ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 36 1660362 1656815 2026-09-04T12:51:59Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٣ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660362 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{نیشانەی وتاری ھەڵبژێردراو}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|سەردەشت|‏سەردەشت (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەردەشت | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = سردشت | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = چەند دیمەنێک لە سەردەشت.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = لە چەپەوە بۆ ڕاست، لە سەرەوە: دیمەنێکی سەردەشت لە ڕێگای سەرەکیی ھاتن بۆ شارەوە، دیمەنێکی تری سەردەشت لە ڕێگای ھاتن بۆ شارەوە، شەقامی ھیرۆشیما، کۆتاییی شەقامی کوردستان، گەڕەکی ئازادەگان، مەیدانی شەھیدانی ٧ی پووشپەڕ، ڕووبەڕووی پارکی ڕەزی جۆڵای | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = بەھەشتی کوردستان،<ref name="وەسوەکەل ھەواڵ" /><ref name="تەبیان" /> شاری ئاشتی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%AF%DB%95%D9%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%88%DB%95%DA%A9%D9%88%D9%88-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D9%86 |سەردێڕ=چالاکانی مەدەنیی کورد خوازیاری ناساندنی شاری سەردەشت وەکوو \"شاری ئاشتی\"ـن |بڵاوکەرەوە=کوردستان میدیا |ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211108113341/https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%AF%DB%95%D9%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%88%DB%95%DA%A9%D9%88%D9%88-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D9%86 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/دوای-ساڵ-کیمیاباران/-داوا-دەکرێت-سەردەشت-وەکوو-شاری-اشتی-بناسرێت |سەردێڕ=دوای ٢٨ساڵ کیمیاباران/ داوا دەکرێت سەردەشت وەکوو شاری ئاشتی بناسرێت |بڵاوکەرەوە=کوردپا |ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=11 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''سەردەشت''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran#Middle East#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا##جێگەی لە [[ئێران]]دا##جێگەی سەردەشت لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]دا##جێگەی لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 36.1568| 45.4764 |region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[ئێران]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی سەردەشت|سەردەشت]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی سەردەشت|ناوەندی]] | جۆری_دابەشکراو٥ = | ناوی_دابەشکراو٥ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = مێژوویی | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = شاری لەدایکبوونی [[زەردەشت]] یان شوێنک کە لەسەر دەشت ھەڵکەتووە <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = سەرۆکی شارەوانی | ناوی_سەرۆک = محەممەدڕەزا سەعیدزادە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iribnews.ir/fa/news/4161493/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B5%D9%88%D8%A8-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=شهردار جدید سردشت منصوب شد (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری دەنگ و ڕەنگ|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> | سەرناوی_سەرۆک١ = ئەندامانی ئەنجومەنی شار | ناوی_سەرۆک١ = لە ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٤ەوە بەبێ ئەندام<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1811202429|سەردێڕ=ئەندامانی ئەنجوومەنی شاری سەردەشت بە زیندانیکردن و لێدانی قامچی سزادران|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = |کورسی = ١ کورسی لە [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|پەرلەمان]] بە ھاوبەشی لەگەڵ [[پیرانشار]]{{تێبینی|شارستانەکانی [[شارستانی سەردەشت|سەردەشت]]، [[شارستانی پیرانشار|پیرانشار]] و [[شارستانی میراوە|میراوە]] خاوەنی یەک کورسین لە [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی]] (پەرلەمانی ئێران).}} <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٧٫٣ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٥٢٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ١٦٧٠ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ١٤٤٠ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٦،٤١٢ کەس<ref name="ئامار">[https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_04_r.xlsx سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325163822/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_04_r.xlsx |date=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٢ }}</ref>{{ھن}}({{سەوز|+١٠٫٠٧٪}}) | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٦٤٠٠ | مەزندەی_دانیشتووان = دەوروبەری ٥٠،٠٠٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=17988|سەردێڕ=آمار جمعیتی آذربایجان غربی به تفکیک شهرها در سال 1400 (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھاژە|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=17988 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref>{{تێبینی|بەپێی ئەو بەراوردە، ژمارەی دانیشتووانی چوار شاری سەردەشت، [[ڕەبەت]]، [[نەڵاس]] و [[میراوە]]؛ ٨٤،٥٠٠ کەس بووە کە بە دەرکردنی ژمارەی بەراوردکراوی ئەو سێ شارەی دیکە و ھاوسەنگکردنیان لەگەڵ سەرژمێریییەکانی ساڵانی پێشوو، ژمارەی دانیشتووانی شاری سەردەشت لە ساڵی ٢٠٢١، دەوروبەری ٥٠،٠٠٠ کەس دەردەکەوێت.}} | مەزندەی_دانیشتووان_لە = [[٢٠٢١]] | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = سەردەشتی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی ستانداردی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = کۆدی پۆستەی ١ | کۆدی_پۆستە = ٥٩٨٩١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.asandid.com/section/postal-code-west-west-azarbaijan|سەردێڕ= کد پستی استان آذربایجان غربی (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە= asandid|ڕێکەوتی سەردان= ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210919052217/https://www.asandid.com/section/postal-code-west-west-azarbaijan|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = کۆدی پۆستەی ٢ | کۆدی_پۆستە٢ = ٥٩٦١١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = https://pishro-sms.ir/%DA%A9%D8%AF%D9%BE%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C/%DA%A9%D8%AF%D9%BE%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7/|سەردێڕ= کدپستی آذربایجان غربی (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە= pishro-sms|ڕێکەوت= ١ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}} </ref> | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- زانیاریی زیاتر --------> | ناوی_بەشی١_بەتاڵ = پلاکی ئۆتۆمۆبیل | زانیاریی_بەشی١_بەتاڵ = ٢٧ م [[پەڕگە:Non-EU-section-with-IR.svg|10px]] | ناوی_بەشی٢_بەتاڵ = [[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن|پۆلێنکردنی ئاووھەوا]] | زانیاریی_بەشی٢_بەتاڵ = [[ئاووھەوای کیشوەریی شێدار|Dsa (کیشوەریی شێدار و ھاوینی وشک)]] <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = [http://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index# فەرمانداریی سەردەشت] | پەراوێزەکان = }} '''سەردەشت''' شارێکە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و [[ئێران]] کە لە باشووری ڕۆژاوای [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] ھەڵکەوتووە. ئەو شارە ناوەندی [[شارستانی سەردەشت]]ە و وەک یەکێک لە شارەکانی ناوچەی [[موکریان]] ھەژمار دەکرێت. سەردەشت لە نزیکی [[سنووری ئێران و عێراق]]دا ھەڵکەوتووە و لەگەڵ [[ھەرێمی کوردستان]] ھاوسنوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/news/%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86_%D9%87%DB%95%D9%88%D8%A7%DA%B5-i345682 |سەردێڕ=گەشتێک لە بەهەشتێکی بزربوو بەناوی سەردەشت |بڵاوکەرەوە=سەحەری کوردی |ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220122005517/https://kurdish.sahartv.ir/news/%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86_%D9%87%DB%95%D9%88%D8%A7%DA%B5-i345682 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ژمارەی دانیشتووانی ئەو شارە لە ساڵی ٢٠١٦، بەرامبەر لەگەڵ ٤٦٬٤١٢ کەس لە ١٢٬٥٥١ خێزاندا بووە.<ref name="ئامار" /> شارەکە لە سەردەمی [[کۆماری کوردستان]] و ھەروەھا لە دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران]] بۆ ماوەیەک لەژێر دەستەڵاتی کورداندا بووە.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت٢" /><ref name="گۆڤاری تیشک" /> سەردەشت بەپێی ژمارەی دانیشتووان، ١١ەمین شاری پارێزگای ورمێ، ٢٣ەمین شاری ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ١٩٧ەمین شاری ئێرانە. خەڵکی سەردەشت [[کورد]]ن و بە [[زمانی کوردی|کوردی]]ی [[سۆرانی]] و شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. ھەروەھا زۆربەی خەڵکی شارەکە پەیڕەوی ئایینی [[ئیسلام]] و مەزھەبی [[سوننە]]ی [[شافعی]]ن.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/178176/1/شهرستان-سردشت در مورد سردشت در ویکی تابناک بیشتر بخوانید (بە فارسی)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211107164118/https://www.tabnak.ir/fa/tags/178176/1/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA |date= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ }}</ref> سەردەشت لە تەنیشتی کێوی [[کێوی گردەسوور|گردەسوور]]، لەسەر زنجیرەچیاکانی [[زاگرۆس]] و لە نزیکی سەرچاوەیەکی ئاوی ھەڵکەوتووە. بەشێکی زۆری [[ئاوی خواردنەوە]] و ئاوی جووتیاریی شار لەو سەرچاوەیە دابین دەبێت کە ئاوەکەی لە کێوی گردەسوور و کێوە سنوورییەکانەوە دێتە خوار.<ref>ئیبراھی ئەفخەمی، مێژوو و ئەدەب و فەرھەنگی موکریان-بەشی دووەم، لاپەڕەی ٢٨٤، ١٣٧٣ی ھەتاوی</ref> سەردەشت خاوەنی ژینگە و سروشتێکی بەرچاوە کە بووەتە ھۆی ئەوەی کە نازناوی ''بەھەشتی کوردستان''ی پێبدرێت.<ref name="وەسوەکەل ھەواڵ" /><ref name="تەبیان" /> ئەو شارە بە کەشوھەوایەکی تاڕادەیەک سارد و فێنک، لە درێژەی ساڵدا بەفر و بارانبارینێکی زۆر دەیگرێتەوە و زۆر جاران لە ڕیزی یەکەمی بارینی پارێزگادا جێ دەگرێت.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت١" /> سەردەشت خاوەنی مێژووێکی کۆن و دێرینە کە کۆنترین ئاسەواری دۆزراو لەو شارە، مێژووکەی بۆ ٦ ھەزار ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە.<ref name="مێژوو١ (ک. ک)" /><ref name="مێژوو٢ (ک. ک)" /><ref name="مێژوو٣ (ک. ک)" /> ئەو شارە لە ساڵی ١٩٨٧ی زایینی لەلایەن [[ڕژێمی بەعس]]ەوە کیمیاباران کرا. شاری سەردەشت کەوتووەتە باشووری شارەکانی [[پیرانشار]] و [[مەھاباد]] و ھەروەھا دەکەوێتە ڕۆژاوای [[بانە]] و باشووری ڕۆژاوای [[بۆکان]]. ھەروەھا سەردەشت دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی [[قەڵادزێ]] و [[پارێزگای سلێمانی]] لە ھەرێمی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://raprsi.com/so/shar/sardasht |سەردێڕ=سەردەشت |بڵاوکەرەوە=ڕاپرسی |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> شاری سەردەشت ١٢٠ کیلۆمەتر لە مەھاباد، ٢٢٥ کیلۆمەتر لە ورمێ، ٧٤٠ کیلۆمەتر لە [[تاران]]، ١٨٩ کیلۆمەتر لە [[ھەولێر]] و ٣٥ کیلۆمەتر لە قەڵادزێ دوورە.<ref>ئیبراھی ئەفخەمی، مێژوو و ئەدەب و فەرھەنگی موکریان-بەشی دووەم، لاپەڕەی ٢٨٦، ١٣٧٣ی ھەتاوی</ref> سەردەشت سەرەتا وەکوو ناوەندی ناوچەی سەردەشت بەشێک لە [[شارستانی مەھاباد]] بوو، بەڵام دواتر بەھۆی ھەندێک بواری سیاسی و سەربازییەوە لە ساڵی ١٩٤٣ و ھاوکات لەگەڵ [[جەنگی جیھانیی دووەم]]، چووە ناو سنوورەکانی [[شارستانی سنە]] لە [[پارێزگای کوردستان]]. لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٦دا، ناوچەی سەردەشت لە شارستانی سنە جیا کرایەوە و خۆی بووە شارستانێکی سەربەخۆ کە ناوەندەکەی ھەتا ئێستا شاری سەردەشتە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tabnak.ir/fa/tags/23666/1/tabnak.ir/fa/tag/1/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF|سەردێڕ=مورد مهاباد در ویکی تابناک بیشتر بخوانید (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=تابناک|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.tabnak.ir/fa/tags/23666/1/tabnak.ir/fa/tag/1/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == وشەڕەتناسی == لەلایەن ھەندێک سەرچاوە دەگوترێت کە سەردەشت شوێنی لەدایکبوونی [[زەردەشت]]ە و لەو ناوەوە وەرگیراوە و دوای ھێرشی عەرەبە موسڵمانەکان لە زەردەشتەوە بۆ سەردەشت گۆڕاوە.<ref>ئیبراھیم ئەفخەمی، ساڵی ١٣٧٣ی ھەتاوی، مێژووی فەرھەنگ و وێژەی موکریان–بەرگی دووەم، لاپەڕەی ٢٨٦</ref><ref name="ایسنا ۲">[https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8209-07642/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16429841014661&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.isna.ir%2Fnews%2F8209-07642%2F%25D9%2585%25D8%25B1%25D8%25AF%25D9%2585-%25D9%2583%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25B1%25D8%25A7-%25D8%25B2%25D8%25A7%25D8%25AF%25DA%25AF%25D8%25A7%25D9%2587-%25D8%25B2%25D8%25B1%25D8%25AA%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D9%2585%25D9%258A-%25D8%25AF%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%2586%25D8%25AF خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): ''مردم كردستان سردشت را زادگاه زرتشت مي‌دانند'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۱۹ آذر ۱۳۸۲؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220124003313/https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8209-07642/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16429841014661&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.isna.ir%2Fnews%2F8209-07642%2F%25D9%2585%25D8%25B1%25D8%25AF%25D9%2585-%25D9%2583%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25B1%25D8%25A7-%25D8%25B2%25D8%25A7%25D8%25AF%25DA%25AF%25D8%25A7%25D9%2587-%25D8%25B2%25D8%25B1%25D8%25AA%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D9%2585%25D9%258A-%25D8%25AF%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%2586%25D8%25AF |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ۴ بهمن ۱۴۰۰.</ref> ھەندێکی دیکەش پێیان وایە ناوی سەردەشت لە دوو بەشی «سەر» و «دەشت» وەرگیرابێت، کە بە مانای دەشتێکە ھەتا [[زێی بچووک]] درێژەی ھەیە.<ref name="Bukan">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141129032201/http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ناونیشان=http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html |سەردێڕ=ناساندنی سەردەشت |بڵاوکەرەوە=بۆکان موکری |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|fa}} |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="ایسنا ۲" /> == مێژوو == === سەردەمی دێرین === سەردەشت لە سەردەمی پێش ئیسلامدا، لە باکووری ڕۆژاوای شوێنی ئێستای ھەڵکەوتبوو و نزیک بە سەرچاوەیەکی گەورە بوو. ناوێکی تری ئەم شارە ''نێزەڕۆ'' بوو کە خاوەنی پێنج بورج بوو. سەردەشت ناوچەیەکی مێژوویییە کە کۆمەڵێک شوێنی دێرینی پێش ئیسلام، ئێستاش لە ناوچەکە بوونیان ھەیە. لە نزیکی سەردەشت قەڵایەکی لێیە کە مێژووەکەی بۆ سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]] دەگەڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy |ناونیشان=http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141129032201/http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٥}}</ref> بەپێی ئاسەوارە دۆزراوەکان، سەردەشت و ناوچەکانی دەوروبەری لەژێر حوکمڕانیی [[مانناکان]]دا بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i242767|سەردێڕ=دۆزرانەوەی خشتی ڕووکێش‌داری مانایی لە سەردەشت|بڵاوکەرەوە=سەحەری کوردی|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240115095735/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i242767|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە نزیک چەند گوندی سەر بە سەردەشت، چەندین ئاسەواری مێژوویی دۆزراونەوە کە کۆنترینیان ئاسەواری دەستھاتوو لە پێنج ناوچەی پشکنینکراو لە تەپۆڵکەی باغی سەر بە سەردەشت بووە کە مێژووەکەی بۆ ٦ ھەزار ساڵی پێش زایین دەگەڕێتەوە.<ref name="مێژوو١ (ک. ک)">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=11536 |سەردێڕ=دۆزرانەوە هەندێ بەڵگە و ئاسەواری هەزارەی یەکەمی پێش زایین لە ناوچەی باڵانی سەردەشت |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanukurd.com/?p=11536 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="مێژوو٢ (ک. ک)">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=5551 |سەردێڕ=لە سەردەشت ئاسەواری ٦ هەزار ساڵ لەوە پێش دۆزرایەوە |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220410112537/https://kurdistanukurd.com/?p=5551 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="مێژوو٣ (ک. ک)">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=5575 |سەردێڕ=دۆزرانه‌وه‌ی شوێنەواری ٨ هەزار ساڵە له سەردەشت |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanukurd.com/?p=5575 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> === ھێرشی عوسمانییەکان === [[پەڕگە:Kurdistan-mukri-Jacques de Morgan-1893-map.jpg|وێنۆک|نەخشەی کوردستانی موکری لەلایەن [[ژاک دێ مۆرگان]] لە ساڵی ١٨٩٣، کە سەردەشت (سردشت) لە باشووری ڕۆژاوای نەخشەکەدا ھەڵکەوتووە.]] [[پەڕگە:Osmanli Ortadogu (Mukrian).jpg|وێنۆک|نەخشەی ناوچەی موکریان لە ساڵی ١٨٩٣، سەردەشت (سردشت) لە باشووری نەخشەکە و لە نزیکی سنووری دەوڵەتی عوسمانیدا ھەڵکەوتووە.]] [[پەڕگە:Ottoman Middle East in 1900, Edward Stanford (Ardalan).jpg|وێنۆک|نەخشەی [[میرنشینی ئەردەڵان]] لە ساڵی ١٩٠٠، سەردەشت (Sardasht) لە باکووری ڕۆژاوای نەخشەکەدا ھەڵکەوتووە.]] لە ساڵی ١٩٠٦ ھێزەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] سەردەشتیان داگیرکرد و دواتر لە تشرینی دووەمی ١٩١٢، دوای [[ھێرشی عوسمانی بۆ سەر وڵاتی فارس (١٩٠٦)|داگیرکارییەکی شەش ساڵە]] لە شارەکە چوونە دەرەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=File 3154/1912 Pt 1-2 'Turco-Persian frontier: the position of Hawizeh; miscellaneous prints' |ناونیشان=https://www.qdl.qa/en/universal-viewer/81055/vdc_100032533196.0x000002 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Qatar Digital Library |زمان=English |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220501204402/https://www.qdl.qa/en/universal-viewer/81055/vdc_100032533196.0x000002 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> خەڵکی سەردەشت ھەر وەک سەرجەم کوردەکان بەھۆی بیروڕای مەزھەبییەوە پەیوەندییەکی باشیان لەگەڵ عوسمانییەکان ھەبووە، بەڵام پێیان خۆش نەبووە شارەکەیان بچێتە ژێر خاکی دەوڵەتی عوسمانی. بۆیە ھەندێک لە خەڵکی ئەو شارە نامەیەکیان بۆ ئیمپراتۆرییەتیی عوسمانی نووسی کە دژایەتیی خۆیان بۆ چوونە ژێر دەسەڵاتی عوسمانی دەردەبڕی.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت١" /> === ھێرشی ڕووسەکان === [[پەڕگە:M 115 carte de la Perse front Caucase (Mukrian Region).jpg|وێنۆک|زۆرترین پێشڕەویی بەرەی ڕووسەکان لە جەنگی جیھانیی یەکەم بە ھێڵی سەوز نیشان دراوە کە سەردەشت (Serdecht) دەگرێتەوە.]] لە دەستپێکی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] ئەگەرچی دەوڵەتی ئێران بێلایەنیی خۆی ڕاگەیاند، بەڵام بەھۆی لاوازیی سیستەمی حوکمڕانی و ھێزی دەوڵەتی دانی پێنەدرا. لە دوای [[ڕێککەوتننامەی ئەنگلۆ-ڕووسی|ڕێککەوتننامەی سەنت پیتەرزبورگ]]، ھێزەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]]ا و [[شانشینی یەکگرتوو]] وڵاتی ئێرانیان لە باکوور، باشوور و ڕۆژاواوە داگیر کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/news/29174/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C/ |سەردێڕ=تنها مقبره برجامانده از حمله روس ها به سردشت در وادی فراموشی/عثمان عباسی (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=کوردپرێس |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢٢ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220414220102/https://kurdpress.com/fa/news/29174/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C/ |url-status=dead }}</ref> ھێرشی ڕووسەکان [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] و بەشێک لە [[کوردستان]]ی گرتەوە کە یەکێک لەو شوێنانەی لەلایەن ڕووسەکانەوە داگیر کرا، سەردەشت بوو. ھێرش بۆ سەر ناوچەی سەردەشت لە دەوروبەری ساڵی ١٩١٦ ڕوویدا. ئەگەرچی لە ناوچەکانی [[وەتماناوێ]] و [[نەڵاس]] ھەندێک بەرگری لە بەرامبەر ڕووسەکانەوە کرا، بەڵام سەرئەنجام ھێزە ڕووسەکان دەگەنە ناو شار و داگیری دەکەن. ژمارەیەک لە خەڵکی شار بە گومانی ئەوەی کە شەڕێکی نێوان ڕووسەکان و عوسمانییەکانە و ئەوان لە کوشتاری ڕووسەکان بەدوورن، شارەکەیان بەجێنەھێشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://avaymarz.ir/تنها-مقبره-برجامانده-از-حمله-روس-ها-به-س/ |سەردێڕ=تنها مقبره برجامانده از حمله روس ها به سردشت در وادی فراموشی (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئاوای مەرز |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://avaymarz.ir/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ڕووسەکان کە ئەو کات لە ناوچەدا بە «عەرووس» ناسرابوون، کاتی چوون بۆ شار ٥١ کەس لە خەڵکی ئاسایییان کوشت. یەکێک لەو کەسانە بە ناوی ''عەبدولکەریم قازی'' کە دادوەر بوو، لەلایەن ڕووسەکانەوە لەبەردەم ماڵەکەی بە شێوەیەکی نالەبار کوشترا. ئێستا گۆڕی عەبدولکەریم قازی تەنیا گۆڕە کە لەو کارەساتەوە ماوەتەوە و مەترسیی لەناوچوونی بەھۆی بیناسازی لەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://sardashtpress.ir/2022/04/03/تنها-مقبره-برجامانده-از-حمله-روس-ها-به-س/ |سەردێڕ=تنها مقبره برجامانده از حمله روس ها به سردشت در وادی فراموشی (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=سەردەشت پرێس |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=http://sardashtpress.ir/2022/04/03/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> === ھێرشی پشدەرییەکان === [[پەڕگە:خارطة المملكة العراقية.jpg|وێنۆک|نەخشەی [[شانشینی عێراق]] لە ساڵی ١٩٢١، لە سەرەوەی [[پارێزگای سلێمانی]] (السليمانيه) لە باکووری ڕۆژھەڵاتی نەخشەکەدا ناوی سەردەشت (سردشت) نووسراوە.]] لە سەرەتای حکومڕانی [[ڕەزا شا]]، کاتێک کە ھۆزەکان تووشی بەڕێوەچوونی یاسای توند لەلایەن حکوومەتەوە بوون، دژایەتییان کرد و لە بەڕێوەبردنی یاساکان کشانەوە. ھەندێک لە ھۆزەکان لەبەر ڕاوەستان لە بەرامبەر حکوومەتدا، داوای یارمەتییان لە [[پشدەر]]ییەکان ویست. لە ساڵی ١٩١٩، ژمارەیەک لە مەنگوڕەکان بە یارمەتی و پاڵپشتیی پشدەرییەکان بە بیانووی خاوەن قەرزی لە ھەندێکان، ھاتنە شاری سەردەشت. لەو کاتدا ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی سەردەشت کوشتران، بریندار بوون و شارەکە بە تەواوی لە ئاگردا سووتا. فەرماندەی سەربازیی ئەو کاتی سەردەشت، ''عەلی ئەسغەرخانی پزیشکیان'' بوو کە نەیتوانی لە بەرامبەر پشدەرییەکاندا بەرگری بکات و ژمارەیەکی زۆر لە ھێزە سەربازییەکان کوشتران و ئەوانەی زیندووش مانەوە ناچار بە بەجێھێشتنی شارەکە بوون. لەو شەڕەدا لە ناوچەی مەرگی لە باشووری کوردستان ھەتا ناوچەی ئالانی سەردەشت بەشدارییان ھەبوو. پشدەرییەکان نزیکی یەک مانگ سەردەشتیان لەژێر دەستدا بوو. دوای ماوەیەک ڕەزا شا زانی کە بە زۆرەملی ناتوانێت پشدەرییەکان بدۆڕێنێت، بۆیە ڕێگای دانوستانی ھەڵبژارد کە پشدەرییەکان قبووڵیان کرد و ڕەزا شاش ''جێنەراڵ سەرتیپ سەیف ئەفشار''ی بە نوێنەرایەتیی خۆی ناردە ناوچەکە. دوای چەند ڕۆژان وتووێژ، حکوومەتی ئێران لە بەرامبەر زەوی و گوندەکانی پشدەرییەکان لە ئێران، پارەیەکی زۆری لیرە دانێ و مافی بەکارھێنانییان لە کوێستانەکانی ئێران لە ھاویندا پێدرا.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت٢" /> === ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک === {{ئەمانەش ببینە|ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩١٨–١٩٢٢)|ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩٢٦)}} [[پەڕگە:Map of the Simko Shikak Revolt (1918–1922).png|وێنۆک|نەخشەی پێشڕەوییەکانی ھێزەکانی سمکۆی شکاک کە لە باشووری ڕۆژاواوە سەردەشت (Sardasht) دەگرێتەوە.]] دوای ئەوەی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] کۆتایی ھات، [[سمکۆی شکاک]] وەکوو سەرکردەیەکی سیاسی ناوی دەرکرد و لەپێناو دامەزراندنی ئیدارەیەکی کوردی لە ساڵی ١٩١٨ توانی ھێز و دەسەڵاتی خۆی لە ھەرێمی ڕۆژاوای [[دەریاچەی ورمێ]]دا زیاتر بکات<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم=W. G. |دوایین=Elphinston |سەردێڕ=The Kurdish Question |journal=International Affairs |بەرگ=٢٢|issue=1 |پەڕەکان=٩١–١٠٣ [p. ٩٧]|ساڵ=١٩٤٦|doi=10.2307/3017874 |jstor=3017874}}</ref> و شۆڕشێک دەست پێ بکات کە ھەتا ١٩٢٢ درێژەی ھەبوو.<ref name=cornell>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Smith |یەکەم=B. |سەردێڕ=Land and Rebellion: Kurdish Separatism in Comparative Perspective |ناونیشان=http://government.arts.cornell.edu/assets/psac/sp09/Smith_Kurdish_Separatism_Feb09_PSAC.pdf |ساڵ=٢٠٠٩|journal=Working Paper}}</ref> سمکۆ سوپایەکی بەھێزی کوردی ڕێکخست کە زۆر بەھێزتر لە ھێزەکانی حکوومەتی ئێران بوو. لەبەر ئەوەیکە حکوومەتی ناوەندی نەیتوانی چالاکییەکانی سمکۆ کۆنتڕۆڵ بکات، ئەو بە پەرەپێدانی ھەرێمەکانی ژێر کۆنتڕۆڵی خۆی درێژەی دا و ھەتا ساڵی ١٩٢٢ شارەکانی [[بانە]] و سەردەشت ھاتنە ژێر کۆنتڕۆڵی.<ref>F. Koohi-Kamali, "Nationalism in Iranian Kurdistan" in ''The Kurds: A Contemporary Overview'', ed. P.G. Kreyenbroek, and S. Sperl, 252 pp., Routledge, 1992, {{ISBN|0-415-07265-4}} pp. 175, 176</ref> ھەرەوەھا لە کانوونی دووەمی ١٩٢٩ و ھاوکات لەگەڵ گرتنی [[مەھاباد]] لەلایەن کوردە [[مەنگوڕ]]ەکانەوە، شۆڕشگێڕە کوردەکان لە سەردەشت توانیان گەمارۆ بخەنە سەر ھێزە ئێرانییەکان. لە مانگی ئازاری ھەمان ساڵ، ھێزێکی نوێی سوپای ئێران نێردرانە سەردەشت و بە کوشتنی ٩٠ کەس لە شۆڕشگێڕە کوردەکان کە ٥ کەس لە سەرکردەکانیان لەخۆدەگرێت، توانیان گەمارۆکە تێکبشکێنن و کوردەکان ناچار بە کشانەوە بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/12/06/294853/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|سەردێڕ=آغاز جنگ رضاخان علیه عشایر کردستان (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=تەسنیم|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> === ڕاپەڕینی مەلا خەلیل === {{ئەمانەش ببینە|ڕاپەڕینی مەلا خەلیل}} [[پەڕگە:Image of the mangur tribe in sardasht 1929.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی چەکدارانی ھۆزی مەنگوڕ لە سەردەشت، پاش گرتنی شارەکە لە سەردەمی ڕاپەڕینی مەلا خەلیل.]] [[پەڕگە:هێزی مەنگوڕ و مامەش.jpg|وێنۆک|ھێزێک لە ھۆزەکانی سەر بە مەلا خەلیل گۆڕەمەری.]] لە ساڵەکانی ١٩٢٨ بۆ ١٩٢٩، کەسێک بە ناوی [[مەلا خەلیل گۆڕەمەری]] لە دژی قەدەغە و گۆڕینی [[جلی کوردی]] لەلایەن حکوومەتی ڕەزا شاوە ڕاپەری. ئەو لە ساڵی ١٨٨٠ لەدایکبوو و دواتر بووبە یەکێک لە دژبەرانی حکوومەتی ڕەزا شا. لە کۆتایییەکانی ١٩٢٨ لە دژی سیاسەتەکانی ڕەزا شا ڕاپەری و فتوای دەرکرد. ڕەزاشای پەھلەوی دەیھەویست لە چوارچێوەی سیاسەتی یەکنەتەوەکردن و مۆدێرنسازی، سەرجەم جلوبەرگی نەتەوەکانی ئێران یەک بخات و جۆرە جلوبەرگێکی دیاریکرد و سەپاندی، بەڵام لە کوردستاندا دژایەتیی ئەم سیاسەتە کولتوورییە کرا و مەلا خەلیل کە زانایەکی ئایینیی ناوچەی موکریان و سەردەشت بوو، بە فتوایەک دژایەتیی ئەو سیاسەتەی ڕاگەیاند و بە [[حەرام]] و کوفری لە قەڵەمدا و بەرەنگاربوونی ئەو [[سیاسەت]]ەی بە واجب ڕاگەیاند. ئەوەبوو لە ساڵی ١٩٢٨، ڕاپەڕینێکی لێکەوتەوە و چەندین ناوچەی کوردستان لە موکریان کەوتنە دەستی ڕاپەڕیوەکان کە سەرکردەکەی خودی مەلا خەلیل بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sites.google.com/univsul.edu.iq/kurdistan-car/documents/فەتوای-مەلاخەلیل-گۆڕەمەری-لە-ساڵی-١٩٢٨-دژی-سیاسەتی-قەدەغەکردنی-جلی-کوردی-ل |سەردێڕ=فەتوای مەلاخەلیل گۆڕەمەری لە ساڵی ١٩٢٨، دژی سیاسەتی قەدەغەکردنی جلی کوردی لە ئێران |بڵاوکەرەوە=زانکۆی سلێمانی |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> تەواوی ھۆزەکانی [[مەنگوڕ]] و [[گەورک]]ی مەھاباد و سەردەشت لەگەڵ مەلا خەلیل لە دژی یاسای [[کەشفی حیجاب]] و [[کڵاوی پەھلەوی]] یەکیان گرت. یەکەمین ھەنگاوی ئەوان لە دەستێکی ساڵی ١٩٢٩دا بوو کە تەلەگراف و تەلەفۆنی دەوڵەتییان لە نێوان مەھاباد و سەردەشتدا بچڕاند. دواتر لە دۆڵی «ئامێد» لە نێوان ''گوڵیار'' و ''دووسەید'' ھێرشیان کردە سەر ھێزەکانی حکوومەتی ناوەندی و شکستیان پێھێنان. دوایە مەلا خەلیل بە یارمەتیی ھێزەکانی سوارە و پیادەی مەنگوڕ و گەورک [[شەڕی سەردەشت (١٩٢٩)|ھێرشی کردە سەردەشت]]،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cronin|یەکەم=Stephanie|ناونیشان=https://books.google.co.uk/books?id=Zy75pASpaHkC&pg=PA116&dq=mangur%20sauj%20bulak&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=sh/x/saves/uv/m1/5&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwiGjbOpqK6OAxWvW0EAHZlOECkQ6AF6BAgGEAM&kgs=1f480c3e326c965c#v=onepage&q=mangur%20sauj%20bulak&f=false|سەردێڕ=Tribal Politics in Iran: Rural Conflict and the New State, 1921-1941|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٤-١٣٨٠١-٢|پەڕەکان=١١٦|زمان=en}}</ref> ھێزەکانی ئێرانی لە شارەکە دەرکرد و سەردەشتی گرتە ژێر دەست.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت٢" /><ref name=":0" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=على|یەکەم=رزم‌آرا، حسين|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=140MAQAAMAAJ&q=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&dq=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjh8Kfjh9COAxUw9QIHHTGSGQ4Q6AF6BAgFEAM|سەردێڕ=عملىات اورامان|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=پردىس دانش|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٢٥٠٩-١٤-٠|زمان=fa|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250810030808/https://books.google.iq/books?id=140MAQAAMAAJ&q=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&dq=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjh8Kfjh9COAxUw9QIHHTGSGQ4Q6AF6BAgFEAM#%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%20%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ژمارەی ھێزە کوردەکانی مەلا خەلیل لەم شەڕانەدا ١٠،٠٠٠ بۆ ١٥،٠٠٠ کەس بوون.<ref name=":0" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cronin|یەکەم=S.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=WPOADAAAQBAJ&pg=PA185&dq=mangur+sardasht+1929&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjC3bj3p9GOAxXq8gIHHTprC28Q6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=mangur%20sardasht%201929&f=false|سەردێڕ=Soldiers, Shahs and Subalterns in Iran: Opposition, Protest and Revolt, 1921-1941|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٣٠٩٠٣-٦|پەڕەکان=١٨٥|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Potts|یەکەم=D. T.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=ssLADwAAQBAJ&pg=PA378&dq=mangur+sardasht+1929&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjC3bj3p9GOAxXq8gIHHTprC28Q6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=mangur%20sardasht%201929&f=false|سەردێڕ=Nomadism in Iran: From Antiquity to the Modern Era|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٣٣٠٨٠-٥|پەڕەکان=٣٧٨|زمان=en}}</ref> کاتێک ڕەزا شا نەیتوانی لەگەڵ مەلا خەلیل ڕێک بکەوێت، ڕێککەوتنی لەگەڵ ھەندێک لە ئاغاکانی مەنگوڕ لە دژی ڕاپەڕینی مەلا خەلیل ھەڵبژارد. پاش ماوەیەک ڕاپەڕینەکە سەرکوت کرا و بنکەی ڕاپەڕیوەکان کە دەکەوێتە ناوچەی سەردەشت، کەوتە دەست سوپا و مەلا خەلیل و ھەندێک لە ھاوڕێکانی ناچار بەرەو باشووری کوردستان کشانەوە. دواتر مەلا خەلیل لە ساڵی ١٩٥٥ کۆچی دواییی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://pmnews.se/?p=29574 |سەردێڕ=ڕاپەرینی مەڵا خەلیکی میراوەو ئۆمەر پاشای قەلەرەشە، سەردار پشدەری |بڵاوکەرەوە=پی ئێم نیووز |ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://pmnews.se/?p=29574 |date=شوباتی ٢٠٢٦ }}</ref> === ڕاپەڕینی حەمە ڕەشید === {{ئەمانەش ببینە|ڕاپەڕینی حەمە ڕەشید}} کاتێک لە ئەیلوولی ١٩٤١دا سەربازانی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|ھاوپەیمانان]] ھاتنە ناو ئێرانەوە، سوپای ئێران بە خێرایی ھەڵوەشا و تەقەمەنیەکانیان لە کوردستان لەلایەن کوردەکانەوە دەستی بەسەردا گیرا. کوڕانی سەرۆک ھۆزە کوردەکان کە بۆ [[تاران]] دوورخرابوونەوە، ئەو دەرفەتەیان بەکارھێنا و خۆیان لە تاران بەرەو کوردستان ھەڵاتن. حەمە ڕەشید، سەرۆکێکی کوردی بانەیی، سەردەشت، [[بانە]] و [[مەریوان]]ی کۆنتڕۆڵ کرد و دواجار لە پاییزی ساڵی ١٩٤٤ لەلایەن سوپای ئێرانەوە ناچار بە کشانەوە لە ناوچەکە کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|سەردێڕ=The Kurdish National Movement: Its Origins and Development|ناونیشان=https://archive.org/details/kurdishnationalm0000jwai|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Syracuse University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٣٠٩٣-٧|پەڕەکان=[https://archive.org/details/kurdishnationalm٠٠٠٠jwai/page/٢٤٥ ٢٤٥]|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Phersu Atlas|ناونیشان=https://content.phersu-atlas.com/object/event/2214|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=content.phersu-atlas.com}}</ref><ref>{{Harvtxt|Elphinston|1946|pp=97–98}}</ref> === سەردەمی کۆماری کوردستان === {{ئەمانەش ببینە|کۆماری کوردستان}} [[پەڕگە:Map republic of mahabad and south azerbaijan 1945 topograhic.svg|وێنۆک|نەخشەی کۆماری کوردستان، سەردەشت (Sardasht) لەسەر سنووری باشووری ڕۆژاوای کۆماردا ھەڵکەوتووە.]] ھۆزەکان و خەڵکی سەردەشت بەپێی ڕووداوەکانی پێشوو، لە پێش دامەزراندنی کۆماری کوردستان ئامادە بوون ھەتا دەست بە شۆڕش بکەن و بچنە ناو ھێزەکانی دژی دەوڵەتی ناوەندی. زۆربەی گەورەکانی گەل و سەرکردەکانی ھۆزەکان بێجگە لە چەند بوارێکی تایبەت، وەفاداریی خۆیان بۆ [[قازی محەممەد]] ڕاگەیاند. خەڵکی سەردەشتیش بوونە ھاوڕای کۆمار، کە ئەو سەردەمە لە سەردەشت بە «ساڵی دیموکرات» ناسراوە. ساڵی ١٩٤٦ی زایینی، ساڵی سەرھەڵدانی خەڵکی شار لە دژی [[شانشینی پەھلەوی|حکوومەتی پەھلەوی]] بوو. [[بنەماڵەی بارزانی|بارزانییەکان]] لە باشووری کوردستان لە دوای سەرنەکەوتن، لە ڕێگای سەردەشتەوە دەھاتنە ناو ڕۆژھەڵاتی کوردستان و پەیوەندییان بە قازی محەممەدەوە دەکرد. حکوومەتی ئێران نامەیەکی بۆ سەرھەنگ پزیشکیان، فەرماندەی ئەو کاتی سەردەشت نووسی کە [[مەلا مستەفا بارزانی]] لە بیری یەکگرتن لەگەڵ کۆماری کوردستان دڵسارد بکاتەوە، بەڵام بە پێچەوانە مەلا مستەفا خۆی بە شاری [[مەھاباد]] و قازی محەممەد گەیاند.<ref>قازی محەممەد و کۆمار لە ئاوێنەی بەڵگەکان - بێھزاد خۆشحاڵی - ٢٠٠١</ref> لە یەکەمین کۆنگرەی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] لە مەھاباد لە ڕێکەوتی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٥، سەردەشت ھیچ نوێنەرێکی نەبوو. بەڵام بەشی ھۆزەکان و خەڵکی سەردەشت، ٧٠٠ بۆ ٨٠٠ کەس لە سوپای ١٢،٧٥٠ کەسیی کۆماری کوردستاندا بوو، لەوانە ھێزی گەورکی سەردەشت بە سەرکردایەتیی کاکەڵڵا لە ٢٠٠ سوار و ھێزی تێکەڵاوی خێڵەکانی سەردەشت لە ٥٠٠ سوار پێکھاتبوون.<ref>Eaglton william.jr . The Kurdish Republic of 1946, London, 1963. P.91-92</ref><ref>حکوومەتی کوردستان - نۆشیروان مستەفا، سلێمانی ٢٠٠٧، ل ١٨٢-١٨٣</ref> ھێزەکانی بنکەی سەربازیی سەردەشت بە توندی لە بەرامبەر ھێزەکانی سەر بە کۆماری کوردستان بەرگرییان کرد و تەسلیمی ئەوان نەبوون. ھێزەکانی کۆماری کوردستان گەمارۆی سەردەشتیان دا و ڕێگای پەیوەندیی ھێزەکانی حکوومەتی ئێرانیان لە نێوان بانە و سەردەشت پچڕاند و دواتر ئەو ناوچەیە چوو ژێر دەسەڵاتی کۆماری کوردستان. فەرماندەی ئەو شارە لە کۆماری کوردستاندا ''زێڕۆ بەگ ھەرکی'' بوو. ناوچەکانی دەوروبەری سەردەشت ھەتا کاتی ڕووخانی کۆماری کوردستان لە ئاخرەکانی ساڵی ١٩٤٦، لەژێر دەسەڵاتی ئەو کۆمارەدا بوو کە دواتر ھێزەکانی ئێران شارەکەیان داگیر کردەوە.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت٢">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.islahweb.org/ar/node/5033 |سەردێڕ=تاریخ و جغرافیای شهرستان سردشت - بخش دوم و پایانی (به فارسی) |بڵاوکەرەوە=جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی سەردەشت |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220412180112/http://www.islahweb.org/ar/node/5033 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ھەژار]] لە [[چێشتی مجێور]]دا لەبارەی ھێزەکانی کۆماری کوردستان لە نزیک سەردەشت نووسیویەتی: «بڕیار درا سبەینێ شەو ھێرش بەرنە سەردەشت. ڕۆژێک لە بەیانییەوە ھەتا کاتی ڕۆژاوابوون بە کەڵەک چەکدارمان لە [[زێی بچووک|کەڵوێ]] پەڕاندەوە. پاش نوێژی شەوان فەرمان ھات کە دەبێ لە دەوری سەردەشت بکشێنەوە. ڕادیۆ لەندەن گوتوویەتی کوردەکان سەردەشتیان گرتووە. [[یەکێتیی سۆڤیەت|ڕووسەکان]] لەو خەبەرە نیگەرانن؛ نایانەوێ [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی|ئینگلیزییەکان]] تووڕە کەن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/22661|سەردێڕ=شەڕی کۆمەڵە و دەوڵەت|بڵاوکەرەوە=ڤەژینبووکس|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ڕاپەڕینی مەلا ئاوارە === [[مەلا ئاوارە]]، شاعیر، پێشمەرگە و خەباتکاری کورد لە کاتێکدا لەدایکبووی گوندی [[شەڵماش]] لە شارستانی سەردەشت بوو، بەڵام لە سەردەمی ڕاپەڕینی کوردانی باشووری کوردستان لە دژی [[عەبدولکەریم قاسم]] چووە شاری [[سلێمانی]]. دواتر لە ساڵی ١٩٦٤، لەگەڵ [[سمایل شەریفزادە]] و چەند کەسێکی تر گەڕانەوە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]]یان لە دژی [[شانشینی پەھلەوی|حکوومەتی پەھلەوی]] دامەزراند. ئەوان لە ناوچەی [[موکریان]]، بەتایبەت گوندەکانی [[ناوچەی ئالان]] لە دەوروبەری سەردەشت، [[بانە]] و چەند شوێنێکی تر، لە دژی دەسەڵاتی پەھلەوی چالاکیی سیاسی و خەباتی چەکدارییان ئەنجام دەدا و سەرنجی خەڵکیان بۆ خۆیان ڕادەکێشا.<ref>مێژووی ناودارانی کورد: بابە شێخ مەردۆخ ڕۆحانی "شیوا" وەرگێڕانی: ماجد مەردۆخ ڕۆحانی، بەرگی دووھەم، لاپەڕەی ٨٣١، لە کتێبەکانی [[ئەکادیمیای کوردی]]، ھەولێر، ٢٠١١ ز. چاپی یەکەم</ref> ھێزەکانی مەلا ئاوارە بۆ ماوەی چەند ساڵان خەباتیان ئەنجام دا و زۆر جاران لەگەڵ ھێزەکانی حکوومەت تووشی پێکدادان و تێکھەڵچوونی چەکداری بوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/archive/2017-09-23/25983|سەردێڕ=لە حوجرەوە ( مەلا ئاوارە)|بڵاوکەرەوە=کوردستان میدیا|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/archive/2017-09-23/25983 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> دواتر لە ساڵی ١٩٦٨، ھێزەکانی حکوومەتی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|شای ئێران]] بە ڕاسپاردنی [[ساواک]] و بەکارھێنانی بەکرێگیراوانی ناوچەکە توانیان ھێزەکانی سمایل شەریفزادە لە دەوروبەری بانە تێکبشکێنن و دواتر گەمارۆیان خستە سەر ھێزەکانی مەلا ئاوارە لە دەوروبەری سەردەشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistanmedia.com/farsi/idame/14840|سەردێڕ=ملا آواره، ستارهٔ درخشان جنبش 47 ـ 46 (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردستان میدیا|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170421023733/http://www.kurdistanmedia.com/farsi/idame/14840|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> سەرئەنجام مەلا ئاوارە لەگەڵ دوو پێشمەرگەی تر بۆ دادگایەکی سەحرایی لە بنکەی سەربازیی سەردەشت گوازرانەوە و دوای چەند مانگ [[ئەشکەنجە]]دان لە ڕۆژی ٢ی ئەیلوولی ١٩٦٨ لە سەردەشت تیرباران کران.<ref>شەھید مەلا ئاوارە، ڕەحمان نەقشی، ئەیلوولی ٢٠١١</ref> === شۆڕشی ١٩٧٩ === {{ئەمانەش ببینە|شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران}} ''شۆڕشی ئیسلامیی ئێران''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-18-18/item/1528-2019-03-06-10-54-55 |سەردێڕ=بەنوئەزیزی: شۆڕشی ئیسلامیی ئێران |بڵاوکەرەوە=پێنووس |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230127091700/http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-18-18/item/1528-2019-03-06-10-54-55 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یان ''شۆڕشی گەلانی ئێران''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/ساڵەی-شۆڕشی-گەلانی-ێران-لە-ڕاگەیاندنە-اڵمانییەکان |سەردێڕ=٤٠ ساڵەی شۆڕشی گەلانی ئێران لە ڕاگەیاندنە ئاڵمانییەکان |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> بە یەکێک لە قۆناغە گرینگ و ڕووداوە مێژوویییە گەورەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوڕاست و جیھان دادەنرێت، کە بووە ھۆی گۆڕینی باری سیاسی، [[ئابووری]]، کۆمەڵایەتی و سیستەمی حکومڕانی لە مێژووی ھاوچەرخی ئەو وڵاتە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-12-28/item/977-2018-09-02-18-56-38 |سەردێڕ=سیاسەتی دەرەوەی ئێران لە قووڵاییی شۆڕشی ئیسلامییەوە |بڵاوکەرەوە=پێنووس |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220415164633/http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-12-28/item/977-2018-09-02-18-56-38 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە پاش سەرھەڵدانی شۆڕش و دروستبوونی ناڕەزایەتیی دژی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|محەممەدڕەزا شا]]، خەڵکی ناوچەکانی سەردەشت بە شێوەی جیاجیا بەشداریی ئەم شۆڕشەیان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://virgool.io/pasharok/%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%95%D9%85-%D8%B1%DB%8E-%D9%BE%DB%8E%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%86%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%98%DB%8C-%D8%B2%DB%86%DA%B5%D9%85-%D9%88-%D8%AF%DB%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%AA%DB%86%D8%B1%DB%8C%DB%95%D8%AA-%D9%84%DB%95-%D8%B1%DB%95%D8%B2%D8%A8%DB%95%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8C-1357%D9%87%DB%95%D8%AA%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7-cpz5a5ccnfmj|سەردێڕ=یەکەم رێ پێوان ، خۆپێشاندانی شاری سەردەشت دژی زۆڵم و دیکتاتۆریەت لە رەزبەری ساڵی 1357هەتاوی دا|بڵاوکەرەوە=ویرگول|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> یەکێک لەو خۆپیشاندانە لە دژی [[شانشینی پەھلەوی|ڕژێمی پەھلەوی]]، خۆپیشاندانی ١٤ی سەرماوەز (٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٨) بوو کە دوو مامۆستا بە تۆمەتی ھاندانی خەڵک لە دژی حکوومەتی پەھلەوی دەستبەسەر کران و خەڵکیش لە ناڕەزایی بە دەستبەسەرکردنی ئەو دوو مامۆستایە ڕژانە ناو شەقامەکان و بە دروشمی «دەرکەی زیندان دەشکێنین، زیندانییەکان دەردێنین» خوازیاری ئازادکردنی ئەو دوو مامۆستایە بوون.<ref name="پاشەرۆک">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://virgool.io/pasharok/%D9%87%DB%95%D8%B4%D8%AA-%DA%AF%DB%95%D9%86%D8%AC-%D9%88-%D9%87%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%95%D8%B4%D8%AA-dlw8epxy0zgn|سەردێڕ=*( - هەشت گەنج و هەشت بەهەشت - )*|بڵاوکەرەوە=ویرگول|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> تانکێک بەناو خۆپیشاندەران دەکەوێت و تەقە دەکات کە خەڵک سەرەتا وەدەزانن ئەم گوللانە مەشقی و پلاستیکین، بەڵام بە ڕژانی خوێنی ھەندێک لە خۆپیشاندەران دەزانن کە گوللەکان ڕاستین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sedayemoallem.ir/یادداشت/item/14331-14-آذر،-سردشت؛-پیشقراول-بودن-فرهنگیان-در-خلق-جنبش-های-مدنی |سەردێڕ=14 آذر، سردشت؛ پیشقراول بودن فرهنگیان در خلق جنبش های مدنی (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=دەنگی مامۆستا |ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> لەو خۆپیشاندانەدا ھەشت کەس بەھۆی تەقەی ڕاستەوخۆ گیانیان لەدەستدا.<ref name="پاشەرۆک"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://historydocuments.org/sanad/?page=show_document&id=c9eu8pfoa3|سەردێڕ=تاریخ سند: 14 آذر 1357 (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ناوەندی لێکۆڵینەوەی بەڵگە مێژوویییەکان|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://historydocuments.org/sanad/?page=show_document&id=c9eu8pfoa3 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ھەروەھا لە سەردەمی شۆڕشدا حکوومەتی پەھلەوی ژمارەیەکی زۆر لە [[ئاخووند]]ە شیعەکانی بۆ کوردستان دوورخستەوە کە سەردەشتیشی دەگرتەوە. [[عەبدولڕەحیم ڕەبانی شیرازی]]، [[ھادی باریکبین]] و [[شوکروڵڵا تاھیری خوڕەمابادی]] لە ئاخووندە دوورخراوەکان بۆ سەردەشت بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://historydocuments.ir/?page=post&id=1768|سەردێڕ=اسامی و مشخصات روحانیون تبعیدی در سال 1356 و 1357 (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ناوندی لێکۆڵینەوەی بەڵگە مێژوویییەکان|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://historydocuments.ir/?page=post&id=1768 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sobheqazvin.ir/news/239325/%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%A8-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86-|سەردێڕ=از تبعید به سردشت کردستان تا دریافت حکم انتصاب نمایندگی ولی فقیه در قزوین (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=صبح قزوین|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> === سەرھەڵدانی ١٩٧٩ === {{ئەمانەش ببینە|سەرھەڵدانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (١٩٧٩)}} [[پەڕگە:مامۆستا ھێمن (١٩٧٩).jpg|وێنۆک|بەھاری ساڵی ١٩٧٩ (١٣٥٨ی ھەتاوی)، گەڕانەوەی خەباتکارانی رۆژھەڵات لە باشوورەوە بۆ سەردەست؛ مامۆستا [[ھێمن]] شەشەمین کەس لە ڕاستەوە.]] سەردەشت یەکێک بوو لەو ناوچانەی کە دژی دەسەڵاتی [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کۆماری ئیسلامی]] خەباتی چەکدرایی تێدا ئەنجامدرا. دواتر شارەکە بۆ ماوەیەک لەژێر دەسەڵاتی کورداندا بوو و لەلایەن [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] و [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران|کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] بەڕێوەدەبردرا.<ref name="گۆڤاری تیشک">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://govartishk.com/conflicts/ |سەردێڕ=کێشەی خاک لەنێوان کورد و تورکی ئازەربایجانی لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ئێراندا |بڵاوکەرەوە=گۆڤاری تیشک |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211222222913/https://govartishk.com/conflicts/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەو سەردەمەدا لە سەردەشت و ناوچەکانی دەوروبەر، ١٠،٠٠٠ پێشمەرگە بوونیان ھەبوو.<ref name=ward>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Immortal: A Military History of Iran and its Armed Forces|دوایین=Ward|یەکەم=R.S.|ساڵ=٢٠٠٩|پەڕەکان=٢٣١–٢٣٣|بڵاوکەرەوە=Georgetown University Press |ژپنک=٩٧٨-١٥٨٩٠١٥٨٧٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8eUTLaaVOOQC|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160505064926/https://books.google.com/books?id=8eUTLaaVOOQC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەروبەندی شکستی دانوستانەکانی نێوان کورد و حکوومەتی ناوەندیی ئێران، [[شێخ عێزەدین حوسێنی]] وەکوو یەکێک لە ڕێبەرانی شۆڕش لە کوردستان بە مەبەستی ھاندانی خەڵک سەردانی ئەم شارەی کرد.<ref name="شار١">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=185336|سەردێڕ=گفتوگۆکانی کورد و شەرخوازیی کۆماری ئیسلامی ئێران|بڵاوکەرەوە=شارپرێس|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240126153419/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=185336|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھێزەکانی ''چریکەکانی فیداییی گەل'' ھێزێکی دیکە بوون کە لە سەردەشت و دەوروبەری نیشتەجێ ببوون و لە دژی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئۆپەراسیۆنیان ئەنجام دەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://siahkal.com/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%84/|سەردێڕ=ورود خاطرات جنگل (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=سیاھکەل|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> ھەروەھا ھێزەکانی [[ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران]] لە سەردەشت بوونیان ھەبوو، ئەوان دوای ئەوەی لە شارە گەورەکانی ئێران شکستیان خوارد، ڕوویان لە سەردەشت و ناوچەکانی دیکەی کوردستان کرد و ھێزێکی تایبەت بە ناوچەکەیان بەناوی ''پێشمەرگەی موجاھیدی خەلق'' پێکھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2011/06/110620_l10_30khordad60_khodabandeh|سەردێڕ=ورود سازمان مجاهدین خلق به 'فاز نظامی' و پیامدهای آن (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=بی بی سی|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> دوای ئەوەی کە [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] بەھۆی [[شەڕی پاوە]] لە ١٩ی ئابی ١٩٧٩، فەرمانی ناردنی ھێزی بۆ ئەو شارە دەرکرد، لە ئاکامدا شەڕێکی سێ مانگە لە سەرانسەری کوردستان ڕوویدا. بەھۆی ئەو شەڕە بەربڵاوە، زۆربەی حیزبە کوردییەکان بنکە و ھێزەکانیان بەرەو سەردەشت و ناوچە سنوورییەکانی گواستەوە. لە ٢٦ی ئابی ١٩٧٩، بنکەی سەربازیی سەردەشت بەبێ تەقەکردن لەلایەن حیزبی دێموکرات و کۆمەڵەوە دەستی بەسەردا گیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=182559|سەردێڕ=هەیئەتی نوێنەرایەتی گەلی كورد چۆن دامەزرا؟|بڵاوکەرەوە=شارپرێس|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208010454/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=182559|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شێخ عێزەدین حوسێنیش یەکێک لەوانە بوو کە لەبەر ئاسایشی خۆی لە گوندە سنوورییەکانی دەوروبەری سەردەشت نیشتەجێ بوو. سێ مانگ دواتر خومەینی پەیامی ئاشتی و ئاگربەستی ڕاگەیاند و دانیشتنەکان لە نێوان لایەنە کوردییەکان و لایەنی حکوومەت لە سەردەشتەوە دەستی پێکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://zagrospost.com/34087|سەردێڕ=عزالدین حسینی؛ روحانی اهل سنت که خمینی آرامش کردستان را از او خواست⁄ ھاوری یوسفی (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=زاگرۆس پۆست|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان =٣ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> سەردەشت و دەوروبەری چەندین جاران شایەتی دانیشتنەکانی نێوان نێردراوانی دەوڵەتی ئێران و لایەنە کوردییەکان بوو، کە کوردەکان بەدوای چارەسەری ئاشتیخوازانەی پرسی کورد و بەدەستھێنانی بابەتی [[ئۆتۆنۆمی|خۆبەڕێوەبەری]] بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=152186|سەردێڕ=لەسەر بناغەی هەواڵێکی درۆ، چل ساڵ لەمەوبەر فەرمانی پەلاماردانی کوردستان دەرچوو|بڵاوکەرەوە=شارپرێس|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240206230137/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=152186|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> جاری یەکەم لە ڕۆژی ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩، [[داریووش فرووھەر]] لەگەڵ چەند ئەفسەرێکی باڵا و نوێنەرێکی خومەینی ھاتنە سەردەشت و لە گوندی [[نشکۆڵان]] چاویان بە [[جەلال تاڵەبانی|مام جەلال]] و چەند عەرەبێکی ئۆپۆزسیۆنی عێراقی کەوت، کە مام جەلال پێش ئەم دیدارە لەگەڵ [[عەبدولڕەحمان قاسملوو]]، شێخ عێزەدین و ئەندامانی کۆمەڵە ڕاوێژی کردبوو. دواتر بۆ جاری دووەم لە ڕۆژانی ١٨ و ١٩ی تشرینی یەکەمدا، لە گوندی [[بنۆخەڵێف]]ی سەر بە سەردەشت، مام جەلال کۆبوونەوەیەکی لە نێوان داریووش فرووھەر و شێخ عێزەدین ڕێک دەخات، لە کۆبوونەوەکەدا ھەردوو لایەن داواکارییەکانی خۆیان دەخەنە ڕوو کە گرنگترینیان بابەتی ئاگربەستە لە نێوان ھێزە کوردەکان و ھێزەکانی حکوومەتی ناوەندی. دوابەدوای کۆبوونەوەی بنۆخەڵێف، جموجۆڵێکی زۆر گەرموگوڕ دەستی پێکرد بۆ پێکھێنانی «دەستەی نوێنەرانی کورد» لە نێوان شێخ عێزەدین، حیزبی دێموکرات، کۆمەڵە و لقی کوردستانی چریکەکانی فیداییی گەل. جاری سێیەم لە ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٧٩، بە دەستپێشخەری و ئامادەبوونی مام جەلال، کۆبوونەوەیەک لە گوندی [[بێورانی خوارێ|بێوران]]ی سەردەشت لە نێوان لایەنی کوردی بە سەرۆکایەتیی شێخ عێزەدین و لایەنی حکوومەتی ناوەندی بە سەرۆکایەتیی داریووش فرووھەر ڕێکخرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=11758|سەردێڕ=فتوای جیهاد دژبە کورد، ٤٠ ساڵ لەمەوبەر درا|بڵاوکەرەوە=ڕۆژنیوز|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان =٦ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> کە داخوازییەکی ھەشت خاڵی لەلایەن لایەنی کوردییەوە پێشکەشی لایەنی ئێرانی کرا و تێیدا داوای بەدەستھێنانی خوبەڕێوەبەریی کوردستان کرابوو. ئاسایشی کۆبوونەوەی بێوران لەئەستۆی پێشمەرگەکانی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] بوو و دەوترێت کە ئەوان لەو ڕۆژەدا فەرمانی مام جەلالیان پێبوو کە ڕووبەڕووی ھەڕەشەی و ھێرشی [[سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران|ئەرتەشی ئێران]] ببنەوە.