sources for European History|EuroDocs]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050408052025/http://www.historicaltextarchive.com/hungary/shields.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٠٥|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060106102729/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=262 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|وێبگە=Historical Text Archive}} * {{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Transylvanian history in maps |ناونیشان=http://www.sibiweb.de/geschi/karten/|سەردێڕ=Die Geschichte Osteuropas und Siebenbürgens auf Karten |وێبگە=Sibiweb |زمان=de}} *   === ''ئینسایکلۆپیدیای هومانا هەنگاریکا'' (1–5) === * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01993/html/|سەردێڕ=EMESE SAGA : HUNGARIAN PREHISTORY FROM THE BEGINNINGS TO KING ST. STEPHEN (1038)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01955/html/|سەردێڕ=THE VAZUL-LINE : KINGS OF THE ÁRPÁD DYNASTY AFTER ST. STEPHEN (1038-1301)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/|سەردێڕ=KNIGHT KINGS : THE ANJOU- AND SIGISMUND AGE IN HUNGARY (1301-1437)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01919/html/|سەردێڕ=PANNONIAN RENAISSANCE : THE HUNYADIS AND THE JAGELLO AGE (1437-1526)}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://mek.oszk.hu/01900/01911/html/|سەردێڕ=CROSS AND CRESCENT : THE TURKISH AGE IN HUNGARY (1526-1699)}} : (وەرگێڕانی ئینگلیزی بەرگی ٦ تا ٩ لە ئامادەکاریدایە). {{مێژووی ئەورووپا}} [[پۆل:مێژووی مەجارستان]] 67zsep40zuahvv8afec0zoc3j3e3fes 0 299959 1617284 1617266 2026-08-05T12:01:15Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1617284 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[ئیندۆنیزیا]] [[وڵاتی دوورگەیی|وڵاتێکی کۆمەڵەدوورگەیییە]] دەکەوێتە [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]، و لە نێوان [[ئۆقیانووسی ھیند]] و [[ئۆقیانووسی ئارام]]. دەکەوێتە ھەڵکەوتەیەکی ستراتیژییەوە لەسەر یان بەدرێژاییی ڕێڕەوە دەریایییە سەرەکییەکان کە [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]، [[باشووری ئاسیا]] و [[ئۆقیانووسیا]] بەیەکەوە دەبەستنەوە. ئیندۆنیزیا گەورەترین [[کۆمەڵە دوورگە]] لە جیھاندا.<ref name="world-atlas2"/> کەلتوورە ناوچەیییەکانی ئیندۆنیزیا لە ئەنجامی سەدان ساڵ کارلێک لەگەڵ ژینگەی سروشتیی خۆیاندا شێوەیان گرتووە. == تێڕوانینێکی گشتی == ئیندۆنیزیا وڵاتێکی کۆمەڵەدوورگەیییە کە نزیکەی {{convert|5120|km|0}} لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ ڕۆژاوا و {{convert|1760|km|0}} لە باکوورەوە بۆ باشوور درێژ دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Frederick|یەکەم١=William H.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6dgmXWMgWcwC&pg=PA98|سەردێڕ=Indonesia: A Country Study|دوایین٢=Worden|یەکەم٢=Robert L.|ڕێکەوت=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Federal Research Division, Library of Congress|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٤٤٤-٠٧٩٠-٦|زنجیرە=Area Handbook Series|بەرگ=٥٥٠|شوێن=Washington, D.C.|پەڕە=٩٨|زمان=en}}</ref> بە گەورەترین وڵاتی کۆمەڵەدوورگەیی لە جیھاندا دادەنرێت. بەپێی ڕووپێوییەکی جیۆسپەیشەڵ کە لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٧ و ٢٠١٠ لەلایەن ئاژانسی نیشتمانیی ھەماھەنگی بۆ ڕووپێوی و نەخشەسازی ئەنجام دراوە، ئیندۆنیزیا خاوەنی ١٧٬٥٠٠ دوورگەیە،<ref name="NG-Indonesia-Island">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Hanya ada 13.466 Pulau di Indonesia|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٢|ئیش=National Geographic Indonesia|ناونیشان=https://nationalgeographic.grid.id/read/13281675/hanya-ada-13466-pulau-di-indonesia|زمان=id}}</ref> لەکاتێکدا ڕووپێوییەکی پێشووتر کە لە ساڵی ٢٠٠٢ لەلایەن پەیمانگای نیشتمانیی فڕۆکەوانی و بۆشاییی ئاسمان ئەنجام دراوە، ئاماژە بەوە دەدات کە ئیندۆنیزیا ١٨٬٣٠٧ دوورگەی ھەیە. بەپێی کتێبی ڕاستییەکانی جیھانی سی ئای ئەی، ١٧٬٥٠٨ دوورگە ھەن.<ref name="CIA">[https://web.archive.org/web/20260118180205/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/indonesia/ CIA World Factbook]</ref> جیاوازیی نێوان ڕووپێوییەکان پێدەچێت بەھۆی جیاوازیی شێوازی ڕووپێوییە پێشووەکەوە بێت کە دوورگەکانی ھەڵکشان و داکشان، دوورگە بچووکە لمییەکان و پەرژینە بەردینەکانیشی ھەژمار کردووە، کە لە کاتی داکشانی ئاودا لەسەر ڕووی ئاوەکە دەردەکەون و لە کاتی ھەڵکشانی ئاودا ژێرئاو دەکەون. بەپێی خەمڵاندنەکانی حکوومەتی ئیندۆنیزیا، ٨٬٨٤٤ دوورگەی ناونراو ھەن، کە ٩٢٢یان ھەمیشەیین. ئیندۆنیزیا لە پێنج دوورگەی سەرەکی پێکدێت: سوماترا، جاڤا، بۆرنیۆ (لە ئیندۆنیزیا بە ''[[کالیمانتان]]'' ناسراوە)، سولاوێسی، و گینێی نوێ؛ ھەروەھا دوو کۆمەڵەدوورگەی گەورە (نووسا تێنگارا و دوورگەکانی مالوکو) و شەست کۆمەڵەدوورگەی بچووکتر. چوار لە دوورگەکان لەگەڵ وڵاتانی تردا ھاوبەشن: بۆرنیۆ لەگەڵ [[مالیزیا]] و [[بروونای]] ھاوبەشە؛ سێباتیک، کە دەکەوێتە کەناراوەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی کالیمانتان، لەگەڵ مالیزیا ھاوبەشە؛ [[تیمۆری ڕۆژھەڵات|تیمۆر]]؛ و گینێی نوێ لەگەڵ [[پاپوا گینێی نوێ]] ھاوبەشە. کۆی ڕووبەری وشکانیی ئیندۆنیزیا {{convert|1904569|km2|0}}یە، کە {{convert|93000|km2|0}} لە دەریا ناوخۆیییەکان ([[گەروو|گەرووەکان]]، [[کەنداو|کەنداوەکان]]، و تەنە ئاوییەکانی تر) لەخۆ دەگرێت. ئەمەش دەیکاتە گەورەترین وڵاتی دوورگەیی لە جیھاندا.<ref name="world-atlas">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=Island Countries of the World |بڵاوکەرەوە=WorldAtlas.com}}</ref> ناوچە دەریایییە دەوروبەرییە زیادەکان، خاکی بەگشتی ناسراوی ئیندۆنیزیا (وشکانی و دەریا) دەگەیەننە نزیکەی ٥ ملیۆن کم^٢. حکوومەت بانگەشەی ھەبوونی ناوچەیەکی ئابووریی تایبەتی دەکات بە ڕووبەری {{convert|6159032|km2|mi2|abbr=on}}. ئەمەش کۆی ڕووبەرەکە دەگەیەنێتە نزیکەی ٧٫٩ ملیۆن کم^٢.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Faure|یەکەم=Michael G.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=E5NafsG5RiEC&q=Indonesia+land+sea+total+area&pg=PA99|سەردێڕ=Prevention and Compensation of Marine Pollution Damage: Recent Developments in Europe, China and the US|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Kluwer Law International|ژپنک=٩٧٨٩٠٤١١٢٣٣٨١|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Frederick|یەکەم١=William H.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6dgmXWMgWcwC&q=Indonesia+total+sea+area&pg=PR32|سەردێڕ=Indonesia: A Country Study|دوایین٢=Worden|یەکەم٢=Robert L.|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Government Printing Office|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٤٤٤-٠٧٩٠-٦|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schwartz|یەکەم=Maurice|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=VWnxpAxp6TMC&q=Sundaland+Pleistocene&pg=PA70|سەردێڕ=Encyclopedia of Coastal Science|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Springer Science & Business Media|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٢٠-٣٨٨٠-٨|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Harff|یەکەم١=J.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=u-k1CwAAQBAJ&q=Sundaland+Pleistocene&pg=PA237|سەردێڕ=Geology and Archaeology: Submerged Landscapes of the Continental Shelf|دوایین٢=Bailey|یەکەم٢=G.|دوایین٣=Lüth|یەکەم٣=F.|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Geological Society of London|ژپنک=٩٧٨-١-٨٦٢٣٩-٦٩١-٣|زمان=en}}</ref> == ئاووھەوا == [[پەڕگە:Koppen-Geiger_Map_IDN_present.svg|وێنۆک|نەخشەی [[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن|پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن-گەیگەر]] بۆ ئیندۆنیزیا]] چونکە ئیندۆنیزیا دەکەوێتە سەر ھێڵی کەمەرەیی، ئاووھەواکەی لە درێژاییی ساڵدا تا ڕادەیەک جێگیرە. ئیندۆنیزیا دوو وەرزی ھەیە وەرزی باراناوی و وەرزی وشک بەبێ ھەبوونی ھاوین یان زستانی زۆر سەخت. بۆ زۆربەی ناوچەکانی ئیندۆنیزیا، وەرزی بێ بارانی دەکەوێتە نێوان ئایار و تشرینی یەکەم، لەکاتێکدا وەرزی باراناوی لە نێوان تشرینی دووەم و نیساندایە. ھەندێک ناوچە، وەک کالیمانتان و سوماترا، تەنیا جیاوازییەکی کەم لە بڕی بارانبارین و پلەی گەرمی دا لە نێوان وەرزەکاندا بەخۆیانەوە دەبینن، لەکاتێکدا ناوچەکانی تر، وەک نووسا تێنگارا، جیاوازیی زۆر دیارتریان ھەیە؛ بە جۆرێک لە وەرزی بێ بارانیدا تووشی وشکەساڵی و لە وەرزی باراناویدا تووشی لافاو دەبنەوە. بارانبارین لە ئیندۆنیزیا زۆرە، بەتایبەتی لە ڕۆژاوای سوماترا، باکووری ڕۆژاوای کالیمانتان، ڕۆژاوای جاڤا، و ڕۆژاوای گینێی نوێ. بەشێک لە سولاوێسی و ھەندێک دوورگەی نزیک لە ئوسترالیا، وەک سومبا و تیمۆر، وشکترن؛ ئاوە گەرمەکانی دەوروبەر کە ٨١٪ی ڕووبەری ئیندۆنیزیا پێکدەھێنن، دەبنە ھۆی ئەوەی پلەی گەرمی لەسەر وشکانی تا ڕادەیەک جێگیر بمێنێتەوە، بە جۆرێک کە تێکڕای پلەی گەرمی لە دەشتایییە کەناراوییەکاندا {{convert|28|°C|1}}، لە ناوچە ناوخۆیی و شاخاوییەکاندا {{convert|26|°C|1}}، و لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکاندا {{convert|23|°C|1}}یە. شێی ڕێژەییی ناوچەکە لە نێوان ٧٠ بۆ ٩٠٪دایە. بایەکان مامناوەندن و بەگشتی پێشبینیکراون، کە با وەرزییەکان بەگشتی لە حوزەیرانەوە تا تشرینی یەکەم لە باشوور و ڕۆژھەڵاتەوە، و لە تشرینی دووەمەوە تا ئازار لە باکووری ڕۆژاواوە ھەڵدەکەن. گەردەلوولە خولگەیییەکان و ڕەشەبا گەورەکان مەترسییەکی کەمیان بۆ سەر دەریاوانان لە ئاوەکانی ئیندۆنیزیادا ھەیە؛ مەترسیی سەرەکی لە شەپۆلە توندەکانی ناو گەرووەکانەوە دێت، وەک گەرووەکانی لۆمبۆک و ساپێ. ئاووھەوای ئیندۆنیزیا نزیکەی بە تەواوی خولگەیییە، کە ئاووھەوای دارستانە باراناوییە خولگەیییەکان زاڵە بەسەریدا و لە ھەموو دوورگە سەرەکییەکانی ئیندۆنیزیادا دەدۆزرێتەوە، لە دوای ئەویش ئاووھەوای با وەرزیییە خولگەیییەکان دێت کە بە شێوەیەکی سەرەکی بە درێژاییی باکووری کەناراوی جاڤا، باشوور و ڕۆژھەڵاتی کەناراوی سولاوێسی، و بالی ھەڵکەوتووە، و لە کۆتاییشدا ئاووھەوای ساڤانای خولگەیی، کە لە شوێنە دابڕاوەکانی ناوەڕاستی جاڤا، دەشتایییەکانی ڕۆژھەڵاتی جاڤا، باشووری کەناراوی پاپوا و دوورگە بچووکەکانی ڕۆژھەڵاتی لۆمبۆک دەدۆزرێتەوە؛ بەڵام، جۆرە ئاووھەوا ساردەکان لە ناوچە شاخاوییەکانی ئیندۆنیزیادا لە بەرزیی ١٬٣٠٠ بۆ ١٬٥٠٠ مەتر لە ئاستی دەریاوە بوونیان ھەیە. ئاووھەوای زەریایی لە ناوچە بەرزەکاندا زاڵە کە بارانبارینی بە درێژاییی ساڵدا تا ڕادەیەک یەکسانە و ھاوسنوورە لەگەڵ ئاووھەوای دارستانە باراناوییەکان، لەکاتێکدا ئاووھەوای بەرزایییە زێدەخولگەیییەکان لە ناوچە بەرزەکاندا بوونی ھەیە کە وەرزی وشکی دیارتریان ھەیە و ھاوسنوورن لەگەڵ ئاووھەوای با وەرزیییە خولگەیییەکان و ساڤانا. لە سەرووی ٣٬٠٠٠ مەترەوە ئاووھەوا ساردەکان زاڵن و لەوێ شەختە و بەفربارینی ناوبەناو باوترە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:جوگرافیای ئیندۆنیزیا]] 1bsl14ig9f9gf9t9a3phtdq18i8dzb8 0 299960 1617605 1617269 2026-08-05T20:03:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1617605 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} '''مێژووی ڕووسیا''' مێژوویەکی ئاڵۆز، پڕ لە ململانێ و گۆڕانکاریی گەورەیە کە بەسەر سەدان ساڵدا درێژ دەبێتەوە. چیرۆکی ئەم نەتەوەیە لە هۆزە پەرتەوازەکانی [[سلاڤ|سلاڤییەوە]] دەست پێدەکات و بە چەندین قۆناغی وەک میرنشینە بچووکەکان، داگیرکاریی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆل]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا|ئیمپراتۆریەتییەکی زەبەلاحی تزارەکان]]، دروستبوونی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]، و سەرەنجام [[ڕووسیا|فیدراسیۆنی ڕووسیای]] سەردەمدا تێدەپەڕێت. [[ڕووسیا]] لە ڕووی جوگرافییەوە گەورەترین وڵاتی جیهانە و مێژووەکەی کاریگەرییەکی بێوێنەی لەسەر مێژووی هەموو جیهان هەبووە. == سەردەمی دێرین و دامەزراندنی ڕووسیای کێڤ == مێژووی دێرینی ناوچەکە دەگەڕێتەوە بۆ هۆزە سلاڤییەکانی ڕۆژهەڵات کە لە سەدەکانی سێیەم بۆ هەشتەمی زایینی لە ناوچەکانی ڕۆژهەڵاتی [[ئەورووپا]] نیشتەجێ بوون. لە سەدەی نۆیەمدا، جەنگاوەر و بازرگانە [[ڤایکینگ]]ەکان کە بە "ڤارانجییەکان" (Varangians) ناسرابوون، لە باکوورەوە هاتنە ناوچەکە. بەپێی تۆمارە مێژووییەکان، لە ساڵی ٨٦٢ی زایینی، سەرکردەیەکی ڤارانجی بە ناوی '''ڕوریک (Rurik)''' میرنشینێکی لە شاری [[نۆڤگۆرۆد]] دامەزراند. دواتر لە ساڵی ٨٨٢، ئۆلێگ (جێنشینی ڕوریک) شاری '''[[کیێڤ]]''' (پایتەختی ئێستای [[ئۆکرانیا]])ی داگیرکرد و کردییە پایتەختی دەوڵەتێکی نوێ بە ناوی '''[[ڕووسیای کیێڤ]] (Kievan Rus)'''. ئەم دەوڵەتە لە سەدەی ١٠ و ١١دا گەیشتە لوتکەی هێزی خۆی. گرنگترین خاڵی وەرچەرخان لەم قۆناغەدا، لە ساڵی ٩٨٨ی زایینی بوو، کاتێک میر '''[[ڤلادیمێری مەزن]]''' بڕیاریدا ئایینی [[مەسیحییەت|مەسیحییەتی ئۆرسۆدۆکسی]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتی]]یەوە وەرگرێت. ئەمەش بووە هۆی گرێدانی کولتووری ڕووسیا بە کولتووری بێزەنتی و دروستبوونی [[ئەلفوبێی سیریلیک]] (Cyrillic). لە سەردەمی '''یارۆسلاڤی دانای''' (مردنی لە ١٠٥٤)، یەکەم یاسای نووسراوی ڕووسی بە ناوی (Russkaya Pravda) دەرچوو. == پەرتەوازەبوون و داگیرکاریی مەغۆلەکان == دوای مەرگی یارۆسلاڤ، ڕووسیای کێڤ بەسەر چەندین میرنشینی بچووکدا دابەش بوو کە هەمیشە لە شەڕدا بوون، وەک میرنشینی ڤلادیمێر-سوزدال و کۆماری نۆڤگۆرۆد. ئەم لاوازییە دەرفەتی بۆ کارەساتێکی گەورە ڕەخساند. لە نێوان ساڵانی ١٢٣٧ بۆ ١٢٤٠، هێزەکانی '''[[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]''' بە سەرکردایەتی باتو خان (نەوەی [[جەنگیزخان]]) هێرشیان کردە سەر ڕووسیا. زۆربەی شارەکانی ڕووسیا، لەوانەش کێڤ، بە تەواوی خاپوور کران. مەغۆلەکان دەوڵەتێکیان دامەزراند بە ناوی '''دەوڵەتی زێڕین (Golden Horde)'''، و بۆ ماوەی زیاتر لە دوو سەدە، میرەکانی ڕووسیا ناچار بوون باج و سەرانە بە مەغۆلەکان بدەن. ئەم سەردەمە بە "نیری تەتەر" (Tatar Yoke) دەناسرێت و بووە هۆی دابڕانی ڕووسیا لە گەشەسەندنەکانی ئەورووپای ڕۆژئاوا (وەک قۆناغی [[ڕێنێسانس]]). == هەڵکشانی مۆسکۆ و سەردەمی تزارەکان == لە سەدەی ١٤دا، شاری [[مۆسکۆ]] (کە پێشتر شارۆچکەیەکی بچووک بوو) دەستی بە گەشەکردن کرد و توانی متمانەی مەغۆلەکان بەدەست بهێنێت بۆ کۆکردنەوەی باج لە میرنشینەکانی دیکە. لەژێر دەسەڵاتی '''ئیڤانی سێیەم (ئیڤانی مەزن)''' کە لە ١٤٦٢ تا ١٥٠٥ فەرمانڕەوایەتی کرد، مۆسکۆ توانی زۆربەی خاکەکانی ڕووسیا یەکبخاتەوە و لە ساڵی ١٤٨٠ بە یەکجاری خۆی لە دەسەڵاتی مەغۆلەکان ڕزگار بکات. نەوەی ئەو، '''ئیڤانی چوارەم (ناسراو بە ئیڤانی سامناک - Ivan the Terrible)'''، لە ساڵی ١٥٤٧دا وەک یەکەم کەس نازناوی '''تزار (قەیسەر)'''ی لەخۆنا. ئەو دەوڵەتێکی ناوەندیی زۆر بەهێزی دروستکرد، خاکی ڕووسیای تا ناوچەی [[سیبیریا]] بەرفراوان کرد و دەستەی تایبەتی پۆلیسی نهێنی بە ناوی (ئۆپریچنینا) دامەزراند بۆ سەرکوتکردنی نەیارەکانی. دوای مەرگی ئەو و کۆتایی هاتنی بنەماڵەی ڕوریک، ڕووسیا کەوتە ناو قۆناغێکی پڕ لە برسێتی، شەڕی ناوخۆ و داگیرکاریی پۆڵەندییەکان، کە پێی دەوترێت "سەردەمی ئاژاوە (Time of Troubles)" (١٥٩٨-١٦١٣). ئەم سەردەمە تەنها بە یەکگرتنی گەل و دەرکردنی پۆڵەندییەکان لە مۆسکۆ کۆتایی هات، و لە ساڵی ١٦١٣دا، '''میکائیل ڕۆمانۆڤ''' وەک تزاری نوێ هەڵبژێردرا و بنەماڵەی ڕۆمانۆڤ دامەزرا کە بۆ ماوەی ٣٠٠ ساڵ حوکمی ڕووسیایان کرد. == ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا و پیتەری مەزن == سەدەی ١٨ خاڵی گۆڕانی ڕووسیا بوو بۆ زلهێزێکی جیهانی، ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر دەستی '''[[پیتەری مەزن]] (Peter the Great)''' بوو. ئەو بۆی دەرکەوت کە ڕووسیا زۆر لە دواوەیە بەراورد بە ئەورووپا، بۆیە لە ساڵی ١٦٩٧ گەشتێکی بەناوبانگی بە ئەورووپادا کرد بۆ فێربوونی زانست و پیشەسازی. دواتر چاکسازییەکی گەورەی لە سوپا، حکومەت و تەنانەت جلوبەرگ و ڕیشی خەڵکدا کرد بۆ ئەوەی ڕووسیا بە ڕۆژئاوایی بکات. لە ساڵی ١٧٠٣ شاری '''[[سەنت پیتەرزبورگ]]'''ی دروستکرد و کردییە پایتەختی نوێ کە بە "پەنجەرەی ڕووسیا بەڕووی ئەورووپا" دەناسرا. لە ١٧٢١ ڕووسیای وەک "[[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا|ئیمپراتۆریەت]]" ڕاگەیاند. لە کۆتایی سەدەی ١٨دا، '''[[کاترینی مەزن]] (Catherine the Great)''' کە شازادەیەکی ئەڵمانی بوو، دەسەڵاتی گرتە دەست. سەردەمەکەی بە قۆناغی ڕۆشنگەریی ڕووسیا دادەنرێت. ئەو سنوورەکانی ئیمپراتۆرییەتەکەی زۆر فراوان کرد، نیمچە دوورگەی [[کریمیا|قریمی]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] سەند، و [[پۆڵەندا]]ی لەگەڵ وڵاتانی تردا دابەش کرد. == سەدەی نۆزدەهەم: چاکسازی و قەیرانەکان == لە ساڵی ١٨١٢، ڕووسیا ڕووبەڕووی گەورەترین هەڕەشە بووەوە کاتێک [[ناپلیۆن بۆناپارت]] بە سوپایەکی گەورەوە هێرشی کردە سەری. ستراتیژیی "خاکی سووتاو"ی ڕووسیا و زستانی سەختی وڵاتەکە بوونە هۆی تێکشکانی سوپای [[فەڕەنسا]]، ئەمەش پێگەی ڕووسیای وەک زلهێزێکی پارێزەری ئەورووپا قایمتر کرد (لە سەردەمی ئەلێکساندەری یەکەم). بەڵام لە ناوخۆدا، ڕووسیا بە دەست سیستەمی کۆیلایەتیی کشتوکاڵی (Serfdom) و نەبوونی پیشەسازییەوە دەیڕانا. پاش شکستی ڕووسیا لە جەنگی قریم (١٨٥٣-١٨٥٦)، تزاری ڕووسیا '''ئەلێکساندەری دووەم''' لە ساڵی ١٨٦١ بڕیاری ئازادکردنی ملیۆنان کۆیلەی دا و چەندین چاکسازی یاسایی و سەربازی ئەنجامدا، بەڵام ئەمەش نەیتوانی ڕێگری بکات لە بڵاوبوونەوەی بیری چەپڕەوی و شۆڕشگێڕی لە وڵاتەکەدا، تا ئەوەی لە ساڵی ١٨٨١ بە تیرۆرکردنی ئەلێکساندەری دووەم کۆتایی هات. == شۆڕشی ١٩١٧ و کۆتایی خێزانی ڕۆمانۆڤ == سەرەتای سەدەی بیستەم سەرەتای کۆتایی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا بوو. شکست لە شەڕی ڕووسیا-ژاپۆن (١٩٠٤-١٩٠٥) بووە هۆی '''شۆڕشی ١٩٠٥'''، کە تزاری ناچار کرد یەکەم پەرلەمان (دوما) دابمەزرێنێت. بەڵام چوونە ناو [[جەنگی جیهانیی یەکەم]] لە ساڵی ١٩١٤ کارەساتبار بوو. ملیۆنان سەربازی ڕووسی کوژران، ئابووری داڕما، و برسیێتی بڵاوبووەوە. لە شوباتی ١٩١٧دا، خۆپیشاندانێکی گەورە لە پێترۆگراد (سەنت پیتەرزبورگ) دەستی پێکرد. سوپا ڕەتیکردەوە تەقە لە خەڵک بکات، کە بووە هۆی دەستلەکارکێشانەوەی تزار نیکۆلاسی دووەم (کۆتایی هاتنی بنەماڵەی ڕۆمانۆڤ). حکومەتێکی کاتی دامەزرا، بەڵام نەیتوانی جەنگەکە ڕابگرێت. ئەمە دەرفەتی بۆ پارتی بەلشەڤیکەکان ([[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستەکان]]) بە سەرۆکایەتی '''[[ڤلادیمیر لێنین]]''' ڕەخساند تا لە تشرینی دووەمی ١٩١٧ (بە شۆڕشی ئۆکتۆبەر ناسراوە) دەسەڵات بگرنە دەست. دواتر شەڕێکی خوێناوی ناوخۆ (١٩١٨-١٩٢٢) لە نێوان [[سوپای سوور]] (کۆمۆنیستەکان) و سوپای سپی (دژە کۆمۆنیستەکان) هەڵگیرسا، کە سەرەنجام بەلشەڤیکەکان سەرکەوتنیان بەدەستهێنا و خێزانی تزار بەتەواوی گولـلەباران کران. == سەردەمی یەکێتیی سۆڤیەت (١٩٢٢ - ١٩٩١) == لە ساڵی ١٩٢٢، '''[[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتیی کۆمارە سۆشیاڵیستەکانی سۆڤیەت (USSR)]]''' بە فەرمی دامەزرا. دوای مردنی لێنین لە ١٩٢٤، '''[[جۆزێف ستالین]]''' دەسەڵاتی گرتە دەست. ستالین گۆڕانکارییەکی ڕیشەیی و دڕندانەی لە ڕووسیا کرد؛ سیستەمی بەکۆمەڵکردنی کشتوکاڵی سەپاند کە بووە هۆی برسیێتییەکی گەورە (لەوانەش هۆلۆدۆمۆر لە ئۆکرانیا)، و پرۆگرامی پێنج ساڵەی پیشەسازی خێرای جێبەجێ کرد. لە سەردەمی "ترسی گەورە" (The Great Purge) لە ساڵانی ١٩٣٠کاندا، ملیۆنان کەس لە نەیارانی سیاسی، ئەفسەرانی سوپا و هاووڵاتیانی ئاسایی لە سێدارە دران یان ڕەوانەی کەمپەکانی کارەساتبار (گولاگ - Gulag) کران لە سیبیریا. === جەنگی جیهانیی دووەم (جەنگی نیشتمانیی گەورە) === لە حوزەیرانی ١٩٤١، [[ئەڵمانیای نازی]] هێرشی کردە سەر یەکێتیی سۆڤیەت. ئەم شەڕە کە لە ڕووسیا بە "جەنگی نیشتمانیی گەورە" دەناسرێت، قورسترین تاقیکردنەوەی سۆڤیەت بوو. پاش پاشەکشەی سەرەتایی و گەمارۆی کوشندەی [[لێنینگراد]] (کە نزیکەی ملیۆنێک کەس تێیدا لە برسان مردن)، سوپای سوور توانی لە جەنگی ستالینگراد (١٩٤٢-١٩٤٣) و جەنگی کورسک گەورەترین شکستی مێژوویی بە هێزەکانی [[ئەدۆڵف ھیتلەر|هیتلەر]] بهێنێت. ڕووسیا نزیکەی ٢٧ ملیۆن سەرباز و هاووڵاتی لەدەستدا، بەڵام لە ساڵی ١٩٤٥ هێزەکانیان چوونە ناو بەرلین و جەنگەکەیان بردەوە، کە وایکرد سۆڤیەت ببێتە زلهێزێکی جیهانی هاوشانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]. === جەنگی سارد و قۆناغی وەستان === لە دوای جەنگ، ململانێی ئایدۆلۆژی و ئەتۆمی لە نێوان بلۆکی ڕۆژهەڵات (بە سەرۆکایەتی سۆڤیەت) و بلۆکی ڕۆژئاوا (بە سەرۆکایەتی ئەمریکا) دروست بوو کە بە '''[[شەڕی سارد|جەنگی سارد]]''' ناسراوە. لە سەردەمی نیکیتا خروشچۆڤ (١٩٥٣-١٩٦٤)، سۆڤیەت پێشکەوتنی گەورەی زانستی بەدەستهێنا، وەک ناردنی یەکەم مانگی دەستکرد ([[سپوتنیك ١|سپوتنیك]]) لە ١٩٥٧ و یەکەم مرۆڤ ([[یووری گاگارین]]) لە ١٩٦١ بۆ [[بۆشایی ئاسمان]]. هەروەها هەردوو وڵات گەیشتنە لێواری جەنگی ئەتۆمی لە "قەیرانی مووشەکیی کوبا" (١٩٦٢). دواتر لە سەردەمی لیۆنێد برێژنێڤ (١٩٦٤-١٩٨٢)، سۆڤیەت لە ڕووی سەربازییەوە زۆر بەهێز بوو، بەڵام ئابوورییەکەی تووشی داڕمان و چەقبەستوویی (Stagnation) بوو. تێوەگلانی سۆڤیەت لە جەنگی ئەفغانستان (١٩٧٩-١٩٨٩) زیانێکی گەورەی دارایی و گیانی بە دەوڵەتەکە گەیاند. == داڕمانی سۆڤیەت و فیدراسیۆنی ڕووسیای نوێ == لە ساڵی ١٩٨٥، '''[[میخائیل گۆرباچۆڤ]]''' دەسەڵاتی گرتە دەست و هەوڵیدا لە ڕێگەی دوو سیاسەتی نوێوە سۆڤیەت ڕزگار بکات: ''گلاسنۆست'' (کرانەوەی سیاسی و ئازادی ڕادەربڕین) و ''پێرێسترۆیکا'' (دووبارە داڕشتنەوەی ئابووری). بەڵام ئەم ئازادییانە بوونە هۆی سەرهەڵدانی بزووتنەوەی نەتەوەیی لە کۆمارەکانی سۆڤیەت. لە ساڵی ١٩٨٩ [[دیواری بەرلین]] ڕووخا، و لە ساڵی ١٩٩١دا، پاش هەوڵێکی کودەتای شکستخواردوو لەلایەن باڵە توندڕەوەکانی کۆمۆنیستەوە، یەکێتیی سۆڤیەت بە فەرمی هەڵوەشایەوە و بۆ ١٥ دەوڵەتی سەربەخۆ دابەش بوو. بە گەورەترین و سەرەکیترین بەشی سۆڤیەت، '''فیدراسیۆنی ڕووسیا''' دامەزرا بە سەرۆکایەتی '''[[بۆریس یەڵتسین]]'''. دەیەی ١٩٩٠ قۆناغێکی کارەساتبار بوو بۆ ڕووسیا؛ پیادەکردنی ئابووریی بازاڕی ئازاد (بە ناوی چارەسەری شۆک) بووە هۆی هەژارییەکی سەرتاسەری، دروستبوونی چینی "ئۆلیگارکەکان" (ملیاردێرەکانی نزیک لە دەسەڵات)، و هەڵگیرسانی جەنگی یەکەمی چیچان کە زیانێکی زۆری بە سوپای ڕووسیا گەیاند. لە ساڵی ١٩٩٩دا، یەڵتسین دەستی لەکارکێشایەوە و جێگرەکەی، '''[[ڤلادیمیر پوتین]]'''ی وەک سەرۆکی کاتی دیاریکرد. لە سەردەمی پوتیندا (لە ساڵی ٢٠٠٠ تا ئێستا)، ڕووسیا بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی نەوت و غازەوە توانی ئابوورییەکەی بوژێنێتەوە. پوتین کۆنترۆڵی دەوڵەتی بەسەر میدیا و پیشەسازییە ستراتیژییەکاندا سەپاندەوە، هەروەها هەژموونی ڕووسیای لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا بەهێز کردەوە. ئەمەش بە تێوەگلانی ڕووسیا لە چەندین شەڕدا بینرا، وەک جەنگی دووەمی چیچان، جەنگی [[گورجستان]] لە ساڵی ٢٠٠٨، لکاندنی نیمچە دوورگەی قریمی ئۆکرانی بە ڕووسیا لە ساڵی ٢٠١٤، دەستێوەردان لە جەنگی ناوخۆی سووریا (٢٠١٥)، و لە کۆتاییدا لەشکرکێشییە گەورەکەی بۆ سەر ئۆکرانیا لە شوباتی ٢٠٢٢دا کە بووە هۆی دروستبوونی گەورەترین قەیرانی ئەمنی لە ئەورووپا لە دوای جەنگی جیهانیی دووەمەوە و سەپاندنی سزایەکی ئابووریی بێپێشینە بەسەر ڕووسیادا لەلایەن وڵاتانی ڕۆژئاواوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * Riasanovsky, Nicholas V. and Mark D. Steinberg. ''A History of Russia''. Oxford University Press, 8th edition, 2010. * Figes, Orlando. ''A People's Tragedy: The Russian Revolution: 1891-1924''. Penguin Books, 1998. * Service, Robert. ''A History of Twentieth-Century Russia''. Harvard University Press, 1999. * Montefiore, Simon Sebag. ''The Romanovs: 1613-1918''. Knopf, 2016. * Fitzpatrick, Sheila. ''The Russian Revolution''. Oxford University Press, 2008. * Hosking, Geoffrey. ''Russia and the Russians: A History''. Harvard University Press, 2001. * Kotkin, Stephen. ''Stalin: Paradoxes of Power, 1878-1928'' & ''Stalin: Waiting for Hitler, 1929-1941''. * Plokhy, Serhii. ''The Last Empire: The Final Days of the Soviet Union''. Basic Books, 2014. * کتێبخانەی کۆنگرێسی ئەمریکا (Library of Congress)، ئەرشیفی وڵاتان: ڕووسیا. [[پۆل:مێژووی ڕووسیا]] [[پۆل:ڕووسیا]] [[پۆل:مێژووی ئەورووپا]] [[پۆل:مێژووی ئاسیا]] i492g32mnf36tvy5fuuxptja9k2f7g0 10 299961 1617356 2026-08-05T12:12:30Z Hivja 64112 پەڕەی دروست کرد بە «{{Navbox |name = ناوچە گەورەشارییەکانی ئیسرائیل |title = [[ناوچەی گەورەشاری|ناوچە گەورەشارییەکان]] لە [[ئیسرائیل]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |list1 = * [[گووش دان]] (ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ) * [[ئورشەلیمی گەورە|ناوچەی گەورەشاریی ئورشەلیم]] * ناوچەی گەورەشاریی...»ەوە 1617356 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = ناوچە گەورەشارییەکانی ئیسرائیل |title = [[ناوچەی گەورەشاری|ناوچە گەورەشارییەکان]] لە [[ئیسرائیل]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |list1 = * [[گووش دان]] (ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ) * [[ئورشەلیمی گەورە|ناوچەی گەورەشاریی ئورشەلیم]] * [[ناوچەی گەورەشاریی ئورشەلیم]] * [[ناوچەی گەورەشاریی بێئرشێبا]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Israel subdivision templates]] </noinclude> mwonm8li3drbince7a5k1rt4p5xhhc2 1617368 1617356 2026-08-05T12:15:40Z Hivja 64112 /* */ 1617368 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = ناوچە گەورەشارییەکانی ئیسرائیل |title = [[ناوچەی گەورەشاری|ناوچە گەورەشارییەکان]] لە [[ئیسرائیل]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |list1 = * [[گووش دان]] (ناوچەی گەورەشاریی تێل ئەڤیڤ) * [[ئورشەلیمی گەورە|ناوچەی گەورەشاریی ئورشەلیم]] * [[ناوچەی گەورەشاریی ئورشەلیم]] * [[ناوچەی گەورەشاریی بێئرشێبا]] }}<noinclude> {{collapsible option}} </noinclude> et6b4b1s1xc5yqefv9o9omkslosao2z 0 299962 1617382 2026-08-05T12:29:16Z Hivja 64112 ڕەوانە کرا بۆ [[گووش دان]] 1617382 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[گووش دان]] 6v325ky7b2h4t82ir0wrpf45um6y94n 0 299963 1617386 2026-08-05T12:48:51Z Hivja 64112 ڕەوانە کرا بۆ [[فڕۆکەخانەی بن گوریۆن]] 1617386 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[فڕۆکەخانەی بن گوریۆن]] prdc7a2zsl9mvhpbi104nc88c617vb8 0 299964 1617387 2026-08-05T12:49:04Z Hivja 64112 ڕەوانە کرا بۆ [[فڕۆکەخانەی بن گوریۆن]] 1617387 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[فڕۆکەخانەی بن گوریۆن]] prdc7a2zsl9mvhpbi104nc88c617vb8 0 299965 1617403 2026-08-05T14:55:55Z Kurd2021 40095 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1340126434|Geography of Austria]]» 1617403 wikitext text/x-wiki '''[[نەمسا]]''' وڵاتێکی زۆربە شاخاوییە لە [[ئەورووپای ناوەندی]]، دەکەوێتە نێوان [[ئەڵمانیا]]، [[ئیتاڵیا]] و [[مەجارستان]]. کۆی گشتیی ڕووبەری ئەم وڵاتە ٨٣٬٨٧١ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە.لە ڕووی سنووری نێودەوڵەتییەوە، نەمسا لە ڕۆژئاواوە ھاوسنوورە لەگەڵ [[سویسڕا|سویسرا]] (کە ئەندامی [[یەکێتیی ئەورووپا]] نییە و درێژیی سنوورەکەیان ١٥٨ کم یان ٩٨ میلە) و میرنشینی [[لیختنشتاین]] (ئەمیشیان ئەندامی یەکێتیی ئەورووپا نییە و درێژیی سنوورەکەیان ٣٤ کم یان ٢١ میلە). لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەڵمانیا (٨٠١ کم) و [[کۆماری چیک]] (٤٠٢ کم) و [[سلۆڤاکیا]] (١٠٥ کم). لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ مەجارستان (٣٣١ کم)، ھەروەھا لە باشوورەوە لەگەڵ [[سلۆڤێنیا]] (٣٣٠ کم) و ئیتاڵیا (٤٠٤ کم) ھاوسنوورە. کۆی گشتیی درێژیی سنوورەکانی وڵاتەکە دەگاتە ٢٬٥٣٤ کم (١٬٥٧٤ میل).سێیەکی ڕۆژئاوای وڵاتەکە (کە تا ڕادەیەک شێوەی ھەرمێی ھەیە) پێکدێت لە ڕێڕەوێکی تەسک لە نێوان ئەڵمانیا و ئیتاڵیا، کە پانییەکەی لە نێوان ٣٢ بۆ ٦٠ کیلۆمەتردایە. بەشەکەی تری نەمسا دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتەوە و زۆرترین پانیی لە باکوور بۆ باشوور دەگاتە ٢٨٠ کیلۆمەتر. درێژیی وڵاتەکە نزیکەی ٦٠٠ کیلۆمەترە؛ لە ڕۆژئاواوە لە دەریاچەی کۆنستانس (بە ئەڵمانی: ''Bodensee'') لەسەر سنووری نەمسا-سویسرا-ئەڵمانیاوە درێژ دەبێتەوە بۆ دەریاچەی نۆیجیدل لەسەر سنووری نەمسا و مەجارستان لە ڕۆژھەڵاتەوە. جیاوازیی نێوان ئەم دوو دەریاچەیە (کە یەکێکیان لە ناو چیاکانی ئەڵپدایە و ئەوی تریان دەریاچەیەکی ئاسایی شێوە دەشتاییە لەوپەڕی لێواری دەشتی مەجارستان) گوزارشت لە فرەچەشنیی دیمەنە سروشتییەکانی نەمسا دەکات.لە کۆی نۆ ویلایەتە فیدراڵییەکەی نەمسا، حەوتیان خاوەنی مێژوویەکی دێرینن کە دەگەڕێتەوە بۆ پێش دامەزراندنی کۆماری نەمسا لە ساڵی ١٩١٨، ئەوانیش بریتین لە: نەمسای سەروو، نەمسای خواروو، شتایەرماک، کارینتیا، زاڵتسبورگ، تیرۆل و ڤۆرارلبێرگ. بەڵام ھەردوو ویلایەتی بورگنلاند و [[ڤیێنا]] دوای کۆتاییھاتنی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] دامەزران. زۆربەی خاکی بورگنلاند پێشتر بەشێک بوو لە شانشینی مەجارستان، بەڵام بەھۆی ئەوەی زۆرینەی دانیشتووانەکەی بە [[زمانی ئەڵمانی]] قسەیان دەکرد، لکێندرا بە نەمساوە.ھۆکاری کارگێڕی و ئایدۆلۆژی ڕۆڵیان ھەبوو لە دامەزراندنی ڤیێنا وەک ویلایەتێکی سەربەخۆ. ڤیێنا، کە لە ڕووی مێژووییەوە پایتەختی نەمسای خواروو بوو، پێگەیەکی بەھێزی [[سۆسیالیزم|سۆسیالیستەکان]] بوو، لە کاتێکدا نەمسای خواروو ناوچەیەکی کۆنەپارێز بوو؛ ھەربۆیە ھەردوو سۆسیالیست و کۆنەپارێزەکان دەیانویست دەسەڵاتی خۆیان لە ویلایەتەکانی خۆیاندا بچەسپێنن. ھەر ویلایەتێک پایتەختی خۆی ھەیە جگە لە ڤیێنا، کە خۆی لە خۆیدا ھەم ویلایەتێکە و ھەم پایتەختی فیدراڵیی وڵاتەکەشە. لە ڤیێنا، ئەنجومەنی شارەوانی و سەرۆکی شارەوانی بە ڕیزبەندی ھەمان ئەرکی پەرلەمانی ویلایەت (لاندتاگ) و پارێزگاری ویلایەت (لاندێسھاوپتمان) جێبەجێ دەکەن. == سەرچاوەکان == * {{cite encyclopedia|title=Austria: a country study|publisher=[[Federal Research Division]], [[Library of Congress]]|location=Washington, D.C.|url=https://www.loc.gov/item/94021665/|last=Johnson|first=Lonnie|date=1994|editor1-last=Solsten|editor1-first=Eric|edition=2nd|pages=69–78|isbn=0-8444-0829-8|editor2-last=McClave|editor2-first=David E.|entry=Geography}} * {{Cite web |date=April 30, 2021 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/austria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210430163705/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/austria/ |archive-date=April 30, 2021 |access-date=June 9, 2021 |website=[[The World Factbook]] |title=Austria |url-status=dead |publisher=[[Central Intelligence Agency]]}} * {{Cite news|date=2023-04-25|title=Austria country profile|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17405422|access-date=2024-01-23|work=BBC News|language=en-GB}} [[پۆل:پێرستەکانی پۆتانەکان]] [[پۆل:جوگرافیای نەمسا]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] ap4kpcpzzcsn79pykto9ev25mstgvzs 1617407 1617403 2026-08-05T14:56:59Z Kurd2021 40095 ز 1617407 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''[[نەمسا]]''' وڵاتێکی زۆربە شاخاوییە لە [[ئەورووپای ناوەندی]]، دەکەوێتە نێوان [[ئەڵمانیا]]، [[ئیتاڵیا]] و [[مەجارستان]]. کۆی گشتیی ڕووبەری ئەم وڵاتە ٨٣٬٨٧١ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە.لە ڕووی سنووری نێودەوڵەتییەوە، نەمسا لە ڕۆژئاواوە ھاوسنوورە لەگەڵ [[سویسڕا|سویسرا]] (کە ئەندامی [[یەکێتیی ئەورووپا]] نییە و درێژیی سنوورەکەیان ١٥٨ کم یان ٩٨ میلە) و میرنشینی [[لیختنشتاین]] (ئەمیشیان ئەندامی یەکێتیی ئەورووپا نییە و درێژیی سنوورەکەیان ٣٤ کم یان ٢١ میلە). لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەڵمانیا (٨٠١ کم) و [[کۆماری چیک]] (٤٠٢ کم) و [[سلۆڤاکیا]] (١٠٥ کم). لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ مەجارستان (٣٣١ کم)، ھەروەھا لە باشوورەوە لەگەڵ [[سلۆڤێنیا]] (٣٣٠ کم) و ئیتاڵیا (٤٠٤ کم) ھاوسنوورە. کۆی گشتیی درێژیی سنوورەکانی وڵاتەکە دەگاتە ٢٬٥٣٤ کم (١٬٥٧٤ میل).سێیەکی ڕۆژئاوای وڵاتەکە (کە تا ڕادەیەک شێوەی ھەرمێی ھەیە) پێکدێت لە ڕێڕەوێکی تەسک لە نێوان ئەڵمانیا و ئیتاڵیا، کە پانییەکەی لە نێوان ٣٢ بۆ ٦٠ کیلۆمەتردایە. بەشەکەی تری نەمسا دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتەوە و زۆرترین پانیی لە باکوور بۆ باشوور دەگاتە ٢٨٠ کیلۆمەتر. درێژیی وڵاتەکە نزیکەی ٦٠٠ کیلۆمەترە؛ لە ڕۆژئاواوە لە دەریاچەی کۆنستانس (بە ئەڵمانی: ''Bodensee'') لەسەر سنووری نەمسا-سویسرا-ئەڵمانیاوە درێژ دەبێتەوە بۆ دەریاچەی نۆیجیدل لەسەر سنووری نەمسا و مەجارستان لە ڕۆژھەڵاتەوە. جیاوازیی نێوان ئەم دوو دەریاچەیە (کە یەکێکیان لە ناو چیاکانی ئەڵپدایە و ئەوی تریان دەریاچەیەکی ئاسایی شێوە دەشتاییە لەوپەڕی لێواری دەشتی مەجارستان) گوزارشت لە فرەچەشنیی دیمەنە سروشتییەکانی نەمسا دەکات.