<ref name="شار١"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=43822&Jor=23|سەردێڕ=بۆ یەکەم جار.. وتووێژێك لەگەڵ مامۆستا شێخ عێزەدین حوسێنی بڵاودەبێتەوە|بڵاوکەرەوە=سپی میدیا|ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان =٦ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> دواتر شاری سەردەشت بۆ ماوەی ١٤ مانگان لەلایەن ھێزە کوردەکانەوە گەمارۆ درابوو و تەواوی ڕێگاکانی سەردەشت بۆ مەھاباد، پیرانشار و بانە کەوتبوونە ژێر دەستی چەکدارە کوردەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.qudsonline.ir/news/822145/%D8%A7%DA%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C|سەردێڕ=اگر کردستان را از دست داده بودیم انقلاب را از دست می‌دادیم/ روایتی مستند از ۱۴ ماه محاصره طاقت فرسای شهر سردشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=قودس ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.qudsonline.ir/news/822145/%D8%A7%DA%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ھێزەکانی [[عەلی سەیاد شیرازی]] لە ڕێگەی بانەوە ڕوویان کردە شاری سەردەشت تاوەکوو کۆنتڕۆڵی شارەکە بگرنە دەست. لە نزیکی سەردەشت ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی زیانێکی بەرچاویان بەرکەوت و ژمارەیەکی زۆریان کوژران و بریندار بوون. بەوتەی لایەنی حکوومەتی ئێران، ھێزە ئێرانییەکان ٧٠ بۆ ٨٠ کوژراو و ١٠٠ بۆ ١٥٠ برینداریان لێکەوتەوە.<ref>کتێبی نەوتراوەکانی شەڕ، بیرەوەرییەکانی عەلی سەیاد شیرازی، بەشی ڕزگارکردنی سەردەشت؛ کاتێک نزیک بوو سەیاد خۆی بدۆڕێنێت</ref> ئەو پێکدادانانەی ھاوینی ١٩٨٠ لە ڕێگای بانە–سەردەشت، بە ''شەڕی [[دارساوێن]]'' ناسراوە. بەوتەی [[ئەبوولحەسەن بەنیسەدر]]، سەرۆک کۆماری ئەوکاتی ئێران لە وەڵامی پرسیارەکەی لەبارەی زیانەکانی سەردەشت و لەناوچوونی ٥٠٠ چەکداری سەر بە ئێران، سەیاد شیرازی وەڵام دەداتەوە کە ئەوان دەچنە بەھەشت و بۆ قەرەبووکردنەوەی سەرنەکەوتن خوازیاری بەکارھێنانی بۆمبی [[ناپاڵم]] دەکات کە لەگەڵ توڕەبوون و ڕەتکردنەوەی بەنیسەدر ڕووبەڕوو دەبێتەوە. ئەو ناکۆکی و کێشانە دەبێتە ھۆی ئەوەیکە دوو پلەی سەبازی لە سەیاد شیرازی بستێنرێتەوە و لە پۆستەکەی دووربخرێتەوە.<ref>نامەکانی بەنیسەر بۆ خومەینی و ئەوانەی تر، پەڕەی ١٥٧ و ٣٢١-٣</ref> بەڵام عەلی سەیاد شیرازی ھۆکارەکەی شتێکی دیکە زانیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mizanonline.ir/fa/news/452973/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B3%D8%B1-%DB%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%A8%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%A2%D9%84%D9%88%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%86%D8%A7%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D9%86%D9%85|سەردێڕ=ماجرای کسر ۲ درجه از شهید صیاد توسط بنی‌صدر/ من این جلسه را آلوده و ناپاک می‌بینم|بڵاوکەرەوە=میزان|ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.mizanonline.ir/fa/news/452973/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B3%D8%B1-%DB%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%A8%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%A2%D9%84%D9%88%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%86%D8%A7%D9%BE%D8%A7%DA%A9-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D9%86%D9%85 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> فەرماندەیەکی ئەرتەش بەناوی ''محەممەدحەسەن سادقزادە''، دوای کوژرانی ''حوسێن شەھرامفەر'' لە ڕێگای بانە–سەردەشت ئەرکی گرتنی ڕێگاکەی پێدەدرێت. سادقزادە لە بیرەوەرییەکانیدا دەڵێت سەرەتا عەلی سەیاد شیرازی ھەوڵی یەکەم بۆ ڕزگارکردنی ڕێگاکە دەدات کە لە پۆستەکەی دووردەخرێتەوە و سەرناکەوێت، بۆ جاری دووەم حوسێن شەھرامفەر دەستنیشان دەکرێت بۆ ڕزگارکردنی ڕێگاکە کە دوای گرتنی ٥ بۆ ٦ کیلۆمەتر و سازکردنی ٢ بۆ ٣ بنکەی بچووکی سەربازی لە نزیک [[بانە]] دەکوژێت.<ref>کتێبی «شبی در دارساوین»، نووسینی «محمدحسن صادق‌زاده»، پەڕەی ١٠، ١١، ١٢، ١٣ و ٥٤</ref> دواتر بۆ جاری سێیەم سادقزادە خۆی دەبێتە بەرپرسی گرتنی ڕێگای بانە–سەردەشت کە ڕووبەڕووی خۆڕاگریی قورسی پێشمەرگەکانی حیزبی دێموکرات دەبنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=29453|سەردێڕ=حەماسەکەی جادەی بانە ــ سەردەشت|بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208013011/https://kurdistanukurd.com/?p=29453|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>کتێبی «شبی در دارساوین»، نووسینی «محمدحسن صادق‌زاده»، پەڕەی ١٤، ١٥ و ١٦</ref> سادقزادە دەڵێت کە کەشوھەوای سەردەشت لە نیوەی ساڵدا بۆ ھاتوچۆی ھەلیکۆپتەر خراپ بووە و پێویستیش بووە تەواوی ناوچە سنوورییەکان بەھۆی شەڕی ئێران و عێراقەوە لەژێر کۆنترۆڵی حکوومەتی ئێراندا بن، بۆیە بۆ ھێزە ئێرانییەکان پێویست بوو ڕێگای چوونە ناو شاری سەردەشت کۆنترۆڵ بکەن.<ref>کتێبی «شبی در دارساوین»، نووسینی «محمدحسن صادق‌زاده»، پەڕەی ١٣</ref> [[محەممەد برووجێردی]]، یەکێک لە دامەزرێنەران و فەرماندەیەکی [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سپای پاسداران]] لەدوای کوژرانی [[ناسر کازمی]] و [[محەممەدعەلی گەنجیزادە]] لە ڕێگای [[پیرانشار]] بۆ سەردەشت لە ئاخرەکانی ھاوینی ١٩٨٢دا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زندگینامه: ناصر کاظمی (۱۳۳۵–۱۳۶۱) (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/216626/زندگینامه-ناصر-کاظمی-۱۳۳۵-۱۳۶۱|بڵاوکەرەوە=ھەمشەھریی ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یادکردی از شهید محمدعلی گنجی‌زاده (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/98062310591/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%AC%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87|بڵاوکەرەوە=ئیسنا|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> بەرپرسیارێتیی کۆنتڕۆڵکردنی ناوچەکانی نێوان پیرانشار و سەردەشتی پێدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زندگینامه: محمد بروجردی (۱۳۳۳ - ۱۳۶۲) (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/185116/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B3%DB%B3-%DB%B1%DB%B3%DB%B6%DB%B2|بڵاوکەرەوە=ھەمشەھریی ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=درباره محمد بروجردی (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84338300/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%DB%8C|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> [[مەحموود کاوە]] ڕۆڵێکی بەرچاوی لە گرتنی ڕێگاکەدا ھەبوو، ئەوەش دوای ئەوەی فەرماندەکانی سپای پاسداران لە ڕێگای پیرانشار–سەردەشت یەک لەدوای یەک دەکوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محمود کاوه؛ فرزند کردستان، معجزه انقلاب (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.ibna.ir/news/310106/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D9%88%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8|بڵاوکەرەوە=ئیبنا|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> ھێزەکانی ئێران بەگشتی لە ئایاری ١٩٨٢ لە پیرانشارەوە بەرەو سەردەشت ئۆپەراسیۆنێکیان دەست پێکرد کە ھەتا تشرینی دووەمی ھەمان ساڵ بۆ ماوەی ٦ مانگان درێژەی ھەبوو و سەرئەنجام مەودای ١٠٠ کیلۆمەتری نێوان پیرانشار و سەردەشتیان گرتە دەست کە کوژراو و بریندارێکی زۆر لە ھەر دوو لایەن کەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/archive/2022-04-04/90732|سەردێڕ=چەند وێستگەیەکی مێژوویی حیزبی دێموکرات لە دوای هاتنەسەرکاری کۆماری ئیسلامی (٣ـ٢)|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/archive/2022-04-04/90732 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عبور از جاده ۱۰۰ کیلومتری در ۶ ماه! (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.javanonline.ir/fa/news/968434/%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%A7%D8%AF%D9%87-%DB%B1%DB%B0%DB%B0-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%88%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%B6-%D9%85%D8%A7%D9%87|بڵاوکەرەوە=جەوان ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زندگینامه: محمود کاوه (۱۳۴۰-۱۳۶۵) (بە فارسی)|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/219749/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B0-%DB%B1%DB%B3%DB%B6%DB%B5|بڵاوکەرەوە=ھەمشەھری ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> بەوتەی سەرچاوەیەکی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، زیانەکان و قوربانییەکان لە ھەر دوو لادا بەرچاو بوو و تەنیا لە ڕۆژێکدا لە ڕێگاکە زیاتر لە ٥٥ پێشمەرگە کوژراو و بریندار بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://giareng.com/?p=19609|سەردێڕ=یادێک لە قارەمانەکانی لکی١ی هێزی ئاوارە (قەندیل). سەید عەلی هاشمی|بڵاوکەرەوە=گیاڕەنگ|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> [[حەسەن ڕەستگار]]، بەرپرسی ئەوکاتی کۆمیتەی سەردەشتی سەر بە حیزبی دێموکرات، لە لێدوانێکدا ڕای گەیاند کە ڕێگای سەردەشت–پیرانشار بۆ ھێزە کوردەکان گرنگییەکی تایبەتی ھەبوو و زۆربەی یارمەتییەکانی حکوومەتی عێراق لەوێوە دەھاتن، بۆیە بۆ ڕاگرتنی ڕێگاکە یارمەتییان لە ھێزی پشتیوانیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=LF7-a1PMTzg|سەردێڕ=Pencemor- (5) پەنجەمۆر- چیرۆکی وێنەیەکی دکتۆر قاسملو و سەدام حوسێن|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> [[زیندانی دۆڵەتوو]] ھەڵکەوتوو لە باکووری شارستانی سەردەشت کە شوێنی بەندکرانی ھێزەکانی سەر بە کۆماری ئیسلامی بوو، لە ٦ی ئایاری ١٩٨١دا لەلایەن ھێزی ئاسمانیی عێراقی بەعسەوە بە دوو فڕۆکە بۆردوومان کرا. ئەو زیندانە کە شوێنی بەندکرانی زیاتر لە ٢٠٠ کەسی سەر بە حکوومەتی کۆماری ئیسلامی بوو، لەلایەن حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە بەڕێوە دەبردرا. میدیاکانی سەر بە حکوومەتی ئێران ھەر لە سەرەتای بۆردوومانکردنی زیندانەکەوە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە حیزبی دێموکرات ھاوکاریی ڕژێمی بەعسی کردووە و پێشتر ئاگاداری ھێرشەکە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.javanonline.ir/fa/news/1012934/%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AF|سەردێڕ=دموکرات‌ها گرای بمباران «دوله‌تو» را به بعثی‌ها داده بودند (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=جەوان ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> بەڵام حیزبی دێموکرات تەواوی بانگەشەکانی کۆماری ئیسلامی ھەر وەکوو [[ئەشکەنجەدان]]ی زیندانییەکان و بەشداریی بۆردوومانکردنی زیندانەکەی ڕەت کردووەتەوە و لە کاتی ھێرشەکەدا سەرکۆنەی بۆردوومانەکەی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=75569|سەردێڕ=عەبدوڵڵا حەسەن‌زادە: پێوەندیی حیزبی دێموکرات لەگەڵ دەوڵەتی عێڕاق پێوەندییەکی سەربەرزانە بوو|بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240507021539/https://kurdistanukurd.com/?p=75569|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئاکامدا زیاتر لە ٤٠ زیندانی کوژران، زیاتر لە ٥٠ زیندانی بریندار بوون و ھەروەھا ٦ پێشمەرگەی حیزبی دێموکراتیش گیانیان لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://peshmergekan.com/?p=50705|سەردێڕ=بۆمبارانی زیندانی دۆڵەتوێی سەردەشت و هەڵوێستی حیزبی دێمۆکڕات|بڵاوکەرەوە=پێشمەرگەکان|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> === شەڕی ئێران و عێراق === {{ئەمانەش ببینە|شەڕی ئێران و عێراق}} سەردەشت یەکێک لەو شوێنانەی نێوان شەڕی ٨ ساڵەی ئێران و عێراق بوو کە شارەکە و دەوروبەری زیانێکی زۆری بەرکەوت و ھەتا ئێستاش شوێنەوارەکانی ماوەتەوە. ئێران ئۆپەراسیۆنەکانی [[ئۆپەراسیۆنی نەسری ٤|نەسری ٤]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/98033114858/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%DB%B4/|سەردێڕ=مروری بر عملیات «نصر ۴» (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیسنا|تاریخ =٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> [[ئۆپەراسیۆنی فەتحی ٥|فەتحی ٥]]،<ref name="فارسنیوز" >{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13990805001107?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=%D8%A7%D8%B2%20%251%24s&aoh=16548456130992&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.farsnews.ir%2Fnews%2F13990805001107%2F%25D8%25A8%25D9%2588%25D9%2584%25D8%25AD%25D8%25B3%25D9%2586-%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25AF%25D8%25A2%25D9%2588%25D8%25B1-%25D8%25B1%25D8%25B4%25D8%25A7%25D8%25AF%25D8%25AA%25E2%2580%258C%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C-%25D9%2585%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%2587-%25D8%25B1%25D8%25B2%25D9%2585%25D9%2586%25D8%25AF%25DA%25AF%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25D8%25AF%25D9%2581%25D8%25A7%25D8%25B9-%25D9%2585%25D9%2582%25D8%25AF%25D8%25B3-%25D8%25AA%25D8%25B5%25D8%25A7%25D9%2588%25DB%258C%25D8%25B1|سەردێڕ= «بولحسن» یادآور رشادت‌های مردانه رزمندگان در دفاع مقدس+تصاویر (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە= ھەواڵنێری فارس|ڕێکەوت= ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}{{بەستەری مردوو|url=https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13990805001107?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ئۆپەراسیۆنی کەربەلای ١٠|کەربەلای ١٠]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www-irna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.irna.ir/amp/84050188/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=%D8%A7%D8%B2%20%251%24s&aoh=16548452032651&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.irna.ir%2Fphoto%2F84050188%2F%25D8%25B9%25D9%2585%25D9%2584%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25AA-%25DA%25A9%25D8%25B1%25D8%25A8%25D9%2584%25D8%25A7%25DB%258C-%25DB%25B1%25DB%25B0|سەردێڕ= عملیات کربلای ۱۰ (بە فارسی)| بڵاوکەرەوە= ھەواڵنێری کۆماری ئیسلامی (ئیرنا)|ڕێکەوت= ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> [[ئۆپەراسیۆنی بەیتولموقەدەسی ٢|بەیتولموقەدەسی ٢]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://ihuo.ac.ir/233-%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-2.html|سەردێڕ= بیت المقدس ۲ (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە= ihuo|ڕێکەوت= ٥ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}{{بەستەری مردوو|url=https://ihuo.ac.ir/233-%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-2.html |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> [[ئۆپەراسیۆنی بەیتولموقەدەسی ٣|بەیتولموقەدەسی ٣]]<ref name="فارسنیوز" /> و [[ئۆپەراسیۆنی بەیتولموقەدەسی ٦|بەیتولموقەدەسی ٦]]<ref name="فارسنیوز" /> لە ناوچەکانی نێوان سەردەشت و بانە بە ئامانجی گرتنی بەشێک لە خاکی [[قەزای ماوەت]] لە [[پارێزگای سلێمانی]] ئەنجامدا، کە ھەتا ئاستێکی کاتی ھێزە ئێرانییەکان سەرکەوتن. ھێزە عێراقییەکان لە ھەوڵی گرتنی سەردەشت سەرکەوتوو نەبوون، بەڵام توانیان ھەتا کێوی سنووریی بوڵفەت لە کێلێ پێشڕەوی بکەن و لەوێوە بە بەکارھێنانی تۆپخانە چەندین جار ناوەندی شاریان بۆردوومان کرد. بە ئامانجی گرتنەوەی ناوچە سنووریەکانی سەردەشت، ھێزەکانی ئێران ئۆپەراسیۆنی [[ئۆپەراسیۆنی نەسری ٥|نەسری ٥]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.isna.ir/news/99050100004/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1%DB%B5|سەردێڕ= مروری بر دستاوردهای عملیات «نصر۵» (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە= ھەواڵنێری خوێندکارانی ئێران (ئیسنا)|ڕێکەوت= ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> و [[ئۆپەراسیۆنی نەسری ٧|نەسری ٧]]یان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/225970/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%DB%B7|سەردێڕ=آشنایی با عملیات نصر ۷ (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھەمشەھریی ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231221153820/https://www.hamshahrionline.ir/news/225970/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%DB%B7|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1400051409812/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%DB%B7|سەردێڕ=مروری بر نتایج عملیات «نصر ۷» (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیسنا|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ئەنجامدا و توانیان ھەتا ڕادەیەک سەرکەون. ھەروەھا [[کیمیابارانی سەردەشت]] لە درێژەی ئەو شەڕەدا ڕوویدا کە زیانێکی زۆر بە سەردەشت و خەڵکی شارەکە کەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://ku.mehrnews.com/news/32998/%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%D8%B4-%D9%A3%D9%A3-%D8%B3%D8%A7%DA%B5-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%98-%D9%86%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%95%D9%88%DB%95|سەردێڕ= برینەکانی سەردەشت پاش ٣٣ ساڵ سارێژ نەبوونەتەوە|بڵاوکەرەوە= ئاژانسی ھەواڵی مێھر|ڕێکەوت= ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20211026120436/https://ku.mehrnews.com/news/32998/%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%D8%B4-%D9%A3%D9%A3-%D8%B3%D8%A7%DA%B5-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%98-%D9%86%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%95%D9%88%DB%95|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[مین]]ە چێنراوەکانی سەردەمی شەڕ لە سنووری سەردەشت ساڵانە دەبنە ھۆی کوژران و برینداربوونی خەڵکی ئاسایی و ھەتا ئێستاش ئەو کێشەیە بەردەوامە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/1819|سەردێڕ=شەڕی عێراق _ ئێران لە کوردستان هێشتا کۆتایی نەهاتووە‌|بڵاوکەرەوە=پەیسەر|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> === کیمیابارانی ١٩٨٧ === {{ئەمانەش ببینە|کیمیابارانی سەردەشت}} لە ٧ی پووشپەڕی ساڵی ١٣٦٦ی ھەتاوی بەرامبەر بە ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٨٧ی زایینی، کاتژمێری ٤:٣٠ سەر لە ئێوارە ھێزە ئاسمانییەکانی [[ڕژێمی بەعس]] و فرۆکەوانەکانی ئەو سوپایە، بە گازی کیمیاوی شاری سەردەشت و گوندی [[ڕەشەھەرمێ]]یان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304201045/http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشان=http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 |سەردێڕ=دۆسیەی کیمیابارانکردنی سەردەشت |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304201045/http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کیمیاباران کرد. بەپێی ئەو کارەساتە، سەرەتا ١٠ مەدەنی گیانیان لە دەستدا و ٦٥٠ کەسیش بریندار بوون.<ref name="nti_sardasht_attack">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Iran Profile – Chemical Chronology 1987 |ناونیشان=http://www.nti.org/e_research/profiles/Iran/Chemical/2340_2959.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070416101720/http://www.nti.org/e_research/profiles/Iran/Chemical/2340_2959.html <!-- Bot retrieved archive --> |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠٠٧ |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Nuclear Threat Initiative |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی ڕاپۆرە فەرمییەکان، لە ١٢٬٠٠٠ دانیشتوو، ٨٬٠٠٠ کەس تووشی مەترسی بوون. لە ٤٬٥٠٠ کەس کە پێویستیان بە ئاگادارییە پزیشکییەکان ھەبووە، ١٬٥٠٠ کەس بەستەری کران کە ٦٠٠ کەسیان بۆ تاران بردران. ٣٬٠٠٠ کەسی دیکە بە سەرپێیی درمان کران، کە زۆر یەکیان دواتر شاریان بەرەو گوندەکان بەجێھێشت و بە بەکارھێنانی دەرمانە خۆماڵییەکان ھەوڵی چاککردنەوەی خۆیان دا. سەرئەنجام دواتر ١٣٠ کەس گیانیان بەخت کرد.<ref>[http://www.odvcw.org/articleshow.php?id=114 هشت‌هزار و 24مصدوم شيميايي سردشت در آمار بنياد شهيد نيستند] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120125054707/http://www.odvcw.org/articleshow.php?id=114 |date=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101206094322/http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشان=http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 |سەردێڕ=کردستان آزمایشگاه سلاحهای شیمیایی |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101206094322/http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/3070|سەردێڕ=كورد لە جەنگی عێراق و ئێراندا چی بۆمایەوە؟‌|بڵاوکەرەوە=پەیسەر|ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> ئێستاش لەو شارەدا بەھۆی کیمیابارانەوە، ژمارەیەکی زۆر تووشی نەخۆشییە کیمیایییەکان بوون<ref>[http://www.payvand.com/news/06/dec/1239.html Iranian Chemical Attacks Victims<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110522023927/http://www.payvand.com/news/06/dec/1239.html |date=٢٢ی ئایاری ٢٠١١ }}</ref> و کێشەی خزمەتگوزاریی پزیشکییان ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1409202318|سەردێڕ= بەرکەوتووی چەکی کیمیایی لە سەردەشت سێ مانگە چاوەڕێی ئەنجامی پشکنینەکانیانن|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لەناو ئەو ٤٬٥٠٠ نەخۆشەی کە پێویستیان بە ئاگادارییە پزیشکییەکان ھەبوو، ھەندێکیش لە ڕزگارکەران بوونیان ھەبوو.<ref>فرووتەن، عەباس. پێداچوونەوەی پزیشکیی شەڕی کیمیاییی عێراق. تاران، ئێران: زانکۆی زانستە پزیشکییەکانی بەقییەتوڵڵا، ٢٠٠٣، پەڕەی ١٨٣</ref> [[پەڕگە:محل اصابت بمب شیمیایی.jpg|وێنۆک|شوێنی کیمیابارانکراوی شاری سەردەشت لە ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٨٧]] [[پەڕگە:Photo18 2.jpg|وێنۆک|وێنەی چەند بەرکەوتووی کیمیایی لە شاری سەردەشت]] [[پەڕگە:Photo18 3.jpg|وێنۆک|چەند بەرکەوتووی کیمیایی لە سەردەشت]] [[پەڕگە:Sardashttt.jpg|وێنۆک|شوێنی ڕاگرتنی بەرکەوتووانی کیمیاباران لە سەردەشت]] [[پەڕگە:Sardasht 01.jpg|وێنۆک|بنەماڵەیەکی بەرکەوتووی کیمیایی لە سەردەشت]] دادگای گشتیی تاران لە نیسانی ٢٠٠٤دا، حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی بە پشتگیریکردن لە حکوومەتی [[سەددام حوسێن]]، بەرپرسی ئەو ھێرشە ناساند. لە ئەنجامی دادگاکەدا، حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان بە پێدانی ٦٠٠ ملیۆن دۆلار بە قوربانییەکان سزا درا.<ref name="tehrancourtruling">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.payvand.com/news/04/apr/1184.html |سەردێڕ=Iran: Tehran's Public Court issues $600 million verdict against US to pay to Sardasht residents |ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Payvand |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709181342/http://www.payvand.com/news/04/apr/1184.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پاش ئەم ڕووداوە، ئێران شاری سەردەشتی بە «یەکەمین شاری بەرکەوتووی چەکی کیمیایی لە جیھان» ناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150427063810/http://www.dsrc.ir/view/article.aspx?id=247 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشان=http://www.dsrc.ir/view/article.aspx?id=247 |سەردێڕ=هفتم تير، سالروز بمباران شیمیایی سردشت |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8907180286 |سەردێڕ=سازمان منع سلاح‌هاي شيميايي براي قربانيان سردشت پيام صادر مي‌كند |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150424003205/http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8907180286}} {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8907180286 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150424003205/http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8907180286 |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/83368686/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86|سەردێڕ=سردشت نخستین شهر قربانی سلاح شیمیایی در جهان (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1401040704336/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86|سەردێڕ=نخستین شهر قربانی جنگ‌افزارهای شیمیایی در جهان (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیسنا|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> ھەروەھا ھەندێک لایەنی تر ئەو کارەساتەیان وەکوو «کۆمەڵکوژی» ناساندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/3666|سەردێڕ=كورد چەند جار كۆمەڵكوژ كراوە؟‌|بڵاوکەرەوە=پەیسەر|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> لەو جێیەوە کە سەردەشت ئامانجێکی سەربازی ھەژمار نەدەکرا، خەڵکی شارەکەش بۆ ھێرشەکە ئامادە نەبوون. خەڵکی شارەکە بە ژیان لە سنوور و بەرەی شەڕ، لەگەڵ بۆردوومانەکانی عێراق ڕاھاتبوون. بەو جۆرە خەڵک دواتر بە پزیشکەکانیان ڕادەگەیاند کە نەیاندەزانی ئەوە بۆردوومانێکی کیمیایییە. بەھۆی وەشانی با، تەنانەت نەخۆشخانە و ناوەندە دەرمانییەکانیش ئاڵوودە بوون و ئەو ژمارە کەمە لە پزیشکان و پەرستارانەی لەوێ کاریان دەکرد، ناچار بوون کە شارەکە بەجێبھێڵن. دوو حەمامی گشتی بۆ دەرمانی قوربانییەکان بەکاردەھێنران و یاریگایەکی بچووک کرایە ناوەندێکی پزیشکیی ١٥٠ تەختی. لە چەند سەعاتی یەکەمدا نزیکی ٣٠ کەس کە زۆربەیان منداڵانی کەمتەمەن و بەساڵاچووان بوون، بەھۆی کێشەکانی توندیی ھەناسەیی گیانیان بەخت کرد. ھەتا ساڵی ٢٠٠٧، سەرجەم ١٣٠ کەس (١٠٩ خەڵکی مەدەنی، ٢١ چەکدار و ھتد) لە [[کیمیابارانی سەردەشت]] لە حوزەیرانی ١٩٨٧ گیانیان لە دەستدا. بیست کەس لە چەند سەعاتی یەکەم، دە کەس لە کاتی بردن بۆ شارەکانی دیکە و نزیکی ١٠٠ کەسی تر لە نەخۆشخانەکانی ئێران و ئەورووپا لە درێژەی مانگێک دواتر گیانیان بەخت کرد. لە نێوان ئەو خەڵکە مەدەنییەی کە گیانیان بەخت کرد، ٣٩ کەس تەمەنیان ژێر ١٨ ساڵ بوو، کە ١١ کەسیان ژێر ٥ ساڵ بوون. ھەروەھا سی و چوار ژن و کچ گیانیان لە دەستدا.<ref>Khateri S, Wangerin R. Denied Truths, the story of victims of chemical weapons in Iran, center for women and family affairs. 2008 , {{ISBN|978-600-5201-13-0}}</ref><ref>Khateri S. Victims of chemical weapons in Iran – an evaluation on health status of 45,000 Iranian victims of chemical warfare agents. Society for Chemical Weapons Victims Support (SCWVS) (www.scwvs.org), April 2003, {{ISBN|964-93602-5-5}}</ref> خەردەل وەکوو ھۆکارێک لێکنادرێتەوە کە ببێتە ھۆی مردن، بەڵکوو ھۆکارێکی لاوازکردنە و تەنیا ٣٪ بۆ ٥٪ دەبێتە ھۆی مردن. زۆر یەک لەو ٩٥٪ی لە کیمیابارانی سەردەشت زیندوو مانەوە، لە درێژەی چەند ساڵی دواتر بە توندی تووشی کێشە و نەخۆشی جۆراوجۆر، وەکوو کێشەکانی توندی ھەناسەیی، ئازارەکانی چاو، کێشەکانی پێست و ھەروەھا ھەندێک کێشە لە سیستەمی بەرگریی لەشی خۆیان بوون.<ref>Khateri S, Ghanei M, Soroush MR, Haines D. Effects of mustard gas exposure in paediatric patients. Long-term health status of mustard-exposed children, 14 years after chemical bombardment of Sardasht. J Burns & Wound Care [serial online] (http://www.journalofburnsandwounds.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180326201400/http://journalofburnsandwounds.com/ |date=٢٦ی ئازاری ٢٠١٨ }}), 2003;2(1):11</ref><ref>Ghanei M, Aslani J, Khateri S, Hamadanizadeh K. Public Health Status of the Civil Population of Sardasht 15 Years Following Large−Scale Wartime Exposure to Sulfur Mustard. J Burns &Surg Wound Care [serial online] 2003;2(1):7. Available from: URL: http://www.journalofburns.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220421014815/https://journalofburns.com/ |date=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢ }} . Published March 11, 2003</ref> ئەو کێشانە ھەتا ئێستاش بۆ بەرکەوتووانی ھێرشە کیمیایییەکە بەردەوامە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/2009202012|سەردێڕ=رزگاربووانی کیمیابارانی سەردەشت داوادەکەن رووداوەکە بە "کۆمەڵکوژی" بناسێنرێت|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ھەتا ئاخرین جار ژمارەی بریندارانی تۆمارکراو تەنیا ١،٥٠٠ کەس بووە، لە کاتێکدا ١٣،٠٠٠ کەس پێیان وایە بەرکەوتووی کیمیابارانن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/2757589/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF|سەردێڕ=آمار جانبازان شیمیایی احراز شده سردشت چرا تغییر نمی کند؟ (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ھەروەھا ھەندێک ڕاپۆرت باس لە گەندەڵی لە تۆمارکردنی بریندارانی نوێ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/%D9%BE%DB%95%D8%B1%DB%95%D8%B3%DB%95%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%DA%AF%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%95%DA%B5%DB%8C-%D9%84%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%DA%A9%DB%95%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA|سەردێڕ=پەرەسەندنی گەندەڵی لەتۆمارکردنی ناوی بەرکەوتووانی کیمیایی شاری سەردەشت|بڵاوکەرەوە=کوردپا|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە کاتێکدا [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کۆماری ئیسلامی]] ھەموو ساڵێک لە ساڵیادی کیمیابارانی سەردەشتدا ئەو کارەساتە سەرکۆنە دەکات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.kurdpress.com/news/6300/%D9%BE%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C-%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%86%DA%AF%DB%95%DA%95%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA|سەردێڕ=پەیامی وەزیری دەرەوەی ئێران لە ساڵۆگەڕی کیمیابارانی سەردەشت|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|archive-url=https://web.archive.org/web/20240108213508/https://ku.kurdpress.com/news/6300/%D9%BE%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C-%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%86%DA%AF%DB%95%DA%95%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA|url-status=dead}}</ref><ref name="M1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.mehrnews.com/news/46415/%D9%87%DB%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%95%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%DB%95%DA%A9%DB%95%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%8E%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%86%D8%B4-%D8%AF%DB%95%D8%A8%DB%8C%D9%86|سەردێڕ=هۆکارانی جەنایەتی سەردەشت نە لەبیر دەکەین و نە لێیان خۆش دەبین|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری مێھر|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240108213507/https://ku.mehrnews.com/news/46415/%D9%87%DB%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%95%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%DB%95%DA%A9%DB%95%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%8E%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%86%D8%B4-%D8%AF%DB%95%D8%A8%DB%8C%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.mehrnews.com/news/46418/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%88%DB%95|سەردێڕ=یادی قوربانیانی کیمیابارانی سەردەشت کرایەوە|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری مێھر|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240108213509/https://ku.mehrnews.com/news/46418/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%88%DB%95|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و وڵاتانی ڕۆژاوا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://humanrights.eadl.ir/news/tabid/74/articleType/ArticleView/articleId/8907|سەردێڕ=نقش کشور‌های غربی در بمباران شیمیایی سردشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ستافی مافەکانی مرۆڤی کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240109094503/https://humanrights.eadl.ir/news/tabid/74/articleType/ArticleView/articleId/8907|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1401040805906/%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%B9%D8%AB-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C|سەردێڕ=همدستی قدرت‌های جهانی بیشترین نقش را در جسارت رژیم بعث در بکارگیری سلاح شیمیایی علیه سردشت داشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیسنا|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mizanonline.ir/fa/news/4338781/%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%88%D8%AF|سەردێڕ=غریب آبادی: سهم و مسئولیت کشورهای دخیل در جنایت بمباران شیمیایی سردشت باید تعیین شود (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری میزان|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.mizanonline.ir/fa/news/4338781/%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%88%D8%AF |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> و بەتایبەتی ئەڵمانیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://xelk.org/2407/|سەردێڕ=ئێران: ئەم وڵاتە چەكی كیمیایی دابووە سەدام حسێن|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی خەڵک|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240108213507/https://xelk.org/2407/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.mehrnews.com/news/28552/%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DA%B5-%DA%A9%D9%84%DB%86%D8%B1-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DA%A9%DB%95|سەردێڕ=جەنابی مایکڵ کلۆر سەردانی سەردەشت بکە|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری مێھر|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240108213510/https://ku.mehrnews.com/news/28552/%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DA%B5-%DA%A9%D9%84%DB%86%D8%B1-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DA%A9%DB%95|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.mehrnews.com/news/176/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%88%DB%8C-%D9%86%D8%A7%DA%95%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%D8%A8%DA%95%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%95-%D9%88%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C|سەردێڕ=بابەتی کیمیایی سەردەشت بیانووی ناڕەزایەتی دەربڕین بە وەزیری دەرەوەی ئاڵمانیا|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری مێھر|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240108214731/https://ku.mehrnews.com/news/176/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%88%DB%8C-%D9%86%D8%A7%DA%95%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%D8%A8%DA%95%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%95-%D9%88%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="M1"/> بە بەرپرسیاری ئەو ھێرشە دەزانێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/5725|سەردێڕ=سەردەشت لە نێوان ستەمی بەعس و بێویژدانی نێو دەوڵەتیدا‌|بڵاوکەرەوە=پەیسەر|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> بەڵام زۆر سەرچاوە ڕایانگەیاندووە کە حکوومەت پرۆپاگەندە دەکات و لە ئاکامدا ھیچ کردەوەیەکی پێویست بۆ بەرکەوتووانی کیمیابارانەکە ناکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dwaroj.net/%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%DB%95%D8%B3%D8%AA%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8C-%D9%BE%DA%95-%D9%84%DB%95-%D8%A6%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8E%DA%A9-%D9%84|سەردێڕ=سەردەشت، جەستەیەکی پڕ لە ئازار (یادێک لە شارێکی لەبیرکراو لەپووشپەرێکی سووتاودا )|بڵاوکەرەوە=دواڕۆژ|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240108213509/https://dwaroj.net/%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%DB%95%D8%B3%D8%AA%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8C-%D9%BE%DA%95-%D9%84%DB%95-%D8%A6%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8E%DA%A9-%D9%84|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%95%DB%8E%DA%98%DB%8C%D9%85%DB%8C-%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%86-%DA%86%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%DA%A9%DB%95%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DB%95-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%8C|سەردێڕ=ڕێژیمی ئێران بۆ چارەسەرنەکردنی بەرکەوتووانی کیمیابارانی سەردەشت، ئامریکای بە تاوانبار زانی|بڵاوکەرەوە=کوردستان میدیا|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%A9%DB%95-%D9%84%DB%95-%D8%A8%DB%95%D8%B1%DA%A9%DB%95%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%DB%86%DA%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF|سەردێڕ=یەکێکی دیکە لە بەرکەوتووانی کیمیابارانی سەردەشت کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=کوردپا|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dengekan.info/archives/7467|سەردێڕ=شاری سەردەشت قوربانیەكی دیكەی شەڕی كۆنەپەرستانە … عەلی مەحمود محەمەد|بڵاوکەرەوە=دەنگەکان|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> ھەروەھا چەندین فیلم لەبارەی کیمیابارانی سەردەشتدا ساز کراون کە ناسراوترینیان فیلمی [[دارگوێز (فیلم)|دارگوێز]]ە کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا بڵاو کراوەتە و بەپێی چیرۆکی پیاوێک بەناوی مام قادر ساز کراوە کە بێجگە لەخۆی تەواوی خێزانەکەی بەھۆی کیمیابارانەوە دەکوژرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پێشوازی کوردەکان لە "داری گوێز"/ لە سەردەشت نمایش نەکراوە|ناونیشان=http://ku.mehrnews.com/news/30964|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی مێھر|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠٢٠}}{{بەستەری مردوو|url=http://ku.mehrnews.com/news/30964 |date=تەممووزی ٢٠٢٥ }}</ref> === سەردەمی دوای شەڕ === [[پەڕگە:Sardasht Border Guard (46).jpg|وێنۆک|وێنەی چوار کوژراوی ھێزەکانی پاسەوانی سنووری لە دووپەزەی سەردەشت لە ساڵی ٢٠٢٠]] سەردەشت لە سەدەی ٢١دا چەندین ڕووداو و نائارامی بەخۆیەوە بینیوە. ئەو شارە بووەتە شوێنێک بۆ تێکھەڵچوون و پێکدادان لە نێوان [[حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان|چەکدارە ئۆپۆزیسیۆنە کوردەکان]] و [[ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|چەکدارانی کۆماری ئیسلامیی ئێران]]، کە لەو چەندین ساڵانەدا چەندین تێکھەڵچوون لە سنووری سەردەشتدا ڕوویداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/سەردەشت/-لەەنجامی-تەقەی-کەسانی-نەناسراودا-ەندامی-سپای-پاسداران-کوژران |سەردێڕ=سەردەشت/ لەئەنجامی تەقەی کەسانی نەناسراودا ٤ ئەندامی سپای پاسداران کوژران |بڵاوکەرەوە=کوردپا |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/شوناسی-وژراو-و-بریندارانی-شەڕی-سەردەشت-روون-بۆوە |سەردێڕ=شوناسی كوژراو و بریندارانی شەڕی سەردەشت ڕوون بۆوە |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%DA%98%D8%B1%D8%A7%D9%88-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%DB%95%DA%95%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D9%88%D9%86-%D8%A8%DB%86%D9%88%DB%95 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://westganews.net/dreja.aspx?=hewal&jmara=19687&jor=1 |سەردێڕ=سەردەشت… پێکدادانێکی دیكه لە نێوانی پێشمەرگەکانی دیموکرات و سوپای پاسداران ڕوویدا |بڵاوکەرەوە=وێستگەنیووز |ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nasnews.com/kurd/view.php?cat=4570 |سەردێڕ=لە پێکدادانێکدا لە سەردەشت پاسدارێک کوژرا |بڵاوکەرەوە=ناس نیووز |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://nasnews.com/kurd/view.php?cat=4570 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://esta.krd/104275/ |سەردێڕ=پێکدادانی چەکداری لەنێوان سوپای پاسداران و حزبێکی کوردیدا ڕوویداوە |بڵاوکەرەوە=ئێستا |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211029060808/https://esta.krd/104275/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٦، لە نێوان چەکدارانی ئێران و پژاک لە سەردەشت تێکھەڵچوونێک ڕوویدا، کە بەوتەی میدیا ئێرانییەکان لە چەکدارانی پژاک لانیکەم ٣٠ کەس کوژران و ٤٠ کەسی دیکەش بریندار بوون. بەو ھۆیەوە پژاک ئاگربەستی یەکلایەنەی ڕاگەیاند کە لەلایەن سپای پاسدارانەوە ڕەت کرایەوە.<ref name="bbc0509">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان= https://www.theguardian.com/world/2011/sep/05/iran-kurdish-rebels-iraq-border| سەردێڕ=Iranian forces kill Kurdish rebels near Iraq border |یەکەم=David |دوایین=Batty |ئیش=The Guardian | ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١١| ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> ''بەرزایییەکانی جاسووسان'' لە نزیکی سنووری سەردەشت بۆ ماوەیەکی زۆر لەژێر دەستی پژاکدا بوو، کە لە ٤ی ئەیلوولی ٢٠١١دا، ھێزەکانی [[یەکینەی تایبەتی سابیرین|سابیرین]] کە سەر بە ھێزی وشکانیی سپای پاسدارانن، ئۆپەراسیۆنێکیان بۆ گرتنەوەی دەست پێکرد کە بەھۆیەوە ١٣ چەکداریان لێ کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/06/13/1509483/%D9%82%D9%84%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%DA%A9%D9%88%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D8%A8-13-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1|سەردێڕ=قله‌ای که سکوی پرتاب ۱۳ تکاور سپاه شد+تصاویر (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=تەسنیم|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە سەردەشت ھەندێک کەس بەھۆی نەبوونی کاری گونجاو و ھەژاری، ڕوو لە کۆڵبەری دەکەن و ساڵانە سەدان [[کۆڵبەر]] لە سنوورەکانی سەردەشت گیانیان لەدەست دەدەن، بریندار دەبەن یان تووشی ڕووداوی نەخوازراو دەبن کە بریتین لە تەقەکردن لەلایەن ھێزەکانی ئێران، بەربوونەوە لە بەرزایییەکان، کەوتنە ژێر ڕنوو، ڕەقبوون لە سەرمادا و چەندین ڕووداوی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanhumanrights.org/ku/?p=7478 |سەردێڕ=کوژران و برینداربوونی سێ کۆڵبەر لە سەردەشت |بڵاوکەرەوە=کوردپا |ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hengaw.net/so/news/برینداربوونی-کۆڵبەر-لە-سنووری-شاری-سەردەشت |سەردێڕ=کۆڵبەرێکی گەنج لە ناوچە سنوورییەکانی سەردەشت کوژرا |بڵاوکەرەوە=تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان |ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/سەردەشت-دوو-کۆڵبەر-لە-سنووری-بێتووش-بەهۆی-بەربوونەوە-لە-بەرزایی-و-تەقەی-هێزە-نیزامییەکانی-حکوومەتی-بریندار-بوون |سەردێڕ=سەردەشت؛ دوو کۆڵبەر لە سنووری "بێتووش" بەهۆی بەربوونەوە لە بەرزایی و تەقەی هێزە نیزامییەکانی حکوومەتی بریندار بوون |بڵاوکەرەوە=کوردپا |ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.rojikurd.net/mirovayeti/23859/ |سەردێڕ=کۆمەڵێک کۆڵبەر لە سەردەشت کەوتنە ژێر ڕنوو و یەکیان گیانی لە دەست داوە |بڵاوکەرەوە=ڕۆژی کورد |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220422153137/https://www.rojikurd.net/mirovayeti/23859/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا یەکێک لە کێشەکانی دیکەی سەردەشت، بازرگانیی ماددە ھۆشبەرەکان بەتایبەتی [[مێتامفتامین|شیشە]]یە کە بە ڕێژەیەکی بەرچاو بەرز بووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/5939143/%DB%B4%DB%B5-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=۴۵ کیلوگرم ماد مخدر شیشه در سردشت کشف شد (فارسی)|بڵاوکەرەوە=مێھر|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85267774/%DB%B1%DB%B9%DB%B7-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=۱۹۷ کیلوگرم ماده مخدر شیشه در مرز سردشت کشف شد (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/18281/%DB%B5%DB%B0%DB%B0-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=۵۰۰ کیلوگرم ماریجوانا در سردشت کشف شد (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ھەندێک لە ڕاپۆرتەکان، [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و [[وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)|دەزگای ھەواڵگری]] تۆمەتبار دەکەن کە لە بازرگانیی ماددە ھۆشبەکارندا ڕۆڵی ھەیە و لەو ڕێگایەوە پارە بەدەست دەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpa.net/fa/news/%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D9%87-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF|سەردێڕ=تولید شیشه در سردشت، سه میلیارد دلار برای سپاه درآمدزایی دارد (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپا|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.avatoday.net/fa/node/11420|سەردێڕ=گزارش ویژه: چگونه مقامات اطلاعاتی سردشت مولتی میلیاردر شدند؟ (بە فارسی)|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=ئاواتودەی}}</ref> بەڵام میدیاکانی نزیک لە حکوومەتی ئێران، بەگشتی ھەر جۆرە بەشداریکردنی سپایان لەو بازرگانییەدا ڕەت کردووەتەوە و ھەمیشە ڕایانگەیاندووە کە ھێزەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران ڕووبەڕووی قاچاخی ماددە ھۆشبەرەکان دەبنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hengaw.net/fa/news/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%88-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B7%D8%B1%D9%81%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1|سەردێڕ=جزئیات درگیری سردشت و قربانیان طرفین + عکس و آمار (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھەنگاو|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ئەو بازرگانییە لە سەردەشت و دەوروبەر بووەتە ھۆی ئەوەی ژمارەیەکی زۆر لە دانیشتووانی ئەو شارە بەتایبەتی لاوان، تووشی بەکارھێنانی جۆرە جیاوازەکانی ماددە ھۆشبەرەکان ببن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1602201712|سەردێڕ=لە رۆژهەڵاتی کوردستان ماددەی هۆشبەر بەڕێژەیەکی زۆر بڵاوبووەتەوە|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە ٩ی ئایاری ٢٠١٥، خەڵکی سەردەشت لە دوای ڕووداوی ھۆتێلی تارای مەھاباد کە بوو ھۆی خۆکوژیی [[فەریناز خوسرەوانی]]، لە پاڵپشتیکردنی خەڵکی مەھاباد و ناڕەزایی لە بەرامبەر ئەو کارەساتەی ڕوویداوە خۆپیشاندانیان بەڕێوەبرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/راپۆرت/-پشتیوانیی-هاووڵاتییانی-کورد-لە-ناڕەزایەتییەکانی-شاری-مەهاباد-وێنه |سەردێڕ=راپۆرت/ پشتیوانیی هاووڵاتییانی کورد لە ناڕەزایەتییەکانی شاری مەهاباد +وێنه |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/%D8%B1%D8%A7%D9%BE%DB%86%D8%B1%D8%AA/-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%84%DB%95-%D9%86%D8%A7%DA%95%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C%DB%8C%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%95%D9%87%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D9%88%DB%8E%D9%86%D9%87 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> کە دواتر ھێزە ئەمنییەکان بڵاوەیان بە خۆپیشاندەران کرد و زیاتر لە ٣٠ کەسیان دەستبەسەر کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www-rudaw-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.rudaw.net/sorani/kurdistan/100520152-amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16500539125657&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rudaw.net%2Fsorani%2Fkurdistan%2F100520152 |سەردێڕ=لە سەردەشت ٣٠ کەس دەستگیرکراون |بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو |ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250223161542/https://www-rudaw-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.rudaw.net/sorani/kurdistan/100520152-amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16500539125657&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rudaw.net%2Fsorani%2Fkurdistan%2F100520152 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە شەوی ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ لە دوای ڕاگەیاندنی ئەنجامە سەرەتایییەکانی [[ڕێفراندۆمی سەربەخۆییی باشووری کوردستان (٢٠١٧)|ڕێفراندۆمی سەربەخۆییی باشووری کوردستان]]، سەردەشت یەکێک لەو شارانەی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو کە خەڵکەکەی بە مەبەستی پشتگیریکردن و خۆشحاڵی دەڕبرینی خۆیان لە سەرکەوتنی ئەنجامەکان ھاتنە شەقامەکان و دواتر ھێزە ئەمنییەکان ھەندێک لە کەسانی بەشداریان دەستبەسەر کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%DB%95-%D8%A8%DB%86%D9%86%DB%95%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%AF%D8%B4%D8%AA%D9%BE%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%DB%86-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%DB%95%D8%AE%DB%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D8%A8%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88%D9%86 |سەردێڕ=ژمارەیەک هاووڵاتیی کورد، بە بۆنەی پشتگیریکردن لە گشتپرسی بۆ سەربەخۆیی کوردستان دەستبەسەر کراون |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308120312/https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%DB%95-%D8%A8%DB%86%D9%86%DB%95%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%AF%D8%B4%D8%AA%D9%BE%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%DB%86-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%DB%95%D8%AE%DB%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D8%A8%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88%D9%86 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا لە ڕۆژی ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧، دوو فڕۆکەی ئێرانی بە مەبەستی دژایەتیی ڕێفراندۆم و ترساندنی خەڵک، بەسەر ھێڵی سنووریی نێوان ڕۆژھەڵات و باشووری کوردستاندا فڕیبوون کە ئاسمانی سەردەشتیشی دەگرتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanhumanrights.org/fa/?p=4198 |سەردێڕ=خبر فوری: پرواز جنگنده‌های ارتش ایران در امتداد مرزهای اقلیم کُردستان/ همراه با تصویر (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> لە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨، سەردەشت یەکێک لە شارەکانی بەشداری [[مانگرتنی گشتیی ٢٠١٨ی ڕۆژھەڵاتی کوردستان|مانگرتنی گشتیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] بوو کە دوکانداران و کاسبکارانی ئەو شارە شوێنی کاسبییەکان داخست.