لە کۆی نۆ ویلایەتە فیدراڵییەکەی نەمسا، حەوتیان خاوەنی مێژوویەکی دێرینن کە دەگەڕێتەوە بۆ پێش دامەزراندنی کۆماری نەمسا لە ساڵی ١٩١٨، ئەوانیش بریتین لە: نەمسای سەروو، نەمسای خواروو، شتایەرماک، کارینتیا، زاڵتسبورگ، تیرۆل و ڤۆرارلبێرگ. بەڵام ھەردوو ویلایەتی بورگنلاند و [[ڤیێنا]] دوای کۆتاییھاتنی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] دامەزران. زۆربەی خاکی بورگنلاند پێشتر بەشێک بوو لە شانشینی مەجارستان، بەڵام بەھۆی ئەوەی زۆرینەی دانیشتووانەکەی بە [[زمانی ئەڵمانی]] قسەیان دەکرد، لکێندرا بە نەمساوە.ھۆکاری کارگێڕی و ئایدۆلۆژی ڕۆڵیان ھەبوو لە دامەزراندنی ڤیێنا وەک ویلایەتێکی سەربەخۆ. ڤیێنا، کە لە ڕووی مێژووییەوە پایتەختی نەمسای خواروو بوو، پێگەیەکی بەھێزی [[سۆسیالیزم|سۆسیالیستەکان]] بوو، لە کاتێکدا نەمسای خواروو ناوچەیەکی کۆنەپارێز بوو؛ ھەربۆیە ھەردوو سۆسیالیست و کۆنەپارێزەکان دەیانویست دەسەڵاتی خۆیان لە ویلایەتەکانی خۆیاندا بچەسپێنن. ھەر ویلایەتێک پایتەختی خۆی ھەیە جگە لە ڤیێنا، کە خۆی لە خۆیدا ھەم ویلایەتێکە و ھەم پایتەختی فیدراڵیی وڵاتەکەشە. لە ڤیێنا، ئەنجومەنی شارەوانی و سەرۆکی شارەوانی بە ڕیزبەندی ھەمان ئەرکی پەرلەمانی ویلایەت (لاندتاگ) و پارێزگاری ویلایەت (لاندێسھاوپتمان) جێبەجێ دەکەن. == سەرچاوەکان == * {{cite encyclopedia|title=Austria: a country study|publisher=[[Federal Research Division]], [[Library of Congress]]|location=Washington, D.C.|url=https://www.loc.gov/item/94021665/|last=Johnson|first=Lonnie|date=1994|editor1-last=Solsten|editor1-first=Eric|edition=2nd|pages=69–78|isbn=0-8444-0829-8|editor2-last=McClave|editor2-first=David E.|entry=Geography}} * {{Cite web |date=April 30, 2021 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/austria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210430163705/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/austria/ |archive-date=April 30, 2021 |access-date=June 9, 2021 |website=[[The World Factbook]] |title=Austria |url-status=dead |publisher=[[Central Intelligence Agency]]}} * {{Cite news|date=2023-04-25|title=Austria country profile|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17405422|access-date=2024-01-23|work=BBC News|language=en-GB}} [[پۆل:پێرستەکانی پۆتانەکان]] [[پۆل:جوگرافیای نەمسا]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] q6fsn0n8z45wfa37jb5pj7xi66ve0rz 1617602 1617407 2026-08-05T20:02:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1617602 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} }} {{Databox}} '''[[نەمسا]]''' وڵاتێکی زۆربە شاخاوییە لە [[ئەورووپای ناوەندی]]، دەکەوێتە نێوان [[ئەڵمانیا]]، [[ئیتاڵیا]] و [[مەجارستان]]. کۆی گشتیی ڕووبەری ئەم وڵاتە ٨٣٬٨٧١ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە.لە ڕووی سنووری نێودەوڵەتییەوە، نەمسا لە ڕۆژئاواوە ھاوسنوورە لەگەڵ [[سویسڕا|سویسرا]] (کە ئەندامی [[یەکێتیی ئەورووپا]] نییە و درێژیی سنوورەکەیان ١٥٨ کم یان ٩٨ میلە) و میرنشینی [[لیختنشتاین]] (ئەمیشیان ئەندامی یەکێتیی ئەورووپا نییە و درێژیی سنوورەکەیان ٣٤ کم یان ٢١ میلە). لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەڵمانیا (٨٠١ کم) و [[کۆماری چیک]] (٤٠٢ کم) و [[سلۆڤاکیا]] (١٠٥ کم). لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ مەجارستان (٣٣١ کم)، ھەروەھا لە باشوورەوە لەگەڵ [[سلۆڤێنیا]] (٣٣٠ کم) و ئیتاڵیا (٤٠٤ کم) ھاوسنوورە. کۆی گشتیی درێژیی سنوورەکانی وڵاتەکە دەگاتە ٢٬٥٣٤ کم (١٬٥٧٤ میل).سێیەکی ڕۆژئاوای وڵاتەکە (کە تا ڕادەیەک شێوەی ھەرمێی ھەیە) پێکدێت لە ڕێڕەوێکی تەسک لە نێوان ئەڵمانیا و ئیتاڵیا، کە پانییەکەی لە نێوان ٣٢ بۆ ٦٠ کیلۆمەتردایە. بەشەکەی تری نەمسا دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتەوە و زۆرترین پانیی لە باکوور بۆ باشوور دەگاتە ٢٨٠ کیلۆمەتر. درێژیی وڵاتەکە نزیکەی ٦٠٠ کیلۆمەترە؛ لە ڕۆژئاواوە لە دەریاچەی کۆنستانس (بە ئەڵمانی: ''Bodensee'') لەسەر سنووری نەمسا-سویسرا-ئەڵمانیاوە درێژ دەبێتەوە بۆ دەریاچەی نۆیجیدل لەسەر سنووری نەمسا و مەجارستان لە ڕۆژھەڵاتەوە. جیاوازیی نێوان ئەم دوو دەریاچەیە (کە یەکێکیان لە ناو چیاکانی ئەڵپدایە و ئەوی تریان دەریاچەیەکی ئاسایی شێوە دەشتاییە لەوپەڕی لێواری دەشتی مەجارستان) گوزارشت لە فرەچەشنیی دیمەنە سروشتییەکانی نەمسا دەکات.لە کۆی نۆ ویلایەتە فیدراڵییەکەی نەمسا، حەوتیان خاوەنی مێژوویەکی دێرینن کە دەگەڕێتەوە بۆ پێش دامەزراندنی کۆماری نەمسا لە ساڵی ١٩١٨، ئەوانیش بریتین لە: نەمسای سەروو، نەمسای خواروو، شتایەرماک، کارینتیا، زاڵتسبورگ، تیرۆل و ڤۆرارلبێرگ. بەڵام ھەردوو ویلایەتی بورگنلاند و [[ڤیێنا]] دوای کۆتاییھاتنی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] دامەزران. زۆربەی خاکی بورگنلاند پێشتر بەشێک بوو لە شانشینی مەجارستان، بەڵام بەھۆی ئەوەی زۆرینەی دانیشتووانەکەی بە [[زمانی ئەڵمانی]] قسەیان دەکرد، لکێندرا بە نەمساوە.ھۆکاری کارگێڕی و ئایدۆلۆژی ڕۆڵیان ھەبوو لە دامەزراندنی ڤیێنا وەک ویلایەتێکی سەربەخۆ. ڤیێنا، کە لە ڕووی مێژووییەوە پایتەختی نەمسای خواروو بوو، پێگەیەکی بەھێزی [[سۆسیالیزم|سۆسیالیستەکان]] بوو، لە کاتێکدا نەمسای خواروو ناوچەیەکی کۆنەپارێز بوو؛ ھەربۆیە ھەردوو سۆسیالیست و کۆنەپارێزەکان دەیانویست دەسەڵاتی خۆیان لە ویلایەتەکانی خۆیاندا بچەسپێنن. ھەر ویلایەتێک پایتەختی خۆی ھەیە جگە لە ڤیێنا، کە خۆی لە خۆیدا ھەم ویلایەتێکە و ھەم پایتەختی فیدراڵیی وڵاتەکەشە. لە ڤیێنا، ئەنجومەنی شارەوانی و سەرۆکی شارەوانی بە ڕیزبەندی ھەمان ئەرکی پەرلەمانی ویلایەت (لاندتاگ) و پارێزگاری ویلایەت (لاندێسھاوپتمان) جێبەجێ دەکەن. == سەرچاوەکان == * {{cite encyclopedia|title=Austria: a country study|publisher=[[Federal Research Division]], [[Library of Congress]]|location=Washington, D.C.|url=https://www.loc.gov/item/94021665/|last=Johnson|first=Lonnie|date=1994|editor1-last=Solsten|editor1-first=Eric|edition=2nd|pages=69–78|isbn=0-8444-0829-8|editor2-last=McClave|editor2-first=David E.|entry=Geography}} * {{Cite web |date=April 30, 2021 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/austria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210430163705/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/austria/ |archive-date=April 30, 2021 |access-date=June 9, 2021 |website=[[The World Factbook]] |title=Austria |url-status=dead |publisher=[[Central Intelligence Agency]]}} * {{Cite news|date=2023-04-25|title=Austria country profile|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17405422|access-date=2024-01-23|work=BBC News|language=en-GB}} [[پۆل:پێرستەکانی پۆتانەکان]] [[پۆل:جوگرافیای نەمسا]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 1cmu5f25cps0766ew7uk9eau0d4nfm4 14 299966 1617436 2026-08-05T15:11:27Z Sakura emad 42467 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Wikipedia arbitration cases]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1617436 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 299967 1617437 2026-08-05T15:11:35Z Sakura emad 42467 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Wikipedia arbitration templates]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1617437 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 3 299968 1617444 2026-08-05T15:15:37Z Sakura emad 42467 تێبینیی گشتی: دەستکاریکردنی شێوێنەر. 1617444 wikitext text/x-wiki == ئابی 2,026 == [[پەڕگە:Information.svg|25px|alt=Information icon]] سڵاو، من [[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emadم]]. ویستم ئاگادارت بکەمەوە کە یەکێک یان زیاتر لە [[تایبەت:Contributions/Bradostiiiiiii|بەشدارییە نوێکانت]] پووچەڵکراونەتەوە چوونکە بەسوود دیار نەبوون. ئەگەر ئارەزوو دەکەیت تاقیکردنەوە بکەیت، تکایە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێ]] بەکار ببە. ئەگەر ھەر چەشنە پرسیارێکت ھەیە، دەتوانیت لە [[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگا]] داوای یارمەتی بکەیت. سوپاس.<!-- Template:uw-vandalism1 --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 3zaapkofauzresrlx6kcxfzf62mxlaq 1617489 1617444 2026-08-05T17:12:17Z Sakura emad 42467 ھۆشداری: دەستکاریکردنی شێوێنەر. 1617489 wikitext text/x-wiki == ئابی 2,026 == [[پەڕگە:Information.svg|25px|alt=Information icon]] سڵاو، من [[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emadم]]. ویستم ئاگادارت بکەمەوە کە یەکێک یان زیاتر لە [[تایبەت:Contributions/Bradostiiiiiii|بەشدارییە نوێکانت]] پووچەڵکراونەتەوە چوونکە بەسوود دیار نەبوون. ئەگەر ئارەزوو دەکەیت تاقیکردنەوە بکەیت، تکایە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێ]] بەکار ببە. ئەگەر ھەر چەشنە پرسیارێکت ھەیە، دەتوانیت لە [[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگا]] داوای یارمەتی بکەیت. سوپاس.<!-- Template:uw-vandalism1 --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) [[پەڕگە:Information orange.svg|25px|alt=Information icon]] تکایە دەست لە ئەنجامدانی دەستکاریی نەرێنی، وەک ئەوەی لە [[:شێخ ڕەشید لۆلانی]] ئەنجامت داوە، ڕاگرە. دەستکارییەکانت وا دەردەکەون کە [[ویکیپیدیا:خراپکاری|ڕووخێنەر]] بن و [[ویکیپیدیا:گەڕاندنەوە|گەڕێندراونەتەوە]]. ئەگەر حەزتکرد تاقیکردنەوە بکەیت، تکایە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێ]] بەکار ببە. خراپکارییە دووبارەکان لەوانەیە ببێتە ھۆی [[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|لەدەستدانی مافی دەستکاریکردن]]. سوپاس.<!-- Template:uw-vandalism2 --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٧:١٢، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) d1pqf6wl9djddb3fcshgehqrko3o9uc 0 299969 1617486 2026-08-05T16:08:19Z Kurd2021 40095 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1365397880|Geography of Australia]]» 1617486 wikitext text/x-wiki '''[[ئوسترالیا]]'''، وڵاتێکی سەربەخۆیە کە پێکدێت لە خاکی [[خاکی سەرەکیی ئوسترالیا|سەرەکیی]] کیشوەری [[ئوسترالیا (کیشوەر)|ئوستورالیا]]، ویلایەتی دوورگەییی [[تاسمانیا]]<nowiki/>و هەزاران دوورگەی بچووکتر. ڕووبەری گشتیی ئەم وڵاتە ٧٬٦٨٨٬٢٨٧ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە، کە بەمەش دەبێتە [[پێڕستی وڵاتان پشت بەستن بە ناوچەکەیان|شەشەم]] گەورەترین وڵاتی جیهان. ئوستوڕالیا کەوتووەتە [[نیوەگۆی باشوور]] لە نێوان [[ئۆقیانووسی ھیند|ئۆقیانووسی هیندی]] و [[ئۆقیانووسی ئارام]]؛ دەسەڵاتی دادوەری و خاکی ئوستوڕالیا بۆ هەزاران کیلۆمەتر لە دەرەوەی خاکی سەرەکیی وڵاتەکە درێژ دەبێتەوە، لەوانە [[دوورگەی نۆرفۆلک]]، [[دوورگەی کریسمس]]، [[دوورگەکانی کۆکۆس]]، دوورگەکانی دەریای مەرجان، دوورگەکانی ئاشمۆر و کارتێر، دوورگەکانی هێرد و مەکدۆنالد لە باشووری ئۆقیانووسی هیندی و هەزاران دوورگەی تر، هەروەھا [[ناوچەی جەمسەری باشووری ئوسترالیا]]، کە داوایەکی هەرێمییە لەسەر [[ئانتارکتیکا]]<nowiki/>و نزیکەی نیوەی [[ئانتارکتیکا|کیشوەرەکە]] دەگرێتەوە. جوگرافیای وڵاتەکە جۆرەها ژینگەی جیاواز لەخۆ دەگرێت، لە ناوچە ناوخۆیییە وشک و نیوەوشکەکانەوە تا دارستانە کەمەرەیییە باراناوییەکان، دارستانە کەشوهەوا مامناوەندەکان و ناوچە بەرزەکانی ئەڵپی. زۆربەی دانیشتووانی وڵاتەکە لە ناوچە کەناراوییە کەشوهەوا مامناوەندەکانی ڕۆژهەڵات، باشووری ڕۆژهەڵات و باشووری ڕۆژئاوا دەژین، لە کاتێکدا ناوچەکانی ناوەڕاست — کە بە [[ئاوت باک]] (Outback) ناسراوە — دانیشتووانێکی کەمی هەیە و سیمای سەرەکیی ناوچەکە بیابان و دەشتی نیوەوشکە. دابڕانی جوگرافیی ئوستوڕالیا و هەمەجۆریی ژینگەییەکەی بووەتە هۆی دروستبوونی شێوەی زەویی تایبەت و ئاستێکی زۆر بەرز لە هەمەجۆریی زییندەییی خۆجێیی. سەرباری ئەمەش، هەڵکەوتەی تایبەتی لە ناوەڕاستی پلێتی ئوستوڕالیدا، خاکی ئوستوڕالیای کردووەتە یەکێک لە کەمچالاکترین ناوچەکانی جیهان لە ڕووی جیوۆلۆجییەوە، کە چالاکیی گڕکانی و بوومەلەرزەیی زۆر کەمی تێدا ڕوو دەدات. [[پۆل:جوگرافیای ئۆسترالیا]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] e5xomfu6gtort951wz1lj2qu6idxdc9 1617592 1617486 2026-08-05T20:01:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1617592 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} }} '''[[ئوسترالیا]]'''، وڵاتێکی سەربەخۆیە کە پێکدێت لە خاکی [[خاکی سەرەکیی ئوسترالیا|سەرەکیی]] کیشوەری [[ئوسترالیا (کیشوەر)|ئوستورالیا]]، ویلایەتی دوورگەییی [[تاسمانیا]]<nowiki/>و هەزاران دوورگەی بچووکتر. ڕووبەری گشتیی ئەم وڵاتە ٧٬٦٨٨٬٢٨٧ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە، کە بەمەش دەبێتە [[پێڕستی وڵاتان پشت بەستن بە ناوچەکەیان|شەشەم]] گەورەترین وڵاتی جیهان. ئوستوڕالیا کەوتووەتە [[نیوەگۆی باشوور]] لە نێوان [[ئۆقیانووسی ھیند|ئۆقیانووسی هیندی]] و [[ئۆقیانووسی ئارام]]؛ دەسەڵاتی دادوەری و خاکی ئوستوڕالیا بۆ هەزاران کیلۆمەتر لە دەرەوەی خاکی سەرەکیی وڵاتەکە درێژ دەبێتەوە، لەوانە [[دوورگەی نۆرفۆلک]]، [[دوورگەی کریسمس]]، [[دوورگەکانی کۆکۆس]]، دوورگەکانی دەریای مەرجان، دوورگەکانی ئاشمۆر و کارتێر، دوورگەکانی هێرد و مەکدۆنالد لە باشووری ئۆقیانووسی هیندی و هەزاران دوورگەی تر، هەروەھا [[ناوچەی جەمسەری باشووری ئوسترالیا]]، کە داوایەکی هەرێمییە لەسەر [[ئانتارکتیکا]]<nowiki/>و نزیکەی نیوەی [[ئانتارکتیکا|کیشوەرەکە]] دەگرێتەوە. جوگرافیای وڵاتەکە جۆرەها ژینگەی جیاواز لەخۆ دەگرێت، لە ناوچە ناوخۆیییە وشک و نیوەوشکەکانەوە تا دارستانە کەمەرەیییە باراناوییەکان، دارستانە کەشوهەوا مامناوەندەکان و ناوچە بەرزەکانی ئەڵپی. زۆربەی دانیشتووانی وڵاتەکە لە ناوچە کەناراوییە کەشوهەوا مامناوەندەکانی ڕۆژهەڵات، باشووری ڕۆژهەڵات و باشووری ڕۆژئاوا دەژین، لە کاتێکدا ناوچەکانی ناوەڕاست — کە بە [[ئاوت باک]] (Outback) ناسراوە — دانیشتووانێکی کەمی هەیە و سیمای سەرەکیی ناوچەکە بیابان و دەشتی نیوەوشکە. دابڕانی جوگرافیی ئوستوڕالیا و هەمەجۆریی ژینگەییەکەی بووەتە هۆی دروستبوونی شێوەی زەویی تایبەت و ئاستێکی زۆر بەرز لە هەمەجۆریی زییندەییی خۆجێیی. سەرباری ئەمەش، هەڵکەوتەی تایبەتی لە ناوەڕاستی پلێتی ئوستوڕالیدا، خاکی ئوستوڕالیای کردووەتە یەکێک لە کەمچالاکترین ناوچەکانی جیهان لە ڕووی جیوۆلۆجییەوە، کە چالاکیی گڕکانی و بوومەلەرزەیی زۆر کەمی تێدا ڕوو دەدات. [[پۆل:جوگرافیای ئۆسترالیا]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] sg3gldurh4v7mosqmdyu7fg67jdcu15 1617684 1617592 2026-08-05T23:10:18Z Kurd2021 40095 زيادكردنى کەم 1617684 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''[[ئوسترالیا]]'''، وڵاتێکی سەربەخۆیە کە پێکدێت لە خاکی [[خاکی سەرەکیی ئوسترالیا|سەرەکیی]] کیشوەری [[ئوسترالیا (کیشوەر)|ئوستورالیا]]، ویلایەتی دوورگەییی [[تاسمانیا]]<nowiki/>و هەزاران دوورگەی بچووکتر. ڕووبەری گشتیی ئەم وڵاتە ٧٬٦٨٨٬٢٨٧ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە، کە بەمەش دەبێتە [[پێڕستی وڵاتان پشت بەستن بە ناوچەکەیان|شەشەم]] گەورەترین وڵاتی جیهان. ئوستوڕالیا کەوتووەتە [[نیوەگۆی باشوور]] لە نێوان [[ئۆقیانووسی ھیند|ئۆقیانووسی هیندی]] و [[ئۆقیانووسی ئارام]]؛ دەسەڵاتی دادوەری و خاکی ئوستوڕالیا بۆ هەزاران کیلۆمەتر لە دەرەوەی خاکی سەرەکیی وڵاتەکە درێژ دەبێتەوە، لەوانە [[دوورگەی نۆرفۆلک]]، [[دوورگەی کریسمس]]، [[دوورگەکانی کۆکۆس]]، دوورگەکانی دەریای مەرجان، دوورگەکانی ئاشمۆر و کارتێر، دوورگەکانی هێرد و مەکدۆنالد لە باشووری ئۆقیانووسی هیندی و هەزاران دوورگەی تر، هەروەھا [[ناوچەی جەمسەری باشووری ئوسترالیا]]، کە داوایەکی هەرێمییە لەسەر [[ئانتارکتیکا]]<nowiki/>و نزیکەی نیوەی [[ئانتارکتیکا|کیشوەرەکە]] دەگرێتەوە. جوگرافیای وڵاتەکە جۆرەها ژینگەی جیاواز لەخۆ دەگرێت، لە ناوچە ناوخۆیییە وشک و نیوەوشکەکانەوە تا دارستانە کەمەرەیییە باراناوییەکان، دارستانە کەشوهەوا مامناوەندەکان و ناوچە بەرزەکانی ئەڵپی. زۆربەی دانیشتووانی وڵاتەکە لە ناوچە کەناراوییە کەشوهەوا مامناوەندەکانی ڕۆژهەڵات، باشووری ڕۆژهەڵات و باشووری ڕۆژئاوا دەژین، لە کاتێکدا ناوچەکانی ناوەڕاست — کە بە [[ئاوت باک]] (Outback) ناسراوە — دانیشتووانێکی کەمی هەیە و سیمای سەرەکیی ناوچەکە بیابان و دەشتی نیوەوشکە. دابڕانی جوگرافیی ئوستوڕالیا و هەمەجۆریی ژینگەییەکەی بووەتە هۆی دروستبوونی شێوەی زەویی تایبەت و ئاستێکی زۆر بەرز لە هەمەجۆریی زییندەییی خۆجێیی. سەرباری ئەمەش، هەڵکەوتەی تایبەتی لە ناوەڕاستی پلێتی ئوستوڕالیدا، خاکی ئوستوڕالیای کردووەتە یەکێک لە کەمچالاکترین ناوچەکانی جیهان لە ڕووی جیوۆلۆجییەوە، کە چالاکیی گڕکانی و بوومەلەرزەیی زۆر کەمی تێدا ڕوو دەدات. == جوگرافیای سروشتی == === شوێن و قەبارە === ئۆسترالیا وڵاتێکی سەربەخۆیە کە دەکەوێتە هێڵی پانی (خاڵی ناوەندی جیۆدەسی)،<ref>{{Cite web |url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/centre-of-australia-states-territories |access-date=1 September 2025 |website=Geoscience Australia |title=Centre of Australia States and Territories}}</ref> لە ناوچەی بە تەواوی دیارینەکراوی ئۆسترالاسیا / [[ئۆقیانووسیا]]{{Refn|هەردوو زاراوە جوگرافییەکە زۆرجار وەک هاوتا مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت [https://en.wiktionary.org/wiki/coterminous coterminous].<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Australasia|title=Australasia|website=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date=17 December 2025}}</ref>|group="N"}} لە [[نیوەگۆی باشوور|نیوەگۆی باشووری]] زەوی. بە فەرمی بە هاوپەیمانی ئۆسترالیا ناسراوە، خاکی ئەم وڵاتە پێکدێت لە بەشی سەرەکی [[ئوسترالیا (کیشوەر)|کیشوەری ئۆسترالیا]]،{{Refn|لە سەرچاوەیەکی زۆردا، ''ئۆسترالیا'' هەم وەک وڵات و هەم وەک کیشوەر سەیر دەکرێت.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Australia|title=Australia|website=Encyclopædia Britannica|quote=Australia, the smallest continent and one of the largest countries on Earth...|access-date=17 May 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ebsco.com/research-starters/geography-and-cartography/australia|title=Australia|website=EBSCO|quote=Australia is a vast island nation and the world's smallest continent...|access-date=17 May 2026}}</ref>|group="N"}} دەوڵەت-دوورگەی [[تاسمانیا]] (کە لە بەشی سەرەکی جیابۆتەوە بە تەنگەی باس)<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Bass-Strait |access-date=24 December 2025 |website=Encyclopædia Britannica |title=Bass Strait}}</ref> لەگەڵ 8,222 دوورگەی تر کە لە بڵقەچڵک و وەرزییە بچووکەکانەوە دەست پێدەکات تاوەکو زەوییە گەورەکان.<ref>{{Cite web |url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/landforms/islands |access-date=4 June 2025 |website=Geoscience Australia |title=Islands}}</ref> ئەمەش ئۆسترالیا دەکاتە شەشەمین گەورەترین وڵاتی جیهان لەسەر بنەمای ڕووبەری وشکانیی دەسەڵاتڕەوایی، کە پێکدێت لە {{convert|7688287|km2|abbr=on}}.<ref name="areas" /> لە سەرووی سنوورە کیشوەرییەکانییەوە، خاکی سەربەخۆی ئۆسترالیا قووڵتر دەبێتەوە ناو دەریا دەوروبەرەکان، بە جۆرێک دوورگە دوورە دەست و دەرەکییەکان بە هەزاران کیلۆمەتر لەناو دەریاکاندا بڵاوبوونەتەوە لە ناوچەیەکدا کە لە [[ئانتارکتیکا|ئانتارکتیکاوە]] درێژ دەبێتەوە تا نزیک [[هێڵی کەمەرەیی]]. هەندێک لەم دوورگانە، وەک دوورگەی ماکواڕی (تاسمانیا) و دوورگەی لۆرد هاوی (نیو ساوت وێڵز) بە پێی یاسا بەشێکن لە ایالەتەکان، بەڵام زۆرێکیان لەناو هەرێمی جیاوازدا پۆلێن کراون وەک [[دوورگەکانی کۆکۆس]]، [[دوورگەی نۆرفۆلک]]، [[دوورگەی کریسمس]]، دوورگەکانی دەریای مرجان و دوورگەکانی ئەشمۆر و کارتیر.<ref>{{Cite web |url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/remote-offshore-territories |access-date=7 September 2025 |website=Geoscience Australia |title=Remote Offshore Territories}}</ref><ref name="gaus">{{Cite web |date=4 June 2010 |url=https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/0/047D4BA4016F7A0BCA25773700169C25?opendocument |access-date=18 December 2025 |website=[[ئاماری ئۆسترالیا]] |title=GEOGRAPHY OF AUSTRALIA}}</ref> بە بێ هەژمارکردنی تاسمانیا، دوورگەکانی ئۆسترالیا ڕووبەرێکی بە ڕادەی {{convert|32160|km2|abbr=on}} داپۆشیوە.<ref name="areas" /> هەرچەندە هیچ سنوورێکی وشکانیی نییە، بەڵام ئۆسترالیا سنووری دەریایی هوبەشی هەیە لەگەڵ تیمۆر لێستە، [[پاپوا گینێی نوێ]]، [[ئیندۆنیزیا]], [[دوورگەکانی سولەیمان]]، کالیدۆنیای نوێ ([[فەڕەنسا|فەرەنسا]]) و [[نیوزیلاند|نیوزلەندا]] لە ڕێگەی دەسەڵاتڕەوایی دەریایی فراوانییەوە.<ref>{{Cite web |url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/marine/jurisdiction/map-series |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430114631/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/marine/jurisdiction/map-series |archive-date=30 April 2020 |access-date=1 June 2025 |website=Geoscience Australia |title=Australia's Maritime Jurisdiction Map Series}}</ref> ==== خاڵە سنوورییەکان ==== ئەو خاڵانەی کە لە باکوور، باشوور، ڕۆژهەڵات یان ڕۆژاواوە لە هەر شوێنێکی تری ئۆسترالیای سەرەکی و تاسمانیا دوورترن، ئەمانەی خوارەوەن:<ref name="contextremities">{{Cite web |url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/continental-extremities |access-date=30 May 2025 |website=Geoscience Australia |title=Continental Extremities}}</ref> * دورترین بەشى باکووری دەکەوێتە [[نیمچەدوورگەی کەپ یۆرک]] * دورترین بەشى باشووری دەکەوێتە دوورگەی تاسمانیا لە کەپ ڕۆژهەڵاتی باشوور * دورترین بەشى ڕۆژهەڵاتى خاڵ بریتییە لە کەپ بایرۆن، چەند کیلۆمەترێک لە ڕۆژهەڵاتی کەنداوی بایرۆن * دورترین بەشى ڕۆژاوایی بریتییە لە خاڵی ستیپ لە کەنداوی شارک بە ڕەچاوکردنی خاڵە زەوییە سنوورییەکانی، ئۆسترالیای کیشوەری نزیکەی {{convert|3860|km|mi|abbr=on}} لە باوکووریترین خاڵییەوە تا باشووریترین خاڵی لە تاسمانیا درێژ دەبێتەوە، و نزیکەی {{convert|4000|km|mi|abbr=on}} لە ڕۆژهەڵاتەوە بۆ ڕۆژاوا.<ref name="contextremities" />بەرزترین خاڵی ئۆسترالیا بریتییە لە چیاکەی کۆسیۆسزۆ ({{cvt|2228|m}} لە سەرووی ئاستی دەریاوە), کە دەکەوێتە ناو چیاکانی ئۆسترالیا، لە کاتێکدا بەرزترین خاڵ لەسەر خاکی سەربەخۆی ئۆسترالیا بریتییە لە لووتکەی مۆوەرسۆن لە دوورگەی هێرد، کە بەرزییەکەی دەگاتە {{cvt|2745|m}} و لووتکەی گڕکانێکی چالاک پێکھ دەهێنێت بە ناوی بیگ بێن.<ref>{{Cite web |url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/landforms/highest-mountains#heading-5 |access-date=1 June 2025 |website=Geoscience Australia |title=Highest Mountains}}</ref> لە لایەکی ترەوە، نزمترین خاڵی وڵاتەکە لە بنی دەریاچەی ایر دەدۆزرێتەوە ({{cvt|15|m}} لە ژێر ئاستی دەریاوە)، کە دەکەوێتە دڵی کەنداوی دەریاچەی ایری فراوانەوە.<ref name="lakeeyre" /> === دابەشکارییە فیۆگرافییەکان === [[پەڕگە:Reliefmap_of_Australia.png|چەپ|وێنۆک|نەخشەی تۆپۆگرافی ئۆسترالیا]] پێچەوانەی زەویە گەورەکانی تری جیهان، کە هەندێک لە دیمەنەکانیان تەنیا دەگەڕێنەوە بۆ دەیان هەزار ساڵ لەمەوبەر، کاتێک توێکاڵە سەهۆڵییە گەورەکان پاشەکشەیان کرد، تەمەنی پێکهاتە زمینەییەکانی ئۆسترالیا بە شێوەیەکی گشتی بە چەندین ملیۆن ساڵ دەپێورێت. ئەمەش جوگرافیایەکی سروشتیی زۆر تایبەت بە ئۆسترالیا دەبەخشێت، بە جۆرێک کە نزمترین تۆپۆگرافیای کیشوەری هەیە لە جیهاندا، بە تێکڕای بەرزایی تەنیا {{cvt|330|m}}؛ نزیکەی 86.77%ی ڕووبەری وڵاتەکە (بە بێ دوورگەکان) بەرزاییەکەی لە {{cvt|500|m}} تێپەڕ ناکات.<ref>{{Cite web |url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/landforms/elevations |access-date=1 June 2025 |website=Geoscience Australia |title=Elevations}}</ref> ==== مۆدێلی چوار هەرێمی ==== ئۆسترالیای سەرەکی بە شێوەیەکی گشتی دەکرێت دابەش بکرێت بۆ چوار هەرێمی سەرەکی زەوی کە بەپێی کەشوهەوا، زەمیناسی، تەکاتۆنیک و بەرزی پۆلێن کراون: دەشتە کەناراوەکان، بەرزاییەکانی ڕۆژهەڵات، نشێوە ناوەندییەکان و پلاتۆی ڕۆژاوا.<ref>{{Cite web |last=Harris |first=Daniel |date=23 July 2024 |url=https://storymaps.arcgis.com/stories/69a9326653c3429e83793bce0a06e367 |access-date=26 May 2025 |website=[[ArcGIS]] |title=Landform regions of Australia}}</ref><ref name="skw">{{cite web |date=2014 |url=https://www.skwirk.com.au/skwirk/uploadFiles/content/database/files/chapter.2820.body.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331131547/https://www.skwirk.com.au/skwirk/uploadFiles/content/database/files/chapter.2820.body.html |archive-date=31 March 2022 |website=skwirk.com.au |title=Landforms of Australia}}</ref> لە درێژای کەناراوی ڕۆژهەڵاتی بەشی سەرەکی دەشتە کەناراوەکان هەن، کە تەوارێکی تەسکە لە خاکی کەناراوەی ڕۆژهەڵاتی ئۆسترالیا لە کوەینزلەندەوە تا ڤیکتۆریا.<ref name="skw" /> لەگەڵ ئەوەشدا، سەرچاوەی تر دەشتە کەناراوەکان بە تەواوی کەناراوەی خاکی سەرەکی دەناسێنن کە لە کەناری ڕۆژهەڵاتیش زیاتر درێژ دەبێتەوە.<ref>{{cite web |url=http://sskalski2014.weebly.com/landforms-of-australia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331131547/https://sskalski2014.weebly.com/landforms-of-australia.html |archive-date=31 March 2022 |website=sskalski2014.weebly.com |title=Landforms of Australia}}</ref> ئەم ناوچەیە تەختە و ڕێژەی بارانبارینی بەرزە، کە ئەمەش بۆ نیشتەجێبوونی مرۆڤ گونجاو دەکات و بەم شێوەیە چڕترین ناوچەی دانیشتووانە لە ئۆسترالیا.<ref name="skw" /><ref name="popdensity">{{Cite web |last=Capuano |first=Glenn |date=22 January 2015 |url=https://blog.id.com.au/2015/population/demographic-trends/australian-population-grid-a-new-view-of-population-density |access-date=3 June 2025 |website=id.com.au |title=Australian Population Grid – a new view of population density}}</ref> بەرەو ڕۆژاوا، زەویە تەختەکە بەرز دەبێتەوە بۆ زنجیرەچیا مەزنەکانی دابەشبوون کە بە هاوتای کەناری ڕۆژهەڵات لە سەرەتای [[نیمچەدوورگەی کەپ یۆرک]] لە کوەینزلەندەوە نزیکەی {{convert|4000|km|mi|abbr=on}} بەرەو باشوور تا گرامپیانس لە ڤیکتۆریا درێژ دەبێتەوە. ئەمە ئەو ڕووبارانەی کە بەرەو ڕۆژاوا و باکوور دەڕژێن جیا دەکاتەوە لەو ڕووبارانەی دەڕژێنە ناو ئۆقیانووسی هێمنەوە. ئەم ناوچەیە، کە بە بەرزاییەکانی ڕۆژهەڵات ناسراوە، پێکهاتووە لە کۆمەڵێک چیا لە باشووردا کە لوتکەکەیان بریتییە لە چیاکەی کۆسیۆسزۆ و تاڤگەی گڕکانی، گومبەتی خۆڵەمێشی و پاشماوەی لافاوەکان لە باکوورتر.<ref name="landforms" /> لە ڕۆژاوای بەرزاییەکانەوە نشێوە ناوەندییەکان دەبنەوە، کە لە گەورەترین حەوزی ڕووباری ئۆسترالیاوە دەست پێدەکات، مۆرای-دارلینگ، لە ڕێگەی حەوزی ئارتێزی مەزنەوە، درێژ دەبێتەوە بۆ باکوور تا [[کەنداوی کارپێنتاریا]].<ref name="skw" /> زیاتر بەرەو ڕۆژاوا، پلاتۆی ڕۆژاوا ناوچەیەکی نسبەتەن تەخت پێکدەهێنێت کە کەمتر لە {{cvt|500|m}} لە سەرووی ئاستی دەریاوەیە لەگەڵ چەندین زنجیرەچیا نزمی وەک زنجیرەچیاکانی ماکدۆنل و زنجیرەچیاکانی مەسگرەڤ و هەروەها چەند پێکهاتەیەکی تاکی تر، کە دیارترینیان وۆلورویە. ئەم ناوچەیە یەک لەسەر سێی وڵاتەکە پێکدەهێنێت.<ref name="skw" /><ref name="landforms" /> == جوگرافیای سیاسی == [[پەڕگە:Australia_states_and_territories_labelled.svg|وێنۆک|300x300پیکسڵ|ئۆسترالیا و هەرێمە دەرەکییەکانی (بە هەرێمە بانگەشەبۆکراوەکانی ئانتارکتیکاشەوە)]] هاوپەیمانی ئۆسترالیا لە شەش ایالەت، دوو هەرێمی سەرەکیی خاکی سەرەکی، و چەند هەرێمێکی تری بچووک پێکهاتووە. ایالەتەکان بریتیین لە نیو ساوت وێڵز، کۆینزلەند، ئۆسترالیای باشوور، [[تاسمانیا]]، ڤیکتۆریا، و ئۆسترالیای ڕۆژاوا؛ و دوو هەرێمە سەرەکییەکەی خاکی سەرەکیش بریتیین لە هەرێمی باکوور و هەرێمی پایتەختی ئۆسترالیا.<ref name="statesandterritories">{{Cite web |url=https://peo.gov.au/understand-our-parliament/how-parliament-works/three-levels-of-government/three-levels-of-government-governing-australia |access-date=30 May 2025 |website=Parliamentary Education Office |title=Three levels of government: governing Australia}}</ref> هەرێمە بچووکەکان پێکدێن لە هەرێمی جێربیس بەی، وەک بنکەیەکی دەریایی و بەندەرێک بۆ پایتەختی نیشتمانی کە حکوومەتی فیدراڵی ناوچەیەکی جیاواز لەناو نیو ساوت وێڵزدا بەڕێوەی دەبات، لەگەڵ ئەم هەرێمە دەرەکییە نیشتەجێکراوانەی خوارەوە: [[دوورگەی نۆرفۆلک]]، [[دوورگەی کریسمس]]، دوورگەکانی کۆکۆس (کێلینگ).<ref name="statesandterritories" /> هەروەها ئۆسترالیا بانگەشە دەکات بۆ خاوەندارێتی زیاتر لە 42%ی [[ئانتارکتیکا|کیشوەری ئانتارکتیکا]] وەک هەرێمی ئانتارکتیکای ئۆسترالیا، ئەگەرچی ئەم بانگەشەیە تەنیا لەلایەن چوار وڵاتی سەربەخۆوە ناسراوە.<ref>{{Cite web |date=29 June 2021 |url=https://www.unsw.edu.au/news/2021/06/international-recognition-of-the-australian-antarctic-territory- |access-date=2 June 2025 |website=[[زانکۆی نیو ساوت وێڵز]] |title=International recognition of the Australian Antarctic Territory 'irrelevant' to legal claim}}</ref> لە سەرانسەری ایالەتەکان و هەرێمەکانی ئۆسترالیادا زیاتر لە 500 دەزگای حکوومەتی خۆجێیی هەن، کە زۆرجار پێیان دەوترێت ئەنجومەن، شارەوانی، یان شایر. ئەم دەسەڵاتە خۆجێییانە ئەنجومەنی شارەکان لە ناوەندە شارنشینەکاندا دەگرنەوە، لەگەڵ ئەنجومەنە هەرێمی و شایرییەکان لە ناوچە گوندنشینەکاندا.<ref name="statesandterritories" /> == کەشوهەوا == [[پەڕگە:Australia_map_of_Köppen_climate_classification.svg|چەپ|وێنۆک|نەخشەی کەشوهەوای ئۆسترالیا]] ئۆسترالیا لە ناوچە سەهۆڵاوییە قتبییەکان لە ڕێگەی دەریای باشوورەوە جیا دەبێتەوە؛ بۆیە، تووشی جووڵەی هەوای ساردی جەمسەری نابێت لە کاتی زستاندا بەو شێوەیەی کە کیشوەرەکانی نیوەگۆی باکوور لە زستانەکانیاندا دایدەپۆشن. لە ئەنجامدا، زستانی ئۆسترالیای سەرەکی بە ڕادەیەک نەرمە، جیاوازیی کەمتر هەیە لە نێوان پلەکانی گەرمای هاوین و زستاندا بەراورد بە کیشوەرەکانی باکوور، هەرچەندە گۆڕانکارییەکە لە ناوچە شاخاوییەکانی ئۆسترالیا و لە بەرزییە بەرزەکاندا دیارترە. زۆرترین و کەمترین پلەکانی گەرمای وەرزی دەکرێ بەرچاو بن، بە جۆرێک پلەکانی گەرمای لە بەرزترینیدا لە ناوچە بیابانییە ناوەندییەکانەوە دەگاتە {{convert|40|C|0}} تا {{convert|0|C|0}} لە ناوچە بەرزەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتدا.<ref name="clim" /> لەسەر بنەمای پۆلێنکردنی کۆپێن، ئۆسترالیای سەرەکی و تاسمانیا شەش گروپی سەرەکی و 27 ژێرگروپی ناوچەی کەشوهەوا لەخۆ دەگرن، کە لە کەشوهەوای ژێرگەرمێنەوە تاوەکو کەشوهەوای کەمەرەیی لە لووتکەی باکوورەوە دەست پێدەکات تا کەشوهەوای مامناوەند لە بەشەکانی باشوور و بیابانە فراوانەکان و ناوچەکانی کەشوهەوای لەوەڕگا لە ناوەڕاستدا.<ref name="climclass">{{Cite web |url=http://www.bom.gov.au/climate/maps/averages/climate-classification/ |access-date=2 May 2025 |website=[[دەزگای کەشناسی]] |title=Climate classification maps}}</ref> سەرەڕای خاکی کیشوەرییەکەی، هەرێمە دوورەدەستەکانی ئۆسترالیا لە نزیک [[بازنەی جەمسەری باشوور]] کەشوهەوایەکی جەمسەریی کەشوهەوای توندرای تێدایە کە لە سەرانسەری وڵاتەکەدا ناوازەیە.<ref>{{Cite web |year=2019 |url=https://www.gtansw.org.au/wp-content/uploads/2020/07/GTA-Bulletin-Issue-2-2020-3-104-73-82.pdf |access-date=26 December 2025 |format=PDF |title=TUNDRA INVESTIGATIVE STUDY |publisher=Geography Teachers Association of New South Wales}}</ref> شوێنە جوگرافییەکەی ئۆسترالیا لە ژێر پشتێنەی بەرزی گوشاری ژێرگەرمێن و دەورەدراوی بە سیستەمە گەورەکانی سووڕانەوەی دەریایی و بەرگەهەوا، وای کردووە کە زۆربەی خاکی ئۆسترالیای ڕۆژاوا ببێتە بیابانێکی گەرم و وشکاییکردن ببێتە دیاردەیەکی سەرەکی لە زۆربەی کیشوەرەکەدا:<ref name="biod2">{{Cite book|title=Global Biodiversity|date=December 2018|isbn=9781771887519|editor=T. Pullaiah|volume=4|page=516|chapter=Selected Countries in the Americas and Australia}}</ref><ref name="dry">{{Cite web |last=Kate |first=Doyle |date=31 July 2018 |url=https://www.abc.net.au/news/2018-08-01/what-you-need-to-know-about-droughts/10051956 |access-date=26 May 2025 |website=Australia Broadcasting Corporation |title=What you need to know about droughts: Why they happen and how they are defined}}</ref><ref name="biod">{{Cite book|title=Global Biodiversity|date=December 2018|isbn=9781771887519|editor=T. Pullaiah|volume=4|page=516|chapter=Selected Countries in the Americas and Australia}}</ref> لە ڕۆژاوا، دایپۆڵی دەریای هیندی پەیوەستە بە بارانبارینی زیاتر (ئگەر دایپۆڵەکە نێگەتیڤ بێت) یان بارانبارینی کەمتر (ئەگەر دایپۆڵەکە پۆزەتیڤ بێت) لە سەرانسەری تۆپ ئەند و باشووری ئۆسترالیا، هەروەها لەگەڵ جیاوازییەکانی بڕی پۆشەکی هەور لە باکووری ڕۆژاوا. لە ڕۆژهەڵاتدا، دیاردەی ئەلنینو - باشووری دەکرێت بارانی لافاویی بۆ ناوچە ناوەندی و ڕۆژهەڵاتییەکان بهێنێت لە قۆناغی "لانینا" (پۆزەتیڤ) دا و وشکەساڵی لە قۆناغی "ئەلنینو" (نێگەتیڤ) دا.<ref name="biod" /> ئەم هۆکارە کەشوهەوییانە دەبنە هۆی دروستبوونی شێوازی بارانبارینی گۆڕاوی شوێنی و کاتیی زۆر، لەگەڵ وشکەساڵی بەردەوام کە چەندین وەرزی خایاندووە.<ref>{{Cite journal |last1=Romio |first1=Antonio |last2=Gaudio |first2=Roberto |last3=Frustaci |first3=Francesco |last4=Caloiero |first4=Tommaso |year=2025 |title=Analysis of Rainfall Trend in Australia |url=https://iris.cnr.it/retrieve/908337d3-eb64-4a42-ab81-7d633e552ed9/2025%20-%20Romio%20et%20al_2025_HE.pdf |journal=Hydroecology and Engineering |volume=2 |issue=2 |page=2 |doi=10.70322/hee.2025.10008}}</ref> بەپێی دەزگای کەشناسی، 80%ی ڕووبەری خاکی وڵاتەکە ساڵانە کەمتر لە {{convert|600|mm|0|abbr=on}} بارانی پێدەگات و 50%یش کەمتر لە {{convert|300|mm|0|abbr=on}}.<ref>{{Cite web |url=http://www.bom.gov.au/lam/climate/levelthree/ausclim/ausclim.html |archive-url=https://pandora.nla.gov.au/pan/96122/20090317-1643/www.bom.gov.au/lam/climate/levelthree/ausclim/ausclim.html |archive-date=17 March 2009 |access-date=26 May 2025 |website=Bureau of Meteorology |title=Climate of Australia |url-status=dead}}</ref> بە گشتی، ئۆسترالیا تێکڕایەکی ساڵانەی بارانبارینی زۆر نزمی هەیە کە دەگاتە {{convert|419|mm|0|abbr=on}}.<ref>{{Cite book|last=Bart|first=Geerts|url=https://books.google.com/books?id=uwQ7FulHCCsC&pg=PA376|title=Climates and Weather Explained: An Introduction from Southern Perspective|publisher=Routledge|year=1997|isbn=978-0-415-12519-2|page=376}}</ref> == سەرچاوەکان == [[پۆل:جوگرافیای ئۆسترالیا]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] bk6mt5ylyd6akuw3mfgmejzwk049j9l 0 299970 1617492 2026-08-05T17:50:00Z Amine yousefi 16159 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1617492 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ژیانی شۆگرلێک''' ({{بە ئینگلیزی|The Life of a Showgirl}}) دوازدەھەمین ئەلبوومی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ لەلایەن ڕیپابلیک ڕیکۆردز بڵاو کرایەوە. سویفت ئەم ئەلبوومەی لە [[سوید]]، لەگەڵ بەرھەمھێنەران [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]]، تۆمار کرد. ئەلبوومەکە لە گەشتی The Eras Tour و پەیوەندیی خۆشەویستیی سویفت لەگەڵ [[تراڤیس کێلسی]] سەرچاوەی گرتووە. سویفت ئەم کارەی وەک ئەلبوومێکی پڕ وزە و شاد ناساندووە کە ھەستی سەرکەوتن و دڵخۆشیی ئەو لەو قۆناغەی ژیانیدا دەردەخات.<ref name="Nelson-2025"/><ref name="Willman-2025">{{Cite magazine |last=Willman |first=Chris |date=October 3, 2025 |title=With ''The Life of a Showgirl'', Taylor Swift Has Made Such a Contagiously Joyful Record, Even Her Score-Settling Detours Sound Sunny: Album Review |url=https://variety.com/2025/music/album-reviews/taylor-swift-album-review-life-of-a-showgirl-1236537532/ |access-date=October 3, 2025 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref><ref name="Wood-2025"/><ref name="Pinder-2025">{{Cite web |last=Pinder |first=Jaeden |date=October 3, 2025 |title=5 Takeaways From Taylor Swift's New Album ''The Life of a Showgirl'' |url=https://pitchfork.com/thepitch/takeaways-from-taylor-swift-new-album-the-life-of-a-showgirl/ |access-date=October 4, 2025 |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref> لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ژیانی شۆگرلێک ئەلبوومێکی [[مۆسیقای پۆپ|پۆپ]] و [[سافت ڕۆکە]].<ref name="Nelson-2025">{{Cite magazine |last=Nelson |first=Jeff |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Pulls Back the Curtain on Her Private World — and Is Head Over Heels in Love — on ''The Life of a Showgirl'': Review |url=https://people.com/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-people-review-11823324 |access-date=October 3, 2025 |magazine=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref name="Petridis-2025"/><ref name="Hodgkinson-2025">{{Cite news |last=Hodgkinson |first=Will |author-link=Will Hodgkinson |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift: ''The Life of a Showgirl'' Review — Sound of a Megastar in Love |url=https://www.thetimes.com/culture/music/article/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-review-v2xp0cwnv |url-access=subscription |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Times]]}}</ref> [[سابرینا کارپێنتەر]] وەک گۆرانیبێژی میوان لە گۆرانیی «ژیانی شۆگرلێک»دا، کە ھەمان ناونیشانی ئەلبوومەکەیە، بەشداری کردووە. لە ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، سویفت ئەلبوومەکەی لە [[پۆدکاست]]ی [[نیو ھایتس]] ناساند. لە ھەمان ڕۆژدا، گۆرانیی «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» وەک یەکەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. ھەروەھا فیلمێکی تایبەت بە ناوی Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl لە زیاتر لە ٥٠ وڵات لە سینەماکان پیشان درا. لە ڕووی بازرگانییەوە، ژیانی شۆگرلێک لە زۆربەی پۆلێنە فرۆشتنەکانی ئەلبووم لە ئەمریکا، ئەورووپا و ئاسیا-ئۆقیانوسییە پلەی یەکەمی بەدەست ھێنا. ھەموو دوازدە گۆرانییەکانی ئەلبوومەکە شوێنی یەکەم تا دوازدەھەمی [[بیلبۆرد ھات ۱۰۰]]یان گرتەوە و «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» وەک سێزدەھەمین تاکەگۆرانیی ژمارە یەکی سویفت لە سەرەوەی پۆلێنەکە بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/The_Life_of_a_Showgirl| سەردێڕ=The Life of a Showgirl | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{ئەلبوم-کۆلکە}} tpog6gd12mkb5cd4l4l580wubkrejar 1617494 1617492 2026-08-05T17:53:56Z Amine yousefi 16159 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1617494 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ژیانی شۆگرلێک''' ({{بە ئینگلیزی|The Life of a Showgirl}}) دوازدەھەمین ئەلبوومی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ لەلایەن ڕیپابلیک ڕیکۆردز بڵاو کرایەوە. سویفت ئەم ئەلبوومەی لە [[سوید]]، لەگەڵ بەرھەمھێنەران [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]]، تۆمار کرد. ئەلبوومەکە لە گەشتی The Eras Tour و پەیوەندیی خۆشەویستیی سویفت لەگەڵ [[تراڤیس کێلسی]] سەرچاوەی گرتووە. سویفت ئەم کارەی وەک ئەلبوومێکی پڕ وزە و شاد ناساندووە کە ھەستی سەرکەوتن و دڵخۆشیی ئەو لەو قۆناغەی ژیانیدا دەردەخات.<ref name="Nelson-2025"/><ref name="Willman-2025">{{Cite magazine |last=Willman |first=Chris |date=October 3, 2025 |title=With ''The Life of a Showgirl'', Taylor Swift Has Made Such a Contagiously Joyful Record, Even Her Score-Settling Detours Sound Sunny: Album Review |url=https://variety.com/2025/music/album-reviews/taylor-swift-album-review-life-of-a-showgirl-1236537532/ |access-date=October 3, 2025 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref><ref name="Wood-2025"/><ref name="Pinder-2025">{{Cite web |last=Pinder |first=Jaeden |date=October 3, 2025 |title=5 Takeaways From Taylor Swift's New Album ''The Life of a Showgirl'' |url=https://pitchfork.com/thepitch/takeaways-from-taylor-swift-new-album-the-life-of-a-showgirl/ |access-date=October 4, 2025 |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref> لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ژیانی شۆگرلێک ئەلبوومێکی [[مۆسیقای پۆپ|پۆپ]] و [[سافت ڕۆکە]].<ref name="Nelson-2025">{{Cite magazine |last=Nelson |first=Jeff |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Pulls Back the Curtain on Her Private World — and Is Head Over Heels in Love — on ''The Life of a Showgirl'': Review |url=https://people.com/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-people-review-11823324 |access-date=October 3, 2025 |magazine=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref name="Petridis-2025"/><ref name="Hodgkinson-2025">{{Cite news |last=Hodgkinson |first=Will |author-link=Will Hodgkinson |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift: ''The Life of a Showgirl'' Review — Sound of a Megastar in Love |url=https://www.thetimes.com/culture/music/article/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-review-v2xp0cwnv |url-access=subscription |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Times]]}}</ref> [[سابرینا کارپێنتەر]] وەک گۆرانیبێژی میوان لە گۆرانیی «ژیانی شۆگرلێک» دا، کە ھەمان ناونیشانی ئەلبوومەکەیە، بەشداری کردووە. لە ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، سویفت ئەلبوومەکەی لە [[پۆدکاست]]ی [[نیو ھایتس]] ناساند. لە ھەمان ڕۆژدا، گۆرانیی «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» وەک یەکەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. ھەروەھا فیلمێکی تایبەت بە ناوی Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl لە زیاتر لە ٥٠ وڵات لە سینەماکان پیشان درا. لە ڕووی بازرگانییەوە، ژیانی شۆگرلێک لە زۆربەی پۆلێنە فرۆشتنەکانی ئەلبووم لە ئەمریکا، ئەورووپا و ئاسیا-ئۆقیانوسییە پلەی یەکەمی بەدەست ھێنا. ھەموو دوازدە گۆرانییەکانی ئەلبوومەکە شوێنی یەکەم تا دوازدەھەمی [[بیلبۆرد ھات ١٠٠]]یان گرتەوە و «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» وەک سێزدەھەمین تاکەگۆرانیی ژمارە یەکی سویفت لە سەرەوەی پۆلێنەکە بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/The_Life_of_a_Showgirl| سەردێڕ=The Life of a Showgirl | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{ئەلبوم-کۆلکە}} s15km4ljk92qumos1zlp12iy4egrx54 1617498 1617494 2026-08-05T17:57:52Z Amine yousefi 16159 1617498 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن}} {{داتابۆکس}} '''ژیانی شۆگرلێک''' ({{بە ئینگلیزی|The Life of a Showgirl}}) دوازدەھەمین ئەلبوومی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ لەلایەن ڕیپابلیک ڕیکۆردز بڵاو کرایەوە. سویفت ئەم ئەلبوومەی لە [[سوید]]، لەگەڵ بەرھەمھێنەران [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]]، تۆمار کرد. ئەلبوومەکە لە گەشتی The Eras Tour و پەیوەندیی خۆشەویستیی سویفت لەگەڵ [[تراڤیس کێلسی]] سەرچاوەی گرتووە. سویفت ئەم کارەی وەک ئەلبوومێکی پڕ وزە و شاد ناساندووە کە ھەستی سەرکەوتن و دڵخۆشیی ئەو لەو قۆناغەی ژیانیدا دەردەخات.<ref name="Nelson-2025"/><ref name="Willman-2025">{{Cite magazine |last=Willman |first=Chris |date=October 3, 2025 |title=With ''The Life of a Showgirl'', Taylor Swift Has Made Such a Contagiously Joyful Record, Even Her Score-Settling Detours Sound Sunny: Album Review |url=https://variety.com/2025/music/album-reviews/taylor-swift-album-review-life-of-a-showgirl-1236537532/ |access-date=October 3, 2025 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref><ref name="Wood-2025"/><ref name="Pinder-2025">{{Cite web |last=Pinder |first=Jaeden |date=October 3, 2025 |title=5 Takeaways From Taylor Swift's New Album ''The Life of a Showgirl'' |url=https://pitchfork.com/thepitch/takeaways-from-taylor-swift-new-album-the-life-of-a-showgirl/ |access-date=October 4, 2025 |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref> لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ژیانی شۆگرلێک ئەلبوومێکی [[مۆسیقای پۆپ|پۆپ]] و [[سافت ڕۆکە]].<ref name="Nelson-2025">{{Cite magazine |last=Nelson |first=Jeff |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Pulls Back the Curtain on Her Private World — and Is Head Over Heels in Love — on ''The Life of a Showgirl'': Review |url=https://people.com/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-people-review-11823324 |access-date=October 3, 2025 |magazine=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref name="Petridis-2025"/><ref name="Hodgkinson-2025">{{Cite news |last=Hodgkinson |first=Will |author-link=Will Hodgkinson |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift: ''The Life of a Showgirl'' Review — Sound of a Megastar in Love |url=https://www.thetimes.com/culture/music/article/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-review-v2xp0cwnv |url-access=subscription |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Times]]}}</ref> [[سابرینا کارپێنتەر]] وەک گۆرانیبێژی میوان لە گۆرانیی «ژیانی شۆگرلێک» دا، کە ھەمان ناونیشانی ئەلبوومەکەیە، بەشداری کردووە. لە ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، سویفت ئەلبوومەکەی لە [[پۆدکاست]]ی [[نیو ھایتس]] ناساند. لە ھەمان ڕۆژدا، گۆرانیی «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» وەک یەکەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. ھەروەھا فیلمێکی تایبەت بە ناوی Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl لە زیاتر لە ٥٠ وڵات لە سینەماکان پیشان درا. لە ڕووی بازرگانییەوە، ژیانی شۆگرلێک لە زۆربەی پۆلێنە فرۆشتنەکانی ئەلبووم لە ئەمریکا، ئەورووپا و ئاسیا-ئۆقیانوسییە پلەی یەکەمی بەدەست ھێنا. ھەموو دوازدە گۆرانییەکانی ئەلبوومەکە شوێنی یەکەم تا دوازدەھەمی [[بیلبۆرد ھات ١٠٠]]یان گرتەوە و «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» وەک سێزدەھەمین تاکەگۆرانیی ژمارە یەکی سویفت لە سەرەوەی پۆلێنەکە بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/The_Life_of_a_Showgirl| سەردێڕ=The Life of a Showgirl | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{ئەلبوم-کۆلکە}} 5axu0du7qjce3ax0p8ualyo1p0g6rqs 1617543 1617498 2026-08-05T18:22:06Z Amine yousefi 16159 1617543 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ژیانی شۆگرلێک''' یان '''ژیانی کچە سەماکەرێک''' ({{بە ئینگلیزی|The Life of a Showgirl}}) دوازدەھەمین ئەلبومی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ لەلایەن ڕیپابلیک ڕیکۆردز بڵاو کرایەوە. سویفت ئەم ئەلبومەی لە [[سوید]]، لەگەڵ بەرھەمھێنەران [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]]، تۆمار کرد. ئەلبومەکە لە گەشتی The Eras Tour و پەیوەندیی خۆشەویستیی سویفت لەگەڵ [[تراڤیس کێلسی]] سەرچاوەی گرتووە. سویفت ئەم کارەی وەک ئەلبومێکی پڕ وزە و شاد ناساندووە کە ھەستی سەرکەوتن و دڵخۆشیی ئەو لەو قۆناغەی ژیانیدا دەردەخات.<ref name="Nelson-2025"/><ref name="Willman-2025">{{Cite magazine |last=Willman |first=Chris |date=October 3, 2025 |title=With ''The Life of a Showgirl'', Taylor Swift Has Made Such a Contagiously Joyful Record, Even Her Score-Settling Detours Sound Sunny: Album Review |url=https://variety.com/2025/music/album-reviews/taylor-swift-album-review-life-of-a-showgirl-1236537532/ |access-date=October 3, 2025 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref><ref name="Wood-2025"/><ref name="Pinder-2025">{{Cite web |last=Pinder |first=Jaeden |date=October 3, 2025 |title=5 Takeaways From Taylor Swift's New Album ''The Life of a Showgirl'' |url=https://pitchfork.com/thepitch/takeaways-from-taylor-swift-new-album-the-life-of-a-showgirl/ |access-date=October 4, 2025 |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref> لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ژیانی شۆگرلێک ئەلبومێکی [[مۆسیقای پۆپ|پۆپ]] و [[سافت ڕۆکە]].<ref name="Nelson-2025">{{Cite magazine |last=Nelson |first=Jeff |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Pulls Back the Curtain on Her Private World — and Is Head Over Heels in Love — on ''The Life of a Showgirl'': Review |url=https://people.com/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-people-review-11823324 |access-date=October 3, 2025 |magazine=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref name="Petridis-2025"/><ref name="Hodgkinson-2025">{{Cite news |last=Hodgkinson |first=Will |author-link=Will Hodgkinson |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift: ''The Life of a Showgirl'' Review — Sound of a Megastar in Love |url=https://www.thetimes.com/culture/music/article/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-review-v2xp0cwnv |url-access=subscription |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Times]]}}</ref> [[سابرینا کارپێنتەر]] وەک گۆرانیبێژی میوان لە گۆرانیی «ژیانی شۆگرلێک» دا، کە ھەمان ناونیشانی ئەلبوومەکەیە، بەشداری کردووە. لە ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، سویفت ئەلبومەکەی لە [[پۆدکاست]]ی [[نیو ھایتس]] ناساند. لە ھەمان ڕۆژدا، گۆرانیی «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» وەک یەکەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبومەکە بڵاو کرایەوە. ھەروەھا فیلمێکی تایبەت بە ناوی Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl لە زیاتر لە ٥٠ وڵات لە سینەماکان پیشان درا. لە ڕووی بازرگانییەوە، ژیانی شۆگرلێک لە زۆربەی پۆلێنە فرۆشتنەکانی ئەلبووم لە ئەمریکا، ئەورووپا و ئاسیا-ئۆقیانوسییە پلەی یەکەمی بەدەست ھێنا. ھەموو دوازدە گۆرانیییەکانی ئەلبومەکە شوێنی یەکەم تا دوازدەھەمی [[بیلبۆرد ھات ١٠٠]]یان گرتەوە و «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە سەرەوەی پۆلێنەکە بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/The_Life_of_a_Showgirl| سەردێڕ=The Life of a Showgirl | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{ئەلبوم-کۆلکە}} [[پۆل:ئەلبومەکانی تایلر سویفت]] 41tqoj1p65u5ssoew9ellct7u752uzb 1617673 1617543 2026-08-05T22:47:18Z Amine yousefi 16159 چاکسازیی ژمارەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە، چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1617673 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ژیانی شۆگرلێک''' یان '''ژیانی کچە سەماکەرێک''' ({{بە ئینگلیزی|The Life of a Showgirl}}) دوازدەھەمین ئەلبومی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ لەلایەن ڕیپابلیک ڕیکۆردز بڵاو کرایەوە. سویفت ئەم ئەلبومەی لە [[سوید]]، لەگەڵ بەرھەمھێنەران [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]]، تۆمار کرد. ئەلبومەکە لە گەشتی The Eras Tour و پەیوەندیی خۆشەویستیی سویفت لەگەڵ [[تراڤیس کێلسی]] سەرچاوەی گرتووە. سویفت ئەم کارەی وەک ئەلبومێکی پڕ وزە و شاد ناساندووە کە ھەستی سەرکەوتن و دڵخۆشیی ئەو لەو قۆناغەی ژیانیدا دەردەخات.<ref name="Nelson-2025"/><ref name="Willman-2025">{{Cite magazine |last=Willman |first=Chris |date=October 3, 2025 |title=With ''The Life of a Showgirl'', Taylor Swift Has Made Such a Contagiously Joyful Record, Even Her Score-Settling Detours Sound Sunny: Album Review |url=https://variety.com/2025/music/album-reviews/taylor-swift-album-review-life-of-a-showgirl-1236537532/ |access-date=October 3, 2025 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref><ref name="Wood-2025"/><ref name="Pinder-2025">{{Cite web |last=Pinder |first=Jaeden |date=October 3, 2025 |title=5 Takeaways From Taylor Swift's New Album ''The Life of a Showgirl'' |url=https://pitchfork.com/thepitch/takeaways-from-taylor-swift-new-album-the-life-of-a-showgirl/ |access-date=October 4, 2025 |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref> لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ژیانی شۆگرلێک ئەلبومێکی [[مۆسیقای پۆپ|پۆپ]] و [[سافت ڕۆکە]].<ref name="Nelson-2025">{{Cite magazine |last=Nelson |first=Jeff |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Pulls Back the Curtain on Her Private World — and Is Head Over Heels in Love — on ''The Life of a Showgirl'': Review |url=https://people.com/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-people-review-11823324 |access-date=October 3, 2025 |magazine=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref name="Petridis-2025"/><ref name="Hodgkinson-2025">{{Cite news |last=Hodgkinson |first=Will |author-link=Will Hodgkinson |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift: ''The Life of a Showgirl'' Review — Sound of a Megastar in Love |url=https://www.thetimes.com/culture/music/article/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-review-v2xp0cwnv |url-access=subscription |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Times]]}}</ref> [[سابرینا کارپێنتەر]] وەک گۆرانیبێژی میوان لە گۆرانیی «ژیانی شۆگرلێک» دا، کە ھەمان ناونیشانی ئەلبوومەکەیە، بەشداری کردووە. لە ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، سویفت ئەلبومەکەی لە [[پۆدکاست]]ی [[نیو ھایتس]] ناساند. لە ھەمان ڕۆژدا، گۆرانیی «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» وەک یەکەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبومەکە بڵاو کرایەوە. ھەروەھا فیلمێکی تایبەت بە ناوی Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl لە زیاتر لە ٥٠ وڵات لە سینەماکان پیشان درا. لە ڕووی بازرگانییەوە، ژیانی شۆگرلێک لە زۆربەی پۆلێنە فرۆشتنەکانی ئەلبووم لە ئەمریکا، ئەورووپا و ئاسیا-ئۆقیانوسییە پلەی یەکەمی بەدەست ھێنا. ھەموو دوازدە گۆرانیییەکانی ئەلبومەکە شوێنی یەکەم تا دوازدەھەمی [[بیلبۆرد ھات ١٠٠]]یان گرتەوە و «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە سەرەوەی پۆلێنەکە بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/The_Life_of_a_Showgirl| سەردێڕ=The Life of a Showgirl | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{ئەلبوم-کۆلکە}} [[پۆل:ئەلبومەکانی تایلر سویفت]] [[پۆل:ئەلبومەکانی ٢٠٢٥]] lg9h1tgm9sedzhurtddt51zbj3g25a0 1 299971 1617497 2026-08-05T17:56:45Z حوسێن 42516 /* ناوی وتار */ بەشی نوێ 1617497 wikitext text/x-wiki == ناوی وتار == @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]], @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ئەم ناوە ناشیرین و دوورودرێژە. بەشی یەکەمی ئەم وشەیە pulsatingە (یانی شتێک کە pulse دەکا) و ''[[ترپە]]'' بۆ pulse دانراوە. بەشی دووەمیش پاشگرە و بۆ star بە کار دێ، [https://en.wiktionary.org/wiki/-ar#English:_astronomy کرتە بکە]. کەوایە، ئەمە دەبێ بە ''ترپەستێرە'' و منیش وەختی خۆی [[:پۆل:پرتەستێرەکان|پۆلەکەیم]] ئاوا دانابوو. لە کوردستانیکا دا ''پرتەئەستێرە'' ھاتووە، ''پرتە'' بۆ pulse بە کار ھاتووە. سەیری ھەنبانەبۆرینە و خاڵم کرد ھەردووکیان ''پرتە''یان بە مانای pulse تێدایە، بەڵام لە ھیچیان دا ''ترپە'' بە مانای pulse نەھاتووە! ئێستا نازانم ''ترپە'' باشە یان ''پرتە''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٥٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 4stk51in8rf4mro9xmyyligyh72yfyg 14 299972 1617547 2026-08-05T18:24:29Z Amine yousefi 16159 پەڕەی واڵای دروست کرد 1617547 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1617548 1617547 2026-08-05T18:25:19Z Amine yousefi 16159 + [[پۆل:ئەلبومەکان بەپێی ھونەرمەند]] ([[ویکیپیدیا:خێراپۆل|خێراپۆل]]) 1617548 wikitext text/x-wiki [[پۆل:ئەلبومەکان بەپێی ھونەرمەند]] 1lthwaxkq0uvlg8wh0ba9z8u1g1fssp 1617644 1617548 2026-08-05T21:04:09Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617644 wikitext text/x-wiki [[پۆل:ئەلبومەکان بەپێی ھونەرمەند]] [[پۆل:تەیلۆر سویفت]] b4roltfkc764fg8cr6hxhnb0qe7htce 0 299977 1617566 2026-08-05T18:52:58Z Amine yousefi 16159 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1617566 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاوکراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی خۆشەویستییە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پاپ ڕاک]]، [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پاپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی Philippines Hot 100 و پلەی دووەمی Billboard Global 200. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لە کاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و ئەپل میوزیک بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite| سەردێڕ=Opalite| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} 1ckmec0kzm6qokqaum1tmkg0vre3nuv 1617568 1617566 2026-08-05T18:56:41Z Amine yousefi 16159 1617568 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی خۆشەویستییە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پاپ ڕاک]]، [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پاپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی Philippines Hot 100 و پلەی دووەمی Billboard Global 200. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لە کاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و ئەپل میوزیک بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} 8hol4rnaisjg8prg8yko02qmfgzkq1g 1617576 1617568 2026-08-05T19:29:50Z Amine yousefi 16159 1617576 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی خۆشەویستییە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]، [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی Philippines Hot 100 و پلەی دووەمی Billboard Global 200. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لە کاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} ao29zgrmzgzfhn8abv50xccfwexbd77 1617591 1617576 2026-08-05T20:00:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}، {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1617591 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی خۆشەویستییە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]، [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی Philippines Hot 100 و پلەی دووەمی Billboard Global 200. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لە کاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} 12aw1q08kgy28jrzgtc8ldsn4yoi7g1 1617611 1617591 2026-08-05T20:04:03Z Amine yousefi 16159 1617611 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی خۆشەویستییە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی Philippines Hot 100 و پلەی دووەمی Billboard Global 200. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لە کاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} 2voc66m13fj8i8usq6mxzufd9sjlugw 1617626 1617611 2026-08-05T20:23:40Z Amine yousefi 16159 1617626 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی خۆشەویستییە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی Philippines Hot 100 و پلەی دووەمی Billboard Global 200. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لە کاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] m44vt3d06hywltzi3kehskpc6y6xl6d 1617638 1617626 2026-08-05T20:58:06Z Amine yousefi 16159 + [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] ([[ویکیپیدیا:خێراپۆل|خێراپۆل]]) 1617638 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی خۆشەویستییە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی Philippines Hot 100 و پلەی دووەمی Billboard Global 200. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لە کاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] 56gq0d6dzeo9s31121obxn1ax2r7re2 1617639 1617638 2026-08-05T20:59:54Z Amine yousefi 16159 + [[پۆل:گۆرانییەکانی تایلر سویفت]] ([[ویکیپیدیا:خێراپۆل|خێراپۆل]]) 1617639 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی خۆشەویستییە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی Philippines Hot 100 و پلەی دووەمی Billboard Global 200. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لە کاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:گۆرانییەکانی تایلر سویفت]] pi49qicn8g4s6s96dp9gji1hf9uoy0m 1617640 1617639 2026-08-05T21:00:53Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1617640 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی خۆشەویستییە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی Philippines Hot 100 و پلەی دووەمی Billboard Global 200. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لە کاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:گۆرانییەکانی تایلر سویفت]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ھۆندووراس]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو]] 7rjtck4vawpvhijxpcyxuudyr4w98rr 1617667 1617640 2026-08-05T22:35:26Z Amine yousefi 16159 چاکسازیی ژمارەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە، چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1617667 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی ئەویندارانەیە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە، لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی فیلیپین ھات ١٠٠ و پلەی دووەمی ٢٠٠ گۆرانی جیھانیی بیلبۆرد. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لە کاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:گۆرانییەکانی تایلر سویفت]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ھۆندووراس]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو]] 7028ihzbntndmms0u5kftjucw1yc23p 1617686 1617667 2026-08-05T23:21:35Z Amine yousefi 16159 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1617686 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی ئەویندارانەیە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە، لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی فیلیپین ھات ١٠٠ و پلەی دووەمی ٢٠٠ گۆرانی جیھانیی بیلبۆرد. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لە کاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == پاشبنەما و بڵاوکردنەوە == تایلر سویفت ڕۆژی ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، لە ئەڵقەیەکی [[پۆدکاست]]ی نیو ھایتس، کە [[تراڤیس کێلسی]] لەگەڵ براکەی جەیسن کێلسی بەڕێوەی دەبرد، دوانزەھەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بە ناوی [[ژیانی شۆگرلێک]] ناساند.<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift reveals ''Life of a Showgirl'' release date, album cover & track list featuring Sabrina Carpenter |url=https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> ھەمان ڕۆژ، ڕاگەیەندرا کە «ئۆپالایت» سێیەمین تراکی ئەلبوومەکە دەبێت. سویفت لەسەر مانای ئەم گۆرانییە وتی: «ئەم گۆرانییە لەبارەی ئەوەیە کە خۆت ببەخشیت، لەبەر ئەوەی لە ئەزموونێکت تێپەڕاندووە کە بەو شێوەیە نەبووە کە ویستبێتت. ھەروەھا لەبارەی ئەوەشە کە مافی ئەوەت ھەبێت ھەموو شتێک لە سەرەتاوە نەزانیت، یان پێویست نەبێت لەگەڵ یەکەم کەسێک کە لەگەڵی دەستت بە پەیوەندیی خۆشەویستی کردووە ھاوسەرگیری بکەیت.»<ref name=":1">{{cite web |last=Stutsman |first=Samantha |date=2025-10-03 |title=Taylor Swift Explains 'Opalite' Lyrics in-Depth, Revealing Travis Kelce's Birthstone Connection |url=https://people.com/what-is-opalite-taylor-swift-song-lyrics-meaning-11823760 |access-date=2025-10-05 |website=[[People (magazine)|People]]}}</ref> تراڤیس کێلسی لە پۆدکاستی نیو ھایتسدا وتی «ئۆپالایت» لەناو گۆرانییەکانی تری ئەلبومەکە، دڵخوازترین گۆرانی ئەوە. دوای بڵاوبوونەوەی ئەلبومەکە، ئۆپالایت لە خشتە مۆسیقایییەکاندا سەرکەوتنێکی بەرچاوی بەدەستھێنا، بەردەوام لە ڕادیۆکاندا پەخش دەکراوە و خێرا بوو بە یەکێک لە دڵخوازترین گۆرانییەکانی لایەنگرانی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:گۆرانییەکانی تایلر سویفت]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ھۆندووراس]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو]] d3wpxm783siiit2avvm254k89qs941a 1617688 1617686 2026-08-05T23:29:17Z Amine yousefi 16159 1617688 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی ئەویندارانەیە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە، لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی فیلیپین ھات ١٠٠ و پلەی دووەمی ٢٠٠ گۆرانی جیھانیی بیلبۆرد. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لە کاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == پاشبنەما و بڵاوکردنەوە == تایلر سویفت ڕۆژی ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، لە ئەڵقەیەکی [[پۆدکاست]]ی نیو ھایتس، کە [[تراڤیس کێلسی]] لەگەڵ براکەی جەیسن کێلسی بەڕێوەی دەبرد، دوانزەھەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بە ناوی [[ژیانی شۆگرلێک]] ناساند.<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift reveals ''Life of a Showgirl'' release date, album cover & track list featuring Sabrina Carpenter |url=https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> ھەمان ڕۆژ، ڕاگەیەندرا کە «ئۆپالایت» سێیەمین تراکی ئەلبوومەکە دەبێت. سویفت لەسەر مانای ئەم گۆرانییە وتی: «ئەم گۆرانییە لەبارەی ئەوەیە کە خۆت ببەخشیت، لەبەر ئەوەی لە ئەزموونێکت تێپەڕاندووە کە بەو شێوەیە نەبووە کە ویستبێتت. ھەروەھا لەبارەی ئەوەشە کە مافی ئەوەت ھەبێت ھەموو شتێک لە سەرەتاوە نەزانیت، یان پێویست نەبێت لەگەڵ یەکەم کەسێک کە لەگەڵی دەستت بە پەیوەندیی خۆشەویستی کردووە ھاوسەرگیری بکەیت.»