{{ژێدەر پێویستە|date=ئابی ٢٠٢٤}} ھەر وەک شارەکانی دیکە ھێزە ئەمنییەکان لە دوکاندارانی ئەو شارە بە شێوەی جۆراوجۆر ھەڕەشەیان کرد و ھەندێکیان دەستبەسەر کردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hengaw.net/so/news/مانگرتن-لە-دەیان-شاری-کوردستان-بەڕێوە-چوو-و-دەیان-کەسیش-دەسبەسەر-کران |سەردێڕ=مانگرتن لە دەیان شاری کوردستان بەڕێوە چوو و دەیان کەسیش دەسبەسەر کران |بڵاوکەرەوە=ھەنگاو |ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> === خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ === {{ئەمانەش ببینە|خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران}} لە ڕۆژی ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢، کۆمەڵێک لە گەنجانی شاری سەردەشت لە ناڕەزاییی بەرامبەر بە کوشتنی [[ژینا ئەمینی]] و لە درێژەی [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران]] ڕژانە سەر شەقامەکان و لەگەڵ ھێزە ئەمنییەکان لە شەقامە سەرەکییەکانی ئەو شارە تووشی پێکدادان و تێکھەڵچوون بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=‎تلویزیون منوتو on Instagram: ". تجمع اعتراضی مردم سردشت #مهسا_امینی #mahsaamini #گزارشگرمنوتو @manotogozareshgar …⁣ WhatsApp/Telegram: +44 7590 899 999"|ناونیشان=https://www.instagram.com/p/CixXUf5IEsI/|بڵاوکەرەوە=Instagram|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> لەو خۆپیشاندانەدا خەڵک بە بەرد ھێرشیان کردە سەر ھێزە دژەشۆڕشەکان و لە بەرامبەریشدا ھێزەکان بە بەکارھێنانی چەک، تەقەی ھەوایی، باتۆم و گازی فرمێسکڕێژ ھەوڵی بڵاوەپێکردنی خۆپیشاندەرانیان دا. ھەروەھا ھەندێک لە ھێزەکان لە سەربانە بەرزەکانی دەوروبەر تەقەیان لە خەڵک کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ir.voanews.com/a/sardasht-iran-protest-mahsa-amini/6756899.html|سەردێڕ=استقرار مامور امنیتی با سلاح روی پشت بام همزمان با اعتراضات چهارشنبه سردشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=دەنگی ئەمریکا|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> لە ئەنجامدا ژمارەیەک لە خۆپیشاندەران و ھێزەکانی دژەشۆڕش بریندار بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.balatarin.com/permlink/2022/9/24/5868965|سەردێڕ=مردی که یک تنه با چوب در سردشت به سمت ماموران می‌رود و آنها را فراری می‌دهد! (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=بالاترین|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> خۆپیشاندەرانی سەردەشتی دروشمی «[[ژن، ژیان، ئازادی]]»، «مردن بۆ دیکتاتۆر» و ھەندێک دروشمی دیکەیان بەکارھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=‎تلویزیون منوتو on Instagram: ". «مرگ بر دیکتاتور» #سردشت #mahsaamini #مهسا_امینی #گزارشگرمنوتو @manotogozareshgar …⁣ WhatsApp/Telegram: +44 7590 899 999"|ناونیشان=https://www.instagram.com/p/CixXy3IIfzu/|بڵاوکەرەوە=Instagram|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> لە درێژەی خۆپیشاندانەکان و مانگرتنە سەرتاسەرییەکان، بەپێی باگھێشتەکان لەلایەن [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] و ڕێکخراوەکانی دیکە، کاسبکاران و دوکاندارانی سەردەشت لە زۆربەی ڕۆژان دەستیان بە مانگرتن کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency1.com/so/zhan/gh-33840|سەردێڕ=مانگرتنی کاسبکاران لە شاری سەردەشت|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی ژن|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لەوانەش بانگھێشتی ١٩ی ئەیلوول بەمەبەستی سەرکۆنەی کوشتنی ژینا ئەمینی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=.kurdistanmedia.com https://kurdistanmedia.com/fa/news/2022/09/44|سەردێڕ="سردشت، دیولان و دیواندرە" جزء شهرهای پیشگام اعتصاب امروز بودند (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> و ١ی تشرینی یەکەم بەمەبەستی دژایەتیکردنی [[ھێرشەکانی ٢٠٢٢ی ئێران بۆ سەر ھەرێمی کوردستان|ھێرشەکانی سپای پاسداران بۆ سەر حیزبە کوردییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=www.iranintl.com https://www.iranintl.com/202210015835|سەردێڕ=شنبه اعتراض؛ دومین اعتصاب سراسری در کردستان، آذربایجان غربی، کرمانشاه و ایلام (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئێران ئینتەرنەشناڵ|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> ھەروەھا لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، لە گوندی [[بێورانی خوارێ]] کاسبکارێک بەناوی ''ھێمن حەمزە'' لەلایەن ھێزەکانی حکوومەتەوە دەکوژرێت، بەھۆیەوە ڕۆژی دواتر بەرامبەر لەگەڵ ١٢ی تشرینی دووەم، بەشێک لە خەڵک خۆپیشاندانیان بەڕێوە برد و تەواوی ڕۆژەکە کاسبکاران و دوکارندارانی سەردەشت بە داخستنی دوکانەکانیان مانیان گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://test.jinhaagency.com/fa/rwzanh/atsab-bazaryan-srdsht-dr-adamh-qyam-mrdmy-34749|سەردێڕ=اعتصاب بازاریان سردشت در ادامه قیام مردمی (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی ژن|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە ڕۆژی ٦٥ەمی خۆپیشاندانەکان بەرامبەر بە ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، ژمارەیەک لە خۆپیشاندەران بەمەبەستی پاڵپشتیکردنی مەھاباد و دژایەتیی سەرکوتەکانی ئەو شارە، چەندین خۆپیشاندانی ناڕەزایەتییان لە کۆمەڵێک شەقام و کۆڵانی شار بەڕێوەبرد، ڕێگاکانیان داخست و لە مزگەوتەکان دروشمی شۆڕشگێڕییان بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.akhbar-rooz.com/180784/1401/08/29/|سەردێڕ=حمله همه جانبه حکومت، کردستان مقاومت می کند، اعتراض در شهرهای ديگر (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئەخباری ڕووز|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221121011836/https://www.akhbar-rooz.com/180784/1401/08/29/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل === {{ئەمانەش ببینە|شەڕی ئێران و ئیسرائیل|شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران}} لە بەرەبەیانی ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە دەستپێکی [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل]] لە [[شەڕی ئێران و ئیسرائیل|شەڕی دوازدە ڕۆژە]]دا، بنکەکانی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] لە ناو شاری سەردەشت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/28569|سەردێڕ=ئیسرائیل سنووری باشوور و ڕۆژ‌هەڵاتی کوردستان بۆردوومان دەکات: پێنج کەس کوژراون|بڵاوکەرەوە=ئاڤا نیوز|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> و سەر سنوور لەلایەن [[ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیل]]ەوە کرانە ئامانج.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://farhikhtegandaily.com/news/208561/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA/|سەردێڕ=حمله اسرائیل به هنگ مرزی سردشت (بە فارسی)|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=ڕۆژنامەی فەرھیختێگان}}{{بەستەری مردوو|url=https://farhikhtegandaily.com/news/208561/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> لە ئەنجامدا چەندین سەرباز کوژران و بریندار بوون، بەڵام حکوومەتی ئێران تەنیا کوژرانی سەربازێکی پشتڕاست کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.mehrnews.com/news/55437/%D8%B4%DB%95%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8E%DA%A9-%D9%84%DB%95-%D8%B3%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%95-%D9%87%DB%8E%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A6%DB%8C%D8%B3%DA%95%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84|سەردێڕ=شەهادەتی سەربازێک لە سنووری سەردەشت بە هێرشی ئیسڕائیل|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[ئاژانسی ھەواڵی مێھر]]}}{{بەستەری مردوو|url=https://ku.mehrnews.com/news/55437/%D8%B4%DB%95%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8E%DA%A9-%D9%84%DB%95-%D8%B3%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%95-%D9%87%DB%8E%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A6%DB%8C%D8%B3%DA%95%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84 |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref> لە درێژەی [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران|ھێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]] لە بەیانیی ٤ی ئازاری ٢٠٢٦، لە ھێرشێکی ئاسمانیدا بە چەندین بۆمب بنکەی سەربازیی ''جندوڵڵا''ی سەر بە سوپای پاسداران لە ڕۆژاوای شاری سەردەشت کرایە ئامانج و بەشێکی بەتەواوی خاپوور کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/45280|سەردێڕ=سوپای پاسداران لە چەندین ناوچەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان هاتووچۆی قەدەغە کردووە|بڵاوکەرەوە=ئاڤا نیوز|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> ھەر لە ھەمان شەودا ھێرش کرایە سەر باڵەخانەی [[وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)|دەزگای ھەواڵگری]]ی سەردەشت و لە ئەنجامدا بەشێکی باڵەخانەکە و دەوروبەری زیانی بەرچاوی بەرکەوت. ھەرچەندە دواتر شارەکە لەلایەن ئیسرائیلەوە نەکرایە ئامانج، بەڵام بەگشتی شەڕەکە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ژیانی خەڵکی شار ھەبوو، بۆ نموونە لە کاتی شەڕدا شەپۆلێکی تری گرانی و ھەڵاوەسان سەری ھەڵدایەوە و ھەروەھا ھەر لە یەکەم ڕۆژی دەستپێکی شەڕ لە ٢٨ی شوباتەوە ئینتەرنێت بەتەواوی پچڕا.<ref name="AVA44968">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/44968|سەردێڕ=ڕۆژهەڵاتی کوردستان باجێکی قورس دەدات و جەنگی نان دەستی پێکردووە|بڵاوکەرەوە=ئاڤا نیوز|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> بەوتەی [[ڕێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ]] و شایەتحاڵان، ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی لە سەردەشت و شارەکانی تری ڕۆژهەڵاتی کوردستان، شوێنە مەدەنییەکانی وەک ھۆڵی وەرزشی،<ref name="hengaw03"/> قوتابخانە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/44424|سەردێڕ=بنکەکانی سوپای پاسداران لە شنۆ و پاوە بۆردوومان دەکرێت|بڵاوکەرەوە=ئاڤا نیوز|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> و مزگەوتیان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/44433|سەردێڕ=ئەمریکا و ئیسرائیل هێرشی چڕیان کردە سەر ڕۆژهەڵاتی کوردستان|بڵاوکەرەوە=ئاڤا نیوز|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> بۆ مەبەستی چالاکیی سەربازی یان شوێنی نیشتەجێبوونی کاتیی خۆیان و خێزانەکانیان بەکاردەھێنا، ئەمەش بە مەبەستی بەکارھێنانی شوێنە مەدەنییەکان وەک [[قەڵغانی مرۆیی]] بۆ ڕێگریکردن لە ھێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ھێزەکانی حکوومەت.<ref name="hengaw03">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hengaw.net/ku/reports-and-statistics/2026/03/article-5|سەردێڕ=ڕاپۆرتی تایبەت: میلیتاریزەکردنی شوێنە گشتییەکان و زیادبوونی کەشی ئەمنی و سەربازی لە کوردستان|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی مافی مرۆڤی ھەنگاو|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> ھەروەھا ھەندێک سەرچاوە ئاماژەیان بەوە کرد کە سەردەشت ببوو بە شوێنێکی ھەڵدانی درۆن و مووشەک لەلایەن سوپای پاسدارانەوە بەرەو [[ھەرێمی کوردستان]].<ref name="AVA44968"/> == جوگرافیا == سەردەشت لە تەنیشت کێوی گردەسوور و لەسەر [[زاگرۆس|زنجیرەچیاکانی زاگرۆس]] ھەڵکەوتووە. کێوەکانی [[قەندیل]] لە باکووری ڕۆژاوای ئەم شارەن. سەردەشت لە باکوور لەگەڵ [[نەڵاس]]، [[میراوە]] و [[پیرانشار]]، لە باکووری ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[مەھاباد]]، لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[ڕەبەت]] و [[بۆکان]]، لە باشووری ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[بانە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[قەڵادزێ]] و [[پارێزگای سلێمانی]] ھاوسنوورە. ھەروەھا سەردەشت ١٠٠ کیلۆمەتر سنووری لەگەڵ [[ھەرێمی کوردستان]] ھەیە. ھەرێمی کوێستانی سەردەشت بە گەورەیی ١٦٦٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە دەبێت. ھەندێک لە کێوە بەرزەکانی سەردەشت لەخوارەوە نووسراون:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی شوباتی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150207015345/http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی شوباتی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150207015345/http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * بوڵفەت * ھەوینە ماڵ (لە باشووری گوندی [[قەڵاتەڕەشێ]]) * زەردکە (لە [[گوندستانی ئالان|ناوچەی ئالان]]) * سەری گۆم (لە پشتەوەی شاری [[میراوە]]) * تەرخان * ئیبراھیم جەلال * کێوی نستان * لەندی شێخان * داشان قەڵا * کاسە بەردین * حاجی ئیبراھیم * بەردە سپیان {{Geographic location |ناوی شار = شاری سەردەشت |باکوور = [[مەھاباد]] و [[پیرانشار]] |باکووری ڕۆژھەڵات = [[بۆکان]] |ڕۆژھەڵات = [[سەقز]] |باشووری ڕۆژھەڵات = [[کامیاران]] و [[قوروە]] |باشوور = [[بانە]] و [[مەریوان]] |باشووری ڕۆژاوا = [[ھەرێمی کوردستان]] |ڕۆژاوا = [[ھەرێمی کوردستان]] |باکووری ڕۆژاوا = [[ھەرێمی کوردستان]] |پەڕگە = Sardasht County.png }} == ھەرێم == سەردەشت بەپێی ھەرێمی جوگرافی، لە ھەرێمی سارد و کوێستانیدا ھەڵکەوتووە و بە بەرزایی ١٤٨٠ مەتر (٤٬٨٦٠ پێ)، ھەتا ڕادەیەک کەشوھەوایەکی ساردی لە درێژەی ساڵدا ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.azmet.ir/in/page/climate.htm |سەردێڕ=کەشوھەوا، ھەرێم و سەرچاوە ئاوییەکانی پارێزگای ورمێ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢ |قاڵب=ئێکسڵ |بڵاوکەرەوە=کەشوھەواناسی پارێزگای ورمێ |زمان=فارسی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.azmet.ir/in/page/climate.htm |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> سەردەشت یەکێک لە شارە پڕبارینەکانی پارێزگای ورمێیە و زۆر جاران زیاترین ئاستی بارینی لە ئاستی پارێزگا و تەنانەت لە وڵاتدا بەدەستھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85157639/%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=بیشترین بارش سال زراعی جاری آذربایجان‌غربی در سردشت ثبت شد (فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/39844/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=سردشت بارانی‌ترین شهر ایران شد (فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85022325/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=سردشت پربارش‌ترین شهر آذربایجان‌غربی شد (فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> بارستەکانی ھەوا لەلای ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژاواوە، ئەو شارە ھەر وەک ناوچەکانی تری پارێزگا دەگرێتەوە.<ref name="مێژوو و جوگرافیای سەردەشت١">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.islahweb.org/ar/node/5016 |سەردێڕ=تاریخ و جغرافیای شهرستان سردشت-بخش نخست (به فارسی) |بڵاوکەرەوە=جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی سەردەشت |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.islahweb.org/ar/node/5016 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> ھەرچەندە سەردەشت بەگشتی خاوەنی کەشوھەوایەکی فێنک و بارانی لە درێژەی ساڵدایە، بەڵام ھەندێک جاران بەتایبەت لە ھاویناندا کەشوھەوای گەرمی تێدا تۆمار کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85074311/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C|سەردێڕ=سردشت پربارش‌ترین و گرمترین شهر آذربایجان‌غربی در سال آبی جاری شد (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> کەشوھەوای سەردەشت لە مانگەکانی ساڵدا بەم شێوەیە: {{Weather box |location = سەردەشت |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = ١٦ |Feb record high C = ١٣.٨ |Mar record high C = ٢١.١ |Apr record high C = ٢٧.٢ |May record high C = ٣٢.٠ |Jun record high C = ٣٥.٢ |Jul record high C = ٣٩.٦ |Aug record high C = ٣٨.٢ |Sep record high C = ٣٤.٤ |Oct record high C = ٢٩.٦ |Nov record high C = ٢٠.٠ |Dec record high C = ١٨.٠ |Jan high C = ١.٢ |Feb high C = ٢.٣ |Mar high C = ٧.٦ |Apr high C = ١٤.٨ |May high C = ٢٠.٥ |Jun high C = ٢٧.٠ |Jul high C = ٣١.٢ |Aug high C = ٣١.٠ |Sep high C = ٢٦.٦ |Oct high C = ١٩.٤ |Nov high C = ١٠.٤ |Dec high C = ٤.٨ |year high C = ١٦.٤٠ |Jan low C = &minus;٣.٥ |Feb low C = &minus;٣.١ |Mar low C = ١.٣ |Apr low C = ٧.١ |May low C = ١١.٨ |Jun low C = ١٧.٤ |Jul low C = ٢١.٢ |Aug low C = ٢٠.٨ |Sep low C = ١٧.١ |Oct low C = ١١.٥ |Nov low C = ٤.٣ |Dec low C = ٠.٥&minus; |year low C = ٨.٧٨ |Jan record low C = ٢٥&minus; |Feb record low C = ١٩.٦&minus; |Mar record low C = ١٦.٦&minus; |Apr record low C = ٢.٤&minus; |May record low C = ١.٨&minus; |Jun record low C = ٧.٨ |Jul record low C = ١٣.٠ |Aug record low C = ١١.٤ |Sep record low C = ٥.٨ |Oct record low C = ٢.٦ |Nov record low C = ٩.٢&minus; |Dec record low C = ١٢.٨&minus; |precipitation colour=green |Jan precipitation mm = ١٣٤.٦ |Feb precipitation mm = ١٠٨.٣ |Mar precipitation mm = ١٢٨.٢ |Apr precipitation mm = ١٢٤.٣ |May precipitation mm = ٥٠.٧ |Jun precipitation mm = ٤.٨ |Jul precipitation mm = ١.٨ |Aug precipitation mm = ١.١ |Sep precipitation mm = ٢.٨ |Oct precipitation mm = ٤١.٤ |Nov precipitation mm = ١١٨.٥ |Dec precipitation mm = ١٤٩.٥ |Jan precipitation days = ١١.٣ |Feb precipitation days = ٩.٩ |Mar precipitation days = ١٠.٨ |Apr precipitation days = ١٠.١ |May precipitation days = ٥.٩ |Jun precipitation days = ١.١ |Jul precipitation days = ٠.٥ |Aug precipitation days = ٠.٤ |Sep precipitation days = ٠.٧ |Oct precipitation days = ٤.٧ |Nov precipitation days = ٧.٨ |Dec precipitation days = ١٠.٢ |unit precipitation days = ١.٠ میلیمەتر |Jan humidity = ٧٣ |Feb humidity = ٦٨ |Mar humidity = ٦٢ |Apr humidity = ٥٤ |May humidity = ٤٤ |Jun humidity = ٣١ |Jul humidity = ٣١ |Aug humidity = ٢٩ |Sep humidity = ٢٩ |Oct humidity = ٤٤ |Nov humidity = ٥٩ |Dec humidity = ٦٨ |Jan sun = ١٣٣.٠ |Feb sun = ١٣٨.٤ |Mar sun = ١٨٤.٠ |Apr sun = ٢١٩.٢ |May sun = ٢٨٨.٣ |Jun sun = ٣٥٢.٨ |Jul sun = ٣٦٧.٧ |Aug sun = ٣٥٧.٥ |Sep sun = ٣١٢.٠ |Oct sun = ٢٤٨.٠ |Nov sun = ١٨٠.٧ |Dec sun = ١٢٩.٨ |source 1 = [http://irimo.ir/english/monthly&annual/admin2.asp?CODE=127 ئاماری وێستگەکانی سینۆپتیک] |date= تشرینی دووەمی ٢٠١١ }} == دانیشتووان == [[ژاک دێ مۆرگان]]، شوێنەوارناس و زەویناسی فەڕەنسی لە ساڵی ١٩٠٧ لە گەشتێکدا بۆ شاری سەردەشت، ئەو شارەی بە دانیشتووانی ١٬٥٠٠ کەسی ناساندووە. لە یەکەمین سەرژمێری لە ساڵی ١٩٥٦، ژمارەی دانیشتووانی ئەو شارە ٢٬٦٤٥ کەس بووە و لە ساڵی ١٩٧٦دا، ژمارەی دانیشتووانی گەیشتە ١٠٬٢٠٧ کەس کە لەچاو جاری پێشدا ٨٩٫٥ لە سەد زیادی کردبوو. بەپێی سەرژمێریی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، بە چوونە سەری ٨١٫١ لە سەدی ژمارەی دانیشتووانی گەیشتە ٤٢٬١٦٧ کەس لە ١٠٬٤٩١ خێزاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://sardashtcity.ir/HomePage.aspx?TabID=4805&Site=DouranPortal&Lang=fa-IR |سەردێڕ=جمعیت سردشت در گذشته و حال (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=شارەوانیی سەردەشت |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150105015731/http://www.sardashtcity.ir/HomePage.aspx?TabID=4805&Site=DouranPortal&Lang=fa-IR |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی سەرژمێرییەکانی [[ناوەندی ئاماری ئێران]]، ژمارەی دانیشتووانی سەردەشت بەپێی ساڵ بەم شێوەیە بووە: {| class="wikitable" '''ئاماری دانیشتووان''' |- ! ساڵ{{ھن}}(زایینی) || ژمارەی دانیشتووانی شار !! ژمارەی خێزانەکانی شار !! ژمارەی دانیشتووانی شارستان !! ژمارەی خێزانەکانی شارستان |- | ١٩٥٦ || ٢،٦٤٥{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|٧٦٫٣٣٪}}){{تێبینی|بە ھەڵسەنگاندن لەگەڵ بەراوردی [[ژاک دێ مۆرگان]] لە ساڵی ١٩٠٧.}} || – || – || – |- | ١٩٦٦ || ٥،٧٥٩{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|١١٧٫٧٣٪}}) || – || ٣٩،١٧٧ || – |- | ١٩٧٦ || ١٠،٢٠٧{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|٧٧٫٢٤٪}}) || – || ٥٤،٤٣٨ || – |- | ١٩٨٦ || ١٧،٨٧٧{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|٧٥٫١٤٪}}) || ٣،١٩٠ || ٧٥،٠٨٦ || ١٢،٢٥٠ |- | ١٩٩٦ || ٣٠،٩٠٤{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|٧٢٫٨٧٪}}) || – || – || – |- | ٢٠٠٦ || ٣٧،١١٥{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|٢٠٫١٠٪}}) || ٨،٢٢٤ || ١٠٤،١٤٦ || ٢٠،٤١٤ |- | ٢٠١١ || ٤٢،١٦٧{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|١٣٫٦١٪}}) || ١٠،٤٩١ || ١١١،٥٩٠ || ٢٦،٥٦١ |- | ٢٠١٦ || ٤٦،٤١٢{{ھن}}({{بەرزبوونەوە}}{{سەوز|١٠٫٠٧٪}}) || ١٢،٥٥١ || ١١٨،٨٤٩ || ٣١،٠٤٩ |} بەپێی ئاماری کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، شاری سەردەشت ٣٧٬١١٥ کەس دانیشتووی ھەبووە، بەڵام بە سەرجەم شارۆچکە و گوندەکانەوە دەگەیشتە ١٠٤٬١٤٦ کەس.<ref>{{IranCensus2006|04}}</ref> لە نوێترین سەرژمێری لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شاری سەردەشت بەرامبەر لەگەڵ ٤٦٬٤١٢ کەس لە ١٢٬٥٥١ خێزاندا بووە.<ref name="ئامار" /> {{ھەرەمی دانیشتووان |width=50% |maxvalue=١١٠٠٠ |bg=rgb(100%,100%,100%) |border=0 |caption=ھەرەمی دانیشتووانی سەردەشت لە ساڵی ٢٠١٦<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/population-urban-95.xlsx|سەردێڕ=نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۵ (بە فارسی)|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> |barcolor=rgb(100%,0%,0%) |+٦٥|٩٦٩|١١٨٦ |٦٠-٦٤|٥٦٤|٥٧٠ |٥٥-٥٩|٦٨٩|٧٤٢ |٥٠-٥٤|٩٧٥|٩٤٩ |٤٥-٤٩|١٤٣٣|١٢٨٨ |٤٠-٤٤|١٣٥٤|١٣١٩ |٣٥-٣٩|٢٠٧٢|١٩٦٨ |٣٠-٣٤|٢٤٢٥|٢٢٥١ |٢٥-٢٩|٢٧٠٧|٢٧٠٠ |٢٠-٢٤|٢٠٨٠|٢١٥٦ |١٥-١٩|١٦٩١|١٧١٤ |١٠-١٤|١٨٦٠|١٧٤٩ |٥-٩|٢١٥٢|٢٠١٢ |٠-٤|٢٥٤٦|٢٢٩١ }} == مرۆڤناسی == === زمان === {{نەخشەی کوردیی ناوەندی}} دانیشتووانی شاری سەردەشت ھەموویان لە خەڵکی [[کورد]] پێکدێن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/5806|سەردێڕ=بۆچی كورد له‌ سه‌رانسه‌ری ئێراندا په‌رش و بڵاوبوونه‌ته‌وه‌؟‌|بڵاوکەرەوە=پەیسەر|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> کە بە زمانی [[زمانی کوردی|کوردی]] و شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی]] و زاری [[موکریانی]] دەدوێن.<ref>https://anfpersian.com/znn/مرگ-ناخواسته-یک-دختر-کرد-در-سردشت-39362 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201029001832/https://anfpersian.com/znn/%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-39362 |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>[https://www.visitiran.ir/fa/destination/سردشت سردشت، ویزیت ایران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211107184139/https://www.visitiran.ir/fa/destination/سردشت |date= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> ھەڵبەت خەڵکی سەردەشت بە شێوەزارێکی ھەندێک جیاوازی موکریانی دەدوێن، کە نزیکایەتی لەگەڵ سۆرانیی ھەولێری و سۆرانیی بابانی لە باشووری کوردستاندا ھەیە. ھەروەھا ناوچەکانی ڕانیە و قەڵادزێش بەپێی زمان و فەرھەنگ لە سەردەشت و موکریان نزیکن.<ref name="ناساندنی شارستانی سەردەشت" /> === ئایین === خەڵکی ئەم شارە [[موسڵمان]]ن و لە [[سوننە|ئیسلامی سوننە]] و مەزھەبی [[شافعی]] پەیڕەوی دەکەن. ھەر چەند ھەندێک پێیان وایە سەردەشت شوێنی لەدایکبوونی زەردەشتە، بەڵام لە ئێستادا ھیچ کەسی ئەو شارە لە ئایینی [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتی]] پەیڕەوی ناکات.<ref name="ایسنا ۲" /> ھەروەھا لە مێژوودا کەمینەیەک لە پەیڕەوانی [[مێژووی جووەکان لە کوردستان|جوویەتی]] لە سەردەشت ژیانیان بەسەر دەبرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan (بە ئینگلیزی)|ناونیشان=https://www.jewishvirtuallibrary.org/kurdistan|بڵاوکەرەوە=کتێبخانەی مەجازیی جوویەتی|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> کە دواتر بوونە موسڵمان و یان لە دوای دامەزراندنی [[ئیسرائیل]] کۆچیان کردە ئەو وڵاتە. لە بەھاری ١٩٤٩، کۆمەڵێک لە جوولەکەکانی سەردەشت بەرەو ئیسرائیل کۆچیان کرد.{{ژێدەر پێویستە}} === ھۆزەکان === زۆربەی ھۆزەکانی ناوچەی سەردەشت لە ھۆزە [[موکری]]یەکان پێکدێن، کە بریتین لە: [[میراودەلی]]، [[گەورک]]، [[مەنگوڕ]]، [[بەریاجی]]، [[مڵکاری]]، [[مامش]]، [[بیگزادە]] و [[باپیرئاقایی]]. [[پەڕگە:Gawerk Lords in iranian kurdistan - urmia - sardasht-آغایان ایل گورک در سردشت و مهاباد 1900 میلادی.jpg|وێنۆک|پیاوەکانی ھۆزی [[گەورک]] و ھەواڵنێرە ئینگلیزییەکان لە سەردەشت و مەھاباد پێش جەنگی جیھانیی یەکەم لە ساڵە یەکەمەکانی سەدەی ١٩٠٠]] بەربڵاویی ھۆزەکانی سەردەشت بەم جۆرەیە:<ref name="ناساندنی شارستانی سەردەشت" /> * ھۆزی گەورک: شاری [[ڕەبەت]]، دەوروبەری پاراستان، سیسێر، ھەنداوێ، مەکڵاوێ، بریسوێ و دەوروبەری ڕێگای مەھاباد و بۆکان. * ھۆزی مەنگوڕ: ناوچەی [[میراوە]]، ئاڵوەتان، دۆڵەتوو، دارمەکەون، ئاڵاوان، سۆستان، گەرۆر، نێزێ و دەشتی وەزنێ. * ھۆزی بەریاجی و مڵکاری: سەردەشت، [[نەڵاس]]، بێوران، قەڵاتەڕەشێ، بێزیلە، بێشاسب، مەلاشێخ و مەزرا. * ھۆزی میراودەلی: ئالان، بێژوێ و بێتووش. * ھۆزی بیگزادە و باپیرئاقایی: سەردەشت، ئالان و شەڵماش. == ئابوور == === بازرگانی و سنوورەکان === [[پەڕگە:Kele, Sardasht.jpg|وێنۆک|دەروازەی سنووریی کێلێ]] سەردەشت سێ دەروازەی چالاکی سنووریی قاسمەڕەش، [[دەروازەی سنووریی کێلێ|کێلێ]] و بێژوێی لە [[گوندستانی ئالان|ناوچەی ئالاندا]] ھەیە. ھەروەھا سەردەشت لە ڕێگای سنووری کێلێوە لەگەڵ ھەرێمی کوردستان پەیوەندی ھەیە کە بڕیار وایە ببێتە سنووری نێونەتەوەیی. سەردەشت بە ڕێگای ئاسفاڵتەوە ١٤ کیلۆمەتر و بە ڕێگای ئاسمانییەوە ٨ کیلۆمەتر لە ھێڵی سنووریی کێلێوە دوورە. بە کردنەوەی سنووری نێونەتەوەییی کێلێ، سەردەشت دەبێتە دەروازەی پەیوەندیی ئێران لە باکووری ڕۆژاوا و بە ھەرێمی کوردستان، تورکیا، سووریا و ھەرێمی دەریای ناوینەوە دەبەسترێتەوە.<ref name="ناساندنی شارستانی سەردەشت">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://sardasht-mroad.ir/showpage.php?id=3 |سەردێڕ=معرفی شهرستان سردشت (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ڕێگا و شارسازی سەردەشت |ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تەممووزی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140710142905/http://sardasht-mroad.ir/showpage.php?id=3 |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە ئەیلوولی ٢٠٢١، سەرۆکی دەروازەی سنووریی کێلێ ئاماژەی بەوە کرد کە لە سەرەتای بەھارەوە ھەناردەکردنی شتومەکەکان لەو سنوورەوە گەیشتووەتە ٧٥ ملیۆن دۆلار و لە چاو ساڵی پێشوو ٢٠٪ بەرز بووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/news/%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-i401043 |سەردێڕ=هەناردە کردنی کاڵا لە دەروازەی سنووریی کێلەی سەردەشتەوە گەیشتە 75 ملیۆن دۆلار |بڵاوکەرەوە=سەحەری کوردی |ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210926080113/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-i401043 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڕێوەبەری گومرگی سەردەشت لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣دا ڕایگەیاند کە لە شەش مانگی بەھار و ھاوینی ئەو ساڵەدا، دەوروبەری ٢٧٤ ھەزار تۆن کەلوپەل بە بەھای زیاتر لە ٩٤ ملیۆن دۆلار لە ڕێگای دەروازەی سنووریی کێلێ ھەناردە کراوە، کە لە ڕووی نرخەوە بەراورد بە ساڵی ڕابردوو ٨٠٪ی زیاد کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/261020238|سەردێڕ=هەناردەی دەروازەی کێلێ نزیکدەبێتەوە لە 100 ملیۆن دۆلار|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە چوار مانگی ئەو ساڵەدا، بە بەھای ٥٤ ملیۆن دۆلار کەلوپەل ھەناردەی ھەرێمی کوردستان کراوە و لە مانگی ئازار ھەتا مانگی ئابی ٢٠٢٣، تەنیا بەھای ٨٧٦ ھەزار دۆلار کەلوپەل لە سنووری کێلێوە ھاوردە کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/business/090820234|سەردێڕ=گومرکی سەردەشت: لە 4 مانگدا بە بەهای 54 ملیۆن دۆلار کاڵا هەناردەی هەرێمی کوردستان کراوە|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ئامارەکانی ھەناردەکردن لە سنووری کێلێ لە کۆتاییی ساڵی ١٤٠٢ی ھەتاوی (لە ئازاری ٢٠٢٣ەوە ھەتا ئازاری ٢٠٢٤) گەیشتە ٤٦١ ھەزار تۆن کەلوپەل بە بەھای ٢٢٨ ملیۆن دۆلار کە لەچاو ساڵی پێشوو ٦٥٪ زیاتر بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85516439/%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%B2-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|سەردێڕ=رشد صادراتی؛ چشم انداز دست یافتنی مرز کیله سردشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> ھەروەھا لە ڕێگەی سنووری کێلێوە ١٢٧ ھەزار گەشتیار لە ساڵی ١٤٠٢ی ھەتاوی (٢٠٢٣ی زایینی) ھاتوچۆیان کردووە کە لەچاو ساڵی پێشوو، زیاتر لە ١٠ ھێندە بووە.<ref name="ئیرنا (شوباتی ٢٠٢٤)">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85402154/%DB%B1%DB%B2%DB%B7-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%81%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%B2-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF|سەردێڕ=۱۲۷ هزار مسافر از مرز کیله سردشت تردد کردند (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢٩ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> === ڕێژەی بێکاری و کۆچکردن === خەڵکی سەردەشت بە پیشە جۆراوجۆرەکانەوە سەرقاڵن، بەڵام ئەو شارە بە ٢٣٪ زۆرترین ڕێژەی بێکاری لە ئاستی پارێزگای ورمێدا ھەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ilna.news/بخش-آذربایجان-غربی-83/990844-سردشت-با-درصد-بالاترین-نرخ-بیکاری-را-در-آذربایجان-غربی-دارد |سەردێڕ=سردشت با ۲۳درصد بالاترین نرخ بیکاری ڕا در آذربایجان غربی دارد (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئیلنا |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/99081408714/سردشت-بالاترین-نرخ-بیکاری-آذربایجان-غربی-را-به-خود-اختصاص-داد |سەردێڕ=سردشت بالاترین نرخ بیکاری آذربایجان غربی را به خود اختصاص داد (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئیسنا |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> کە داخستنی سنوورەکان بە یەکێک لە ھۆکارەکانی بەرزبوونەوەی بێکاری لەو شارە دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=15180&Jor=1 |سەردێڕ=انسداد مرزها در سردشت موجب افزایش نرخ بیکاری در این شهرستان شده است (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئاسۆی ڕۆژھەڵات |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=15180&Jor=1 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> بەھۆی نەبوونی ھەلی کار و کێشەکانی ئابووری، ژمارەیەکی بەرچاو لە خەڵکی سەردەشت ڕوویان کردووەتە کۆڵبەری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1400101208541/حسین-پور-چرا-باید-جوانان-سردشتی-کولبری-کنند |سەردێڕ=انسدادحسین پور: چرا باید جوانان سردشتی کولبری کنند؟ (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئیسنا |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> یان بەرەو دەرەوەی وڵات کۆچیان کردووە،<ref name="asriran">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/753801/نماینده-سردشت-در-مجلس-در-شهر-من-مردم-خانوادگی-مهاجرت-می-کنند-از-5-ماه-پیش-بیش-از-1000-نفر-مهاجرت-کرده-اند |سەردێڕ=انسدادنماینده سردشت در مجلس: در شهر من مردم خانوادگی مهاجرت می کنند/ از 5 ماه پیش بیش از 1000 نفر مهاجرت کرده اند (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=عەسری ئێران |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> بەجۆرێک کە کۆچکردنی خەڵکی سەردەشت بۆ دەرەوەی وڵات بووەتە یەکێک لە گەورەترین و سەرەکیترین کێشەکانی ئەو شارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0811202319|سەردێڕ=بێکاری بەرۆکی گەنجانی رۆژهەڵاتی کوردستانی گرتووە؛ ناچاری کردوون کۆچ بۆ وڵاتانی رۆژئاوا بکەن|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> نوێنەری سەردەشت و پیرانشار لە [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|پەرلەمان]] لە کۆتاییی ساڵی ٢٠٢٣دا، ڕایگەیاند کە کۆچکردنی سەردەشتییەکان بەرەو دەرەوەی وڵات بووەتە «کارەسات» و خەڵکی ئەو شارە لەگەڵ تەواوی خێزانەکەیان و بەکۆمەڵ کۆچ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/2764953/%D9%81%D8%A7%D8%AC%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|سەردێڕ=فاجعه مهاجرت در سردشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> ئەو ھەروەھا پێشتر ڕایگەیاندبوو کە لە پێنج مانگی ساڵی ٢٠٢٠دا، زیاتر لە ھەزار کەس لە شارستانی سەردەشت بەرەو ئەورووپا کۆچیان کردووە.<ref name="asriran"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/30922430.html|سەردێڕ=نماینده سردشت: مردم هرچه دارند می‌فروشند تا قاچاقی خودشان را به اروپا برسانند (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ڕادیۆ فەردا|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dw.com/fa-ir/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D8%AE%D8%B7%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/a-55451941|سەردێڕ=مهاجرت‌های پرخطر ایرانیان؛ "وقتی که راه دیگری نمانده است" (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=دۆیچە ڤێڵی فارسی|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/2762929/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|سەردێڕ=مهاجرت در سردشت به یک داستان خانوادگی تبدیل شده است (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> بەپێی ھەندێک لە ئامارە نافەرمییەکان، لە ساڵی ٢٠١٨ ھەتا ٢٠٢٣ لە شارستانی سەردەشت، دەوروبەری ١٤ ھەزار کەس بۆ دەرەوەی وڵات کۆچیان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency1.com/fa/ajtmay/mwj-mhajrt-shhrwndan-srdsht-bh-kshwrhay-arwpayy-1-40900|سەردێڕ=موج مهاجرت شهروندان سردشت به کشورهای اروپایی - ١ (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری ژن|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> زۆربەی کۆچبەرە سەردەشتییەکان بەرەو وڵاتی [[بەریتانیا]] کۆچ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.balatarin.com/permlink/2023/12/22/6091340|سەردێڕ=بریده از همه‌جا؛ مستقیم از روستا به بریتانیا؛ زنگ خطری درباره اوضاع وخیم ایران (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=باڵاترین|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> زۆر جاران ئەو کەسانەی بە ڕێگای قاچاخدا کۆچ دەکەن، لە ڕێگادا تووشی ڕووداوە نەخوازراو و جۆراوجۆرەکان دەبن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/23719|سەردێڕ=کۆچبەرەکانی کەنداوی ئینگلیز ڕزگار کران|بڵاوکەرەوە=ئاڤا نیوز|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> === کشتوکاڵ و بەرھەمەکان === [[پەڕگە:ترێ ڕەشە (انگور سیاه) سەردەشت.jpg|وێنۆک|باخێکی ترێ ڕەشە لە سەردەشت]] بەرھەمە سروشتییەکانی سەردەشت بریتین لە: [[ترێ ڕەشە]]،<ref name="ترێی ڕەشی سەردەشت (ک. ک)" /> [[ھەنگوین]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/3988046?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16508812200022&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.yjc.news%2Ffa%2Fnews%2F3988046 |سەردێڕ=تولید سالانه 500تن عسل مرغوب در سردشت (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێرانی گەنج |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220602234719/https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/3988046?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16508812200022&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.yjc.news%2Ffa%2Fnews%2F3988046 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ھەنجیر]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www-irna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.irna.ir/amp/83446330/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16508810470881&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.irna.ir%2Fnews%2F83446330%2F%25D8%25A8%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AC%25DB%258C%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D8%25B2-%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25BA-%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25A2%25D8%25BA%25D8%25A7%25D8%25B2-%25D8%25B4%25D8%25AF |سەردێڕ=برداشت انجیر از باغ‌های سردشت آغاز شد (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئیرنا |ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> [[گوێز]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/6665551?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16508805379259&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.yjc.news%2Ffa%2Fnews%2F6665551 |سەردێڕ=سردشت رتبه اول تولید گردو در آذربایجان غربی (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێرانی گەنج |ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220425101610/https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/6665551?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16508805379259&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.yjc.news%2Ffa%2Fnews%2F6665551 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[سماق]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www-irna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.irna.ir/amp/84478771/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16508814597034&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.irna.ir%2Fnews%2F84478771%2F%25D8%25B3%25D9%2585%25D8%25A7%25D9%2582-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25B1%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%2587-%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B2%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25B4%25D8%25AF |سەردێڕ=سماق سردشت روانه بازار شد (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ئیرنا |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> [[سێو]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://srusht.ir/?p=1285 |سەردێڕ=باغی سێو – باغ سیب |بڵاوکەرەوە=سروشت |ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=http://srusht.ir/?p=1285 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> و [[مێوژ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://piranshahrrudaw.ir/?p=2356 |سەردێڕ=جشنواره انگور سیاه در سردشت آغاز بکار کرد |بڵاوکەرەوە=پیرانشار ڕووداو |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://piranshahrrudaw.ir/?p=2356 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> سەردەشت ناوەندی بەرھەمھێنانی ترێ ڕەشەیە، نزیک بە ٥ ھەزار و ٥٠٠ ھێکتار باخی [[ترێ]] لە شاری سەردەشت بوونیان ھەیە کە بەشێوەی سروشتی ڕواون. ساڵانە ٣٥ ھەزار تۆن ترێ واتا ٩ لەسەدی ترێی پارێزگای ورمێ لەو شارە بەرھەم دەھێندرێت.<ref name="ترێی ڕەشی سەردەشت (ک. ک)">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/ترێی-ڕەشی-سەردەشت-بەختی-وەرزێڕانی-ڕەشتر-کردووە |سەردێڕ=ترێی ڕەشی سەردەشت بەختی وەرزێڕانی ڕەشتر کردووە |بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢١، پێشبینی کرا کە بەرھەمھێنانی ترێ ڕەشەی ئەو شارە گەیشتووەتە ٥٠ ھەزار تۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=122454&Jor=3 |سەردێڕ=بەرهەمی ئەمساڵی ترێی سەردەشت دەگاتە 50 هەزار تۆن |بڵاوکەرەوە=وشە |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> بەپێی وتەی بەڕێوەبەری کشتوکاڵی سەردەشت لە ساڵی ٢٠٢١دا، ٥٠ لەسەدی دانیشتووانی سەردەشت بەشێوەی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لە ڕیزی بەرھەمھێنەرانی [[ترێ ڕەشە]] دان و جۆرەکانی نەمامی ترێ ڕەشەی سەردەشت ڕەوانەی شار و پارێزگاکانی دیکەی ئێران و تەنانەت دەرەوەی وڵاتیش بۆ وێنە فەڕەنسا کراوە. ترێ ڕەشەی سەردەشت جیا لەوەی بەشێوەی خاو بەکار دەھێندرێت، ھاوکات بەرھەمەکانی وەک مێوژ، شیرە، دۆشاو، باسووق، ئاوی ترێ، دروستکردنی ڕۆن لە ناوکەکەی و ھەروەھا بۆ بەرھەمی دیکەش بەکار دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=15467 |سەردێڕ=ترێ ڕەشە، بەختی جووتیارانی سەردەشتی ڕەشتر کردووە |بڵاوکەرەوە=ھاژە |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=15467 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> سەرۆکی جیھادی کشتوکاڵیی سەردەشت لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٣دا ڕایگەیاند کە لەو شارە ساڵانە زیاتر لە ٧٠٠ تۆن سماق بەرھەم دەھێنرێت و لە ئاستی پارێزگای ورمێدا پلەی یەکەمی پێیە، کە زیاتر لە ٩٠٪ی ئەو بەرھەمانە بۆ پارێزگاکانی تری ئێران ھەناردە دەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=339224A7&news=%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87%20%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%20%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%82%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%20%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C|سەردێڕ=رتبه نخست سردشت در تولید سماق در آذربایجان غربی (فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھاناخەبەر|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231124114013/https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=339224A7&news=%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87%20%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%20%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%82%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%20%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == گەشتیاری == بەھۆی ژینگە و سروشتی سەردەشت، ئەو شارە لەگەڵ دەوروبەری بووەتە ناوچەیەکی گەشتیاری و زۆر جاران وەکوو «بەھەشتی کوردستان» ناوی لێدەبەن.<ref name="وەسوەکەل ھەواڵ">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.wswakl-hawal.lima-city.de/سەردەشت-بەهەشتی-کوردستان/ |سەردێڕ=سەردەشت بەھەشتی کوردستان |بڵاوکەرەوە=وەسوەکەل ھەواڵ |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref><ref name="تەبیان">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=320263 |سەردێڕ=سەردەشت بەھەشتی کوردستان |بڵاوکەرەوە=تەبیان |ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211107111324/https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=320263 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ku-mehrnews-com.cdn.ampproject.org/v/s/ku.mehrnews.com/amp/39113/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16499363871740&csi=1&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fku.mehrnews.com%2Fnews%2F39113%2F%25D8%25B3%25DB%2595%25D8%25B1%25D8%25AF%25DB%2595%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25A8%25DB%2595%25D9%2587%25DB%2595%25D8%25B4%25D8%25AA%25DB%258C-%25DA%25A9%25D9%2588%25D8%25B1%25D8%25AF%25DB%2595%25D9%2588%25D8%25A7%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25B4%25D9%2588%25DB%258E%25D9%2586%25DB%258E%25DA%25A9-%25DA%25A9%25DB%2595-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D9%2588%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25AC%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2586%25DB%258C%25DB%258C-%25D8%25AF%25DB%2595%25D9%2586%25DB%2595%25D8%25AE%25D8%25B4%25DB%258E%25D9%2586%25DB%258E |سەردێڕ=سەردەشت، بەهەشتی کوردەواری/ شوێنێک کە سروشت جوانیی دەنەخشێنێ |بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری مێھر |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://ku-mehrnews-com.cdn.ampproject.org/v/s/ku.mehrnews.com/amp/39113/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> بەپێی لێدوانی فەرمانداری پێشووی سەردەشت، لە دەستپێکی بەھاری ٢٠١٩ ھەتا سەرەتای ھاوینی ھەمان ساڵ، دەوروبەری ١٧٠،٠٠٠ گەشتیار ھاتوونەتە سەردەشت کە ئەو ڕێژەیە لە چاو ساڵی پێشوو دوو ھێندە بووە و زۆربەی گەشتیارانیش خەڵکی ھەرێمی کوردستان و شوێنە جۆراوجۆرەکانی ئێران بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iribnews.ir/fa/news/2475615/بازار-سردشت-گرم-از-حضور-گردشگران |سەردێڕ=بازار سردشت، گرم از حضور گردشگران (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری دەنگ و ڕەنگ |ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> ھەروەھا بەپێی وتەی سەرۆکی ڕێکخراوەی میراتی فەرھەنگی، گەشتیاری و کەلوپەلە دەستییەکانی سەردەشت، لە نەورۆزی ٢٠٢٢دا، سەردەشت میوانداری لە ١٢،٧٥٠ گەشتیار کردووە کە ٣،٠٤٥ کەسیان بۆ ماوەیەک لە شوێنە نیشتەجێبووەکانی شارستان گیرسانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/news/29797/بازدید-بیش-از-١٢-هزار-نفر-از-جاذبه‌های-گردشگری-سردشت/ |سەردێڕ=بازدید بیش از ١٢ هزار نفر از جاذبه‌های گردشگری سردشت (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=کوردپرێس |ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> بەوتەی فەرمانداری ئەوکاتی سەردەشت لە نەورۆزی ٢٠٢٣، بە دوو ھێندەبوونی ئاماری گەشتەکان بۆ سەردەشت لەچاو نەورۆزی ساڵی پێشوو،<ref name="کوردپرێس٢٣"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85069317/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DB%B2-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA|سەردێڕ=آمار گردشگران نوروزی سردشت ۲ برابر افزایش یافت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> سەرجەم زیاتر لە ٧٠ ھەزار کەس سەردانی شارستانی سەردەشتیان کردووە کە ٥،٥٠٠ کەسیان لە ناوەندە نێشتەجێبووەکان گیرسانەوە و لەچاو نەورۆزی پێشوو ٢٠٪ زۆرتر بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=2113036D&news=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF%20%D8%A8%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%DB%B5%DB%B3%20%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D9%81%D8%B1%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|سەردێڕ=بازدید بیش از ۵۳ هزار نفر از جاذبه‌های طبیعی سردشت (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=ھاناخەبەر|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230520173354/https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=2113036D&news=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF%20%D8%A8%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%DB%B5%DB%B3%20%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D9%81%D8%B1%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="کوردپرێس٢٣">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/2754055/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%A2-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D8%AF|سەردێڕ=آمار بازدید گردشگران نوروزی در سردشت ٢ برابر شد (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> لە ساڵی ١٤٠٢ی ھەتاوی (٢٠٢٣–٢٠٢٤ی زایینی)، سەرجەم ١٢٧ ھەزار گەشتیار لە ڕێگەی [[سنووری کێلێ]]ەوە ھاتوچۆیان کردووە کە بەشێکی بەرچاوی ئەو کەسانە بوون کە لە باشووری کوردستانەوە سەردانی سەردەشتیان کردووە. ئەو ئامارە لەچاو ساڵی پێشوو زیاتر لە دە ھێندە بووە.<ref name="ئیرنا (شوباتی ٢٠٢٤)"/> === تاڤگەی شەڵماش === {{ئەمانەش ببینە|تاڤگەی شەڵماش}} [[پەڕگە:(((آبشار شلماش))) - panoramio.jpg|وێنۆک|دیمەنێکی تاڤگەی شەڵماش]] تاڤگەی شەڵماش یەکێک لە گرنگترین تاڤگەکانی پارێزگای ورمێیە کە لە شارستانی سەردەشت ھەڵکەوتووە. ئەم تاڤگەیە کە لە دۆڵێکی ئاوەدان و بە گژ و گیا و لە ناو دارستانێکی پڕ و سەرسەوزی نزیک شاری سەردەشتە و یەکێک لە لقەکانی ڕووباری [[زێی بچووک]] ھەژمار دەکرێت.<ref name="Daily">[http://www.iran-daily.com/News/122305.html "سەردەشت شارێکی دیمەنی"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210517085956/http://www.iran-daily.com/News/122305.html |date=١٧ی ئایاری ٢٠٢١ }}، ''ڕۆژنامەی ئێران'' (١٣ی تەممووزی ٢٠١٥)</ref><ref>[http://www.itto.org/tourismattractions/?sight=1878 "تاڤگەی شەڵماش"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160821171243/http://www.itto.org/tourismattractions/?sight=1878 |date=٢١ی ئابی ٢٠١٦ }}، گەشتیاریی ئێران و گەشتیاریی جیھان ئۆنڵاین. (٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦)</ref> ئەم تاڤگەیە کە لە ڕاستیدا لە سێ تاڤگە پێکھاتووە، ئێستا وەکوو ھاوینەھەوار و سەیرانگەی لێھاتووە کە لە وەرزی گەرمادا ھەزران کەس ڕووی تێدەکەن. سێ تاڤگەکە لە دوای یەکن و یەکەمیان نزیکی ڕێگای سەرەکییە، بەڵام دووانی تر مەودایەکی زۆرتریان ھەیە و دەبێت بۆ بینینیان بەرەو خوارەوە بەڕێکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/tv/%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AA%DB%95_%D8%A8%DB%95%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95-i313639 |سەردێڕ=تاڤگەی شەڵماش شاری سه‌رده‌شت |بڵاوکەرەوە=سەحەری کوردی |ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250223161816/https://kurdish.sahartv.ir/tv/%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AA%DB%95_%D8%A8%DB%95%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95-i313639 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێگای سەردەشت ھەتا تاڤگەی جوان و سەرنجڕاکێشی شەڵماش، ڕێگایەکی جوان و پڕ لە سەوزایی و دارستانە. ئەو ڕیگایە قیر کراوە و لە شاری سەردەشت بە ئۆتۆمۆبیلەوە ١٥ کیلۆمەتر دوورە کە دەکاتە ٢٠ خولەک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22127&type=komalayati |سەردێڕ=تاڤگەی شەڵماش+وێنە |بڵاوکەرەوە=خاک تیڤی |ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220701021721/https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22127&type=komalayati |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٨دا، تاڤگەی شەڵماش خرایە ناو ڕیزی ئاسەوارە سروشتییەکانی ئێران و وەکوو ٥ەمین ئاسەواری نیشتمانیی پارێزگای ورمێ تۆمارکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hawler.in/index.php/2017-12-28-23-20-20/item/4075-2018-06-26-06-45-35 |سەردێڕ=تاڤگەی شەڵماش چووە ڕیزی ئاسەوارە سروشتییەکانەوە |بڵاوکەرەوە=سایتی ھەولێر |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> ساڵانە گەشتیارانێکی زۆر لە کوردستان، ئێران و تەنانەت جیھانیش ڕوو لەو تاڤگەیە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ku-mehrnews-com.cdn.ampproject.org/v/s/ku.mehrnews.com/amp/27019/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16499334225973&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fku.mehrnews.com%2Fnews%2F27019%2F%25D8%25AA%25D8%25A7%25DA%25A4%25DA%25AF%25DB%2595%25DB%258C-%25D8%25B3%25DB%2595%25D8%25B1%25DB%2595%25D9%2586%25D8%25AC%25DA%2595%25D8%25A7%25DA%25A9%25DB%258E%25D8%25B4%25DB%258C-%25D8%25B4%25DB%2595%25DA%25B5%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B4-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D9%2588%25D8%25B4%25D8%25AA%25DB%258C-%25D8%25AF%25DA%25B5%25DA%2595%25D9%2581%25DB%258E%25D9%2586%25DB%258C-%25D8%25B3%25DB%2595%25D8%25B1%25D8%25AF%25DB%2595%25D8%25B4%25D8%25AA |سەردێڕ=تاڤگەی سەرەنجڕاکێشی شەڵماش/ سروشتی دڵڕفێنی سەردەشت |بڵاوکەرەوە=ھەواڵنێری مێھر |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://ku-mehrnews-com.cdn.ampproject.org/v/s/ku.mehrnews.com/amp/27019/?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> === تاڤگەی ڕەزگە === {{ئەمانەش ببینە|تاڤگەی ڕەزگە}} تاڤگەی ڕەزگە لە [[گوندستانی ئالان|ناوچەی ئالان]] لە ١٣ کیلۆمەتری باشووری شاری سەردەشت و لە قەراخ شەقامی نێوان سەردەشت و [[ڕەزگە، سەردەشت|ڕەزگە]] ھەڵکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency1.com/so/nujinha-tv/fd-38102|سەردێڕ=تاڤگەی "ڕەزگە" لە ناوچەی ئالان لە شاری سەردەشت|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی ژن|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ئەم تاڤگەیە لە بەرزایی ١١٥٠ کیلۆمەتری لە [[ئاستی دەریا]] ھەڵکەوتووە و بە جۆری دوو پلیکانی لە سەرەوەی تەختەبەردە بەرزەکان دێتە خوار. لە باکووری تاڤگەی ڕەزگە و لە نزیک گوندی شەڵماش، ''تاڤگەی شەڵماش'' جێی گرتووە.<ref>[https://seeiran.ir/آبشار-رزگه/ آبشار رزگه | جاهای دیدنی ایران - سیری در ایران (بە فارسی)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210629032852/https://seeiran.ir/%D8%A2%D8%A8%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%B2%DA%AF%D9%87/ |date=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١ }}. سەردان لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٢</ref> تاڤگەکە زیاتر لە ١٥ مەتر بەرزە<ref>[https://kurdpress.com/fa/news/29246/سردشت؛-قطعه-ای-از-بهشت-خیال-انگیز-زمین/ سردشت؛ قطعه ای از بهشت خیال انگیز زمین - کردپرس (بە فارسی)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220501204403/https://kurdpress.com/fa/news/29246/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D8%9B-%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86/ |date= ١ی ئایاری ٢٠٢٢ }}. سەردان لە ١٣ی نیسانی ٢٠٢٢</ref> و لە وەرزی بەھاردا لە پڕئاوترین بارودۆخی خۆی دایە، بەڵام بەھۆی ساردی ھەوا باشترین کات بۆ سەردانی، کۆتایییەکانی بەھار ھەتا ناوەندەکانی پاییزە.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/26365-razageh-waterfall/ آبشار رزگه کجاست | عکس + آدرس و هر آنچه پیش از رفتن باید بدانید - کجارو (بە فارسی)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624204426/https://www.kojaro.com/attraction/26365-razageh-waterfall/ |date=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ }}. سەردان لە ١٣ی نیسانی ٢٠٢٢</ref> === چۆمی کەڵوێ === {{ئەمانەش ببینە|زێی بچووک|بەنداوی سەردەشت}} [[پەڕگە:گومه شین - panoramio.jpg|وێنۆک|دیمەنێکی چۆمی کەڵوێ لە ناوچەی گۆمەشین]] [[پەڕگە:Sardasht Dam.jpg|وێنۆک|بەنداوی سەردەشت]] چۆمی کەڵوێ بەشێک لە [[زێی بچووک]]ە بە درێژیی ٤٠٠ ھەتا ٤٤٠ کیلۆمەتر، کە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانەوە بەرەو باشووری کوردستان دەڕوات و دواتر دەڕژێتە ناو [[بەنداوی دووکان]] و لەوێشەوە لەگەڵ [[دیجلە|ڕووباری دیجلە]] و [[کەنداوی فارس]] تێکەڵ دەبێتەوە. بەشێک لە سەرچاوەی ئاویی چۆمی کەڵوێ لە کێوەکانی باکووری ڕۆژاوای [[شارستانی پیرانشار|پیرانشار]] دابین دەبێت و لە چەندین سەرچاوەوە وەکوو لاوێن و بادین کە دەڕژێنە ناو تەنگەی گڕژاڵ، ئاو وەردەگرێت و بەرەو دەشتی کەڵوێ لە نزیکی سەردەشت درێژەی دەبێت، ھەروەھا دواتر ئاوی ھەندێک سەرچاوەی دیکە وەکوو شەڵماش و ڕەزگە دەڕژێنە ناو ڕووبارەکە و دوای پێکھێنانی بەشێک لە ھێڵی [[سنووری ئێران و عێراق]] لە [[ناوچەی ئالان]]دا، دەچێتە ناو خاکی ھەرێمی کوردستان و لەگەڵ ئاوی بەنداوی دووکان تێکەڵ دەبێتەوە.