<ref name=":1">{{cite web |last=Stutsman |first=Samantha |date=2025-10-03 |title=Taylor Swift Explains 'Opalite' Lyrics in-Depth, Revealing Travis Kelce's Birthstone Connection |url=https://people.com/what-is-opalite-taylor-swift-song-lyrics-meaning-11823760 |access-date=2025-10-05 |website=[[People (magazine)|People]]}}</ref> تراڤیس کێلسی لە پۆدکاستی نیو ھایتسدا وتی «ئۆپالایت» لەناو گۆرانییەکانی تری ئەلبومەکە، دڵخوازترین گۆرانی ئەوە.<ref>{{Cite news |last=France |first=Lisa Respers |date=October 3, 2025 |title=Charli XCX Beef, Love and Sex: 'Life of a Showgirl' Is Taylor Swift's Most Adult Album Ever |url=https://www.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |access-date=October 27, 2025 |publisher=[[CNN]] |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003192403/https://edition.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |url-status=live }}</ref><ref name="West-2025">{{Cite news |last=West |first=Bryan |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Turns Travis Kelce's Birthstone into a Bop with Shimmering Love Song 'Opalite' |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |access-date=October 5, 2025 |newspaper=[[USA Today]] |author-link=Bryan West (journalist) |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003041355/https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |url-status=live}}</ref> دوای بڵاوبوونەوەی ئەلبومەکە، ئۆپالایت لە خشتە مۆسیقایییەکاندا سەرکەوتنێکی بەرچاوی بەدەستھێنا، بەردەوام لە ڕادیۆکاندا پەخش دەکراوە و خێرا بوو بە یەکێک لە دڵخوازترین گۆرانییەکانی لایەنگرانی<ref name="SlateOpalite" />.<ref>{{Cite news |last=Sexton |first=Daniel |date=February 24, 2026 |title=Man in Taylor Swift's Opalite video had 'no idea who she was' |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |access-date=February 24, 2026 |agency=[[BBC News]] |archive-date=February 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260224184011/https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |url-status=live }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:گۆرانییەکانی تایلر سویفت]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ھۆندووراس]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو]] t9i226glf803bgg1a8e6gm3tmfr4562 1617689 1617688 2026-08-05T23:30:16Z Amine yousefi 16159 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1617689 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی ئەویندارانەیە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە، لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی فیلیپین ھات ١٠٠ و پلەی دووەمی ٢٠٠ گۆرانی جیھانیی بیلبۆرد. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لەکاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == پاشبنەما و بڵاوکردنەوە == تایلر سویفت ڕۆژی ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، لە ئەڵقەیەکی [[پۆدکاست]]ی نیو ھایتس، کە [[تراڤیس کێلسی]] لەگەڵ براکەی جەیسن کێلسی بەڕێوەی دەبرد، دوازدەھەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بە ناوی [[ژیانی شۆگرلێک]] ناساند.<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift reveals ''Life of a Showgirl'' release date, album cover & track list featuring Sabrina Carpenter |url=https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> ھەمان ڕۆژ، ڕاگەیەندرا کە «ئۆپالایت» سێیەمین تراکی ئەلبوومەکە دەبێت. سویفت لەسەر مانای ئەم گۆرانییە وتی: «ئەم گۆرانییە لەبارەی ئەوەیە کە خۆت ببەخشیت، لەبەر ئەوەی لە ئەزموونێکت تێپەڕاندووە کە بەو شێوەیە نەبووە کە ویستبێتت. ھەروەھا لەبارەی ئەوەشە کە مافی ئەوەت ھەبێت ھەموو شتێک لە سەرەتاوە نەزانیت، یان پێویست نەبێت لەگەڵ یەکەم کەسێک کە لەگەڵی دەستت بە پەیوەندیی خۆشەویستی کردووە ھاوسەرگیری بکەیت.»<ref name=":1">{{cite web |last=Stutsman |first=Samantha |date=2025-10-03 |title=Taylor Swift Explains 'Opalite' Lyrics in-Depth, Revealing Travis Kelce's Birthstone Connection |url=https://people.com/what-is-opalite-taylor-swift-song-lyrics-meaning-11823760 |access-date=2025-10-05 |website=[[People (magazine)|People]]}}</ref> تراڤیس کێلسی لە پۆدکاستی نیو ھایتسدا وتی «ئۆپالایت» لەناو گۆرانییەکانی تری ئەلبومەکە، دڵخوازترین گۆرانی ئەوە.<ref>{{Cite news |last=France |first=Lisa Respers |date=October 3, 2025 |title=Charli XCX Beef, Love and Sex: 'Life of a Showgirl' Is Taylor Swift's Most Adult Album Ever |url=https://www.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |access-date=October 27, 2025 |publisher=[[CNN]] |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003192403/https://edition.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |url-status=live}}</ref><ref name="West-2025">{{Cite news |last=West |first=Bryan |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Turns Travis Kelce's Birthstone into a Bop with Shimmering Love Song 'Opalite' |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |access-date=October 5, 2025 |newspaper=[[USA Today]] |author-link=Bryan West (journalist) |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003041355/https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |url-status=live}}</ref> دوای بڵاوبوونەوەی ئەلبومەکە، ئۆپالایت لە خشتە مۆسیقایییەکاندا سەرکەوتنێکی بەرچاوی بەدەستھێنا، بەردەوام لە ڕادیۆکاندا پەخش دەکراوە و خێرا بوو بە یەکێک لە دڵخوازترین گۆرانییەکانی لایەنگرانی.<ref name="SlateOpalite"/><ref>{{Cite news |last=Sexton |first=Daniel |date=February 24, 2026 |title=Man in Taylor Swift's Opalite video had 'no idea who she was' |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |access-date=February 24, 2026 |agency=[[BBC News]] |archive-date=February 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260224184011/https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |url-status=live}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:گۆرانییەکانی تایلر سویفت]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ھۆندووراس]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو]] tkajlaxuagxa62j9imlv2o8o2qfpjx8 1617691 1617689 2026-08-05T23:35:46Z Amine yousefi 16159 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1617691 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی ئەویندارانەیە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە، لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی فیلیپین ھات ١٠٠ و پلەی دووەمی ٢٠٠ گۆرانی جیھانیی بیلبۆرد. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لەکاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == پاشبنەما و بڵاوکردنەوە == تایلر سویفت ڕۆژی ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، لە ئەڵقەیەکی [[پۆدکاست]]ی نیو ھایتس، کە [[تراڤیس کێلسی]] لەگەڵ براکەی جەیسن کێلسی بەڕێوەی دەبرد، دوازدەھەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بە ناوی [[ژیانی شۆگرلێک]] ناساند.<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift reveals ''Life of a Showgirl'' release date, album cover & track list featuring Sabrina Carpenter |url=https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> ھەمان ڕۆژ، ڕاگەیەندرا کە «ئۆپالایت» سێیەمین تراکی ئەلبوومەکە دەبێت. سویفت لەسەر مانای ئەم گۆرانییە وتی: «ئەم گۆرانییە دەربارەی ئەوەیە کە مرۆڤ خۆی ببەخشێت، چونکە لە ئەزموونێک تێپەڕیوە کە ئەنجامەکەی وەک ئەوە نەبووە کە چاوەڕوانی دەکرد. ھەروەھا باس لەوە دەکات کە مرۆڤ مافی ئەوەی ھەیە لە سەرەتاوە وەڵامی ھەموو شتێک نەزانێت، یان پێویست نەبێت لەگەڵ یەکەم کەسێک کە لەگەڵی دەستی بە پەیوەندیی خۆشەویستی کردووە، ھاوسەرگیری بکات.»<ref name=":1">{{cite web |last=Stutsman |first=Samantha |date=2025-10-03 |title=Taylor Swift Explains 'Opalite' Lyrics in-Depth, Revealing Travis Kelce's Birthstone Connection |url=https://people.com/what-is-opalite-taylor-swift-song-lyrics-meaning-11823760 |access-date=2025-10-05 |website=[[People (magazine)|People]]}}</ref> تراڤیس کێلسی لە پۆدکاستی نیو ھایتسدا وتی «ئۆپالایت» لەناو گۆرانییەکانی تری ئەلبومەکە، دڵخوازترین گۆرانی ئەوە.<ref>{{Cite news |last=France |first=Lisa Respers |date=October 3, 2025 |title=Charli XCX Beef, Love and Sex: 'Life of a Showgirl' Is Taylor Swift's Most Adult Album Ever |url=https://www.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |access-date=October 27, 2025 |publisher=[[CNN]] |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003192403/https://edition.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |url-status=live}}</ref><ref name="West-2025">{{Cite news |last=West |first=Bryan |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Turns Travis Kelce's Birthstone into a Bop with Shimmering Love Song 'Opalite' |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |access-date=October 5, 2025 |newspaper=[[USA Today]] |author-link=Bryan West (journalist) |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003041355/https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |url-status=live}}</ref> دوای بڵاوبوونەوەی ئەلبومەکە، ئۆپالایت لە خشتە مۆسیقایییەکاندا سەرکەوتنێکی بەرچاوی بەدەستھێنا، بەردەوام لە ڕادیۆکاندا پەخش دەکراوە و خێرا بوو بە یەکێک لە دڵخوازترین گۆرانییەکانی لایەنگرانی.<ref name="SlateOpalite"/><ref>{{Cite news |last=Sexton |first=Daniel |date=February 24, 2026 |title=Man in Taylor Swift's Opalite video had 'no idea who she was' |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |access-date=February 24, 2026 |agency=[[BBC News]] |archive-date=February 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260224184011/https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |url-status=live}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:گۆرانییەکانی تایلر سویفت]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ھۆندووراس]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو]] kvgtpfkt43pif6couv42eqmbk4hyrht 1617692 1617691 2026-08-05T23:45:29Z Amine yousefi 16159 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1617692 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی ئەویندارانەیە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە، لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی فیلیپین ھات ١٠٠ و پلەی دووەمی ٢٠٠ گۆرانی جیھانیی بیلبۆرد. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لەکاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == پاشبنەما و بڵاوکردنەوە == [[پەڕگە:Travis Kelce (51250995150).jpg|وێنۆک| [[تراڤیس کێلسی]] ھاوسەری سویفت یەکێک لە سەرچاوە سەرەکییەکانی ئیلھامی ئەم گۆرانییە بوو.|alt=Travis Kelce wearing a blue jersey and black glove on a sports field, gesturing with his hand toward the camera]] تایلر سویفت ڕۆژی ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، لە ئەڵقەیەکی [[پۆدکاست]]ی نیو ھایتس، کە [[تراڤیس کێلسی]] لەگەڵ براکەی جەیسن کێلسی بەڕێوەی دەبرد، دوازدەھەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بە ناوی [[ژیانی شۆگرلێک]] ناساند.<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift reveals ''Life of a Showgirl'' release date, album cover & track list featuring Sabrina Carpenter |url=https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> ھەمان ڕۆژ، ڕاگەیەندرا کە «ئۆپالایت» سێیەمین تراکی ئەلبوومەکە دەبێت. سویفت لەسەر مانای ئەم گۆرانییە وتی: «ئەم گۆرانییە دەربارەی ئەوەیە کە مرۆڤ خۆی ببەخشێت، چونکە لە ئەزموونێک تێپەڕیوە کە ئەنجامەکەی وەک ئەوە نەبووە کە چاوەڕوانی دەکرد. ھەروەھا باس لەوە دەکات کە مرۆڤ مافی ئەوەی ھەیە لە سەرەتاوە وەڵامی ھەموو شتێک نەزانێت، یان پێویست نەبێت لەگەڵ یەکەم کەسێک کە لەگەڵی دەستی بە پەیوەندیی خۆشەویستی کردووە، ھاوسەرگیری بکات.»<ref name=":1">{{cite web |last=Stutsman |first=Samantha |date=2025-10-03 |title=Taylor Swift Explains 'Opalite' Lyrics in-Depth, Revealing Travis Kelce's Birthstone Connection |url=https://people.com/what-is-opalite-taylor-swift-song-lyrics-meaning-11823760 |access-date=2025-10-05 |website=[[People (magazine)|People]]}}</ref> تراڤیس کێلسی لە پۆدکاستی نیو ھایتسدا وتی «ئۆپالایت» لەناو گۆرانییەکانی تری ئەلبومەکە، دڵخوازترین گۆرانی ئەوە.<ref>{{Cite news |last=France |first=Lisa Respers |date=October 3, 2025 |title=Charli XCX Beef, Love and Sex: 'Life of a Showgirl' Is Taylor Swift's Most Adult Album Ever |url=https://www.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |access-date=October 27, 2025 |publisher=[[CNN]] |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003192403/https://edition.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |url-status=live}}</ref><ref name="West-2025">{{Cite news |last=West |first=Bryan |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Turns Travis Kelce's Birthstone into a Bop with Shimmering Love Song 'Opalite' |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |access-date=October 5, 2025 |newspaper=[[USA Today]] |author-link=Bryan West (journalist) |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003041355/https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |url-status=live}}</ref> دوای بڵاوبوونەوەی ئەلبومەکە، ئۆپالایت لە خشتە مۆسیقایییەکاندا سەرکەوتنێکی بەرچاوی بەدەستھێنا، بەردەوام لە ڕادیۆکاندا پەخش دەکراوە و خێرا بوو بە یەکێک لە دڵخوازترین گۆرانییەکانی لایەنگرانی.<ref name="SlateOpalite"/><ref>{{Cite news |last=Sexton |first=Daniel |date=February 24, 2026 |title=Man in Taylor Swift's Opalite video had 'no idea who she was' |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |access-date=February 24, 2026 |agency=[[BBC News]] |archive-date=February 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260224184011/https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |url-status=live}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:گۆرانییەکانی تایلر سویفت]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ھۆندووراس]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو]] qnsgngos7flkuctzrr4wbamzkdcxk83 1617803 1617692 2026-08-06T09:09:18Z Amine yousefi 16159 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1617803 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی ئەویندارانەیە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە، لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی فیلیپین ھات ١٠٠ و پلەی دووەمی ٢٠٠ گۆرانی جیھانیی بیلبۆرد. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لەکاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == پاشبنەما و بڵاوکردنەوە == [[پەڕگە:Travis Kelce (51250995150).jpg|وێنۆک| [[تراڤیس کێلسی]] ھاوسەری سویفت یەکێک لە سەرچاوە سەرەکییەکانی ئیلھامی ئەم گۆرانییە بوو.|alt=Travis Kelce wearing a blue jersey and black glove on a sports field, gesturing with his hand toward the camera]] تایلر سویفت ڕۆژی ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، لە ئەڵقەیەکی [[پۆدکاست]]ی نیو ھایتس، کە [[تراڤیس کێلسی]] لەگەڵ براکەی جەیسن کێلسی بەڕێوەی دەبرد، دوازدەھەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بە ناوی [[ژیانی شۆگرلێک]] ناساند.<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift reveals ''Life of a Showgirl'' release date, album cover & track list featuring Sabrina Carpenter |url=https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> ھەمان ڕۆژ، ڕاگەیەندرا کە «ئۆپالایت» سێیەمین تراکی ئەلبوومەکە دەبێت. سویفت لەسەر مانای ئەم گۆرانییە وتی: «ئەم گۆرانییە دەربارەی ئەوەیە کە مرۆڤ خۆی ببەخشێت، چونکە لە ئەزموونێک تێپەڕیوە کە ئەنجامەکەی وەک ئەوە نەبووە کە چاوەڕوانی دەکرد. ھەروەھا باس لەوە دەکات کە مرۆڤ مافی ئەوەی ھەیە لە سەرەتاوە وەڵامی ھەموو شتێک نەزانێت، یان پێویست نەبێت لەگەڵ یەکەم کەسێک کە لەگەڵی دەستی بە پەیوەندیی خۆشەویستی کردووە، ھاوسەرگیری بکات.»<ref name=":1">{{cite web |last=Stutsman |first=Samantha |date=2025-10-03 |title=Taylor Swift Explains 'Opalite' Lyrics in-Depth, Revealing Travis Kelce's Birthstone Connection |url=https://people.com/what-is-opalite-taylor-swift-song-lyrics-meaning-11823760 |access-date=2025-10-05 |website=[[People (magazine)|People]]}}</ref> تراڤیس کێلسی لە پۆدکاستی نیو ھایتسدا وتی «ئۆپالایت» لەناو گۆرانییەکانی تری ئەلبومەکە، دڵخوازترین گۆرانی ئەوە.<ref>{{Cite news |last=France |first=Lisa Respers |date=October 3, 2025 |title=Charli XCX Beef, Love and Sex: 'Life of a Showgirl' Is Taylor Swift's Most Adult Album Ever |url=https://www.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |access-date=October 27, 2025 |publisher=[[CNN]] |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003192403/https://edition.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |url-status=live}}</ref><ref name="West-2025">{{Cite news |last=West |first=Bryan |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Turns Travis Kelce's Birthstone into a Bop with Shimmering Love Song 'Opalite' |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |access-date=October 5, 2025 |newspaper=[[USA Today]] |author-link=Bryan West (journalist) |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003041355/https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |url-status=live}}</ref> دوای بڵاوبوونەوەی ئەلبومی ژیانی شۆگرلێک، گۆرانیی «ئۆپالایت» لە چارتە مۆسیقییەکاندا ئەنجامێکی باشی بەدەستھێنا، بە شێوەیەکی بەردەوام لە ڕادیۆکاندا پەخش دەکراوە و بوو بە یەکێک لە دڵخوازترین گۆرانییەکانی لایەنگرانی.<ref name="SlateOpalite"/><ref>{{Cite news |last=Sexton |first=Daniel |date=February 24, 2026 |title=Man in Taylor Swift's Opalite video had 'no idea who she was' |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |access-date=February 24, 2026 |agency=[[BBC News]] |archive-date=February 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260224184011/https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |url-status=live}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:گۆرانییەکانی تایلر سویفت]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ھۆندووراس]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو]] leb4tw4vo9ddvai45lbvemzrxetz22h 1617811 1617803 2026-08-06T09:43:55Z Amine yousefi 16159 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1617811 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی ئەویندارانەیە کە ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی سویفت، دوای ئەوەی لە ڕابردوودا قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونی سەختی تێ پەڕاندووە، لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەخاتەڕوو. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی فیلیپین ھات ١٠٠ و پلەی دووەمی ٢٠٠ گۆرانی جیھانیی بیلبۆرد. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لەکاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == پاشبنەما و بڵاوکردنەوە == [[پەڕگە:Travis Kelce (51250995150).jpg|وێنۆک| [[تراڤیس کێلسی]] ھاوسەری سویفت یەکێک لە سەرچاوە سەرەکییەکانی ئیلھامی ئەم گۆرانییە بوو.|alt=Travis Kelce wearing a blue jersey and black glove on a sports field, gesturing with his hand toward the camera]] تایلر سویفت ڕۆژی ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، لە ئەڵقەیەکی [[پۆدکاست]]ی نیو ھایتس، کە [[تراڤیس کێلسی]] لەگەڵ براکەی جەیسن کێلسی بەڕێوەی دەبرد، دوازدەھەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بە ناوی [[ژیانی شۆگرلێک]] ناساند.<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift reveals ''Life of a Showgirl'' release date, album cover & track list featuring Sabrina Carpenter |url=https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> ھەمان ڕۆژ، ڕاگەیەندرا کە «ئۆپالایت» سێیەمین تراکی ئەلبوومەکە دەبێت. سویفت لەسەر مانای ئەم گۆرانییە وتی: «ئەم گۆرانییە دەربارەی ئەوەیە کە مرۆڤ خۆی ببەخشێت، چونکە لە ئەزموونێک تێپەڕیوە کە ئەنجامەکەی وەک ئەوە نەبووە کە چاوەڕوانی دەکرد. ھەروەھا باس لەوە دەکات کە مرۆڤ مافی ئەوەی ھەیە لە سەرەتاوە وەڵامی ھەموو شتێک نەزانێت، یان پێویست نەبێت لەگەڵ یەکەم کەسێک کە لەگەڵی دەستی بە پەیوەندیی خۆشەویستی کردووە، ھاوسەرگیری بکات.»<ref name=":1">{{cite web |last=Stutsman |first=Samantha |date=2025-10-03 |title=Taylor Swift Explains 'Opalite' Lyrics in-Depth, Revealing Travis Kelce's Birthstone Connection |url=https://people.com/what-is-opalite-taylor-swift-song-lyrics-meaning-11823760 |access-date=2025-10-05 |website=[[People (magazine)|People]]}}</ref> تراڤیس کێلسی لە پۆدکاستی نیو ھایتسدا وتی «ئۆپالایت» لەناو گۆرانییەکانی تری ئەلبومەکە، دڵخوازترین گۆرانی ئەوە.<ref>{{Cite news |last=France |first=Lisa Respers |date=October 3, 2025 |title=Charli XCX Beef, Love and Sex: 'Life of a Showgirl' Is Taylor Swift's Most Adult Album Ever |url=https://www.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |access-date=October 27, 2025 |publisher=[[CNN]] |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003192403/https://edition.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |url-status=live}}</ref><ref name="West-2025">{{Cite news |last=West |first=Bryan |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Turns Travis Kelce's Birthstone into a Bop with Shimmering Love Song 'Opalite' |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |access-date=October 5, 2025 |newspaper=[[USA Today]] |author-link=Bryan West (journalist) |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003041355/https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |url-status=live}}</ref> دوای بڵاوبوونەوەی ئەلبومی ژیانی شۆگرلێک، گۆرانیی «ئۆپالایت» لە چارتە مۆسیقییەکاندا ئەنجامێکی باشی بەدەستھێنا، بە شێوەیەکی بەردەوام لە ڕادیۆکاندا پەخش دەکراوە و بوو بە یەکێک لە دڵخوازترین گۆرانییەکانی لایەنگرانی.<ref name="SlateOpalite"/><ref>{{Cite news |last=Sexton |first=Daniel |date=February 24, 2026 |title=Man in Taylor Swift's Opalite video had 'no idea who she was' |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |access-date=February 24, 2026 |agency=[[BBC News]] |archive-date=February 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260224184011/https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |url-status=live}}</ref> سویفت لە ئەم گۆرانییەدا وەک کەسێک وەسف کراوە کە «لە شکەست ناترسێت»، کە ئاماژەیەکە بە پەیوەندییە سەرنەگرتووەکانی ڕابردووی.<ref>{{Cite web |last=Dodson |first=P. Claire |date=2025-10-03 |title=The Life of a Showgirl Album Review: A Taylor Swift Who Is Unafraid to Fail |url=https://www.teenvogue.com/story/the-life-of-a-showgirl-album-review-taylor-swift |access-date=2025-10-04 |website=[[Teen Vogue]] |language=en-US}}</ref> ڕەخنەگران ئاماژەیان کردووە کە توانای ئەوەی ھەیە «ئاڵۆزی نێوان دڵشکاوییەکانی ڕابردوو و ھیوایەکی بەئاگای بۆ داھاتوو» بە شێوەیەکی کاریگەر پیشان بدات. <ref name=":2">{{Cite web |last=Records |first=Burner |date=2025-10-03 |title=Taylor Swift Opalite Lyrics Meaning Explained |url=https://www.stayfreeradioip.com/post/taylor-swift-opalite-meaning-and-review |access-date=2025-10-04 |website=Stay Free |language=en}}</ref> «ئۆپالایت» بە بەراورد لەگەڵ دوو گۆرانی یەکەمی ئەلبوومەکە، ھەوایەکی شادتری ھەیە و ڕوانگەیەکی ئەرێنیتر دەگرێتەبەر.<ref>{{Cite web |last=Fell |first=Nicole |date=2025-10-03 |title=Taylor Swift's 'The Life of a Showgirl': A Track-by-Track Breakdown |url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-track-by-track/ |access-date=2025-10-04 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US}}</ref> ھەندێک لە ڕەخنەگرانیش ئەویان بە «گەشتێکی ئاڵۆز، بەڵام جوان» لە ڕێگای زاڵبوون بەسەر غەریزە کۆنەکان وەسف کردووە.<ref>{{Cite news |last=More |first=Durva |date=2025-10-04 |title=Taylor Swift's "Opalite" glows with love, healing, and Travis Kelce connection |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/taylor-swifts-opalite-glows-with-love-healing-and-travis-kelce-connection/articleshow/124296368.cms?from=mdr# |access-date=2025-10-04 |work=[[The Economic Times]] |issn=0013-0389}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wood |first=Mikael |date=2025-10-02 |title=Taylor Swift's 'The Life of a Showgirl' is an immaculate act of damage control |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/music/story/2025-10-02/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-review |access-date=2025-10-04 |website=[[Los Angeles Times]] |language=en-US}}</ref> لە کاتێکدا سویفت لە ڕابردوودا گۆرانی لەسەر پەیوەندییە خەیاڵی و ئابستراکتەکان نووسیبوو، «ئۆپالایت» لە یەکەم گۆرانییەکانیەتی کە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ باس لە پەیوەندییەکی ڕاستەقینە دەکات.<ref>{{Cite web |last=Banks |first=Emma |date=2025-10-03 |title=Breaking Down the Meaning of Every Song on Taylor Swift's 'The Life of a Showgirl' Album |url=https://www.instyle.com/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-meaning-11823283 |access-date=2025-10-04 |website=InStyle |language=en}}</ref> ئەم گۆرانییە لەنێو گۆرانییەکانی ئەلبوومی ژیانی شۆگرلێکدا جێگایەکی بەرزی ھەیە و لە پۆلێنکردنی For the Win دا لە پلەی یەکەمدا ھاتووە. ڕەخنەگران ئەویان بە گۆرانییەکی «شاد و خۆش» وەسف کردووە و وتوویانە کە تۆنی پڕ وزە و زیندووی سویفت لە سەرتاسەری ئەم گۆرانییەدا بە ڕوونی ھەست پێ دەکرێت.<ref>{{Cite web |last=Darney |first=Caroline |title=Ranking every Taylor Swift 'Showgirl' song from her new album |url=https://ftw.usatoday.com/story/entertainment/pop-culture/2025/10/03/taylor-swift-life-of-showgirl-review-songs-ranking/86472956007/ |access-date=2025-10-04 |website=For The Win |language=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:گۆرانییەکانی تایلر سویفت]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ھۆندووراس]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو]] 9wva2bi746piuhpb3hlfn90553mpjek 1617935 1617811 2026-08-06T11:24:55Z Amine yousefi 16159 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1617935 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئۆپالایت''' ({{بە ئینگلیزی|Opalite}}) گۆرانییەکی [[گۆرانیبێژ]] و [[گۆرانینووس]]ی ئەمریکی [[تایلر سویفت]]ە، کە لە دوازدەھەمین ئەلبوومی ئەو، [[ژیانی شۆگرلێک]]دا بڵاو کراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لەلایەن سویفت، [[ماکس مارتن]] و [[شێڵباک]] نووسراوە و بەرھەم ھێنراوە. ناوی گۆرانییەکە لە ئۆپالایت، ماددەیەکی شووشەیی دەستکرد کە دیمەنێکی ھاوشێوەی بەردی ئۆپالی ھەیە، وەرگیراوە.<ref>{{cite magazine |last=Bonner |first=Mehera |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift Reveals Tracklist for ''The Life of a Showgirl'' |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a65695322/the-life-of-a-showgirl-tracklist/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref> «ئۆپالایت» گۆرانییەکی ئەویندارانەیە کە تێیدا سویفت ھەستی ئاسوودەیی و ڕەزامەندیی خۆی، دوای تێپەڕاندنی قۆناغێکی پڕ لە ئازار و ئەزموونە سەختەکانی ڕابردوو، لەناو پەیوەندییەکی خۆش و جێگیردا دەردەخات. لە ڕووی مۆسیقایییەوە، ئەم گۆرانییە تێکەڵێکە لە [[پۆپ ڕاک]]،<ref name="Lipshutz-2025">{{Cite magazine |last=Lipshutz |first=Jason |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift's ''The Life of a Showgirl'': All 12 Tracks Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-ranked/ |access-date=October 4, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref name="O'Connor-2025">{{Cite news |last=O'Connor |first=Roisin |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Review, ''The Life of a Showgirl'': As Compelling as She's Ever Been – the Star, The Ringmaster and the Circus All in One |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-review-the-life-of-a-showgirl-b2838360.html |access-date=October 3, 2025 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[سافت ڕاک]] و [[سینس-پۆپ]]. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، «ئۆپالایت» وەک دووەمین [[تاکەگۆرانی]]ی ئەلبوومەکە بڵاو کرایەوە. زۆربەی ڕەخنەگرانی مۆسیقا دەنگ و پەیامی ھیوابەخش و دڵخۆشکەری گۆرانییەکەیان ستایش کرد. لە ڕووی بازرگانییەوە، «ئۆپالایت» گەیشتە پلەی یەکەمی خشتەی فیلیپین ھات ١٠٠ و پلەی دووەمی ٢٠٠ گۆرانی جیھانیی بیلبۆرد. ھەروەھا لە ئۆسترالیا، نەمسا، کەنەدا، ئیرلەند، نیوزیلەند، پورتوگال، سویسرا، شانشینی یەکگرتوو و ئەمریکا پلەی دووەمی بەدەستھێنا، لەکاتێکدا «[[چارەنووسی ئۆفیلیا]]» لە ھەمان خشتەدا لە پلەی یەکەمدا بوو. سویفت خۆی سیناریۆی موزیک ڤیدیۆی «ئۆپالایت»ی نووسی. ئەم موزیک ڤیدیۆیە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٦ لە [[سپۆتیفای]] و [[ئەپڵ میوزیک]] بڵاو کرایەوە. == پاشبنەما و بڵاوکردنەوە == [[پەڕگە:Travis Kelce (51250995150).jpg|وێنۆک| [[تراڤیس کێلسی]] ھاوسەری سویفت یەکێک لە سەرچاوە سەرەکییەکانی ئیلھامی ئەم گۆرانییە بوو.|alt=Travis Kelce wearing a blue jersey and black glove on a sports field, gesturing with his hand toward the camera]] تایلر سویفت ڕۆژی ١٣ی ئابی ٢٠٢٥، لە ئەڵقەیەکی [[پۆدکاست]]ی نیو ھایتس، کە [[تراڤیس کێلسی]] لەگەڵ براکەی جەیسن کێلسی بەڕێوەی دەبرد، دوازدەھەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بە ناوی [[ژیانی شۆگرلێک]] ناساند.<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |date=August 13, 2025 |title=Taylor Swift reveals ''Life of a Showgirl'' release date, album cover & track list featuring Sabrina Carpenter |url=https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-life-of-a-showgirl-release-date-track-list-1236043042/ |access-date=September 19, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> ھەمان ڕۆژ، ڕاگەیەندرا کە «ئۆپالایت» سێیەمین تراکی ئەلبوومەکە دەبێت. سویفت لەسەر مانای ئەم گۆرانییە وتی: «ئەم گۆرانییە دەربارەی ئەوەیە کە مرۆڤ خۆی ببەخشێت، چونکە لە ئەزموونێک تێپەڕیوە کە ئەنجامەکەی وەک ئەوە نەبووە کە چاوەڕوانی دەکرد. ھەروەھا باس لەوە دەکات کە مرۆڤ مافی ئەوەی ھەیە لە سەرەتاوە وەڵامی ھەموو شتێک نەزانێت، یان پێویست نەبێت لەگەڵ یەکەم کەسێک کە لەگەڵی دەستی بە پەیوەندیی خۆشەویستی کردووە، ھاوسەرگیری بکات.»<ref name=":1">{{cite web |last=Stutsman |first=Samantha |date=2025-10-03 |title=Taylor Swift Explains 'Opalite' Lyrics in-Depth, Revealing Travis Kelce's Birthstone Connection |url=https://people.com/what-is-opalite-taylor-swift-song-lyrics-meaning-11823760 |access-date=2025-10-05 |website=[[People (magazine)|People]]}}</ref> تراڤیس کێلسی لە پۆدکاستی نیو ھایتسدا وتی «ئۆپالایت» لەناو گۆرانییەکانی تری ئەلبومەکە، دڵخوازترین گۆرانی ئەوە.<ref>{{Cite news |last=France |first=Lisa Respers |date=October 3, 2025 |title=Charli XCX Beef, Love and Sex: 'Life of a Showgirl' Is Taylor Swift's Most Adult Album Ever |url=https://www.