<ref name="ناساندنی شارستانی سەردەشت" /> ھەروەوھا [[بەنداوی سەردەشت]] لەسەر ئەم ڕووبارە ساز کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/onair/tv/episodes/episode/your-rudaw-19092021/19092021105620|سەردێڕ=دیمەنی بەنداوی کۆڵەسە لە سەردەشت|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> ئەو ڕووبار و بەنداوە بەھۆی ژینگە و سرووشتی دەوروبەرەوە بووەتە یەکێک لە ناوچە گەشتیارییەکانی شارستانی سەردەشت و ساڵانە ژمارەیەکی بەرچاو لە گەشتیاران سەردانی دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/onair/tv/episodes/episode/your_rudaw_20122018|سەردێڕ=سەردانی گەشتیاران بۆ بەنداوی سەردەشت|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> ھەرچەندە ئێستاش جێگای پەرەسەندنی زیاتری گەشتیاری و کشتوکاڵی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/37736/%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%B3%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C|سەردێڕ=ظرفیت سد سردشت؛ ارتقای پتانسیل کشاورزی و گردشگری/ عثمان عباسی (بە فارسی)|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی نیسانی ٢٠٢٤|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404181243/https://www.kurdpress.com/news/37736/%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%B3%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C|url-status=dead}}</ref> ھەتا ئێستا لە دەریاچەی بەنداوی سەردەشتدا تەرمی ژمارەیەکی زۆر لە کەسانێک دۆزراوەتەوە کە بەمەبەستی مەلەکردن، خۆکوژی و ھەندێک ھۆکاری تر تێیدا خنکاون<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=18408|سەردێڕ=گەڕان بەدوای تەرمی۲ لاوی قوومبوو لە بەنداوی سەردەشت بەردەوامە|بڵاوکەرەوە=ھاژە|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=18408 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> و ھەروەھا بووەتە شوێنێک بۆ شاردنەوە و نوقمکردنی تەرمی ئەو کەسانەی کە کوژراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency.com/so/zhan/fg-39305?page=8|سەردێڕ=ناسنامەی تەرمی کچە کوژراوەکەی بەنداوی سەردەشت ئاشکرا کرا|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی ژنان|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> === کانیاوی گڕاوان === {{ئەمانەش ببینە|کانیاوی گڕاوان}} [[پەڕگە:کانی گراوان (1).jpg|وێنۆک|کانیاوی گڕاوان]] [[پەڕگە:گراوان لای ره به ت gravan - panoramio.jpg|وێنۆک|کانیاوی گڕاوان لە زستاندا]] کانیاوی گڕاوان سەرچاوەیەکی ئاوی لە [[ناوچەی ڕەبەت]] لە شارستانی سەردەشتە کە بەھۆی تایبەتمەندیی دەرمانی و سروشتی سەرسەوزی دەوروبەری ناوبانگی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=329303 |سەردێڕ=کانیاوێکی سه‌رسوڕهێنه‌ر له شاری سه‌رده‌شت |بڵاوکەرەوە=تەبیان |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220122010113/https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=329303 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گڕاوان لە دەشتێکی یەکدەست سەوز و سەرنجڕاکێش لە نزیک گوندی [[کانی گوێز (ڕوونکردنەوە)|کانی گوێز]] لە مەودای دوو کیلۆمەتریی شاری [[ڕەبەت]] و لە دوازدە کیلۆمەتریی باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری سەردەشت ھەڵکەوتووە کە خاوەن ئاوی کانیاوییە. ڕووباری [[زێی بچووک]] لە تەنیشت ئەو کانیاوە تێدەپەڕێت کە لە وەرزی بەھاردا یەکێک لە پڕئاوترین ڕووبارەکانی ناوچەیە. ئاوی ئەو کانیاوە دەڕژێتە ناو ڕووباری کەڵوێ کە بەشێک لە زێی بچووک دێتە ھەژمار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/news/فەرهەنگی_هونەری_وەرزشی-i347141 |سەردێڕ=گڕاوانی ڕەبەت، سێحری سروشتی دڵڕفێن |بڵاوکەرەوە=سەحەری کوردی |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ }}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i347141 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ھەروەھا گڕاوان کانیاوێکە ئاوەکەی کانزانییە و ھەڵگری خوێیە. ئەو کانیاوە ١٢٠٦ مەتر بەرزە لە [[ئاستی دەریا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22098&type=farhang |سەردێڕ=کانی گڕاوان+وێنە |بڵاوکەرەوە=خاک تیڤی |ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211107104052/https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22098&type=farhang |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕۆژانە ژمارەیەکی زۆر گەشتیار لە شارەکانی ئێران، ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ھەروەھا باشووری کوردستان سەردانی ئەو کانیاوە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/180920197 |سەردێڕ=كانیی گڕاوان لە سەردەشت |بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> === حەمامی کۆن === {{ئەمانەش ببینە|حەمامی کۆن}} [[پەڕگە:حمام کهنه سردشت.jpg|وێنۆک|سەرەوەی حەمامی کۆنی سەردەشت]] حەمامی کۆن یان حەمامی بێستوون حەمامێکی مێژوویی لە سەردەشتە کە لە نزیکی پارکی شار لە ناوەندی ئەو شارەدا ھەڵکەوتووە. [[عەزیزخان موکری]] لە سەردەمی [[قاجاڕەکان]]دا فەرمانی سازکردنی ئەو حەمامەی دەرکرد. حەمامی کۆن لە ٢٠ی تەممووزی ١٩٨٨، وەکوو یەکێک لە ''ئاسەوارە نیشتمانییەکانی ئێران'' بە ژمارەی تۆمارکردنی ٢٠٦٠ ناسێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://seeiran.ir/حمام-بیستون-سردشت/ |سەردێڕ=حمام بیستون سردشت (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=seeiran |ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://seeiran.ir/%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA/ |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kojaro.com/attraction/43924-bistoun-historical-bath/ |سەردێڕ=حمام تاریخی بیستون (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=kojaro |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> ئەو حەمامە وەک شوێنێکی گەشتیاریی سەردەشت دادەنرێت و بڕیار وایە بکرێتە مۆزەخانەی مرۆڤناسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ctmehr.com/News/Index/4550 |سەردێڕ=حمام تاریخی بیستون سردشت استان آذربایجان غربی (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=ctmehr |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٢ }}{{بەستەری مردوو|url=https://ctmehr.com/News/Index/4550 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> == شوێنەکان == === مزگەوتەکان === سەردەشت خاوەنی زیاتر لە ٢٠ مزگەوتە کە بێجگە لە یەکیان، ھەموو مزگەوتی سوننەکانن. سەرۆکی ئەوقاف و کاروباری خێرخوازیی سەردەشت لە ٢٥ی ئابی ٢٠١٩دا ڕایگەیاند کە ئەو شارە دوو ھێندە زیاتر لەچاو ئاستی شارەکانی دیکەی ئێران خاوەنی مزگەوتە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/83449527/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%DB%B2-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|سەردێڕ=سردشت، ۲ برابر میانگین کشور مسجد دارد (فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> مزگەوتەکانی شاری سەردەشت بریتین لە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://behtarino.com/r/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|سەردێڕ=مزگەوتەکانی سەردەشت|بڵاوکەرەوە=behtarino|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> * مزگەوتی سوور (جامیعە) * مزگەوتی نوور * مزگەوتی حاجی ڕەسووڵ * مزگەوتی خانەقا * مزگەوتی چواریاری نەبی * مزگەوتی حەزرەتی ئیبراھیم خەلیل * مزگەوتی میعراج * مزگەوتی شێوەبرایم * مزگەوتی دارولسەلام * مزگەوتی حەزرەتی مەلاسەیدڕەزا * مزگەوتی قیبلە * مزگەوتی حەزرەتی عەلی * مزگەوتی سەرچاوێ * مزگەوتی سەڵاحەددینی ئەییووبی * مزگەوتی محەممەد ڕەسووڵئەڵڵا * مزگەوتی حەزرەتی عوسمان * مزگەوتی بیلالی حەبەشی * مزگەوتی حەزرەتی عائیشە * مزگەوتی ئیمام شافعی * مزگەوتی کانی خان * مزگەوتی شێخ مەولانا * مزگەوتی ھەنگی مەرزیی سەردەشت{{تێبینی|ئەم مزگەوتە تاکە مزگەوتی شیعەکانە لە سەردەشت کە لە ناو بنکەی سەربازیی ئەم شارەدا ھەڵکەوتووە و لەلایەن نیشتەجێبووانی بنکەکە بەکاردەھێنرێت.}} === پارکەکان === سەردەشت خاوەنی ١٠ پارکی سەرەکییە کە بەپێی گەورەییی ڕووبەر بریتین لە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=10 بهترین پارک در سردشت|ناونیشان=https://behtarino.com/r/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%A9/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|بڵاوکەرەوە=behtarino|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> * ھەواری شار * [[پارکی گوڵان (سەردەشت)|گوڵان]] * لالە * ڕەزی جۆڵا * مەشاھیر * کارگەر * شار * وەنەوشە * فەرھەنگیان * وەیسی قەرەنی === ھۆتێلەکان === * ھۆتێلی مروارید * ھۆتێلی واحیدی === زانستگاکان === * زانستگای ئازادی ئیسلامیی لقی سەردەشت * زانستگای پەیامی نووری سەردەشت === گۆڕستانەکان === * گۆڕستانی گردەسوور * گۆڕستانی مەلاپیرە == ئاسایش == فەرماندەی جێبەجێکردنی یاسای پارێزگای ورمێ لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢دا ڕایگەیاند کە بەھۆی کەمبوونەوەی ١٣٪ی دزی و زۆربوونی ١٨٪ی دۆزینەوە و دەستبەسەرکردنی دزەکان لە سەردەشت، ئەو شارە لە ئەو بوارانەوە لە ڕیزبەندی پارێزگادا پلەی یەکەمی بەدەستھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84790059/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D9%82%D8%AA-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C|سەردێڕ=سردشت در رتبه نخست پیشگیری از سرقت آذربایجان غربی (فارسی)|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> == ڕێگاکان == شاری سەردەشت لەگەڵ شارەکانی [[بۆکان]]، [[ورمێ]]، [[مەھاباد]]، [[بانە]] و [[پیرانشار]] ڕیگای ھەیە. ھەروەھا شاری سەردەشت لە ڕێگای قەڵادزێوە لەگەڵ شارەکانی [[باشووری کوردستان]] پەیوەندیی ھەیە. ڕێگاکانی شاری سەردەشت لەگەڵ ھەندێک لە شارەکانی کوردستان و ئێران بریتین لە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://behrah.com/map.php |سەردێڕ=نقشه راهها و جاده های - ایران (بە فارسی) |بڵاوکەرەوە=behrah |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221101050902/https://behrah.com/map.php |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {{div col|3}} {| class="wikitable" |- ! شار!! وڵات/ھەرێم!! ڕێگا (کیلۆمەتر) |- | [[ورمێ]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٢٢٥ |- | [[سێرۆ]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٢٤٠ |- | [[بۆکان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٤٥ |- | [[ڕەبەت]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٥ |- | [[ماکۆ]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٤٤٠ |- | [[مەھاباد]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٢٠ |- | [[شنۆ]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٤٠ |- | [[پیرانشار]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٨٥ |- | [[نەغەدە]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٢٥ |- | [[بانە]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦٧ |- | [[سەقز]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٢٥ |- | [[بیجاڕ]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٢٦٥ |- | [[سنە]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٣١٦ |- | [[کرماشان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٤٥٠ |- | [[ئیلام]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦٠٨ |- | [[تەورێز]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٣٤٠ |- | [[زەنگان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٤٢٨ |- | [[ھەمەدان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٤٤٣ |- | [[ئەردەوێڵ]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٥٤٧ |- | [[قەزوین]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٥٥١ |- | [[ئەراک]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦١٢ |- | [[ڕەشت]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦١٨ |- | [[خوڕەماوە]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦٢٠ |- | [[کەرەج]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦٥٣ |- | [[تاران]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٦٩٢ |- | [[قوم]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٧٠٦ |- | [[شەھری کورد]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٩٠٨ |- | [[ئەھواز]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٩٣٥ |- | [[ئەسفەھان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٩٣٧ |- | [[سمنان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٩٤٠ |- | [[ساری]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٩٨٠ |- | [[گورگان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١١٣٤ |- | [[یەزد]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١١٨٥ |- | [[یاسووج]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٢٤٦ |- | [[بووشێھر]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٤٠٠ |- | [[شیراز]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٤٢٠ |- | [[بوژنۆرد]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٤٤٥ |- | [[کرمان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٥٥٠ |- | [[مەشھەد]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٦١٢ |- | [[بیرجەند]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٧٠٠ |- | [[بەندەر عەباس]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ١٨٤٠ |- | [[زاھیدان]] || {{ئاڵا|ئێران}} || ٢٠٥٥ |- | [[قەڵادزێ]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٣٥ |- | [[ڕانیە]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٦٥ |- | [[سەنگەسەر]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٥٠ |- | [[ژاراوە]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٤٥ |- | [[ھەولێر]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ١٨٩ |- | [[دھۆک]]|| {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٣٠٥ |- | [[سلێمانی]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ١٧٧ |- | [[کەرکووک]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٢١٨ |- | [[حاجی ئۆمەران]] || {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} || ٩٤ |} {{div col end}} تێرمیناڵی سەردەشت ھەموو ڕۆژێک لەگەڵ شارەکانی [[بۆکان]]، [[سەقز]]، [[بانە]]، [[ورمێ]]، [[مەھاباد]]، [[نەغەدە]]، [[پیرانشار]]، [[شنۆ]]، [[تەورێز]] و [[تاران]] ھاتوچۆی ھەیە. == کەسانی ناودار == ژمارەیەک لە کەسانی بەناوبانگی سەردەشت لە خوارەوە نووسراون: * [[ئەحمەد بازگر]] * [[ئیبن حاج]] * [[ئیسماعیل سەردەشتی]] * [[بەرزین حەمزەزادە]] * [[خلە دەرزی]] * [[دێبا حیکمەت]] * [[شێرکۆ فایقی]] * [[بێتووشی]] * [[عەبدوڵڵا حەسەنزادە]] * [[عەزیزخان موکری]] * [[فەرەیدوون حەکیمزادە]] * [[مەلا ئاوارە]] * [[مەلا خەلیل گۆڕەمەری]] * [[مەلا کەریم فیدایی]] * [[یووسف عەباسزادە]] * [[کاوان محەمەدپوور]] * [[ھاوڕێ ڕەحیمی]] * جەلال حاجیزادە * کەریم حەداد * کەریم مەعرووفزادە * محەممەد کەریمیان * مستەفا نەقیب [[پەڕگە:Azizkhan Mukri Qajar.jpg|وێنۆک|عەزیزخان موکری]] == گەڕەکەکان == گەڕەکانی شاری سەردەشت بریتین لە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&data=9/N/wVnkDjO0FX/0/n1VqsIsZKwMhiy4wixkrAyGLLjCLGSsDIYsuNowrccDggPvwixkrAyGLLjCLGSsDIYsuMIsZKwMhiy4wixkrAyGLLiXz1qGIdZer5WEU5hzAJAUDsw+PYVdYhxeCoTiaF0zRMIsZKwMhiy4wixkrAyGLLjCLGSsDIYsuNfKMgyW65wxBUzU5myJiLyB6eVdGTwYJmTcoHgoaNtGHqDXKuaz63yHuUe0q9kAM5NkmWXghd4t7+yhs5DSU+hz4ECp9iGp13sqzmbhXrho7xU/Zzbjz0wJsHtJv8NcvwVM1OZsiYi8iFZGbBEMRP0NalvG1lE7IsIsZKwMhiy4wixkrAyGLLjCLGSsDIYsuLomzZT7zgFW4c82gUSuR9WHuUe0q9kAM5NkmWXghd4tv/VCkjHQxJ5+MME49Q5Uwm6EIqDVtOsjwixkrAyGLLjCLGSsDIYsuMIsZKwMhiy4pHAs1aLMvlT0oOQb2vFREsIsZKwMhiy4wixkrAyGLLjCLGSsDIYsuNLaOL3J2697T6/S+m/V2m7rgFBs4s47TuWhi9ahXlnCwixkrAyGLLjCLGSsDIYsuMIsZKwMhiy4wixkrAyGLLgM6tVAjKNsY+oewqP/VNZ1R8rRafWseIUqDpPFuGKU5AVM1OZsiYi8JLZacNSSFWt5iUJ13YEp67zWQ0pwBTJYh7lHtKvZADOTZJll4IXeLb/1QpIx0MSe3Xe4XbxpEC7rgFBs4s47TkJk4rdtAWJashcGi4WY3+vCLGSsDIYsuMIsZKwMhiy4wixkrAyGLLjyCtDxXi9/OpWEU5hzAJAU5BOUz0GW5NqFvkpeU9WRoTocBx/CZ1roqioIEfzDCMHM3PjnD4ICUcIsZKwMhiy4wixkrAyGLLjCLGSsDIYsuDyXlttCRMHv |سەردێڕ=سەردەشت |بڵاوکەرەوە=کوردیپێدیا |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> {{div col|3}} * کانی مەڕێ * بەردەقووچێ * دۆڵتانچک * بەری کەریزەی * ئاشان * ژێروو * بیمارستان * پادگان * سەرچاوێ * حەسارێ * داربەڕوو * سەر قەبران * گردەسوور * کوورپە * سابڵاغیان * نێزەڕۆ * مزگەوتی حاجی ڕەسووڵ شێخانی * تێرمیناڵ * مزگەوتی سوور * بەری کەوەنەی * خانەی فەقیران * شیرکەتی نەوت * سەر سەدێ * ئاشی موباشیری * کانی ساردێ * حەمامی کەوسەر * سەر سازمانێ * خانی حوسێن کەتیرە * شێر و خوورشید * فەرمانداری * ڕەزی جۆڵای * فەتعەلی زادە * چاکە چکۆلە * کانی خانی * کوورەخانەی میرزا وەھاب * شەبەکەی دوو * تەکیەی مەلامینە * جانبازان * فەدەک * ئازادەگان * فەرھەنگیان * شێوەبرایمە {{div col end}} == پەیوەندیی نێونەتەوەیی == === دەستەخوشک === [[پەڕگە:17 avril 2017 07.jpg|وێنۆک|[[ئیپر]]؛ دەستەخوشکی سەردەشت]] [[پەڕگە:Night views from Mount Kogane01.jpg|وێنۆک|[[ھیرۆشیما]]؛ دەستەخوشکی سەردەشت]] [[پەڕگە:Halabja.jpg|وێنۆک|[[ھەڵەبجە]]؛ دەستەخوشکی سەردەشت]] سەردەشت لەگەڵ سێ شاران دەستەخوشکە کە بریتین لە: {|class="wikitable" |- !style="background: #E4AE30; color:#000000" | ئاڵا !style="background: #E4AE30; color:#000000" |شار !style="background: #E4AE30; color:#000000" |وڵات !style="background: #E4AE30; color:#000000" |ساڵی دەستەخوشکایەتی |-style="background: #FFFFFF; color:#000000" |[[پەڕگە:Flag of Belgium (civil).svg|25px]]||[[ئیپر]]||[[بەلجیکا]]||٢٠٠٥{{تێبینی|لە ساڵی ٢٠٠٥دا لە کۆبوونەیەکی باڵیۆزی ئێران لەگەڵ شارەوانی ئیپر، بەھۆی ئەوەی کە ھەر دوو شاری سەردەشت و ئیپر بوونەتە قوربانی چەکە کیمیایییەکان، پێشنیار کرا ببنە دەستەخوشکی یەکتری کە ئەم پێشنیارە لەلایەن شارەوانیی ئیپرەوە پێشوازی لێ کرا، بەڵام ھەتا ئێستاش بە فەرمی ئەو دوو شارە نەبوونە دەستەخوشک.}}<ref name="ایرنا ۲">[https://irna.ir/news/6324935/ خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): ''استقبال شهردار "ایپر" بلژیک از خواهرخواندگی با شهر سردشت ایران'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۱۸ خرداد ۱۳۸۴؛] بازدید در ۳ بهمن ۱۴۰۰.</ref><ref name="مهر ۱">[https://www-mehrnews-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.mehrnews.com/amp/192686/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428908517367&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.mehrnews.com%2Fnews%2F192686%2F%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA%25D9%2582%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2584-%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D9%258A%25D9%25BE%25D8%25B1-%25D8%25A8%25D9%2584%25DA%2598%25D9%258A%25D9%2583-%25D8%25A7%25D8%25B2-%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2587%25D8%25B1%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AF%25DA%25AF%25D9%258A-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA خبرگزاری مهر: ''استقبال شهردار "ايپر" بلژيك از خواهرخواندگي با شهر سردشت'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۱۸ خرداد ۱۳۸۴؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122224440/https://www-mehrnews-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.mehrnews.com/amp/192686/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428908517367&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.mehrnews.com%2Fnews%2F192686%2F%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA%25D9%2582%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2584-%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D9%258A%25D9%25BE%25D8%25B1-%25D8%25A8%25D9%2584%25DA%2598%25D9%258A%25D9%2583-%25D8%25A7%25D8%25B2-%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2587%25D8%25B1%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AF%25DA%25AF%25D9%258A-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ۳ بهمن ۱۴۰۰.</ref><ref name="ایسنا ۱">[https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8403-07675/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428908517367&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.isna.ir%2Fnews%2F8403-07675%2F%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D9%258A%25D9%25BE%25D8%25B1-%25D8%25A8%25D9%2584%25DA%2598%25D9%258A%25D9%2583-%25D8%25A7%25D8%25B2-%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2587%25D8%25B1-%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AF%25DA%25AF%25D9%258A-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA%25D9%2582%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2584-%25D9%2583%25D8%25B1%25D8%25AF خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): ''شهردار ايپر بلژيك از خواهر خواندگي با شهر سردشت استقبال كرد'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۱۸ خرداد ۱۳۸۴؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122224440/https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8403-07675/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428908517367&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.isna.ir%2Fnews%2F8403-07675%2F%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D9%258A%25D9%25BE%25D8%25B1-%25D8%25A8%25D9%2584%25DA%2598%25D9%258A%25D9%2583-%25D8%25A7%25D8%25B2-%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2587%25D8%25B1-%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AF%25DA%25AF%25D9%258A-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA%25D9%2582%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2584-%25D9%2583%25D8%25B1%25D8%25AF |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ۳ بهمن ۱۴۰۰.</ref> |- |[[پەڕگە:Flag of Japan.svg|25px]]||[[ھیرۆشیما]]||[[ژاپۆن]]||٢٠٠٥<ref name="استانداری ۱">[https://www.ostan-ag.gov.ir/fa/news/print/2f829879-eb29-e911-9c14-000c29ce98b8/سردشت-وارث-تمدن-های-کهن-و-تاریخی-منطقه-با-قاب استانداری آذربایجان غربی: ''سردشت وارث تمدن‌های کهن و تاریخی منطقه با قابلیت‌های جهانی است'' (به فارسی)، نوشتۀ محمدمهدی شهریاری، نوشته‌شده در ۱۶ بهمن ۱۳۹۷؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325163824/https://www.ostan-ag.gov.ir/fa/news/print/2f829879-eb29-e911-9c14-000c29ce98b8/سردشت-وارث-تمدن-های-کهن-و-تاریخی-منطقه-با-قاب |date=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٢}} بازدید در ۴ خرداد ۱۴۰۰.</ref><ref name="سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی ۱">[https://www.air.ir/ZrqN3Rq سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی: ''شركت دانش‌آموزان ایرانی در مراسم یادبود صلح هیروشیما'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۱۰ مرداد ۱۳۹۶؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.air.ir/ZrqN3Rq |date=حوزەیرانی ٢٠٢١}} بازدید در ۴ خرداد ۱۴۰۰.</ref><ref name="شعار سال ۱">[https://shoaresal.ir/fa/news/68875/سردشت-نخستین-شهر-قربانی-سلاح-شیمیایی-در-جهان سایت خبری-تحلیلی شعار سال: ''سردشت نخستین شهر قربانی سلاح شیمیایی در جهان'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۱۱ تیر ۱۳۹۶؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210525122011/https://shoaresal.ir/fa/news/68875/سردشت-نخستین-شهر-قربانی-سلاح-شیمیایی-در-جهان |date=٢٥ی ئایاری ٢٠٢١}} بازدید در ۴ خرداد ۱۴۰۰.</ref> |- |[[پەڕگە:Flag of Kurdistan.svg|25px]]||[[ھەڵەبجە]]||[[ھەرێمی کوردستان|کوردستان]]||٢٠١١{{تێبینی|لە سەرەتای کیمیابارانی سەردەشت و ھەڵەبجە، بەھۆی ھاوشێوەیان بە شێوەیەکی نافەرمی وەک دەستە خوشکی یەکتری داندران، بەڵام لە ساڵی ٢٠١١دا لە سەردانێکی شاندی ھەڵەبجەیی بۆ ساڵیادی کیمیابارانی سەردەشت بە ئەو شارە، شەقامێکی سەردەشت ناوی ھەڵەبجەی لەسەر داندرا و ھەروەھا بە فەرمی ئەو دوو شارە وەک دەستە خوشک دەستنیشان کران.}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://rwmal.net/19424/ |سەردێڕ=یادی کیمیابارانکردنی سەردەشت؛ دەستەخوشک و هاوزامی هەڵەبجە |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |بڵاوکەرەوە=ڕووماڵ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230416155527/https://rwmal.net/19424/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="ایران اینترنشنال ۱">[https://old.iranintl.com/فرهنگ-و-زندگی/پس-از-سه‌دهه-آژیر-خطر-همچنان-طنین‌انداز-است ایران اینترنشنال: ''پس از سەدھە آژیر خطر ھمچنان طنینانداز است'' (بە فارسی)، نوشتەشدە در ٦ تیر ١٣٩٧؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122184331/https://old.iranintl.com/فرهنگ-و-زندگی/پس-از-سه‌دهه-آژیر-خطر-همچنان-طنین‌انداز-است |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ٢ بھمن ١٤٠٠.</ref><ref name="فارس ۱">[https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13941216001439?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428496522787&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.farsnews.ir%2Fnews%2F13941216001439%2F%25D8%25A8%25DA%2586%25D9%2587%25E2%2580%258C%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C-%25D8%25A8%25DB%258C%25E2%2580%258C%25DA%25AF%25D9%2586%25D8%25A7%25D9%2587-%25D9%2586%25D8%25AE%25D8%25B3%25D8%25AA%25DB%258C%25D9%2586-%25D9%2582%25D8%25B1%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2586%25DB%258C%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25A8%25D9%2585%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25B4%25DB%258C%25D9%2585%25DB%258C%25D8%25A7%25DB%258C%25DB%258C-%25D8%25AD%25D9%2584%25D8%25A8%25DA%2586%25D9%2587-%25D9%2588-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA خبرگزاری فارس: ''بچه‌های بی‌گناه نخستین قربانیان بمباران شیمیایی حلبچه و سردشت'' (به فارسی)، نوشتۀ محمدمهدی شهریاری، نوشته‌شده در ۱۶ اسفند ۱۳۹۴؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122182612/https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13941216001439?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428496522787&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.farsnews.ir%2Fnews%2F13941216001439%2F%25D8%25A8%25DA%2586%25D9%2587%25E2%2580%258C%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C-%25D8%25A8%25DB%258C%25E2%2580%258C%25DA%25AF%25D9%2586%25D8%25A7%25D9%2587-%25D9%2586%25D8%25AE%25D8%25B3%25D8%25AA%25DB%258C%25D9%2586-%25D9%2582%25D8%25B1%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2586%25DB%258C%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25A8%25D9%2585%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25B4%25DB%258C%25D9%2585%25DB%258C%25D8%25A7%25DB%258C%25DB%258C-%25D8%25AD%25D9%2584%25D8%25A8%25DA%2586%25D9%2587-%25D9%2588-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ۲ بهمن ۱۴۰۰.</ref> |} ڕۆژی سێشەممەی ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٥ (بەرامبەر لەگەڵ ٧ی پووشپەڕی ٢٧٠٥) بە بەشداریکردنی کۆمەڵێک ژاپۆنی لە شارەکانی [[ھیرۆشیما]] و [[ناگاساکی]]، شەقامێک لە شاری سەردەشت بە ناوی ''شەقامی ھیرۆشیما'' کرایەوە.<ref name="ایرنا ۱">[https://irna.ir/news/6324935/ خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): ''یکی از خیابان‌های سردشت به نام «هیروشیما» نام‌گذاری شد'' (به فارسی)، نوشتۀ محمدمهدی شهریاری، نوشته‌شده در ۷ تیر ۱۳۸۴؛] بازدید در ۴ خرداد ۱۴۰۰.</ref> دواتر لە شاری ھیرۆشیماش شەقامێک بە ناوی ''شەقامی سەردەشت'' کرایەوە.<ref name="ایران ۱">[https://www.magiran.com/article/3684760 ''خیابانی در سردشت خیابانی در هیروشیما'' (به فارسی)، نوشته‌شده در روزنامۀ ایران، دوشنبه ۱۱ دی ۱۳۹۶، شمارۀ ۶۶۸۱؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220501204409/https://www.magiran.com/article/3684760 |date= ١ی ئایاری ٢٠٢٢}} بازدید در ۴ خرداد ۱۴۰۰.</ref> ھەروەھا شەقامێکی دیکە لە سەردەشت بە ناوی ''شەقامی ھەڵەبجە'' بوونی ھەیە و لە ھەڵەبجەش قوتابخانە و شەقامێک ناوی ''سەردەشت''ی لەسەر داندرا.<ref name="فارس ۲">[https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13941225001049?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428756557003&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.farsnews.ir%2Fnews%2F13941225001049%2F%25D8%25A7%25D9%2581%25D8%25AA%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25AD-%25D9%2586%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25AF%25DB%258C%25D9%2586-%25D9%2585%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25B3%25D9%2587-%25D9%2588-%25D8%25AE%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25D8%25AD%25D9%2584%25D8%25A8%25DA%2586%25D9%2587-%25D8%25B9%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2582-%25D8%25B9%25DA%25A9%25D8%25B3 خبرگزاری فارس: ''افتتاح نمادین مدرسه و خیابان سردشت در حلبچه عراق+عکس'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۲۵ اسفند ۱۳۹۴؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122182612/https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13941225001049?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16428756557003&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=از%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.farsnews.ir%2Fnews%2F13941225001049%2F%25D8%25A7%25D9%2581%25D8%25AA%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25AD-%25D9%2586%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25AF%25DB%258C%25D9%2586-%25D9%2585%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25B3%25D9%2587-%25D9%2588-%25D8%25AE%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25D8%25AD%25D9%2584%25D8%25A8%25DA%2586%25D9%2587-%25D8%25B9%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2582-%25D8%25B9%25DA%25A9%25D8%25B3 |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ۲ بهمن ۱۴۰۰.</ref><ref name="دانا ۱">[https://www.dana.ir/news/264447.html/نامگذاری-یکی-از-خیابان-های-حلبچه-به-نام-سردشت-دعوتنامه شبکه اطلاع‌رسانی دانا: ''نامگذاری یکی از خیابان های حلبچه به نام سردشت+دعوتنامه'' (به فارسی)، نوشته‌شده در ۲۲ اسفند ۱۳۹۳؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122182613/https://www.dana.ir/news/264447.html/نامگذاری-یکی-از-خیابان-های-حلبچه-به-نام-سردشت-دعوتنامه |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} بازدید در ۲ بهمن ۱۴۰۰.</ref> لە ڕۆژی ٢٥ی شوباتی ٢٠٢١، شەقامێک لە [[تاران]] ھەڵکەوتوو لە شاڕێگەی شەھید چەمران و سەرتر لە شەقامی باقرخان، ناوەکەی کرای ''شەقامی سەردەشت''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i391241 |سەردێڕ=شەقامێک لە تاران بە ناوی "سەردەشت" دەکرێ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |بڵاوکەرەوە=سەحەری کوردی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220122202350/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i391241 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdpress.com/ku/news/2120/شەقامێکی-تاران-ناوی-%22سەردەشت%22ی-لێنرا/ |سەردێڕ=شەقامێکی تاران ناوی سەردەشتی لێنرا |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠٢١ |بڵاوکەرەوە=کوردپرێس}}</ref> == پێشانگا == <gallery> Sardasht City.jpg|سەردەشت لە ساڵی ٢٠٠٥ سەردەشت.jpg|شاری سەردەشت لە ساڵی ٢٠٢١ سەردەشت١.jpg|دیمەنی سەردەشت لە ساڵی ٢٠٢١ سردشت - panoramio.jpg|مەیدانی شەھیدانی ٧ی پووشپەڕ Sardasht1.jpg|مەیدانی شەھیدانی ٧ی پووشپەڕی سەردەشت لە ڕۆژدا Sardashtnature4.jpg|مەیدانی شەھیدانی ٧ی پووشپەڕی سەردەشت لە شەودا Spring Nature of Sardasht - March 2007 (3 8601100100 L600).jpg|سەردەشت لە بەھاری ٢٠٠٧ Sardashtkurdishlocaldress.jpg|ڕۆژێکی بارانیی سەردەشت لە ساڵی ٢٠٢١ سەردەشت، زستانی ٢٠٢٢.jpg|سەردەشت لە زستانی ٢٠٢٢ بمب شیمیایی.jpg|شوێنی کیمیاباران کراوی شاری سەردەشت شاخەکانی سەردەشت.jpg|شاخەکانی دەوروبەری سەردەشت </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی کوردستان]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای ورمێ]] * [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] * [[شارستانی سەردەشت]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Sardasht}} * [https://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index وێبگەی فەرمانداریی سەردەشت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230608092507/https://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index |date= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ }} (بە فارسی) * {{ئینستاگرام|shahremasardasht|ھەژماری شارەوانیی سەردەشت}} {{شارستانی سەردەشت}} {{پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٩٤٣٨٤٥|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٢٢}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|موکریان|کوردستان|ئێران}} [[پۆل:سەردەشت| ]] [[پۆل:شارستانی سەردەشت]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەردەشت]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان‏]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] r9c86v2qf492gpmul1p0pf3l9y1fygi 0 50 1660995 1656668 2026-09-05T02:47:48Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٤ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660995 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن|دانەر=Ari Qasm|لێدوان=لە ئێستادا پێداچوونەوەی بەسەردا دەکەم}}{{پێشمەرگە}} '''پێشمەرگە''' ({{بە کرمانجی سەروو|Pêşmerge}}؛ کە بە واتای «ئەوانەی ڕووبەڕووی مەرگ دەبنەوە» دێت)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشان=https://kurdistantribune.com/peshmerga-and-the-ongoing-fight-against-isis/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190703183200/https://kurdistantribune.com/Peshmerga-and-the-ongoing-fight-against-isis/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Peshmerga and the Ongoing Fight against ISIS |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە ھێز یان سوپای نیشتمانیی کوردەکان دەگوترێت و لەئێستادا، وەک ھێز یان سوپای ناوخۆییی [[ھەرێمی کوردستان]] دەناسرێن. بەپێی [[دەستووری عێراق]]، [[ھەرێمە فیدراڵییەکان لە عێراق|ھەرێمە فیدراڵییەکان]] (وەک ھەرێمی کوردستان) بەرپرسن لە «دامەزراندن و ڕێکخستنی ھێزە ناوخۆیییەکان بۆ ھەرێمەکان، وەک پۆلیس، ھێزەکانی ئاسایش و پاسەوانانی ھەرێمی.».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.constituteproject.org/constitution/Iraq_2005.pdf?lang=en |سەردێڕ=Constitution of Iraq}}</ref> مێژووی ھێزە چەکدارە کوردییەکان دەگەڕێتەوە بۆ [[مێژووی دێرین|سەردەمی دێرین]]، کە ھێزە سەربازییە کوردییەکان لە نێوان سەدەکانی ١٦ و ١٩دا پتر ڕێکخران، کاتێک وەک ھێزی یاریدەدەر و سنوورپارێز خزمەتی [[ھۆزە کوردەکان]] و [[میرنشینە کوردییەکان]] و ھەروەھا دەوڵەتانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] و [[ئێرانی سەفەوی|سەفەوییان]] دەکرد. لە ماوەی سەدەی ٢٠ەمدا، ئەم ھێزانە گەشەیان کرد بۆ بزووتنەوە [[شەڕی گەریلایی|گەریلایییە]] ڕێکخراوەکان کە پەیوەست بوون بە [[ناسیۆنالیزمی کوردی|بزووتنەوە ناسیۆنالیستییە کوردییەکان]]. پێشمەرگەی مۆدێرن لە ساڵی ١٩٤٦ وەک [[سوپا|سوپای نیشتمانیی]] خۆبەناوکردووی [[کۆماری مەھاباد|کۆماری کوردستان]] دەرکەوت. لە کۆتاییی سەدەی ٢٠ و سەرەتای سەدەی ٢١دا، پێشمەرگە وەک ھێزە چەکدارەکانی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] بەدامەزراوەیی کرا.<ref name="Lortz2015">{{cite thesis|last1=Lortz|first1=Michael G.|date=2005|title=Willing to Face Death: A History of Kurdish Military Forces – the ''Peshmerga'' – from the Ottoman Empire to Present-Day Iraq|type=MA thesis|publisher=Florida State University|url=http://purl.flvc.org/fsu/fd/FSU_migr_etd-1038|language=en}}</ref> زاراوەی پێشمەرگە بۆ چەندین میلیشیا و گرووپی چەکداریی کوردیی تریش بەکارھێنراوە، بەتایبەت لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، وەک باڵە چەکدارییەکانی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]]، [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] و [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران|کۆمەڵە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Smith|یەکەم=Crispin|ناونیشان=https://journals.law.harvard.edu/ilj/wp-content/uploads/sites/84/HLI102_crop-1.pdf|سەردێڕ=Independent Without Independence: The IraqiKurdish Peshmerga in International Law*|بڵاوکەرەوە=Harvard University|ساڵ=٢٠١٨|edition=Volume 59, Number 1|پەڕەکان=٢٤٨}}</ref> بەفەرمی، پێشمەرگە لەژێر فەرماندەییی [[وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە|وەزارەتی کاروباری پێشمەرگەی]] حکوومەتی ھەرێمی کوردستاندایە. بەڵام لە کرداردا، پێکھاتەی پێشمەرگە تا ڕاددەیەکی زۆر دابەشبووە و بەجیا لەلایەن دوو پارتی سەرەکیی ڕامیاریی [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانەوە]] کۆنترۆڵ دەکرێت: [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] و [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]. یەکخستن و تێکەڵکردنی پێشمەرگە لەژێر وەزارەتی کاروباری پێشمەرگەدا لە ساڵی ١٩٩٢ەوە لە کارنامەی گشتیی ھەرێمی کوردستاندایە، بە پێشکەوتنی بەرچاوەوە بەردەوامە لەژێر یاداشتنامەیەکی لێکتێگەیشتنی ساڵی ٢٠٢٢ی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکان و حکوومەتی ھەرێمی کوردستان کە ئامانجی یەکخستنەوەی تەواوە تا ساڵی ٢٠٢٦.<ref name="CMEC">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=van Wilgenburg |یەکەم١=Wladimir |دوایین٢=Fumerton |یەکەم٢=Mario |ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Kurdistan's Political Armies: The Challenge of Unifying the Peshmerga Forces. |ناونیشان=http://carnegieendowment.org/files/ACMR_WilgenburgFumerton_Kurdistan_English_final.pdf |journal=Carnegie Middle East Center |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٨}}</ref><ref name="OIR2025" /><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=U.S. Voices Frustration Over Stalled Peshmerga Reform in Kurdistan|ناونیشان=https://peregraf.com/en/news/9424|ئیش=Peregraf|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|وتەگێڕانەوە=Despite formal commitments, Peshmerga units remain fragmented along party lines, with little meaningful progress toward true unification.}}</ref> دامەزراوە ئەمنییەکانی تری ھەرێمی کوردستان بریتین لە ''[[زێرەڤانی]]''، [[ئاسایشی ھەرێمی کوردستان|''ئاسایش'']]، ''[[پاراستن و زانیاری]]''، و ھێزی ''[[پۆلیسی ھەرێمی کوردستان|پۆلیسی ھەرێم]]''. == وشەناسی == وشەی «پێشمەرگە» دەتوانرێت بە «وەستان لەبەردەم مەرگدا» وەربگێڕدرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stratton |یەکەم=Allegra |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.newstatesman.com/node/153517 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠١٥|ئیش=[[New Statesman]] |سەردێڕ=Hero of the people}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Koerner |یەکەم=Brendan |ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠٠٣|ناونیشان=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/explainer/2003/03/are_kurdish_soldiers_facing_death_or_seeking_death.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=Slate.com |سەردێڕ=What does the Kurdish word Peshmerga mean?}}</ref> ڤالنتین دەڵێت ئەم وشەیە بۆ یەکەم جار لەلایەن [[قازی محەممەد|قازی محەممەدەوە]] لە [[کۆماری کوردستان|کۆماری کوردستانی]] کورتخایەندا (١٩٤٦–١٩٤٧) بەکارھاتووە.<ref>Valentine, Those Who Face Death, KDP, 2018.</ref> وشەکە بۆ فارسیئاخێوەران لەبارە بۆ تێگەیشتن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stilo|یەکەم=Donald|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nlkZBwAAQBAJ&q=pishmarg+word&pg=PA15|سەردێڕ=Aspects of Iranian Linguistics|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Cambridge Scholars Publishing|ژپنک=٩٧٨١٤٤٣٨١٠١٣٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> چوونکە، ناوەکە ھەروەھا بۆ ئاماژەدان بە یەکەیەکی تایبەت لە ناو [[سوپای ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|سوپای ئیمپراتۆریەتیی ساسانیدا]] بەکارھاتووە، بەتایبەتی یەکەیەکی لاوەکی بە ناوی [[پوشتیگبان]]، کە پێی دەگوترا [[پوشتیگبان|گیان-ئەڤسپار]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.honga.net/totalwar/rome2/unit.php?l=ja&v=rome2&f=3c_sassanid&u=3c_Sas_Gyan_Avspar_commander |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Royal Military Academy |سەردێڕ=Gyan-Avspar – The Sassanids (Empire Divided) – Total War: Rome II}}</ref> ئەم جەنگاوەرانە بە دڵسۆزیی بێوچان و ئازایەتییان ناسرابوون، زۆرجار وەک دوایین ھێڵی بەرگری بۆ [[پێڕستی پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|پاشا ساسانییەکان]] خزمەتیان دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hughes|یەکەم=Ian|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1bfNDwAAQBAJ&dq=Gyan-avspar+peshmerga&pg=PT45|سەردێڕ=Belisarius: The Last Roman General|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Pen and Sword|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٤٦٨-٩٤١-٥|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Farrokh|یەکەم=Kaveh|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9SguvgAACAAJ|سەردێڕ=Sassanian Elite Cavalry AD 224–642|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury USA|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٧٦-٧١٣-٠|پەڕەکان=٦|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.worthpoint.com/worthopedia/russian-lead-miniatures-heavy-armed-1758881952 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Worthpoint |زمان=en |سەردێڕ=Russian Lead Miniatures.Heavy Armed Sassanid Knight. The Army of Gyan – Avspar P {{!}} #1758881952}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aladić|یەکەم=Dubravko|ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/374531936|سەردێڕ=Roman-Sassanian Conflict in the Third Century Campaigns of Shapur I and the Battle of Edessa}}</ref> دەربڕینی فارسیی «پیشمەرگێ کەسی شودەن» بە شێوەیەکی وشەیی بە واتای «مردن پێش کەسێک» دەھات.<ref>Aspects of Iranian Linguistics, 2008, pp. 15, ISBN 9781443810135.</ref> == مێژوو == {{سەرەکی|مێژووی پێشمەرگە}} === سوپا کوردییە سەرەتایییەکان === زۆر پێش دامەزراندنی پێشمەرگە، جەنگاوەرە کوردەکان لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا]] بە نەریتی سەربازی و بەکارھێنانی [[شەڕی گەریلایی|تەکتیکی گەریلایی]] ناسرابوون.<ref name="Lortz20152" /><ref name=":30">S. R. Valentine, ''Peshmerga: Those Who Face Death'', KDP, 2018, see the introduction and chapter one.</ref> لە سەردەمی کۆندا، سەرچاوە [[بابلییەکان|بابلییەکانی]] دەوروبەری سەدەی حەوتەمی پێش زایین ئاماژەیان بە دانیشتووانی چیاکانی ئەوەی ئێستا [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانە]] بە «قوتیل» کردووە. پێشنیار کراوە کە زاراوەکە لە وشەی [[زمانی ئەکەدی|ئەکەدیی]] «قاردوو» و وشەی فارسیی «گورد» وەرگیرابێت، کە ھەردووکیان پەیوەستن بە واتاکانی وەک «پاڵەوان» یان «جەنگاوەر». ململانێکانی نێوان ئەم کۆمەڵگە شاخاوییە پڕۆتۆ-کوردییە گریمانەکراوانە و گەلانی [[مێزۆپۆتامیای خواروو]] لە سەرچاوەکانی پێش ئینجیلدا تۆمارکراون و وەک ھەندێک لە سەرەتاییترین نموونەکانی شەڕی شێوازی پارتیزانی لە ناوچەکەدا دادەنرێن.<ref name="Lortz20152" /><ref name=":30" /> لە نێوان ساڵانی ٢٢٤ و ٢٢٦ی زایینیدا، [[ئەردەشێر بابەکان|ئەردەشێری یەکەم]]، دامەزرێنەری [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]، شەڕی لەگەڵ ھێزە کوردییەکان کردووە بەڵام تەنھا کۆنترۆڵێکی بەشەکیی بەدەستھێناوە. جێنشینەکەی، [[ئەردەشێری دووەم]]، کۆتاییی بە سەربەخۆیییە ماوەکەیان لە چیاکاندا ھێنا. ئەردەشێر جەنگاوەرە کوردەکانی بە «ژانسپار/گیان-ئەڤسپار» ناوبردووە، کە بە واتای «خۆبەختکەران» دێت، کە ھاوشێوەی پێشمەرگەی دواترە.<ref name="Lortz20152" /> لە [[مێژووی ئیسلام|سەردەمی ئیسلامیدا]]، سەربازە کوردەکان بە دیارترین شێوە لەژێر دەستی [[سەڵاحەددینی ئەییووبی|سەڵاحەددیندا]] جەنگاون.<ref name="Lortz20152" /> یەکە تایبەتەکان بەزۆری لە کورد پێکھاتبوون، و پاسەوانی تایبەتی سەڵاحەددین بەگشتی لە ئەندامە کوردەکان وەرگیرابوون.<ref>Andrew S. Ehrenkreutz, Saladin (State University of New York Press, 1972), pp. 44–45</ref><ref>Stephen Humphreys, From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus 1193–1260 (SUNY Press, 1977), p. 23</ref><ref>Carole Hillenbrand, The Crusades: Islamic Perspectives (Edinburgh University Press, 1999), pp. 116–117</ref> لە سەدەی ١٦وە تا سەدەی ١٩، جەنگاوەرە کوردەکان لەژێر دەستی [[ھۆزە کوردەکان|سەرۆکھۆزە]] جیاوازەکان و [[میرنشینە کوردییەکان|میرنشینەکاندا]] خزمەتیان دەکرد، و ھەندێک جار وەک پاسەوانی سنووریی نیمچە سەربازی لەژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] و [[ئێرانی سەفەوی|سەفەویدا]] بوون، لە کاتێکدا بەشدارییان لە سوپا ڕێکوپێکەکانی ئەم ئیمپراتۆریەتانەشدا دەکرد. لەژێر دەسەڵاتی کوردیی [[زەندییەکان|خانەدانی زەنددا]]، ڕێگە بە [[ژنانی کورد|ئافرەتان]] دەدرا شانبەشانی مێردەکانیان خزمەت بکەن، کە ئاستێک لە یەکسانیی ڕەگەزیی تێدا ڕەنگ دەدایەوە کە لە [[چاندی کوردی|کۆمەڵگە کوردییەکاندا]] باوتر بوو وەک لە کۆمەڵگە موسڵمانە دراوسێکان.<ref name="Lortz20152" /> [[پەڕگە:Mir Muhammad.jpg|وێنۆک|وێنایەکی [[میر محەممەد|میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە [[ئێرانی قاجاڕ|بەڵگەنامەیەکی قاجاڕی]]، کە لە پشتییەوە شووراکانی ڕەواندز و لەژێر دەستی [[تۆپەکانی وەستا ڕەجەب]] دەردەکەون]] لە سەدەی ١٩دا، [[میر محەممەد]] سوپایەکی ٣٠،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moreau|یەکەم=Odile|ناونیشان=https://books.google.fr/books?newbks=1&newbks_redir=0&id=5R1pAAAAMAAJ&dq=rawanduz+1826&focus=searchwithinvolume&q=30.000+Rawanduz|سەردێڕ=L'Empire ottoman à l'âge des réformes: les hommes et les idées du nouvel ordre militaire, 1826-1914|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Institut français d'études anatoliennes|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٠٦٨-١٩٥٣-٧|پەڕەکان=١١٧|زمان=fr}}</ref> بۆ ٥٠،٠٠٠<ref name=":02">{{Cite thesis|last=Muhammad|first=Qadir Muhammad|title=Kurds and Kurdistan in the View of British Travellers in the Nineteenth Century|date=14 December 2017|degree=|publisher=University of Leicester|url=https://leicester.figshare.com/articles/thesis/Kurds_and_Kurdistan_in_the_View_of_British_Travellers_in_the_Nineteenth_Century/10239464/1|language=en|page=94-98}}</ref> سەربازیی پێکھێنا بۆ [[شۆڕشی میر محەممەد|ھەڵمەتەکانی]] دژ بە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] بە چەکی قوڕسەوە کە مووچەیەیەکی ئاساییی ڕێکیان پێدەدرا، ھەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەدەن کە سوپاکەی میر محەممەد «کەمتر نەبووە لە ٨٠،٠٠٠ سەرباز».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ghalib|یەکەم=Sabah|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/articles/thesis/The_Emergence_of_Kurdism_with_Special_Reference_to_the_Three_Kurdish_Emirates_within_the_Ottoman_Empire_1800-1850/29691950|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=ore.exeter.ac.uk|پەڕە=١٠٨|سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire 1800-1850}}</ref> لە سەرچاوەکاندا، سوپاکەی میر محەممەد بە سوپایەکی ڕێک و یەکگرتوو وەسفکراوە و ھەروەھا ئاماژە بەوەش دراوە کە سوپاکەی بە سوپایەکی نیشتمانی چووە و [[جلی کوردی]] [[یەکپۆشی|یوونیفۆرمی]] سوپاکەی بووە.<ref>{{بیرخستنەوە |author-last=Millingen |author-first=Frederick |سەردێڕ=Wild Life Among the Koords |ساڵ=١٨٧٠ |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fEFAAQAAIAAJ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠ |بڵاوکەرەوە=[[Hurst and Blackett]]}}</ref><ref name=":02" />[[پەڕگە:Bedirkhan_Beg_in_herd_of_horses.jpg|وێنۆک|[[بەدرخان بەگ]] سەرکردایەتیی ھێرشێکی سوارچاکان دەکات.]] ھەر لە سەدەی ١٩دا [[بەدرخان بەگ]] ٧٠٬٠٠٠ جەنگاوەری کوردی لە [[یەکەم ڕاپەڕینی بەدرخانییەکان|ھەڵمەتەکانی]] دژی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] کۆکردەوە بۆ دامەزراندنی خانەدانی خۆی. بە ھەمان شێوە، [[شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری]] نزیکەی ٢٠٬٠٠٠ جەنگاوەری بۆ دژایەتیکردنی دەسەڵاتی عوسمانی کۆکردەوە.<ref name="Lortz20152" /> لە وەڵامی زیادبوونی جووڵانەوەی کوردی و ھێرشی ھۆزەکاندا، ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی [[ھەنگی حەمیدیە|سوارەی حەمیدییەی]] دامەزراند بۆ دابینکردنی دڵسۆزیی کورد لەژێر ئاڵای [[پان ئیسلامیزم|پان-ئیسلامیزمدا]]. سوارەی حەمیدییە زۆر جار وەک پێشەنگی پێشمەرگەی مۆدێرن دادەنرێت، بەتایبەتی لە ڕووی ڕێکخستنی سەربازی و ڕاھێنانەوە. سوارەکانی حەمیدییە یەکەم ئەزموونی شەڕی ڕێکخراوی نا-ھۆزایەتییان بۆ زۆرێک لە کوردەکان دابینکرد، کە تێیدا [[تاکتیکی سەربازی|تاکتیکە سەربازییەکان]] و بەکارھێنانی کەرەستە مۆدێرنەکانیان فێر کران. ئەفسەرانی ئەم یەکانە (بۆ نموونە: [[خالیس بەگی سپکی|خالیس بەگ]] و [[خالید بەگی جبری]])، و ھەروەھا ئەندامانی پێشووی [[سوپای عوسمانی]] (بۆ نموونە: [[ئیحسان نووری پاشا|ئیحسان نووری]]، [[ئیبراھیم حەسکی]]، و ئەندامە جیاوازەکانی [[کۆمەڵگای سەرھەڵدانی کوردستان|کۆمەڵەی سەرھەڵدانی کوردستان]]، [[ئازادی (ڕێکخستن)|ئازادی]]، و [[خۆیبوون]])، دواتر لە ڕاپەڕینە کوردییەکاندا بوونە کەسایەتیی کاریگەر و ھەروەھا یارمەتیدەر بوون لە داڕشتنی پێکھاتەی ھێزە کوردییەکانی داھاتوو.<ref name="Lortz20152" /> === ڕاپەڕینە کوردییەکانی سەدەی ٢٠ەم === {{ئەمانەش ببینە|کاتھێڵی ڕاپەڕینی کوردەکان}} [[پەڕگە:دیمەنێکی_چەکدارانی_جووڵانەوەکەی_شێخ_مەحموودی_حەفید_1.jpg|وێنۆک|سوارچاکانی کورد لەژێر دەستی [[شێخ مەحموودی بەرزنجی|شێخ مەحموود]].]] ڕاپەڕینە کوردییەکانی سەرەتای سەدەی ٢٠ەم، وەک [[شۆڕشەکانی شێخ مەحموود|ڕاپەڕینەکانی بە سەرکردایەتیی شێخ مەحموود]]، [[ڕاپەڕینی عەلی باتی]]، [[ڕاپەڕینی قۆچگری|شۆڕشی کۆچگیری]]، [[ڕاپەڕینی ئلکێ]]، [[شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران|شۆڕشی شێخ سەعید]]، [[ڕاپەڕینی ئاگری|ڕاپەڕینی ئارارات]]، و [[ڕاپەڕینی ئەحمەد بارزانی]]، ڕۆڵێکی گرنگیان لە پەرەپێدانی پێشمەرگەی مۆدێرندا گێڕا. ئەم ڕووداوانە ئەزموونی سەرەتایییان لە [[شەڕی گەریلایی]] و [[شەڕی ناخۆماڵی]] دژی دەسەڵاتدارانی دەوڵەت دابینکرد و بەشدار بوون لە بڵاوبوونەوەی [[ناسیۆنالیزمی کوردی]] لە نێوان جەنگاوەرە کوردەکاندا. ئەوان ھەروەھا [[بنەماڵەی بارزانی|ھۆزی بارزانییان]] بەھێزتر کرد، کە سەرکردە سەرەکییەکانی وەک [[ئەحمەد بارزانی]] و [[مستەفا بارزانی]] لێوە دەرکەوتن.<ref name="Lortz20152" /><ref name=":22">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khorsheed|یەکەم=Hussein M.|ناونیشان=https://calhoun.nps.edu/server/api/core/bitstreams/6e34f42f-b88e-4a3d-9824-38abd48dbd2a/content|سەردێڕ=THE ROLE OF SUBNATIONAL FORCES IN COMBATING TERRORISM DURING CIVIL WAR: THE CASE OF PESHMERGA OF KURDISTAN REGION-IRAQ AGAINST ISIS (2014–2017)|بڵاوکەرەوە=Naval Postgraduate School|ساڵ=٢٠٢٠|شوێن=Monterey, Canada}}</ref> مستەفا بارزانی بە پشتبەستن بەو ئەزموونە سەربازییەی لە کاتی ئەم ڕاپەڕینانەدا بەدەستی ھێنابوو، دواتر ھێزە کوردییەکانی بۆ ڕزگارکردنی [[کوردستان]] ڕێکخست. لە ساڵی ١٩٤٣دا، سەرکردایەتیی نزیکەی ٢٬٠٠٠ جەنگاوەری کوردی کرد لە [[ڕاپەڕینی ١٩٤٣ی بارزانی|ڕاپەڕینێکدا دژی سوپای عێراق و ھێزەکانی بەریتانیا]]، ڕووداوێک کە زۆر جار وەک پێشەنگی ھێزە پێشمەرگە مۆدێرنەکان دەبینرێت کە دواتر دەرکەوتن، بەتایبەتی لە ماوەی [[کۆماری کوردستان|کۆماری کوردستاندا]].<ref name=":22" /> === کۆماری کوردستان === لە ماوەی بوونی کورتخایەنی [[کۆماری مەھاباد|کۆماری کوردستانی]] خۆبەناوکردوودا (١٩٤٦–١٩٤٧)، دەستەیەک لە جەنگاوەرانی کورد بە سەرکردایەتیی مستەفا بارزانی وەک [[سوپا|سوپای نیشتمانیی]] فەرمیی کۆمارەکە خزمەتیان دەکرد، دوای ئەوەی بارزانی بۆ پشتگیریکردن لە دامەزراندنی دەوڵەتی کوردی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە سنووری نێوان عێراق و ئێران پەڕییەوە.