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |access-date=October 27, 2025 |publisher=[[CNN]] |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003192403/https://edition.cnn.com/2025/10/03/entertainment/charli-xcx-beef-love-sex-showgirl-taylor-swift |url-status=live}}</ref><ref name="West-2025">{{Cite news |last=West |first=Bryan |date=October 3, 2025 |title=Taylor Swift Turns Travis Kelce's Birthstone into a Bop with Shimmering Love Song 'Opalite' |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |access-date=October 5, 2025 |newspaper=[[USA Today]] |author-link=Bryan West (journalist) |archive-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003041355/https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2025/10/03/taylor-swift-opalite-travis-kelce-favorite-song-showgirl/85978379007/ |url-status=live}}</ref> دوای بڵاوبوونەوەی ئەلبومی ژیانی شۆگرلێک، گۆرانیی «ئۆپالایت» لە چارتە مۆسیقییەکاندا ئەنجامێکی باشی بەدەستھێنا، بە شێوەیەکی بەردەوام لە ڕادیۆکاندا پەخش دەکراوە و بوو بە یەکێک لە دڵخوازترین گۆرانییەکانی لایەنگرانی.<ref name="SlateOpalite"/><ref>{{Cite news |last=Sexton |first=Daniel |date=February 24, 2026 |title=Man in Taylor Swift's Opalite video had 'no idea who she was' |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |access-date=February 24, 2026 |agency=[[BBC News]] |archive-date=February 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260224184011/https://www.bbc.com/news/articles/c3ewzwvexw5o |url-status=live}}</ref> سویفت لە ئەم گۆرانییەدا وەک کەسێک وەسف کراوە کە «لە شکەست ناترسێت»، کە ئاماژەیەکە بە پەیوەندییە سەرنەگرتووەکانی ڕابردووی.<ref>{{Cite web |last=Dodson |first=P. Claire |date=2025-10-03 |title=The Life of a Showgirl Album Review: A Taylor Swift Who Is Unafraid to Fail |url=https://www.teenvogue.com/story/the-life-of-a-showgirl-album-review-taylor-swift |access-date=2025-10-04 |website=[[Teen Vogue]] |language=en-US}}</ref> ڕەخنەگران ئاماژەیان کردووە کە توانای ئەوەی ھەیە «ئاڵۆزی نێوان دڵشکاوییەکانی ڕابردوو و ھیوایەکی بەئاگای بۆ داھاتوو» بە شێوەیەکی کاریگەر پیشان بدات. <ref name=":2">{{Cite web |last=Records |first=Burner |date=2025-10-03 |title=Taylor Swift Opalite Lyrics Meaning Explained |url=https://www.stayfreeradioip.com/post/taylor-swift-opalite-meaning-and-review |access-date=2025-10-04 |website=Stay Free |language=en}}</ref> «ئۆپالایت» بە بەراورد لەگەڵ دوو گۆرانی یەکەمی ئەلبوومەکە، ھەوایەکی شادتری ھەیە و ڕوانگەیەکی ئەرێنیتر دەگرێتەبەر.<ref>{{Cite web |last=Fell |first=Nicole |date=2025-10-03 |title=Taylor Swift's 'The Life of a Showgirl': A Track-by-Track Breakdown |url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-track-by-track/ |access-date=2025-10-04 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US}}</ref> ھەندێک لە ڕەخنەگرانیش ئەویان بە «گەشتێکی ئاڵۆز، بەڵام جوان» لە ڕێگای زاڵبوون بەسەر غەریزە کۆنەکان وەسف کردووە.<ref>{{Cite news |last=More |first=Durva |date=2025-10-04 |title=Taylor Swift's "Opalite" glows with love, healing, and Travis Kelce connection |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/taylor-swifts-opalite-glows-with-love-healing-and-travis-kelce-connection/articleshow/124296368.cms?from=mdr# |access-date=2025-10-04 |work=[[The Economic Times]] |issn=0013-0389}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wood |first=Mikael |date=2025-10-02 |title=Taylor Swift's 'The Life of a Showgirl' is an immaculate act of damage control |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/music/story/2025-10-02/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-review |access-date=2025-10-04 |website=[[Los Angeles Times]] |language=en-US}}</ref> لە کاتێکدا سویفت لە ڕابردوودا گۆرانی لەسەر پەیوەندییە خەیاڵی و ئابستراکتەکان نووسیبوو، «ئۆپالایت» لە یەکەم گۆرانییەکانیەتی کە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ باس لە پەیوەندییەکی ڕاستەقینە دەکات.<ref>{{Cite web |last=Banks |first=Emma |date=2025-10-03 |title=Breaking Down the Meaning of Every Song on Taylor Swift's 'The Life of a Showgirl' Album |url=https://www.instyle.com/taylor-swift-the-life-of-a-showgirl-songs-meaning-11823283 |access-date=2025-10-04 |website=InStyle |language=en}}</ref> ئەم گۆرانییە لەنێو گۆرانییەکانی ئەلبوومی ژیانی شۆگرلێکدا جێگایەکی بەرزی ھەیە و لە پۆلێنکردنی For the Win دا لە پلەی یەکەمدا ھاتووە. ڕەخنەگران ئەویان بە گۆرانییەکی «شاد و خۆش» وەسف کردووە و وتوویانە کە تۆنی پڕ وزە و زیندووی سویفت لە سەرتاسەری ئەم گۆرانییەدا بە ڕوونی ھەست پێ دەکرێت.<ref>{{Cite web |last=Darney |first=Caroline |title=Ranking every Taylor Swift 'Showgirl' song from her new album |url=https://ftw.usatoday.com/story/entertainment/pop-culture/2025/10/03/taylor-swift-life-of-showgirl-review-songs-ranking/86472956007/ |access-date=2025-10-04 |website=For The Win |language=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Opalite_(song)| سەردێڕ=Opalite (song)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک]] [[پۆل:گۆرانییەکانی تایلر سویفت]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ھۆندووراس]] [[پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو]] fqr1xw1pr3wwysyqc5nhk3zh1nz26gg 0 299978 1617634 2026-08-05T20:39:44Z ڕێبەر قەرەداغی 77946 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی باڵەخانە | ناو = قەڵای ڕۆهتاس | ناوی ڕەسەن = قلعہ روہتاس | وێنە = Rohtas Fort - Main entrance.jpg | شرۆڤەی وێنە = دەروازەی سەرەکیی قەڵای ڕۆهتاس | شوێن = [[پەنجاب (پاکستان)|پەنجاب]]، [[پاکستان]] | پۆتانەکان = {{پۆتانەکان|32|57|45|N|73|35|20|E|display=inline,title}} }} '''قەڵای ڕۆهتاس'...»ەوە 1617634 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی باڵەخانە | ناو = قەڵای ڕۆهتاس | ناوی ڕەسەن = قلعہ روہتاس | وێنە = Rohtas Fort - Main entrance.jpg | شرۆڤەی وێنە = دەروازەی سەرەکیی قەڵای ڕۆهتاس | شوێن = [[پەنجاب (پاکستان)|پەنجاب]]، [[پاکستان]] | پۆتانەکان = {{پۆتانەکان|32|57|45|N|73|35|20|E|display=inline,title}} }} '''قەڵای ڕۆهتاس''' (بە [[زمانی ئوردوو|ئوردوو]]: قلعہ روہتاس؛ بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Rohtas Fort) قەڵایەکی مێژوویی و قایمکارییەکی سەربازیی سەدەی ١٦یەمە کە دەکەوێتە نزیک شاری جێهلوم لە هەرێمی [[پەنجاب (پاکستان)|پەنجاب]]ی وڵاتی [[پاکستان]]. ئەم قەڵایە لە سەردەمی فەرمانڕەوایەتیی '''[[شێر شا سووری]]''' (دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتیی سووری) لە نێوان ساڵانی ١٥٤١ بۆ ١٥٤٨ دروست کراوە. قەڵاکە بە یەکێک لە گەورەترین و بەهێزترین قەڵاکانی باشووری ئاسیا دادەنرێت و لەبەر گرنگییە مێژوویی و تەلارسازییەکەی، لە ساڵی ١٩٩٧دا لەلایەن [[یوونێسکۆ]]وە خرایە لیستی [[میراتی جیهانی|میراتە جیهانییەکانەوە]]. == مێژوو == دوای ئەوەی شێر شا سووری لە ساڵی ١٥٣٩ لە جەنگی چاوسا بەسەر ئیمپراتۆری مەغۆلەکان ([[هومایوون]])دا سەرکەوت، بڕیاریدا ئەم قەڵا زەبەلاحە لەسەر ڕێگای مێژوویی ناسراو بە (ڕێگای مەزنی باکوور - Grand Trunk Road) دروست بکات. ئامانجی سەرەکی لە بونیادنانی قەڵای ڕۆهتاس دوو شت بوو: یەکەمیان بۆ ڕێگریکردن بوو لە گەڕانەوەی هومایوون و هێزەکانی بۆ ناوچەکە، دووەمیشیان بۆ سەرکوتکردن و کۆنترۆڵکردنی هۆزە ناوخۆییەکانی ناوچەی پۆتۆهار بوو (بەتایبەت هۆزەکانی گاکهار) کە لایەنگری مەغۆلەکان بوون و بەردەوام دژی دەسەڵاتی شێر شا دەجەنگان. سەرەڕای گەورەیی و قایمییەکەی، مێژوو گەواهیدەری ئەوەیە کە ئەم قەڵایە هەرگیز لە ڕێگەی هێرش و گەمارۆی سەربازییەوە نەگیراوە و نەڕووخێنراوە. دوای مردنی شێر شا سووری و کەمبوونەوەی دەسەڵاتی بنەماڵەکەی، ئیمپراتۆر هومایوون لە ساڵی ١٥٥٥ بەبێ شەڕکردن و ڕشتنی هیچ خوێنێک قەڵاکەی کۆنترۆڵ کردەوە. == تەلارسازی و پێکهاتە == قەڵای ڕۆهتاس نموونەیەکی ناوازەی تێکەڵبوونی تەلارسازیی سەرەتایی ئەفغانی و هیندو-ئیسلامییە. ڕووبەری قەڵاکە زۆر گەورەیە و پێوانەکەی دەگاتە نزیکەی ٧٠ هێکتار (٧٠٠،٠٠٠ مەتر دووجا). دیوارەکانی قەڵاکە زۆر ئەستوور و بەرزن کە بۆ بەرگریی سەخت دروستکراون؛ بەرزییەکەیان لە نێوان ١٠ بۆ ١٨ مەتردایە و ئەستوورییەکانیان دەگاتە ١٠ بۆ ١٣ مەتر. قەڵاکە خاوەنی ١٢ دەروازەی گەورەیە کە بە بەردی گەورە و نەخشی سەردەمەکە ڕازێنراونەتەوە و هەر یەکەیان بۆ مەبەستێکی تایبەت و ئاڕاستەیەکی جیاواز دروست کراون. ناسراوترین دەروازەکانی بریتین لە: دەروازەی سوهەیل (Sohail Gate)، دەروازەی کابولی (Kabuli Gate) و دەروازەی لەنگەر خانی (Langar Khani Gate). == پێگەی لە میراتی جیهانیدا == لە ساڵی ١٩٩٧دا، ڕێکخراوی یوونێسکۆ قەڵای ڕۆهتاسی خستە ناو لیستی شوێنەوارە جیهانییەکانەوە (World Heritage Sites). ڕێکخراوەکە لە کاتی ناساندنیدا ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم قەڵایە نموونەیەکی دەگمەن و زۆر باش پارێزراوی تەلارسازیی سەربازیی ئیسلامییە لە سەدەی ١٦یەمدا، و شێوازی دروستکردنەکەی کاریگەرییەکی گەورەی هەبووە لەسەر شێوازی تەلارسازیی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆلی هیندستان لە داهاتوودا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * ویکیپیدیای ئینگلیزی، «[https://en.wikipedia.org/wiki/Rohtas_Fort Rohtas Fort]»، سەردان لە ١٠ی ئابی ٢٠٢٤. * [https://whc.unesco.org/en/list/586/ پەڕەی قەڵای ڕۆهتاس لە ماڵپەڕی فەرمیی یوونێسکۆ] {{کۆلکە}} [[پۆل:قەڵاکانی پاکستان]] [[پۆل:میراتە جیهانییەکان لە پاکستان]] [[پۆل:پەنجاب (پاکستان)]] [[پۆل:تەلارسازیی ئیسلامی]] 2na8scxxdziosrcwr6ytrtq26w0k7q7 1617635 1617634 2026-08-05T20:40:38Z ڕێبەر قەرەداغی 77946 1617635 wikitext text/x-wiki '''قەڵای ڕۆهتاس''' (بە [[زمانی ئوردوو|ئوردوو]]: قلعہ روہتاس؛ بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Rohtas Fort) قەڵایەکی مێژوویی و قایمکارییەکی سەربازیی سەدەی ١٦یەمە کە دەکەوێتە نزیک شاری جێهلوم لە هەرێمی [[پەنجاب (پاکستان)|پەنجاب]]ی وڵاتی [[پاکستان]]. ئەم قەڵایە لە سەردەمی فەرمانڕەوایەتیی '''[[شێر شا سووری]]''' (دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتیی سووری) لە نێوان ساڵانی ١٥٤١ بۆ ١٥٤٨ دروست کراوە. قەڵاکە بە یەکێک لە گەورەترین و بەهێزترین قەڵاکانی باشووری ئاسیا دادەنرێت و لەبەر گرنگییە مێژوویی و تەلارسازییەکەی، لە ساڵی ١٩٩٧دا لەلایەن [[یوونێسکۆ]]وە خرایە لیستی [[میراتی جیهانی|میراتە جیهانییەکانەوە]]. == مێژوو == دوای ئەوەی شێر شا سووری لە ساڵی ١٥٣٩ لە جەنگی چاوسا بەسەر ئیمپراتۆری مەغۆلەکان ([[هومایوون]])دا سەرکەوت، بڕیاریدا ئەم قەڵا زەبەلاحە لەسەر ڕێگای مێژوویی ناسراو بە (ڕێگای مەزنی باکوور - Grand Trunk Road) دروست بکات. ئامانجی سەرەکی لە بونیادنانی قەڵای ڕۆهتاس دوو شت بوو: یەکەمیان بۆ ڕێگریکردن بوو لە گەڕانەوەی هومایوون و هێزەکانی بۆ ناوچەکە، دووەمیشیان بۆ سەرکوتکردن و کۆنترۆڵکردنی هۆزە ناوخۆییەکانی ناوچەی پۆتۆهار بوو (بەتایبەت هۆزەکانی گاکهار) کە لایەنگری مەغۆلەکان بوون و بەردەوام دژی دەسەڵاتی شێر شا دەجەنگان. سەرەڕای گەورەیی و قایمییەکەی، مێژوو گەواهیدەری ئەوەیە کە ئەم قەڵایە هەرگیز لە ڕێگەی هێرش و گەمارۆی سەربازییەوە نەگیراوە و نەڕووخێنراوە. دوای مردنی شێر شا سووری و کەمبوونەوەی دەسەڵاتی بنەماڵەکەی، ئیمپراتۆر هومایوون لە ساڵی ١٥٥٥ بەبێ شەڕکردن و ڕشتنی هیچ خوێنێک قەڵاکەی کۆنترۆڵ کردەوە. == تەلارسازی و پێکهاتە == قەڵای ڕۆهتاس نموونەیەکی ناوازەی تێکەڵبوونی تەلارسازیی سەرەتایی ئەفغانی و هیندو-ئیسلامییە. ڕووبەری قەڵاکە زۆر گەورەیە و پێوانەکەی دەگاتە نزیکەی ٧٠ هێکتار (٧٠٠،٠٠٠ مەتر دووجا). دیوارەکانی قەڵاکە زۆر ئەستوور و بەرزن کە بۆ بەرگریی سەخت دروستکراون؛ بەرزییەکەیان لە نێوان ١٠ بۆ ١٨ مەتردایە و ئەستوورییەکانیان دەگاتە ١٠ بۆ ١٣ مەتر. قەڵاکە خاوەنی ١٢ دەروازەی گەورەیە کە بە بەردی گەورە و نەخشی سەردەمەکە ڕازێنراونەتەوە و هەر یەکەیان بۆ مەبەستێکی تایبەت و ئاڕاستەیەکی جیاواز دروست کراون. ناسراوترین دەروازەکانی بریتین لە: دەروازەی سوهەیل (Sohail Gate)، دەروازەی کابولی (Kabuli Gate) و دەروازەی لەنگەر خانی (Langar Khani Gate). == پێگەی لە میراتی جیهانیدا == لە ساڵی ١٩٩٧دا، ڕێکخراوی یوونێسکۆ قەڵای ڕۆهتاسی خستە ناو لیستی شوێنەوارە جیهانییەکانەوە (World Heritage Sites). ڕێکخراوەکە لە کاتی ناساندنیدا ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم قەڵایە نموونەیەکی دەگمەن و زۆر باش پارێزراوی تەلارسازیی سەربازیی ئیسلامییە لە سەدەی ١٦یەمدا، و شێوازی دروستکردنەکەی کاریگەرییەکی گەورەی هەبووە لەسەر شێوازی تەلارسازیی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆلی هیندستان لە داهاتوودا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * ویکیپیدیای ئینگلیزی، «[https://en.wikipedia.org/wiki/Rohtas_Fort Rohtas Fort]»، سەردان لە ١٠ی ئابی ٢٠٢٤. * [https://whc.unesco.org/en/list/586/ پەڕەی قەڵای ڕۆهتاس لە ماڵپەڕی فەرمیی یوونێسکۆ] {{کۆلکە}} [[پۆل:قەڵاکانی پاکستان]] [[پۆل:میراتە جیهانییەکان لە پاکستان]] [[پۆل:پەنجاب (پاکستان)]] [[پۆل:تەلارسازیی ئیسلامی]] foj2hrouhfwk8eeqlfblv61p7693j8u 1617657 1617635 2026-08-05T21:52:59Z ڕێبەر قەرەداغی 77946 1617657 wikitext text/x-wiki '''قەڵای ڕۆهتاس''' (بە [[زمانی ئوردوو|ئوردوو]]: قلعہ روہتاس؛ بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: [[:en:Rohtas_Fort|Rohtas Fort]]) قەڵایەکی مێژوویی و قایمکارییەکی سەربازیی سەدەی ١٦یەمە کە دەکەوێتە نزیک شاری جێهلوم لە هەرێمی [[پەنجاب (پاکستان)|پەنجاب]]ی وڵاتی [[پاکستان]]. ئەم قەڵایە لە سەردەمی فەرمانڕەوایەتیی '''[[شێر شا سووری]]''' (دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتیی سووری) لە نێوان ساڵانی ١٥٤١ بۆ ١٥٤٨ دروست کراوە. قەڵاکە بە یەکێک لە گەورەترین و بەهێزترین قەڵاکانی باشووری ئاسیا دادەنرێت و لەبەر گرنگییە مێژوویی و تەلارسازییەکەی، لە ساڵی ١٩٩٧دا لەلایەن [[یوونێسکۆ]]وە خرایە لیستی [[میراتی جیهانی|میراتە جیهانییەکانەوە]]. == مێژوو == دوای ئەوەی شێر شا سووری لە ساڵی ١٥٣٩ لە جەنگی چاوسا بەسەر ئیمپراتۆری مەغۆلەکان ([[هومایوون]])دا سەرکەوت، بڕیاریدا ئەم قەڵا زەبەلاحە لەسەر ڕێگای مێژوویی ناسراو بە (ڕێگای مەزنی باکوور - Grand Trunk Road) دروست بکات. ئامانجی سەرەکی لە بونیادنانی قەڵای ڕۆهتاس دوو شت بوو: یەکەمیان بۆ ڕێگریکردن بوو لە گەڕانەوەی هومایوون و هێزەکانی بۆ ناوچەکە، دووەمیشیان بۆ سەرکوتکردن و کۆنترۆڵکردنی هۆزە ناوخۆییەکانی ناوچەی پۆتۆهار بوو (بەتایبەت هۆزەکانی گاکهار) کە لایەنگری مەغۆلەکان بوون و بەردەوام دژی دەسەڵاتی شێر شا دەجەنگان. سەرەڕای گەورەیی و قایمییەکەی، مێژوو گەواهیدەری ئەوەیە کە ئەم قەڵایە هەرگیز لە ڕێگەی هێرش و گەمارۆی سەربازییەوە نەگیراوە و نەڕووخێنراوە. دوای مردنی شێر شا سووری و کەمبوونەوەی دەسەڵاتی بنەماڵەکەی، ئیمپراتۆر هومایوون لە ساڵی ١٥٥٥ بەبێ شەڕکردن و ڕشتنی هیچ خوێنێک قەڵاکەی کۆنترۆڵ کردەوە. == تەلارسازی و پێکهاتە == قەڵای ڕۆهتاس نموونەیەکی ناوازەی تێکەڵبوونی تەلارسازیی سەرەتایی ئەفغانی و هیندو-ئیسلامییە. ڕووبەری قەڵاکە زۆر گەورەیە و پێوانەکەی دەگاتە نزیکەی ٧٠ هێکتار (٧٠٠،٠٠٠ مەتر دووجا). دیوارەکانی قەڵاکە زۆر ئەستوور و بەرزن کە بۆ بەرگریی سەخت دروستکراون؛ بەرزییەکەیان لە نێوان ١٠ بۆ ١٨ مەتردایە و ئەستوورییەکانیان دەگاتە ١٠ بۆ ١٣ مەتر. قەڵاکە خاوەنی ١٢ دەروازەی گەورەیە کە بە بەردی گەورە و نەخشی سەردەمەکە ڕازێنراونەتەوە و هەر یەکەیان بۆ مەبەستێکی تایبەت و ئاڕاستەیەکی جیاواز دروست کراون. ناسراوترین دەروازەکانی بریتین لە: دەروازەی سوهەیل (Sohail Gate)، دەروازەی کابولی (Kabuli Gate) و دەروازەی لەنگەر خانی (Langar Khani Gate). == پێگەی لە میراتی جیهانیدا == لە ساڵی ١٩٩٧دا، ڕێکخراوی یوونێسکۆ قەڵای ڕۆهتاسی خستە ناو لیستی شوێنەوارە جیهانییەکانەوە (World Heritage Sites). ڕێکخراوەکە لە کاتی ناساندنیدا ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم قەڵایە نموونەیەکی دەگمەن و زۆر باش پارێزراوی تەلارسازیی سەربازیی ئیسلامییە لە سەدەی ١٦یەمدا، و شێوازی دروستکردنەکەی کاریگەرییەکی گەورەی هەبووە لەسەر شێوازی تەلارسازیی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆلی هیندستان لە داهاتوودا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * ویکیپیدیای ئینگلیزی، «[https://en.wikipedia.org/wiki/Rohtas_Fort Rohtas Fort]»، سەردان لە ١٠ی ئابی ٢٠٢٤. * [https://whc.unesco.org/en/list/586/ پەڕەی قەڵای ڕۆهتاس لە ماڵپەڕی فەرمیی یوونێسکۆ] {{کۆلکە}} [[پۆل:قەڵاکانی پاکستان]] [[پۆل:میراتە جیهانییەکان لە پاکستان]] [[پۆل:پەنجاب (پاکستان)]] [[پۆل:تەلارسازیی ئیسلامی]] 4r8syojyf2rrjg9b5o1uh2ztwbj2zw0 3 299979 1617650 2026-08-05T21:36:12Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1617650 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٣٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 8y8zhaxb4s0gzud3rb5h97ger9iof52 10 299980 1617652 2026-08-05T21:40:02Z Ari Qasm 57423 پەڕەی دروست کرد بە «{{Documentation | content = {{#ifexist: Template:Script/styles {{lc:{{SUBPAGENAME}}}}.css | {{Uses TemplateStyles|Template:Script/styles {{lc:{{SUBPAGENAME}}}}.css}} }} {{#ifeq: {{{script_link|}}} | no | | This template is used to mark text written in {{#if: {{{script_link|}}} | [[{{{script_link}}}]] | [[{{SUBPAGENAME}} script]] }}, using a set of specific fonts and a specific font size. }} ==TemplateData== {{TemplateData header|{{Replace|{{PAGE...»ەوە 1617652 wikitext text/x-wiki {{Documentation | content = {{#ifexist: Template:Script/styles {{lc:{{SUBPAGENAME}}}}.css | {{Uses TemplateStyles|Template:Script/styles {{lc:{{SUBPAGENAME}}}}.css}} }} {{#ifeq: {{{script_link|}}} | no | | This template is used to mark text written in {{#if: {{{script_link|}}} | [[{{{script_link}}}]] | [[{{SUBPAGENAME}} script]] }}, using a set of specific fonts and a specific font size. }} ==TemplateData== {{TemplateData header|{{Replace|{{PAGENAME}}|{{ROOTPAGENAME}}}|}}}} <templatedata> { "params": { "1": { "label": "Text", "type": "string", "description": "The piece of text.", "required": true } } } </templatedata> <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Script–font templates|{{SUBPAGENAME}}]] }}</includeonly> }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 3pu9eioa1lu8mshczqdsqy2hqmfv3nw 10 299981 1617653 2026-08-05T21:41:03Z Ari Qasm 57423 پەڕەی دروست کرد بە «<span class="script-yezidi" style="font-family: 'Noto Sans Yezidi', 'Noto Serif Yezidi'">{{{1}}}</span><!-- --><noinclude>{{Script/basic documentation}}</noinclude>»ەوە 1617653 wikitext text/x-wiki <span class="script-yezidi" style="font-family: 'Noto Sans Yezidi', 'Noto Serif Yezidi'">{{{1}}}</span><!-- --><noinclude>{{Script/basic documentation}}</noinclude> 8rnftvrb9ugy5dgiybybjs61z01ldky 10 299982 1617654 2026-08-05T21:44:55Z Ari Qasm 57423 پەڕەی دروست کرد بە «{{trim|1=<!-- PREFIX -->{{#switch:{{{prefix|}}} |as of|asof=as of Unicode version |As of|Asof=As of Unicode version |#default={{{prefix|}}}}} <!-- VERSION NUMBER -->{{#switch:{{{version|0.0}}} | 1 | 1.0.0 = 1.0.0 | 1.0.1 = 1.0.1 | 1.1 = 1.1 | 2 | 2.0 = 2.0 | 2.1 = 2.1 | 3 | 3.0 = 3.0 | 3.1 = 3.1 | 3.2 = 3.2 | 4 | 4.0 = 4.0 | 4.1 = 4.1 | 5 | 5.0 = 5.0 | 5.1 = 5.1 | 5.2 = 5.2 | 6 | 6.0 = 6.0 | 6.1 = 6.1 | 6.2 = 6.2 | 6.3 = 6.3 | 7 |...»ەوە 1617654 wikitext text/x-wiki {{trim|1=<!-- PREFIX -->{{#switch:{{{prefix|}}} |as of|asof=as of Unicode version |As of|Asof=As of Unicode version |#default={{{prefix|}}}}} <!-- VERSION NUMBER -->{{#switch:{{{version|0.0}}} | 1 | 1.0.0 = 1.0.0 | 1.0.1 = 1.0.1 | 1.1 = 1.1 | 2 | 2.0 = 2.0 | 2.1 = 2.1 | 3 | 3.0 = 3.0 | 3.1 = 3.1 | 3.2 = 3.2 | 4 | 4.0 = 4.0 | 4.1 = 4.1 | 5 | 5.0 = 5.0 | 5.1 = 5.1 | 5.2 = 5.2 | 6 | 6.0 = 6.0 | 6.1 = 6.1 | 6.2 = 6.2 | 6.3 = 6.3 | 7 | 7.0 = 7.0 | 8 | 8.0 = 8.0 | 9 | 9.0 = 9.0 | 10 | 10.0 = 10.0 | 11 | 11.0 = 11.0 | 12 | 12.0 = 12.0 | 12.1 = 12.1 | 13 | 13.0 = 13.0 | 14 | 14.0 = 14.0 | 15 | 15.0 = 15.0 | 15.1 = 15.1 | 16 | 16.0 = 16.0 | 17 | 17.0 = 17.0 |#default=<!-- not recognised/error, return blank --> }}<!-- SUFFIX -->{{#if:{{{suffix|}}}|&#x20;{{#switch:{{lc:{{{suffix|}}}}} |#default={{{suffix|}}}}}}}{{{ref|}}}}}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 2m4dh3i302fymha5qx1xnl8j672363y 1617655 1617654 2026-08-05T21:47:17Z Ari Qasm 57423 1617655 wikitext text/x-wiki {{trim|1=<!-- PREFIX -->{{#switch:{{{prefix|}}} |as of|asof=as of Unicode version |As of|Asof=وەک وەشانی یوونیکۆدی |#default={{{prefix|}}}}} <!-- VERSION NUMBER -->{{#switch:{{{version|0.0}}} | 1 | 1.0.0 = 1.0.0 | 1.0.1 = 1.0.1 | 1.1 = 1.1 | 2 | 2.0 = 2.0 | 2.1 = 2.1 | 3 | 3.0 = 3.0 | 3.1 = 3.1 | 3.2 = 3.2 | 4 | 4.0 = 4.0 | 4.1 = 4.1 | 5 | 5.0 = 5.0 | 5.1 = 5.1 | 5.2 = 5.2 | 6 | 6.0 = 6.0 | 6.1 = 6.1 | 6.2 = 6.2 | 6.3 = 6.3 | 7 | 7.0 = 7.0 | 8 | 8.0 = 8.0 | 9 | 9.0 = 9.0 | 10 | 10.0 = 10.0 | 11 | 11.0 = 11.0 | 12 | 12.0 = 12.0 | 12.1 = 12.1 | 13 | 13.0 = 13.0 | 14 | 14.0 = 14.0 | 15 | 15.0 = 15.0 | 15.1 = 15.1 | 16 | 16.0 = 16.0 | 17 | 17.0 = 17.0 |#default=<!-- not recognised/error, return blank --> }}<!-- SUFFIX -->{{#if:{{{suffix|}}}|&#x20;{{#switch:{{lc:{{{suffix|}}}}} |#default={{{suffix|}}}}}}}{{{ref|}}}}}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> aelg7bymx7z9u7jf9ryyfz07spoj5rr 10 299983 1617656 2026-08-05T21:52:07Z Ari Qasm 57423 پەڕەی دروست کرد بە «{| class="wikitable nounderlines" style="border-collapse:collapse;background:var(--background-color-base,#fff);color:inherit;font-size:large;text-align:center" | colspan="17" style="background:var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa);color:inherit;font-size:small" | '''[[نووسینی ئێزدی (بلۆکی یوونیکۆد)|ئێزدی]]'''{{ref label|U10E80_as_of_Unicode_version|1}}{{ref label|U10E80_grey|2}}<br />[https://www.unicode.org/...»ەوە 1617656 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable nounderlines" style="border-collapse:collapse;background:var(--background-color-base,#fff);color:inherit;font-size:large;text-align:center" | colspan="17" style="background:var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa);color:inherit;font-size:small" | '''[[نووسینی ئێزدی (بلۆکی یوونیکۆد)|ئێزدی]]'''{{ref label|U10E80_as_of_Unicode_version|1}}{{ref label|U10E80_grey|2}}<br />[https://www.unicode.org/charts/PDF/U10E80.pdf Official Unicode Consortium code chart] (PDF) |- style="background:var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa);color:inherit;font-size:small" | style="width:45pt" | &nbsp; || style="width:20pt" | 0 || style="width:20pt" | 1 || style="width:20pt" | 2 || style="width:20pt" | 3 || style="width:20pt" | 4 || style="width:20pt" | 5 || style="width:20pt" | 6 || style="width:20pt" | 7 || style="width:20pt" | 8 || style="width:20pt" | 9 || style="width:20pt" | A || style="width:20pt" | B || style="width:20pt" | C || style="width:20pt" | D || style="width:20pt" | E || style="width:20pt" | F |- | style="background:var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa);color:inherit;font-size:small" | U+10E8x | title="U+10E80: YEZIDI LETTER ELIF" | {{script|Yezi|&#x10E80;}} | title="U+10E81: YEZIDI LETTER BE" | {{script|Yezi|&#x10E81;}} | title="U+10E82: YEZIDI LETTER PE" | {{script|Yezi|&#x10E82;}} | title="U+10E83: YEZIDI LETTER PHE" | {{script|Yezi|&#x10E83;}} | title="U+10E84: YEZIDI LETTER THE" | {{script|Yezi|&#x10E84;}} | title="U+10E85: YEZIDI LETTER SE" | {{script|Yezi|&#x10E85;}} | title="U+10E86: YEZIDI LETTER CIM" | {{script|Yezi|&#x10E86;}} | title="U+10E87: YEZIDI LETTER CHIM" | {{script|Yezi|&#x10E87;}} | title="U+10E88: YEZIDI LETTER CHHIM" | {{script|Yezi|&#x10E88;}} | title="U+10E89: YEZIDI LETTER HHA" | {{script|Yezi|&#x10E89;}} | title="U+10E8A: YEZIDI LETTER XA" | {{script|Yezi|&#x10E8A;}} | title="U+10E8B: YEZIDI LETTER DAL" | {{script|Yezi|&#x10E8B;}} | title="U+10E8C: YEZIDI LETTER ZAL" | {{script|Yezi|&#x10E8C;}} | title="U+10E8D: YEZIDI LETTER RA" | {{script|Yezi|&#x10E8D;}} | title="U+10E8E: YEZIDI LETTER RHA" | {{script|Yezi|&#x10E8E;}} | title="U+10E8F: YEZIDI LETTER ZA" | {{script|Yezi|&#x10E8F;}} |- | style="background:var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa);color:inherit;font-size:small" | U+10E9x | title="U+10E90: YEZIDI LETTER JA" | {{script|Yezi|&#x10E90;}} | title="U+10E91: YEZIDI LETTER SIN" | {{script|Yezi|&#x10E91;}} | title="U+10E92: YEZIDI LETTER SHIN" | {{script|Yezi|&#x10E92;}} | title="U+10E93: YEZIDI LETTER SAD" | {{script|Yezi|&#x10E93;}} | title="U+10E94: YEZIDI LETTER DAD" | {{script|Yezi|&#x10E94;}} | title="U+10E95: YEZIDI LETTER TA" | {{script|Yezi|&#x10E95;}} | title="U+10E96: YEZIDI LETTER ZE" | {{script|Yezi|&#x10E96;}} | title="U+10E97: YEZIDI LETTER EYN" | {{script|Yezi|&#x10E97;}} | title="U+10E98: YEZIDI LETTER XHEYN" | {{script|Yezi|&#x10E98;}} | title="U+10E99: YEZIDI LETTER FA" | {{script|Yezi|&#x10E99;}} | title="U+10E9A: YEZIDI LETTER VA" | {{script|Yezi|&#x10E9A;}} | title="U+10E9B: YEZIDI LETTER VA ALTERNATE FORM" | {{script|Yezi|&#x10E9B;}} | title="U+10E9C: YEZIDI LETTER QAF" | {{script|Yezi|&#x10E9C;}} | title="U+10E9D: YEZIDI LETTER KAF" | {{script|Yezi|&#x10E9D;}} | title="U+10E9E: YEZIDI LETTER KHAF" | {{script|Yezi|&#x10E9E;}} | title="U+10E9F: YEZIDI LETTER GAF" | {{script|Yezi|&#x10E9F;}} |- | style="background:var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa);color:inherit;font-size:small" | U+10EAx | title="U+10EA0: YEZIDI LETTER LAM" | {{script|Yezi|&#x10EA0;}} | title="U+10EA1: YEZIDI LETTER MIM" | {{script|Yezi|&#x10EA1;}} | title="U+10EA2: YEZIDI LETTER NUN" | {{script|Yezi|&#x10EA2;}} | title="U+10EA3: YEZIDI LETTER UM" | {{script|Yezi|&#x10EA3;}} | title="U+10EA4: YEZIDI LETTER WAW" | {{script|Yezi|&#x10EA4;}} | title="U+10EA5: YEZIDI LETTER OW" | {{script|Yezi|&#x10EA5;}} | title="U+10EA6: YEZIDI LETTER EW" | {{script|Yezi|&#x10EA6;}} | title="U+10EA7: YEZIDI LETTER HAY" | {{script|Yezi|&#x10EA7;}} | title="U+10EA8: YEZIDI LETTER YOT" | {{script|Yezi|&#x10EA8;}} | title="U+10EA9: YEZIDI LETTER ET" | {{script|Yezi|&#x10EA9;}} | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="U+10EAB: YEZIDI COMBINING HAMZA MARK" | {{script|Yezi|&#x10EAB;}} | title="U+10EAC: YEZIDI COMBINING MADDA MARK" | {{script|Yezi|&#x10EAC;}} | title="U+10EAD: YEZIDI HYPHENATION MARK" | {{script|Yezi|&#x10EAD;}} | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | |- | style="background:var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa);color:inherit;font-size:small" | U+10EBx | title="U+10EB0: YEZIDI LETTER LAM WITH DOT ABOVE" | {{script|Yezi|&#x10EB0;}} | title="U+10EB1: YEZIDI LETTER YOT WITH CIRCUMFLEX ABOVE" | {{script|Yezi|&#x10EB1;}} | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | | title="Reserved" style="background-color:var(--background-color-disabled,#c8ccd1);color:inherit;" | |- | colspan="17" style="background:var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa);color:inherit;font-size:small;text-align:left" | '''تێبینییەکان''' :1.{{note|U10E80_as_of_Unicode_version}}{{وەشانی یوونیکۆد|prefix=Asof|version=17.0}} :2.{{note|U10E80_grey}}ناوچە خۆڵەمێشییەکان ئاماژەن بۆ خاڵە کۆدە تەرخاننەکراوەکان |}<noinclude> {{documentation|template:Unicode chart/block documentation}} </noinclude> hbrkhzj2jm101hlqyya2w7e1hzmk7mc 0 299984 1617658 2026-08-05T21:55:47Z Ari Qasm 57423 پەڕەی دروست کرد بە «{{Infobox writing system|name=نووسینی ئێزدی|languages={{tree list}} *[[زمانی کوردی]] **[[کوردیی باکووری]]|iso15924=Yezi|time=سەدەی ١٣یەم/١٤یەم (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا)|status=بەکەمی بەکاردەھێنرێت|caption=[[کتێبی جلوە]]، کە بەم ئەلفوبێیە نووسراوە|unicode=U+10E80..U+10EBF|type=← لە ڕاستەوە بۆ چەپ|sample=Kiteba Cil...»ەوە 1617658 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system|name=نووسینی ئێزدی|languages={{tree list}} *[[زمانی کوردی]] **[[کوردیی باکووری]]|iso15924=Yezi|time=سەدەی ١٣یەم/١٤یەم (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا)|status=بەکەمی بەکاردەھێنرێت|caption=[[کتێبی جلوە]]، کە بەم ئەلفوبێیە نووسراوە|unicode=U+10E80..U+10EBF|type=← لە ڕاستەوە بۆ چەپ|sample=Kiteba Cilwe.jpg|imagesize=160px}} '''ئەلفوبێی ئێزدی''' یان '''نووسینی ئێزدی''' (بە ڕێنووسی ئێزدی: {{Font|font=Noto Serif Yezidi|size=20px|text=𐺀𐺠𐺨𐺙𐺁𐺦𐺨𐺀 𐺀𐺨𐺏𐺋𐺨}}؛ ئەلیفبەیا ئێزدی) ئەلفوبێیەکی دێرینی [[زمانی کوردی|زمانی کوردییە]]، کە بە گوێرەی ھەندێک لە لێکۆڵەران مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان ١٤یەمی زایینی (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا). کە دوو کتێبە پیرۆزەکەی ئێزدیش: [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]] بەم ئەلفوبێیە نووسراون. ئەم ئەلفوبێیە خاوەنی ٤٤ پیتە. ئەلفوبێی ئێزدی ھەروەک [[ئەلفوبێی عەرەبی|ئەلفوبێیەکانی عەرەبی]]، [[ئەلفوبێی عیبری|عیبری]] و [[ئەلفوبێی سوریانی|سریانی]] لە ڕاستەوە بۆ چەپ پێی دەنووسرێت. ئەم ئەلفوبێیە بەگشتی بۆ [[زمانی کوردی]] و بەتایبەتی بۆ [[کوردیی باکووری|شێوەزاری کورمانجی]] و بەھدینی (کوردیی باکووری) بەکارھاتووە، ھەرچەندە لە ڕووی گونجانەوە بۆ زۆربەی شێوەزارەکان دەگونجێت. بەڵام لە ئێستادا لە بابەتە دینییەکاندا کاری پێ دەکرێت. == مێژوو == نووسینەکە مێژوویەکی درێژی ھەیە. ھەندێک داتا مێژووەکەی دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان سەدەی ١٤یەم. لەگەڵ ئەمەشدا ھەندێک لێکۆڵەران دروستبوونی ئەم نووسینە دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٧یەم یان ١٨یەم. دروستکەر و پەرەپێدەری ئەلفوبێکە نادیارە، بەڵام بۆ دوو دەستنووس بەکارھاتووە بە ناوەکانی [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]]، کە بۆ یەکەمین جار ئەلفوبێکە بە شێوەی خشتەیەک کە وەرگێڕانی بوو بۆ پیتە عەرەبییەکان لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١ چاپکرا. [[پەڕگە:Yezidi Script by Anastase-Marie al-Karmali.png|ناوەڕاست|وێنۆک|خشتەی پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی کە ڕیزکراون لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١]] لە ساڵی ٢٠١٣ ئەنجوومەنی ڕووحانیی [[ئێزیدییەکان لە گورجستان|ئێزدییەکان لە گورجستان]] بڕیاریان دا ئیدی ڕێنووسی ئێزدی بەکارببەن و لە نووسینی دووعا و نوێژ و کتێبی دینی و نامە و پەیامەکانی ڕێکخراوەکە و مژدە دینییە ئێزدییەکان ئەم ئەلفوبێیە بەکاربھێنن. ئەمڕۆ لە [[پەرستگای سوڵتان ئێزید|پەرستگای ئێزدیی سوڵتان ئێزید]] لە [[تبلیس]] لەلایەن پیاوانی دینیی ئێزدییەوە بەکاردێت، کە نووسراو و ناوی کەسایەتییە پیرۆزە ئێزدییەکان لەسەر دیوارەکان بەم ئەلفوبێیە نووسراون. جگە لەوەش کتێبی «''دووعایێد ئێزدیان''» کە کۆمەڵێک نوێژ و دووعای ئێزدیی تێدایە، بە ئەلفوبێی ئێزدی نووسراوە و لەچاپدراوە. == یوونیکۆد == لە ساڵی ٢٠١٢ [[یوونیکۆد]] ٦٤ جێگەی پیتی لە مەودای U+10E80 — U+10EBF بۆ ئەلفوبێی ئێزدی تەرخانکرد. کۆدی ISO 15924 بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بریتییە لە [Yezi]. لە ساڵی ٢٠٢١ [[گووگڵ]] فۆنتێکی خۆڕاییی لە ماڵباتی [[فۆنتەکانی نۆتۆ|نۆتۆ]] (Noto) بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بڵاوکردەوە. pmcrnyit9g2tku55i1e4il3jkoujybd 1617659 1617658 2026-08-05T22:06:12Z Ari Qasm 57423 1617659 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن|دانەر=Ari Qasm}}{{Infobox writing system|name=نووسینی ئێزدی|languages={{tree list}} *[[زمانی کوردی]] **[[کوردیی باکووری]]|iso15924=Yezi|time=سەدەی ١٣یەم/١٤یەم (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا)|status=بەکەمی بەکاردەھێنرێت|caption=[[کتێبی جلوە]]، کە بەم ئەلفوبێیە نووسراوە|unicode=U+10E80..U+10EBF|type=← لە ڕاستەوە بۆ چەپ|sample=Kiteba Cilwe.jpg|imagesize=160px}} '''ئەلفوبێی ئێزدی''' یان '''نووسینی ئێزدی''' (بە ڕێنووسی ئێزدی: {{Font|font=Noto Serif Yezidi|size=20px|text=𐺀𐺠𐺨𐺙𐺁𐺦𐺨𐺀 𐺀𐺨𐺏𐺋𐺨}}؛ ئەلیفبەیا ئێزدی) ئەلفوبێیەکی دێرینی [[زمانی کوردی|زمانی کوردییە]]، کە بە گوێرەی ھەندێک لە لێکۆڵەران مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان ١٤یەمی زایینی (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا).<ref name="prop">{{Cite journal |last=Andrij |first=Rovenchak, |last2=Dimitri |first2=Pirbari, |last3=Erdal |first3=Karaca, |date=2019-03-11 |title=Proposal for encoding the Yezidi script in the SMP of the UCS |url=https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |language=en |archive-url=http://web.archive.org/web/20240917103907/https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |archive-date=2024-09-17}}</ref> کە دوو کتێبە پیرۆزەکەی ئێزدیش: [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]] بەم ئەلفوبێیە نووسراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Письмо езидов |ناونیشان=https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20260514050017/https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2026-05-14 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=www.rbardalzo.narod.ru}}</ref> ئەم ئەلفوبێیە خاوەنی ٤٤ پیتە. ئەلفوبێی ئێزدی ھەروەک [[ئەلفوبێی عەرەبی|ئەلفوبێیەکانی عەرەبی]]، [[ئەلفوبێی عیبری|عیبری]] و [[ئەلفوبێی سوریانی|سریانی]] لە ڕاستەوە بۆ چەپ پێی دەنووسرێت.<ref name="prop" /> ئەم ئەلفوبێیە بەگشتی بۆ [[زمانی کوردی]] و بەتایبەتی بۆ [[کوردیی باکووری|شێوەزاری کورمانجی]] و بەھدینی (کوردیی باکووری) بەکارھاتووە، ھەرچەندە لە ڕووی گونجانەوە بۆ زۆربەی شێوەزارەکان دەگونجێت. بەڵام لە ئێستادا لە بابەتە دینییەکاندا کاری پێ دەکرێت.<ref name="prop" /> == مێژوو == نووسینەکە مێژوویەکی درێژی ھەیە. ھەندێک داتا مێژووەکەی دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان سەدەی ١٤یەم. لەگەڵ ئەمەشدا ھەندێک لێکۆڵەران دروستبوونی ئەم نووسینە دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٧یەم یان ١٨یەم. دروستکەر و پەرەپێدەری ئەلفوبێکە نادیارە، بەڵام بۆ دوو دەستنووس بەکارھاتووە بە ناوەکانی [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]]، کە بۆ یەکەمین جار ئەلفوبێکە بە شێوەی خشتەیەک کە وەرگێڕانی بوو بۆ پیتە عەرەبییەکان لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١ چاپکرا. [[پەڕگە:Yezidi Script by Anastase-Marie al-Karmali.png|ناوەڕاست|وێنۆک|خشتەی پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی کە ڕیزکراون لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١]] لە ساڵی ٢٠١٣ ئەنجوومەنی ڕووحانیی [[ئێزیدییەکان لە گورجستان|ئێزدییەکان لە گورجستان]] بڕیاریان دا ئیدی ڕێنووسی ئێزدی بەکارببەن و لە نووسینی دووعا و نوێژ و کتێبی دینی و نامە و پەیامەکانی ڕێکخراوەکە و مژدە دینییە ئێزدییەکان ئەم ئەلفوبێیە بەکاربھێنن.<ref name="prop" /><ref>Rovenchak, A. (2019). [https://www.unicode.org/L2/L2019/19164-yezidi-uum.pdf ''Information on Yezidi UUM and hamza''].</ref> ئەمڕۆ لە [[پەرستگای سوڵتان ئێزید|پەرستگای ئێزدیی سوڵتان ئێزید]] لە [[تبلیس]] لەلایەن پیاوانی دینیی ئێزدییەوە بەکاردێت، کە نووسراو و ناوی کەسایەتییە پیرۆزە ئێزدییەکان لەسەر دیوارەکان بەم ئەلفوبێیە نووسراون. جگە لەوەش کتێبی «''دووعایێد ئێزدیان''» کە کۆمەڵێک نوێژ و دووعای ئێزدیی تێدایە، بە ئەلفوبێی ئێزدی نووسراوە و لەچاپدراوە.<ref name="prop" /> == یوونیکۆد == لە ساڵی ٢٠١٢ [[یوونیکۆد]] ٦٤ جێگەی پیتی لە مەودای U+10E80 — U+10EBF بۆ ئەلفوبێی ئێزدی تەرخانکرد. کۆدی ISO 15924 بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بریتییە لە [Yezi].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ScriptSource - Yezidi |ناونیشان=https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20221024073823/https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2022-10-24 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=scriptsource.org}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ [[گووگڵ]] فۆنتێکی خۆڕاییی لە ماڵباتی [[فۆنتەکانی نۆتۆ|نۆتۆ]] (Noto) بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Noto Serif Yezidi |ناونیشان=https://fonts.google.com/noto/specimen/Noto+Serif+Yezidi |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=Google Fonts}}</ref> {{Unicode chart Yezidi}} == پیتەکان == 26nyg881g82m9qeoc3ec6vadkhokxi8 1617660 1617659 2026-08-05T22:09:30Z Ari Qasm 57423 1617660 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن|دانەر=Ari Qasm}}{{Infobox writing system|name=نووسینی ئێزدی|languages={{tree list}} *[[زمانی کوردی]] **[[کوردیی باکووری]]|iso15924=Yezi|time=سەدەی ١٣یەم/١٤یەم (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا)|status=بەکەمی بەکاردەھێنرێت|caption=[[کتێبی جلوە]]، کە بەم ئەلفوبێیە نووسراوە|unicode=U+10E80..U+10EBF|type=← لە ڕاستەوە بۆ چەپ|sample=Kiteba Cilwe.jpg|imagesize=160px}} '''ئەلفوبێی ئێزدی''' یان '''نووسینی ئێزدی''' (بە ڕێنووسی ئێزدی: {{Font|font=Noto Serif Yezidi|size=20px|text=𐺀𐺠𐺨𐺙𐺁𐺦𐺨𐺀 𐺀𐺨𐺏𐺋𐺨}}؛ ئەلیفبەیا ئێزدی) ئەلفوبێیەکی دێرینی [[زمانی کوردی|زمانی کوردییە]]، کە بە گوێرەی ھەندێک لە لێکۆڵەران مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان ١٤یەمی زایینی (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا).<ref name="prop">{{Cite journal |last=Andrij |first=Rovenchak, |last2=Dimitri |first2=Pirbari, |last3=Erdal |first3=Karaca, |date=2019-03-11 |title=Proposal for encoding the Yezidi script in the SMP of the UCS |url=https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |language=en |archive-url=http://web.archive.org/web/20240917103907/https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |archive-date=2024-09-17}}</ref> کە دوو کتێبە پیرۆزەکەی ئێزدیش: [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]] بەم ئەلفوبێیە نووسراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Письмо езидов |ناونیشان=https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20260514050017/https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2026-05-14 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=www.rbardalzo.narod.ru}}</ref> ئەم ئەلفوبێیە خاوەنی ٤٤ پیتە. ئەلفوبێی ئێزدی ھەروەک [[ئەلفوبێی عەرەبی|ئەلفوبێیەکانی عەرەبی]]، [[ئەلفوبێی عیبری|عیبری]] و [[ئەلفوبێی سوریانی|سریانی]] لە ڕاستەوە بۆ چەپ پێی دەنووسرێت.<ref name="prop" /> ئەم ئەلفوبێیە بەگشتی بۆ [[زمانی کوردی]] و بەتایبەتی بۆ [[کوردیی باکووری|شێوەزاری کورمانجی]] و بەھدینی (کوردیی باکووری) بەکارھاتووە، ھەرچەندە لە ڕووی گونجانەوە بۆ زۆربەی شێوەزارەکان دەگونجێت. بەڵام لە ئێستادا لە بابەتە دینییەکاندا کاری پێ دەکرێت.<ref name="prop" /> == مێژوو == نووسینەکە مێژوویەکی درێژی ھەیە. ھەندێک داتا مێژووەکەی دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان سەدەی ١٤یەم. لەگەڵ ئەمەشدا ھەندێک لێکۆڵەران دروستبوونی ئەم نووسینە دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٧یەم یان ١٨یەم. دروستکەر و پەرەپێدەری ئەلفوبێکە نادیارە، بەڵام بۆ دوو دەستنووس بەکارھاتووە بە ناوەکانی [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]]، کە بۆ یەکەمین جار ئەلفوبێکە بە شێوەی خشتەیەک کە وەرگێڕانی بوو بۆ پیتە عەرەبییەکان لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١ چاپکرا. [[پەڕگە:Yezidi Script by Anastase-Marie al-Karmali.png|ناوەڕاست|وێنۆک|خشتەی پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی کە ڕیزکراون لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١]] لە ساڵی ٢٠١٣ ئەنجوومەنی ڕووحانیی [[ئێزیدییەکان لە گورجستان|ئێزدییەکان لە گورجستان]] بڕیاریان دا ئیدی ڕێنووسی ئێزدی بەکارببەن و لە نووسینی دووعا و نوێژ و کتێبی دینی و نامە و پەیامەکانی ڕێکخراوەکە و مژدە دینییە ئێزدییەکان ئەم ئەلفوبێیە بەکاربھێنن.<ref name="prop" /><ref>Rovenchak, A. (2019). [https://www.unicode.org/L2/L2019/19164-yezidi-uum.pdf ''Information on Yezidi UUM and hamza''].</ref> ئەمڕۆ لە [[پەرستگای سوڵتان ئێزید|پەرستگای ئێزدیی سوڵتان ئێزید]] لە [[تبلیس]] لەلایەن پیاوانی دینیی ئێزدییەوە بەکاردێت، کە نووسراو و ناوی کەسایەتییە پیرۆزە ئێزدییەکان لەسەر دیوارەکان بەم ئەلفوبێیە نووسراون. جگە لەوەش کتێبی «''دووعایێد ئێزدیان''» کە کۆمەڵێک نوێژ و دووعای ئێزدیی تێدایە، بە ئەلفوبێی ئێزدی نووسراوە و لەچاپدراوە.<ref name="prop" /> == یوونیکۆد == لە ساڵی ٢٠١٢ [[یوونیکۆد]] ٦٤ جێگەی پیتی لە مەودای U+10E80 — U+10EBF بۆ ئەلفوبێی ئێزدی تەرخانکرد. کۆدی ISO 15924 بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بریتییە لە [Yezi].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ScriptSource - Yezidi |ناونیشان=https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20221024073823/https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2022-10-24 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=scriptsource.org}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ [[گووگڵ]] فۆنتێکی خۆڕاییی لە ماڵباتی [[فۆنتەکانی نۆتۆ|نۆتۆ]] (Noto) بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Noto Serif Yezidi |ناونیشان=https://fonts.google.com/noto/specimen/Noto+Serif+Yezidi |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=Google Fonts}}</ref> {{Unicode chart Yezidi}} == پیتەکان == == ئەمانەش ببینە == * [[ئەلفوبێکانی کوردی]] == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|نووسین}} [[پۆل:ئەلفوبێی کوردی]] [[پۆل:ئەلفوبێکان]] [[پۆل:نووسینی کوردی]] [[پۆل:ئێزیدییەکان]] [[پۆل:ئێزیدی]] 6w6ofxvebshnump0ukvrguesgqpd31s 1617665 1617660 2026-08-05T22:18:32Z Ari Qasm 57423 1617665 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن|دانەر=Ari Qasm}}{{Infobox writing system|name=نووسینی ئێزدی|languages={{tree list}} *[[زمانی کوردی]] **[[کوردیی باکووری]]|iso15924=Yezi|time=سەدەی ١٣یەم/١٤یەم (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا)|status=بەکەمی بەکاردەھێنرێت|caption=[[کتێبی جلوە]]، کە بەم ئەلفوبێیە نووسراوە|unicode=U+10E80..U+10EBF|type=← لە ڕاستەوە بۆ چەپ|sample=Kiteba Cilwe.jpg|imagesize=160px}} '''ئەلفوبێی ئێزدی''' یان '''نووسینی ئێزدی''' (بە ڕێنووسی ئێزدی: {{Font|font=Noto Serif Yezidi|size=20px|text=𐺀𐺠𐺨𐺙𐺁𐺦𐺨𐺀 𐺀𐺨𐺏𐺋𐺨}}؛ ئەلیفبەیا ئێزدی) ئەلفوبێیەکی دێرینی [[زمانی کوردی|زمانی کوردییە]]، کە بە گوێرەی ھەندێک لە لێکۆڵەران مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان ١٤یەمی زایینی (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا).<ref name="prop">{{Cite journal |last=Andrij |first=Rovenchak, |last2=Dimitri |first2=Pirbari, |last3=Erdal |first3=Karaca, |date=2019-03-11 |title=Proposal for encoding the Yezidi script in the SMP of the UCS |url=https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |language=en |archive-url=http://web.archive.org/web/20240917103907/https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |archive-date=2024-09-17}}</ref> کە دوو کتێبە پیرۆزەکەی ئێزدیش: [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]] بەم ئەلفوبێیە نووسراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Письмо езидов |ناونیشان=https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20260514050017/https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2026-05-14 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=www.rbardalzo.narod.ru}}</ref> ئەم ئەلفوبێیە خاوەنی ٤٤ پیتە. ئەلفوبێی ئێزدی ھەروەک [[ئەلفوبێی عەرەبی|ئەلفوبێیەکانی عەرەبی]]، [[ئەلفوبێی عیبری|عیبری]] و [[ئەلفوبێی سوریانی|سریانی]] لە ڕاستەوە بۆ چەپ پێی دەنووسرێت.<ref name="prop" /> ئەم ئەلفوبێیە بەگشتی بۆ [[زمانی کوردی]] و بەتایبەتی بۆ [[کوردیی باکووری|شێوەزاری کورمانجی]] و بەھدینی (کوردیی باکووری) بەکارھاتووە، ھەرچەندە لە ڕووی گونجانەوە بۆ زۆربەی شێوەزارەکان دەگونجێت. بەڵام لە ئێستادا لە بابەتە دینییەکاندا کاری پێ دەکرێت.<ref name="prop" /> == مێژوو == نووسینەکە مێژوویەکی درێژی ھەیە. ھەندێک داتا مێژووەکەی دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان سەدەی ١٤یەم. لەگەڵ ئەمەشدا ھەندێک لێکۆڵەران دروستبوونی ئەم نووسینە دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٧یەم یان ١٨یەم. دروستکەر و پەرەپێدەری ئەلفوبێکە نادیارە، بەڵام بۆ دوو دەستنووس بەکارھاتووە بە ناوەکانی [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]]، کە بۆ یەکەمین جار ئەلفوبێکە بە شێوەی خشتەیەک کە وەرگێڕانی بوو بۆ پیتە عەرەبییەکان لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١ چاپکرا. [[پەڕگە:Yezidi Script by Anastase-Marie al-Karmali.png|ناوەڕاست|وێنۆک|خشتەی پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی کە ڕیزکراون لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١]] [[پەڕگە:Ezidi Script.png|وێنۆک|324x324پیکسڵ|پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی بەرامبەر بە پیتە [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی عەرەبی|کوردیی عەرەبی]] و [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی لاتینی|کوردیی لاتینییەکان]]]] لە ساڵی ٢٠١٣ ئەنجوومەنی ڕووحانیی [[ئێزیدییەکان لە گورجستان|ئێزدییەکان لە گورجستان]] بڕیاریان دا ئیدی ڕێنووسی ئێزدی بەکارببەن و لە نووسینی دووعا و نوێژ و کتێبی دینی و نامە و پەیامەکانی ڕێکخراوەکە و مژدە دینییە ئێزدییەکان ئەم ئەلفوبێیە بەکاربھێنن.<ref name="prop" /><ref>Rovenchak, A. (2019). [https://www.unicode.org/L2/L2019/19164-yezidi-uum.pdf ''Information on Yezidi UUM and hamza''].</ref> ئەمڕۆ لە [[پەرستگای سوڵتان ئێزید|پەرستگای ئێزدیی سوڵتان ئێزید]] لە [[تبلیس]] لەلایەن پیاوانی دینیی ئێزدییەوە بەکاردێت، کە نووسراو و ناوی کەسایەتییە پیرۆزە ئێزدییەکان لەسەر دیوارەکان بەم ئەلفوبێیە نووسراون. جگە لەوەش کتێبی «''دووعایێد ئێزدیان''» کە کۆمەڵێک نوێژ و دووعای ئێزدیی تێدایە، بە ئەلفوبێی ئێزدی نووسراوە و لەچاپدراوە.<ref name="prop" /> == یوونیکۆد == لە ساڵی ٢٠١٢ [[یوونیکۆد]] ٦٤ جێگەی پیتی لە مەودای U+10E80 — U+10EBF بۆ ئەلفوبێی ئێزدی تەرخانکرد. کۆدی ISO 15924 بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بریتییە لە [Yezi].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ScriptSource - Yezidi |ناونیشان=https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20221024073823/https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2022-10-24 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=scriptsource.org}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ [[گووگڵ]] فۆنتێکی خۆڕاییی لە ماڵباتی [[فۆنتەکانی نۆتۆ|نۆتۆ]] (Noto) بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Noto Serif Yezidi |ناونیشان=https://fonts.google.com/noto/specimen/Noto+Serif+Yezidi |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=Google Fonts}}</ref> {{Unicode chart Yezidi}} == پیتەکان == == ئەمانەش ببینە == * [[ئەلفوبێکانی کوردی]] == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|نووسین}} [[پۆل:ئەلفوبێی کوردی]] [[پۆل:ئەلفوبێکان]] [[پۆل:نووسینی کوردی]] [[پۆل:ئێزیدییەکان]] [[پۆل:ئێزیدی]] 5hxx5fpq0ameqrz39abyjkg3ovc2itw 1617671 1617665 2026-08-05T22:40:47Z Ari Qasm 57423 1617671 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن|دانەر=Ari Qasm}}{{Infobox writing system|name=نووسینی ئێزدی|languages={{tree list}} *[[زمانی کوردی]] **[[کوردیی باکووری]]|iso15924=Yezi|time=سەدەی ١٣یەم/١٤یەم (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا)|status=بەکەمی بەکاردەھێنرێت|caption=[[کتێبی جلوە]]، کە بەم ئەلفوبێیە نووسراوە|unicode=U+10E80..U+10EBF|type=← لە ڕاستەوە بۆ چەپ|sample=Kiteba Cilwe.jpg|imagesize=160px}} '''ئەلفوبێی ئێزدی''' یان '''نووسینی ئێزدی''' (بە ڕێنووسی ئێزدی: {{Font|font=Noto Serif Yezidi|size=20px|text=𐺀𐺠𐺨𐺙𐺁𐺦𐺨𐺀 𐺀𐺨𐺏𐺋𐺨}}؛ ئەلیفبەیا ئێزدی) ئەلفوبێیەکی دێرینی [[زمانی کوردی|زمانی کوردییە]]، کە بە گوێرەی ھەندێک لە لێکۆڵەران مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان ١٤یەمی زایینی (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا).<ref name="prop">{{Cite journal |last=Andrij |first=Rovenchak, |last2=Dimitri |first2=Pirbari, |last3=Erdal |first3=Karaca, |date=2019-03-11 |title=Proposal for encoding the Yezidi script in the SMP of the UCS |url=https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |language=en |archive-url=http://web.archive.org/web/20240917103907/https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |archive-date=2024-09-17}}</ref> کە دوو کتێبە پیرۆزەکەی ئێزدیش: [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]] بەم ئەلفوبێیە نووسراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Письмо езидов |ناونیشان=https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20260514050017/https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2026-05-14 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=www.rbardalzo.narod.ru}}</ref> ئەم ئەلفوبێیە خاوەنی ٤٤ پیتە. ئەلفوبێی ئێزدی ھەروەک [[ئەلفوبێی عەرەبی|ئەلفوبێیەکانی عەرەبی]]، [[ئەلفوبێی عیبری|عیبری]] و [[ئەلفوبێی سوریانی|سریانی]] لە ڕاستەوە بۆ چەپ پێی دەنووسرێت.<ref name="prop" /> ئەم ئەلفوبێیە بەگشتی بۆ [[زمانی کوردی]] و بەتایبەتی بۆ [[کوردیی باکووری|شێوەزاری کورمانجی]] و بەھدینی (کوردیی باکووری) بەکارھاتووە، ھەرچەندە لە ڕووی گونجانەوە بۆ زۆربەی شێوەزارەکان دەگونجێت. بەڵام لە ئێستادا لە بابەتە دینییەکاندا کاری پێ دەکرێت.<ref name="prop" /> == مێژوو == نووسینەکە مێژوویەکی درێژی ھەیە. ھەندێک داتا مێژووەکەی دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان سەدەی ١٤یەم. لەگەڵ ئەمەشدا ھەندێک لێکۆڵەران دروستبوونی ئەم نووسینە دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٧یەم یان ١٨یەم. دروستکەر و پەرەپێدەری ئەلفوبێکە نادیارە، بەڵام بۆ دوو دەستنووس بەکارھاتووە بە ناوەکانی [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]]، کە بۆ یەکەمین جار ئەلفوبێکە بە شێوەی خشتەیەک کە وەرگێڕانی بوو بۆ پیتە عەرەبییەکان لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١ چاپکرا. [[پەڕگە:Yezidi Script by Anastase-Marie al-Karmali.png|ناوەڕاست|وێنۆک|خشتەی پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی کە ڕیزکراون لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١]] [[پەڕگە:Ezidi Script.png|وێنۆک|324x324پیکسڵ|پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی بەرامبەر بە پیتە [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی عەرەبی|کوردیی عەرەبی]] و [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی لاتینی|کوردیی لاتینییەکان]]]] لە ساڵی ٢٠١٣ ئەنجوومەنی ڕووحانیی [[ئێزیدییەکان لە گورجستان|ئێزدییەکان لە گورجستان]] بڕیاریان دا ئیدی ڕێنووسی ئێزدی بەکارببەن و لە نووسینی دووعا و نوێژ و کتێبی دینی و نامە و پەیامەکانی ڕێکخراوەکە و مژدە دینییە ئێزدییەکان ئەم ئەلفوبێیە بەکاربھێنن.<ref name="prop" /><ref>Rovenchak, A. (2019). [https://www.unicode.org/L2/L2019/19164-yezidi-uum.pdf ''Information on Yezidi UUM and hamza''].</ref> ئەمڕۆ لە [[پەرستگای سوڵتان ئێزید|پەرستگای ئێزدیی سوڵتان ئێزید]] لە [[تبلیس]] لەلایەن پیاوانی دینیی ئێزدییەوە بەکاردێت، کە نووسراو و ناوی کەسایەتییە پیرۆزە ئێزدییەکان لەسەر دیوارەکان بەم ئەلفوبێیە نووسراون. جگە لەوەش کتێبی «''دووعایێد ئێزدیان''» کە کۆمەڵێک نوێژ و دووعای ئێزدیی تێدایە، بە ئەلفوبێی ئێزدی نووسراوە و لەچاپدراوە.<ref name="prop" /> == یوونیکۆد == لە ساڵی ٢٠١٢ [[یوونیکۆد]] ٦٤ جێگەی پیتی لە مەودای U+10E80 — U+10EBF بۆ ئەلفوبێی ئێزدی تەرخانکرد. کۆدی ISO 15924 بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بریتییە لە [Yezi].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ScriptSource - Yezidi |ناونیشان=https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20221024073823/https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2022-10-24 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=scriptsource.org}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ [[گووگڵ]] فۆنتێکی خۆڕاییی لە ماڵباتی [[فۆنتەکانی نۆتۆ|نۆتۆ]] (Noto) بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Noto Serif Yezidi |ناونیشان=https://fonts.google.com/noto/specimen/Noto+Serif+Yezidi |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=Google Fonts}}</ref> {{Unicode chart Yezidi}} == پیتەکان == {| class="wikitable" |+ئەلفوبێی ئێزدی ! rowspan="2" |وێنە ! rowspan="2" |پیت ! colspan="3" |ناو ! rowspan="2" |پیت لە کوردیی عەرەبی ! rowspan="2" |پیت لە کوردیی لاتینی ! rowspan="2" |دەنگ |- !بە پیتی ئێزدی !بە پیتی کوردیی عەرەبی !بە پیتی لاتینیی کوردیی |- | | | | | | | | |- | | | | | | | | |- | | | | | | | | |} == ئەمانەش ببینە == * [[ئەلفوبێکانی کوردی]] == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|نووسین}} [[پۆل:ئەلفوبێی کوردی]] [[پۆل:ئەلفوبێکان]] [[پۆل:نووسینی کوردی]] [[پۆل:ئێزیدییەکان]] [[پۆل:ئێزیدی]] g6zz273rbrierdh133h99px263q1dgg 1617679 1617671 2026-08-05T23:03:18Z Ari Qasm 57423 1617679 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن|دانەر=Ari Qasm}}{{Infobox writing system|name=نووسینی ئێزدی|languages={{tree list}} *[[زمانی کوردی]] **[[کوردیی باکووری]]|iso15924=Yezi|time=سەدەی ١٣یەم/١٤یەم (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا)|status=بەکەمی بەکاردەھێنرێت|caption=ناوی خاتوونا ({{Script|Yezi|𐺊𐺀𐺕𐺣𐺣𐺢𐺀}}) فەخرا ({{Script|Yezi|𐺙𐺦𐺊𐺍𐺀}}) ([[خاتوونی فەخر|خاتوونا فەخرا]]بە ئەلفوبێی ئێزدی، کە نووسراوە لە ڕاستەوە بۆ چەپ|unicode=U+10E80..U+10EBF|type=← لە ڕاستەوە بۆ چەپ|sample=Shukla Khatuna Fekhra.svg|imagesize=300px}} [[پەڕگە:Kiteba Cilwe.jpg|وێنۆک|[[کتێبی جلوە]] ({{Script|Yezi|𐺝𐺄𐺩𐺁𐺨 𐺆𐺠𐺤𐺦}})، کە بەم ئەلفوبێی کوردیی ئێزدی نووسراوە]] '''ئەلفوبێی ئێزدی''' یان '''نووسینی ئێزدی''' (بە ڕێنووسی ئێزدی: {{Font|font=Noto Serif Yezidi|size=20px|text=𐺀𐺠𐺨𐺙𐺁𐺦𐺨𐺀 𐺀𐺨𐺏𐺋𐺨}}؛ ئەلیفبەیا ئێزدی) ئەلفوبێیەکی دێرینی [[زمانی کوردی|زمانی کوردییە]]، کە بە گوێرەی ھەندێک لە لێکۆڵەران مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان ١٤یەمی زایینی (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا).<ref name="prop">{{Cite journal |last=Andrij |first=Rovenchak, |last2=Dimitri |first2=Pirbari, |last3=Erdal |first3=Karaca, |date=2019-03-11 |title=Proposal for encoding the Yezidi script in the SMP of the UCS |url=https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |language=en |archive-url=http://web.archive.org/web/20240917103907/https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |archive-date=2024-09-17}}</ref> کە دوو کتێبە پیرۆزەکەی ئێزدیش: [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]] بەم ئەلفوبێیە نووسراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Письмо езидов |ناونیشان=https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20260514050017/https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2026-05-14 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=www.rbardalzo.narod.ru}}</ref> ئەم ئەلفوبێیە خاوەنی ٤٤ پیتە. ئەلفوبێی ئێزدی ھەروەک [[ئەلفوبێی عەرەبی|ئەلفوبێیەکانی عەرەبی]]، [[ئەلفوبێی عیبری|عیبری]] و [[ئەلفوبێی سوریانی|سریانی]] لە ڕاستەوە بۆ چەپ پێی دەنووسرێت.<ref name="prop" /> ئەم ئەلفوبێیە بەگشتی بۆ [[زمانی کوردی]] و بەتایبەتی بۆ [[کوردیی باکووری|شێوەزاری کورمانجی]] و بەھدینی (کوردیی باکووری) بەکارھاتووە، ھەرچەندە لە ڕووی گونجانەوە بۆ زۆربەی شێوەزارەکان دەگونجێت. بەڵام لە ئێستادا لە بابەتە دینییەکاندا کاری پێ دەکرێت.<ref name="prop" /> == مێژوو == نووسینەکە مێژوویەکی درێژی ھەیە. ھەندێک داتا مێژووەکەی دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان سەدەی ١٤یەم. لەگەڵ ئەمەشدا ھەندێک لێکۆڵەران دروستبوونی ئەم نووسینە دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٧یەم یان ١٨یەم. دروستکەر و پەرەپێدەری ئەلفوبێکە نادیارە، بەڵام بۆ دوو دەستنووس بەکارھاتووە بە ناوەکانی [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]]، کە بۆ یەکەمین جار ئەلفوبێکە بە شێوەی خشتەیەک کە وەرگێڕانی بوو بۆ پیتە عەرەبییەکان لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١ چاپکرا. [[پەڕگە:Yezidi Script by Anastase-Marie al-Karmali.png|ناوەڕاست|وێنۆک|خشتەی پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی کە ڕیزکراون لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١]] [[پەڕگە:Ezidi Script.png|وێنۆک|324x324پیکسڵ|پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی بەرامبەر بە پیتە [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی عەرەبی|کوردیی عەرەبی]] و [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی لاتینی|کوردیی لاتینییەکان]]]] لە ساڵی ٢٠١٣ ئەنجوومەنی ڕووحانیی [[ئێزیدییەکان لە گورجستان|ئێزدییەکان لە گورجستان]] بڕیاریان دا ئیدی ڕێنووسی ئێزدی بەکارببەن و لە نووسینی دووعا و نوێژ و کتێبی دینی و نامە و پەیامەکانی ڕێکخراوەکە و مژدە دینییە ئێزدییەکان ئەم ئەلفوبێیە بەکاربھێنن.<ref name="prop" /><ref>Rovenchak, A. (2019). [https://www.unicode.org/L2/L2019/19164-yezidi-uum.pdf ''Information on Yezidi UUM and hamza''].</ref> ئەمڕۆ لە [[پەرستگای سوڵتان ئێزید|پەرستگای ئێزدیی سوڵتان ئێزید]] لە [[تبلیس]] لەلایەن پیاوانی دینیی ئێزدییەوە بەکاردێت، کە نووسراو و ناوی کەسایەتییە پیرۆزە ئێزدییەکان لەسەر دیوارەکان بەم ئەلفوبێیە نووسراون. جگە لەوەش کتێبی «''دووعایێد ئێزدیان''» کە کۆمەڵێک نوێژ و دووعای ئێزدیی تێدایە، بە ئەلفوبێی ئێزدی نووسراوە و لەچاپدراوە.<ref name="prop" /> == یوونیکۆد == لە ساڵی ٢٠١٢ [[یوونیکۆد]] ٦٤ جێگەی پیتی لە مەودای U+10E80 — U+10EBF بۆ ئەلفوبێی ئێزدی تەرخانکرد. کۆدی ISO 15924 بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بریتییە لە [Yezi].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ScriptSource - Yezidi |ناونیشان=https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20221024073823/https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2022-10-24 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=scriptsource.org}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ [[گووگڵ]] فۆنتێکی خۆڕاییی لە ماڵباتی [[فۆنتەکانی نۆتۆ|نۆتۆ]] (Noto) بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Noto Serif Yezidi |ناونیشان=https://fonts.google.com/noto/specimen/Noto+Serif+Yezidi |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=Google Fonts}}</ref> {{Unicode chart Yezidi}} == پیتەکان == {| class="wikitable" |+ئەلفوبێی ئێزدی ! rowspan="2" |وێنە ! rowspan="2" |پیت ! colspan="3" |ناو ! rowspan="2" |پیت لە کوردیی عەرەبی ! rowspan="2" |پیت لە کوردیی لاتینی ! rowspan="2" |دەنگ |- !بە پیتی ئێزدی !بە پیتی کوردیی عەرەبی !بە پیتی لاتینیی کوردیی |- | | | | | | | | |- | | | | | | | | |- | | | | | | | | |} == ئەمانەش ببینە == * [[ئەلفوبێکانی کوردی]] == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|نووسین}} [[پۆل:ئەلفوبێی کوردی]] [[پۆل:ئەلفوبێکان]] [[پۆل:نووسینی کوردی]] [[پۆل:ئێزیدییەکان]] [[پۆل:ئێزیدی]] trkzw758meystdo6ldcu1mmnt42u6b1 1617682 1617679 2026-08-05T23:06:10Z Ari Qasm 57423 1617682 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system|name=نووسینی ئێزدی|languages={{tree list}} *[[زمانی کوردی]] **[[کوردیی باکووری]]|iso15924=Yezi|time=سەدەی ١٣یەم/١٤یەم (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا)|status=بەکەمی بەکاردەھێنرێت|caption=ناوی خاتوونا ({{Script|Yezi|𐺊𐺀𐺕𐺣𐺣𐺢𐺀}}) فەخرا ({{Script|Yezi|𐺙𐺦𐺊𐺍𐺀}}) ([[خاتوونی فەخر|خاتوونا فەخرا]]بە ئەلفوبێی ئێزدی، کە نووسراوە لە ڕاستەوە بۆ چەپ|unicode=U+10E80..U+10EBF|type=← لە ڕاستەوە بۆ چەپ|sample=Shukla Khatuna Fekhra.svg|imagesize=300px}} [[پەڕگە:Kiteba Cilwe.jpg|وێنۆک|[[کتێبی جلوە]] ({{Script|Yezi|𐺝𐺄𐺩𐺁𐺨 𐺆𐺠𐺤𐺦}})، کە بەم ئەلفوبێی کوردیی ئێزدی نووسراوە]] '''ئەلفوبێی ئێزدی''' یان '''نووسینی ئێزدی''' (بە ڕێنووسی ئێزدی: {{Font|font=Noto Serif Yezidi|size=20px|text=𐺀𐺠𐺨𐺙𐺁𐺦𐺨𐺀 𐺀𐺨𐺏𐺋𐺨}}؛ ئەلیفبەیا ئێزدی) ئەلفوبێیەکی دێرینی [[زمانی کوردی|زمانی کوردییە]]، کە بە گوێرەی ھەندێک لە لێکۆڵەران مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان ١٤یەمی زایینی (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا).<ref name="prop">{{Cite journal |last=Andrij |first=Rovenchak, |last2=Dimitri |first2=Pirbari, |last3=Erdal |first3=Karaca, |date=2019-03-11 |title=Proposal for encoding the Yezidi script in the SMP of the UCS |url=https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |language=en |archive-url=http://web.archive.org/web/20240917103907/https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |archive-date=2024-09-17}}</ref> کە دوو کتێبە پیرۆزەکەی ئێزدیش: [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]] بەم ئەلفوبێیە نووسراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Письмо езидов |ناونیشان=https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20260514050017/https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2026-05-14 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=www.rbardalzo.narod.ru}}</ref> ئەم ئەلفوبێیە خاوەنی ٤٤ پیتە. ئەلفوبێی ئێزدی ھەروەک [[ئەلفوبێی عەرەبی|ئەلفوبێیەکانی عەرەبی]]، [[ئەلفوبێی عیبری|عیبری]] و [[ئەلفوبێی سوریانی|سریانی]] لە ڕاستەوە بۆ چەپ پێی دەنووسرێت.<ref name="prop" /> ئەم ئەلفوبێیە بەگشتی بۆ [[زمانی کوردی]] و بەتایبەتی بۆ [[کوردیی باکووری|شێوەزاری کورمانجی]] و بەھدینی (کوردیی باکووری) بەکارھاتووە، ھەرچەندە لە ڕووی گونجانەوە بۆ زۆربەی شێوەزارەکان دەگونجێت. بەڵام لە ئێستادا لە بابەتە دینییەکاندا کاری پێ دەکرێت.<ref name="prop" /> == مێژوو == نووسینەکە مێژوویەکی درێژی ھەیە. ھەندێک داتا مێژووەکەی دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان سەدەی ١٤یەم. لەگەڵ ئەمەشدا ھەندێک لێکۆڵەران دروستبوونی ئەم نووسینە دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٧یەم یان ١٨یەم. دروستکەر و پەرەپێدەری ئەلفوبێکە نادیارە، بەڵام بۆ دوو دەستنووس بەکارھاتووە بە ناوەکانی [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]]، کە بۆ یەکەمین جار ئەلفوبێکە بە شێوەی خشتەیەک کە وەرگێڕانی بوو بۆ پیتە عەرەبییەکان لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١ چاپکرا. [[پەڕگە:Yezidi Script by Anastase-Marie al-Karmali.png|ناوەڕاست|وێنۆک|خشتەی پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی کە ڕیزکراون لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١]] [[پەڕگە:Ezidi Script.png|وێنۆک|324x324پیکسڵ|پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی بەرامبەر بە پیتە [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی عەرەبی|کوردیی عەرەبی]] و [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی لاتینی|کوردیی لاتینییەکان]]]] لە ساڵی ٢٠١٣ ئەنجوومەنی ڕووحانیی [[ئێزیدییەکان لە گورجستان|ئێزدییەکان لە گورجستان]] بڕیاریان دا ئیدی ڕێنووسی ئێزدی بەکارببەن و لە نووسینی دووعا و نوێژ و کتێبی دینی و نامە و پەیامەکانی ڕێکخراوەکە و مژدە دینییە ئێزدییەکان ئەم ئەلفوبێیە بەکاربھێنن.<ref name="prop" /><ref>Rovenchak, A. (2019). [https://www.unicode.org/L2/L2019/19164-yezidi-uum.pdf ''Information on Yezidi UUM and hamza''].</ref> ئەمڕۆ لە [[پەرستگای سوڵتان ئێزید|پەرستگای ئێزدیی سوڵتان ئێزید]] لە [[تبلیس]] لەلایەن پیاوانی دینیی ئێزدییەوە بەکاردێت، کە نووسراو و ناوی کەسایەتییە پیرۆزە ئێزدییەکان لەسەر دیوارەکان بەم ئەلفوبێیە نووسراون. جگە لەوەش کتێبی «''دووعایێد ئێزدیان''» کە کۆمەڵێک نوێژ و دووعای ئێزدیی تێدایە، بە ئەلفوبێی ئێزدی نووسراوە و لەچاپدراوە.<ref name="prop" /> == یوونیکۆد == لە ساڵی ٢٠١٢ [[یوونیکۆد]] ٦٤ جێگەی پیتی لە مەودای U+10E80 — U+10EBF بۆ ئەلفوبێی ئێزدی تەرخانکرد. کۆدی ISO 15924 بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بریتییە لە [Yezi].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ScriptSource - Yezidi |ناونیشان=https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20221024073823/https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2022-10-24 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=scriptsource.org}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ [[گووگڵ]] فۆنتێکی خۆڕاییی لە ماڵباتی [[فۆنتەکانی نۆتۆ|نۆتۆ]] (Noto) بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Noto Serif Yezidi |ناونیشان=https://fonts.google.com/noto/specimen/Noto+Serif+Yezidi |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=Google Fonts}}</ref> {{Unicode chart Yezidi}} == پیتەکان == {| class="wikitable" |+ئەلفوبێی ئێزدی ! rowspan="2" |وێنە ! rowspan="2" |پیت ! colspan="3" |ناو ! rowspan="2" |پیت لە کوردیی عەرەبی ! rowspan="2" |پیت لە کوردیی لاتینی ! rowspan="2" |دەنگ |- !