<ref name="first mahabad source">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Abdulla |یەکەم=Mufid |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشان=http://kurdistantribune.com/2011/mahabad-first-independent-kurdish-republic/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160528231328/http://kurdistantribune.com/2011/mahabad-first-independent-kurdish-republic/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠١٥|ئیش=The Kurdistan Tribune |سەردێڕ=Mahabad – the first independent Kurdish republic |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="ma barzani">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠١٥|ناونیشان=http://www.krgspain.org/government/profiles/english-president/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140730010255/http://www.krgspain.org/government/profiles/english-president/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠١٥|ئیش=[[حکوومەتی هەرێمی کوردستان]] نوێنەرایەتی لە ئیسپانیا |سەردێڕ=President |ڕەوشی ناونیشان=usurped}}</ref> بەپێی گێڕانەوە کوردییەکان، سەرکردەکانی مەھاباد کۆبوونەوە بۆ ھەڵبژاردنی ناوێک بۆ سوپاکەیان. وەک دەوترێت، ئەوان بە زەحمەت وشەیەکی گونجاو بۆ «سەرباز»یان دەدۆزییەوە. خزمەتکارێک کە گوێی لە گفتوگۆکەیان بوو، پێشنیاری ناوی «'''پێشمەرگە'''»ی کرد، کە زاراوەیەکی ناوخۆییی گوندەکەی بوو. ناوەکە وەرگیرا، و ھێزەکە بەفەرمی بە '''پێشمەرگە''' ناونرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Koerner|یەکەم=Brendan|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠٠٣|سەردێڕ=Are Kurdish Soldiers “Facing Death” or “Seeking Death”?|ناونیشان=https://slate.com/news-and-politics/2003/03/what-does-the-kurdish-word-peshmerga-mean.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Slate|زمان=en-US|issn=1091-2339}}</ref> جگە لەوەش، بە فەرمانی سەرۆک [[قازی محەممەد]]، لێژنەیەک لە «وێژەوانان و نووسەرانی دەستەبژێر» زاراوە سەربازییە کوردییە جیاوازەکانیان بۆ دیاریکردنی پلە و پایەکان پەرەپێدا.<ref name=":21">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Waisy |یەکەم=Karwan Salih |ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٥|سەردێڕ=The Kurdish Peshmarga Force 1943–1975 |ناونیشان=https://socialscienceresearch.org/index.php/GJHSS/article/view/1402 |journal=Global Journal of Human-Social Science |زمان=en |بەرگ=١٥|issue=D2 |issn=2249-460X}}</ref> [[پەڕگە:Mustafa_Barzani_in_Mahabad_establishing_Kurdish_government.jpg|وێنۆک|[[مستەفا بارزانی]] (ناوەڕاستی پێشەوە) لەگەڵ بەرپرسانی تری سەربازیی کوردیی کۆماری کوردستان.]] خزمەکەی [[سمکۆی شکاک]]، [[عەمەر خانی شکاک]]، شانبەشانی سەرۆک ھۆزی [[بانە]]، [[ڕاپەڕینی حەمە ڕەشید|حەمە ڕەشید]]، خان بانەیی، و زیرۆ بەگی ھەرکی، لەلایەن وەزیری جەنگ، محەممەد حوسێن سەیفی قازییەوە وەک «[[مارشاڵ]]»ی سوپای پێشمەرگە دەستنیشانکران. مستەفا بارزانی بەھۆی ئەزموونی زۆری لە جەنگدا، وەک مارشاڵ و [[سەرۆکی ئەرکان|سەرۆکئەرکانی]] سوپا دەستنیشانکرا.<ref name=":22" /> ئەفسەرەکان لە ڕێگەی جلوبەرگی شێوازی سۆڤیەتییەوە دیمەنێکی پیشەگەریان دەپاراست، کە زیاتر لەلایەن ئەفسەری [[سوپای سۆڤیەت]] کاپتن سەڵاحەددین کازمۆڤەوە ڕاوێژ و ڕێکخستنیان بۆ دەکرا. سۆڤیەتییەکان بەردەوام بوون لە کاریگەرییان بە ناردنی لانی کەم ٦٠ ئەفسەری کورد بۆ [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئازەربایجان|ئازەربایجانی سۆڤیەت]] بۆ ڕاھێنانی سەربازیی زیادە. سوپای مەھاباد لە نزیکەی ٧٠ ئەفسەر، ٤٠ پلەدار، و ١٬٢٠٠ سەرباز پێکھاتبوون. مستەفا بارزانی وەک یەکێک لە سەرکردە باڵاکان، بەرپرسیار بوو لە دەستنیشانکردنی ئەفسەرەکان لە ناو ڕیزەکاندا.<ref name=":21" /> بۆ پاراستنی سەروەریی کۆمارەکە، پێشمەرگە یەکەم شەڕی خۆی لە کاتی [[شەڕی قاراوە|شەڕی قاراوەدا]] لە نزیک شاری [[سەقز]] ئەنجامدا. ئەوان بۆسەیەکیان بۆ سەربازگەیەکی [[پاسەوانی شاھانە (ئێران)|ئێرانی]] دانا و ٢١ سەربازیان کوشت، ١٧یان بریندار کرد و ٤٠یان بەدیلگرت. تا ناوەڕاستی ئایاری ١٩٤٦ ژمارەی ھێزە کوردییەکان گەیشتە نزیکەی ١٢٬٧٥٠ پێشمەرگە، بەڵام زۆربەی ھێرشە کوردییەکان تەنھا بە شەڕە بچووکەکان سنووردار بوون.<ref name=":21" /> ==== ڕووخانی کۆمارەکە ==== {{ئەمانەش ببینە|کۆماری مەھاباد#کۆتایی}} کشانەوەی پشتگیریی سۆڤیەت بەرامبەر بە نەوتی ئێران و [[کۆماری مەھاباد#کۆتایی|ڕووخانی کۆمارەکەی]] بەدوایدا ھات، لەوانەش لەسێدارەدانی سەرۆکی دەوڵەت، قازی محەممەد، ڕێکخستنی پێشمەرگەی ھەڵوەشاندەوە، کە لەگەڵ ئێرانییەکاندا ڕێککەوتبوون بەئاشتی لە پایتەختی [[مەھاباد]] پاشەکشە بکەن، بۆ ئەوەی زیان بە خەڵکی سڤیل نەگات.<ref name=":22" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meiselas|یەکەم=Susan|سەردێڕ=Kurdistan: In the Shadow of History|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[University of Chicago Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٥١٩٢٨-٩|edition=2nd}}</ref> ھێزەکانی پێشمەرگە بەسەرکردایەتیی بارزانی بۆ ماوەیەک دوای ڕووخانی کۆمارەکە لە ناوچە لادێیییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا بەچاڵاکی مانەوە و لە ئاداری ١٩٤٧دا لەگەڵ یەکەکانی سوپای ئێراندا جەنگان. لە کاتی ئەم پێکدادانانەدا، باس لەوە دەکرێت کە پێشمەرگە زیانێکی زۆری گەیاندووە و چەندین ئەفسەری ئێرانیی بەدیلگرتووە، بەتایبەتی لە کاتی [[شەڕی ناڵۆس|شەڕی ناڵۆسدا]]، لەوانەش لیوا جەھانبان، کوڕی ژەنەراڵ [[نادر جەھانبانی]].<ref name="Lortz20152" /> ھێرشەکانی ئێران دژی ھێزەکانی پێشمەرگەی ماوە بەردەوام بوون، کە وای کرد بارزانی فەرمانی پاشەکشە بەرەو ناوچەی خۆی لە [[بارزان]] لە [[باشووری کوردستان]] بدات. دوای گەیشتن بە سنووری نێوان عێراق و ئێران، چەندین ئەفسەری پێشمەرگە کە گەڕابوونەوە لەلایەن [[سوپای عێراق|سوپای عێراقەوە]] دەستگیرکران و لەسێدارەدران، سەرەڕای دڵنیایییەکانی پێشوو بۆ لێبوردنی گشتی. لە ھەوڵێکدا بۆ گرتنی بارزانی، دەسەڵاتدارانی عێراق دواتر ژمارەیەکی زۆر سەربازیان لە ناوچەکەدا جێگیرکرد. بارزانی و شوێنکەوتووانی بە پێشبینیکردنی کردەوەی زیاتر، جارێکی تر ڕایان کرد و بە درێژاییی [[سنووری ئێران و تورکیا]] و دواجار بۆ ناو [[یەکێتیی سۆڤیەت]] ڕۆیشتن، کە تێیدا تا ساڵی ١٩٥٨ لە [[دەربەدەری|دەربەدەریدا]] مانەوە.<ref name="Lortz20152" /> === باشووری کوردستان === [[پەڕگە:By_Kurdo7aladen_mamarisha.jpg|وێنۆک|جەنگاوەرانی پێشمەرگە لە ناوەڕاستی سەدەی ٢٠ەمدا لەگەڵ جەنگاوەری ناوداری پارتیزانی کورد [[مامەڕیشە]] (ناوەڕاستی دواوە).]] دوای [[شۆڕشی ١٤ی تەممووز|کودەتای سەربازیی ساڵی ١٩٥٨ی عێراق]]، جەنگاوەرانی پێشمەرگەی دەربەدەر بە سەرکردایەتیی بارزانی و [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (پەدەکە)ی تازە دامەزراو، لەلایەن [[عەبدولکەریم قاسم|عەبدولکەریم قاسمەوە]] ڕێگەیان پێدرا بگەڕێنەوە عێراق. لە بەرامبەردا، پێشمەرگەی بارزانی سەرەتا پشتگیرییان لە ھەوڵەکانی قاسم دەکرد بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی عێراقیی فرەنەتەوەیی دژی ڕاپەڕینەکانی [[ناسیۆنالیزمی عەرەبی]]. بەڵام لەگەڵ گەشەکردنی کاریگەریی بارزانی، قاسم داواکارییەکانی کوردی ڕەتکردەوە، کە بووە ھۆی زیادبوونی گرژییەکانی نێوان ھەردوو لا. تا کۆتاییی ساڵی ١٩٦١، بارزانی توانیبووی زۆرێک لە ھۆزە کوردەکان لەژێر ئاڵای پێشمەرگەدا یەکبخات و کۆنترۆڵی بەشە گەورەکانی کوردستانی عێراقی کردبوو. ئەم پێشھاتانە، لەگەڵ نیگەرانییەکانی قاسم لەسەر فراوانبوونی دەسەڵاتی بارزانی، بووە ھۆی ھەڵگیرسانی [[شۆڕشی ئەیلوول|یەکەم شەڕی کورد و عێراق]] (ناسراو بە شۆڕشی ئەیلوول) لە ساڵی ١٩٦١دا. ململانێکە کە تا ساڵی ١٩٧٠ بەردەوام بوو، یەکەم شەڕی گەورە بوو کە پێشمەرگە لە کوردستانی عێراقدا ئەنجامی دا، کە تێیدا بارزانی و ھێزەکانی بەدوای سەربەخۆییی کوردستاندا دەگەڕان.<ref name="Lortz20152" /><ref name="ma barzani" /> جەنگەکە بووە ھۆی واژووکردنی [[ڕێکەوتننامەی ١١ی ئازار|ڕێککەوتننامەی ئۆتۆنۆمیی ساڵی ١٩٧٠ی عێراق و کورد]] لە نێوان کورد و [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسدا]]، کە [[شۆڕشی ڕەمەزان|لە ساڵی ١٩٦٣دا جێگەی عەبدولکەریم قاسمی گرتبووەوە]]. ئۆتۆنۆمیی کورد تا ساڵی ١٩٧٤ جێبەجێ نەکرا، کە ئەمەش بووە ھۆی [[دووەمین شەڕی کورد و عێراق|دووەم شەڕی کورد و عێراق]] لە ساڵی ١٩٧٥دا. [[جەلال تاڵەبانی]]، ئەندامێکی پێشەنگی پارتی دیموکراتی کوردستان، لە ھەمان ساڵدا بۆ زیندووکردنەوەی بەرگری وازی ھێنا و [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (یەکێتی)ی دامەزراند. ئەم ڕووداوە بنەمای ناڕەزایەتیی ڕامیاریی نێوان پارتی و یەکێتیی دروستکرد کە تا ئەمڕۆش ھێزەکانی پێشمەرگە و زۆربەی کۆمەڵگەی کوردی دابەش دەکات.{{Sfn|van Bruinessen|1986}} دوای مردنی مستەفا بارزانی لە ساڵی ١٩٧٩دا، کوڕەکەی [[مەسعوود بارزانی]] جێگەی گرتەوە.<ref name="ma barzani" /> گرژییە ڕامیارییەکان لە ساڵانی دواتردا لە نێوان پارتی و یەکێتیدا زیادی کرد، لە کاتێکدا ھێزەکانی پێشمەرگە شەڕیان دەکرد بۆ ئەوەی کوردستانی عێراق لەژێر کۆنترۆڵی پارتی خۆیاندا بھێڵنەوە، و ھاوکات بەرگرییان لە ھێرشەکانی [[سوپای عێراق]] دەکرد.<ref name=":25">S. R. Valentine, Peshmerga: Those Who Face Death, KDP, 2018, chapter six.</ref> لە ساڵی ١٩٨٨دا، [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسی عێراق]] [[ئەنفال|ھەڵمەتی ئەنفالی]] دژی پێشمەرگە و خەڵکە مەدەنییەکانی ناوچە لادێیییەکانی باشووری کوردستان دەستپێکرد، کە بووە ھۆی گیانلەدەستدانی ھەزاران کەس، کە زۆربەیان خەڵکی مەدەنی بوون. لە کاتی شەڕکردن دژی پێشمەرگە، سوپای عێراق ھەندێک جار لەلایەن ھاوکارە کوردەکانەوە پشتگیری دەکران، کە بە شێوەیەکی باو پێیان دەگوترا «[[جاش]]».<ref name=":26">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Fischer-Tahir |یەکەم=Andrea |ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=Gendered Memories and Masculinities: Kurdish Peshmerga on the Anfal Campaign in Iraq |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/10.2979/jmiddeastwomstud.8.1.92 |journal=Journal of Middle East Women's Studies |بەرگ=٨|issue=1 |پەڕەکان=٩٢–١١٤|doi=10.2979/jmiddeastwomstud.8.1.92 |issn=1552-5864}}</ref> [[پەڕگە:Kurdish_militant_with_machine_gun,_Northern_Iraq,_1991.jpg|وێنۆک|جەنگاوەرێکی کورد لە کاتی [[ڕاپەڕین (١٩٩١)|ڕاپەڕینەکەی ساڵی ١٩٩١ی عێراق]]]] دوای کۆتاییھاتنی [[شەڕی ئێران و عێراق|شەڕی کەنداوی یەکەم]]، [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەڕینەکانی ساڵی ١٩٩١]] سەری ھەڵدا، کە بووە ھۆی بەدەستھێنانی ئۆتۆنۆمیی دی فاکتۆ بۆ [[ھەرێمی کوردستان]].<ref name=":25" /> ھەم پێشمەرگە حیزبییەکان و ھەم ئەوانەی سەر بە ھیچ حیزبێک نەبوون ڕۆڵێکی گرنگیان لە کاتی ڕاپەڕینەکاندا گێڕا، لە کاتێکدا توانای شەڕیان بەھۆی [[ناوچەکانی دژەفڕینی عێراق|ناوچە دژەفڕینەکانی عێراقەوە]] زۆر زیادی کرد، کە تا ساڵی ٢٠٠٣ لە شوێنی خۆیان مانەوە.<ref name=":26" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/2586 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Chronicle |سەردێڕ=March 5th: The Anniversary of Raperin}}</ref> پێشمەرگە کوژراوەکان وەک [[شەھید]] یادیان دەکرایەوە. یادی جەنگاوەرە پێشمەرگە کوژراو، بریندار و [[کۆنەسەرباز|دێرینەکان]] لە ژیانی گشتیدا لە ڕێگەی تابلۆ، پەیکەر، و مۆنیۆمێنتەکان، و ھەروەھا لە ڕێگەی نوێنەرایەتیکردنی بەردەوام لە ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆن و لە ڕێوڕەسمەکانی یادکردنەوەدا بڵاو بووەوە. زۆربەی ھاوکارە کوردەکان لێبوردنی گشتییان پێبەخشرا، و ھەندێکیان دواتر لە ھێزەکانی پێشمەرگەی پارتەکانی خۆیاندا جێگیرکران.<ref name=":26" /> دوای بەدەستھێنانی ئۆتۆنۆمی، [[شەڕی براکوژی|شەڕی ناوخۆی کورد]] (شەڕی براکوژی) ھەڵگیرسا، کە ململانێیەک بوو لە نێوان پارتە ڕکابەرەکانی پارتی و یەکێتی، کە تێیدا ھێزەکانی پێشمەرگە بۆ شەڕکردن دژی یەکتر بەکارھێنران.<ref name=":25" /> شەڕی ناوخۆ بەفەرمی لە ئەیلوولی ١٩٩٨دا کۆتاییی ھات کاتێک بارزانی و تاڵەبانی «ڕێککەوتننامەی واشنتن»یان واژووکرد و پەیماننامەیەکی فەرمیی ئاشتییان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Abdulrahman |یەکەم=Frman |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.niqash.org/articles/?id=3000 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٥|ئیش=niqash |سەردێڕ=Never-ending mystery: what really happened to Kurdish civil war missing}}</ref> لە ڕێککەوتنەکەدا، لایەنەکان ڕێککەوتن لەسەر دابەشکردنی داھاتی نەوت و دەسەڵات، ڕێگریکردن لە [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) لە بەکارھێنانی خاکەکانی باشووری کوردستان، و ڕێنەدان بە چوونە ناوەوەی سوپای عێراق بۆ ناوچە کوردییەکان. تا ئەو کاتە نزیکەی ٥٬٠٠٠ پێشمەرگە و کەسی سڤیل لە ھەردوو لا کوژرابوون، و زۆرێکی تریش بەھۆی ئەوەی لە «لایەنی ھەڵە» بوون، دەرکرابوون.<ref name=":27">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McDermid |یەکەم=Charles |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/LB20Ak02.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100222221442/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/LB20Ak02.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٥|ئیش=[[Asia Times Online]] |سەردێڕ=New force emerges in Kirkuk |ڕەوشی ناونیشان=unfit}}</ref> لە ماوەی دەیان ساڵەی ململانێکاندا، پێشمەرگە بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک ڕزگارکەری [[دانیشتووانی کورد]] دەبینران.<ref name=":26" /> === داگیرکردن و کۆنترۆڵکردنی عێراق ٢٠٠٣–٢٠١١ === {{ئەمانەش ببینە|ئۆپەراسیۆنی ڤایکینگ ھامەر|ناوچەکانی دژەفڕینی عێراق}} [[پەڕگە:Operation_VIking_Hammer_Peshmerga_Special_Forces_and_CIA.jpg|وێنۆک|پێشمەرگەی کورد و ھێزە تایبەتەکانی ئەمریکا دوای تێکشکاندنی [[ئەنسارولئیسلام]] لە کاتی [[ئۆپەراسیۆنی ڤایکینگ ھامەر]] لە [[ھەڵەبجە]]، کوردستانی عێراق.]] لە ساڵانی دواتردا، گرژییەکان بە بەرزی مانەوە، بەڵام ھەردوو لایەن لە یەکتر نزیک بوونەوە، و لە ساڵی ٢٠٠٣دا ھەردووکیان بە ھاوبەشی بەشدارییان لە [[داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکا (٢٠٠٣)|ڕووخانی ڕژێمی بەعسدا]] کرد وەک بەشێک لە [[جەنگی عێراق|شەڕی عێراق]] و [[جەنگ دژی تیرۆر|شەڕی جیھانی دژی تیرۆر]].<ref name="WhoPeshmerga">[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28738975 Profile: Who are the Peshmerga?] BBC News. Retrieved 19 December 2014.</ref> [[دەزگای هەواڵگریی ناوەندی|سی ئای ئەی]] و ھێزە تایبەتەکانی تری ئەمریکا، کە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٢دا گەیشتنە عێراق، ئۆپەراسیۆنی [[جەنگی نا-نەریتی (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|شەڕی نا-نەریتییان]] لەگەڵ پێشمەرگەدا دژی تێرۆریستانی [[ئەنسارولئیسلام]] ئەنجام دا. جگە لەوەش پێشمەرگە بۆ پێکھێنانی «بەرەی باکوور» دژی سوپاکانی [[سەددام حوسێن]] ڕێکخرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Chivers|یەکەم=C. J.|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٠٣|سەردێڕ=A Nation at War: Second Front; Allied Troops Are Flown Into Airfields In North Iraq|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2003/03/24/world/nation-war-second-front-allied-troops-are-flown-airfields-north-iraq.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|ئیش=The New York Times}}</ref> لەگەڵ دەستپێکردنی ھەڵمەتی بۆردومان و داگیرکاریی دواتری عێراق، ھێزەکانی پێشمەرگە کە شانبەشانی ھێزە تایبەتەکانی ئەمریکا کاریان دەکرد، لە سنووری ھەرێمی کوردستان تێپەڕین و دەستیان بەسەر ناوچە بەرفراوانەکاندا گرت کە بە شێوەیەکی بەرفراوان بە کوردی دادەنران بەڵام پێشتر لەژێر کۆنترۆڵی کورددا نەبوون. ئەم ناوچانە بریتی بوون لە [[شنگال]]، [[دووزخورماتوو]]، [[خانەقین]]، و [[کەرکووک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hrw.org/reports/2004/iraq0804/6.htm |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.hrw.org |سەردێڕ=Claims in Conflict: Reversing Ethnic Cleansing in Northern Iraq: V. The 2003 Iraq War and its Aftermath}}</ref> پێشمەرگە بە پەکخستنی [[تیمی پێنجەمی پیادە (عێراق)|تیمی پێنجەمی]] سەددام حوسێن لە باکووری عێراق، یارمەتیدەر بوو بۆ ئاسانکاریی داگیرکردنی [[باشووری عێراق]] لەلایەن [[ھاوپەیمانیی نێودەوڵەتی (جەنگی عێراق)|ھاوپەیمانانەوە]] و ژمارەی ئەو ھێزە عێراقییانەی کەم کردەوە کە بۆ دژایەتیکردنی ئۆپەراسیۆنەکانی ھاوپەیمانان لە شوێنەکانی تر بەردەست بوون، کە پێدەچێت ژیانی سەدان و ئەگەر ھەزاران کەسیشی ڕزگار کردبێت. پێشمەرگە ھەروەھا ڕۆڵێکی سەرەکیی گێڕا لە یارمەتیدانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ئەرکی گرتنی دیکتاتۆری عێراقی سەددام حوسێن.<ref name=":23">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rai|یەکەم=Manish|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Kurdish Peshmerga Can Be a Game-changer in Iraq And Syria|ناونیشان=http://www.khaama.com/kurdish-peshmerga-can-be-a-game-changer-in-iraq-and-syria-6802|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠١٥|ئیش=[[Khaama Press]]}}</ref><ref name=":24">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣|ناونیشان=http://www.smh.com.au/articles/2003/12/15/1071336860245.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠١٥|ئیش=[[The Sydney Morning Herald]] |سەردێڕ=Operation Red Dawn's eight-month hunt}}</ref> دوای ڕووخان، پێشمەرگە لە ڕووی ڕامیارییەوە ناسێندرا و پێگەیەکی یاساییی تایبەتی بەدەست ھێنا. ئەم باشتربوونە لەلایەن [[دەسەڵاتی کاتیی هاوپەیمانان|دەسەڵاتی کاتیی ھاوپەیمانان]] (CPA)ەوە ھات بە دەرکردنی فەرمانەکان کە دانیان بە پێشمەرگەدا نا و لە ھەڵوەشاندنەوە بەدەرکردن.<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khorsheed|یەکەم=Hussein M.|ناونیشان=https://calhoun.nps.edu/server/api/core/bitstreams/6e34f42f-b88e-4a3d-9824-38abd48dbd2a/content|سەردێڕ=THE ROLE OF SUBNATIONAL FORCES IN COMBATING TERRORISM DURING CIVIL WAR: THE CASE OF PESHMERGA OF KURDISTAN REGION-IRAQ AGAINST ISIS (2014–2017)|بڵاوکەرەوە=Naval Postgraduate School Monterey, California|ساڵ=٢٠٢٠|پەڕەکان=٣٥–٣٦}}</ref> بەڵام بەر لەم بڕیارە ناڕێکی لە نێوان سەرکردەی کورد مەسعوود بارزانی و بەڕێوەبەری ئەمریکی لە عێراق، [[پۆڵ بریمەر|پۆڵ بریمەردا]] ھەبوو، کە بەردەوامیی بوونی پێشمەرگەی وەک «ھێڵی سوور» لە پێکھێنانی دەوڵەتی نوێی عێراقدا دەبینی. بارزانی داواکارییەکانی بۆ ھەڵوەشاندنەوە ڕەت کردەوە و بەپێی ڕاپۆرتەکان بە بریمەری گوتووە کە «پیاو بە و وەرە بۆ کوردستان بۆ ھەڵوەشاندنەوەی پێشمەرگە.» بریمەر دواتر دەستی لە ھەوڵەکانی بۆ ھەڵوەشاندنەوەی پێشمەرگە ھەڵگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشان=https://theinsightinternational.com/barzani-bremer-disband-peshmerga-2017-09-03|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=The Insight International|زمان=en-US|سەردێڕ=Barzani says he refused request by Bremer to disband Peshmerga in 2003}}{{بەستەری مردوو|url=https://theinsightinternational.com/barzani-bremer-disband-peshmerga-2017-09-03 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ئابی ٢٠٠٣دا، بەشێک لە پێشمەرگە بۆ [[کۆنترۆڵکردنی سنوور|تەناھیی سنوور]] و پاراستنی [[بۆری|بۆرییەکانی نەوت]] تەرخان کران، لە کاتێکدا ھەندێکی تریان لەگەڵ [[ھاوپەیمانیی نێودەوڵەتی (جەنگی عێراق)|سوپای ھاوپەیمانان]] ڕاھێنانیان دەکرد. یەکەکانی پێشمەرگە لە گەڕان، لێکۆڵینەوە، و ئەرکە تەناھییەکاندا لە نزیکەوە ھاوکاریی ھێزەکانی ئەمریکایان دەکرد. لە قۆناغێکدا، پێشمەرگە ٣٠٪ی [[سوپای عێراق|سوپای نوێی عێراقیان]] پێکھێنا.<ref name=":7" /> لە ساڵی ٢٠٠٤دا، «[[دژەتیرۆری یەکێتی|دژە تێرۆری کوردستان]]» تێرۆریستی پاکستانیی لەدایکبووی سعوودیە [[حەسەن غوول|حەسەن غوولی]] دەستگیر کرد، کە بۆ ڕێکخراوی [[ئەلقاعیدە لە عێراق]] کاری دەکرد. غوول ماوەیەکی کەم دوای ئەوە ڕادەستی ئەفسەرانی ھەواڵگریی ئەمریکی کرا، کە دواجار بووە ھۆی [[کوشتنی ئوسامە بن لادن]] لە ئۆپەراسیۆنێکی نھێنیی سەربازیی ئەمریکادا لە [[پاکستان]] لە ساڵی ٢٠١١دا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Ambinder|یەکەم=Marc|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٣|سەردێڕ=How the CIA really caught Bin Laden's trail|ناونیشان=http://theweek.com/article/index/243389/how-the-cia-really-caught-bin-ladens-trail#axzz34IzUbxqb|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠١٥|newspaper=[[The Week]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Roston |یەکەم=Arom |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.vocativ.com/usa/nat-sec/cloak-drone-strange-saga-al-qaeda-triple-agent/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190625232507/https://www.vocativ.com/usa/nat-sec/cloak-drone-strange-saga-al-qaeda-triple-agent/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠١٥|ئیش=[[Vocativ]] |سەردێڕ=Cloak and Drone: The Strange Saga of an Al Qaeda Triple Agent |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>Valentine, ''Peshmerga: Those who Face Death'', 2018, chapter five.</ref> ==== دانپێدانانی یاسایی ==== ماددەی ١١٧ی [[دەستووری عێراق|دەستووری نوێی ٢٠٠٥ی عێراق]] ڕێگەی بە [[ھەرێمە فیدراڵییەکانی عێراق|ھەرێمە فیدراڵییەکان]] (وەک ھەرێمی کوردستان) دا کە دەزگا تەناھییە ناوخۆیییەکانی خۆیان دامەزرێنن؛ واتە «پۆلیس، ھێزە تەناھییەکان و پاسەوانانی ھەرێم.» پێشمەرگە بە شێوەیەکی یاسایی وەک یەکێک لەم ھێزە تەناھییە ناوخۆیییە ھەرێمییە ڕێگەپێدراوانە ناسێندراوە.<ref name=":9">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://gppi.net/assets/Gaston__Horvath__van_den_Toorn__Mathieu-Comtois___2017__Literature_Review_of_Local__Regional_or_Sub-State_Defense_Forces_in_Iraq.pdf|سەردێڕ=Backgrounder: Literature Review of Local, Regional or Sub-State Defense Forces in Iraq|بڵاوکەرەوە=Global Public Policy Institute|ساڵ=٢٠١٧|پەڕەکان=٣ and ٢٢}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٦دا، کۆنفرانسێکی گەورە لە ھەولێر، بە بەشداریی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان، حکوومەتی عێراق، و [[هێزە فرەنەتەوەیییەکان لە عێراق|ھێزە فرەنەتەوەیییەکان لە عێراق]]، زیاتر ڕۆڵی پێشمەرگەی ڕوون کردەوە: بەرگریکردن لە ھەرێمی کوردستان، پشتگیریکردن لە ھەوڵە تەناھییە فیدراڵییەکان، شەڕکردن دژی [[تیرۆر]]، و پاراستنی دامەزراوە دەستوورییەکان.<ref name=":7" /> ==== قۆناغی دوای دانپێدانان ==== دوای دانپێدانانی لەلایەن زلھێزە نێونەتەوەیییەکان و لەژێر دەستووری عێراقدا، بارودۆخی ھەرێمی کوردستان لە کاتی [[داگیرکردنی عێراق (٢٠٠٣–٢٠١١)|داگیرکردنی عێراقدا]] تا ڕادەیەک جێگیر مایەوە، کە ڕێگەی بە پێشمەرگە دا ھێزەکانیان لە ئەکادیمییە سەربازییەکانی ناوچەکانی [[زاخۆ]]–[[دھۆک]] و قەڵاچۆلان–[[سلێمانی]] دووبارە ڕێکبخەنەوە و ڕاھێنانیان پێ بکەن، لەکاتێکدا لە نێوان پەدەکە و یەکێتیدا بە دابەشکراوی مانەوە. لە ماوەی داگیرکردنی عێراقدا، ڕۆڵی پێشمەرگە وردە وردە لە دابینکردنی تەناھییەوە گۆڕدرا بۆ بەشداریکردن لە ئۆپەراسیۆنە چالاکەکانی [[دژە سەرهەڵدان|دژە سەرھەڵدانییان]]، بە ھاھەنگی لەگەڵ [[هێزە تەناھییەکانی عێراق|ھێزە تەناھییەکانی عێراق]] و ھێزە فرەنەتەوەیییەکان، دژی ئەندامانی پێشووی بەعس، ئەلقاعیدە، جەنگاوەرە ھۆزە سوننەکان، و جەنگاوەرە بیانییەکان. ئۆپەراسیۆنەکانی [[دژەتیرۆر]] کە لەلایەن پێشمەرگەوە ئەنجام دران، بەشدار بوون لە کردنی ھەرێمی کوردستان بە یەکێک لە ناوچە جێگیرترەکانی عێراق.<ref name=":28">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Shamsi|یەکەم=Pishko|ناونیشان=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/38238638/2015_WPS_Working_Papers.pdf?1738221140=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DUS_Naval_War_College_Women_Peace_and_Sec.pdf&Expires=1770726432&Signature=ebQH0-17rc00MeCuOZzxgYMgOTJfAwxzfjUvQ0Q4tFEyrORlFskBA9rivIt2DYgPJEv~9-CvEvysZsUNX40CswVQo0JJF841XK0yMWoh5Es7Iw8CODRSxt~GBe4U5o12S238diBSuM20ICXFs-V7cf~N2aq5CN6D0JR8hvBl4qDRB9cXjN~9plC3VqCFGPuMlZqo67yUbva44u1pgQWucAKVRIBsfW-6XA1kTXVNZqF21KUS66ivyYOVxaxQg462d-5tuakzsnyUqgdaUFGLmp7ncckohLkX73p96c4C2NPQMnNbJyBqQGQj6b8lrK5yN9E2eHmVDSX1AK6Iq4NOJg__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA#page=317|سەردێڕ=THE SUB-CONFLICT BETWEEN ISIL AND THE KURDISH FORCES: WOMEN’S PARTICIPATION BEYOND ARMED STRUGGLE}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩ تا ٢٠١٠، زیادبوونی تۆمەتەکانی گەندەڵی دژی ھەردوو پارتەکە بووە ھۆی ئەوەی زۆرێک لە پێشمەرگە حیزبییەکان بچنە پاڵ [[بزووتنەوەی گۆڕان]]، کە داوای ھەڵوەشاندنەوەی میلیشیا حیزبییەکان و نەھێشتنی گەندەڵی دەکرد.<ref name=":27" /> دوای کۆچی دواییی سەرکردەکەی، [[نەوشیروان مستەفا]]، ناوبانگی بزووتنەوەکە کەم بووەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://peregraf.com/en/news/10121 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=پەرەگراف |زمان=en |سەردێڕ=Gorran Calls for Boycott of November 11 Iraqi Parliamentary Elections in Kurdistan Region}}</ref> و زۆربەی جەنگاوەرانی پێشمەرگە لەژێر کۆنترۆڵی پەدەکە و یەکێتیدا مانەوە. [[پەڕگە:Peshmerga_Kurdish_Army_(15646798993).jpg|وێنۆک|سەربازێکی پێشمەرگەی کورد بە [[زاستاڤا ئێم٩٣ بڵاک ئارۆو|تفەنگێکی ئێم٩٣]].]] === شەڕی ساڵی ٢٠١٤ دژی دەوڵەتی ئیسلامی === لە نیوەی یەکەمی ساڵی ٢٠١٤دا، لە کاتی ھێرشەکانی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]] (داعش)، [[هێزە چەکدارەکانی عێراق|ھێزە چەکدارەکانی عێراق]] بە خێرایی لە زۆربەی [[ئیسلامی سوننە|سوننەنشینەکانی]] [[ڕۆژاوای عێراق]] ڕووخان، کە بووە ھۆی [[کەوتنی مووسڵ]] و ناوچە ستراتیژییەکانی تر. ھێزەکانی پێشمەرگە، کە زۆربەیان بۆ ماوەی زیاتر لە دە ساڵ ئەزموونی شەڕی گەورەیان نەبوو، بە خێرایی چوونە ناو ئەو پێگانەی کە لەلایەن ھێزە عێراقییەکانەوە لە [[ناوچە کێشە لەسەرەکانی باکووری عێراق|ناوچە کێشە لەسەرەکاندا]] چۆڵ کرابوون کە دانیشتووانێکی زۆری کوردیان ھەبوو، لەوانەش [[شنگال]]، [[جەلەولا]]، [[دووزخورماتوو]]، [[ڕەبیعە]] و شاری دەوڵەمەند بە نەوتی [[کەرکووک]]. زۆربەی ناوچە باشوورییەکانی کوردستانی عێراق، لەوانەش جەلەولا، دووزخورماتوو و کەرکووک لەژێر کۆنترۆڵی پێشمەرگەدا مانەوە تا ساڵی ٢٠١٧ و [[جەنگی کەرکووک|لە چەندین بۆنەدا بەرگرییان لێ کرا]] دژی ھێرشەکانی داعش.<ref name=":28" /><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Caggins |یەکەم=Myles B. |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.fpri.org/article/2023/10/peshmerga-reforms-navigating-challenges-forging-unity/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Foreign Policy Research Institute |زمان=en-US |سەردێڕ=Peshmerga Reforms: Navigating Challenges, Forging Unity – Foreign Policy Research Institute}}</ref> [[پەڕگە:Morale_High_Among_Kurdish_Fighters_on_Northern_Iraq_Frontline.webm|ڕاست|thumbtime=0:29|وێنۆک|ڕاپۆرتێکی ساڵی ٢٠١٥ی [[دەنگی ئەمریکا]] دەربارەی شەڕی پێشمەرگە دژی داعش لە باشووری [[ھەولێر]]]] بەڵام لە نیوەی دووەمی ساڵی ٢٠١٤دا، پێشمەرگە نەیتوانی ئەو پێگە نوێیانەی لە ڕۆژاوای کوردستانی عێراق ([[دەشتی نەینەوا]]/[[پارێزگای نەینەوا]]) بەدەستی ھێنابوو بیپارێزێت، لەوانەش شنگال، کە بەدوایدا کۆمەڵکوژیی بەرفراوان لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامییەوە ئەنجام درا، لەوانەش [[کۆمەڵکوژیی ئێزیدییەکان]]. دوای پاشەکشەی سەرەتایی، کە پایتەختی ھەرێم، [[ھەولێر]] کەوتە مەودای نزیکەی ٣٠ خولەک لە پێشڕەوییەکی دەوڵەتی ئیسلامی، پێشمەرگە دواتر ھێرشی پێچەوانەی کرد و تەواوی [[پارێزگای ھەولێر]]، ناوچە بەرفراوانەکانی ڕۆژاوای کوردستانی عێراق لە پارێزگای نەینەوا، و باشووری کوردستانی عێراق لە پارێزگاکانی [[پارێزگای دیالە|دیالە]] و [[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]] وەرگرتەوە. ئەم ئۆپەراسیۆنانە بە ھاھەنگی لەگەڵ پشتگیریی ئاسمانیی ئەمریکا و ھێزە کوردییەکانی [[یەکینەکانی پاراستنی گەل]] (یەپەگە) و [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) ئەنجام دران، کە لە کاتی چەندین ھێرشدا لە پارێزگای نەینەوا، لەوانەش [[ئۆپەراسیۆنی شنگال|ھێرشەکانی شنگال]]، ھاوکاریی پێشمەرگەیان کرد. ھێرشەکانی شنگال یەکێک بوو لە یەکەمین ھاوکارییە سەربازییەکانی سەر سنوور لە نێوان ھێزە کوردییەکانی بەشە جیاوازەکانی [[کوردستان]] لە سەدەی ٢١ەمدا.<ref name=":28" /><ref name=":0" /><ref name=":29">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Behoerde/Informationszentrum/Laenderreporte/2024/laenderreport-68-Irak.pdf?__blob=publicationFile&v=2|سەردێڕ=Länderreport 68 Irak – Die Autonome Region Kurdistan|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Federal Office for Migration and Refugees|پەڕەکان=١٦|زمان=German|trans-title=Country Report 68: Iraq – The Kurdistan Autonomous Region}}</ref> لە ئەیلوولی ٢٠١٤دا، لە کاتی [[گەمارۆدانی کۆبانی|گەمارۆدانی کۆبانیدا]]، نزیکەی ٣٠٠ جەنگاوەری پێشمەرگە بۆ [[ڕۆژاوای کوردستان]] ڕەوانە کران بۆ یارمەتیدانی ھێزە کوردییەکانی ئەوێ، کە ئەمەش یەکەم بڵاوکردنەوەی فەرمیی پێشمەرگە بوو لە دەرەوەی عێراق. پێشمەرگە کە بە چەکی قورس تەیار کرابوون، لە دوو سنووری نێودەوڵەتی پەڕینەوە و لە کاتی تێپەڕبوونیاندا لەلایەن جەماوەرێکی زۆری [[کورد لە تورکیا|کوردانی تورکیاوە]] پێشوازییان لێ کرا.<ref name=":28" /> بەپێی گوتەی مایڵز بی کاگینسی سێیەم، وتەبێژی باڵای [[ئۆپەراسیۆنی چارەسەری توندوتۆڵ|ھاوپەیمانیی نێودەوڵەتی بۆ تێکشکاندنی داعش]] لەو کاتەدا، پێشمەرگە «گەورەترین قوربانی»ی لە شەڕی دژی دەوڵەتی ئیسلامیدا داوە بە کوژرانی زیاتر لە ١٬٣٠٠ پێشمەرگە، و برینداربوونی پتر لە ٨٬٠٠٠ کەس.<ref name=":0" /> وەک لە ڕاپۆرتێکی فەرمانگەی فیدراڵیی ئەڵمانیا بۆ کۆچبەران و پەنابەران ھاتووە، پێشمەرگە لەلایەن خەڵکی ناوچەکەوە وەک پاڵەوان دەبینرێن بەھۆی بەشدارییان لە شەڕی دژی داعشدا.<ref name=":29" /> === چاکسازییەکانی دوای ٢٠١٧ === {{سەرەکی|پێشمەرگە#ھەوڵەکانی یەکخستن}} دوای تێکشکاندنی داعش لە ساڵی ٢٠١٧دا، ململانێکان لەگەڵ حکوومەتی عێراق، کە لەلایەن میلیشیا [[شیعە|شیعەکان]] و [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سپای پاسدارانەوە]] پشتگیری دەکران، دووبارە سەریان ھەڵدایەوە، کە بووە ھۆی [[کێشەی کەرکووک (٢٠١٧)|ململانێی ساڵی ٢٠١٧ی عێراق و کورد]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2017/oct/22/kurds-bitter-defeat-iraq-reclaims-kirkuk |وێبگە=The Guardian |سەردێڕ=Kurds defeated, displaced and divided after Iraq reclaims oil-rich Kirkuk}}</ref> چاکسازییەکانی پێشمەرگەی دوای داعش سەرنجیان خستە سەر یەکخستن و مۆدێرنکردن. لە ئەیلوولی ٢٠٢٢دا، ئەمریکا و حکوومەتی ھەرێمی کوردستان یاداشتنامەیەکی لێکتێگەیشتنیان نوێ کردەوە بۆ دروستکردنی ھێزێکی یەکگرتووی نا-حیزبی لەژێر فەرماندەیی وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە تا ساڵی ٢٠٢٦، لەوانەش ھەڵوەشاندنەوەی یەکەکانی ٧٠ و ٨٠ی حیزبی، دامەزراندنی دوو فەرماندەیی ناوچەیی و ١١ تیمی پیادەی سووک، و گەیشتن بە ھێزێکی پلانی بۆ داڕێژراوی ١٣٨٬٠٠٠ کەسی.<ref name="OIR20252" /> تا ناوەڕاستی ٢٠٢٥، چوار تیم کەوتبوونە کار، ناونووسینی بایۆمەتری لە ٨٥٪ تێپەڕیبوو، و یەکخستنەکە چووە دوا قۆناغی خۆیەوە، کە پێشبینی دەکرێت تا کۆتاییی ساڵ تەواو بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Peshmerga unification enters final phase, set for completion by year-end|ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/kurdistan/010720253|ئیش=Rudaw|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Peshmerga Ministry Advances Unification Process|ناونیشان=https://channel8.com/english/news/36365|ئیش=Channel8|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> پێشکەوتنەکان بریتی بوون لە «دەستپێشخەریی ئامادەییی ھێزی پزیشکیی پێشمەرگە»ی ساڵی ٢٠٢٥ و پێشنیازەکان بۆ سیستمەکانی بەرگریی ئاسمانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠٢٥|ناونیشان=https://us.gov.krd/new-history-of-kurdistan/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=The Kurdistan Region – Representation in the United States |بڵاوکەرەوە=KRG Representation in the US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://newlinesinstitute.org/political-systems/after-the-coalition-evaluating-the-next-steps-for-foreign-forces-in-iraq-and-syria/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=After the Coalition: Evaluating the Next Steps for Foreign Forces in Iraq and Syria |بڵاوکەرەوە=Newlines Institute}}</ref> بەردەوامیی پشتگیریی ھاوپەیمانان لە ڕێگەی CTEFەوە مووچە، ئۆتۆمبێل، و کەرەستەی دابین کرد.<ref name="OIR20252" /> بەڵام پێشکەوتنەکان بەھۆی دابەشبوونی پەدەکە-یەکێتی، ھەڕەشەی داعش، و کێشەکان لەگەڵ حکوومەتی ناوەندی لە بەغدا، خاو بوونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=US-led coalition support for Peshmerga to continue|ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/kurdistan/10082025|ئیش=Rudaw|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == پێکھاتە == === وابەستەیییە حیزبییەکان === پێشمەرگە زیاتر لە نێوان ھێزە دڵسۆزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە) و ئەو ھێزانەی دڵسۆزن بۆ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان (یەکێتی) دابەش بوون،<ref name="Helfont2017">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Helfont |یەکەم١=Samuel |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Getting Peshmerga Reform Right: Helping the Iraqi Kurds to Help Themselves in Post-ISIS Iraq. |journal=Foreign Policy Research Institute |بەرگ=١٦|پەڕەکان=١٣}}</ref> لە کاتێکدا پارتە کوردییە بچووکەکانی تر وەک [[پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستان|پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستانیش]] یەکە بچووکەکانی پێشمەرگەی خۆیان ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/161020161 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٨|agency=[[تۆڕی میدیایی ڕووداو]] |سەردێڕ=Kaka Hama, head of Kurdish Socialist Party joins Mosul battle plan with force}}</ref> [[بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستان|بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستانیش]] یەکەی پێشمەرگەی خۆی ھەبوو، کە لە کاتی شەڕی ئێران و عێراقدا بوو بە لقێکی فەرمیی پێشمەرگە، و لە ساڵی ٢٠٠٣دا چەککرا.<ref>Kurdish Islamists in Iraq from the Muslim Brotherhood to the So-Called Islamic State: Continuity or Departure?, Mohammed Shareef, 2015, pp. 25, {{ISBN|9786038032657}}</ref> لە ژیانی ڕۆژانە و میدیاکاندا، پێشمەرگەکان بە «پێشمەرگەی پارتی» (پەدەکە) یان «پێشمەرگەی یەکێتی» ناودەبرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Andrew Cottey|ناونیشان=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/14702436.2021.1888644|سەردێڕ=The Iraqi Kurdish Peshmerga: military reform and nation-building in a divided polity|نووسەر٢=Aziz Sardar|بڵاوکەرەوە=Defence Studies|ساڵ=٢٠٢١|پەڕەکان=٢٢٩}}</ref> پەدەکە و یەکێتی زانیاری دەربارەی پێکھاتەی ھێزەکانیان بۆ حکوومەت یان میدیاکان ئاشکرا ناکەن.<ref name="Helfont2017" /> بۆیە ھیچ ژمارەیەکی جێی متمانە نییە کە چەند جەنگاوەری پێشمەرگە ھەن.<ref name="Helfont2017" /> دەزگاکانی ڕاگەیاندن مەزەندەیان کردووە کە لە نێوان ١٥٠٬٠٠٠ تا ٢٠٠٬٠٠٠ پێشمەرگە ھەبن، بەڵام ئەم ژمارەیە زۆر جێی مشتومڕە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Over 150,000 enlisted as Peshmerga troops in Kurdistan Region, official data shows|agency=Rudaw|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/03042017|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Hawramy|یەکەم١=Fazel|سەردێڕ=Kurdish Peshmerga divisions hamper war effort|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/01/iraq-kurdish-peshmerga-division-islamic-state.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٨|ئیش=Al-monitor|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> پێشمەرگە دابەش بوون بەسەر ناوچەی «زەرد»ی ژێر دەسەڵاتی پەدەکە کە [[پارێزگای دھۆک]] و [[پارێزگای ھەولێر]] دەگرێتەوە و ناوچەی «سەوز»ی ژێر دەسەڵاتی یەکێتی کە [[پارێزگای سلێمانی]] و [[پارێزگای ھەڵەبجە]] دەگرێتەوە. ھەر ناوچەیەک لقی پێشمەرگەی خۆی ھەیە لەگەڵ دامەزراوە حوکمڕانییەکانی خۆیان کە ھاھەنگی لەگەڵ لقی تر ناکەن.<ref name="CMEC2" /><ref>S. R. Valentine, ''Peshmerga: Those Who Face Death'', KDP, 2018, chapter 9.</ref> === ھەوڵەکانی یەکخستن === بەھۆی سروشتی دابەشبووی ھێزەکانی پێشمەرگە، ھیچ ناوەندێکی فەرماندەیی ناوەندی نییە کە بەرپرسیار بێت لە تەواوی ھێزەکە، و یەکەکانی پێشمەرگە لە جیاتی ئەوە شوێن زنجیرەپلە سەربازییە جیاوازەکان دەکەون بەپێی دڵسۆزیی ڕامیاری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://lebanonwire.com/1409MLN/14091314STR.asp |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150113050615/http://lebanonwire.com/1409MLN/14091314STR.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ئیش=lebanonwire.com |سەردێڕ=Lebanonwire.com – Kurdish Peshmerga Forces Have Room to Grow |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٢ەوە چەندین ھەوڵی یەکخستن و نا-ڕامیاریکردنی پێشمەرگە دراوە. چەندین وادەی دیاریکراو تێپەڕین،<ref name="CMEC2" /> چاکسازییەکان کەم کرانەوە،<ref name="Helfont2017" /> و زۆربەی پێشمەرگەکان ھێشتا لەژێر کاریگەری و فەرماندەیی پەدەکە و یەکێتیدا ماونەتەوە. ==== وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە ==== {{سەرەکی|وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە}} دوای بەدەستھێنانی ئۆتۆنۆمی لە ساڵی ١٩٩١دا ھەرێمی کوردستان وەزارەتی بەرگریی سەرەتاییی خۆی دروست کرد: [[وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە]]. وەزارەتەکە بۆ پیشەگەرکردن، یەکخستن و مەرکەزییەتکردنی فەرماندەیی ھێزە پێشمەرگە حیزبییەکان دامەزرا، بەڵام لە ساڵانی سەرەتاییدا دەسەڵاتێکی ڕاستەقینەی نەبوو، شتێک کە لە کاتی [[شەڕی ناوخۆی باشووری کوردستان|شەڕی ناوخۆی کورددا]] ڕوون بووەوە. دوای کۆتاییھاتنی شەڕی ناوخۆ، پەدەکە و یەکێتی ڕێککەوتن لەسەر دووبارە دامەزراندنەوەی وەزارەتی یەکگرتووی کاروباری پێشمەرگە، کە بەھۆی «ڕێککەوتننامەی یەکخستنی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان»ەوە پەسەند کرا، و بە فەرمی لە ساڵی ٢٠٠٦دا ڕووی دا. لە کانوونی دووەمی ٢٠١٠دا، وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە یەکەم [[لیواکانی پاسەوانی هەرێم|لیوای پاسەوانی ھەرێمی]] (RGB) یەکگرتووی دروست کرد، کە ژێردەستەی خۆی بوو. سێ لیوای تری پاسەوانی ھەرێم لە ئاداری ھەمان ساڵدا پێکھێنران. ماریۆ فومێرتۆن و ڤلادیمێر ڤان ویڵگێنبێرگ دەڵێن: «ھاوبەشیی کاتیی پەدەکە لەگەڵ [[سەددام حوسێن]] بۆ دەرکردنی یەکێتی لە [[ھەولێر]] لە ساڵی ١٩٩٦ ھێشتا وەک [[ناپاکی|ناپاکییەکی]] گەورە یادی دەکرێتەوە؛ بە پێچەوانەوە، زۆرێک لە ئەندامانی پەدەکە ئاوارەبوونیان لە ناوچەکانی تر لەلایەن یەکێتییەوە بە یاد دەھێننەوە. بەشێکی بەم ھۆکارانە، ھەر لایەنێک بەشێک لە ھێزەکانی خۆی لەژێر کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی حیزبدا دەھێڵێتەوە وەک گەرەنتییەکی کۆتایی بۆ پاراستنی ھاوسەنگیی دەسەڵات.»<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fliervoet|یەکەم=Feike|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/pdf/resrep17331.8.pdf?refreqid=fastly-default%3Ac3f372a87a6b7ebaf23860fc55e3a06a&ab_segments=0%2Fbasic_search_gsv2%2Fcontrol&initiator=search-results&acceptTC=1|سەردێڕ=Fighting for Kurdistan?: Assessing the nature and functions of the Peshmerga in Iraq|بڵاوکەرەوە=Clingendael Institute|ساڵ=٢٠١٨|پەڕەکان=١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fliervoet |یەکەم=Feike |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.clingendael.org/pub/2018/fighting-for-kurdistan/2-the-evolution-of-the-peshmerga/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=The evolution of the Peshmerga |بڵاوکەرەوە=Clingendael Institute}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Borsari |یەکەم=Federico |ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.meri-k.org/publication/institutionalisation-of-the-peshmerga-tipping-the-balance-of-iraqs-stability/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Middle East Research Institute |سەردێڕ=Institutionalisation of the Peshmerga: tipping the balance of Iraq's stability}}</ref> لە ساڵانی ٢٠١٦ و ٢٠١٧دا، دوای ڕووداوەکانی [[شەڕی ناوخۆییی عێراق (٢٠١٤–٢٠١٧)|شەڕی ناوخۆی عێراق]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و چەند نەتەوەیەکی [[ئەورووپا]] فشاریان خستە سەر یەکێتی و پەدەکە بۆ پێکھێنانی [[لیوا|لیوای]] تێکەڵاوی زیاتر وەک مەرجێک بۆ ھاوکاری و فەندینگی دارایی. یەکێتی و پەدەکە ١٢ بۆ ١٤ لیوایان لەژێر ناوی لیواکانی پاسەوانی ھەرێمدا یەکخست، کە دواتر خرانە ژێر فەرماندەیی وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە.<ref name="Helfont2017" /> [[هۆڵەندا|ھۆڵەندا]]، ئەمریکا، بەریتانیا، و [[ئەڵمانیا]] «گرووپی ڕاوێژکاری فرەنەتەوەیی» (MNAG)یان پێکھێنا کە پشتگیری لە پڕۆژەی دامەزراندنی «پێشمەرگەیەکی مۆدێرن، کارا، گونجاو و بەرپرسیار» دەکات.<ref name=":18">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/387432/Peshmerga-unit-joining-Ministry-of-Peshmerga-receives-ammunition |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan24 |سەردێڕ=Peshmerga unit joining Ministry of Peshmerga receives ammunition}}</ref> جگە لەوەش، بۆ پشتگیریکردن لە ھەوڵەکانی چاکسازی، [[شانشینی یەکگرتوو]] ڕاوێژکارێکی تایبەتی بەرگریی بۆ وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە دەستنیشان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Aziz |یەکەم=Sardar |دوایین٢=Cottey |یەکەم٢=Andrew |ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=The Iraqi Kurdish Peshmerga: military reform and nation-building in a divided polity |ناونیشان=https://doi.org/10.1080/14702436.2021.1888644 |journal=Defence Studies |بەرگ=٢١|issue=2 |پەڕەکان=٢٢٦–٢٤١|doi=10.1080/14702436.2021.1888644 |issn=1470-2436 |hdl-access=free |hdl=10468/11579}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٢دا، [[فەرماندەیی هێزەکانی پشتیوانی یەک|ھێزی پشتیوانی یەکی]] پەدەکە و [[فەرماندەیی هێزەکانی پشتیوانی دوو|ھێزی پشتیوانی دووی]] یەکێتی تێکەڵی وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە کران، ھەنگاوێک کە لەلایەن عەقید تۆد بۆرۆس، جێگری بەڕێوەبەری گرووپی ڕاوێژکاری سەربازیی باکووری ھاوپەیمانان بە سەرکردایەتیی ئەمریکا، وەک «ھەنگاوێکی گرنگ لە پڕۆسەی چاکسازیی پێشمەرگەدا» وەسف کرا.<ref name=":18" /><ref name=":19">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Palani |یەکەم=Kamaran |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.ispionline.it/en/publication/peshmerga-reform-high-stakes-future-iraqi-kurdistan-36155 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=ISPI |زمان=en-US |سەردێڕ=Peshmerga Reform: High Stakes for the Future of Iraqi Kurdistan}}</ref> ==== یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی ساڵی ٢٠٢٢ ==== ھەنگاوێکی گەورە بەرەو یەکخستن لە ساڵی ٢٠٢٢دا نرا، کاتێک یاداشتنامەیەکی لێکتێگەیشتنی چوار ساڵە لە نێوان [[وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا]] و وەزارەتی کاروباری پێشمەرگەدا واژوو کرا، کە تێیدا مەرج و خشتەی کاتی بۆ تێکەڵبوون لە ناو وەزارەتدا دیاری کرا، کە تا ئەیلوولی ٢٠٢٦ کاری پێ دەکرێت.<ref name=":0" /><ref name="OIR20252" /> تا ساڵی ٢٠٢٥، یەکخستنەکە لە دوا قۆناغیدا بوو، بە پێکھێنانی ١٠ لیوای زیادە، پلانی دوو ناوچەی فەرماندەیی، و دیجیتاڵکردنی پارەدانی مووچەکان لە ڕێگەی [[هەژماری من|سیستمی «ھەژماری من»ەوە]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Peshmerga Unification Nears, Digital Salaries Soon Fully Implemented|ناونیشان=https://www.basnews.com/en/babat/892443|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Basnews}}</ref><ref name="OIR20252" /> ڕاپۆرتێکی پشکێنەری گشتی بۆ ئۆپەراسیۆنی چارەسەری توندوتۆڵ ئاماژەی بە پێشکەوتن لە دامەزراندنی چوار تیمدا کرد، بەڵام جەختی لەسەر دواکەوتن لە پەرەپێدانی فەرماندەیییەکانی ناوچە و بەردەوامیی حیزبایەتی کردەوە.<ref name="OIR20252" /> تا چارەکی دووەمی ٢٠٢٥، ٢٨ لیوای پاسەوانی ھەرێم یەکخرابوون، ٤ تیم کاریان دەکرد، ناونووسینی بایۆمەتری لە ٨٥٪ تێپەڕیبوو، و بودجەیەکی چوار ساڵە بۆ ھێزێکی ١٣٨٬٠٠٠ کەسی پێشکەش کرا. دیجیتاڵکردنی مووچە لە ڕێگەی «ھەژماری من»ەوە بەرەو تەواوبوون دەچوو.<ref name="OIR20252" /><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Coalition Advisors Look Ahead with Peshmerga 1st Support Forces Command|ناونیشان=https://www.dvidshub.net/image/8869320/coalition-advisors-look-ahead-with-peshmerga-1st-support-forces-command|ئیش=DVIDS|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> ==== دیدگای داھاتوو ==== سەرەڕای ھەموو چاکسازییەکان، ئەفسەرەکان بەشێکیان ھێشتا بەردەوامن لە ڕاپۆرتکردن و وەرگرتنی فەرمان لە سەرکردە حیزبییەکانیان کە ھەروەھا کۆنترۆڵی جێگیرکردنی ھێزە دڵسۆزەکانی خۆیان دەکەن و فەرماندەکانی بەرەی پێشەوە و کەرتەکان دەستنیشان دەکەن.<ref name="CMEC2" /> چاکسازییە جدییە پەکخراوەکان بریتین لە تێکەڵکردنی تەواوی یەکەکانی ٨٠ و ٧٠، و بنکە سەرەکییەکانی تیمە زیادەکان، لە نێوان بێزاریی ئەمریکا لە بەرامبەر حیزبایەتی.<ref name="OIR20252" /><ref name="Peregraf">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=U.S. Voices Frustration Over Stalled Peshmerga Reform|ناونیشان=https://peregraf.com/en/news/9424|ئیش=Peregraf|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> بەرپرسانی پێشمەرگە چەندین جار جەخت لەوە دەکەنەوە کە یەکخستنی تەواو تا ساڵی ٢٠٢٦ تەواو دەبێت، ئەگەر زووتر نەبێت، و بەرپرسانی ئەمریکاش جەخت لەوە دەکەنەوە کە بەردەوام دەبن لە پشتگیریکردنی ھەوڵەکانی یەکخستن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://thenewregion.com/posts/1497 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=The New Region |زمان=en |سەردێڕ=KDP, PUK to unify Peshmerga forces in March in major bid to build national army}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Qadi |یەکەم=Ahora |ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/841633/slug |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Peshmerga Minister: U.S. Support for Peshmerga Will Continue as Trust Deepens |زمان=en |سەردێڕ=Peshmerga Minister: U.S. Support for Peshmerga Will Continue as Trust Deepens}}</ref> === ھێزەکانی جەنگ === ھەردوو پێشمەرگەی پەدەکە و یەکێتی لە کاتی ململانێکاندا زۆر پشت بە [[جەنگی نا-نەریتی|ھێزە نا-ڕێکوپێکەکان]] دەبەستن بۆ زیادکردنی ڕیزەکانیان.<ref name="Howard2002">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Howard|یەکەم١=Michael|سەردێڕ=Revenge spurs women's army|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2002/nov/26/iraq.michaelhoward|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٨|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢}}</ref> بەڵام ھەردووکیان خاوەنی چەندین لیوای [[سەربازی|سەربازیی پیشەگەرن]]. ھێزەکانی پێشمەرگە وەک ھێزێکی [[عەلمانییەت|عەلمانی]] وەسف دەکرێن کە زۆرینەی [[موسڵمانان|موسڵمانن]] و یەکە بچووکەکانی [[ئاشوورییەکان]]، [[کڵێسای کاتۆلیکی کلدانی]]، [[ئێزیدییەکان]]، [[شەبەک]] و [[یارسان|کاکەیی]] تێدایە.<ref name=":9" /><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Coles|یەکەم١=Isabel|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Iraqi Kurds, Yazidis fight Islamic State for strategic town of Sinjar|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-iraq-sinjar-idUSKBN0JZ0QO20141221|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥|ئیش=Reuters}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://rudaw.net/english/kurdistan/070120151 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥|agency=Rudaw |سەردێڕ=Mosul Christians form army under Peshmerga direction}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.newarab.com/news/pmf-militants-shave-moustache-kakai-peshmerga-member|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The New Arab|سەردێڕ=PMF militants forcibly shave Kaka'i peshmerga member's moustache|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢٥|archive-url=https://web.archive.org/web/20250816040413/https://www.newarab.com/news/pmf-militants-shave-moustache-kakai-peshmerga-member|url-status=dead}}</ref><ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/kurdistan/111120151 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Rudaw |سەردێڕ=Peshmerga all-Shabak battalion ready to fight ISIS}}</ref> ئەگەرچی ھەندێک یەکە لە کەمینەکان پێکھاتوون، بەڵام جیا نەکراونەتەوە و لە تیمە ئاسایییەکانی پیادەشدا خزمەت دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/b/2574 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan Chronicle |سەردێڕ=Kurdistan Forms New Unified Infantry Divisions of Peshmerga Forces, including Minorities}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە مەبەستی بوو تیمێکی سەربازی بۆ [[عەرەب]] و [[تورکمانی عێراق|تورکمانەکانی]] پارێزگای کەرکووک دروست بکات، بەڵام کێشە دارایییەکان پڕۆژەکەیان ڕاگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/368413/Peshmerga-Ministry-to-create-brigade-for-Kirkuk-Arabs,-Turkmen |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan24 |سەردێڕ=Peshmerga Ministry to create brigade for Kirkuk Arabs, Turkmen}}</ref> زۆربەی یەکەکانی کەمینەکان ئەو کاتە پێکھێنران کاتێک پێشمەرگە لە [[جەنگی دژی دەوڵەتی ئیسلامی|شەڕی دژی دەوڵەتی ئیسلامیدا]] دەستی بەسەر [[ناوچە کێشە لەسەرەکانی باکووری عێراق|ناوچە کێشە لەسەرەکاندا]] گرت.<ref name=":2" /> ئەم یەکانەی خوارەوە وابەستەن بە یان لە ناو ھێزی پێشمەرگەدا ناسێنراون: {| class="wikitable sortable" !ھێز !قەبارەی مەزەندەکراو !فەرماندەیی !وەسف |- ! colspan="4" |یەکەکانی سەر بە وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە |- |{{flagicon image|Fixed Emblem of the Ministry of Peshmerga Affairs.png}} [[لیواکانی پاسەوانی هەرێم|لیواکانی پاسەوانی ھەرێم]] (RGB)<ref name="CMEC2" /><ref name="Helfont2017" /><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشان=https://gppi.net/2017/08/16/quick-facts-about-local-and-sub-state-forces |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Global Public Policy Institute |زمان=en-US |سەردێڕ=Who's Who: Quick Facts About Local and Sub-State Forces}}</ref> |٧٣٬٠٠٠ (تا ساڵی ٢٠٢٥، بە ٢٨ لیوای یەکگرتوو)<ref name="OIR20252" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/index.php/en/story/388230/Peshmerga-carried-out-7,516-operations-against-ISIS:-Inspector-General-Report |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan24 |سەردێڕ=Peshmerga carried out 7,516 operations against ISIS: Inspector General Report}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://euaa.europa.eu/country-guidance-iraq-2024/23-kurdistan-regional-government-krg-authorities |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=European Union Agency For Asylum |زمان=en |سەردێڕ=2.3. Kurdistan Regional Government (KRG) authorities {{!}} European Union Agency for Asylum}}</ref> |[[شۆڕش ئیسماعیل عەبدوڵڵا|شۆڕش ئیسماعیل]] |ھێزی سەرەکیی وەزارەت. بەناو نا-ڕامیاری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/388605 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan24 |سەردێڕ=New selection procedure ready for Peshmerga unification: Dutch Military Advisor}}</ref> |- |[[فەرماندەیی هێزەکانی پشتیوانی یەک|فەرماندەیی ھێزەکانی پشتیوانی یەک]]<ref name=":10">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/388230/slug |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan24 |زمان=en |سەردێڕ=Peshmerga carried out 7,516 operations against ISIS: Inspector General Report}}</ref> |١٠٬٠٠٠ پێکەوە لەگەڵ ھێزەکانی پشتیوانیی دوو.<ref name=":19" /> |فەریق سیھاد بارزانی |لە ساڵی ٢٠٢٢دا لە پەدەکەوە بۆ وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە گواسترایەوە. سەرنج دەخاتە سەر ڕۆڵەکانی پشتیوانی، لەوانەش [[تۆپخانە]] و [[ئەکادیمیای سەربازی|ڕاھێنانی ئەفسەران]]. |- |{{flagicon image|2nd support forces peshmerga small logo.png}} [[فەرماندەیی هێزەکانی پشتیوانی دوو|فەرماندەیی ھێزەکانی پشتیوانی دوو]]<ref name=":10" /> |١٠٬٠٠٠ پێکەوە لەگەڵ ھێزەکانی پشتیوانیی یەک.