بە پیتی ئێزدی !بە پیتی کوردیی عەرەبی !بە پیتی لاتینیی کوردیی |- | | | | | | | | |- | | | | | | | | |- | | | | | | | | |} == ئەمانەش ببینە == * [[ئەلفوبێکانی کوردی]] == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|نووسین}} [[پۆل:ئەلفوبێی کوردی]] [[پۆل:ئەلفوبێکان]] [[پۆل:نووسینی کوردی]] [[پۆل:ئێزیدییەکان]] [[پۆل:ئێزیدی]] 81kec5nhk21jps61kjzf01ljfj8cuv4 1617753 1617682 2026-08-06T01:02:23Z Ari Qasm 57423 1617753 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system|name=نووسینی ئێزدی|languages={{tree list}} *[[زمانی کوردی]] **[[کوردیی باکووری]]|iso15924=Yezi|time=سەدەی ١٣یەم/١٤یەم (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا)|status=بەکەمی بەکاردەھێنرێت|caption=ناوی خاتوونا ({{Script|Yezi|𐺊𐺀𐺕𐺣𐺣𐺢𐺀}}) فەخرا ({{Script|Yezi|𐺙𐺦𐺊𐺍𐺀}}) ([[خاتوونی فەخر|خاتوونا فەخرا]]) کە کەسایەتییەکی کوردی ئێزدیی پیرۆزە لە دینی ئێزدییەتدا، بە ئەلفوبێی ئێزدی، کە لە ڕاستەوە بۆ چەپ نووسراوە|unicode=U+10E80..U+10EBF|type=← لە ڕاستەوە بۆ چەپ|sample=Shukla Khatuna Fekhra.svg|imagesize=300px}} [[پەڕگە:Kiteba Cilwe.jpg|وێنۆک|[[کتێبی جلوە]] ({{Script|Yezi|𐺝𐺄𐺩𐺁𐺨 𐺆𐺠𐺤𐺦}})، کە بەم ئەلفوبێی کوردیی ئێزدی نووسراوە]] '''ئەلفوبێی ئێزدی''' یان '''نووسینی ئێزدی''' (بە ڕێنووسی ئێزدی: {{Font|font=Noto Serif Yezidi|size=20px|text=𐺀𐺠𐺨𐺙𐺁𐺦𐺨𐺀 𐺀𐺨𐺏𐺋𐺨}}؛ ئەلیفبەیا ئێزدی) ئەلفوبێیەکی دێرینی [[زمانی کوردی|زمانی کوردییە]]، کە بە گوێرەی ھەندێک لە لێکۆڵەران مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان ١٤یەمی زایینی (٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ساڵ پێش ئێستا).<ref name="prop">{{Cite journal |last=Andrij |first=Rovenchak, |last2=Dimitri |first2=Pirbari, |last3=Erdal |first3=Karaca, |date=2019-03-11 |title=Proposal for encoding the Yezidi script in the SMP of the UCS |url=https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |language=en |archive-url=http://web.archive.org/web/20240917103907/https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt |archive-date=2024-09-17}}</ref> کە دوو کتێبە پیرۆزەکەی ئێزدیش: [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]] بەم ئەلفوبێیە نووسراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Письмо езидов |ناونیشان=https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20260514050017/https://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2026-05-14 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=www.rbardalzo.narod.ru}}</ref> ئەم ئەلفوبێیە خاوەنی ٤٤ پیتە. ئەلفوبێی ئێزدی ھەروەک [[ئەلفوبێی عەرەبی|ئەلفوبێیەکانی عەرەبی]]، [[ئەلفوبێی عیبری|عیبری]] و [[ئەلفوبێی سوریانی|سریانی]] لە ڕاستەوە بۆ چەپ پێی دەنووسرێت.<ref name="prop" /> ئەم ئەلفوبێیە بەگشتی بۆ [[زمانی کوردی]] و بەتایبەتی بۆ [[کوردیی باکووری|شێوەزاری کورمانجی]] و بەھدینی (کوردیی باکووری) بەکارھاتووە، ھەرچەندە لە ڕووی گونجانەوە بۆ زۆربەی شێوەزارەکان دەگونجێت. بەڵام لە ئێستادا لە بابەتە دینییەکاندا کاری پێ دەکرێت.<ref name="prop" /> == مێژوو == نووسینەکە مێژوویەکی درێژی ھەیە. ھەندێک داتا مێژووەکەی دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٣یەم یان سەدەی ١٤یەم. لەگەڵ ئەمەشدا ھەندێک لێکۆڵەران دروستبوونی ئەم نووسینە دەگەڕێننەوە بۆ سەدەی ١٧یەم یان ١٨یەم. دروستکەر و پەرەپێدەری ئەلفوبێکە نادیارە، بەڵام بۆ دوو دەستنووس بەکارھاتووە بە ناوەکانی [[مەسحەفا ڕەش]] و [[کتێبی جلوە]]، کە بۆ یەکەمین جار ئەلفوبێکە بە شێوەی خشتەیەک کە وەرگێڕانی بوو بۆ پیتە عەرەبییەکان لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١ چاپکرا. [[پەڕگە:Yezidi Script by Anastase-Marie al-Karmali.png|ناوەڕاست|وێنۆک|خشتەی پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی کە ڕیزکراون لەلایەن [[ئەنستاس کەرەملی]] لە ١٩١١]] [[پەڕگە:Ezidi Script.png|وێنۆک|324x324پیکسڵ|پیتەکانی ئەلفوبێی ئێزدی بەرامبەر بە پیتە [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی عەرەبی|کوردیی عەرەبی]] و [[ئەلفوبێکانی کوردی#ئەلفوبێی کوردیی لاتینی|کوردیی لاتینییەکان]]]] لە ساڵی ٢٠١٣ ئەنجوومەنی ڕووحانیی [[ئێزیدییەکان لە گورجستان|ئێزدییەکان لە گورجستان]] بڕیاریان دا ئیدی ڕێنووسی ئێزدی بەکارببەن و لە نووسینی دووعا و نوێژ و کتێبی دینی و نامە و پەیامەکانی ڕێکخراوەکە و مژدە دینییە ئێزدییەکان ئەم ئەلفوبێیە بەکاربھێنن.<ref name="prop" /><ref>Rovenchak, A. (2019). [https://www.unicode.org/L2/L2019/19164-yezidi-uum.pdf ''Information on Yezidi UUM and hamza''].</ref> ئەمڕۆ لە [[پەرستگای سوڵتان ئێزید|پەرستگای ئێزدیی سوڵتان ئێزید]] لە [[تبلیس]] لەلایەن پیاوانی دینیی ئێزدییەوە بەکاردێت، کە نووسراو و ناوی کەسایەتییە پیرۆزە ئێزدییەکان لەسەر دیوارەکان بەم ئەلفوبێیە نووسراون. جگە لەوەش کتێبی «''دووعایێد ئێزدیان''» کە کۆمەڵێک نوێژ و دووعای ئێزدیی تێدایە، بە ئەلفوبێی ئێزدی نووسراوە و لەچاپدراوە.<ref name="prop" /> == یوونیکۆد == لە ساڵی ٢٠١٢ [[یوونیکۆد]] ٦٤ جێگەی پیتی لە مەودای U+10E80 — U+10EBF بۆ ئەلفوبێی ئێزدی تەرخانکرد. کۆدی ISO 15924 بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بریتییە لە [Yezi].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ScriptSource - Yezidi |ناونیشان=https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20221024073823/https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Yezi |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2022-10-24 |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-05 |وێبگە=scriptsource.org}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ [[گووگڵ]] فۆنتێکی خۆڕاییی لە ماڵباتی [[فۆنتەکانی نۆتۆ|نۆتۆ]] (Noto) بۆ ئەلفوبێی ئێزدی بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Noto Serif Yezidi |ناونیشان=https://fonts.google.com/noto/specimen/Noto+Serif+Yezidi |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=Google Fonts}}</ref> {{Unicode chart Yezidi}} == پیتەکان == {| class="wikitable" |+ئەلفوبێی ئێزدی ! rowspan="2" |وێنە ! rowspan="2" |پیت ! colspan="3" |ناو ! rowspan="2" |پیت لە کوردیی عەرەبی ! rowspan="2" |پیت لە کوردیی لاتینی ! rowspan="2" |دەنگ |- !بە پیتی ئێزدی !بە پیتی کوردیی عەرەبی !بە پیتی لاتینیی کوردیی |- | | | | | | | | |- | | | | | | | | |- | | | | | | | | |} == ئەمانەش ببینە == * [[ئەلفوبێکانی کوردی]] == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|نووسین}} [[پۆل:ئەلفوبێی کوردی]] [[پۆل:ئەلفوبێکان]] [[پۆل:نووسینی کوردی]] [[پۆل:ئێزیدییەکان]] [[پۆل:ئێزیدی]] 5lsxyqmgybs8rpuhqfw0l1aq49ouo43 0 299985 1617662 2026-08-05T22:11:50Z Ari Qasm 57423 ڕەوانە کرا بۆ [[ئەلفوبێی ئێزدی]] 1617662 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ئەلفوبێی ئێزدی]] c2kirq5xgr0zb3dmmpx84rs959dxoz8 0 299986 1617668 2026-08-05T22:35:28Z ڕێبەر قەرەداغی 77946 چاککردنەوەی ھەڵەی ڕێنووس/ڕێزمان چاکسازی (بچووک) زیادکردن/چاککردنی سەرچاوە(کان) 1617668 wikitext text/x-wiki {{کورتەباس|دوورگەیەک لە ئەڵمانیا}} {{پێویستی بە سەرچاوەی زیاترە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٢}} {{بەکارھێنانەکانی تر|ڕایخێناو (ڕوونکردنەوە){{!}}ڕایخێناو}} {{زانیاریدانی دوورگە | ناو = دوورگەی ڕایخێناو | وێنە = InselReichenau 20090709 MartinSteiger CCBYSA 001.jpg | شرۆڤەی وێنە = دیمەنێکی ئاسمانیی دوورگەی ڕایخێناو | قەبارەی وێنە = 250px | نەخشە = Lage Reichenau Bodensee.png | قەبارەی نەخشە = 250px | شرۆڤەی نەخشە = ڕایخێناو، نیشاندراوە لەگەڵ ناوچەکانی [[کۆنستانز]] و [[بۆدێنسێ]] لە [[ئەڵمانیا]] (زەرد) و کانتۆنی [[تورگاو]] لە [[سویسرا]] (سەوز) | ناو بە زمانی زگماکی = | بەستەری ناو بە زمانی زگماکی = | شوێن = [[دەریاچەی کۆنستانز]] | پۆتانەکان = {{coord|47|41|40|N|9|3|45|E|region:DE|display=inline,title}} | ئەرخەپێل = | کۆی دوورگەکان = | دوورگە سەرەکییەکان = | ڕووبەر_کم٢ = 4.3 | درێژی_کم = | پانی_کم = | کەناراو_کم = | بەرزترین لووتکە = | بەرزی_م = | وڵات = ئەڵمانیا | جۆری دابەشکاریی وڵات = [[ویلایەتەکانی ئەڵمانیا|ویلایەت]] | دابەشکاریی وڵات = [[بادن-ڤویرتمبێرگ]] | جۆری دابەشکاریی وڵات_١ = [[ناوچەکانی ئەڵمانیا|ناوچە]] | دابەشکاریی وڵات_١ = [[فرایبورگ (ناوچە)|فرایبورگ]] | دانیشتووان = | دانیشتووان لە ساڵی = | چڕیی دانیشتووان_کم٢ = | گرووپە نەتەوەییەکان = | وێبگە = [http://www.reichenau.de/ www.reichenau.de] | مۆدیوول = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_offname = دوورگەی خانەقایی ڕایخێناو | designation1_date = ٢٠٠٠ <small>(٢٤ەمین دانیشتنی [[لیژنەی میراتی جیهانی]])</small> | designation1_type = کولتووری | designation1_criteria = iii, iv, vi | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/974 974] | designation1_free1name = ناوچە | designation1_free1value = [[لیستی شوێنەکانی میراتی جیهانی لە ئەورووپا|ئەورووپا و ئەمریکای باکوور]] }} }} '''دوورگەی ڕایخێناو'''{{efn|ناوی دوورگەکە بە [[زمانی ئەلێمانی|ئەلێمانی ئەڵمانی]] بریتی بوو لە ''Sindleozesauua''، بەڵام بە سادەییش وەک ''Ow'' یان ''Auua'' (دوورگە) دەناسرا – بە لاتینی کرابوو بە ''Augia''، دواتریش ''Augia felix'' یان ''Augia dives'' (دوورگەی دەوڵەمەند، یان بەپیت)، لەوەوە بووە بە ''Richenow'' و پاشان ''Reichenau''.}} (بە ئەڵمانی: {{IPA|de|ˈʁaɪçənaʊ|lang|De-Reichenau.ogg}}) دوورگەیەکە لە ناو [[دەریاچەی کۆنستانز]] لە باشووری [[ئەڵمانیا]]. دەکەوێتە ڕۆژاوای شاری [[کۆنستانز]]، لە نێوان گنادێنسێ و ئونتێرسێ کە دوو بەشن لە دەریاچەی کۆنستانز. بە ڕووبەری وشکانی ٤٫٣ کیلۆمەتر دووجا و چێوەی ١١ کیلۆمەتر، درێژیی دوورگەکە لە زۆرترین ئاستیدا دەگاتە ٤٫٥ کیلۆمەتر و پانییەکەشی ١٫٥ کیلۆمەترە. بەرزترین خاڵی بریتییە لە (هۆخڤارت - Hochwart)، کە ٤٣ مەتر لە سەرووی ڕووی دەریاچەکەوەیە و ٤٣٨٫٧ مەتر لە سەرووی ئاستی دەریاوەیە. ڕایخێناو لە ڕێگەی پردێکی وشکانییەوە بە کیشوەرەکەوە بەستراوەتەوە کە لە ساڵی ١٨٣٨ تەواو بووە، ئەم پردە لە نێوان وێرانەکانی قەڵای شۆپفلن و کۆتایی ڕۆژهەڵاتی دوورگەی ڕایخێناو بە کەناڵێکی ئاویی پانی ١٠ مەتر و درێژیی ٩٥ مەتر بڕدراوە کە پێی دەوترێت بروکگرابن (Bruckgraben). پردێکی نزمی سەر ڕێگاکە ڕێگە بە تێپەڕبوونی بەلەمە ئاساییەکان دەدات بەڵام بۆ بەلەمی چارۆکەدار گونجاو نییە. [[خانەقای ڕایخێناو]]، کە لەلایەن قەشە [[پیرمین]] لە ساڵی ٧٢٤ لەسەر دوورگەکە دامەزراوە، زۆر خێرا گەشەی کرد و بوو بە ناوەندێکی گرنگی ئایینی، کولتووری و ڕۆشنبیری.<ref name = "nominate1">{{cite report |url = https://whc.unesco.org/uploads/nominations/974.pdf |title = Report on the Nomination of the Monastic Island of Reichenau for Inscription on the World Heritage List of UNESCO |author = A. Zettler |publisher = Historisches Institut, Universitat Dortmund |date = 5 September 1999 |access-date = 20 August 2022}}</ref> بەهۆی گرنگییە مێژووییەکەی و کوالێتییە ناوازەکەی تەلارسازی و ئەو کارە هونەرییانەی کە لە سێ کڵێسا و خانەقای دوورگەکەدا دەبینرێن، ڕایخێناو لە ساڵی ٢٠٠٠دا وەک [[میراتی جیهانی]] ناسێنرا.<ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/974 |title = Monastic Island of Reichenau |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization}}</ref> == مێژوو == هەرچەندە خەڵک لە [[سەردەمی بڕۆنزی]] و [[سەردەمی ئاسن]]دا لە ڕایخێناو نیشتەجێ بوون، بەڵگە شوێنەوارییەکان ئەوە دەردەخەن کە دوورگەکە لە سەردەمی ڕۆمانییەکاندا چۆڵ کراوە.<ref name = "nominate2">{{cite report |url = https://whc.unesco.org/uploads/nominations/974.pdf |title = Settlement and History of the Island of Reichenau From the Beginning Until Pre-Monastery Times |author = Helmut Schlichtherle |date = 1999 |access-date = 20 August 2022}}</ref> بە چۆڵی مایەوە تا ساڵی ٧٢٤، کاتێک [[دەروێش]] قەشە [[پیرمین]] پشتیوانی لە فەرمانڕەوای کارۆلینجی [[چارڵز مارتێل]] وەرگرت بۆ دروستکردنی خانەقایەک لە دوورگەکەدا.<ref name = "nominate1"/> یەکەم خانەقا لە میتێلزێل (Mittelzel) لە دار دروستکرابوو، بەڵام تا ساڵی ٧٤٦ جێگەی گیرایەوە بە بینایەکی بەردین.<ref name = "icomos">{{cite report |url = https://whc.unesco.org/document/117729 |title = Reichenau (Germany) – No. 974 |publisher = ICOMOS |date = 28 June 1999 |access-date = 20 August 2022}}</ref> لە سەرەتای سەدەی نۆیەمدا، لەژێر چاودێری [[ئیمپراتۆریەتی کارۆلینجی]] و ئۆتۆنی، کۆمەڵگەکە گەشەی کرد. لە ساڵی ٨١٦، کڵێسای خانەقاکە بە شێوازی [[بازیلیکا]]ی خاچپەرست دروستکرایەوە، و کڵێساکانیش تەرخانکران بۆ [[مریەمی پاکیزە]] و [[پیرۆز مارک]].<ref name = "nominate1"/> پاشماوەکانی پیرۆز مارک لە ناوەڕاستی سەدەی نۆیەمدا گەیشتنە خانەقاکە. دوو کڵێسای دیکەش لەسەر دوورگەکە دروستکران کە تەرخان کران بۆ سانت پیتەر و پۆڵ لە (٧٩٩) و سانت جۆرج لە (٨٩٦).<ref name = "icomos"/> نوێنەری خانەقاکە لە بینایەکی بەردینی دوو نهۆمیدا دەژیا کە لە سەدەی ١٤دا دوو نهۆمی دیکەی دارین بۆ زیادکرا، کە یەکێکە لە کۆنترین بینا دارینەکان لە باشووری ئەڵمانیا. ئەمڕۆ وەک مۆزەخانەیەکی مێژوویی ناوخۆیی بەکاردێت.<ref name = "nominate1"/> کۆمەڵگەی دەروێشەکانی خانەقاکە چەندین شاعیر و نووسەری کاریگەری لێهەڵکەوت، وەک ڤالافرید سترابۆ (کە وەک قەشە کاری دەکرد) و زانایانی وەک هێرمان لە ڕایخێناو و قەشە ڕێگینبێرت، لەگەڵ چەندین هونەرمەند.<ref name = "nominate1"/> کارە هونەرییە بەناوبانگەکانی ڕایخێناو (لە کڵێسای سانت جۆرج) نیگارە سەر دیوارەکانی سەردەمی ئۆتۆنی سەبارەت بە موعجیزەکانی مەسیح لەخۆ دەگرێت، کە وەک پاشماوەیەکی دەگمەنی سەدەی دەیەم ماونەتەوە.<ref name = "icomos"/><ref name = "nominate1"/> هەروەها، پلانی سانت گال (Plan of St. Gall) کە تەنها وێنەکێشانی تەلارسازییە کە لە سەدەکانی ناوەڕاستەوە مابێتەوە، پێدەچێت لەسەر ئەم دوورگەیە دروستکرابێت.<ref name = "nominate1"/> لە نێوان ئەو زەوییە دوورانەی کە موڵکی خانەقاکە بوون، گوندی ڕایخێناو لە سویسرا لەسەر ڕووباری ڕاین بوو، کە بە ناوی ئەم خانەقایەوە ناونرا. لە سەدەی ١٦دا، خاکی قەشەیێتیی کۆنستانز فراوانتر کرا بۆ ئەوەی ڕایخێناویش بگرێتەوە، و بەو هۆیەوە کاریگەری خانەقاکە کەمبووەوە. لە کاتی عەلمانیبوونی قەشەیێتیی کۆنستانز لە ساڵی ١٨٠٣، زۆرێک لە کڵێسا بچووکەکانی سەر دوورگەکە ڕووخێنران.<ref name = "icomos"/> جگە لەوەش، ئەو دەستنووس و ئەرشیفانەی کە لە خانەقاکەدا هەبوون دران بە کارلسرۆهە و کتێبخانەی زانکۆی هایدلبێرگ و کێڵگەکانی دەوروبەریش پارچە پارچە کران و فرۆشران. ئەمڕۆ دوورگەکە بە کێڵگەکانی سەوزەواتیش بەناوبانگە. ناوچەی (Wollmatinger Ried)ی تەنیشت دوورگەکە یەدەگێکی سروشتییە، کە ناوچەیەکی شێدارە و لەلایەن زۆرێک لە باڵندەکانەوە وەک وێستگەیەک لە کاتی کۆچی ساڵانەیاندا بەکاردێت. == گواستنەوە == {{stn|Reichenau (Baden)}} وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لەسەر هێڵی ئاسنینی ڕاینی باڵا. خزمەتگوزاری شەمەندەفەری ناوچەیی بۆ کۆنستانز و سینگێن دابین دەکات لە ڕێگەی ڕادۆڵفزێلەوە. ڕایخێناو خاوەنی شوێنی لەنگەرگرتنی بەلەمە. لە نێوان بەهار و پاییزدا، کۆمپانیای URh خزمەتگوزاری بەلەمی ڕێکخراو پێشکەش دەکات لەسەر ڕاینی باڵا و ئونتێرسێ لە نێوان شافهوزن و کرۆیزلینگن، بە تێپەڕبوون بە کۆنستانزدا. == پێشانگا == <gallery> Kirchtürme von St. Peter und Paul (Niederzell) auf der Insel Reichenau im Bodensee.jpg|تاوەرەکانی سەدەی ١٥ لەسەر کڵێسای ڕۆمانسکی سانت پیتەر و پۆڵ لە ڕایخێناو-نیدێرزێل File:Reichenau Sued-West Ufer.JPG|کەناراوەکانی باشووری ڕۆژاوای دوورگەی ڕایخێناو File:St. Georg Reichenau.JPG|کەناراوەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتی دوورگەی ڕایخێناو File:StGeorgReichenau-pjt.jpg|سانت جۆرج، ڕایخێناو-ئۆبێرزێل File:Deutsche Alleenstrasse Reichenau.jpg|ڕێگایەکی دارستاناوی بەرەو دوورگەی ڕایخێناو File:sanktgeorgsundgemüsefelder.jpg|یەکێک لە کێڵگە سەوزەواتییەکانی دوورگەکە و کڵێسای سانت جۆرج لە باکگراوندەکەیدا </gallery> == تێبینییەکان == {{notelist}} == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{wikivoyage|Reichenau}} {{commons category|Reichenau Island}} * [https://whc.unesco.org/en/list/974 دوورگەی خانەقایی ڕایخێناو] لە وێبگەی فەرمی یوونێسکۆ *[http://www.reichenau.de ڕایخێناو: دوورگەی خانەقایی] *{{in lang|de}} [https://www.alemannische-seiten.de/deutschland/reichenau.php مێژوو و وێنەکان] *[http://www.schloesser-magazin.de/en/monastery-reichenau/Home/268292.html کڵێسای خانەقای ڕایخێناو] *{{CathEncy|url=https://www.newadvent.org/cathen/12723a.htm|title=Reichenau}} * [http://www.strudel.de/index.php?option=com_content&view=article&id=43 ٣ دیمەنی گۆشەیی کڵێسای سانت جۆرج] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719085954/http://www.strudel.de/index.php?option=com_content&view=article&id=43 |date=19 July 2011 }} * [http://www.circulo-romanico.com/index.php?menu_id=9&jera_id=2033&page_id=1616 سانت جۆرج لە ئۆبێرزێل لە لاپەڕەی Circulo Romanico] * [http://www.circulo-romanico.com/index.php?menu_id=9&jera_id=2034&page_id=1609&cont_id=3583 خانەقای سانتا ماریا و سان مارکۆس لە لاپەڕەی Circulo Romanico] * [http://www.circulo-romanico.com/index.php?menu_id=9&jera_id=2034&page_id=1609&cont_id=3584 کڵێسای سان پێدرۆ و سان پابلۆ لە Circulo Romanico] {{World Heritage Sites in Germany}} {{Islands in Lake Constance}} {{Lake Constance}} {{Authority control}} [[Category:Lake islands of Germany]] [[Category:World Heritage Sites in Germany]] [[Category:Konstanz (district)]] [[Category:Islands of Lake Constance in Germany]] [[Category:Islands of Baden-Württemberg]] [[Category:Cultural landscapes of Germany]] 9934eptgqc1yppx3lsc6za4416cpiq7 1617669 1617668 2026-08-05T22:36:53Z ڕێبەر قەرەداغی 77946 1617669 wikitext text/x-wiki '''دوورگەی ڕایخێناو'''{{efn|ناوی دوورگەکە بە [[زمانی ئەلێمانی|ئەلێمانی ئەڵمانی]] بریتی بوو لە ''Sindleozesauua''، بەڵام بە سادەییش وەک ''Ow'' یان ''Auua'' (دوورگە) دەناسرا – بە لاتینی کرابوو بە ''Augia''، دواتریش ''Augia felix'' یان ''Augia dives'' (دوورگەی دەوڵەمەند، یان بەپیت)، لەوەوە بووە بە ''Richenow'' و پاشان ''Reichenau''.}} (بە ئەڵمانی: {{IPA|de|ˈʁaɪçənaʊ|lang|De-Reichenau.ogg}}) دوورگەیەکە لە ناو [[دەریاچەی کۆنستانز]] لە باشووری [[ئەڵمانیا]]. دەکەوێتە ڕۆژاوای شاری [[کۆنستانز]]، لە نێوان گنادێنسێ و ئونتێرسێ کە دوو بەشن لە دەریاچەی کۆنستانز. بە ڕووبەری وشکانی ٤٫٣ کیلۆمەتر دووجا و چێوەی ١١ کیلۆمەتر، درێژیی دوورگەکە لە زۆرترین ئاستیدا دەگاتە ٤٫٥ کیلۆمەتر و پانییەکەشی ١٫٥ کیلۆمەترە. بەرزترین خاڵی بریتییە لە (هۆخڤارت - Hochwart)، کە ٤٣ مەتر لە سەرووی ڕووی دەریاچەکەوەیە و ٤٣٨٫٧ مەتر لە سەرووی ئاستی دەریاوەیە. ڕایخێناو لە ڕێگەی پردێکی وشکانییەوە بە کیشوەرەکەوە بەستراوەتەوە کە لە ساڵی ١٨٣٨ تەواو بووە، ئەم پردە لە نێوان وێرانەکانی قەڵای شۆپفلن و کۆتایی ڕۆژهەڵاتی دوورگەی ڕایخێناو بە کەناڵێکی ئاویی پانی ١٠ مەتر و درێژیی ٩٥ مەتر بڕدراوە کە پێی دەوترێت بروکگرابن (Bruckgraben). پردێکی نزمی سەر ڕێگاکە ڕێگە بە تێپەڕبوونی بەلەمە ئاساییەکان دەدات بەڵام بۆ بەلەمی چارۆکەدار گونجاو نییە. [[خانەقای ڕایخێناو]]، کە لەلایەن قەشە [[پیرمین]] لە ساڵی ٧٢٤ لەسەر دوورگەکە دامەزراوە، زۆر خێرا گەشەی کرد و بوو بە ناوەندێکی گرنگی ئایینی، کولتووری و ڕۆشنبیری.<ref name = "nominate1">{{cite report |url = https://whc.unesco.org/uploads/nominations/974.pdf |title = Report on the Nomination of the Monastic Island of Reichenau for Inscription on the World Heritage List of UNESCO |author = A. Zettler |publisher = Historisches Institut, Universitat Dortmund |date = 5 September 1999 |access-date = 20 August 2022}}</ref> بەهۆی گرنگییە مێژووییەکەی و کوالێتییە ناوازەکەی تەلارسازی و ئەو کارە هونەرییانەی کە لە سێ کڵێسا و خانەقای دوورگەکەدا دەبینرێن، ڕایخێناو لە ساڵی ٢٠٠٠دا وەک [[میراتی جیهانی]] ناسێنرا.<ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/974 |title = Monastic Island of Reichenau |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization}}</ref> == مێژوو == هەرچەندە خەڵک لە [[سەردەمی بڕۆنزی]] و [[سەردەمی ئاسن]]دا لە ڕایخێناو نیشتەجێ بوون، بەڵگە شوێنەوارییەکان ئەوە دەردەخەن کە دوورگەکە لە سەردەمی ڕۆمانییەکاندا چۆڵ کراوە.<ref name = "nominate2">{{cite report |url = https://whc.unesco.org/uploads/nominations/974.pdf |title = Settlement and History of the Island of Reichenau From the Beginning Until Pre-Monastery Times |author = Helmut Schlichtherle |date = 1999 |access-date = 20 August 2022}}</ref> بە چۆڵی مایەوە تا ساڵی ٧٢٤، کاتێک [[دەروێش]] قەشە [[پیرمین]] پشتیوانی لە فەرمانڕەوای کارۆلینجی [[چارڵز مارتێل]] وەرگرت بۆ دروستکردنی خانەقایەک لە دوورگەکەدا.<ref name = "nominate1"/> یەکەم خانەقا لە میتێلزێل (Mittelzel) لە دار دروستکرابوو، بەڵام تا ساڵی ٧٤٦ جێگەی گیرایەوە بە بینایەکی بەردین.<ref name = "icomos">{{cite report |url = https://whc.unesco.org/document/117729 |title = Reichenau (Germany) – No. 974 |publisher = ICOMOS |date = 28 June 1999 |access-date = 20 August 2022}}</ref> لە سەرەتای سەدەی نۆیەمدا، لەژێر چاودێری [[ئیمپراتۆریەتی کارۆلینجی]] و ئۆتۆنی، کۆمەڵگەکە گەشەی کرد. لە ساڵی ٨١٦، کڵێسای خانەقاکە بە شێوازی [[بازیلیکا]]ی خاچپەرست دروستکرایەوە، و کڵێساکانیش تەرخانکران بۆ [[مریەمی پاکیزە]] و [[پیرۆز مارک]].<ref name = "nominate1"/> پاشماوەکانی پیرۆز مارک لە ناوەڕاستی سەدەی نۆیەمدا گەیشتنە خانەقاکە. دوو کڵێسای دیکەش لەسەر دوورگەکە دروستکران کە تەرخان کران بۆ سانت پیتەر و پۆڵ لە (٧٩٩) و سانت جۆرج لە (٨٩٦).<ref name = "icomos"/> نوێنەری خانەقاکە لە بینایەکی بەردینی دوو نهۆمیدا دەژیا کە لە سەدەی ١٤دا دوو نهۆمی دیکەی دارین بۆ زیادکرا، کە یەکێکە لە کۆنترین بینا دارینەکان لە باشووری ئەڵمانیا. ئەمڕۆ وەک مۆزەخانەیەکی مێژوویی ناوخۆیی بەکاردێت.<ref name = "nominate1"/> کۆمەڵگەی دەروێشەکانی خانەقاکە چەندین شاعیر و نووسەری کاریگەری لێهەڵکەوت، وەک ڤالافرید سترابۆ (کە وەک قەشە کاری دەکرد) و زانایانی وەک هێرمان لە ڕایخێناو و قەشە ڕێگینبێرت، لەگەڵ چەندین هونەرمەند.<ref name = "nominate1"/> کارە هونەرییە بەناوبانگەکانی ڕایخێناو (لە کڵێسای سانت جۆرج) نیگارە سەر دیوارەکانی سەردەمی ئۆتۆنی سەبارەت بە موعجیزەکانی مەسیح لەخۆ دەگرێت، کە وەک پاشماوەیەکی دەگمەنی سەدەی دەیەم ماونەتەوە.<ref name = "icomos"/><ref name = "nominate1"/> هەروەها، پلانی سانت گال (Plan of St. Gall) کە تەنها وێنەکێشانی تەلارسازییە کە لە سەدەکانی ناوەڕاستەوە مابێتەوە، پێدەچێت لەسەر ئەم دوورگەیە دروستکرابێت.<ref name = "nominate1"/> لە نێوان ئەو زەوییە دوورانەی کە موڵکی خانەقاکە بوون، گوندی ڕایخێناو لە سویسرا لەسەر ڕووباری ڕاین بوو، کە بە ناوی ئەم خانەقایەوە ناونرا. لە سەدەی ١٦دا، خاکی قەشەیێتیی کۆنستانز فراوانتر کرا بۆ ئەوەی ڕایخێناویش بگرێتەوە، و بەو هۆیەوە کاریگەری خانەقاکە کەمبووەوە. لە کاتی عەلمانیبوونی قەشەیێتیی کۆنستانز لە ساڵی ١٨٠٣، زۆرێک لە کڵێسا بچووکەکانی سەر دوورگەکە ڕووخێنران.<ref name = "icomos"/> جگە لەوەش، ئەو دەستنووس و ئەرشیفانەی کە لە خانەقاکەدا هەبوون دران بە کارلسرۆهە و کتێبخانەی زانکۆی هایدلبێرگ و کێڵگەکانی دەوروبەریش پارچە پارچە کران و فرۆشران. ئەمڕۆ دوورگەکە بە کێڵگەکانی سەوزەواتیش بەناوبانگە. ناوچەی (Wollmatinger Ried)ی تەنیشت دوورگەکە یەدەگێکی سروشتییە، کە ناوچەیەکی شێدارە و لەلایەن زۆرێک لە باڵندەکانەوە وەک وێستگەیەک لە کاتی کۆچی ساڵانەیاندا بەکاردێت. == گواستنەوە == {{stn|Reichenau (Baden)}} وێستگەیەکی شەمەندەفەرە لەسەر هێڵی ئاسنینی ڕاینی باڵا. خزمەتگوزاری شەمەندەفەری ناوچەیی بۆ کۆنستانز و سینگێن دابین دەکات لە ڕێگەی ڕادۆڵفزێلەوە. ڕایخێناو خاوەنی شوێنی لەنگەرگرتنی بەلەمە. لە نێوان بەهار و پاییزدا، کۆمپانیای URh خزمەتگوزاری بەلەمی ڕێکخراو پێشکەش دەکات لەسەر ڕاینی باڵا و ئونتێرسێ لە نێوان شافهوزن و کرۆیزلینگن، بە تێپەڕبوون بە کۆنستانزدا. == پێشانگا == <gallery> Kirchtürme von St. Peter und Paul (Niederzell) auf der Insel Reichenau im Bodensee.jpg|تاوەرەکانی سەدەی ١٥ لەسەر کڵێسای ڕۆمانسکی سانت پیتەر و پۆڵ لە ڕایخێناو-نیدێرزێل File:Reichenau Sued-West Ufer.JPG|کەناراوەکانی باشووری ڕۆژاوای دوورگەی ڕایخێناو File:St. Georg Reichenau.JPG|کەناراوەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتی دوورگەی ڕایخێناو File:StGeorgReichenau-pjt.jpg|سانت جۆرج، ڕایخێناو-ئۆبێرزێل File:Deutsche Alleenstrasse Reichenau.jpg|ڕێگایەکی دارستاناوی بەرەو دوورگەی ڕایخێناو File:sanktgeorgsundgemüsefelder.jpg|یەکێک لە کێڵگە سەوزەواتییەکانی دوورگەکە و کڵێسای سانت جۆرج لە باکگراوندەکەیدا </gallery> == تێبینییەکان == {{notelist}} == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{wikivoyage|Reichenau}} {{commons category|Reichenau Island}} * [https://whc.unesco.org/en/list/974 دوورگەی خانەقایی ڕایخێناو] لە وێبگەی فەرمی یوونێسکۆ *[http://www.reichenau.de ڕایخێناو: دوورگەی خانەقایی] *{{in lang|de}} [https://www.alemannische-seiten.de/deutschland/reichenau.php مێژوو و وێنەکان] *[http://www.schloesser-magazin.de/en/monastery-reichenau/Home/268292.html کڵێسای خانەقای ڕایخێناو] *{{CathEncy|url=https://www.newadvent.org/cathen/12723a.htm|title=Reichenau}} * [http://www.strudel.de/index.php?option=com_content&view=article&id=43 ٣ دیمەنی گۆشەیی کڵێسای سانت جۆرج] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719085954/http://www.strudel.de/index.php?option=com_content&view=article&id=43 |date=19 July 2011 }} * [http://www.circulo-romanico.com/index.php?menu_id=9&jera_id=2033&page_id=1616 سانت جۆرج لە ئۆبێرزێل لە لاپەڕەی Circulo Romanico] * [http://www.circulo-romanico.com/index.php?menu_id=9&jera_id=2034&page_id=1609&cont_id=3583 خانەقای سانتا ماریا و سان مارکۆس لە لاپەڕەی Circulo Romanico] * [http://www.circulo-romanico.com/index.php?menu_id=9&jera_id=2034&page_id=1609&cont_id=3584 کڵێسای سان پێدرۆ و سان پابلۆ لە Circulo Romanico] {{World Heritage Sites in Germany}} {{Islands in Lake Constance}} {{Lake Constance}} {{Authority control}} [[Category:Lake islands of Germany]] [[Category:World Heritage Sites in Germany]] [[Category:Konstanz (district)]] [[Category:Islands of Lake Constance in Germany]] [[Category:Islands of Baden-Württemberg]] [[Category:Cultural landscapes of Germany]] 8ywdiw8o907vgjg6i2w29sobijlt89a 14 299987 1617674 2026-08-05T22:48:46Z Amine yousefi 16159 پەڕەی واڵای دروست کرد 1617674 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1617675 1617674 2026-08-05T22:49:12Z Amine yousefi 16159 + [[پۆل:ئەلبومەکان بەپێی ساڵ]] ([[ویکیپیدیا:خێراپۆل|خێراپۆل]]) 1617675 wikitext text/x-wiki [[پۆل:ئەلبومەکان بەپێی ساڵ]] j5eu2u8kfgc4z93uxn30fdi4uj14i59 0 299988 1617676 2026-08-05T22:54:24Z ڕێبەر قەرەداغی 77946 پەڕەی دروست کرد بە «{{کورتەباس|شوێنەوارێک لە پیروو}} {{جیاکردنەوە|پاچاکاماک (خوداوەند)}} {{زانیاریدانی شوێنی مێژوویی | ناو = پاچاکاماک | وێنە = Pachacamac - 51163366566.jpg | جێگر = | شرۆڤەی وێنە = دیمەنێکی پاچاکاماک | نەخشەی شوێن = Peru | جێگری نەخشەی شوێن = | قەبارەی نەخشەی وێنە = | نەخشەی بە...»ەوە 1617676 wikitext text/x-wiki {{کورتەباس|شوێنەوارێک لە پیروو}} {{جیاکردنەوە|پاچاکاماک (خوداوەند)}} {{زانیاریدانی شوێنی مێژوویی | ناو = پاچاکاماک | وێنە = Pachacamac - 51163366566.jpg | جێگر = | شرۆڤەی وێنە = دیمەنێکی پاچاکاماک | نەخشەی شوێن = Peru | جێگری نەخشەی شوێن = | قەبارەی نەخشەی وێنە = | نەخشەی بەرجەستە = yes | پۆتانەکان = {{coord|12|15|24|S|76|54|01|W|display=inline,title}} | شوێن = {{PER}}<br />[[لیما]] | ناوچە = | بەشێکە لە = | درێژی = | پانی = | ڕووبەر = | بەرزی = | دروستکەر = | کەرەستە = | دروستکراو = | جێهێڵدراو = | سەردەمەکان = ئاسۆی ناوەڕاست، ناوەندیی درەنگ، ئاسۆی درەنگ | کولتوورەکان = واری، لیما، ئیمپراتۆریەتیی ئینکا | پاشکۆی = | نیشتەجێبووان = | ڕووداوەکان = | هەڵکۆڵینەکان = | شوێنەوارناسان = | دۆخ = | خاوەن = | بەڕێوەبردن = | کراوە بۆ گشتی = | وێبگە = [http://pachacamac.cultura.pe/ مەزاری شوێنەواریی پاچاکاماک (بە ئیسپانی)] | تێبینییەکان = | مۆدیوول = {{زانیاریدانی پێرستی دیاریکردن | embed = yes | designation1 = PCN | designation1_offname = کڵێسا و خانەقای سانتۆ دۆمینگۆ | designation1_type = بەرجەستەی نەگواستراوە | designation1_date = {{Start date and age|2006|09|07|df=yes}}<ref>{{cite act |title=Resolución Directorial Nº 1416 |url=https://transparencia.cultura.gob.pe/sites/default/files/ds.pdf |publisher=پەیمانگای نەتەوەییی کولتوور |date=2014 |access-date=2025-08-28 |italics=y |language=es}}</ref> | designation1_criteria = | designation1_number = | designation1_free1name = بنەمای یاسایی | designation1_free1value = R.D. Nº 1416 }} }} '''پاچاکاماک''' ({{langx|qu|Pachakamaq}}) [[شوێنەوار|شوێنەوارێکە]] دەکەوێتە ٤٠ کیلۆمەتر باشووری ڕۆژهەڵاتی [[لیما]] لە [[پیروو]]، لە دۆڵی ڕووباری لورین. یەکەم جار لە دەوروبەری ساڵی ٢٠٠ی زایینی خەڵکی تێدا نیشتەجێ بووە و بە ناوی خوداوەندی "دروستکەری زەوی" پاچاکاماک ناونراوە. شوێنەکە بۆ ماوەی نزیکەی ١٣٠٠ ساڵ گەشەی کرد تا ئەو کاتەی ئیسپانییەکان داگیریان کرد. ڕووبەری پاچاکاماک نزیکەی ٦٠٠ هێکتار (١٤٨٠ دۆنم) زەوییە. == خوداوەندی پاچاکاماک == [[File:The griffin Pachacamc on a Huari pot.jpg|thumb|باڵندەیەکی مرۆڤدیس لەسەر گۆزەیەکی واری|left]] پاچاکاماک ('دروستکەری زەوی') لەلایەن ئەو کەسانەی پێش داگیرکاریی ئینکا لەم بەشەی [[پیروو]] دەژیان، بە خوداوەندی دروستکەر دادەنرا. ئینکا ئەم خوداوەندەیان خستە ناو کۆمەڵەی خوداوەندەکانی خۆیانەوە (پانتێۆن)،<ref name=Prescott>{{cite book |last=Prescott |first=W.H. |year=2011 |title=The History of the Conquest of Peru |publisher=DigiReads Publishing |isbn=9781420941142}}</ref>{{rp|page=187}} بەڵام هەرگیز وەک یەکسانێک بە ''ڤیراکۆچا'' سەیر نەدەکرا، کە پێیان وابوو زۆر بەهێزترە. [[File:15th century Ychsma textile, Peru.jpg|thumb|375px|left|پارچە قوماشێکی یچسمای سەدەی ١٥، لە کەناراوەکانی ناوەڕاستی پیرووەوە]] ئەو ئەفسانانەی کە سەبارەت بە پاچاکاماک ماونەتەوە زۆر کەم و ئاڵۆزن: بۆ نموونە هەندێک گێڕانەوە وەک برایەکی ترسنۆکی مانکۆ کاپاک بە ناوی ئایکا دەیناسێنن، لە کاتێکدا هەندێکی تر دەڵێن ئەو، مانکۆ کاپاک و ڤیراکۆچا تەنها سێ کوڕی ''ئینتی'' بوون کە خوداوەندی خۆرە. چیرۆکێکی تر دەڵێت کە ئەو یەکەم پیاو و یەکەم ژنی دروست کردووە، بەڵام بیری چووە خواردنیان پێ بدات - و کاتێک پیاوەکە مرد و ژنەکە لەسەر سەری پاچاکاماک دوعای لە باوکی، ئینتی کرد کە بیکاتە دایکی هەموو گەلانی سەر زەوی، پاچاکاماک زۆر تووڕە بوو. یەک بە یەک، کاتێک منداڵەکان لەدایک دەبوون، هەوڵی دەدا بیانکوژێت – تا لە کۆتاییدا لەلایەن کوڕە پاڵەوانەکەی ژنەکەوە بە ناوی ''ویچاما'' بەزێندرا و فڕێدرایە ناو دەریاوە، دوای ئەوە پاچاکاماک وازی لە ململانێ هێنا و بەوە ڕازی بوو ببێتە خوداوەندی باڵای ماسییەکان. == هەرەمەکانی پاچاکاماک == [[File:Pachacamac (Peru) (14895426959).jpg|thumb|کەلاوەکانی پاچاکاماک، ٢٠١٤]] لە دەیەی ١٨٩٠دا شوێنەوارناسان بۆ یەکەم جار دەستیان بە گەڕان کرد لە پاچاکاماک. ئەوان چەندین باڵەخانەی گەورە و گۆڕستانیان دۆزییەوە کە پێشتر تاڵان کرابوون. یەکەمین بەشی (پیرۆز) لەم شوێنەدا پەرستگای گرنگیی ئایینی و گۆڕستانێکی گەورە لەخۆدەگرێت. بەشی دووەم چەندین باڵەخانە لەخۆدەگرێت کە بە زۆری هەرەمی سێکولارن. لەم کۆمەڵە باڵەخانەیەدا هەرەمی پلیکانەیی دروستکراو بە خشتی قوڕین لەگەڵ ڕێڕەوی لێژ و گۆڕەپان هەبوون. مێژووی ئەم باڵەخانانە دەگەڕێتەوە بۆ کۆتاییەکانی ساڵانی ١٣٠٠ تا ناوەڕاستی ساڵانی ١٤٠٠. سێ لە بەناوبانگترین هەرەمەکان هەموویان لە کەرتی پیرۆزدا (کەرتی یەکەم) دەدۆزرێنەوە. ئەوانیش بریتین لە پەرستگای بۆیاخکراو، پەرستگای خۆر، و پەرستگا کۆنەکەی پاچاکاماک. بەپێی وتەی پیتەر ئیکهاوت، شوێنەوارناسێک کە لێکۆڵینەوە و هەڵکۆڵینی بۆ شوێنی پاچاکاماک کردووە، "بۆ چەندین دەیە زۆربەی زانایان پێیان وابوو کە هەرەمەکانی (بەشی دووەم) وەک "باڵیۆزخانەی" ئایینی بوون کە میوانداریی شاندەکانی کۆمەڵگەکانی دوور و نزیکیان دەکرد کە دەهاتن بۆ پەرستن، باجدان، و پێشکەشکردنی قوربانی بۆ پاچاکاماک". بەڵام ئیکهاوت دوای کارەکانی لەم شوێنەدا گەیشتە دەرەنجامێکی جیاواز. ئیکهاوت و تیمەکەی بۆیان دەرکەوت کە پێکهاتەکان ئەو تایبەتمەندییانەیان تێدا نییە کە ناسنامەی سەنتەرە ئایینییەکانی ئەو سەردەمە بوون. ئەو گەیشتە ئەو دەرەنجامەی کە ئەم پێکهاتانە وەک کۆشک بۆ کولتووری یچسما (Ychsma)، کە فەرمانڕەوایانی پاچاکاماک بوون، بەکاردەهێنران. === پەیکەری پاچاکاماک === لە ساڵی ١٩٣٨دا، شوێنەوارناسێک پەیکەرێکی دۆزییەوە کە درێژییەکەی ٧.