<ref name=":19" /> |لیوا مەریوان محەممەد ئەمین |لە ساڵی ٢٠٢٢دا لە یەکێتییەوە بۆ وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە گواسترایەوە. سەرنج دەخاتە سەر ڕۆڵەکانی پشتیوانی. |- ! colspan="4" |یەکەکانی سەر بە پەدەکە |- |{{flagicon image|Unit 80 peshmerga small logo.png}} یەکەی ٨٠<ref name="CMEC2" /><ref name="Helfont2017" /><ref name=":3" /> |٥٠٬٠٠٠–٦٠٬٠٠٠ |نەجات عەلی ساڵح |پەدەکە. لە پڕۆسەی تێکەڵبووندایە بۆ ناو وەزارەت تا ساڵی ٢٠٢٦.<ref name="OIR20252" /><ref name="reform">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/310720181 |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Peshmerga Ministry reforms launched to reunify PUK, KDP forces}}</ref> |- |{{flagicon image|Zerevani peshmerga small logo.png}} [[زێرەڤانی]]<ref name="CMEC2" /> |٥١٬٠٠٠–١٢٠٬٠٠٠ کارمەندی چالاک و ٢٥٠٬٠٠٠ [[یەدەگ (سەربازی)|یەدەگ]]<ref name="Lortz20152" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dortkardes |یەکەم=İhsan |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/kurds/3415.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110129060057/http://www.rudaw.net/english/kurds/3415.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ئیش=[[Milliyet]] |زمان=ku |سەردێڕ=Barzani: Düzenli ordu yakında |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |[[مەسعوود بارزانی]] |ھێزی [[سەربازیکردنی پۆلیس|پۆلیسی سەربازیی]] پەدەکە. |- |{{flagicon image|Gulan special forces small logo.png}} [[هێزەکانی گوڵان|ھێزەکانی گوڵان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/386475/slug |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan24 |زمان=en |سەردێڕ=Peshmerga commander Mansour Barzani visits mother who lost 3 sons in ISIS attack}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://x.com/KurdistanWatch/status/1882392333141823990 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250127061312/https://x.com/KurdistanWatch/status/1882392333141823990 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=X (formerly Twitter) |سەردێڕ=Mansour Barzani, the second son of Masoud Barzani and commander of the KDP's Barzan and Gulan special forces, has met with Turkey's Defense Minister in Ankara. |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |٦٬٠٠٠ (٢٠١٦)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشان=https://reuters.screenocean.com/record/80309 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Reuters Archive Licensing |زمان=en |سەردێڕ=Kurdish president's son and grandson fight IS on front line, say 'ready to die'}}</ref> |[[مەنسوور بارزانی]] |لەژێر فەرماندەیی مەنسوور بارزانیدایە. |- |{{flagicon image|Peshmerga roj small logo.png}} [[پێشمەرگەی ڕۆژ]]<ref name=":3" /> |٣٬٠٠٠–٦٬٠٠٠ جەنگاوەر |[[ئیبراھیم برۆ]] و لیوا محەممەد ڕەجەب دەھدۆ |باڵی سەربازیی [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کوردی|ئەنەکەسە]]. لە [[کورد لە سووریا|کوردانی سووریا]] پێکھاتووە. لە ھەرێمی کوردستان جێگیرن، لایەنگری پەدەکەن و فەرمان لە [[مەسعوود بارزانی]] وەردەگرن. |- |{{flagicon image|Ctd small logo.png}} [[دژە تیرۆر (ھەرێمی کوردستان)]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.facebook.com/KURDISTAN.CT/posts/what-is-kurdistan-ct-the-counter-terrorism-department-ctd-is-the-primary-organiz/1728270000671508/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=CTD via Facebook |سەردێڕ=What is Kurdistan CT?}}</ref> |نادیار |نادیار |یەکەی [[دژەتیرۆر]] کە بەشێکە لە [[ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان|ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان]]. |- |ھێزەکانی بارزان<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.ecoi.net/en/file/local/2002554/190107-irk-peschmerga.pdf|سەردێڕ=Irak: Peschmerga in der KRG Region|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Schweizerische Flüchtlingshilfe|پەڕەکان=٧|زمان=de|trans-title=Iraq: Peshmerga in the KRG region}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://nsiteam.com/social/wp-content/uploads/2017/10/R5_4-Foreign-Policy-Final-12Oct17-R.pdf|سەردێڕ=Evolution of US foreign policy in the Middle East|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=NSI|پەڕەکان=١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181121210057/http://nsiteam.com/social/wp-content/uploads/2017/10/R5_4-Foreign-Policy-Final-12Oct17-R.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://kirkuknow.com/en/news/69551 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Kirkuknow |زمان=en |سەردێڕ=“There's not even 1% chance that Kurdistan will have a national army,” senior commanders}}</ref> |نادیار |نادیار |لیوایەک، کە لەو پیاوانە پێکھاتووە کە لە [[مەسعوود بارزانی|ھۆزی بارزانی]] کۆکراونەتەوە. بە «سوپای بارزان»یش ناسراوە. |- |فەوجی پڵنگی ڕەش<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/kurdistan/190120173 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Rudaw |سەردێڕ=Sirwan Barzani: ISIS is the enemy of the world, not just Peshmerga}}</ref> |نادیار |[[سیروان بارزانی]] |بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی دەوڵەتی ئیسلامی لە ساڵی ٢٠١٤ لەژێر دەستی سیروان بارزانی، کە ناسناوی «پڵنگی ڕەش»ی ھەیە، پێکھێنرا. |- |{{flagicon image|Seal of the President of the Kurdistan Region.svg|border=|size=25px}} پاسەوانی سەرۆکایەتی (ھەرێمی کوردستان)<ref name="CMEC2" /> |نادیار |[[نێچیرڤان بارزانی]] |یەکەی سەربازی کە ئەرکی پاراستنی [[سەرۆکی هەرێمی کوردستان|سەرۆکی ھەرێمی کوردستانی]] لە ئەستۆیە. |- ! colspan="4" |یەکەکانی سەر بە یەکێتی |- |{{flagicon image|70 unit peshmerga small logo.png}} یەکەی ٧٠<ref name="CMEC2" /><ref name="Helfont2017" /><ref name=":3" /> |٥٠٬٠٠٠–٦٠٬٠٠٠ |[[شێخ جەعفەر شێخ مستەفا]] |یەکێتی. لە پڕۆسەی تێکەڵبووندایە بۆ ناو وەزارەت تا ساڵی ٢٠٢٦.<ref name="OIR20252" /><ref name="reform" /> |- |{{flagicon image|Defense and emergency forces peshmerga small logo.png}} ھێزەکانی بەرگری و فریاکەوتن (DEF)<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bakr|یەکەم=Mera Jasm|ناونیشان=https://www.researchgate.net/profile/Mera-Bakr/publication/371301973_THE_WAR_AT_HOME_THE_NEED_FOR_INTERNAL_SECURITY_SECTOR_REFORM_IN_IRAQI_KURDISTAN/links/647dd747d702370600d69b74/THE-WAR-AT-HOME-THE-NEED-FOR-INTERNAL-SECURITY-SECTOR-REFORM-IN-IRAQI-KURDISTAN.pdf|سەردێڕ=The War at Home: The Need for Internal Security Sector Reform in Iraqi Kurdistan|بڵاوکەرەوە=Washington, DC: Middle East Institute|ساڵ=٢٠٢١}}</ref><ref name=":11">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://x.com/KurdistanWatch/status/1890468855971004469 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=@KurdistanWatch |سەردێڕ=As the non-binding, U.S.-led initiative to unify Peshmerga forces enters its final year, PUK is quietly expanding its military strength with several new brigades, seemingly aiming to narrow the gap with KDP's forces.}}</ref> |٣٢٬٠٠٠<ref name=":11" /> |نادیار |ھاوتاکەی زێرەڤانیی پەدەکەیە لە یەکێتی. بە «ھێزە ڕەشەکان»یش ناسراون. |- |{{flagicon image|Ctg peshmerga small logo.png}} [[دژەتیرۆری یەکێتی]]<ref name="CMEC2" /> |٥٬٠٠٠<ref name="kurdistanskyscrapers.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://kurdistanskyscrapers.com/topic/9346414/1/ |وێبگە=kurdistanskyscrapers.com |سەردێڕ=kurdistanskyscrapers.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141230010333/http://kurdistanskyscrapers.com/topic/9346414/1/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |وەھاب ھەڵەبجەیی | |- |ھێزەکانی کۆسرەت ڕەسووڵ<ref name="CMEC2" /> |٢٬٠٠٠–٣٬٠٠٠ |[[کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی]] |لیوای پاراستنی تایبەتی کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی، یەکێک لە دواین یەکە مابووەوەکان بۆ بەرگری لە کاتی [[کێشەی کەرکووک (٢٠١٧)|قەیرانی کەرکووکدا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Kosrat defends Kirkuk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190125033326/https://kurdipedia.org/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |[[هێزەکانی کۆماندۆی کوردستان|ھێزەکانی کۆماندۆی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.pukmedia.com/EN/Details/78859 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=PUK Media |سەردێڕ=PUK President Highlights Importance of Cooperation Between Security Forces}}</ref> |٥٠٠–١٠٬٠٠٠ |دیار عومەر |یەکەیەکی تەیارکراوی [[کۆماندۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://esta.krd/en/200225/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Esta Media Network |زمان=en-US |سەردێڕ=Kurdistan Commando Forces refute claims that their commander was martyred amid anti-IS operation}}</ref> |- |{{flagicon image|Golden force small logo.png}} [[هێزەکانی کۆماندۆی کوردستان#هێزی ئاڵتوونی|ھێزی ئاڵتوونی]]<ref name=":32">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McCardle |یەکەم=Guy D. |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://sofrep.com/news/sofrep-pic-of-the-day-kurdish-peshmerga-golden-force/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=SOFREP |زمان=en |سەردێڕ=SOFREP Pic of the Day: Kurdish Peshmerga Golden Force}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Aziz |یەکەم=Halsho |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://esta.krd/en/100123/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Esta Media Network |زمان=en-US |سەردێڕ=Golden Force ready to respond to incidents in Kirkuk: commander}}</ref> |نادیار |بەرھەم شێخ محەممەد |یەکەیەکی لاوەکیی ھێزەکانی کۆماندۆی کوردستان. |- |لیوای پێشمەرگەی سەرۆکایەتی<ref name="CMEC2" /> |نادیار |[[هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد|ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد]] ([[جەلال تاڵەبانی]] پێشتر) |یەکەیەک کە لە کاتی سەرۆکایەتیی [[جەلال تاڵەبانی|جەلال تاڵەبانیدا]] لە بەغدا جێگیر کرابوو.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chapman|یەکەم=Dennis P.|ناونیشان=https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA510826.pdf|سەردێڕ=SECURITY FORCES OF THE KURDISTAN REGIONALGOVERNMENT|بڵاوکەرەوە=[[United States Army War College]]|ساڵ=٢٠٠٩|پەڕەکان=١٣٠, ١٣٧, ١٣٨}}</ref> |- ! colspan="4" |یەکەکانی کەمینەکان |- |{{flagicon image|Logo of Êzîdxan Protection Force.jpg}} [[ھێزی پاراستنی ئێزیدخان]] یان «پێشمەرگەی [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]]»<ref name="orders">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Baxtiyar Goran |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشان=http://www.kurdistan24.net/en/news/84c02995-a87c-404f-b24b-94bf453380f3/Haider-Shesho--Ezidkhan-Units-take-orders-from-President-Barzani--peshmerga-Ministry- |agency=Kurdistan24 |سەردێڕ=Haider Shesho: Ezidkhan Units take orders from President Barzani, Peshmerga Ministry}}</ref> |٧٬٠٠٠–٨٬٠٠٠–١٠٬٠٠٠<ref name=":3" /> |[[حەیدەر شەشۆ]] و قاسم شەشۆ |لایەنگری پەدەکە. پارتی دیموکراتی ئێزیدی. تێکەڵی وەزارەت کراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=Editorial Staff |ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠١٧ |ناونیشان=https://ekurd.net/haider-shesho-resigns-puk-2017-04-18 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |وێبگە=Kurd Net – Ekurd.net Daily News |زمان=en-US |سەردێڕ=Haider Shesho resigns from PUK, to form new Yazidi Democratic Party |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202852/https://ekurd.net/haider-shesho-resigns-puk-2017-04-18 |url-status=dead }}</ref> |- |لیوای جەزیرە<ref name=":2" /><ref name=":3" /> |٢٬٠٠٠ |لیوا بڵند حوسێن |لیوای [[عەرەب|عەرەبەکانی]] [[زوممار]] و [[ڕەبیعە]]. سەر بە وەزارەتی کاروباری پێشمەرگەیە. لەلایەن پەدەکەوە پێکھێنراوە. |- |[[بزووتنەوەی دیموکراتی ئاشووری|فەوجی بزووتنەوەی دیموکراتی ئاشووری]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alda|یەکەم=Benjamen|ناونیشان=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/116662354/_Christian_Militias_09_77.34benjamen-libre.pdf?1720473423=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DA_Century_of_Changing_Perceptions_of_Chr.pdf&Expires=1753214929&Signature=fkX7BHasUYZKKWpVlgU-o-LT85E0zkinOi2m0jsAms0W9OHxeXv8iNtIf-8ymvqkERPW8~0wc-2zrGB5AUqtKXxXZ1NPdr6Wfhd1m99aXs1iXmB0lt6-O~-dxYR3ir4ZEQVypLIK2Pnaywn1WZ04-0u~qxprPrqc3YeB9FwblwZe8OTgFWfH0Q1gKtT0Ovr2durOBcsdkjZMJWHvJwIrUxwcH2wwNROdyq81YxMZUOuAGXupl5bbvpqYjPc3KGpvHr~Ob~pV2PeJn2iLaQIvovqeAcZiqlovCz4UfW60mlIK3hKCEzMhvrVxCV1QX9j5bLTOT0rw5eMJFo8lQg5LfA__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA|سەردێڕ=A Century of Changing Perceptions of “Christian Militias” in Iraq|بڵاوکەرەوە=The Middle East Journal|ساڵ=٢٠٢٤|پەڕەکان=٤٠٣–٤٠٤}}</ref><ref name=":5">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Iraq's Christian paramilitaries split in IS fight – Al-Monitor: the Pulse of the Middle East|ناونیشان=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/10/iraq-christian-paramilitary-forces-nineveh.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304202804/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/10/iraq-christian-paramilitary-forces-nineveh.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Al-Monitor|زمان=en-us}}</ref> |~ ٣٦٠ (١٩٩٣)، ~ ٢٬٠٠٠ (٢٠١٤) |[[ویلیام ئیشایا]] (پێشتر) |بێلایەن لە نێوان پەدەکە و یەکێتی. سەر بە وەزارەتی کاروباری پێشمەرگەیە. باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی دیموکراتی ئاشووری]]. |- |[[ئەنجومەنی جەماوەریی کلدانی سریانی ئاشووری#باڵی سەربازی|ھێزەکانی پاسەوانی دەشتی نەینەوا]] (NPGF) یان «پێشمەرگەی [[مەسیحییەت لە عێراق|مەسیحی]]»<ref name=":3" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/confidence-and-security-building-measures-nineveh-plains |وێبگە=The Washington Institute |سەردێڕ=Confidence- and Security-Building Measures in the Nineveh Plains}}</ref><ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/confidence-and-security-building-measures-nineveh-plains |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=www.washingtoninstitute.org |زمان=en |سەردێڕ=Confidence- and Security-Building Measures in the Nineveh Plains {{!}} The Washington Institute}}</ref> |١٬٥٠٠–٢٬٥٠٠ |[[سەرکیس ئاغاجان مامەندۆ]] (تەواو دیار نییە) |لایەنگری پەدەکە. سەر بە وەزارەتی کاروباری پێشمەرگەیە. [[ئەنجومەنی جەماوەریی کلدانی سریانی ئاشووری]]. |- |فەوجی شەبەک<ref name=":8" /> |~ ١٬٠٠٠ |عەقید مەحموود شەبەک |[[فەوج|فەوجێک]] کە لە کەمینەی [[شەبەک]] پێکھاتووە. |- |فەوجی کاکەیی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://rudaw.net/english/kurdistan/240820153 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160817194721/http://rudaw.net/english/kurdistan/240820153 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|agency=Rûdaw |سەردێڕ=Battle-tested Kakai battalion begs to retake villages |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.al-monitor.com/pulse/en/originals/2015/09/iraq-kakai-religious-beliefs-armed-force-isis.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160806094905/http://www.al-monitor.com/pulse/en/originals/2015/09/iraq-kakai-religious-beliefs-armed-force-isis.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|سەردێڕ=Iraq's Kakai minority joins fight against Islamic State |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=Al-Monitor}}</ref> |~ ٦٨٠ (ئابی ٢٠١٥) |نزار و عادل کاکەیی |فەوجێک کە لە کەمینەی ئایینیی [[یارسان|کاکەیی]] پێکھاتووە. سەر بە وەزارەتی کاروباری پێشمەرگەیە. |- |پاسەوانانی پڵنگ<ref name=":20">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشان=http://www.ibtimes.com/iraq-christian-brigade-battle-isis-anti-islamic-state-tiger-guards-will-support-1846070 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160803201117/http://www.ibtimes.com/iraq-christian-brigade-battle-isis-anti-islamic-state-tiger-guards-will-support-1846070 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ئیش=International Business Times |سەردێڕ=Iraq Christian Brigade To Battle ISIS: Anti-Islamic State 'Tiger Guards' Will Support Kurdish Fighters |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} Retrieved 3 June 2016.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشان=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/13/Iraq-s-first-Christian-brigade-formed-to-battle-ISIS.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160322052853/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/13/Iraq-s-first-Christian-brigade-formed-to-battle-ISIS.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ئیش=Al Arabiya |سەردێڕ=Iraq's first Christian brigade to battle ISIS |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} Retrieved 3 June 2016.</ref> |~ ٦٠٠ (ئاداری ٢٠١٥) |نادیار |لیوایەکی [[مەسیحییەت لە عێراق|مەسیحی]] لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتی ھەرێمی کوردستاندا.<ref name=":20" /> |- |[[هێزەکانی دەشتی نەینەوا|ھێزەکانی دەشتی نەینەوا]] (NPF)<ref name=":3" /><ref name=":4" /> |~ ٥٠٠ (تەممووزی ٢٠١٥) |ڕۆمیۆ ھەکاری |لایەنگری پەدەکە. سەر بە وەزارەتی کاروباری پێشمەرگەیە. [[پارتی دیموکراتی بێت-نەھرێن]]. |- |[[دوێخ نەوشا]]<ref name=":3" /><ref name=":5" /> |~ ١٠٠–٢٥٠ |لیوا ئۆدیشۆ |لایەنگری پەدەکە. باڵی سەربازیی [[پارتی نیشتمانیی ئاشووری]]. وەک NPGF یان NPF بە ڕوونی وەک یەکەی لاوەکیی فەرمیی ھێزە کوردییەکان کار ناکەن. |- ! colspan="4" |ئاسایش (ھێزی تەناھی) |- |{{flagicon image|Asayish kurdistan region logo.png}} [[ئاسایش (ھەرێمی کوردستان)|ئاسایشی]] پەدەکە |نادیار |بارزان قەساب |پەدەکە. سەر بە وەزارەتی ناوخۆیە. |- |{{flagicon image|Puk asayish small logo.png}} [[ئاسایش (ھەرێمی کوردستان)|ئاسایشی]] یەکێتی |نادیار |نادیار |یەکێتی. سەر بە وەزارەتی ناوخۆیە. |- |یەکەکانی سواتی ئاسایشی یەکێتی |نادیار |نادیار |یەکێتی. |- ! colspan="4" |ئەوانی تر |- |پێشمەرگەی سۆسیال دیموکرات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشان=http://mezopotamyaajansi.net/en/NEWS/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi.net%2Fen%2FNEWS%2Fcontent%2Fview%2F169464|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=mezopotamyaajansi.net|سەردێڕ=How are non-Pêshmerga armed special forces used?}}{{بەستەری مردوو|url=http://mezopotamyaajansi.net/en/NEWS/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi.net%2Fen%2FNEWS%2Fcontent%2Fview%2F169464 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> |٣٬٠٠٠ |نادیار |ھێزی پێشمەرگەی [[پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستان]]. |} ==== یەکە پسپۆڕییەکان ==== خانەی ڕاگەیاندنی پێشمەرگە یەکێکە لە یەکە پسپۆڕییەکانی وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە. لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٢دا دامەزراوە، بۆ پیشەگەرکردنی زانیاری و [[جەنگی زانیاری|ئۆپەراسیۆنە میدیایییەکانی]] ھێزەکە دروست کراوە. ئەم یەکەیە وەک کەناڵی فەرمی بۆ لێدوانەکان لەسەر چالاکییەکانی پێشمەرگە کار دەکات، بە بەرپرسیارێتییەکانی کە پاراستنی تەناھیی ئۆپەراسیۆنەکان، پاراستنی ئەو ڕۆژنامەنووسانەی لە ناوچەکانی ململانێوە ڕاپۆرت دەدەن، و دڵنیابوون لە بڵاوکردنەوەی زانیاریی دروست بۆ بینەرانی ناوخۆیی و نێونەتەوەیی دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://gov.krd/dmi-en/activities/news-and-press-releases/2022/january/ministry-of-peshmerga-and-dmi-officially-launch-peshmerga-media-cell/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en |سەردێڕ=Ministry of Peshmerga and DMI officially launch Peshmerga Media Cell}}</ref> ھەروەھا پشتگیریی ڕاوێژکارانی ھاوپەیمانیی نێونەتەوەییی وەرگرتووە لە پەرەپێدانی پراکتیکەکانی بەڕێوەبردنی میدیا و زانیاری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.centcom.mil/MEDIA/igphoto/2001706293/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=CENTCOM.mil |سەردێڕ=Peshmerga learn the power of Social Media}}</ref> === پێشمەرگە لە ناو سوپای عێراقدا === بەھۆی کەمیی فەندینگ و قەبارەی گەورەی ھێزەکانی پێشمەرگە، حکوومەتی ھەرێمی کوردستان پلانی دانا بۆ بچووککردنەوەی ھێزەکانی لە ژمارەیەکی زۆر لە ھێزە کوالیتی نزمەکانەوە بۆ ھێزێکی بچووکتر بەڵام زۆر کاراتر و بە باشی ڕاھێنراو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Cordesman|یەکەم١=Anthony H.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=S6oP3Y9ZM3sC&pg=PA129|سەردێڕ=Withdrawal from Iraq|دوایین٢=Mausner|یەکەم٢=Adam|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨٠٨٩٢٠٦٥٥٣٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> لە ئەنجامدا، لە ساڵی ٢٠٠٩دا، حکوومەتی ھەرێمی کوردستان و [[بەغدا]] تێوەگلان لە گفتوگۆکان دەربارەی تێکەڵکردنی بەشێک لە ھێزەکانی پێشمەرگە بۆ ناو [[هێزە پیادەکانی عێراق|سوپای عێراق]] لەوەی کە دەبنە تیمەکانی ١٥ و ١٦ی سوپای عێراق.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Cordesman|یەکەم١=Anthony H.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KgEo2q76J_0C&pg=PA309|سەردێڕ=Iraq and the United States|دوایین٢=Mausner|یەکەم٢=Adam|دوایین٣=Derby|یەکەم٣=Elena|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨٠٨٩٢٠٦٥٩٥٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> بەڵام دوای زیادبوونی گرژیی نێوان [[ھەولێر]] و بەغدا سەبارەت بە [[ناوچە کێشە لەسەرەکانی باکووری عێراق|ناوچە کێشە لەسەرەکان]]، گواستنەوەکە تا ڕادەیەکی زۆر ڕاگیرا. ھەندێک پێشمەرگە پێشتر گواسترابوونەوە بەڵام بەپێی ڕاپۆرتەکان دیسانەوە [[هەڵاتن لە سەربازی|ڕایان کردووەتەوە]]، و [[بانگەشە|بانگەشەی]] ئەوە ھەیە کە ھێزە پێشمەرگە پێشووەکان زیاتر دڵسۆزی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ماونەتەوە وەک لە زنجیرەپلەی فەرماندەییی عێراقییان؛ سەرەڕای ئەوەش، ھەزاران ئەندامی یەکەی ٨٠ی پەدەکە و یەکەی ٧٠ی یەکێتی لە بەغدا جێگیرن و بە باشی ھاوکاریی ھێزە عێراقییەکانی تر دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Peshmerga, Iraqi Army form committees to start joint ops in disputed areas|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/06022019|agency=Rudaw}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.hurriyetdailynews.com/1000-kurdish-soldiers-desert-from-iraqi-army.aspx?pageID=238&nID=48701& |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥|ئیش=Hurriyet Daily News |سەردێڕ=1,000 Kurdish soldiers desert from Iraqi army}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iraq's army and Kurds will join forces to retake Mosul|ناونیشان=https://theworld.org/stories/2016/07/30/iraqs-army-and-kurds-will-join-forces-retake-mosul|agency=PRI}}</ref> لیوای پێشمەرگەی سەرۆکایەتیی یەکێتی لە بەغدا جێگیر کرابوو و لە کاتی سەرۆکایەتیی [[جەلال تاڵەبانی|جەلال تاڵەبانیدا]] لەلایەن حکوومەتی عێراقەوە پارەیان پێ دەدرا.<ref name=":12" /> === پلەکان === {{سەرەکی|پلە سەربازییەکانی پێشمەرگە}} پێشمەرگە، سەرەڕای پۆشینی جۆری جیاوازی جلوبەرگ، بە بەردەوامی ستانداردە گونجاوەکانی پۆشاک دەپارێزن. ئەمە نیشاندانی دروستی [[پلە سەربازییەکانی پێشمەرگە|نیشانەی پلەکان]] بۆ ھەردوو کارمەندی ناو نیشتەجێکراو و [[ئەفسەر (هێزە چەکدارەکان)|ئەفسەران]]، و ھەروەھا پۆشینی دروستی کڵاو و پۆشاکی سەر دەگرێتەوە. جگە لەوەش، ئەوان خاوەنی جلوبەرگی دیاریکراوی ڕێوڕەسمی و ئەرکن کە دیمەنێکی زۆر پیشەگەرانە نیشان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.globalsecurity.org/military/world/para/peshmerga.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=GlobalSecurity.org |سەردێڕ=Iraqi Kurdistan Regional Guard Forces (peshmerga)}}</ref> ئەفسەرەکان دەتوانرێت لەلایەن [[سەرۆکی هەرێمی کوردستان|سەرۆکی ھەرێمی کوردستانەوە]] بەھۆی دەستکەوتە بەرچاوە سەربازی و شارستانییەکانەوە بەرز بکرێنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.gulanmedia.com/en/story/316795 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Gulan Media |زمان=en |سەردێڕ=President Nechirvan Barzani promotes ranks of Peshmerga Ministry officers}}</ref> == پڕچەککردن و تواناکان == {{سەرەکی|پێڕستی کەرەستە سەربازییەکانی پێشمەرگە}} ھێزەکانی پێشمەرگە تا ڕادەیەکی زۆر پشت بەو چەکە کۆنانە دەبەستن کە لە جەنگەکاندا دەستیان بەسەردا گرتوون. پێشمەرگە لە کاتی [[ڕاپەڕین (١٩٩١)|ڕاپەڕینەکانی ساڵی ١٩٩١ی عێراقدا]] دەستی بەسەر کۆگای گەورەی چەکدا گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/06/iraq-asks-krg-for-pre-saddam-weapons.html# |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥|ئیش=Al-Monitor |سەردێڕ=Iraqi Defense Ministry Asks KRG To Return Saddam-Era Weapons}}</ref> چەندین کۆگای چەک لە سوپای کۆنی عێراق لە کاتی [[داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکا (٢٠٠٣)|داگیرکردنی عێراق]] لە ساڵی ٢٠٠٣دا گیران، کە تێیدا ھێزەکانی پێشمەرگە چالاک بوون. دوای پاشەکشەی سوپای نوێی عێراق لە کاتی ھێرشەکانی حوزەیرانی ٢٠١٤ی دەوڵەتی ئیسلامیدا، باس لەوە دەکرێت کە ھێزەکانی پێشمەرگە جارێکی تر توانیویانە دەستیان بگاتە ئەو چەکانەی کە عێراقییەکان بەجێیان ھێشتبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Hugh Naylor |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/world/as-isil-retreats-iraqi-kurds-gain-new-ammunition-1.234090 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥|ئیش=The National |سەردێڕ=As ISIL retreats, Iraqi Kurds gain new ammunition}}</ref> لە ئابی ٢٠١٤وە، ھێزەکانی پێشمەرگە چەکیشیان لە دەوڵەتی ئیسلامی گرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Richard Spencer, The Telegraph |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشان=https://nationalpost.com/2014/10/03/kurdish-forces-captured-a-isis-base-after-a-two-day-siege-but-the-isis-fighters-inside-somehow-slipped-away/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥|ئیش=National Post |سەردێڕ=Kurdish forces captured an ISIS base after a two-day siege – but the ISIS fighters inside somehow slipped away}}</ref> [[پەڕگە:Task_Force_Talon_advises,_assists_Ministry_of_Peshmerga_July_28,_2016.jpg|ڕاست|وێنۆک|سەربازانی پێشمەرگە لە ڕێوڕەسمی دەرچوونی خولی لیوای مۆدێرندا وەستاون.]] جبەخانەی پێشمەرگە سنووردارە و بەھۆی ئەو بەربەستانەی کە ھەرێمی کوردستان دەبێت لە ڕێگەی حکوومەتی عێراقەوە چەک بکڕێت، سنووردار کراوە. بەھۆی ململانێکانی نێوان حکوومەتی ھەرێمی کوردستان و حکوومەتی عێراق، ڕۆیشتنی چەک لە بەغداوە بۆ ھەرێمی کوردستان نزیکەی نەبووە، چوونکە بەغدا لە تەماحەکانی کورد بۆ سەربەخۆیی دەترسێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Hollie McKay |ناونیشان=http://www.foxnews.com/world/2015/01/03/iraq-peshmerga-desperate-for-us-arms-in-fight-against-isis/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150103073335/http://www.foxnews.com/world/2015/01/03/iraq-peshmerga-desperate-for-us-arms-in-fight-against-isis/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥|ئیش=Fox News |سەردێڕ=Iraq's Peshmerga desperate for US arms in fight against ISIS |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dw.de/arms-for-kurdish-peshmerga-to-affect-military-balance/a-17853077 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥|ئیش=Deutsche Welle |سەردێڕ=Arms for Kurdish Peshmerga to affect military balance}}</ref><ref name="Helfont2017" /> دوای ھێرشەکانی دەوڵەتی ئیسلامی لە ئابی ٢٠١٤دا، چەندین حکوومەت پێشمەرگەیان بە چەکی سووک، ئامێرەکانی بینینی شەوانە، و تەقەمەنی پڕچەک کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Nicholas Watt |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2014/aug/14/uk-britain-arms-supply-kurdish-forces-iraq-isis |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ئیش=The Guardian |سەردێڕ=UK prepares to supply arms directly to Kurdish forces fighting Isis}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2014/8/state8392.htm |وێبگە=ekurd.net |سەردێڕ=Seven western states join US to arm Iraqi Kurdistan: Pentagon |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122052010/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2014/8/state8392.htm |url-status=dead }}</ref> بەڵام بەرپرسانی کورد و پێشمەرگە جەختیان لەوە دەکردەوە کە پێداویستیی تەواویان پێناگات و بەغدا ڕێگری لە گەیشتنی چەک بە حکوومەتی ھەرێمی کوردستان دەکات، و جەختیان لەسەر پێویستیی ناردنی چەک بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ و نەک لە ڕێگەی بەغداوە دەکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iraq's Kurds appeal for new U.S. arms to combat Islamic State|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/iraqs-kurds-appeal-for-new-us-arms-to-combat-islamic-state/2014/11/12/d2a0fe28-6aa6-11e4-9fb4-a622dae742a2_story.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥|newspaper=Washington Post}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Iraqi Kurds say West not providing enough arms to defeat Islamic State|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-barzani-idUSKCN0J30ON20141119|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥|ئیش=Reuters}}</ref> لەم چوارچێوەیەدا، لە تەممووزی ٢٠١٦دا، یاریدەدەری وەزیری بەرگریی ئەمریکا ئێلیسا سلۆتکین یاداشتنامەیەکی لەگەڵ حکوومەتی ھەرێمی کوردستان واژوو کرد کە تێیدا فەندینگی ڕاستەوخۆی پێشمەرگە دابین دەکات بێ ئەوەی فەندەکان لە ڕێگەی بەغداوە تێپەڕ بن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Frantzman|یەکەم=Seth J.|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=Exclusive: Inside Kurdistan's Anti-ISIS Training Camps|ناونیشان=https://nationalinterest.org/feature/exclusive-inside-kurdistans-anti-isis-training-camps-17155|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241202075744/https://nationalinterest.org/feature/exclusive-inside-kurdistans-anti-isis-training-camps-17155|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦|ئیش=The National Interest|زمان=en}}</ref> سەرەڕای ئەمەش، ئەمریکا سوور بووە لەسەر ئەوەی کە حکوومەتی عێراق بەرپرسیارە لە تەناھیی کوردستانی عێراق و دەبێت بەغدا ھەموو ھاوکارییە سەربازییەکان پەسەند بکات.<ref name="Helfont2017" /> پێشمەرگە فەوجێکی پزیشکیی گونجاو و یەکەکانی [[پەیوەندی|پەیوەندیکردنی]] تێدا نییە.<ref name="Helfont2017" /> ئەمە لە کاتی ھێرشەکانی دەوڵەتی ئیسلامی لە ساڵی ٢٠١٤دا دەرکەوت کاتێک پێشمەرگە بینی کە ئۆتۆمبێلی فریاکەوتن و [[نەخۆشخانەی مەیدانی|نەخۆشخانەکانی مەیدانیی]] بەرەی پێشەوەی تێدا نییە، کە جەنگاوەرە بریندارەکانی ناچار دەکرد بۆ گەیشتن بە شوێنی ئارام بە پێ بگەڕێنەوە.<ref name="Helfont2017" /> ھەروەھا کەمیی ئامێرەکانی پەیوەندیکردن ھەیە، چوونکە فەرماندەکانی پێشمەرگە ناچارن تەلەفۆنی مۆبایلی سڤیل بەکاربھێنن بۆ پەیوەندیکردن لەگەڵ یەکتردا.<ref name="Helfont2017" /> لەژێر ڕێنوێنیی [[ئۆپەراسیۆنی چارەسەری توندوتۆڵ|ھاوپەیمانیی بە سەرکردایەتیی ئەمریکا]]، پێشمەرگە دەستی کرد بە ستانداردکردنی سیستمەکانی چەکەکانی، و گۆڕینی چەکەکانی سەردەمی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] بە چەکە ئاگرینەکانی ناتۆ.<ref name="Helfont2017" /> لە ساڵی ٢٠١٥دا، بۆ یەکەم جار، سەربازانی پێشمەرگە ڕاھێنانی شەڕی ناوشار و ھەواڵگریی سەربازییان لەلایەن ڕاھێنەرانی بیانیی ھاوپەیمانانەوە وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Coalition helps Peshmerga muscle up on urban warfare|ناونیشان=http://rudaw.net/english/kurdistan/160420155|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٥|ئیش=Rudaw}}</ref> ھەندێک پێشمەرگەی ناو وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە لەلایەن بەڵێندەرە سەربازییە تایبەتە ئەمریکییەکانی وەک DynCorp ڕاھێنانیان پێکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/387565/Peshmerga-forces-receive-combat-vehicle-and-helicopter-assault-training |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan24 |سەردێڕ=Peshmerga forces receive combat vehicle and helicopter assault training}}</ref> تا ساڵی ٢٠٢٥، پێشکەوتنەکان بریتی بوون لە «دەستپێشخەریی ئامادەییی ھێزی پزیشکیی پێشمەرگە» بۆ چارەسەرکردنی کەمیی نەخۆشخانە مەیدانییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://us.gov.krd/new-history-of-kurdistan/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=The Kurdistan Region – Representation in the United States |بڵاوکەرەوە=KRG Representation in the US}}</ref> تا ساڵی ٢٠٢٥، بەردەوامیی پشتگیریی CTEF ئۆتۆمبێل، کەرەستەی قورس، چەکی سووک، تەقەمەنی، و ھاوکاریی نا-مرۆییی دابین کرد، لەگەڵ پێشنیازەکان بۆ بەرگریی ئاسمانی لە یاسای NDAAی ساڵی ٢٠٢٤دا.<ref name="OIR20252" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://newlinesinstitute.org/political-systems/after-the-coalition-evaluating-the-next-steps-for-foreign-forces-in-iraq-and-syria/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=After the Coalition: Evaluating the Next Steps |بڵاوکەرەوە=Newlines Institute}}</ref> == کێشەکان == پێشمەرگە بە گەندەڵی، حیزبایەتی، [[نێپۆتیزم|خزمخزمێنە]] و فێڵکردن تۆمەتبار کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.aljazeera.com/programmes/insideiraq/2008/03/2008525185811788617.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٥|ئیش=[[Aljazeera.com]] |سەردێڕ=The Peshmerga of Iraq}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشان=http://kurdistantribune.com/2014/krg-godfathers-2006-secret-cable-on-wikileaks/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٥|ئیش=The Kurdistan Tribune |سەردێڕ=KRG and the 'godfathers': 2006 secret US cable on Wikileaks}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Devigne |یەکەم=Jacqueline |ڕێکەوت=٢٠١١ |ناونیشان=http://tiglarchives.org/sites/default/files/resources/nimep/v5/NIMEP_Insights_2011_48-64.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٥ |ئیش=NIMEP Insights |سەردێڕ="Iraqoncilable" Differences? The Political Nature of the Peshmerga |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001192611/http://tiglarchives.org/sites/default/files/resources/nimep/v5/NIMEP_Insights_2011_48-64.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ekurd.net/mismas/articles/misc2014/3/state7820.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=PUK official warns Peshmerga will not take orders from anyone else: Iraqi Kurdistan |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200414053225/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2014/3/state7820.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێشمەرگە بەوە تۆمەتبار کرا کە ناوی «[[بندیوار]]»یان تۆمار کردووە کە بوونیان نییە یان بۆ سەر کار نایەن، بەڵام مووچە وەردەگرن. ئەو کەسانەی ئەم فێڵەیان ڕێکخستووە مووچەکە لەگەڵ ئەم کارمەندانەدا دابەش دەکەن.<ref name="Helfont2017" /> جگە لەوەش پەدەکە و یەکێتی پێشمەرگەیان بەکارھێناوە بۆ بەکارھێنانی پاوانکاری لە بەکارھێنانی ھێزدا لە ناوچەکانی خۆیاندا.<ref name="Helfont2017" /> لە ساڵی ٢٠١١دا پێشمەرگەی پەدەکە تەقەیان لە خۆپیشاندەرانی دژە حکوومەت لە [[سلێمانی]] کرد، و یەکێتی دواتر ھێزە تەناھییەکانی خۆی بۆ بڵاوەپێکردنی ئەم خۆپیشاندانانە بەکارھێنا،<ref name="CMEC2" /> کە ئەمەش بووە ھۆی ڕەخنەگرتن لەلایەن ھەموو پارتە ئۆپۆزسیۆنەکانی ناو [[پەرلەمانی کوردستان]]. لە ساڵی ٢٠١٤دا پەدەکە ھێزەکانی پێشمەرگەی خۆی بۆ ڕێگریکردن لە نوێنەرانی [[بزووتنەوەی گۆڕان]] لە چوونە ناو ھەولێر و بەشداریکردن لە پەرلەمان بەکارھێنا.<ref name="Helfont2017" /> لە دەرەوەی ھەرێمی کوردستان، پێشمەرگە ڕەخنەی لێ گیراوە بەھۆی بەکارھێنانی ھێز بۆ کۆنترۆڵکردنی کۆمەڵگە ناوخۆیییەکانی [[عەرەب]]، [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]] و [[ئاشوورییەکان]]، بە تایبەتی لە کاتی [[شەڕی ناوخۆییی عێراق (٢٠١٤–٢٠١٧)|شەڕی ناوخۆی عێراقدا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hrw.org/report/2016/11/13/marked-x/iraqi-kurdish-forces-destruction-villages-homes-conflict-isis|سەردێڕ=Marked With An "X" {{!}} Iraqi Kurdish Forces' Destruction of Villages, Homes in Conflict with ISIS|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> نیگەرانییەکان سەبارەت بە بەردەوامیی حیزبایەتی ماونەتەوە.<ref name="OIR20252" /> لە ساڵی ٢٠٢٥دا، ڕاپۆرتەکانی ئەمریکا بێزاریی خۆیان لە پەککەوتنی یەکخستن بەھۆی ھێڵە حیزبییەکانەوە دەربڕی، سەرەڕای پابەندبوونەکان.<ref name="Peregraf" /> == ڕۆڵی ئافرەتان == {{سەرەکی|ئافرەتی کورد}} === بەشداریی مێژوویی === [[پەڕگە:Peshmerga_&_YPG.jpg|وێنۆک|خۆبەخشێکی ئافرەتی [[یەکینەکانی پاراستنی گەل]] (یەپەگە) لەگەڵ سەربازێکی پێشمەرگە]] ئافرەتان لە کاتی دامەزراندنی پێشمەرگەوە ڕۆڵێکی گرنگیان بینیوە، بە بەراورد لەگەڵ سوپاکانی تری [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]. [[ھۆزی زەند|ھۆزی زەندی]] کوردی بەوە ناسرابوو کە ڕێگەی بە ئافرەتان دەدا لە [[ڕۆڵ|ڕۆڵە]] سەربازییەکاندا بن.<ref name="Lortz20152" /> لە کاتی [[ململانێی عێراق و کورددا]] زۆربەی ئافرەتان لە ناو پێشمەرگەدا لە [[ڕۆڵ|ڕۆڵە]] پشتگیرییەکاندا خزمەتیان دەکرد وەک بونیادنانی کەمپ، چاودێریکردنی بریندارەکان، و ھەڵگرتنی تەقەمەنی و نامەکان.<ref name="Howard2002" /> چەندین لیوای ئافرەتان لە بەرەکانی پێشەوەی جەنگدا خزمەتیان دەکرد. یەکێتی لە کاتی شەڕی ناوخۆی کورددا دەستی بە وەرگرتنی ئافرەتان کرد. بە ئافرەتان ٤٥ ڕۆژ ڕاھێنانی سەرەتایی دەدرا، کە مەشقەکانی [[مانۆڕی سەربازی|ڕێپێوانی سەربازی]] و ڕاھێنانی نیشانەشکێنیی سەرەتایی بە تفەنگی جۆراوجۆر، [[ھاوەن]] و ئاڕ پی جییەکانی لەخۆ دەگرت.<ref name="Lortz20152" /> === سەردەمی مۆدێرن === لەو مانگانەی کە بەرەو [[داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکا (٢٠٠٣)|داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣دا]] دەڕۆیشتن، ویلایەتە یەکگرتووەکان [[ئۆپەراسیۆنی ڤایکینگ ھامەر|ئۆپەراسیۆنی ڤایکینگ ھامەری]] دەست پێ کرد کە گورزێکی گەورەی لە گرووپە تێرۆریستییە ئیسلامییەکان لە کوردستانی عێراق وەشاند و دامەزراوەیەکی [[جەنگی کیمیایی|چەکی کیمیایی]] ئاشکرا کرد.<ref>''Plan of Attack'', [[Bob Woodward]], Simon and Schuster, 2004.</ref> یەکێتی دواتر پشتڕاستی کردەوە کە جەنگاوەرە ئافرەتە کوردەکان بەشدارییان لە ئۆپەراسیۆنەکەدا کردووە.<ref name="Howard2002" /> [[پەڕگە:Female_Peshmerga_Training.jpg|وێنۆک|جەنگاوەرە ئافرەتەکانی پێشمەرگە بە چەکی [[هێکلەر و کۆخ جی٣٦|G36]] ڕاھێنان دەکەن]] لە ساڵی ٢٠١٤دا پێشمەرگە لانی کەم ٦٠٠ [[ئافرەت لە سەربازیدا|ئافرەتی لە ناو ڕیزەکانیدا]] ھەبوو.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/islamic-state/11216064/Meet-the-Kurdish-women-fighting-the-Islamic-State.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/islamic-state/11216064/Meet-the-Kurdish-women-fighting-the-Islamic-State.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥|ئیش=Telegraph |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |سەردێڕ=Meet the Kurdish women fighting the Islamic State}}{{cbignore}}</ref> ژمارەی ئافرەتان لە کاتی شەڕی دژی داعشدا بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد بەھۆی کەمیی ھێزی مرۆیی و ئارەزووی تۆڵەسەندنەوە.<ref name=":6" /> پێشمەرگە یەک [[لیوا|لیوای]] تەواو ئافرەتی ھەیە. لە پەدەکەدا، ڕێگری لەم ئافرەتە پێشمەرگانە کراوە بچنە بەرەکانی پێشەوە و زیاتر لە پایەکانی لۆجستی و بەڕێوەبردندا بەکاردەھێنرێن، لەکاتێکدا ئافرەتە پێشمەرگەکانی یەکێتی لە بەرەکانی پێشەوە جێگیر کراون و بە چالاکانە بەشداریی جەنگ دەکەن.<ref name="Lortz20152" /> ئافرەتان [[مووچەی یەکسان|ھەمان بڕە پارەی]] پیاوانیان پێ دەدرێت.<ref name=":6" /> === جەنگاوەرە ئافرەتە بەناوبانگەکان === [[مارگارێت جۆرج]] جەنگاوەر و فەرماندەیەکی پارتیزانیی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] بوو لە ناو پێشمەرگەدا کە پێگەی سەرکردایەتیی لە جەنگە گرنگەکانی وەک [[جەنگی دۆڵی زاویتە|شەڕی دۆڵی زاویتەدا]] پێ درابوو.<ref name="Vindheim2016">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Vindheim|یەکەم١=Jan Bojer|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=hlBfDgAAQBAJ&pg=PT71|سەردێڕ=Kurdistan stiger fram|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Kolofon Forlag|ژپنک=٩٧٨-٨٢-٣٠٠-١٤٩٤-٣|پەڕەکان=٧١}}</ref> ئەو نازناوی «[[ژان دارک|ژان دارکی]] کوردستان»ی لێنرابوو بەھۆی ئەو ئازایەتییەی کە لە کاتی جەنگدا نیشانی دەدا. لە ساڵی ١٩٩٥دا عەقید [[ناھیدە ڕەشید]] یەکەم یەکەی پێشمەرگەی ئافرەتانی دروست کرد. پێشمەرگە ئافرەتە ناسراوەکانی تر بریتین لە [[هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد|ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد]]، [[ئامینە کاکەباوە]]، [[پەخشان زەنگەنە]]، و [[کافیە سڵێمان]]. == گەلەری == <gallery> پەڕگە:Peshmerga_near_Syria_-_June_23,_2014.jpg|کۆبوونەوەی پێشمەرگە لە نزیک سنووری سووریا لە ساڵی ٢٠١٤ پەڕگە:Kurdistan_army_(Peshmerga_Image).jpg|سەربازانی پێشمەرگە بە جلوبەرگی ڕێوڕەسمی پەڕگە:Peshmerga_parade.jpg|مانیۆڕی پێشمەرگە پەڕگە:Coalition_Advisors_Look_Ahead_with_Peshmerga_1st_Support_Forces_Command_(8869305).jpg|چاوپێکەوتنی پێشمەرگە لەگەڵ ڕاوێژکارانی ھاوپەیمانیی دژی داعش </gallery> == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> == خوێندنەوەی زیاتر == Simon Ross Valentine, ''Peshmerga: Those Who Face Death: The Kurdish Army, its History, Development, and the Fight against ISIS'', Kindle Direct Publishing, 2018, 300pp. {{ISBN?}} Chapman, Dennis P., Lieutenant Colonel USA, ''Security Forces of the Kurdistan Regional Government'', ''Mohammed Najat'', Costa Mesa, California: Mazda Publishers, 2011. {{ISSN|0026-3141}} Reviewed by Michael M. Gunter in ''Middle East Affairs'', Vol. 65, No. 3, Summer 2011. == بەستەرە دەرەکییەکان == [http://mope.gov.krd/English/ ماڵپەڕی فەرمیی وەزارەت لە ماڵپەڕی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200710200404/http://mope.gov.krd/English/|date=July 10, 2020}}{{commons category|Kurdish Peshmerga}} {{ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|شەڕ|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتی عێراق]] [[پۆل:وشە سیاسییەکان]] [[پۆل:سوپاکان بەپێی وڵات]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:وشە و دەستەوشە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی سەربازی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:پێشمەرگە]] 04ihyx3sycmzp2vqdte87yh3i4bv6ge 0 1265 1660392 1610872 2026-09-04T13:35:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1660392 wikitext text/x-wiki {{بێ سەرچاوە}} {{لە شێوەزارەکاندا | زار١ = کوردیی باکووری | ناو١ = ددان، دران | زار٢ = کوردیی ناوەندی | ناو٢ = دان، دیان | زار٣ = کوردیی باشووری | ناو٣ = دگان، دنان | زار٤ = لەکی | ناو٤ = دیان | زار٥ = ھەورامی | ناو٥ = دڎان | زار٦ = زازاکی | ناو٦ = دندان }} [[پەڕگە:Eruptingtoothwithlabels11-24-05.jpg|چەپ|200px|وێنۆک|وێنه‌ى ددان]] '''ددانەکان''' بریتین لەو پێکھاتە ڕەقە سپییانەن کە دەکەونە سەر [[شەویلگەی خواروو|شەویلگە]]کان لە ناو دەمدا. ئەرکی سەرەکی ددانەکان جوین و ھاڕینی [[خۆراک]]ە پێش قوتدانی. ددانەکان لە دوو بەشی سەرەکی پێکدێن؛ [[تاجی ددان|تاج]] و [[ڕەگی ددان|ڕەگ]]. بە درێژایی ژیانی مرۆڤ دوو کۆمەڵە ددان ھەن. کۆمەڵەی یەکەمی ددان پێیان دەوترێت ([[ددانی شیری]] یان [[ددانی سەرەتایی]]) کە لە ٦ مانگییەوە دەست بە دەرکەوتن دەکەن لە نێو دەمی مناڵدا تاوه‌كو ته‌مه‌نى ٣٠ مانگى ژماره‌یان ده‌گاته‌ ٢٠ ددان. کۆمەڵەی دووەمیش [[ددانی ھەمیشەیی|ددانە ھەمیشەییەکان]] کە لە ٦ ساڵییەوە دەست دەکەن بە دەرکەوتن و تا ته‌مه‌نى ٢٢-٢٣ ساڵى و ژماره‌یان ده‌گاته‌ ٣٢ ددان. بەپێی شێوە و فرمان سێ جۆر ددان ھەن؛ [[بڕەر]]،[[كه‌ڵبه‌]]، [[پێش خڕێ]]، و [[خڕێ]]. == توێکاری ددان == ددان لە چوار بەشی سەرەکی پێک دێت. ئەوانیش: * مینا: بەشە سپییەکەی ددانە کە پێکھاتەیەکی ڕۆشن، ڕەق و ناسکیشە لە ھەمان کاتدا. لە ڕێژەیەکی زۆر [[مادەی نائەندامی]] پێکھاتووە. لە نێو مادە نائەندامییەکی مینادا ئەم پێکھاتانە ھەن: فۆسفاتی کالسیۆم، [[مەگنیسیۆم]]، [[سترۆنتیۆم]]، [[قوڕقوشم]] و [[ئایۆن]]ی [[فلۆر]]. مینا بەھێزترین ماددەی ناو لەشی مرۆڤە بێ ڕیزپەڕی (ئیستیسنا). * عاج: عاج دەکەوێتە ژێر میناوە لەنێوان [[چیمەنتۆی ددان|چیمەنتۆ]]، [[مینای ددان|مینا]] و [[کرۆکی ددان]]دایە. عاج لە [[ئێسک]] ڕەقترە بەڵام لە مینا نەرمترە. لە ھەمان کاتیشدا عاجی ددانە ھەمیشەییەکان لە عاجی ددانە سەرەتاییەکان ڕەقترن. ڕەنگێکی زەرد و تایبەتمەندی لاستیکیی ھەیە. سێ جۆر عاج ھەیە؛ عاجی سەرەتایی کە بەشی زۆری عاج پێک دەھێنێت، عاجی دووەمی، عاجی سێیەمی کە پێشی دەوترێت عاجی ساڕێژکەر لەبەر ئەوەی لە ئەنجمی کارتێکردنی ھۆکارێکی دەرەکی دروست دەبێت. وەک کلۆربوون یان خوران. لە لایەن ئەو خانانەی عاجەوە دروست دەبن کە بەر ھۆکارەکە کەوتوون لە کاتێکدا عاجی یەکەمی و دووەمی لە لایەن خانەی [[عاجپێکھێن]]ەوە دروست دەبن. * [[کرۆکی ددان]]: بەشە زیندووەکەی ددانە کە دەمار و ملوولەی خوێنی تیادیە ئەویش‌ بەستەرە شانەی نەرمە کە پاڵپشتی عاج دەکات. لەناو کرۆکدا خانەکانی [[عاج پێکھێن]]، [[ڕیشاڵ پێکھێن]]، خانەکانی مەیزنکایمی جیاوازنەبوو، خانەی بخۆری گەورە، لیمفە خانە، خانە دێندرایتەکان. لەدوای تەمەنی ٢٠ ساڵییەوە خانەکانی کرۆکی ددان وردە وردە کەم دەکەن، تا لە تەمەنی ٧٠ ساڵیدا دەبنە نیوە. * [[چیمەنتۆی ددان|چیمەنتۆ]]: چیمەنتۆ پێکھاتووە لە چینێک لە بەستەرە شانەی ڕەق کە دەوری عاجی داوە لە بەشی ڕەگی ددان. چیمەنتۆ کەمێک زەردباو و نەرمترە لە عاج. {{توێکاری مرۆڤ}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|پەرستاری}} {{پۆلی کۆمنز|Human teeth}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:توێکاریی مرۆڤ]] [[پۆل:پزیشکی]] [[پۆل:ددان]] q12jjsy3wmbzwtf6tlu8mu4qd3fvdxr 0 1333 1660587 1502008 2026-09-04T16:36:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە، ئەندازە-کۆلکە) 1660587 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:length.svg|وێنۆک|200px|درێژایی [[ڕەھەند]]ێکە.]] '''درێژی''' یان '''درێژایی''' (بە کورمانجی: ''درێژاھی''، ''Dirêjahî'') [[ڕەھەند]]ی داکێشراوی ھەر شتێکە. درێژاییی شتێک مەودای نێوان کۆتایییەکانی ئەو شتەیە؛ بەرفرەییی ھێڵیی ئەو شتەیە کە لە دەستپێکییەوە ھەتا کۆتاییی دەپێودرێت. پێویستە درێژایی لە [[بەرزایی]] و '''پانایی''' جیابکرێتەوە. ''بەرزایی'' بەرفرەییی ئەستوونی شتانە و ''پانایی'' دووری یان مەودای نێوان لا یان پاڵێکە ھەتا لا یان پاڵێکی تر. لە [[فیزیک]]دا، وا باوە کە بە مەودای نێوان ھەر دوو خاڵی دڵخواز بوێترێت درێژایی. ھەروەھا درێژایی یەکێ لە [[چەندێتی]]یە سەرەکییەکانە (ئەوانی تر: [[کات]] و [[بارست]])، واتە یەکەی درێژایی سەربەخۆ پێناسدەکرێت نەک لە ڕووی یەکەی چەندێتییەکانی تر. یەکەکانی درێژایی زیاتر یەکێ لە ئەمانەیە: [[مەتر]]، [[سانتیمەتر]]، [[ئینچ]]، [[یارد]]، [[میل]]، و …. درێژایی [[پێواندن]]ی تەنیا یەک ڕەھەندە، بەڵام [[ڕووبەر]] پێواندنی دوو ڕەھەندە (درێژایی دووجا) و [[قەبارە]] پێواندنی سێ ڕەھەندە (درێژایی سێجا). {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|فیزیک|ئەندازە|زانست}} {{پۆلی کۆمنز|Length}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{ئەندازە-کۆلکە}} [[پۆل:درێژایی]] [[پۆل:ڕێژە فیزیکییەکان]] [[پۆل:بڕی بنچینەیی ئێس ئای]] [[پۆل:درێژی]] sknjwktygk7cjp75vc5dyptxy88av92 0 1743 1660459 1660284 2026-09-04T15:00:39Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1660459 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Force examples.svg|وێنۆک|300px]] لە [[فیزیک]]دا، '''ھێز''' یان '''زۆر''' ھەر ھۆیەکی دەرەکییە کە گۆڕانێک لە [[جووڵە (فیزیک)|جووڵەی]] [[تەنی ئازاد|تەنێکی ئازاددا]] بەدی بھێنێت. بە واتایەکی تر، کاریگەرییەکە کە کار لە تەنێک دەکات و لەوانەیە ببێتە ھۆی گۆڕینی بارەکەی لە وەستان یان لە جووڵاندن. [[یەکەی پێوان|یەکەی پێوانی]] ھێز لە [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان|سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکاندا]] کە بە SI ناوسراوە «نیوتن»ە. ھۆکارەکەشی ڕێزگرتنە لە زانا [[ئیسحاق نیوتن]] (١٧٢٤-١٦٤٢). چونکە داھێنانە زانستییەکانی بوونە ھۆی باشتر تێگەیشتن لە ھێز و جووڵە. یەکەی نیوتن، بە بڕی ئەو ھێزە پێناسە دەکرێت کە دەتوانێت [[ھەشتاو|ھەشتاوێکی]] یەک میتر لە چوارگۆشەی چرکەیی بەو تەنە بدا کە ١ کیلۆگرام [[کۆمەڵتە|کۆمەڵتەی]] ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Force (physics) {{!}} Physics {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost |ناونیشان=https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=EBSCO |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Forces (physics)}} [[پۆل:چەمکە فیزیکییەکان]] [[پۆل:میکانیکی کلاسیکی]] [[پۆل:ھێز]] [[پۆل:فەلسەفەی سروشتی]] [[gd:Neart]] s9m6boaawv0l7xr6rbpl54kdgjqh5w5 1660626 1660459 2026-09-04T17:25:35Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:زانست|زانست]] 1660626 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Force examples.svg|وێنۆک|300px]] لە [[فیزیک]]دا، '''ھێز''' یان '''زۆر''' ھەر ھۆیەکی دەرەکییە کە گۆڕانێک لە [[جووڵە (فیزیک)|جووڵەی]] [[تەنی ئازاد|تەنێکی ئازاددا]] بەدی بھێنێت. بە واتایەکی تر، کاریگەرییەکە کە کار لە تەنێک دەکات و لەوانەیە ببێتە ھۆی گۆڕینی بارەکەی لە وەستان یان لە جووڵاندن. [[یەکەی پێوان|یەکەی پێوانی]] ھێز لە [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان|سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکاندا]] کە بە SI ناوسراوە «نیوتن»ە. ھۆکارەکەشی ڕێزگرتنە لە زانا [[ئیسحاق نیوتن]] (١٧٢٤-١٦٤٢). چونکە داھێنانە زانستییەکانی بوونە ھۆی باشتر تێگەیشتن لە ھێز و جووڵە. یەکەی نیوتن، بە بڕی ئەو ھێزە پێناسە دەکرێت کە دەتوانێت [[ھەشتاو|ھەشتاوێکی]] یەک میتر لە چوارگۆشەی چرکەیی بەو تەنە بدا کە ١ کیلۆگرام [[کۆمەڵتە|کۆمەڵتەی]] ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Force (physics) {{!}} Physics {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost |ناونیشان=https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=EBSCO |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|زانست}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Forces (physics)}} [[پۆل:چەمکە فیزیکییەکان]] [[پۆل:میکانیکی کلاسیکی]] [[پۆل:ھێز]] [[پۆل:فەلسەفەی سروشتی]] [[gd:Neart]] jv7xuqy6h0w8a2x02k9zdk7c8qh12su 1660708 1660626 2026-09-04T20:02:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660708 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Force examples.svg|وێنۆک|300px]] لە [[فیزیک]]دا، '''ھێز''' یان '''زۆر''' ھەر ھۆیەکی دەرەکییە کە گۆڕانێک لە [[جووڵە (فیزیک)|جووڵەی]] [[تەنی ئازاد|تەنێکی ئازاددا]] بەدی بھێنێت. بە واتایەکی تر، کاریگەرییەکە کە کار لە تەنێک دەکات و لەوانەیە ببێتە ھۆی گۆڕینی بارەکەی لە وەستان یان لە جووڵاندن. [[یەکەی پێوان|یەکەی پێوانی]] ھێز لە [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان|سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکاندا]] کە بە SI ناوسراوە «نیوتن»ە. ھۆکارەکەشی ڕێزگرتنە لە زانا [[ئیسحاق نیوتن]] (١٧٢٤-١٦٤٢). چونکە داھێنانە زانستییەکانی بوونە ھۆی باشتر تێگەیشتن لە ھێز و جووڵە. یەکەی نیوتن، بە بڕی ئەو ھێزە پێناسە دەکرێت کە دەتوانێت [[ھەشتاو|ھەشتاوێکی]] یەک میتر لە چوارگۆشەی چرکەیی بەو تەنە بدا کە ١ کیلۆگرام [[کۆمەڵتە|کۆمەڵتەی]] ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Force (physics) {{!