٦ پێ (٢.٣٤ مەتر) و تیرەکەی ٥.١ ئینج (١٣ سانتیمەتر) بوو، لەناو پەرستگای بۆیاخکراودا، کە پێدەچوو هەمان ئەو شتە بێت کە دەگوترا لەلایەن هێرناندۆ پیزارۆوە وێران کراوە. بەکارهێنانی مێژوودانان بە کاربۆن-١٤ دەریخست کە مێژووی پەیکەرەکە دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ٧٦٠ تا ٨٧٦ی زایینی، لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی واری و کە پێشتر بە زەنجەفریڵ (cinnabar) بۆیاخ کرابوو. === پەرستگای خۆر === پەرستگای خۆر (کە لە خوارەوە دەردەکەوێت) ڕووبەرەکەی ٣٠،٠٠٠ مەتر دووجایە و شێوەیەکی نیمچەلاتەریبی هەیە. تەلارسازییەکەی شێوازی باوی هەرەمی پلیکانەیی هەیە کە تراس لە دەوری پێکهاتەکە پێکدەهێنێت. مێژووی ئەم پەرستگایە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی کۆنترۆڵکردنی پاچاکاماک لەلایەن ئینکا. هەندێک لە شوێنەوارناسان پێیان وایە ڕەنگە قوربانییکردنی مرۆڤ لەم پەرستگایەدا ئەنجام درابێت. قوربانیی ژنان و منداڵان لە گۆڕستانێکی ئینکادا لە بەشێکی پێکهاتەکەدا دۆزرانەوە. ئەو کەلوپەلانەی لەگەڵ قوربانییەکاندا نێژرابوون ئاماژە بەوە دەکەن کە قوربانییەکان لە کۆمەڵگە کەناراوییەکانەوە هاتوون.<ref name=":2" /> بەداخەوە زانیارییەکانی شوێنەوارناسان سەبارەت بەم شوێنە سنووردارە چونکە پەرستگای خۆر و چەندین هەرەمی تری پاچاکاماک بەهۆی تاڵانکردن و دیاردەی کەشوهەوای ''ئێل نینۆ''وە زیانی زۆری لێکەوتووە کە چاک ناکرێتەوە. <gallery widths="190px" heights="180px"> File:Templo del Sol Entrance.jpg|دەروازەی سەرەکیی پەرستگای خۆر (''Templo del Sol'') File:Pachacamac Templo del Sol 2.JPG|ڕووی پێشەوەی (کە ڕووی لە دەریاکەیە) پەرستگای خۆر File:Templo del Sol 2.jpg|لای باشووری پەرستگای خۆر File:Walls Templo del Sol 2.jpg|دیواری زیاتری پەرستگای خۆر </gallery> === پەرستگا کۆنەکە === پەرستگا کۆنەکە، کە هەروەها بە پەرستگای پاچاکاماکیش دەناسرێت، کۆنترین باڵەخانەی پاچاکاماکە. لەسەر بەرزاییەکی بەردین دروستکراوە و بە بەکارهێنانی بەرفراوانی خشتی بچووکی خاوی قوڕین (ئەدۆبی) جیادەکرێتەوە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ قۆناغی ناوەندیی سەرەتایی، لەژێر کاریگەریی کولتووری لیما (سەدەکانی ٣ تا ٧ی زایینی). === پێکهاتەکانی تر === زۆربەی باڵەخانە و پەرستگا ئاساییەکان لە نزیکەی ساڵانی ٨٠٠ تا ١٤٥٠ی زایینی دروستکراون، کەمێک پێش گەیشتن و داگیرکارییەکانی ئیمپراتۆریەتیی ئینکا. <gallery widths="190px" heights="180px"> File:Recinto de Mamaconas.jpg|تەیمانی ماماکۆناس (Recinto de Mamaconas) File:Palacio de Tauri Chumbi.jpg|کۆشکی تاوری چومبی File:Piramida con Rampa 1.jpg|هەرەمێک بە ڕێڕەوی لێژەوە File:Calle Norte Sur.jpg|شەقامی باکوور-باشوور (Calle Norte Sur) </gallery> === گۆڕستانەکان === [[File:Model of Pachacamac01.jpg|thumb|مۆدێلێکی پاچاکاماک]] شوێنەوارناسان چەندین گۆڕستانیان دۆزیوەتەوە. ئەم گۆڕانە ڕەنگە بگەڕێنەوە بۆ قۆناغە جیاوازەکانی مێژووی پاچاکاماک کە لە بەشە جیاوازەکانی شارەکەدا هەڵکەوتوون. لە بەشی باشووری ڕۆژهەڵات، لە پەرستگای ئینتی (خوداوەندی خۆری ئینکا)، شوێنەوارناسان گۆڕستانێکیان دۆزیوەتەوە کە تەرخان کرابوو بۆ ''ماماکونا'' (پاکیزەکانی خۆر)، کە ژنانێک بوون خاوەنی پێگەیەکی گرنگ بوون. ئەم ژنانە قوماشیان بۆ قەشەکان دەچنی، و بیرەی گەنمەشامییان ئامادە دەکرد کە لە فێستیڤاڵەکانی ئینکادا بەکاردەهێنرا. ژنەکان لە بەرزترین ڕێوڕەسمدا دەکرانە قوربانی. ئەوان بە پەتێکی لۆکەیی دەخنکێندران - هەندێک لە ژنەکان هێشتا لۆکەکە بە دەوری ملیاندا پێچرابوو کاتێک تەرمەکانیان دۆزرانەوە - پاشان لەناو قوماشی نەرمدا دەپێچرانەوە و لەناو گۆڕی بەردیندا دەنێژران. هەر یەکێکیان بە کەلوپەلی پێشکەشکراو لە بەرزاییەکانی پیرووەوە دەورە درابوون، وەک کۆکا، کینوا، و بیبەری توون. لە ساڵی ٢٠١٢دا، شوێنەوارناسە بەلجیکییەکان گۆڕێکی ١٠٠٠ ساڵەیان لە بەردەم پاچاکاماک دۆزییەوە کە زیاتر لە ٨٠ ئێسکەپەیکەر و مۆمیای تێدابوو، کە زۆربەیان ساوا بوون. گۆڕەکە چەندین کەلوپەلی وەک قاپی سیرامیک، شتی دروستکراو لە مس و داڕشتەی زێڕ، ماسکی دارین، و سەگ و بەرازی کوینەیی (guinea pigs) تێدابوو.<ref>{{cite web |last = Fleming |first = Stuart |title = The mummies of Pachacamac |website = penn.museum |url = http://www.penn.museum/documents/publications/expedition/PDFs/28-3/Fleming.pdf |access-date = 6 December 2015 |archive-date = 2 March 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210302232745/https://www.penn.museum/documents/publications/expedition/PDFs/28-3/Fleming.pdf |url-status = dead }}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩دا، شوێنەوارناسان گۆڕستانێکی ١٠٠٠ ساڵەیان لەم ناوچەیەدا دۆزییەوە. بەڕێوەبەری پڕۆژەی یچسما، پرۆفیسۆر پیتەر ئیکهاوت ڕایگەیاند کە پاشماوەی مرۆڤەکان بە شێوەیەکی بەکۆمەڵ لەگەڵ چەندین کەلوپەل و سیرامیکدا نێژرابوون. ئەنترۆپۆلۆژناسە فیزیاییەکان بە سەرۆکایەتی دکتۆر لۆڕێنس ئۆوێنس مۆمیاکانیان دیاری کرد.<ref name=":0">{{cite web |title=1,000 year-old cemetery unearthed at Peru's Pachacamac site |website=The Archaeology News Network |type=blog |url=https://archaeologynewsnetwork.blogspot.com/2019/04/1000-year-old-cemetery-unearthed-at.html |access-date=2019-05-09 |archive-date=2022-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522203415/https://archaeologynewsnetwork.blogspot.com/2019/04/1000-year-old-cemetery-unearthed-at.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.heritagedaily.com/2019/04/archaeological-discovery-at-the-site-of-pachacamac/123530 |title=Archaeological discovery at the site of Pachacamac |date=2019-04-25 |website=HeritageDaily - Archaeology News |language=en-US |access-date=2019-05-09}}</ref><ref>{{cite web |url=https://actus.ulb.be/fr/presse/communiques-de-presse/recherche/les-incas-profanateurs-de-tombeaux |title=Les incas, profanateurs de tombeaux? |last=Leonard |first=Mathieu |website=Actus de l'ULB |language=fr-FR |access-date=2019-05-09 |archive-date=2022-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522095922/https://actus.ulb.be/fr/presse/communiques-de-presse/recherche/les-incas-profanateurs-de-tombeaux |url-status=dead }}</ref> :''"زۆربەی خەڵکی ئەم ناوچەیە ژیانێکی سەختیان هەبووە، بە چەندین شکان، پشتی خراپ، کزیی شانەکان... بەڵام ئەو کەسانەی لەم گۆڕستانەدان ڕێژەیەکی بەرزتر لە ئاسایی لە نەخۆشییەکانی سیل، سیفلیس، و شکانی زۆر سەختی ئێسک پیشان دەدەن کە کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر ژیانیان هەبووە. سەرەڕای ئەوەش، ئەوەی کە زۆربەی ئەمانە چاکبوونەتەوە – و تووشبووانی نەخۆشییەکە بۆ ماوەیەکی زۆر ژیاون – ئەوە دەردەخات کە ئەوان چاودێری کراون، و تەنانەت لە مێژووی سەرەتایی ئەم شوێنانەشدا خەڵک هەستیان بە ئەرکی چاودێریکردن کردووە بەرامبەر بەوانەی کە لە خۆیان کەمتر بەختەوەر بوون."''.<ref name=":0"/> == کاریگەرییە دەرەکییەکان == کولتووری واری (نزیکەی ٦٠٠-٨٠٠ی زایینی) شارەکەیان دووبارە دروست کردەوە، کە پێدەچێت وەک سەنتەرێکی کارگێڕی بەکاریان هێنابێت. ژمارەیەک نەخشی ژێر کاریگەریی واری لەسەر پێکهاتەکان و لەسەر سیرامیک و قوماشەکان دەردەکەون کە لە گۆڕستانەکانی ئەم قۆناغەدا دۆزراونەتەوە. دوای ڕووخانی ئیمپراتۆریەتیی واری، پاچاکاماک وەک سەنتەرێکی ئایینی بەردەوام بوو لە گەشەکردن. زۆربەی تەلارسازی و پەرستگا ئاساییەکان لە قۆناغەکانی دواتردا دروستکراون (نزیکەی ٨٠٠-١٤٥٠ی زایینی). ئیمپراتۆریەتیی ئینکا پاچاکاماکی داگیرکرد و لە دەوروبەری ساڵی ١٤٧٠ دەستی بەسەردا گرت. بۆ ئینکا، پاچاکاماک لە ڕووی ئایینییەوە زۆر گرنگ بوو هەروەها وەک سەنتەرێکی کارگێڕی گرنگ بوو. کاتێک ئینکا دەستیان بە داگیرکارییەکانیان کرد، خوداوەندی دروستکەری تایبەت بە خۆیان هەبوو بە ناوی ڤیراکۆچا. بەڵام لەبەر ڕێزگرتن لە ئایینی گەلە بەزێنراوەکەیان، ئینکا پاچاکاماکیان خستە ناو ئایینەکەیانەوە، بەڵام پاچاکاماک و ڤیراکۆچا یەکسان نەبوون، چونکە پێیان وابوو ڤیراکۆچا بەهێزترە.<ref>{{cite web |series=Inca Religion: Other Gods |title=Tackk |url=https://tackk.com/q8r8ar |website=Tackk |access-date=2015-12-06}}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا، ڕێگە بە پاچاکاماک درا سەربەخۆییەکی نائاسایی لە ئیمپراتۆریەتیی ئینکادا هەبێت.<ref name=":2"/> لە کاتی داگیرکارییەکانی ''تاوانتینسویو'' (ئیمپراتۆریەتیی ئینکا) بۆ سەر ناوچەکە، دۆڵی ڕووباری ڕیماک و ڕووباری لورین دەوڵەتێکی بچووکیان هەبوو کە خەڵکەکەی پێیان دەگوت ''یچسما''. ئەوان پاچاکاماکیان بە شێوەیەکی سەرەکی وەک شوێنێکی ئایینی بۆ پەرستنی ''پاچاکاماک''، خوداوەندی دروستکەر، بەکاردەهێنا. یچسماکان لەگەڵ پاچاکاماکدا چوونە پاڵ ئیمپراتۆریەتیی ئینکا. ئینکا شوێنەکەی وەک مەزارگەیەکی ئایینی هێشتەوە و ڕێگەی بە قەشەکانی پاچاکاماک دا بە سەربەخۆیی لە قەشەیێتیی ئینکا بەردەوام بن. ئەمەش پێغەمبەرەکە (ئۆراکڵ)ی دەگرتەوە، کە وا پێدەچێت ئینکا ڕاوێژیان پێ کردبێت. ئینکا پێنج باڵەخانەی تری دروست کرد، لەوانە پەرستگایەک بۆ خۆر لە گۆڕەپانە سەرەکییەکەدا. شوێنەوارناسان پێیان وایە کە زیارەتکاران لەوانەیە ڕۆڵێکیان هەبووبێت لە ژیانی پاچاکاماکدا بۆ ماوەی چەند هەزار ساڵێک پێش ئەوەی ئینکا شوێنەکە وەک بەشێک لە ئیمپراتۆریەتەکەیان بناسێنن.<ref name=":2">{{cite book |last=D'Altroy |first=Terence |year=2003 |title=The Incas |pages=[https://archive.org/details/incasthepeopleso00tere/page/142 142], 194, 255, 315 |publisher=Blackwell Publishing |location=Malden, MA |isbn=978-1405116763 |url=https://archive.org/details/incasthepeopleso00tere/page/142}}</ref> == داگیرکاریی ئیسپانیا == لە شوێنەکانی وەک پاچاکاماک، ئیسپانییەکان تووڕەیی و بێزاریی خەڵکی ناوچەکەیان بەرامبەر بە ئینکا وەک تاکتیکێک بۆ ڕووخاندنی دەسەڵاتی ئینکا بەکارهێنا.<ref name=":2" /> دوای شەڕی کاخامارکا، فرانسیسکۆ پیزارۆ براکەی، هێرناندۆ پیزارۆ، و چواردە سوارچاکی نارد بۆ پاچاکاماک بۆ کۆکردنەوەی سامانە زێڕینەکەی. بەپێی گێڕانەوەی سیزا، قەشەکان زانیان کە ئیسپانییەکان پەرستگای کوزکۆیان پێشێل کردووە، و "فەرمانیان بە ''ماماکۆنا'' پاکیزەکان کرد کە پەرستگای خۆر جێبهێڵن"، لەوێشەوە دەڵێن قەشەکان زیاتر لە چوارسەد ''کارگا'' (باری) زێڕیان گواستووەتەوە. ئەوان گەنجینەکانیان شاردەوە و تا ئەمڕۆش دەرنەکەوتوون. هێرناندۆ لە ٥ی کانوونی دووەمی ١٥٣٣ کاخامارکای جێهێشت، و لە ١٤ی نیسانی ١٥٣٣، دوای پێشێلکردنی پەرستگاکە گەڕایەوە. لە گەشتی گەڕانەوەیدا بەناو '''دۆڵی خاوخا'''دا، خۆبەدەستەوەدانی چالکوچیماکی قبوڵ کرد.<ref name="Leon">Leon, P., 1998, The Discovery and Conquest of Peru, Chronicles of the New World Encounter, edited and translated by Cook and Cook, Durham: Duke University Press, {{ISBN|9780822321460}}</ref>{{rp|237-237}} "لە چەند ساڵێکدا دیوارەکانی پەرستگاکە لەلایەن دانیشتووانە ئیسپانییەکانەوە ڕووخێنران، کە لەوێدا کانەبەردێکی گونجاویان بۆ باڵەخانەکانی خۆیان دۆزیبۆوە."<ref name=Prescott/>{{rp|189}} == لە کولتووری باودا == * ''پاچاکاماک'' ناوی ئەو کەشتییە بوو کە پرۆفیسۆر کالکولوسی ڕفێندراوی هەڵگرتبوو لە ڕۆمانی ''حەوت تۆپە کریستاڵەکە''ی زنجیرەی ''سەرکێشییەکانی تەن تەن''. لە پەرتووکی دواتردا بە ناوی ''زیندانییەکانی خۆر''، پاچاکاماک ناوی خوداوەندی خۆر بوو کە لەلایەن هۆزێکی دێرینی ئینکاوە دەپەرسترا و تا ئێستاش لە ئەمریکای باشووردا چالاکن. لە پەرتووکی شەشەمدا، ''گوێچکە شکاوەکە''، سەری دارینی پاچاکاماک لە مۆزەخانەی ئیثنۆگرافی لە برۆکسل پیشان دەدرێت. * کارەکتەرێک لە یارییە ڤیدیۆییەکەی ''سۆنیک ئەدڤێنچەر'' بە ناوی کەلاوە دێرینەکەوە نراوە پاچاکاماک. * هەروەها پاچاکاماک ناوی خراپەکارە سەرەکییەکەیە لە فیلمی ''Juken Sentai Gekiranger vs. Boukenger''. * گرووپی ئەڵمانی ''ئەلفاڤیل (Alphaville)'' گۆرانییەکیان بە ناوی "Girl from Pachacamac" لە ئەلبوومی ''CrazyShow''ی ساڵی ٢٠٠٣دا بڵاوکردەوە. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == کتێبنامە == * {{cite journal | last1 = Eeckhout | first1 = Peter | year = 2005 | title = Ancient Peru's Power Elite | journal = National Geographic | volume = 207 | issue = 3| pages = 52–57 }} * De Cieza De León, Pedro. (1998) ''The Discovery and Conquest of Peru: Chronicles of the New World Encounter'', Duke University Press, Durham and London. * Van Stan, Ina. (1967) ''Textiles From Beneath the Temple of Pachacamac, Peru'', The University Museum University of Pennsylvania, Philadelphia. * Boone, Elizabeth and Tom Cummins. (1998) ''Native Traditions in the Postconquest World'', Dumbarton Oaks, Washington, D.C. *Ravines, Rogger. (1996) ''Pachacamac: Santuario Universal'', Editorial Los Pinos E.I.R.L. == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons}} * [https://maps.google.com/maps?f=q&hl=en&q=pachacamac,lima,peru&ie=UTF8&t=k&om=0&z=17&ll=-12.256707,-76.900166&spn=0.005441,0.013497 دیمەنی مانگی دەستکردی پاچاکاماک @ گووگڵ نەخشە] * [https://web.archive.org/web/20041125205251/http://pachacamac.perucultural.org.pe/ مۆزەخانەی پاچاکاماک] * [http://www.anthroarcheart.org/pachacam.htm وێنەکانی پاچاکاماک] * [http://www.tiwanakuarcheo.net/7_flash/pacha/pachacamac.html سەردانی پاچاکاماک بکە (فلاش)]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.tiwanakuarcheo.net/7_flash/pacha/inca/pachacamac_cronoMX4_inca.html پاچاکاماک لە سەردەمی ئینکادا (فلاش)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724110237/http://www.tiwanakuarcheo.net/7_flash/pacha/inca/pachacamac_cronoMX4_inca.html |date=2011-07-24 }} * [https://books.google.com/books?id=gBnznbNcNpgC&q=Lonely+Planet+Discover+Peru+%C2%A0By+Lonely+Planet,+Aimee+Dowl,+Carolina+A+Miranda,+Katy+Shorthouse,+Luke+Waterson گەشتیاری لە پاچاکاماک] * [https://books.google.com/books?id=25bET7SFG_IC&q=Lima+Rough+Guides+Snapshot+Peru+%28includes+Pachacamac%2C+Puruchuco+...+%C2%A0By+Dilwyn+Jenkins%2F سەردانیکردنی پاچاکاماک] {{Landmarks in Lima}} {{Archaeological sites in Peru}} {{Authority control}} [[پۆل:شوێنەوارەکان لە لیمای پیروو]] [[پۆل:سەرنجڕاکێشییەکانی گەشتیاری لە لیما]] [[پۆل:بینا و پێکهاتە تەواوکراوەکانی ١٤٥٠]] [[پۆل:ناوچەی لورین]] o6dsre3efwqfp8n7pfgvp4nc9xuq2cg 3 299989 1617685 2026-08-05T23:20:14Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1617685 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٢٣:٢٠، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) a8tvc1bum6dd9ck6j05dz5bhlhebaqe 3 299990 1617687 2026-08-05T23:29:13Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1617687 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٢٩، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) oqsfrs5z6w9a4bbogu83tqrfjmtzoj8 2 299991 1617690 2026-08-05T23:31:34Z QaradaghyBot 78255 پەڕەی دروست کرد بە «ئەمە بۆتێکە و خاوەنەکەی بەکارھێنەر:ڕێبەر قەرەداغییە»ەوە 1617690 wikitext text/x-wiki ئەمە بۆتێکە و خاوەنەکەی بەکارھێنەر:ڕێبەر قەرەداغییە a3jzh74ame45btpnr89q5vizxlepveh 6 299992 1617796 2026-08-06T07:22:22Z -Haryad 40333 {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = ئەمە وێنەی سیاسەتوانی کورد، عەباس غەزالییە | سەرچاوە = https://xebat.net/ku/?p=201816 | وتار = عەباس غەزالی | چەندێتی = بچووککراوە | ڕێزۆلووشنی کەم = بەڵێ | مەبەست = بەکارھێنانی لەناو سنووقی وتارەکەی | جێگۆڕی = نییەتی | زانیاریی تر = }} 1617796 wikitext text/x-wiki == کورتە == {{ھۆکاری بەکارھێنانی نائازاد | ناساندن = ئەمە وێنەی سیاسەتوانی کورد، عەباس غەزالییە | سەرچاوە = https://xebat.net/ku/?p=201816 | وتار = عەباس غەزالی | چەندێتی = بچووککراوە | ڕێزۆلووشنی کەم = بەڵێ | مەبەست = بەکارھێنانی لەناو سنووقی وتارەکەی | جێگۆڕی = نییەتی | زانیاریی تر = }} == مۆڵەتنامە == {{Non-free fair use}} jtwizrvte42amukkhzjk0njuut2vzi6 14 299993 1617799 2026-08-06T08:58:02Z Amine yousefi 16159 پەڕەی واڵای دروست کرد 1617799 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 299994 1617804 2026-08-06T09:11:09Z مامۆستا 39489 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1366626669|Sea of Azov]]» 1617804 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''دەریای ئازۆڤ''' [[ڕەفەی کیشوەری|دەریایەکی ڕەفەی]] ناوخۆییە لە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات|ئەوروپای ڕۆژهەڵات]] کە بە بەستراوەتەوە بە [[دەریای ڕەش|دەریای ڕەشەوە]] بە ڕێگای تەسکy (نزیکەی {{Convert|4|km}} ) گەرووی کێرچ, و هەندێکجار وەک درێژکراوەی باکووری دەریای ڕەش سەیر دەکرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.worldatlas.com/aatlas/infopage/seaofazov.htm |ڕێکەوتی سەردان=2015-11-26}}</ref> دەریاکە لە ڕۆژهەڵاتەوە بە ڕووسیا، لە باکووری ڕۆژئاوا و باشووری ڕۆژئاواش بە [[ئوکراینا|ئۆکرانیا]] سنووردارە (ئەو بەشانەی ئۆکرانیا کە هاوسنوورن لەگەڵ دەریاکەدا لە ٢٠٢٢وەوە لە ژێر داگیرکاری ڕووسیادان). ڕێگایەکی گرنگی گەیشتنە بۆ [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]]، لە [[دەریای قەزوین|دەریای قەزوینەوە]] بە ڕێگای کەناڵی ڤۆڵگا-دۆن . دەریاکە بە شێوەیەکی بەرچاو کاریگەری هاتنی ڕووبارەکانی دۆن و کوبان و ڕووبارەکانی دیکەی لەسەرە، کە خۆڵ و لیتە و توێکڵ دەهێنن، کە لە بەرامبەردا چەندین کەنداو و لیمان و زمانی لمی تەسک پێکدەهێنن. بەهۆی ئەم نیشتووانە بنی دەریا تاڕادەیەک نەرم و تەختە و قووڵاییەکەی وردە وردە بەرەو ناوەڕاست زیاد دەکات. بەهۆی هاتنی ڕووبارەکانەوە، ئاوی دەریا [[سوێری|سوێریەکی]] کەمی هەیە و بڕێکی زۆر لە بایۆماسە (وەک چڵکنە سەوزەکان ) کە کاریگەری لەسەر ڕەنگی ئاوەکە هەیە. زۆری پلانکتۆن لە ئەنجامدا بەرهەمهێنانی ماسی بە شێوەیەکی نائاسایی بەرز دەکاتەوە. کەنارەکانی دەریا نزمن؛ دەوڵەمەندن بە ڕووەک و ڕەوەی باڵندە. دەریای ئازۆڤ تەنکترین دەریایە لە جیهاندا، قووڵیەکەی لە نێوان {{Convert|0.9|and|14|m|ft|0}} دەگۆڕێت . <ref>{{Cite book|title=The New Encyclopædia Britannica|year=2005|isbn=978-1-59339-236-9|volume=1|page=758|quote=With a maximum depth of only about {{convert|46|ft|m}}, the Azov is the world's shallowest sea}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=aeBEAAAAMAAJ&q=Azov+%22shallowest+sea%22|title=Academic American encyclopedia|publisher=Grolier|year=1996|isbn=978-0-7172-2064-9|volume=1|page=388|quote=The Azov is the world's shallowest sea, with depths ranging from {{convert|0.9|to|14|m|ft|abbr=on}}}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |year=1994 |title=National Geographic |url=https://books.google.com/books?id=7dWAAAAAMAAJ&q=Azov+%22shallowest+sea%22 |journal=[[National Geographic Society]] |volume=185 |page=138}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eol.jsc.nasa.gov/sseop/EFS/photoinfo.pl?PHOTO=STS060-85-BT |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110510094152/http://eol.jsc.nasa.gov/sseop/EFS/photoinfo.pl?PHOTO=STS060-85-BT |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2011-05-10}}</ref> دەرچوونی بەردەوامی ئاو لە دەریای ئازۆڤەوە بۆ دەریای ڕەش هەیە. == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline|Sea of Azov}} {{دەریاکانی جیھان}} [[پۆل:دەریاکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئوکراینی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ڕووسی]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] ju7b29x5z6d2ayftft6ol2os0uiz9us 1617805 1617804 2026-08-06T09:11:27Z مامۆستا 39489 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1617805 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''دەریای ئازۆڤ''' [[ڕەفەی کیشوەری|دەریایەکی ڕەفەی]] ناوخۆییە لە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]] کە بە بەستراوەتەوە بە [[دەریای ڕەش|دەریای ڕەشەوە]] بە ڕێگای تەسکy (نزیکەی {{Convert|4|km}}) گەرووی کێرچ، و ھەندێکجار وەک درێژکراوەی باکووری دەریای ڕەش سەیر دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.worldatlas.com/aatlas/infopage/seaofazov.htm |ڕێکەوتی سەردان=2015-11-26}}</ref> دەریاکە لە ڕۆژھەڵاتەوە بە ڕووسیا، لە باکووری ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاواش بە [[ئوکراینا]] سنووردارە (ئەو بەشانەی ئوکراینا کە ھاوسنوورن لەگەڵ دەریاکەدا لە ٢٠٢٢وەوە لەژێر داگیرکاری ڕووسیادان). ڕێگایەکی گرنگی گەیشتنە بۆ [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]]، لە [[دەریای قەزوین|دەریای قەزوینەوە]] بە ڕێگای کەناڵی ڤۆڵگا-دۆن. دەریاکە بە شێوەیەکی بەرچاو کاریگەری ھاتنی ڕووبارەکانی دۆن و کوبان و ڕووبارەکانی دیکەی لەسەرە، کە خۆڵ و لیتە و توێکڵ دەھێنن، کە لە بەرامبەردا چەندین کەنداو و لیمان و زمانی لمی تەسک پێکدەھێنن. بەھۆی ئەم نیشتووانە بنی دەریا تاڕادەیەک نەرم و تەختە و قووڵاییەکەی وردە وردە بەرەو ناوەڕاست زیاد دەکات. بەھۆی ھاتنی ڕووبارەکانەوە، ئاوی دەریا [[سوێری|سوێریەکی]] کەمی ھەیە و بڕێکی زۆر لە بایۆماسە (وەک چڵکنە سەوزەکان) کە کاریگەری لەسەر ڕەنگی ئاوەکە ھەیە. زۆری پلانکتۆن لە ئەنجامدا بەرھەمھێنانی ماسی بە شێوەیەکی نائاسایی بەرز دەکاتەوە. کەنارەکانی دەریا نزمن؛ دەوڵەمەندن بە ڕوەک و ڕەوەی باڵندە. دەریای ئازۆڤ تەنکترین دەریایە لە جیھاندا، قووڵیەکەی لە نێوان {{Convert|0.9|and|14|m|ft|0}} دەگۆڕێت.<ref>{{Cite book|title=The New Encyclopædia Britannica|year=2005|isbn=978-1-59339-236-9|volume=1|page=758|quote=With a maximum depth of only about {{convert|46|ft|m}}, the Azov is the world's shallowest sea}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=aeBEAAAAMAAJ&q=Azov+%22shallowest+sea%22|title=Academic American encyclopedia|publisher=Grolier|year=1996|isbn=978-0-7172-2064-9|volume=1|page=388|quote=The Azov is the world's shallowest sea, with depths ranging from {{convert|0.9|to|14|m|ft|abbr=on}}}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |year=1994 |title=National Geographic |url=https://books.google.com/books?id=7dWAAAAAMAAJ&q=Azov+%22shallowest+sea%22 |journal=[[National Geographic Society]] |volume=185 |page=138}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eol.jsc.nasa.gov/sseop/EFS/photoinfo.pl?PHOTO=STS060-85-BT |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110510094152/http://eol.jsc.nasa.gov/sseop/EFS/photoinfo.pl?PHOTO=STS060-85-BT |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2011-05-10}}</ref> دەرچوونی بەردەوامی ئاو لە دەریای ئازۆڤەوە بۆ دەریای ڕەش ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Commons category-inline|Sea of Azov}} {{دەریاکانی جیھان}} [[پۆل:دەریاکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئوکراینی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ڕووسی]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] dtl2qj9izhue3pbv2k1e34h8122xeqd 1617808 1617805 2026-08-06T09:12:15Z مامۆستا 39489 1617808 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''دەریای ئازۆڤ''' [[ڕەفەی کیشوەری|دەریایەکی ڕەفەی]] ناوخۆییە لە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]] کە بە بەستراوەتەوە بە [[دەریای ڕەش|دەریای ڕەشەوە]] بە ڕێگای تەسکی (نزیکەی {{Convert|4|km}}) گەرووی کێرچ، و ھەندێکجار وەک درێژکراوەی باکووری دەریای ڕەش سەیر دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.worldatlas.com/aatlas/infopage/seaofazov.htm |ڕێکەوتی سەردان=2015-11-26}}</ref> دەریاکە لە ڕۆژھەڵاتەوە بە ڕووسیا، لە باکووری ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاواش بە [[ئوکراینا]] سنووردارە (ئەو بەشانەی ئوکراینا کە ھاوسنوورن لەگەڵ دەریاکەدا لە ٢٠٢٢وەوە لەژێر داگیرکاری ڕووسیادان). ڕێگایەکی گرنگی گەیشتنە بۆ [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]]، لە [[دەریای قەزوین|دەریای قەزوینەوە]] بە ڕێگای کەناڵی ڤۆڵگا-دۆن. دەریاکە بە شێوەیەکی بەرچاو کاریگەری ھاتنی ڕووبارەکانی دۆن و کوبان و ڕووبارەکانی دیکەی لەسەرە، کە خۆڵ و لیتە و توێکڵ دەھێنن، کە لە بەرامبەردا چەندین کەنداو و لیمان و زمانی لمی تەسک پێکدەھێنن. بەھۆی ئەم نیشتووانە بنی دەریا تاڕادەیەک نەرم و تەختە و قووڵاییەکەی وردە وردە بەرەو ناوەڕاست زیاد دەکات. بەھۆی ھاتنی ڕووبارەکانەوە، ئاوی دەریا [[سوێری|سوێریەکی]] کەمی ھەیە و بڕێکی زۆر لە بایۆماسە (وەک چڵکنە سەوزەکان) کە کاریگەری لەسەر ڕەنگی ئاوەکە ھەیە. زۆری پلانکتۆن لە ئەنجامدا بەرھەمھێنانی ماسی بە شێوەیەکی نائاسایی بەرز دەکاتەوە. کەنارەکانی دەریا نزمن؛ دەوڵەمەندن بە ڕوەک و ڕەوەی باڵندە. دەریای ئازۆڤ تەنکترین دەریایە لە جیھاندا، قووڵیەکەی لە نێوان {{Convert|0.9|and|14|m|ft|0}} دەگۆڕێت.<ref>{{Cite book|title=The New Encyclopædia Britannica|year=2005|isbn=978-1-59339-236-9|volume=1|page=758|quote=With a maximum depth of only about {{convert|46|ft|m}}, the Azov is the world's shallowest sea}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=aeBEAAAAMAAJ&q=Azov+%22shallowest+sea%22|title=Academic American encyclopedia|publisher=Grolier|year=1996|isbn=978-0-7172-2064-9|volume=1|page=388|quote=The Azov is the world's shallowest sea, with depths ranging from {{convert|0.9|to|14|m|ft|abbr=on}}}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |year=1994 |title=National Geographic |url=https://books.google.com/books?id=7dWAAAAAMAAJ&q=Azov+%22shallowest+sea%22 |journal=[[National Geographic Society]] |volume=185 |page=138}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eol.jsc.nasa.gov/sseop/EFS/photoinfo.pl?PHOTO=STS060-85-BT |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110510094152/http://eol.jsc.nasa.gov/sseop/EFS/photoinfo.pl?PHOTO=STS060-85-BT |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2011-05-10}}</ref> دەرچوونی بەردەوامی ئاو لە دەریای ئازۆڤەوە بۆ دەریای ڕەش ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Commons category-inline|Sea of Azov}} {{دەریاکانی جیھان}} [[پۆل:دەریاکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئوکراینی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ڕووسی]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 5rthnx4bruomshovuinbodeq0662tfq 0 299995 1617815 2026-08-06T09:49:30Z Kurd2021 40095 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1363062867|Geography of Hungary]]» 1617815 wikitext text/x-wiki '''[[مەجارستان]]''' ( [[زمانی مەجاری|بە هەنگاری]] : Magyarország ) وڵاتێکی [[دەوڵەتی دەورەدراو|دەریاییە]] لە باشووری [[ئەورووپای ناوەندی|ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی ئەوروپا]] ، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nationsonline.org/oneworld/map/central-europe-map.htm |ڕێکەوتی سەردان=19 August 2023 |وێبگە=Nations Online}}</ref> لەسەر [[ستێپی یۆراسیا|چەمی ئۆراسیا]] . دەکەوێتە حەوزی کارپاتیا ، ڕووبەری زەوییەکەی ٩٣،٠٣٠ کم چوارگۆشەیە، کە نزیکەی ٢٥٠ کم چوارگۆشەیە&nbsp;کم لە باکوورەوە بۆ باشوور و 524&nbsp;کم لە ڕۆژهەڵاتەوە بۆ ڕۆژئاوا. ٢١٠٦ کەسی هەیە&nbsp;کم سنوورەکان، هاوبەشە لەگەڵ [[سلۆڤاکیا]] لە باکوور، [[ئوکراینا|ئۆکرانیا]] لە باکووری ڕۆژهەڵات، [[ڕۆمانیا]] لە ڕۆژهەڵات و باشووری ڕۆژهەڵات، [[سڕبیا|سربیا]] لە باشوور، [[کرواتیا]] لە باشوور و باشووری ڕۆژئاوا، [[سلۆڤێنیا|سلۆڤینیا]] لە ڕۆژئاوا و باشووری ڕۆژئاوا، و [[نەمسا]] لە ڕۆژئاوا. سنوورە هاوچەرخەکانی مەجارستان یەکەمجار دوای جەنگی جیهانیی یەکەم دیاری کران؛ کاتێک بەپێی پەیمانی تریانۆن لە ساڵی 1920، وڵاتەکە زیاتر لە 71%ی خاکەکەی پێشووی پاشایەتیی مەجارستان، 58.5%ی دانیشتووانەکەی و 32%ی نەتەوەی مەجارستانی لەدەستدا. لە نێوان ساڵانی 1938 بۆ 1941، مەجارستان توانی لە ڕێگەی چەند ڕێککەوتن و داگیرکارییەکەوە بەشێک لە خاکەکانی پێشووی بهێنێتەوە دەست وەک خەڵاتی یەکەمی ڤیێنا، داگیرکردنی کارپاتۆ-ئۆکرانیا، خەڵاتی دووەمی ڤیێنا، و ناوچەکانی باتشکا و مۆراکۆز. بەڵام بەهۆی شکستخواردنی لە جەنگی جیهانیی دووەم، سەرجەم ئەو خاکانەی دیسانەوە لەدەستداوە و سنوورەکانی پێشووی سەردەمی تریانۆن دووبارە بۆوە پەیڕەو کرانەوە. == ئاماژەکان == <references /> {{Geography of Europe}} [[پۆل:جوگرافیای مەجارستان]] qxix0bkf6aylkxabml5nxxsu2gp1y1b 1617816 1617815 2026-08-06T10:22:34Z Kurd2021 40095 شائەمراز 1617816 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''[[مەجارستان]]''' ([[زمانی مەجاری|بە ھەنگاری]]: Magyarország) وڵاتێکی [[دەوڵەتی دەورەدراو|دەریاییە]] لە باشووری [[ئەورووپای ناوەندی|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستی ئەورووپا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nationsonline.org/oneworld/map/central-europe-map.htm |ڕێکەوتی سەردان=19 August 2023 |وێبگە=Nations Online}}</ref> لەسەر [[ستێپی یۆراسیا]]. دەکەوێتە حەوزی کارپاتیا، ڕووبەری زەوییەکەی ٩٣٬٠٣٠ کم چوارگۆشەیە، کە نزیکەی ٢٥٠ کم چوارگۆشەیە کم لە باکوورەوە بۆ باشوور و ٥٢٤ کم لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ ڕۆژاوا. ٢١٠٦ کەسی ھەیە کم سنوورەکان، ھاوبەشە لەگەڵ [[سلۆڤاکیا]] لە باکوور، [[ئوکراینا]] لە باکووری ڕۆژھەڵات، [[ڕۆمانیا]] لە ڕۆژھەڵات و باشووری ڕۆژھەڵات، [[سڕبیا|سربیا]] لە باشوور، [[کرواتیا]] لە باشوور و باشووری ڕۆژاوا، [[سلۆڤێنیا]] لە ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاوا، و [[نەمسا]] لە ڕۆژاوا. سنوورە ھاوچەرخەکانی مەجارستان یەکەمجار دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] دیاری کران؛ کاتێک بەپێی [[پەیمانی تریانۆن]] لە ساڵی ١٩٢٠، وڵاتەکە زیاتر لە ٧١٪ی خاکەکەی پێشووی پاشایەتیی مەجارستان، ٥٨٫٥٪ی دانیشتووانەکەی و ٣٢٪ی نەتەوەی مەجارستانی لەدەستدا. لە نێوان ساڵانی ١٩٣٨ بۆ ١٩٤١، مەجارستان توانی لە ڕێگەی چەند ڕێککەوتن و داگیرکارییەکەوە بەشێک لە خاکەکانی پێشووی وەربگرێتەوە زۆربەی خاکی وڵاتەکە بەرزییەکەی کەمترە لە ٢٠٠ مەتر. ھەرچەندە مەجارستان چەندین زنجیرەچیا و بەرزایی مامناوەندی ھەیە، بەڵام ئەوانەی دەگەنە بەرزیی ٣٠٠ مەتر یان زیاتر کەمتر لە ٢٪ی وڵاتەکە داپۆشن. ڕووبارە سەرەکییەکانی وڵاتەکە بریتیین لە [[دانووب]] و تیسا. ڕووباری دانووب لە ناو مەجارستاندا بۆ ماوەی ٤١٨ کیلۆمەتر دەتوانرێت بەنۆکدا ھاتوچۆ بکرێت. ڕووباری تیساش بۆ ماوەی ٤٤٤ کیلۆمەتر لە وڵاتەکەدا کەشتیوانی تێدا دەکرێت. لە ڕووبارە کەمتر گرنگەکان بریتین لە دراڤا بە درێژایی سنووری [[کرواتیا|کڕواتیا]]، ڕابا، سامۆش، سیۆ، و ایپۆل بە درێژایی سنووری سڵۆفاکیا. مەجارستان سێ دەریاچەی گەورەی ھەیە. دەریاچەی بالاتۆن، کە گەورەترینە، درێژییەکەی ٧٨ کیلۆمەترە و پانییەکەی لە ٣ تا ١٤ کیلۆمەترە، لەگەڵ ڕووبەرێک بە ٦٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە.<ref>{{cite web |url=http://www.kdtvizig.hu/hu/53ab9177-7e15-44eb-a7f3-c004010c2277 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210620034612/http://www.kdtvizig.hu/hu/53ab9177-7e15-44eb-a7f3-c004010c2277 |archive-date=2021-06-20 |access-date=2018-06-10 |title=A Balaton áttekintő térképe és települései - Közép-dunántúli Vízügyi Igazgatóság |url-status=dead}}</ref> مەجارستانییەکان زۆرجار بە «دەریاچەی مەجارستانی» ناوی دەبەن. گەورەترین دەریاچەی [[ئاوی شیرین]]ی ئەورووپای ناوەندییە و ناوچەیەکی پشوووەدانی گرنگە. ئاوە تەنکەکەی مەلەکردنی باشی ھاوینە پێشکەش دەکات، و لە زستاندا سەھۆڵبەندانەکەی دەرفەتی نایاب بۆ وەرزشە زستانییەکان دابین دەکات. جەستەی بچووکتر لە ئاو بریتین لە دەریاچەی ڤێلێنس (٢٦ کیلۆمەتر چوارگۆشە) لە ایالەتی فێجێر و دەریاچەی فێرتۆ (نیۆسیدلەر زێ—نزیکەی ٨٢ کیلۆمەتر چوارگۆشە لە ناو مەجارستاندا)، لەگەڵ دەریاچەی دەستکردی دەریاچەی تیسا. مەجارستان سێ ھەرێمی جوگرافیی سەرەکی ھەیە (کە دابەش دەبن بۆ حەوت ھەرێمی بچووکتر): ئەلشۆڵدی گەورە، کە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ڕووباری دانووب؛ ترانسدانوبیا، ھەرێمێکی گردۆڵکەیی کە دەکەوێتە ڕۆژاوای دانووب و درێژ دەبێتەوە بۆ دامێنی نەمسا لە چیاکانی ئەڵپس؛ و چیاکانی باکووری مەجارستان، کە وڵاتێکی شاخاویی و گردۆڵکەیییە لە دەرەوەی سنووری باکووری دەشتایی مەجارستانی گەورە. باشترین سەرچاوەی سروشتی وڵاتەکە زەوییە بەپیتەکانە، ھەرچەندە کوالیتی خاکەکە زۆر جیاوازە. نزیکەی ٧٠٪ی کۆی خاکی وڵات بۆ کشتوکاڵ گونجاوە؛ لەم بەشەدا ٧٢٪ زەوی کشتوکاڵییە. مەجەرستان سەرچاوەی بەرفراوانی ناوخۆیی وزە و کەرەستەی خاوی نییە کە پێویستن بۆ گەشەپێدانی پیشەسازی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیاى ئەورووپا}} [[پۆل:جوگرافیای مەجارستان]] ndm78r2dw0k4drp517dnhyv953mlln6 3 299996 1617940 2026-08-06T11:54:54Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1617940 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١١:٥٤، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) krle21cx43jtffp8qkv4stiz5hbpnyo