}} Physics {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost |ناونیشان=https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=EBSCO |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|زانست}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Forces (physics)}} [[پۆل:چەمکە فیزیکییەکان]] [[پۆل:میکانیکی کلاسیکی]] [[پۆل:ھێز]] [[پۆل:فەلسەفەی سروشتی]] [[gd:Neart]] 2oe82wmpm4rl0vkm1hh82nhs44w3z6r 0 3535 1660666 1648526 2026-09-04T19:34:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1660666 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:DIMendeleevCab.jpg|دمیتری ئیڤانۆڤیچ مەندەلیێڤ|وێنۆک]] ناوی تەواوی '''دمیتری ئیڤانۆڤیچ مەندەلیێڤ''' (Dmitri Iwanowitsch Mendelejew)، [[دمیتری مەندەلیێڤ]] کیمیاناسێکی [[ڕووسیا|ڕووس]] بوو، ساڵی ١٨٣٤ لەدایکبووە و لە ١٩٠٧ دا کۆچی دوایی کردوە. ساڵی ١٨٦٥ پلەی پرۆفیسۆری وەرگرتوە لە زانکۆی [[سەنت پیتەرزبورگ|سەنت پیتەرسبورگ]]. کاری دکتۆرانامەکەی لە سەر بەستنەوەی ئاو بە[[ئەلکول]]ەکانەوە بووە، کە تاکوو ئەمڕۆش دەبێژن بوونی جۆرەکانی ئەلکول لەسەر پێشنیار و بۆچوونەکانی ئەو بووە.<ref> (Bathon, Roland: Russischer Wodka, S. 15, 49, ISBN 978-3-8370-0173-0)</ref> گرنگترین کاری زانستی بریتی بوو لە داڕشتنی [[خشتەی خولی]] ماددەکان. == بەستەری دەرەکی == [https://web.archive.org/web/20090223175306/http://www.spbu.ru/Structure/Culture/Museums/Mendeleev/enmuseum.html مۆزەخانەی کارەکانی مەندەلیێڤ لە سانت پۆتەسبورگ] == پەراوێزەکان == {{reflist}} == سەرچاوەکان == # [https://web.archive.org/web/20170314062714/http://www.scientific.at/2007/roe_0705.htm ژیاننامەی مەندەلیێڤ] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کیمیا|زانست|ڕووسیا|ژن|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|Dmitri Mendeleev}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٤]] [[پۆل:مردووانی ١٩٠٧]] [[پۆل:کیمیازانانی ڕووس]] [[پۆل:داھێنەرانی ڕووس]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زانستەکانی سەینت پیترسبورگ]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] [[پۆل:کیمیازانەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زانست و ھونەری سربیا]] [[پۆل:کیمیازانەکانی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]] sej6vjdr5tb1ekib791zcu79lh125oy 0 4397 1660864 1656725 2026-09-04T21:10:34Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660864 wikitext text/x-wiki {{نیشانی وتاری باش}}{{Infobox former country|conventional_long_name={{Align|center|میرنشینی سۆران}}|year_end=١٨٤٧|native_name={{Align|center|ئیمارەتی سۆران}}|p1=دەوڵەتی جەلائیری|flag_p1=Flag of Ilkhanate.svg|p2=قەرەقۆینلۆ|flag_p2=Flag of Kara Koyunlu dynasty.png|s1=ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|flag_s1=Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).png|year_start=١٣٣٠ <small>یان</small> ١٤٣٠|image_flag=Flag of the Emirate of Soran.svg|image_coat=Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|image_map=Soran Emirate.jpg|image_map_caption=نەخشەی میرنشینی سۆران لە دەیەی ١٨٣٠ لە گەورەترین ئاستیدا لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] کە لە باکوور و باشوورەوە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ئێرانی قاجاڕی]] و لە ڕۆژاواوە [[خدێوی میسر]] بوو|capital=* [[شەقڵاوە]] * [[ھەریر]] * [[ھەولێر]] * [[ڕەواندز]]|common_languages=[[کوردی]]{{ھن}}[[عەرەبی]]|religion={{tree list}} *[[ئیسلام]] ** [[سوننە]]|title_leader=[[میر (نازناو)|میر]]|government_type=[[میرنشین]]|today={{tree list}} *{{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} [[عێراق]] **{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[ھەرێمی کوردستان]] *{{flagicon image|Flag of Iran.svg}} [[ئێران]] *{{flagicon image|Flag of Turkey.svg}} [[تورکیا]] *{{flagicon image|Flag of Syria (2025-).svg}} [[سووریا]]|legislature=[[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلام]]|house1=[[File:Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|Soran Emirate flag|15px]] [[میرانی سۆران]]|type_house1=[[خانەدان]]|status=ژێردەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] <small>(١٥١٤-١٨١٦)</small>{{ھن}}[[دەوڵەتی سەروەر|دەوڵەتێکی سەروەر]] <small>(١٨١٦-١٨٣٨)</small>}} '''میرنشینی سۆران'''<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Mustafa |author-first=Amanj Ahmad |سەردێڕ=سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی عوسمانی به‌رانبه‌ر میرنشینی سۆران له‌ سه‌رده‌می میر محه‌ممه‌دی ڕەواندزید (-) |ساڵ=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[زانکۆی سۆران]] |زمان=ku, en |doi=10.31918/twejer.1923.10 |doi-access=free}} لاپەڕە ١</ref> یان '''ئیمارەتی سۆران''' [[میرنشینە کوردییەکان|میرنشینێکی]] [[کورد|کوردیی]] [[ئیسلامی سوننە|موسڵمانی سوننە]] بوو لە [[باشووری کوردستان]]. سەرەتا وەک میرنشینێکی بچووک لە [[سەدەی ١٤یەم|سەدەی چواردە]] یان [[سەدەی ١٥یەم|پازدەی]] زایینی پێش داگیرکردنی [[کوردستان]] لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] لە ناوچەی [[ڕەواندز]] دامەزرا،<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Ghalib |author-first=Sabah Abdullah |سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire, 1800-1850 |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/3676/GhalibS.pdf?sequence=1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[University of Exeter]]}} لاپەڕە ٥٠</ref> دواتر پەلی ھاوێشتە ناوچەکانی [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]].<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kılıç |یەکەم=Orhan |سەردێڕ=KILIÇ, Orhan; "Yavuz Sultan Selim, İdris-i Bitlisî ve Kürtler/Yavuz Sultan Selim, Idris-i Bitlisi and Kurds |ناونیشان=https://www.academia.edu/36364518/KILI%C3%87_Orhan_Yavuz_Sultan_Selim_%C4%B0dris_i_Bitlis%C3%AE_ve_K%C3%BCrtler_Yavuz_Sultan_Selim_Idris_i_Bitlisi_and_Kurds |پەڕە=٢٠٠}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=لە دەوری سەفەوی و ئەوەڵی حکوومەتی عوسمانیدا |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28349 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260218174728/https://books.vejin.net/ck/text/28349 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس |زمان=ku |دوایین=کورد و کوردستان |یەکەم=محەممەد ئەمین زەکی بەگ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەگشتی سنووری ئەم میرنشینە بە ناوچەکانی نێوان [[زێی بچووک]] و [[زێی گەورە]] وەسفدەکرێت. [[عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ]] یەکەم فەرمانڕەوای خانەدانەکە بوو.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[شەرەفخانی بەدلیسی]]|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|سەردێڕ=شەڕەفنامە - فەرمانڕەوایانی سۆران|پەڕەکان=٣٣٦ تا ٣٥٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260715161638/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":32">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئیمارەتی سۆران |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28485 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=ڤەژینبوکس |زمان=ku |دوایین=کورد و کوردستان |یەکەم=محەممەد ئەمین زەکی بەگ}}</ref> لە ساڵی ١٥١٤دا میرنشینی سۆران خاکەکانی لە کەرکووک و ھەولێر و [[سۆران (شار)|سۆرانەوە]]، تا ماوەیەک بۆ [[ورمێ|ورمێش]] درێژ بوویەوە.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> لە ساڵەکانی ١٨٣٢ تا ١٨٣٥یش لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]]، سنوورەکانی سۆران لە کەرکووک و [[مووسڵ]] و ھەولێرەوە لە [[باشووری کوردستان]]، تاوەکوو [[جزیر]] و [[نسێبین]] و [[مێردین|ماردین]] و [[سێرت]] لە [[باکووری کوردستان]] و لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵاتی کوردستانیش]] تا [[موکریان|ناوچەکانی موکریان]] و لە [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوای کوردستانیش]] تاوەکوو ھەندێک شارەکانی وەک [[قامیشلۆ]] درێژبووەوە.<ref>Ahmet Kardam, ''[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan]'', pp. 70, 79 – years. *''"During the 1820s and early 1830s, Mir Muhammad pursued territorial expansion by conquering neighboring Kurdish principalities, first seizing Bradost and later extending his domains toward the Iranian frontier, including [[Harir, Iraq|Harir]], [[Erbil|Hoşnav]], [[Erbil]], and [[Altun Kupri|Altın Köprü]]."'' (P.70) *''"He later advanced into the Behdinan Emirate, capturing key centers such as [[Akre|Aqrah]], [[Amedi|Amadiya]], [[Duhok]], and [[Zakho]], ultimately becoming the dominant power in the region between the [[Great Zab|Greater Zab]] and [[Khabur|Khabur rivers]]."'' (P.70) *''"Mir Muhammad's dominion eventually expanded from the Baban territories in the south to include the Behdinan and Cizre-Bohtan principalities in the north, extending as far as [[Kurtalan|Garzan]] and [[Şirvan, Siirt|Şirvan]]."'' (P.70)</ref><ref>Sinan Hakan, ''[https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ Kurdish Rebels and the Ottomans in Archival Documents (1817–1867)]'' (in Turkish), Doz Publishing, 2011, {{ISBN|9789756876916}}, p. 86. Also available at [https://books.google.com.tr/books/about/Osmanl%C4%B1_ar%C5%9Fiv_belgelerinde.html?id=Tvq0AAAAIAAJ Book link] and [[Academia.edu|Academia]]. *''"Mir Muhammad expanded the emirate beyond the Soran region, incorporating [[Koy Sanjaq|Köysancak]], [[Harir, Iraq|Harir]], Köprü, Erbil (Hewler), [[Cizre]], and parts of Botan into his domains."'' (P.71) *''"He later captured the [[Amedi|Sanjak of Amadiya]] and, by 1835, had extended his authority to include territories of the [[Bahdinan|Behdinan]] and [[Baban|Baban Kurdish Emirates]]."'' (P.71) *''"Mir Muhammad's campaigns reached Cizre and Botan, and reportedly even [[Siirt]], described as being thirty hours away from Diyarbakır; meanwhile, resistance movements also emerged in the region, including Timur Bey of the Zerki beys and the Tırkan Kurdish tribe from the Maden and Eğil areas."'' (P.72)</ref><ref>[[Hatt-i humayun|Ottoman Archives]] (BOA), FUND CODE: HAT D.NO:449 G.No:22346/B, 25 February 1835.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall|یەکەم=David|سەردێڕ=Modern Kürt Tarihi|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Doruk Publishing|ژپنک=٩٧٥-٥٥٣-٤٣٦-٩|زمان=tr|translator-last=Domaniç|translator-first=Neşenur}} *''"Mir Muhammad was now prepared to direct his aggression toward his neighbors. He attacked the tribes of [[Şirvan, Siirt|Şirvan]], [[Bradost (mountain)|Bradost]], Surçi, [[Khoshnaw|Khuşnaw]], and Mamas, and by capturing [[Harir, Iraq|Harir]], the former capital of Soran, reignited the conflict."'' (P.74) *''"Mir Muhammad gained control over the lands situated between the two Zab rivers, the Tigris, and the Iranian frontier. In 1823, he captured [[Koy Sanjaq|Koi Sanjak]], another [[Baban]] possession, and further expanded his territories along the edges of the Mesopotamian plain by seizing Erbil and [[Altun Kupri|Altın Köprü]]. [[Ranya|Raniya]], situated among the mountains, fell the following year."'' (P.74) *''"Mir Muhammad, presenting Mir Said’s defeat as an obligation to avenge the Mazuris as their leader, captured the city of Aqrah in Bahdinan in 1833, expelled its ruler, and after a brief siege conquered [[Amedi|Amadiya]]. He removed Mir Said from power and appointed a Bahdinani puppet in his place. He then captured [[Zakho]] and [[Duhok]], which were significant not only commercially because of the trade routes passing through them, but also strategically due to their location between [[Mosul]] and [[Cizre|Jazira ibn Umar]]."'' (P.75) *''"Because Mir Muhammad had advanced against the Bohtan Emirate as far as the Tigris, captured [[Cizre|Jazira ibn Umar]], displaced its emir Bedir Khan (Azizan), and spread fear among the people of [[Hasankeyf]], [[Nusaybin]], and even [[Mardin]]."'' (P.75-76) *''"However, after attacking Bohtan, Mir Muhammad was forced to return immediately to Amadiya, which Mir Said had once again brought under his control. Fighting with relentless fury, he recaptured the city, put many of its leading figures to the sword, effectively eliminated the Bahdinan emirs, and formally annexed [[Bahdinan]] to [[Rawandiz|Rawanduz]]."'' (P.76)</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|ناونیشان=https://kutuphane.tbmm.gov.tr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=126356&query_desc=an%3A501922|سەردێڕ=Kürt Milliyetçiliğinin Tarihi: Kökenleri ve Gelişimi|بڵاوکەرەوە=İletişim Yayınları|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥-٤٧٠-١٧٠-٨|شوێن=İstanbul}}{{بەستەری مردوو|url=https://kutuphane.tbmm.gov.tr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=126356&query_desc=an%3A501922 |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }} * ''"Muhammad Pasha turned his attention to conquering neighboring regions, attacking Bradost, Şirvan, Surçi, Hoşnaviye, and Mamiş, and quickly bringing them under his authority."'' (P.119) * ''"Determined to control the entire region between the Zab tributaries, the Tigris, and the Iranian frontier, Mir Muhammad captured Harir, Koye (Köysancak), Raniya, Erbil, and Altınköprü."'' (P.119) * ''"After capturing Amadiya, Muhammad Pasha became the sole ruler of the region between the Greater Zab and the Khabur rivers, including the important centers of Duhok and Zakho."'' (P.125) * ''"His next objective was the mountainous region of Botan, located north of Bahdinan. He marched toward Cizre and captured it with little difficulty before advancing into Botan."'' (P.125) * ''"Muhammad Pasha occupied the whole Rawanduz region and appointed his brother Rasul Bey as governor of Bahdinan, effectively bringing an end to the centuries-old Bahdinan Emirate."'' (P.126) * ''"His sphere of influence extended from the Iranian frontier in the east to the approaches of Diyarbakır and Mosul in the west."'' (P.135)</ref> میرنشینی سۆران لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] (ح. ١٨١٣–١٨٣٨) لە ساڵی ١٨١٦ تا ١٨٣٨ سەربەخۆییی خۆی ڕاگەیاند و لە دەوڵەتی عوسمانی جیابووەوە و میرنشینی سۆران گەیشتە لووتکەی بەھێزی و دەسەڵاتی خۆی.<ref>{{بیرخستنەوە|author-last=Ebraheem |author-first=Sharameen |سەردێڕ=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of Iraqi Kurdistan. |ڕێکەوت=٢٠١٣|ناونیشان=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |بڵاوکەرەوە=Manchester Metropolitan University's Research Repository}} لاپەڕە ٢٣٥</ref><ref>[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Kardam], p. 64.</ref><ref name="Aksin2">Sina Akşin, ''Political History (1789–1908)'' and ''History of Turkey: The Ottoman State (1600–1908)'', Istanbul: Cem Yayınevi, 1988, p. 96.</ref> میر محەممەد وەستا لە مانەوە وەک دڵسۆزێک بۆ عوسمانییەکان و ڕێزدان و باجی وەک [[دەوڵەتی ژێردەستە|ژێردەستەیەک]] ڕاگرت و [[سککە|سککەی]] بە ناوی خۆیەوە لێدا و کارخانەی چەک و [[تۆپ (چەک)|تۆپی]] دروستکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=editor |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦|سەردێڕ=The Suhoor Cannon: A special Ramadan tradition in Erbil |ناونیشان=https://kurdishglobe.krd/the-suhoor-cannon-a-special-ramadan-tradition-in-erbil/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdishglobe |زمان=en-US}}</ref><ref>[https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&redir_esc=y Kardam], p. 65.</ref><ref>Izady, 2007, p. 122; Lazarev et al., 2007, p. 106.</ref> ھەر بە سەرکردایەتیی خۆی توانیی سەکردایەتیی [[شۆڕشی میر محەممەد|یاخیبوونێک]] بکات لە دژی ھەردوو [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و [[ئێرانی قاجاڕ|ئێرانی قاجاڕی]] و بەشێکی گەورەی خاکی [[کوردستانی گەورە]] ڕزگار بکات.<ref>[[Hatt-i humayun|Ottoman Archives]] [[Ottoman archives|(BOA/Prime Ministry Ottoman Archives)]], VBOA 097, 21 Dhu al-Qi'dah 1257 (21 December 1841), Governor Mehmed Pasha of Mosul to the Sublime Porte.</ref> میرنشینەکە دوای شکستی شۆڕشەکە و مردنی میر محەممەد، دەسەڵاتەکەی سنووردارکرایەوە و لاوازبوو و دوای ٩ ساڵ، لە ساڵی ١٨٤٧ میرنشینەکە لە چوارچێوەی [[تەنزیمات|ھەڵمەتەکانی نێوەندگیرکردنەوەی عوسمانی]] بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی گرێدرایەوە و بەتەواوەتی ھەڵوەشێندرایەوە.<ref name=":5">{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=A People Without a State, The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism |ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٧٣-٠٩١١-٧}} لاپەڕە ٥٦</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=Routledge Handbook on the Kurds |پەڕەکان=٣٥–٤٧|ساڵ=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|chapter=The Kurdish emirates |chapter-url=https://www.routledgehandbooks.com/doi/10.4324/9781315627427-4#sec3_3_1 |بڵاوکەرەوە=Routledge Handbooks Online |doi=10.4324/9781315627427-4 |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٨-٦٤٦٦٤-٣|s2cid=186808301}} لاپەڕە ٤٣</ref> کۆتا میری میرنشینەکەش [[ڕەسووڵ بەگ]] بوو.<ref name="Ceylan">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ceylan|یەکەم=Ebubekir|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ubaKDwAAQBAJ&dq=rasul+soran&pg=PA50|سەردێڕ=The Ottoman Origins of Modern Iraq: Political Reform, Modernization and Development in the Nineteenth Century Middle East|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٤١-٢|پەڕە=٥٠|زمان=en}}</ref> == بنەچە == بە گوێرەی [[شەرەفنامە|شەرەفنامەی]] [[شەرەفخانی بدلیسی|شەرەفخانی بەدلیسی]] (١٥٩٧)، ئەم میرنشینە و میرەکانی ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ [[کەڵۆس بەگ|کەڵۆس]] ناوێک، کە شەرەفخان لەگەڵیدا ئیدیعای ئەوە دەکات کە ئەو پیاوە ئاغایەکی [[عەرەب|عەرەبی]] [[بەدەوییەکان|بەدەویی]] خەڵکی [[بەغدا]] بووە و لە «ھەودیان» لە ناوچەی سۆران نیشتەجێبووە و لە سەرەتادا کەڵۆس شوانکاریی کردووە لە شوێنەکەدا.<ref name=":4" /><ref name=":33">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bidlīsī|یەکەم=Sharaf Khān|ناونیشان=https://www.google.de/books/edition/%C5%9Eerefname/6idBNAAACAAJ?hl=en|سەردێڕ=Şerefname: Yazan Şeref Han, Arapçadan çeviren, Mehmet Emin Bozarslan|ڕێکەوت=١٩٧١|بڵاوکەرەوە=Ant Yayinlari|پەڕەکان=٣٠٣-٣٠٥|زمان=tr}}</ref> بەڵام [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] لە [[خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|کتێبەکەیدا]] بە گوێرەی چەند سەرچاوەیەک ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و لەگەڵ ئەمەشدا ناوەکەی کردووەتە بەڵگەیەکی تر کە «کەڵۆس» ناوێکی کوردییە و بە کەسێک دەوترێت کە ددانی پێشەوەی نەبێت.<ref name=":32" /> وە ھەروەھا ھەندێک توێژینەوە باس لەوە دەکەن کە کەڵۆس بە ڕەچەڵەک خەڵکی [[شارەزوور]] بووە دواتر کۆچی کردبوو بۆ ناوچەی «ھەودیان» و سۆرانی ئێستا و ببوو بە شوان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=شێرکۆ|یەکەم=ھەژار|ناونیشان=https://kurdarshiv.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/08/d8a6db8ed980d8b1db952.pdf|سەردێڕ=رژێمی ڕەواندزی سەردەمی پاشای کۆرە - توێژینەوەیەک لەسەر مێژووی میرنشینی سۆران|ساڵ=٢٠١٣|پەڕەکان=١١}}</ref> کەڵۆس ناوێکی کوردییە بە واتای «ددان‌کەل» دێت. کەڵۆس سێ کوڕی ھەبووە بە ناوەکانی عیسا و ئیبراھیم و شێخ وەیس. عیسا بە شەریف و نەرم و نیان و چاکەخواز وەسفکراوە و بە دابەشکردنی داھاتەکەی بەسەر ھەژار و بێبەشەکانی خەڵکی گوندەکە ناسرابوو، ئەمەش وایکرد شوێنکەوتووانێکی دڵسۆزی دەستبکەوێت. کاتێک فەرمانڕەوای ناوچەکە ھێزەکانی خۆی لە دژی دوژمنێکی بەھێز کۆکردەوە، عیسا لەگەڵ شوێنکەوتووانی پەیوەندییان بە ھەڵمەتەکەوە کرد. ھاوەڵەکانی بە گاڵتەجاڕییەوە نازناوی «ئەمیر»یان لێنا، بەڵام دوای نیشاندانی توانا و ھێزەکەی لە شەڕدا، خەڵکی ناوچەکە بە فەرمی وەک فەرمانڕەوای خۆیان ناساندییان. دواتر عیسا و ھاوەڵانی بۆ گرتنی قەڵای «ئەوان» ھەنگاویان ناوە.<ref name=":4" /><ref name=":33" /> شەرەفنامە دەگێڕێتەوە کە ناوچەی دەوروبەری قەڵاکە بە بەردی سووری ڕووت و ڕەق تایبەتمەند بووە. عیسا و پیاوەکانی یەکەم کەس بوون کە بەردەکانیان چەقاند و لە نێویدا دامەزران، ئازایەتییان لە شەڕدا بووە ھۆی ئەوەی ناویان لێ بنرێت سنگ سرخ، کە بە واتای کۆمەڵی بەردەسووران دێت. لە ڕێگەی بەکارھێنانی باوەوە و بە ھۆی وەرگێڕانی کوردیی سرخ («سوور»)ی فارسی بە سۆھر، ناوەکە پەرەی سەند و بوو بە سۆھران و ناوی میرنشینەکە. دوابەدوای گەمارۆیەکی سەرکەوتوو، عیسا تا مردنی حوکمڕانیی ناوچەکەی کرد، دوای ئەوە [[شا عەلی بەگی سۆران|شا عەلی]] [[شا عەلی بەگی سۆران|بەگی]] کوڕی جێگەی گرتەوە.<ref name=":4" /><ref name=":33" /> شا عەلی بەگیش کاتێ کۆچی دواییی کرد، چوار کوڕی لە دوای خۆی بەجێھێشت بە ناوەکانی میر عیسا، میربۆداغ، میر حوسێن، میر سەیدی. شا عەلی بەگ ھەر لە ماوەی حوکمڕانییەکەیدا ناوچەکانی دەسەڵاتی وڵاتی بە سەر کوڕەکانیدا دابەشکرد، بۆ ئەوەی دوای خۆی کێشەی لێنەکەوێتەوە و بەیەکەوە وڵات بەڕێوەبەرن.<ref name=":4" /> == مێژوو == === ساڵانی سەرەتایی === ==== دامەزران ==== [[پەڕگە:Emirate of Baban.png|وێنۆک|نەخشەیەکی ناوچە بنچینەیییەکانی چوار میرنشینی کوردی کە {{font color|Pink|میرنشینی سۆران}} و ناوچەی [[ڕەواندز]] نیشان دەدات لە پاڵ میرنشینەکانی {{font color|Brown|بابان}} و {{font color|Purple|حەکاری}} و {{font color|Green|ئەردەڵان}}]] ساڵی ورد و دیاریکراوی دامەزراندنی میرنشینی سۆران نازانرێت، تەنھا ئەوە نەبێت کە دەزانرێت میرنشینی سۆران لە سەدەی ١٤ یان ١٥یەمی زایینی لەلایەن [[عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ|عیسا کوڕی کەڵۆس بەگەوە]] دامەزراوە. قادر محەممەد محەممەد دەنووسێت کە میرنشینەکە بە زۆری لە نێوان ساڵانێکی نێوان ١٣٣٠ بۆ ١٤٣٠ دامەزرابێت.<ref name=":0">{{Cite thesis|last=Muhammad|first=Qadir Muhammad|title=Kurds and Kurdistan in the View of British Travellers in the Nineteenth Century|date=14 December 2017|degree=|publisher=University of Leicester|url=https://leicester.figshare.com/articles/thesis/Kurds_and_Kurdistan_in_the_View_of_British_Travellers_in_the_Nineteenth_Century/10239464/1|language=en|page=94-98}}</ref> ھەندێک سەرچاوەش باس لەوە دەکەن کە لە ١٣٩٩ میرنشینی سۆران دامەزرابێت.<ref name=":06">McDowall, David (2004). A Modern History of the Kurds. London : I. B. Tauris. pp.&nbsp;43-44</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Soran Khanzad, a Woman Who Ruled a Part of Kurdistan |ناونیشان=https://kurdshop.net/en/history/4298 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=KURDŞOP (kurdshop.net) |زمان=en}}</ref> وە بە وردیش نازانرێت کە ئایا لە ژێر دەسەڵاتی کام دەوڵەت میرنشینی سۆران دامەزرابێت، تەنھا بە پێی لێکدانەوەکان بێت لە ژێر دەسەڵاتی [[دەوڵەتی جەلائیری]] یان دەوڵەتی [[قەرەقۆینلۆ|قەرە قۆیونلوو]] یا [[ئاق قۆینلۆ|ئاق قۆیونلوو]] میرنشینی سۆران دامەزراوە. === ساڵانی دواتر === ==== لە ژێر دەسەڵاتی سەفەوییەکان ==== میرنشینی سۆران دواتر کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]]. لە ژێر دەسەڵاتی سەفەوییەکان مایەوە تاوەکوو [[شەڕی ئێران و عوسمانی (١٥٠٥–١٥١٧)|شەڕی عوسمانی و سەفەوی]] و لایەنگیریی میرنشینەکە بۆ دەوڵەتی عوسمانی. ==== لە ژێر دەسەڵاتی عوسمانییەکان ==== {{ھەروەھا ببینە|ڕێککەوتننامەی کورد و عوسمانی}}{{Location map many|Iraq|AlternativeMap=11-Ottoman-Safavid border 1577-11.png|relief=yes|width=500|caption=میرنشینی سۆران لەسەر نەخشەیەکی سنووری نێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و{{ھن}}[[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]] لە ساڵی ١٥٧٧، پێش [[شەڕی ئێران و عوسمانی (١٥٧٨–١٥٩٠)|شەڕی سەفەوی و عوسمانی (١٥٧٨–١٥٩٠)]]{{ھن}} یەک ساڵ دواتر. خاڵی سوور ([[File:Red pog.svg|Red pog|10px]]) شوێنی میرنشینی سۆران نیشان دەدات.|lat2_deg=33.1|lon2_deg=44.7727|pos2=right|label2=}} [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بۆ یەکەمجار لە کاتی ململانێکەیان لەگەڵ [[سەفەوییەکان]] لە ساڵی ١٥١٤، لەژێر دەسەڵاتی [[سەلیمی یەکەم|سوڵتان سەلیمی یەکەمدا]] پەیوەندییان لەگەڵ کورددا بەست، یەکەمین کارلێکەکان ئەرێنی بوون. کوردەکان بە سەرۆکایەتیی [[ئیدریسی بەدلیسی|مەلا ئیدریسی بەدلیسی]] لە کاتی [[شەڕی چاڵدێران]] لە دژی سەفەوییەکان لایەنگری عوسمانییەکانیان کرد. ھێزە کوردییەکان ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبوو لە گرتنی شارەکانی وەک [[ئامەد|دیاربەکر]] (ئامەد) و ناوچەکانی دیکەی ڕۆژھەڵاتی ئاناتۆلیا لە دەستی سەفەوییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Özoğlu|یەکەم=Hakan|سەردێڕ=Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-٥٩٩٣-٥|پەڕەکان=٤٧–٤٩|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=Burada bizden önce kimler vardı? |ناونیشان=https://www.milliyet.com.tr/kultur-sanat/burada-bizden-once-kimler-vardi-1163156 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ |وێبگە=Milliyet |زمان=tr}}</ref> ھەوڵەکانی ئیدریسی بەدلیسی میرنشینەکانی یەکخست لە دژی سەفەوییەکان و بە کۆمەڵ لە دژیان وەستانەوە، یەکێک لەو میرنشانەش میرنشینی سۆران بوو بە سەکردایەتیی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ]]. ھەروەھا ئەمە میر سەیدیی سۆرانیشی ھاندا بۆ [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|دەستبەسەرداگرتنی ھەولێر و کەرکووک]] و پاککردنەوەی لە قزڵباش و سەفەوییەکان. وە ھەروەھا ئاماژە بەوەش دەدرێت کە بۆ پارێزگاریکردن لە [[ورمێ]]، ئەوێش درابێت بە میر سەید.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> وەستانەوەی کورد لە دژی سەفەوییەکان لە ئەنجامی سیاسەتی خراپ و تووندی [[سەفەوییەکان]] بوو بەرامبەر بە میرە کوردەکان، بە تایبەتی کە زۆرینەی کورد [[سوننە]] مەزھەب بوون و دەوڵەتی سەفەویش [[شیعە]] مەزھەب بوو، لە پاڵ ئەوەی کە سەفەوییەکان ھەوڵیاندەدا میرنشینە کوردییەکان لەناوببەن و زۆر لە میرە کوردەکانیشیان زیندانیدەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=History of the Kurds – The Kurdistan Memory Programme |ناونیشان=https://kurdistanmemoryprogramme.com/history-of-the-kurds/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=kurdistanmemoryprogramme.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کوردەکان لەژێر حوکمی سەفەوییەکاندا |ناونیشان=https://ethesis.su.edu.krd/thesis/871 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦ |وێبگە=example name |زمان=en |یەکەم=زانکۆی سەڵاحەددین}}</ref><ref name=":3" /> بەم شێوەیەش میرنشینی سۆران بوو بە دەوڵەتێکی دڵسۆز و ژێردەستەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] و تاوەکوو لەناوچوونی میرنشینەکەش ھەر وەک ژێردەستەیەکی دەوڵەتی عوسمانی مایەوە. ئەم سەردەمەش لە ١٥١٤ تاوەکوو ١٨١٣ و [[شۆڕشی میر محەممەد|یاخیبوونی میر محەممەد]] درێژەی کێشا و دواتر میرنشینەکە ھاتەوە ژێر دەستی عوسمانییەکان بەڵام حوکمی میرنشینەکە درێژەی نەکێشا و تێکەڵکرایەوە بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی.<ref name=":5" /><ref name=":6" /> === میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ === {{سەرەکی|میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک}} لە [[شەقڵاوە|شەقڵاوەوە]] حوکمڕانیی دەکرد. میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ توانیی زۆر سەرکەوتووانە لە ماوەی شەڕەکانی عوسمانی و سەفەوی و لە ماوەی [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدێراندا]] لە ساڵی ١٥١٤ [[ھەولێر]] و [[کەرکووک]] لە ژێر دەستی پاشماوەی [[سەفەوییەکان]] و [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|ئازاد بکات]].<ref name=":4" /> === میر عیززەددین شێر و ھەڵوەشانەوەی سۆران === {{سەرەکی|میر عیززەددین شێری سۆران}} میر عیززەددین شێر کوڕی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی]] بوو، کە لە شەقڵاوەوە حوکمڕانیی دەکرد. میر عیززەددین شێر شاری [[ھەولێری]] کرد بە ناوەندی میرنشین و بۆ ماوەیەک لەوێوە حوکمڕانیی سۆرانی کرد.<ref name=":32" /> میر عیززەددین دوو برای ھەبوو، بە ناوەکانی سەیفەددین و سولەیمان، سەیفەددین ھەر زوو بە گەنجی کۆچی دواییی کرد. کاتێک سوڵتان [[سولەیمان قانوونی|سولەیمانی قانوونی]] دەگەڕایەوە لە [[گرتنی بەغدا (١٥٣٤)|گرتنی بەغدا (لە ١٥٣٤)]]، فەرمانی کوشتنی میر عیززەددین شێری دەرکرد و میر عیززەددین لەسێدارەدرا. دەگوترێ کە بەھۆی تۆمەت ھەڵبەستنێک بووە بۆ میر عیززەددین،<ref name=":32" /> لە کاتێکدا ھەندێک سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە میر عیززەددین میری ناوچەیەکی بەرفراوان بووە و وەکوو دڵسۆزی دەوڵەتی عوسمانی کاری کردووە، بەڵام ژێربەژێر دەستی لەگەڵ [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]] ھەبووە، ھەربۆیە فەرمانی لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو لەلایەن سوڵتان سولەیمانی قانوونی.<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=Peywend |دوایین=Guli |یەکەم=Nizar |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Mîrnişînên Dasin ȗ Şêxan li Serdemê Osmanîyan (1515- 1750) Vêkolîneke Dokûmenkarî- The Emirate of Dasin and Sheikhan in the Ottoman Era 1515-1755 A Documentary Study |ناونیشان=https://www.academia.edu/127632052/M%C3%AErni%C5%9F%C3%AEn%C3%AAn_Dasin_%C8%97_%C5%9E%C3%AAxan_li_Serdem%C3%AA_Osman%C3%AEyan_1515_1750_V%C3%AAkol%C3%AEneke_Dok%C3%BBmenkar%C3%AE_The_Emirate_of_Dasin_and_Sheikhan_in_the_Ottoman_Era_1515_1755_A_Documentary_Study}}</ref> سوڵتان سولەیمانیش ھەولێر و دەوروبەری دا بە [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگی داسنیی]] میری [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنیی]] [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]] و بۆ ساڵی ١٥٣٤، حوسێن بەگ لە ھەولێر حوکمی دەکرد. بەڵام پاش ماوەیەک لە کوشتنی میر عیززەددین، براکەی، میر سولەیمانیش کۆچی دواییی کرد، ھەر لەبەر ئەمەش، فەرماندرا کە تەواوی ناوچەی سۆران بە سەنجەقی ھەولێرەوە گرێبدرێ و میرنشینی سۆرانیش لە دەست میراتگرە ھێڵییەکەی دەرچوو و ھەڵوەشایەوە و تەواوی ناوچەی سۆران خرایە سەر [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنی]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٤٠–٣٤١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260715161638/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":7" />{{Sfn|Lescot|1938}}{{Sfn|Gülcü|2016}} === میر سەیفەددین و دامەزراندنەوەی سۆران === {{سەرەکی|میر سەیفەددینی سۆران|شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)}} [[پەڕگە:Kurdish states 1835.png|وێنۆک|نەخشەی میرنشینە کوردییەکان، کە میرنشینی سۆرانیش تیایدا دەردەکەوێت. ھەرچەندە لەسەر نەخشەکەدا ئاماژە بە ساڵی ١٨٣٥ کراوە، لە کاتێکدا کە نەخشەکە ساڵانی پێش ١٨٢٠ نیشان دەدات. جگەلەوەی [[میرنشینی بادینان]] تیایدا دەرناکەوێت.]]ئیدی میر عیززەددین کوژرا و ھەولێر و ناوچەکانی سۆران بە میرنشینی داسنیی ئێزدی گرێدرا. دوای ماوەیەک، ئەندامێکی بنەماڵەی سۆران بە ناوی [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]] دەرکەوت و ئەو بووە ھۆی دامەزراندنەوەی میرنشینی سۆران، کە دەکات بە کوڕی ئامۆزای میر عیززەددین شێر، چەند جارێک ھێرشی کردە سەر حوسێن بەگی داسنی، بەڵام ھەموو جارێک تێکشکا. میر سەیفەددینیش پەنای بۆ بێگە بەگی میری [[ئەردەڵان]] برد، بەڵام یارمەتیی نەدا. پشتگیرییە چاوەڕوانکراوەکە بەدی نەھات، ھەربۆیە میر سەیفەددین گەڕایەوە بۆ سۆران. لەو کاتەدا حوسێن بەگ داسنی لەوێ ئامادە نەبوو.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |سەردێڕ=Hussein Beg Dasini und die Schlacht um Arbil |ناونیشان=https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=ÊzîdîPress |زمان=de |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005225201/https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |url-status=dead }}</ref> میر سەیفەدین ئەمەی قۆستەوە و توانیی زۆربەی ھۆزە کوردییەکانی ئەوێ یەکبخات و بە ژمارەیەکی زۆر شەڕکەرەوە سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێک بکات و [[شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)|ھێرشی کردە]] سەر [[ھەولێر]].<ref name=":02" /><ref name=":7" /> لە کۆتاییدا میر سەیفەددین ھێزێکی لە سۆران کۆکردەوە و سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێکی کرد و ھێرشی کردە سەر ھەولێر، لە کاتێکدا [[حوسێن بەگی داسنی]] ئامادە نەبوو. دەستی بەسەر شارەکەدا گرت و حوسێن بەگی ناچار کرد بە ڕێپێوان بگەڕێتەوە دژی. لە شەڕی دواتردا میر سەیفەددین ھێزەکانی داسنیی تێکشکاند. ئەو گێڕانەوەیەی ڕۆجەر لێسکۆت کە تاوەکوو ئێستا پارێزراوە باس لەوە دەکات کە بە نزیکەیی ٥٠٠ پیاوی داسنیی ئێزدی کوژران و میر سەیفەددین غەنیمەتێکی بەرچاوی دوژمنیشی برد لە کەلوپەل و کاڵا و چەکەکانی دوژمن.{{Sfn|Lescot|1938}} ئەردنچ گووڵجوو پوختەیەکی ھاوشێوە بە زمانی تورکی باسدەکات و باس لەوە دەکات کە میر سەیفەددین ھەولێری گرتووە و حوسێن بەگی داسنی شکستی ھێناوە و نزیکەی ٥٠٠ ئێزیدیی پێشەنگ کوژران. گووڵجوو ھەروەھا باس لەوە دەکات کە حوسێن بەگ دواتر چەند ھەوڵێکی دا بۆ وەرگرتنەوەی ھەولێر، بەڵام شکستی ھێنا و ھەولێر و زەوییەکانی سۆران لە دەستی میر سەیفەددین مانەوە.{{Sfn|Gülcü|2016}} === میر خانزاد === {{سەرەکی|خانزادی سۆران}} [[پەڕگە:خانزادی میری سۆران.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ|وێنەی پەیکەرێکی خانزادی سۆران]] میرێکی ئافرەتی سۆران بوو و یەکێکە لە ھەرە میرە بەناوبانگەکانی سۆران. ھەندێک جار وەک سیمبولی [[ژنانی کورد|ئافرەتی کورد]] دەناسرێت. خانزاد خوشکی [[میر سولەیمان بەگی سۆران|میر سولەیمان بەگی]] کوڕی [[شا قوولی بەگی سۆران|قوولی بەگ]] بوو، کە حوکمڕانیی میرنشینی سۆرانی دەکرد لە ١٥٩٠، دوای ئەوەی براکەی لەلایەن فەرماندەیەکی سەربازی بە ناوی «[[لەشکری]]» کوژرا، خانزاد ھاتە سەر حوکم. ھەندێک سەرچاوەش فەرمانڕەواییی میر خانزاد دەگەڕێننەوە بۆ دەوروبەری ساڵی ١٦٢٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pukmedia.com/en/en_direje.aspx?jimare=15692|وێبگە=PUK Media|سەردێڕ=Kurdish women}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.pukmedia.com/en/en_direje.aspx?jimare=15692|date=ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> لەشکری ھەڵاتە [[چیای شنگال|چیاکانی شەنگال]]، لەوێش میر خانزاد بۆ تۆڵەسەندنەوە لە نامەیەکدا پێشنیاری ھاوسەرگیریی بۆ کردووە و لە نامەکەدا پێی دەڵێ «میرنشین و سوپا بێ تۆ شپرزەن، میرایەتیی سۆران وەمن ناکرێ، خۆت شیاوی میرایەتیت... بۆیە داوات لێدەکەم بە زووترین کات بگەڕێیتەوە [[ھەریر]] و منیش ئامادەم ھاوسەرگیریت لەگەڵ بکەم»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئایا خانزادی سۆران مێردی کردووە؟! |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20240425195020567561 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=Kurdipedia.org |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/?q=20240425195020567561 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=خانزاد و لەشکری |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20240723180322583167 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=Kurdipedia.org |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/?q=20240723180322583167 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref>. وە کاتێکیش لەشکری گەڕایەوە ھەریر و چاوی بە خانزاد کەوت، خانزاد لەشکری و ھەموو سوپاکەی سەربڕی.<ref name=":03">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=Women of Non-State Kurds: From Khanzad Sultan to Rojava Female Fighters |ناونیشان=https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328214954/https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=The Kurdistan Tribune |زمان=en-GB}}</ref> میر خانزاد پایتەختی لە [[قەڵای دووین|قەڵای دووینەوە]] گواستەوە بۆ [[ھەریر]]، ڕێگاوبان و قەڵای دروستکرد و ھێرشیشی کردە سەر زۆرێک لە شارۆچکەکانی دەوروبەری بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی زەبەلاحی ٤٠ بۆ ٥٠ ھەزار سەرباز کە ١٢ ھەزار پیادە و ١٠ ھەزار تیرھەڵگری سوارەیان تێدابوو بۆ پاراستنی میرنشینی سۆران لە دوژمنەکانی.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=IIUM Journal of Religion and Civilisational Studies |issue=2 |دوایین=Ahmed |یەکەم=Bzhar |دوایین٢=Wahed |یەکەم٢=Abdulwahed Jalal Nori |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |سەردێڕ=The Life and Political Role of Kurdish Women in the Ottoman Empire |ناونیشان=https://journals.iium.edu.my/irkh/index.php/ijrcs/article/view/154 |زمان=en |بەرگ=٣ |پەڕەکان=١٣٩–١٥٣}}</ref> لە سەردەمی حوکمڕانیدا حوکمڕانیی بەسەر دوو ناوچەی کوردیدا کردووە بە ناوەکانی [[ھەریر]] و [[سۆران (شار)|سۆران]]، کە [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگای ھەولێری]] ئێستای پێکدەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=Middle East Journal |issue=1 |issn=0026-3141 |دوایین=Bengio |یەکەم=Ofra |ڕێکەوت=٢٠١٦ |سەردێڕ=Game Changers: Kurdish Women in Peace and War |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/43698618 |بەرگ=٧٠ |پەڕەکان=٣٠–٤٦}}</ref> خانزاد بۆ ماوەی حەوت ساڵ حوکمڕانیی کرد و قەڵاکەیشی کە [[قەڵای خانزاد|قەڵای]] [[قەڵای خانزاد|خانزاد]] بوو، تا ئێستاش ماوە و دەکەوێتە سەر لووتکەی گردێک کە ٢٢ کیلۆمەتر لە [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] دوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Mujeres |ناونیشان=https://amistadkurdistan.org/ayuda-kurdistan/mujeres/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328215044/https://amistadkurdistan.org/ayuda-kurdistan/mujeres/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=Asociación Amistad con Kurdistán |زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=IN PHOTOS: Five things every foreigner learns when visiting Kurdistan |ناونیشان=http://www.kurdistan24.net/en/culture/124dbbc4-dc30-4975-b901-68246f3c0080 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=Kurdistan24 |زمان=en |دوایین=Kurdistan24}}</ref> [[پەڕگە:Banaman_Castle.jpg|وێنۆک|قەڵای بانەمان یان [[قەڵای خانزاد]]، کە بە ناوی خانزادی سۆرانەوە ناونراوە، یەکێکە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر خانزاد کە تاوەکوو ئێستا ماوە و ٢٢کم لە شاری [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] دوورە]] ناوی خانزاد، شاژنی جەنگاوەری ئەفسانەییی کورد، بە زیندوویی ماوەتەوە و لە ڕێگەی گۆرانی و شیعری جۆراوجۆری کوردییەوە یاد دەکرێتەوە.<ref name=":122">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |journal=IIUM Journal of Religion and Civilisational Studies |issue=2 |دوایین=Ahmed |یەکەم=Bzhar |دوایین٢=Wahed |یەکەم٢=Abdulwahed Jalal Nori |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |سەردێڕ=The Life and Political Role of Kurdish Women in the Ottoman Empire |ناونیشان=https://journals.iium.edu.my/irkh/index.php/ijrcs/article/view/154 |زمان=en |بەرگ=٣ |پەڕەکان=١٣٩–١٥٣}}</ref> == لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز == {{سەرەکی|میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد|شۆڕشی میر محەممەد|شەڕی سۆران و قاجاڕی (١٨٢٩–١٨٣٤)}} [[پەڕگە:Mir Muhammad.jpg|وێنۆک|پۆرترەیتێکی میر محەممەد پاشای ڕەواندز لە بەڵگەنامەیەکی [[ئێرانی قاجاڕی|قاجاڕیدا]]]] میری پێش کۆتاییی میرنشینەکە، [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بوو، کە لە ساڵی ١٨١٣ تا ١٨٣٦ فەرمانڕەواییی کردووە. باوکی میر محەممەد، [[مستەفا بەگ]]، میرنشینەکەی ڕادەستی ئەو کرد. لە چەند ساڵی یەکەمی فەرمانڕەوایەتییەکەیدا، چاکسازییەکی گەورەی لە میرنشینەکە کرد، بە تایبەتی لە ڕووی سەربازییەوە. دەسەڵاتی خۆی چەسپاند و دەستی کرد بە یەکخستنەوەی خاکەکانی میرنشینەکانی دراوسێی. یەکێک لەوانەش [[میرنشینی بابان]] بوو، [[ھەریر]]، [[کۆیە]]، [[پردێ]]، [[ھەولێر]]، [[ئاکرێ]]، [[ڕانیە|ڕانیەی]] [[شەڕی بابان و سۆران (١٨٢٢–١٨٢٨)|گرت]]. کەمێک زیاتر لە [[زێی بچووک]] پەڕییەوە و کردی بە سنوور.<ref>[https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ Hakan], footnote 116, p. 71: "It is the Behdinan Region. It is in the north of the Soran region and south of the Hakkari region."</ref> کاتێک ناوچەکە تووشی بۆشاییی دەسەڵات بوو بە ھۆی لاوازبوونی [[میرنشینی بابان]]، [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٢٨–١٨٢٩)]]، و [[شەڕی میسر و عوسمانی (١٨٣١–١٨٣٣)]]. لە نێوان ١٨٣١ بۆ ١٨٣٤ توانیی چەندین شارۆچکە و شاری میرنشینە کوردییەکانی دیکە بگرێت و یەکیانبخاتەوە بۆ دژی عوسمانییەکان. لە ١٨٣١دا [[میرنشینی بادینان|میرنشینی بادینانی]] [[لەشکرکێشیی سۆران بۆ سەر بادینان|تێکەڵ بە سۆران کرد]].<ref name=":13">{{بیرخستنەوە|دوایین=Ates |یەکەم=Sabri |سەردێڕ=The End of Kurdish Autonomy: The Destruction of the Kurdish Emirates in the Ottoman Empire |ڕێکەوت=٢٠٢١|ئیش=The Cambridge History of the Kurds |پەڕەکان=٧٦|editor-last=Gunes |editor-first=Cengiz |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-the-kurds/end-of-kurdish-autonomy/9FA3CB919480C3748DA40C082FC2E5BF |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|شوێن=Cambridge |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٤٧٣٣٥-٤|editor2-last=Bozarslan |editor2-first=Hamit |editor3-last=Yadirgi |editor3-first=Veli}}</ref> میر محەممەد زیاتر دەسەڵاتی خۆی بۆ [[مێردین|ماردین]]، [[جزیر]] و [[نسێبین]] فراوانتر کرد، و فەرمانڕەوای [[بۆتان]]، میر سەیفەددینی ناچارکرد کە دان بە دەسەڵاتی ئەو بنێت، کە بووە ھۆی نیگەرانییەکی ڕژد لە پایتەختی عوسمانی [[ئەستەمبوڵ|قوستەنتەنیە]]. دواتر میر محەممەد زۆر [[ئێزیدییەکان|ئێزیدییەکانی]] چەوساندەوە بە ھۆی ھۆکاری ئاینی و لایەنگیرییان بۆ عوسمانییەکان لە ناوچە تازە داگیرکراوەکاندا. [[پەڕگە:Prince muhammad prince of soran.jpg|وێنۆک|پەیکەرێکی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە [[ڕەواندز]]]] لە سەردەمی میر محەممەددا، میرنشینی سۆران سوپایەکی بەھێزی پەرەپێدا. پێکھاتبوو لە نێوان ٣٠،٠٠٠ بۆ ٥٠،٠٠٠ (سی ھەزار بۆ پەنجا ھەزار) چەکداری ھۆزەکان کە مووچەی ڕێکیان پێدەدرا،<ref name=":0" /> و شێوەی سوپایەکی نیشتمانیی ھەبوو. کۆر خۆی ھەموو ئێوارەیەک لەگەڵ ١٠٠ بۆ ٢٠٠ سەربازی ھۆزە جیاوازەکان نانی دەخوارد. کۆمەڵێک ھۆزی جیاواز چوونە ناو سوپاکەیەوە وەک ڕەوەندۆک، سیدەک، شێروانی، ڕووسووری، مەلیباس، [[ھۆزی مزووری|مزووری]]، شێخەب، نووریک، خەیلانی، [[خۆشناو]]، ھەنارەیی، [[ھەرکی]]، شێخ مەحموودی، کاسان، دێرە جیکی، بامامی، سێکوو، شیکووڵی، مەندیک، بایمار، [[باڵەک]]، و پیراجی. تەنانەت لە ناوچەکانی ھەولێر، ھۆزە [[عەرەب|عەرەبەکانیشی]] ملکەچکرد بۆ ئەوەی شەڕ بۆ سۆران بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=میرنشینی ئەردەڵان، بابان، سۆران لە بەڵگەنامەکانی قاجاڕیدا 1799-1847 |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=2011081810050860719 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦ |پەڕە=١٦١-١٦٢ |دوایین=محەممەد حەمە باقی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250813123735/https://www.kurdipedia.org/?q=2011081810050860719 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> میر محەممەد لە ساڵی ١٨٣٤دا [[ھەڵمەتی سۆران دژی ئاشوورییەکان|ھەڵمەتی]] لە دژی [[ئاشوورییەکان|ئاشوورییەکانیش]] ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aboona|یەکەم=Hirmis|ناونیشان=https://archive.org/details/HirmisAboonaAssyriansKurdsAndOttomansIntercommunalRelationsOnThePeripheryOfTheOttomanEmpire/page/n97/mode/2up|سەردێڕ=Assyrians, Kurds, and Ottomans: Intercommunal Relations on the Periphery of the Ottoman Empire|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Cambria Press|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٣٣٦-٤٧١-٠|پەڕەکان=١٧٣|زمان=en}}</ref> لە ترسی ھاوکاریی زیاتری نێوان میرنشینی سۆران و [[محەممەد عەلی پاشا]]، عوسمانییەکان لە ساڵی ١٨٣٤دا سوپایەکیان بۆ سۆران نارد. میر محەممەد توانیی ھێزەکان بشکێنێت و بەرەو [[قاجاڕەکان|ئێرانیش]] پێشڕەوی بکات. دوای ئەوەی بەھۆی بارودۆخەکەوە ناچارکرا خۆی بەدەستەوە بدات، میر کۆر بۆ گفتوگۆ گەشتی کرد بۆ ئەستەمبوڵ، لەوێ دەسەڵاتی ناوچەی میرنشینی سۆرانی پێدرا. بەڵام لە ڕێگەی گەڕانەوەیدا بۆ ماڵەوە لە ناوچەی دەریای ڕەش بێسەروشوێن بوو و ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی پشتگیریی لە [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای کرد وەک میری میرنشینەکە.{{sfnp|Eppel|2016|p=56}}{{sfnp|Eppel|2018|p=43}} == سوپا == [[پەڕگە:Views around Rawanduz and Bekhal Spring 08.jpg|وێنۆک|301x301پیکسڵ]] بە درێژاییی مێژوو، سوپا و ھێزی میرنشینی سۆران گۆڕانکاریی بەسەردا ھاتووە و بەرزی و نزمیی بە خۆیەوە بینیوە. بۆ نموونە لە سەردەمی [[خانزادی سۆران|میر خانزاد]] سوپای سۆران زۆر بەھێز وەسفکراوە. [[ئەولیا چەلەبی]]، گەڕیدەیەکی [[گەلانی تورک|تورک]] کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، لە یاداشتنامەکەیدا باسی میر خانزاد و سەردەمەکەی و سوپاکەی دەکات و دەڵێت:<ref name=":022">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=Women of Non-State Kurds: From Khanzad Sultan to Rojava Female Fighters |ناونیشان=https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190328214954/https://kurdistantribune.com/women-of-nonstate-kurds-from-khanzad-sultan-rojava-female-fighters/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩ |وێبگە=The Kurdistan Tribune |زمان=en-GB}}</ref><blockquote>''لە سەردەمی [[مورادی چوارەم|سوڵتان مورادی چوارەم]] [١٦٢٣-١٦٤٠] ناوچەکانی [[ھەریر]] و [[سۆران (شار)|سۆران]] لەلایەن خانمێکی ڕێزدارەوە بە ناوی خانزادە سوڵتان بەڕێوەدەبرا. فەرماندەییی سوپایەکی دەکرد کە پێکھاتبوو لە دوانزدە ھەزار سەربازی پیادە بە چەکی قووڕسەوە و دە ھەزار تیرھەڵگری سوارەوە. خانزادە سوڵتان لە بەرەکانی شەڕدا، دەموچاوی بە پەردەیەک شاردبووەوە و جەستەی بە پۆشاکێکی ڕەش داپۆشرابوو، لە [پاڵەوانی ئەفسانەییی ئێرانی] [[سامی کوڕی نەریمان|سامی]] کوڕی نەریمان دەچوو، کاتێک سواری ئەسپەکەی خۆی دەبوو و بە بوێرانەوە شمشێربازیی ئەنجامدەدا. بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی چل بۆ پەنجا ھەزار سەربازی، چەند جارێک ھەڵمەتی بۆ ناو [[ئێران]] ئەنجامداوە و [[ھەمەدان]] و [[شارستانی دەرگەزین|دەرگەزین]] و جەمجەنەب و شارە بەرچاوەکانی دیکەی تاڵان کرد و بە سەرکەوتوویی و بە غەنیمەتەوە گەڕایەوە بۆ سۆران.''</blockquote> [[پەڕگە:مدفع الأسطة رجب.jpg|وێنۆک|یەکێک لە تۆپەکانی سەردەمی میر محەممەد، کە تاوەکوو ئێستا ماوە]] بەھێزترین سەردەمی میرنشینی سۆران لە ڕووی سەربازییەوە، سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بوو. میر محەممەد توانیی سوپایەکی زۆر بەھێز پێکبھێنێت و کارخانەی چەک و [[تۆپ (چەک)|تۆپی]] دروستکرد و میرنشینی سۆران خۆی چەک و تۆپی دروستدەکرد. بە نزیکەیی میرنشینی سۆران لە سەردەمی ئەو زیاتر لە ٢٠٠<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=حوسێن حوزنی موکریانی|سەردێڕ=میرانی سۆران|ناونیشان=https://archive.kcac.org/noscript.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=archive.kcac.org}}</ref> بۆ ٣٠٠ تۆپی قوڕسی دروستکرد، کە ھەندێکیان ئێستاش ماون کە بە [[تۆپەکانی وەستا ڕەجەب]] ناسراون. میر محەممەد سوپایەکی ٣٠،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Moreau|یەکەم=Odile|ناونیشان=https://books.google.fr/books?newbks=1&newbks_redir=0&id=5R1pAAAAMAAJ&dq=rawanduz+1826&focus=searchwithinvolume&q=30.000+Rawanduz|سەردێڕ=L'Empire ottoman à l'âge des réformes: les hommes et les idées du nouvel ordre militaire, 1826-1914|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Institut français d'études anatoliennes|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٠٦٨-١٩٥٣-٧|پەڕەکان=١١٧|زمان=fr}}</ref> بۆ ٥٠،٠٠٠<ref name=":0" /> سەربازی پێکھێنا بە چەکی قوڕسەوە کە مووچەیەیەکی ئاساییی ڕێکیان پێدەدرا، ھەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەدەن کە سوپاکەی میر محەممەد «کەمتر نەبووە لە ٨٠،٠٠٠ سەرباز»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ghalib |یەکەم=Sabah |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/articles/thesis/The_Emergence_of_Kurdism_with_Special_Reference_to_the_Three_Kurdish_Emirates_within_the_Ottoman_Empire_1800-1850/29691950 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=ore.exeter.ac.uk |پەڕە=١٠٨|سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire 1800-1850}}</ref>. سوپاکەی میر محەممەد بە سوپایەکی ڕێک و یەکگرتوو وەسفکراوە کە بە سوپایەکی نیشتمانی چووە و [[جلی کوردی]] جلی [[یەکپۆشی]] (یوونیفۆرم)ی سوپاکەی بووە.{{sfnp|Millingen|1870|p=184}}<ref name=":0" /> [[پەڕگە:Mir Muhammed after his take over of Erbil.jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|350x350پیکسڵ|تابلۆیەکی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] و سوپاکەی لە کاتی گرتنەوەی [[ھەولێر]] و قەڵاکەی]] == چاند == === زمان === لە میرنشینی سۆراندا [[زمانی کوردی]] قسەی پێکراوە و زمانی سەرەکیی ناوچەکە بووە. ھەندێک سەرچاوەش باس لەوە دەکەن کە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیش]] زمانێکی فەرمی بووە و لە حکوومەتدا کاری پێکراوە.<ref>{{cite thesis|last=Nebez|first=Jamal|date=1970|title=Der kurdische Fürst Mir Muhammad-i Rawandizi genannt Mir-i Kora im Spiegel der Morgenländischen und Abendländischen Zeugnisse: Ein Beitrag zur kurdischen Geschichte|degree=PhD|publisher=University of Hamburg|pages=78–79}}</ref> === دین === لە میرنشینی سۆراندا، دینی [[ئیسلام]] و لقی [[سوننە]] دینی باڵادەستی ناوچەکە و دینی سەرەکیی دەوڵەت بووە. بەڵام لە ھەمان کاتدا دینەکانی دیکەی وەک [[مەسیحییەت]] و [[جوویەتی]] و [[ئێزیدی (دین)|ئێزدیش]] پەیڕەوییان لێکراوە لە ناوچەکانی میرنشینی سۆراندا لە سەردەمە جیاوازەکاندا. خەڵکی ناوچەکە و میرەکانی سۆرانیش پەیڕەوییان لە ئیسلامی سوننە کردووە. تەنانەت دەسەڵاتی یاسادانەریش [[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلام]] و [[قورئان]] بووە. === جلوبەرگ === [[جلی کوردی]] جلی فەرمیی دەوڵەت بووە لە میرنشینی سۆران. لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەددا]] جلی کوردی جلی [[یەکپۆشی]] (یوونیفۆرم)ی سوپا بووە و کاربەدەستانیش جلی کوردی جلی فەرمییان بووە. [[میر (نازناو)|میر]] کە باڵاترین دەسەڵاتی میرنشین بووە جلی کوردی جلی فەرمیی بووە. لە سەردەمی میر محەممەددا ھەر پلەیەکی حکوومی و سەربازی بە جلوبەرگی کوردیی ڕەنگ جیاواز دیاریکرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=ئەدەب|یەکەم١=کولتوور|سەردێڕ=لە تیرۆری پاشای گەورەوە تا جمھووریی ڕواندز|ناونیشان=http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181|ئیش=Rudaw|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180807174631/http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئابی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ھونەر === ==== مۆسیقا ==== [[پەڕگە:Kurdish musicians 1890.jpg|وێنۆک|چەند دەفژەنێکی کورد، ١٨٩٠]] بە پێی سەرچاوە مێژوویییەکان، لە میرنشینی سۆراندا گرنگی بە زۆر جۆری [[مۆسیقا]] و [[ئامێری مۆسیقا]] دراوە. لەوانە [[دەف]]، [[دیوان|سازی کوردی]]، [[نەی|شمشاڵ]]، [[کەڕەنا|شەیپووڕ]]، [[دووزەلە|تووزەلە]]. بە درێژاییی تەمەنی ئەم میرنشینە مۆسیقا و گۆرانی لە بۆنە بەتایبەتی ئاینی، وە نەتەوەیییەکان بەکارھاتووە.<ref name=":9">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=بزاڤی ھونەری لە بازنەی میرنشینی سۆراندا |ناونیشان=https://www.zarikrmanji.net/Home/Details/14405/%d8%a8%d8%b2%d8%a7%da%a4%db%8c-%d9%87%d9%88%d9%86%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%84%db%95-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d9%86%db%95%db%8c-%d9%85%db%8c%d8%b1%d9%86%d8%b4%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86-2/14405/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=دەزگای زاری كرمانجی}}</ref><ref name=":10">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سازی کوردی لە میرنشینی سۆران |ناونیشان=https://baskurd.basnews.com/b/3979 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=باس‌کورد}}</ref> ===== دەف ===== [[دەف]] ئامێرێکی بەربڵاو بووە لە سەردەمی میرنشینی سۆران. دەف یەکێکە لەو ئامێرە مۆسیقییانەی کە لە بۆنە دینییەکان بەکاردێت، لە میرنشینی سۆرانیش دەف زیاتر بۆ بۆنە دینی و ئاینییەکان بەکارھاتووە لە شوێنە ئاینی و حوجرە و خانەقاکان. وە بەکاردەھات بۆ بۆنە ئاینییەکان و کۆڕە زکرییەکان و زۆر دەفژەنی بەناوبانگیش دروستبوون لەو سەردەم.<ref name=":9" /> ===== شەیپووڕ ===== [[کەڕەنا]] یان شەیپووڕ، ئامێرێکی تری مۆسیقییە. لە سەردەمی میرنشینی سۆراندا بە تایبەتی لەلایەن بنەماڵەی میرەکانی سۆران بەکارھاتووە. لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بەکارھاتووە، کە ئەم ئامێرە لە دەربار و کۆشکی میر ژەنراوە لەو کاتەی کە میر ڕێی کردووە یان ھاتووەتە دەرەوە لە کۆشکەکەیدا لەلایەن سەربازەکانەوە.<ref name=":9" /> ===== سازی کوردی (دیوان) ===== لە کۆنەوە لە نێو کورددا [[دەف]] و [[دیوان]] (یان ساز) دەژەنرێن. لە سەردەمی میرنشینی سۆرانیشدا، ساز ژەنراوە و لە سەردەمی فەرمانڕەواییی سۆراندا گرنگی و ناوبانگی زۆریشی ھەبووە، بەتایبەتی لە دانیشتن و کۆبوونەوەکان. [[ئەولیا چەلەبی]] گەڕیدەی تورکی سەدەی حەڤدەھەم، کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، باسی لە زۆر ئامێری مۆسیقا و ئاوازی کوردی کردووە لە [[کوردستان]]، یەکێک لەوانەش سازی کوردی بووە کە لە نێو میرنشینی سۆراندا ناوبانگی ھەبووە، تەنانەت باسی لەوە کردووە کە ئەم ئامێری مۆسیقییە لە سۆرانەوە دەنێردرانە ناوچەکانی دیکەی عوسمانی وەک [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]].<ref name=":10" /> == پیشەسازی == === تەلارسازی === لە سەردەمی میرنشینی سۆران گرنگییەکی زۆر بە تەلارسازی دراوە بە تایبەتی لە سەردەمی [[خانزادی سۆران]] و [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە [[قەڵا]] و قوللە و قۆنگرە و شوورا و [[پرد]]. چەندین وەستا و شارەزای ئەو بوارەش لە سەردەمی میرنشینی سۆران بەدیارکەوتوون، لەوانە ئیبراھیم ماویلی.<ref name=":9" /> ==== قەڵاکان ==== ===== قەڵای بانەمان ===== {{سەرەکی|قەڵای خانزاد}} [[پەڕگە:Khanzad Castle.jpg|وێنۆک|قەڵای خانزاد، یان بانەمان]] قەڵای خانزاد یان قەڵای بانەمان قەڵایەکی سەدەی ناوەڕاستە کە لەلایەن [[خانزادی سۆران|میر خانزادی]] ژنەفەرمانڕەوای میرنشینی سۆران دروستکراوە. دەگوترێ فەرمانی دروستکردنەکەی بۆ شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی و بەرگریکردن لە پایتەختەکەی دەرکردووە. قەڵاکەش بە ناوی ئەوەوە نراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=قەڵای بانەمان |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/161790 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=کوردستان تیڤی (kurdistantv.net) |زمان=ku}}</ref> ئامانج عادل، مێژوونووسێکی ناوچەکە، بە یەکێک لە گرنگترین شوێنەوارە مێژوویییەکانی ناوچەکەی دەزانێت. عادل ھەروەھا دەڵێت: «میر خانزاد چەندین قەڵای دیکەی لە سەرانسەری [[کوردستان]] دروستکردووە بەڵام وێران بوون، بەڵام قەڵای خانزاد ھێشتا لە دۆخێکی زۆر باش دایە».<ref>https://www.kurdistan24.net/en/story/386476</ref> ===== قشڵەی کۆیە ===== {{سەرەکی|قشڵەی کۆیە}} قشڵەی کۆیە یان قەڵای کۆیە، یەکێکە لە گرنگترین قەڵا یان پاشماوەکانی میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد و دەکەوێتە شاری کۆیە. ئەم قەڵایە پێشتر وەک زیندان و سەربازخانە بەکارھاتووە، لە ئێستادا بووەتە شوێنێکی گەشتیاری و مۆزەخانە و قاوەخانەی لەناودا کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قشڵەی کۆیە.. لە سەربازگەوە بۆ مۆزەخانە و کافتریا|ناونیشان=https://mewdamedia.com/articles/2296|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Mewda Media|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211027181050/https://mewdamedia.com/articles/2296|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=داوا دەکرێت قشڵەی کۆیە بکرێتە ناوەندێکی گەشتیاری|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/84426-داوا-دەکرێت-قشڵەی-کۆیە-بکرێتە-ناوەندێکی-گەشتیاری|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.kurdistan24.net}}</ref> گۆڕی [[دڵدار|دڵداری]] شاعیر دەکەوێتە قشڵەکەوە.<ref name=":05">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گۆڕی دڵداری شاعیر نۆژەن دەکرێتەوە|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=8845&Jor=5|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.wishe.net}}</ref> دواتریش لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] وەک قەڵایەکی سەربازیی بەکارھاتووە، ھەر لەوکاتەوەش وشەی قشڵە کە وشەیەکی تورکییە خراوەتە پێشگری ناوەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قشله‌ی کۆیه|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/547|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211023141059/https://www.hawlergov.org/app/ku/node/547|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ===== قەڵای سارتکە ===== {{سەرەکی|قەڵای سارتکە}} قەڵای سارتکە یەکێکە لە شوێنەوارە دێرینەکانی [[کوردستان]] و دەکەوێتە [[قەزای دووکان]] سەر بە [[پارێزگای سلێمانی]] کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[میرنشینی سۆران]]، قەڵاکە لەلایەن [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] دروستکراوە و ئێستا بەشێک لە ژوورەکان و دیوار و قوللەکانی قەڵاکە وەک شوێنەوار ماونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012041822122564570&lng=20|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250122212714/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012041822122564570&lng=20|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ===== قەڵای قەمچووغە ===== ئەویش یەکێکی ترە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز، دەکەوێتە پارێزگای سلێمانی لە [[قەمچووغە]] لە [[قەزای دووکان]]، کە بە مەبەستی پاراستن و ئاسایش و حوکمڕانیی ناوچەکە بووە، لە لایەکی دیکەشەوە بۆ کۆکردنەوەی باج و بەڕێوەبردنی کاروبارەکان و جێگای حەوانەوەی سەربازەکانی سۆران بووە. کە ھەمیشە سەربازی سۆرانی لێبووە. لە ناوچەیەکی ھەستیاری نێوان [[میرنشینی بابان]] و سۆران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=قەڵای قەمچووغە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20251213092246667707 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.kurdipedia.org }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/?q=20251213092246667707 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> ==== پردەکان ==== ===== پردی نێوان باڵەکیان و ڕەواندز ===== لە سەرەتای سەدەی حەڤدەھەمدا، [[عەلی بەگ کوڕی سولەیمان بەگ|عەلی بەگی کوڕی سولەیمان بەگ]]، کوڕی سولەیمان بەگ و برازای [[خانزادی سۆران|میر خانزاد]]. پردێکی لەسەر زێی گەورە لە نێوان باڵەکیان و ڕەواندز دروستکرد و ھەروەھا ڕێگای [[تاڤگەی گەلیی عەلی بەگ|گەلی عەلی بەگی]] چاککردووەتەوە و بە ناوی ئەوەوە نراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=F.T.G |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=بەشی سی و سێیەمی مێژوو؛ میرنشینی : سۆران |ناونیشان=https://kurdzanist.net/%d8%a8%db%95%d8%b4%db%8c-%d8%b3%db%8c-%d9%88-%d8%b3%db%8e%db%8c%db%95%d9%85%db%8c-%d9%85%db%8e%da%98%d9%88%d9%88%d8%9b-%d9%85%db%8c%d8%b1%d9%86%d8%b4%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> ===== پردی بەرسیرین ===== {{سەرەکی|پردی بەرسیرین}} [[پەڕگە:2_جسر_برسيرين.jpg|وێنۆک| پردی بەرسیرین]] پردی بەرسیرین دەکەوێتە گوندی بەرسيرين لە [[پارێزگای ھەولێر]]، کە ١٨ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[قەزای سۆران]] دوورە.<ref>[https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=106620&babet=1&relat=1024 بەوێنە؛ پردی بەرسیرین، یەکێک لە شوێنەوارە مێژویییەکانی ھەرێمی کوردستان]، [[ماڵپەڕی_خەندان]]، بڵاوکراوەتەوە لە 10:31 - 12/08/2020.</ref> ئەم پردە تا ئەمڕۆش بەکاردێت، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی فەرمانڕەواییی [[میر محەممەد]] کە لەلايەن وەستا ئيبراھيم ماويلى دروستکراوە.<ref>[https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85/?__cf_chl_jschl_tk__=pmd_iCKjjOqm2WObF9mX_FNIm02cxDrsXDy5rn9lJJBEiPc-1631008307-0-gqNtZGzNA1CjcnBszQi9 پردی بەرسیرین، نیشانەی بەھێزی و حکوومەتداریی میرنشینی سۆرانە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210907095427/https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%87%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B1/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D9%87%DB%8E%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85/?__cf_chl_jschl_tk__=pmd_iCKjjOqm2WObF9mX_FNIm02cxDrsXDy5rn9lJJBEiPc-1631008307-0-gqNtZGzNA1CjcnBszQi9|date=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}، ماڵپەڕی ڕۆژنیوز، بڵاوکراوەتەوە لە ٢٦ی شووباتی ٢٠١٧.</ref> بەرزیی پردەکە چوار مەترە و بە ئەندازەی ٢٫٥ مەتر پانە. ئەم پردە لە بەرد و پلاستەر دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پردی بەرسیرین {{!}} کوردستان- وێبسایتی فەرمیی دەستەی گشتیی گەشت و گوزار|ناونیشان=http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-soran/history-and-heritage/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=bot.gov.krd|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210907095437/http://bot.gov.krd/kurdish/erbil-province-soran/history-and-heritage/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === نەخشاندنی کانزا === {{ھەروەھا ببینە|تۆپەکانی وەستا ڕەجەب}} [[پەڕگە:مدفع الأسطة رجب في مدينة رواندز.jpg|وێنۆک|نووسراوەی نەخشێنراوی کانزاییی سەر یەکێک لە تۆپەکان کە لە سەریدا نووسراوە: «نصر من ﷲ وفتح قریب، الأمیر المنصور، محمد بیکٴ». کە لە سەرەتادا بە بەشێک لە ئایەتێکی [[قورئان]] {{قورئان|الصف|١٣}} دەستپێدەکات.]] میرنشینی سۆران بوو بە یەکێک لە پێشکەوتووترین ناوچە لەسەر ئاستی حکوومەت و ناوچەکانی دەوروبەری لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز کە کارگەی تواندنەوەی کانزا و مسی دامەزراند لە ١٨١٤ یان ١٨١٥ بۆ داڕشتنی کەرەستە کانزایییەکانی وەکوو داڕشتنی لوولە تۆپ و کەرەستە جەنگی و سەربازییەکان و لێدانی سککەی تایبەتیی میرنشین، بە تایبەتی کەرەستە جەنگی و تۆپەکان. کە سەرپەرشتیاری کارگەکە [[وەستا ڕەجەب]] بوو. میر محەممەد وەستا ڕەجەبی وەک سەرۆک و خان کلدیی وەک یاریدەدەری وەستا ڕەجەب دەستنیشانکرد. میر ھەندێک شارەزای دروستکردنی چەک لەوانە وەستا ڕەجەبی لە [[ڕەواندز|ڕەواندزەوە]] ڕەوانەی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] کرد بۆ بەرەوپێشبردن و بەرھەمھێنانی چەکی شەڕکردن.<ref name="مولد تلقائيا22">الامیر الکردی - میر محمد الرواندزی الملقب ب(میری کۆرە) جمال نبز ترجمة: فخری شمس الدین سیلاحشور ،ص 76</ref> [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] بیری دەکردەوە لە دروستکردنی سوپایەکی بەھێز و مۆدێرن و بەتوانا کە توانای بەرپەرچدانەوەی ھێرشە دەرەکییەکانیان ھەبێت.کاتێک [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە ناوچەی [[برادۆست|برادۆستەوە]] بەسەرکەوتوویی گەڕایەوە دوای سەرکەوتنی لە یەکێک لە تووندترین شەڕەکاندا، پارە و گەوھەر و دیلەکانی لەگەڵ خۆیدا نەھێنا. بەڵکوو لە جیاتی پارە و گەوھەر، شتێکی بەنرختری ھێنا بۆ میرنشینێک کە دەیویست توانا سەربازییەکانی بەھێزتر بکات؛ میر بڕێکی زۆر کانزای لەگەڵ خۆیدا ھێنا – کە لە ناوچەی [[برادۆست]] دۆزیبوویەوە بۆ [[ڕەواندز]]، بە مەبەستی دروستکردنی تۆپ و چەک. بۆ ئەم مەبەستە ئەرکی دامەزراندنی کارگەیەکی لە [[ڕەواندز]] بە وەستا ڕەجەب سپێردرا. وەستا ڕەجەب سەرکەوتوو بوو لە بەدیھێنانی خواستی میر و دامەزراندنی کارگەیەکی بەرھەمھێنانی تۆپ کە یەکەم کارگە بوو لە جۆری خۆی نەک تەنھا لە مێژووی پیشەسازیی کوردیدا، بەڵکوو لە مێژووی چاڵاکییەکانی کانگا و تواندنەوە و فڕێدانی کانزاکان لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا.'''<ref name="مولد تلقائيا1">[https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=39540 جودت ھوشیار - صفحة مشرقة من تأریخ الصناعة فی کردستان-حکمة الأمیر وعبقریة الصانع] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201116172749/https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=39540|date=16 نوفمبر 2020}}</ref>''' == ئاڵا == میرنشینی سۆران یەکێکە لەو میرنشینانەی کە ئاڵاکەی تاوەکوو ئێستا ماوەتەوە و ئاڵاکە دڵنیاییی لەسەرە کە بە ڕاستی ئاڵای میرنشینی سۆران بووە. کە ئاڵاکە لە دوو ڕەنگ پێکھاتبوو؛ ڕەنگی [[ڕەش]] لە سەرەوە و ڕەنگی [[سپی]] لە خوارەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan: Short-lived independent states |ناونیشان=https://www.crwflags.com/fotw/flags/krd_slvd.html |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.crwflags.com}}</ref> [[پەڕگە:Flag of the Emirate of Soran.svg|ناوەڕاست|وێنۆک|300x300پیکسڵ|ئاڵای میرنشینی سۆران]] == لەناوچوونی میرنشین == [[پەڕگە:Rasul Beg.jpg|وێنۆک|[[ڕەسووڵ بەگ]]]] دوابەدوای کۆچی دواییی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە ١٨٣٨، بۆ ماوەیەکی کورت ئەحمەد بەگ و سولەیمان بەگی برای ھاتنە سەر حوکم، بەڵام حوکمڕانییەکەیان زۆر کورت بوو. دواتر [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای سەرکردایەتیی میرنشینەکەی گرتە ئەستۆ.<ref name=":04">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bruinessen|یەکەم=Martin van|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Agha_Shaikh_and_State/PGptAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=rasul+beg+soran&dq=rasul+beg+soran&printsec=frontcover|سەردێڕ=Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan|ڕێکەوت=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٦٤٩-٠١٨-٤|پەڕەکان=١١٧|زمان=en}}</ref> حوکمڕانیی ناوبراو لە قۆناغێکی ناسەقامگیری ناوچەکەدا بوو، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] ھەوڵی تووندکردنەوەی دەسەڵاتیان لە ناوچە کوردییەکان و داگیرکردنی میرنشینە سەربەخۆکانی وەک ''میرنشینی سۆران''<ref name=":52">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ceylan|یەکەم=Ebubekir|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/The_Ottoman_Origins_of_Modern_Iraq/ubaKDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=rasul+soran&pg=PA50&printsec=frontcover|سەردێڕ=The Ottoman Origins of Modern Iraq: Political Reform, Modernization and Development in the Nineteenth Century Middle East|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٤١-٢|پەڕەکان=٥٠|زمان=en}}</ref><ref name=":14">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Der kurdische Fürst MĪR MUHAMMAD AL-RAWĀNDIZĪ genannt MĪR-Ī KŌRA von Jemal Nebez - E-Book|ناونیشان=https://www.epubli.com/shop/der-kurdische-fuerst-mir-muhammad-al-rawandizi-genannt-mir-i-kora-9783745077490|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=epubli|زمان=de}}</ref><ref name=":22">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|ناونیشان=http://archive.org/details/kurdishnationalm0000jwai|سەردێڕ=The Kurdish national movement : its origins and development|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Syracuse, N.Y. : Syracuse University Press|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٣٠٩٣-٧}}</ref> و [[میرنشینی بادینان]] دەدا.<ref name=":52" /><ref name=":42">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kiyotaki|یەکەم=Keiko|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Ottoman_Land_Reform_in_the_Province_of_B/yzCbDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=rasul+soran+1847&pg=PA53&printsec=frontcover|سەردێڕ=Ottoman Land Reform in the Province of Baghdad|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٨٤٣٤-٧|پەڕەکان=٥٣|زمان=en}}</ref> بە پێی کتێبی مێژووی [[میرانی سۆران (کتێب)|میرانی سۆرانی]] [[حوسێن حوزنی موکریانی]]، بە ھەمان شێوە باس لەوە دەکات کە ڕەسووڵ بەگ لە پاش براکەی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] ھاتە سەر حوکم و ٧ ساڵی تر حوکمڕانیی کرد. ھەروەھا باس لەوە دەکات کە دواتر دەوڵەتی عوسمانی بە تووندی داوای باج و پارەیەکی زۆریان لە [[ڕەسووڵ بەگ]] کردووە و دواتر داوایان کردووە کە ھەر ساڵێک دەبێت ٤،٠٠٠ لیرە بدات بە حکوومەتی عوسمانی و ڕەسووڵ بەگ ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و ھەر بۆیە عوسمانییەکان لەشکرێکی گەورەیان ناردۆتە سەری و ڕەسووڵ بەگ توانیی چەند جارێک بیانشکێنێت. دواتر باس لەوە دەکات کە عوسمانییەکان دووبارە فشاری ئاینییان بەکارھێنا لەسەر سۆران بە بەکارھێنانی مەلا و پیاوە ئاینییەکان بە ناوی دین و خەلافەتی ئیسلامی بۆ فشارخستنەسەر سۆران و بەم شێوەیەش میرنشینی سۆرانیان ھەڵوەشاندەوە و ناوچەکانی سۆران بەتەواوەتی بە دەسەڵاتی ناوەندیی عوسمانی گرێدران.<ref name=":8" /> میرنشینی سۆران بەئێجگاری ھەڵوەشایەوە لە ساڵی ١٨٤٧و ڕەسووڵ بەگ بەھۆی فشارەکانەوە ھەڵھاتە [[ئێرانی قاجاڕ|ئێران]].<ref name="Ceylan" /> == ھۆشیاریی کوردی و میرات و کاریگەرییەکان == [[پەڕگە:Soran.png|وێنۆک|نەخشەی میرنشینی سۆران لە سەردەمی میر محەممەد پاشای ڕەواندز و ھەموو شوێنەکان بە وردەکارییەوە؛{{ھن}}....... : سنووری میرنشینی سۆران پێش فراوانبوونی{{ھن}}____ : سنووری سۆران لە سەردەمی فراوانخوازییەکەی پاش یەکخستنەوەی زۆربەی خاکە کوردییەکان]] شوێنەواری [[ناسیۆنالیزمی کوردی|ھۆشیاری و نیشتمانپەروەیی کوردی]] لە میرنشینی سۆراندا بەدیارکەوتوون، لەوانەش ئارەزووی یەکخستنی ھەموو [[کوردستان|ناوچە کوردییەکان]] لەژێر یەک دەسەڵاتدا و بەکارھێنانی [[جلوبەرگی کوردی|پۆشاکی کوردی]] وەک [[یەکپۆشی]] بۆ سوپا. لەسەر ئەمە، [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برای [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] دەربارەی سەردەمی میر محەممەد بە نووسەر و گەڕیدەی بەڕیتانی [[فرێدریک میلینگن|فرێدریک میلینگنی]] ڕاگەیاندووە و گوتوویەتی:{{sfnp|Millingen|1870|p=184}}<blockquote>«بە بلیمەتییەکی بەرزخوازانەوە، ئەو بیرۆکە گەورەیەی بۆ ڕزگارکردنی وڵاتەکەی لە ژێر دەسەڵاتی سوڵتانەکان و چەسپاندنی دەسەڵات داڕشتبوو. بە کۆکردنەوەی خەسڵەتەکانی ڕزگارکەرێک و یاسادانەرێک، میر محەممەد پاشا سەرکەوتووبوو لە فراوانکردنی دەسەڵاتی بەسەر پارێزگاکانی دراوسێی وەک کەرکووک و مووسڵ، و کۆکردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە سەربازی کورد لەژێر یەک ئاڵادا.»</blockquote> جگە لەوەش، غالیبی [[تووێژەر]] نووسیویەتی:{{sfnp|Ghalib|2011|p=111}}<blockquote>«لە ڕێگەی چەندین سەدەی فەرمانڕەواییی عوسمانییەوە، ئەوان [کوردەکان] نەیانتوانی ھەستی ھاوبەشی نێوان کورد و فەرمانڕەوای زاڵ دروست بکەن. کوردەکان خۆشییەکانی زۆریان لە سەردەمی سۆران و میرنشینە کوردییەکانی دیکەدا لە بیر بوو. بۆیە بە پێشوازییەوە لە بەرپرسانی عوسمانییان نەدەڕوانی. یادکردنەوەی ڕابردوو بۆ لەبیرنەچوونەوەی مێژووی خۆت گرنگە.»</blockquote> == پێڕستی میرەکان == {{سەرەکی|پێڕستی میرەکانی سۆران}} {{legend|#FFFF00|دوورخرایەوە، یان دەستی لە کار کێشایەوە}}{{legend|#FF0000|لەسێدارەدراوە یان کوژراوە}} {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |{{Abbr|ژ.|ژمارە}} ! rowspan="2" |پۆرترەیت ! rowspan="2" |ناو ! colspan="2" |ماوەی حوکمڕانی ! rowspan="2" |مردن ! rowspan="2" |کورتە زانیاریی پێویست |- !دەستپێکی حوکمڕانی !کۆتاییی حوکمڕانی |- |١ | |[[کەڵۆس بەگ]] |؟ |؟ |؟ |باوەگەورەی بنەمەڵەی سۆران |- |٢ | |[[میر عیسا کوڕی کەڵۆس بەگ]] |؟ |؟ |؟ |کوڕی کەڵۆس بەگ؛ دامەزرێنەری میرنشین |- |٣ | |[[شا عەلی بەگی سۆران]] |؟ |؟ |؟ |کوڕی میر عیسا |- |٤ | |[[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ]] |~سەرەتاکانی دەیەی ١٥١٠ |~کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ |؟ |کوڕی شا عەلی بەگ؛ لە ماوەی [[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چاڵدێراندا]] حوکمڕان بووە |- style="background: Red;" |٥ | |[[میر عیززەددین شێری سۆران]] |~کۆتایییەکانی دەیەی ١٥٢٠ |١٥٣٤{{Executed}} |١٥٣٤ |کوڕی میر سەید؛ لە ١٥٣٤ لەلایەن سولەیمانی قانوونی لەسێدارەدرا و سۆران ھەڵوەشایەوە |- style="background: Red;" |٦ | |[[میر سەیفەددینی سۆران]] |١٥٣٤ |١٥٥٨{{Executed}} |١٥٥٨ |کوڕی ئامۆزای عیززەددین شێر؛ دامەزرێنەرەوەی سۆران. دەگوترێ لەسێدارەدرا دوای ئەوەی چووە ئەستەمبوڵ |- |٧ | |[[شا قوولی بەگی سۆران]] |١٥٥٨ |١٥٧٧ |١٥٧٧ |کوڕی سەیفەددین |- style="background: Yellow;" |٨ | |[[بۆداغ بەگ کوڕی شا قوولی بەگ]] |١٥٧٧ |١٥٧٧ |١٥٧٧ |کوڕی قوولی بەگ؛ لەلایەن براکەی (سولەیمان بەگ) دوورخرایەوە |- |٩ | |[[میر سولەیمان بەگی یەکەم]] |١٥٧٨ |١٥٨٩ |١٥٨٩ |کوڕی قوولی بەگ؛ بە پێی داستان و گێڕاوەکان بێت کوژراوە. |- |١٠ |[[پەڕگە:Xanzadî_soran.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|150x150پیکسڵ]] |[[خانزادی سۆران|میر خانزاد]] |١٥٩٠ |١٥٩٧ |١٥٩٧ |کچی قوولی بەگ و خوشکی سولەیمان بەگ بوو |- |١١ | |[[عەلی بەگ کوڕی سولەیمان بەگ|عەلی بەگ]] |١٥٩٧ |١٦٣٤ |١٦٣٤ |کوڕی سولەیمان بەگ و برازای میر خانزاد بوو |- |١٢ | |[[ئۆغووز بەگی گەورە]] |١٦٣٤ |١٦٩٥ |١٦٩٥ |کوڕی عەلی بەگ |- |١٣ | |[[میرە بەگ]] |١٦٩٥ |؟ |؟ |کوڕی عەلی بەگ و برای ئۆغووز بەگ |- |١٤ | |[[ئەحمەد بەگی یەکەمی سۆران|ئەحمەد بەگی یەکەم]] |؟ |١٧٥٦ |١٧٥٦ |کوڕی ئۆغووز بەگی گەورە و برازای میرە بەگ |- |١٥ | |[[ئۆغووز بەگی بچووک]] |١٧٥٦ |١٧٦٨ |١٧٦٨ |کوڕی ئەحمەد بەگ |- style="background: Yellow;" |١٦ | |[[مستەفا بەگ]] |١٧٦٨ |١٨١٣ |١٨١٦ |کوڕی ئۆغووز بەگی بچووک؛ دەستی لە کار کێشایەوە |- |١٧ |[[پەڕگە:Mir_Muhammad.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|150x150پیکسڵ]] |[[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میر محەممەد]] |١٨١٣ |١٨٣٨ |١٨٣٨ |کوڕی مستەفا بەگ و بەھێزترین میری میرنشینی سۆران و سەرکردەی [[شۆڕشی میر محەممەد|شۆڕشی ڕەواندز]] |- |١٨ | |[[ئەحمەد بەگی دووەمی سۆران|ئەحمەد بەگی دووەم]] |١٨٣٨ |١٨٤٠ |١٨٤٠ |کوڕی مستەفا بەگ |- style="background: Yellow;" |١٩ | |[[سولەیمان بەگی دووەم]] |١٨٤٠ |١٨٤٠ |؟ |کوڕی مستەفا بەگ؛ دوورخرایەوە |- |٢٠ |[[پەڕگە:Rasul_Beg.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|160x160پیکسڵ]] |[[ڕەسووڵ بەگ]] |١٨٤٠ |١٨٤٧ |١٨٨٤ |کوڕی مستەفا بەگ و کۆتا میری میرنشین. لە دوای ئەو میرنشین ھەڵوەشایەوە بەئێجگاری |} == سەرچاوەکان == <references responsive="" /> === پەراوێزەکان === {{refbegin}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Ebraheem |author-first=Sharameen |سەردێڕ=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of Iraqi Kurdistan. |ڕێکەوت=٢٠١٣|ناونیشان=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |بڵاوکەرەوە=Manchester Metropolitan University's Research Repository}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=A People Without a State, The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism |ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٧٣-٠٩١١-٧}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Eppel |author-first=Michael |سەردێڕ=Routledge Handbook on the Kurds |پەڕەکان=٣٥–٤٧|ساڵ=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|chapter=The Kurdish emirates |chapter-url=https://www.routledgehandbooks.com/doi/10.4324/9781315627427-4#sec3_3_1 |بڵاوکەرەوە=Routledge Handbooks Online |doi=10.4324/9781315627427-4 |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٨-٦٤٦٦٤-٣|s2cid=186808301}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Ghalib |author-first=Sabah Abdullah |سەردێڕ=The Emergence of Kurdism with Special Reference to the Three Kurdish Emirates within the Ottoman Empire, 1800-1850 |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/3676/GhalibS.pdf?sequence=1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[University of Exeter]]}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Millingen |author-first=Frederick |سەردێڕ=Wild Life Among the Koords |ساڵ=١٨٧٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fEFAAQAAIAAJ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[Hurst and Blackett]]}} *{{بیرخستنەوە|author-last=Mustafa |author-first=Amanj Ahmad |سەردێڕ=سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی عوسمانی به‌رانبه‌ر میرنشینی سۆران له‌ سه‌رده‌می میر محه‌ممه‌دی ڕەواندزیدا (-) |ساڵ=٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Soran University]] |زمان=ku, en |doi=10.31918/twejer.1923.10 |doi-access=free}} {{refend}}{{میرنشینی سۆران |state=autocollapse}}{{میرنشینە کوردییەکان|collapsible=collapsed}}{{خانەدانە ئیسلامییەکان لە ناوچەی مەشریق}}{{وتاری باش|وەشان=|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}{{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عێراق|ئێران|شەڕ|ئیسلام|پاشایەتی}} [[پۆل:میرنشینی سۆران]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٥یەم]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٤یەم]] [[پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی دەیەی ١٨٤٠]] [[پۆل:ناوچە مێژووییەکانی کوردستان]] ndfw3pp2opd41ocuz2zk7cg17bau2ws 0 5910 1660497 1510449 2026-09-04T15:22:42Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660497 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = عەلی عەسکەری | وێنە = | قەبارەی وێنە = 250px | ناوی کاتی لەدایکبوون = عەلی عەبدوڵا | شوێنی لەدایکبوون = [[عەسکەر]]،[[سلێمانی]] <ref>http://www.gksat.tv/details.aspx?jimare</ref>{{-}} {{ئاڵا|کوردستان}} {{-}} {{ئاڵا|عێراق}} | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٣٧ | ڕێکەوتی مردن =۷ی تەموزی ساڵی ١٩٧٨ (٤١ ساڵ ژیاوە) | شوێنی مردن = [[ھەکاری]] | ھۆکاری مردن = ململانێی سیاسی | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = نادیار | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] | ھاووڵاتی = {{ئاڵا|کوردستان}} {{-}} {{ئاڵا|عێراق}} | ڕادەی خوێندەواری = [[ئامادەیی]] | پیشە = | ساڵانی چالاکی = ١٩٥٨ -١٩٧٨ | شار = | مووچە = | دارایی = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتی نیشتمانی کوردستان | حیزب = [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] پاشان [[پەڕگە:Flag of PUK.png|22px]][[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | ئایین = [[ئیسلام]] | ھاوسەر = [[سەبیحەی شێخ جەلال]] | یار = | منداڵەکان = شاڵاو، شەپۆل، شایان | خەڵاتەکان = | ئیمزا = | ماڵپەڕ =}} '''عەلی عەسکەری''' (١٩٣٧-١٩٧٨) فەرماندەی [[پێشمەرگە]] و ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] و پاشان [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] بوو. == ژیان == عەلی عەسکەری، کوڕی شێخ عەبدوڵڵا و برازای شێخ عەبدولکەریمی [[شەدەڵە]]یە کە شێخی تەریقەتە. ساڵی [[١٩٣٧]] لەگوندی [[عەسکەر]] لەدایکبووە. ===خەبات=== لە ‌سەردەمی لاوێتیدا و ئەو کاتەی خوێندکاری ئامادەیی بوو لە [[کەرکووک]] پەیوەندیکردووە بە ‌یەکێتی قوتابیانی کوردستانەوە و دواتریش بووە بە ئەندامی [[پارتی دیموکراتی کوردستان‌]]. لە ئەنجامی چالاکییەکانیدا لە ھەردوو رێکخراوی قوتابیان و لاواندا بوو بە ئەندامی لیژنەی باڵاو دوای ١٤ی تەمموزی ١٩٥٨ بوو بە ئەندامی لیژنەی ناوچەی [[کەرکووک]] و لە ‌یەکەمین کۆنگرەی ئاشکرای پارتیدا ساڵی ١٩٦٠ بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی ھەڵبژێردرا. بۆ خۆ تەرخانکردن بۆ ئیش و کاری سیاسی خوێندنی زانکۆی وازلێھێنا. ئەو کاتەی بارزان کەوتە بەر ھێرشی خێڵە نەیارەکانی دەوروپشتی، سەرکردایەتی پارتی شەھید عەلی عەسکەرییان نارد بۆ بادینان بۆ سازدانی رێکخراوەکانی پارتی و بەشداریکردن لە پاراستنی بارزان و بارزانییەکان. عەلی عەسکەری ئەرکەکەی بە جۆرێک ئەنجامدا کە بووە جێگەی رێزی [[شێخ ئەحمەدی بارزان]] و لە [[‌بادینان]] مایەوەک‌ لەگەڵ [[عەلی حەمدی]] و [[ئەحمەد عەبدوڵڵا]]دا کە ھەردووکیان ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی بوون و کاروباری ئەو ناوچەیەیان بەڕێوەئەبرد تا دەستپێکردنی شۆڕشی ئەیلول. ===پێشمەرگایەتی=== لەگەڵ دەستپێکردنی [[شۆڕشی ئەیلول]]دا وەک لێپرسراوی پێشمەرگە لە ‌بادینان مایەوە تا ساڵی ١٩٦٢. رۆڵێکی گەورەی بینی لە رێکخستنی ھێزەکان و بەرزکردنەوەی ورەی جەماوەری ناوچەکە و سەرکردایەتی چەندین شەڕیشی کرد. دواتر گەڕایەوە ناوچەی [[سلێمانی]] و بوو بە فەرماندەی ھێزی خەبات. ساڵی ١٩٦٤ پەیوەندیکرد بە ‌باڵی مەکتەبی سیاسی پارتییەوە. ساڵی ١٩٧٤ کە شەڕ ھەڵگیرسایەوە و ھێرشی سوپای عێراق بۆ سەر ناوچەکانی نزیک بارەگای بزووتنەوەکە دەستیپێکرد، پاراستنی ئەو ناوچەیە رووبەڕووی شەھید عەلی عەسکەری کرایەوەو ناوچەکەی پاراست. دوای راگەیاندنی [[ڕێکەوتننامەی جەزائیر]] و ھەرەسھێنانی بزووتنەوەکە عەلی عەسکەری لەگەڵ ھەندێ‌ ھاوڕێی نزیکیدا گەڕایەوە باشووری کوردستان و رێکخراوی بزووتنەوەیان دامەزراند، پاشان حکومەتی بەغدا دوریخستەوە بۆ باشووری [[عێراق]]. ===شۆڕشی نوێ=== لە ‌سەرەتای دامەزراندنی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] پەیوەندی پێوە کراو لەگەڵ دەستپێکردنی شۆڕشی نوێدا خۆی گەیاندە ھێزی [[پێشمەرگە]]. لە یەکەمین کۆبوونەوەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان دا بە ئەندامی مەکتەبی سیاسی و فەرماندەیی ھێزی پێشمەرگەی کوردستان ھەڵبژێردرا. ==مردن== بەهۆی بوونی ململانێی سیاسی لە نێوان پارتە کوردیەکانی باشوردا و کە ئەم ناکۆکیانەش بەهۆی هەبوونی هێزی چەکداریان وەهای دەکرد کە لە ناکۆکیەکاندا پەنا بەرنە بەر چەک بۆ سەپاندن و زیدکردنی سنوری دەسەڵاتیان، ئەمەش چەندەها کارەساتی جەرگ بڕی لێدەکەوتەوە و قوربانی هەرلە کوردان دەبوو و لە قازانجی دووژمنان دەبوو، و دووژمنانیش پاڵنەری ئەم پێکدادانە دەبوون لەسودی خۆیان. یەکێتی نیشتمانی کوردستان ئەوکات هاوکاری دەکرا لەلایەن حکومەتی لیبیا و سوریاوە کەلەڕێی سوریاوە چەکی پێدەگەیشت بەڕێگای قاچاخ لەناو خاکی کوردستانی باکور لەناوچەی هەکاری و شڕنەخەوە بۆیە هەڵسان بەناردنی هێز بۆ ناوچەی هەکاری بەسەرکردایەتی عەلی عەسکەری و دکتۆر خالید و حسێن بابەشێخ بۆ هێنانی چەک بەڵام بەهۆی ناکۆکیان لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستان، لە ناوچەی هەکاری بووە شوێنی پیا هەڵپژانی پێشمەرگەی هەردوولاو بەمەرگی چەندەها پێشمەرگە و سەرکردە کۆتای هات.عەلی عەسکەری ڕۆژی [[٧ی تەمموز]]ی ساڵی [[١٩٧٨‌]]، لە [[کارەساتی ھەکاری]]دا لەگەڵ [[دکتۆر خالید]] و [[حسێن بابەشێخ]] دا کوژرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [http://kurdsat.tv/DirejeWekEmro_K.aspx?Cor=Nawdarek&Jimare=211 شه‌هید عه‌لی‌ عه‌سکه‌ری‌ (1937-1978)]{{بەستەری مردوو|url=http://kurdsat.tv/DirejeWekEmro_K.aspx?Cor=Nawdarek&Jimare=211 |date=ئەیلوولی ٢٠١٩ }}{{dead link|date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ماڵپەڕی [[کوردسات]] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق}} [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:شەھیدانی کورد]] [[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی کەرکووک]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە کوردە تیرۆرکراوەکان]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان]] 2icaqtxdk8eb5z0s2dmnz3cz7p1b7vq 0 7926 1660696 1651951 2026-09-04T19:40:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە، ئایین-کۆلکە) 1660696 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} زاراوەی '''دوایین پێغەمبەر'''، بەکارھاتووە لە دەقە ئاسمانییەکاندا بۆ ئاماژەدان بە دوایین کەس کە [[خودا]] قسەی لەگەڵ کردووە، بەجۆرێک؛ کە ئیدی کەسێکی تر لەدوای ئەو بوونی نابێت کە خودا گوتەی پێ بدا. == لەئیسلامدا == '''کۆتای پێغەمبەران''' ({{بە عەرەبی|خاتم النبيين}}) ناونیشانێکە دراوە بە [[پێغەمبەرانی ئیسلام|پێغەمبەری ئیسلام]] [[محەممەد]] لە [[ئایەت]]ێکدا لە [[قورئان]]دا. ھەموو موسوڵمانان بڕوایان وایە کە محەممەد دوایین وەحی پێ بەخشراوە لەسەر شێوە و فۆرمی [[قورئان]] بۆ ھەموو مرۆڤایەتی، بۆ ھەموو سەردەمێک. [[گرێ (ڕێزمان)|گرێ]]ی، ''دوایین [[پێغەمبەر]]''، لەسەرەتاوە لە [[ئایینی ئیسلام]]دا بەکارھاتووە، کە ئاماژە دەدات و دەگەڕێتەوە بۆ [[محەممەد]]، ئەو کەسەی کە شوێنکەوتوانی ئایینی ئیسلام بڕوایان وایە کە ئەو دوایین پێغەمبەر لە [[ئایینە یەکتاپەرستەکان|ئایینە یەکتاپەرستییە]] [[ئایینە ئیراھیمییەکان|ئیبراھیمییەکان]]. دژ بە ھێڵی گشتی ئیسلام، محەممەد ئەگەرێتەوە بۆ [[کۆتای پێغەمبەران]] بەپێی بیروڕای [[ئەحمەدییەت]]. لە [[قورئان]]دا ٢٥ پێغەمبەر ھەیە کە ناوییان ھاتووە، گەرچی موسوڵمانەکان پێیان وایە کە ژمارەیەکی زۆرتریش لەوە بوونی ھەبووە لە کات و شوێنی جیاوازدا لەپێش «دوایین پێغەمبەر، سیدنا محمد»،<ref>ئەم نووسینە لەنێو ئەو دەقگرەدا تەنها وتەی موسوڵمانەکانە، نەک گۆشەنیگایەکی تاکەکەسیی</ref> لەنێو ئەو پێعەمبەرانەی کە موسوڵمانەکان ڕێزییان بۆ دادەنێن: * [[ئادەم]] *[[ئیدریس]] *[[نووح]]٭ *[[ھوود|هوود]]٭ *[[ساڵح|سالح]]٭ *[[ئیبراھیم|ئیبراهیم]]٭ *[[لووت (پێغەمبەر)|لووت]] *[[ئیسماعیل]] *[[ئیسحاق]] *[[یەعقووب|یەعقوب]] *[[یووسف|یوسف]] *[[ئەیووب|ئەیوب]] *[[زول کیفل]] *[[یوونس|یونس]] *[[شوعەیب]]٭ *[[مووسا|موسا]]٭ *[[ھاروون|هاروون]] *[[داوود]]٭ *[[سولەیمان]] *[[ئیلیاس]] *[[ئەلیەسەع|ئیلیەسەع]] *[[زەکەریا]] *[[یەحیا]] *[[عیسا]]٭ی کوڕی [[مریەم]] *[[محەممەد|موحەممەد]]٭ '''تێبینی:''' ئەو ناوانەی نیشانەی (٭) ھەیە لەتەنیشتییان، 'نێردراو' بوون.. == جودایزم (یەھوودییەت) == [[جودایزم]]ی کلاسیک، فێری ئەوەت دەکات کە ھیچ پێغەمبەرێک نییە مەزنتر لە [[مووسا]]، و ھەموو [[پێغەمبەر]]انی تر ناوییان ھێنراوە لە [[تەناخ]] دا ([[بایبڵی عیبری]]) کە پایەیان و پێشگوێیەکانییان لە مووسا کەمتر بووە. ئەمەش دەقێکە لەنیو [[مایمۆندایس]]دا لە [[پرەنسیپەکانی وەفای جوولەکە بەرامبەر بە شوێن و پایەی مووسا]]دا: :''مووسا پایەدارتر بووە لە ھەموو پێغەمبەران، جا ئەگەر لەپێش ئەو بوو بن یان لەدوای ئەو. مووسا بەرزترین پلەی بەدەست ھێناوە کە مرۆڤ بتوانێ بیگاتێ. ئەو چاوی بەخوا کەوتووە بەجۆرێ کە بەسەر ھەموو مرۆڤێکدا تێپەڕبووە کە تا ئێستا ھەبووبێت… خودا لەگەڵ ھەموو پێغەمبەران دواوە لەڕێگەی نێوەندێکەوە. مووسا بەتەنھا پێویستی بەوە نەبوو؛ ئەمەش ئەوەیە کە تەورات مەبەستییەتی کاتێ کە خودا تێیدا دەڵێت "لێو بەلێو (رووبەڕوو)، قسەی لەگەڵ دەکەم"'' ([[سیدو]]) دوایین کەس لەنێو دوازدە [[بچووکگەلی پێغەمبەران (جودایزم|بچووکگەلی پێغەمبەران]] (بەپێی یاساکان) (و بەپێی [[کتێبی مەلاکی (جودایزم)|دوایین کتێب]] لە [[پەیمانی کۆن]]ی یەھوودییەت دا) بەشێوەیەکی سەرەکی کەسێکە بەناوی [[مەلەکای]]. == ئایینەکانی تر == لەپەیڕەوی ئایینەکانی تریشدا ئەم زاراوەیە یان زاراوەیەکی ھاوشێوە بەکارھاتووە. [[مانی]]، دامەزرێنەری بیروباوەڕی [[مانیکایزم]]، بەھەمان شێوە بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە ''کۆتای پێغەمبەران''ە و دوایین پێغەمبەرە. لە [[ماندیئیزم]]دا، [[یوحەننای پاکبوەوە]] وەک دوا پێغەمبەر دادەنرێت. == جاینیزم == [[مەھاڤیرا]]ش ھەروەھا بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە کۆتا پێغەمبەرە لە زنجیرەی ٢٤ [[تیرتانەکار]]. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ئایین}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ئایین-کۆلکە}} [[پۆل:پێغەمبەران]] [[پۆل:ئایینە یەکتاپەرستەکان]] [[پۆل:ئایینە ئاسمانییەکان]] [[پۆل:نازناوەکانی محەممەد]] 865x75n8zehd8jo1rrimx7waq00ct1v 0 9326 1660432 1438012 2026-09-04T14:47:51Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660432 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی خەلیفە | ناو = عوسمان کوڕی عەفان | سەردێڕ = خەلیفەی سێ ڕاشدین | وێنە =[[پەڕگە:Mohammad adil-Rashidun-empire-at-its-peak-close.PNG|ناوەڕاست|220px]] | شرۆڤەی وێنە = خەلافەتی عوسمانی کوڕی عەفان لە فراوانترین ئاستیدا، ساڵی ٦٥٥ک | ماوەی حوکم = (٢٣–٣٥)ک بەرامبەر (٦٤٤–٦٥٦)ز | نازناوەکان = زولنورەین | لە پێشی دا = [[عومەر (ڕوونکردنەوە)|عومەری کوڕی خەتاب]] | جێگر = [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] | باوک = ئەبوعاس کوڕی ئومەیە | دایک = ئەروا کچی کریز | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٥٧٩ز | شوێنی لەدایکبوون = مەککە | ڕێکەوتی وەفات = ساڵی ٣٥ ک بەرامبەر ٦٥٦ز | شوێنی وەفات = [[مەدینە]] | شوێنی نێژران = بەقیع | ئایین = [[ئیسلام]] }} '''<span lang="ku" dir="ltr">عوسمان</span> کوڕی عەفان'''،سێیەم خەلیفەی [[خەلافەتی ڕاشدین|ڕاشدینە]] و یەکێکە لەو [[دە مزگێنی پێدراوی بەھەشت|دە کەسەی موژدەی بەھەشتیان پێدراوە]]، و ئەوانەی لە سەرەتاوە چوونە ئیسلامەوە، و نازناوی زو لنورەینە (واتە خاوەنی دوو ڕووناکی) ئەمەش لەبەر ئەوەی ھاوسەری دووان لە کچەکانی پێغەمبەر [[محەممەد]] بووە، ڕوقییە ھاوسەری یەکەمی بوو پاشان لەدوای مردنی ئەو ئوم کەلسوم بووەتە [[ھاوسەر]]ی.{{ژێدەر پێویستە|date=ئابی ٢٠٢٤}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=http://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=46057&Jor=24|ناونیشان=http://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=46057&Jor=24|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=speemedia.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سێیەم عوسمانی کوڕی عەفان بە شی یەکەم زنجیرە باسی ژیانی ھاوەڵان وتاری کامل|ناونیشان=https://ahlmasr.net/news//سێیەم-عوسمانی-کوڕی-عەفان-بھ-شی-یەکەم-زنجیرە-باسی-ژیانی-ھاوەڵان-وتاری-کامل|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=أھل مصر|زمان=ar}}</ref> == لەدایکبوون == عوسمان کوڕی عەفان کوڕی ئەبوعاس کوڕی ئومەیە کوڕی عەبد شەمس کوڕی عەبد مەنافە، لە نەوەی بەنی ئومەیە و لە پێشەوا و بەڕیزەکانیان بووە و ھەروەک زۆر دارا بووە، و کوڕی مامی ئەبوسوفیانی کوڕی حەرب بووە کە جەنگا لەگەڵ پێغەمبەر پێش ئیسلام بوونی لە [[فەتحی مەککە|فەتحی مەککەدا]]، لە دایک بووە لە [[مەککە]] شەش ساڵ پێش [[ساڵی فیل]]، لە سەردەمی نەفامیدا لە بەڕێز و دەوڵەمەندەکان بووە، بەڕێزترین کەسی تیرەکەی خۆی بووە، ناوبانگێکی بەرزی ھەبووە، و ھۆزەکەی ڕێزێکی زۆریان لێگرتووە و خۆشیان ویستووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=عمر|یەکەم=کەیفی|سەردێڕ=خوڵاصەیەک لە ژیانی عوسمانی کوری عەففان ((ڕەزای خوای لەسەر بێت))|ناونیشان=http://www.historyofkurd.com/2016/03/15/خوڵاصەیەك-لە-ژیانی-عوسمانی-كوری-عەففا/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=History Of Kurdistan}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص578 - کتاب أسد الغابة ط العلمیة - عثمان بن عفان - المکتبة الشاملة الحدیثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/1110/7341|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> == موسڵمانبووون == [[پەڕگە:Uthman-110475.jpg|وێنۆک|ناوی عوسمانی کوڕی عەففان بە عەرەبی]] عوسمانی کوڕی عەفان [[ئیسلام]] بوو لە سەرەتای ئیسلامدا، کاتێک تەمەنی سی وچوار ساڵ بوو کاتێک [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکری سدیق]] بانگی کرد بۆ ئیسلام بێ ھیچ سستی و دوودڵییەک وەڵامی داواکەی ئەبووبەکری دایەوە، و ئەبوئیسحاق لەمبارەیەوە ئەڵێت؛ بە عوسمانەوە ژمارەی پیاوە موسڵمانەکان بووە چوار کەس. عوسمان یەکەم کۆچکردوو بوو بۆ حەبەشە بۆ پاراستنی ئیسلام پاشان کۆچکردووەکانی تر ڕۆیشتن لە دوای ئەو بۆ حەبەشە، پاشان کۆچی دووەمی کرد بۆ [[مەدینە]]، عوسمان ڕوقییەی کچی پێغەمبەری ھێناوە و لەگەڵیا کۆچی کردووە بۆ حەبەشە و [[مەدینە]]، و دەڵێن باشترین ھاوسەر کە مرۆڤ بینیونی ڕوقییە و عوسمان بوون، پاشان ڕوقییە نەخۆش کەوت و کۆچی دوایی کرد ساڵی ٢ی کۆچی لە کاتی [[شەڕی بەدر]]دا، عوسمان زۆر خەفەتبار بوو بۆی و پێغەمبەر کچەکەی تری (ئوم کەلسوم)ی کردە ھاوسەری عوسمان، لەبەر ئەوە عوسمان ناونرا بە (زو لنورەین) لەبەر ئەوەی دوو کچی پێغەمبەری ھێناوە، و پیغەمبەری [[ئیسلام]] متمانەی پێی بووە و خۆشی ویستووە و ڕێزی لێگرتووە بۆ جوانی ڕەوشت و ھەڵس وکەوتی و بۆ خەرجکردنی ماڵەکەی لە سەرخستنی ئیسلامدا، و مژدەی بەھەشتی پێداو وەک [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکر]] و [[عومەر (ڕوونکردنەوە)|عومەر]] و عەلی و ئەوانی تر لە دە کەسە مژدە پێدراوەکە؛ و ھەواڵی پێداوە کە بە شەھیدی دەمرێت، زۆر کەسێکی خۆشەویست بووە لە [[قوڕەیش]] و لەسەر خۆ و ھەست ناسک بووە و زۆر چاکەکار بووە، و پەیوەندی لەگەڵ ئەبوبەکر و عومەر و عەلی زۆر باش بووە، و [[قورئان]]ی لەبەربووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/world/290720132|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> == عوسمان لە سەردەمی ئەبوبەکر و عومەردا == جێگەی عوسمان وەک جێگەی زۆربەی ئەو ھاوەڵانە بوو کە مژدەی بەھەشتیان پێدرابوو، کە ھەردوو خەلیفەکە نەیانناردنە سوپاوە بۆ پێویستیان بە ڕاوێژیان لە مەدینە؛ و ڕۆڵی ھەبوو لە ھەڵبژاردنی [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]] بە جێنشینی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکر]]، کاتێک ئەبوبەکر ڕاوێژی پێکرد لە ھەڵبژاردنی عومەر، عوسمان وتی؛ (ئەو پیاوێکە نھێنییەکەی بەرزترە لە ئاشکراکانی)، و وەسیەتەکەی ئەبوبەکری نوسیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عوسمان کوڕی عەفان {{!}} ماڵپە ڕی فە ڕموودە ی شیرین|ناونیشان=http://farmuda.orgfree.com/?cat=41|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> == خەلافەتی == === گرتنە دەستی خەلافەت === عوسمان خەلافەتی گرتە دەست کاتێک لە تەمەنی ٦٨ ساڵیدا، و خەلافەتی گرتە دەست لە دوای شەھید بوونی [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]]، لە ھەڵبژاردنی بۆ خەلافەت بەسەرھاتێک ھەیە کە ناسراوە بە بەسەرھاتی شورا (ڕاوێژ)، ئەمەش کاتێک کە عومەری کوڕی خەتاب بریندار بوو شەشە لە ھاوەڵەکانی بانگ کرد کە ئەوانیش، [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] و عوسمانی کوڕی عەفان و [[عەبدولڕەحمان کوڕی عەوف|عەبدول ڕەحمانی کوڕی عەوف]] و [[سەعدی کوڕی ئەبو وەقاس]] و [[زوبێر کوڕی عەوام|زوبێری کوڕی عەوام]] و [[تەڵحە کوڕی عوبەیدولڵا|تەڵحەی کوڕی عوبەیدولڵا]] بوون، تا لە نێوانیاندا خەلیفە ھەڵببژێررێت، ھەموو بانگکردووەکان ھاتن بۆ دیداری عومەر بێجگە لە تەڵحە کە لە سەفەردا بوو، و عومەر داوای لێکردن کە خەلیفەیەک ھەڵبژێرن لە نێوانیاندا لە ماوە سێ ڕۆژ تێپەڕ نەکات لە کۆچی دوایی عومەر بۆ پاراستنی یەک ڕیزی موسڵمانان، وبە چەند ھۆکارێکی جیاواز دوو کەس پاڵێوران بۆ ئەو مەبەستە، یەکەمیان عەلی کوڕی ئەبوتالیب بوو کە نزیکایەتی ھەبوو لەگەڵ پێغەمبەر، و دووەمیان عوسمانی کوڕی عەفان بوو کە شوێنێکی بەڕێزی ھەبوو لای کۆچکردووەکان و لە نێو قوڕەیشدا، لە کۆتاییدا عوسمان ھەڵبژێردرا و موسڵمانان موبایەعەیان پێدا لە مزگەوتی بەیعە لە ساڵی ٢٣ی کۆچی، وبووە سێیەم خەلیفەی [[خەلافەتی ڕاشدین|ڕاشدین]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ویب - سیر أعلام النبلاء - سیرة الخلفاء الراشدین - سیرة ذی النورین عثمان رضی اللە عنە - ترجمة ذی النورین عثمان ومناقبھ- الجزء رقم28|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&ID=6486&bk_no=60&flag=1|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref> === دوو کێشە لە سەردەمی عوسماندا === * '''یەکەمیان'''، ئەو ئەنجومەنی ڕاوێژەی کە عومەر وەسیەتی پێکرد، نەبووە دەزگایەکی ڕاوێژ، تەنھا یەک ئەرکیان بە جێ ھێنا، کە باشتر وابوو ئەو پێنجەی تر ڕۆڵی ڕاوێژکاریان ببینیایە بۆ یارمەتی عوسمان لە جێبەجێکردن کاروبارەکانیدا، بە تایبەت لەبەر گەورەیی تەمەنی عوسمان و گەورەبوونی قەبارەی دەوڵەتەکە. * '''دووەمیان'''، ھەندێک لەو ئاکارە باشانەی لە عوسماندا ھەیبوون، وەک بەخشندەی و چاکەکاری و بەڕێزی، کە سیفەتی باوەڕدارێکی نموونەیی بوون کە شایەنی بەھەشت بێت، بەڵام خەلافەت پێویستی بە سیفاتی ترە وەک سەرکردایەتی.. کەسوکارە ئەمەوییەکانی عوسمان، ئەم سیفەتانەی عوسمانیان قۆستەوە بۆ بەرژەوەندی خۆیان، لە بەرامبەردا نەوەی ھاوەڵەکان و ئەوانی تر ڕۆڵیان نەما، لە کاتێکا پێویستیان بە ڕۆڵی ئەوان ھەبوو، ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی جۆرێک لە ناڕەزایی لە جێگەی دەزگایەکی ڕاوێژ کە ئەبووایە بنیات بنرایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ویب - البدایة والنھایة - ثم دخلت سنة خمس وثلاثین - أسباب مقتل عثمان بن عفان رضی اللە عنھ- الجزء رقم11|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/index.php?page=bookcontents&idfrom=822&idto=822&bk_no=59&ID=911|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref> خەلیفە عوسمان زۆربەی نزیکەکانی خۆی کردە والی شوێنەکان و گرنگی نەدا بەو ھاوەڵانەی کە شیاو بوون، کە ئەمەش گرنگترین ھۆکار بوو بۆ شەھیدبوونی عوسمان، ئەو والیانەی کە عوسمان دای نان لە نزیکەکانی خۆی بوون، ئەمانەن؛ === والییەکانی عوسمان کە لە نزیکەکانی بوون === * [[موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان|معاویەی کوڕی ئەبوسوفیان]] * عەبدولڵای کوڕی عامر * وەلیدی کوڕی عەقەبە * سەعیدی کوڕی عاس * عەبدولڵای کوڕی سەعد کوڕی ئەبوسەرح * مەڕوانی کوڕی حەکەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وقفات مع قتل عثمان بن عفان، وھل بین القتلة أحد من الصحابة؟ - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/239015/وقفات-مع-قتل-عثمان-بن-عفان-وهل-بين-القتلة-احد-من-الصحابة|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref> == فەتح لە سەردەمی عوسماندا == لە گرنگترین ئەو ئیشانەی لە سەردەمی عوسماندا کران فەتحی مەرو و [[تورکیا]] و فروان بوونی دەوڵەتی ئیسلامی بوو، و لە ڕۆژانی خەلافەتی عوسماندا فەتحی ئەسکەندەرییە و [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] و [[قەوقاز]] و خۆراسان و کرمان و سجستان و [[قوبرس]] کرا، ھەروەھا لە سەردەمی ئەودا [[مزگەوتی پێغەمبەر]] فراوان کرا، و یەکەم کەشتی دەریایی ئیسلامی دروست کرا بۆ پارێزگاری کەنارە ئیسلامییەکان لە ھێرشی بیزەنتییەکان، و لە گرنگترین ئیشەکانی کۆکردنەوەی قورئان بوو لە یەک کتێبدا دوای ئەوەی کە لە سەردەمی ئەبوبەکردا دەستکرا بە کۆکردنەوەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=عثمان بن عفان - القصة الکاملة {{!}} د. طارق السویدان|ناونیشان=https://suwaidan.com/othman-bin-affan-story/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=suwaidan.com|زمان=ar}}</ref> == کۆکردنەوەی قورئان لە یەک بەرگدا == لە سەردەمی فراوانبوونی [[ئیسلام]] و بڵاو بوونەوەی لە زۆر وڵاتدا، ھاوەڵەکان جیابوونەوە، ئەمەش بووە ھۆی دەرکەوتنی خوێندنەوەی جیاواز بۆ [[قورئان]] و لە ترسی جیاوازی لە نووسینەوەی قورئان، و گۆڕینی زمانەکەی، عوسمان ھەموو موسڵمانانی کۆکردەوە لەسەر زمانی قوڕەیش یان دیالێکتی قوڕەیش کە ئەویش دیالێکتی عەرەبە، و قورئانی نوسیوە بە زمانی عەرەبی، و ناونرا (قورئانی عوسمان)یان قورئانی ئیمام.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابی|یەکەم=د علی|سەردێڕ=کیف وصل عثمان بن عفان لحکم الدولة الإسلامیة؟|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2020/3/1/کیف-وصل-عثمان-بن-عفان-لحکم-الدولة|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> == کۆچی دوایی == عوسمانی کوڕی عەفان شەھیدکرا لە ساڵی ٣٥ی کۆچی و بە شێوەیەکی ناشیرینانە، لە کاتێکا لە تەمەنی ٨٢ ساڵیدا بوو و شەھیدبوونی لەسەر دەستی کۆمەڵێک لە ناڕازییەکان بوو لە دەسەڵاتی، ئەوانی کە دواتر لە ئایین لایان دا و دوورکەوتنەوە لە کۆبوونەوە بۆ چارەسەرکردن و ڕێککەوتن، و لە بەقیع نێژرا؛ و شەھیدبوونی عوسمان پێشەکییەک بوو بۆ ڕووداوە دیارەکانی مێژووی موسڵمانان وەک [[شەڕی جەمەل]] و [[شەڕی سەفین|شەری سەفین]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=قلالة|یەکەم=نورالدین|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=عثمان بن عفان.. ذو النورین|ناونیشان=https://islamonline.net/عثمان-بن-عفان-ذو-النورین/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=إسلام أون لاین|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://islamonline.net/%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%B0%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%86/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> == لە وتەکانی پێغەمبەر لەسەر شەھیدبوونی عوسمان == لە ئیبن عومەرەوە، ئەڵیت، پێغەمبەر فەرموویەتی ئاژاوەیەک ڕوو دەدات، پیاوێک ڕۆیشت لەبەردەماندا، وتی؛ ئەم پیاوەی تیا دەکوژرێت بە زوڵم لێکراوی، کە سەیرم کرد پیاوەکە عوسمانی کوڕی عەفان بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ملخص عن عثمان بن عفان|ناونیشان=https://mawdoo3.com/ملخص_عن_عثمان_بن_عفان|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * عوسمانی کوڕی عەفان، کەسایەتی وسەردەمەکەی، نوسینی/د. محەممەد عەلی سەڵابی، و/ حەمید محەممەد عەبدولڵا. * وێکپیدیای عەرەبی. {{محەممەد٢}} {{خەلافەتی ڕاشدین}} {{زانایانی عەرەب و موسوڵمانان}} {{ھاوەڵانی پێغەمبەر}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد|مێژووی ئیسلام|سیاسەت|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Uthman}} [[پۆل:تاوانەکانی ٦٥٦]] [[پۆل:مردووانی ٦٥٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٥٨٠]] [[پۆل:ھاوەڵەکان]] [[پۆل:دە یاری بەھەشتی]] [[پۆل:دە مزگێنی پێدراوی بەھەشت]] [[پۆل:عەرەبە موسڵمانەکان]] [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] [[پۆل:عوسمان کوڕی عەفان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٥٧٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٥٧٦]] [[پۆل:ئەمەویەکان]] [[پۆل:شەھیدانی سەحابە]] q38mh9b2habtux12ut6xrwt5z71h60v 0 10904 1660433 1510101 2026-09-04T14:48:24Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660433 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سەرچاوەی باوەڕپێنەکراو|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} }} {{زانیاریدانی سوڵتانی عوسمانی |ناوی سوڵتان = سوڵتان عوسمانی دووەم |ناوی تەواو = سوڵتان عوسمانی دووەم کوڕی ئەحمەدی یەکەم |وێنە = Genç Osman.JPG |وێنەی واژوو = |لێدوان = سوڵتان عوسمانی دووەم |ماوەی حوکم =١٦١٨–١٦٢٢ |پێش خۆی = [[مستەفای یەکەم]] |دوای خۆی =[[مستەفای یەکەم]] |باوک = [[ئەحمەدی یەکەم]] |دایک = ماهی فەیروز سوڵتان |مێژووی لە دایکبوون = ١٦٠٤ |شوێنی لە دایکبوون = |مێژووی مردن = ١٦٢٢ |شوێنی مردن = |}} '''سوڵتان عوسمانی دووەم''' کوڕی ئەحمەد کوڕی محەممەد کوری [[موڕادی سێیەم]]، ھەستا لە دژی مامەکەی [[مستەفای یەکەم]] و لایبرد و حوکمی لێوەرگرت ساڵی ١٦١٨ و خۆی حوکمی گرتە دەست کاتێک لە تەمەنی ١٣ ساڵیدابوو و وڵات لەژێر مەترسی ناوخۆیی و دەرەکییدا بوو و کارووباری ولات تێک چوو بوو، عوسمانی دووەم لەگەڵ کەمی تەمەنی ویستی چاکسازی ئەنجام بدات و ژیان بگەڕێنێتەوە بۆ دام و دەزگاکانی دەوڵەت بەڵام نەیتوانی ئەوە بکات و ڕێگەیان گرت، سوپای [[ئینکیشاری]] لاواز بوون لە شەڕدا و یاخی ئەبوون و عوسمانی دووەم ویستی دەرسیان دابدات و بە سەربازی نوێی ڕاھێنراو جێگەیان بگرێتەوە لەبەرئەوە سوپای ئینکیشاری شۆڕشیان لێکرد و کوشتیان لە ٢٠ی ئایاری ١٦٢٢ز. == سەرچاوەکان == * سایتی مەعریفە{{پشتڕاست نەکراو}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Osman II|عوسمانی دووەم}} {{سوڵتانە عوسمانییەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|مێژوو|ژیاننامە|ئیسلام|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|سیاسەت|تورکیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:سوڵتانە عوسمانییەکانی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:تورکە عوسمانییەکان]] [[پۆل:خەڵکی ئەستەمبوڵ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٠٤]] [[پۆل:تاوانەکانی ١٦٢٢]] [[پۆل:مردووانی ١٦٢٢]] [[پۆل:پاشا لە سێدارەدراوەکان]] [[پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە ئاسیا]] ik8wwq2j5lqpx0q4z1bzzbfj2xa7cg7 0 10930 1660464 1510267 2026-09-04T15:04:52Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660464 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی سوڵتانی عوسمانی |ناوی سوڵتان = سوڵتان عەبدولمەجیدی دووەم کوڕی عەبدولعەزیزی یەکەم |ناوی تەواو =سوڵتان عەبدولمەجیدی دووەم کوڕی عەبدولعەزیزی یەکەم |وێنە =Portrait Caliph Abdulmecid II.jpg |وێنەی واژوو = |لێدوان = سوڵتان عەبدولمەجیدی دووەم |ماوەی حوکم =١٩٢٢ - ١٩٢٤ |پێش خۆی = [[محەمەدی شەشەم]] |دوای خۆی = |باوک = [[عەبدولعەزیزی یەکەم]] |دایک = |مێژووی لە دایکبوون = ١٨٦٨ |شوێنی لە دایکبوون = |مێژووی مردن = ١٩٤٤ |شوێنی مردن = ||نازناو=کۆتا خەلیفە}} '''سوڵتان عەبدولمەجیدی دووەم''' کوری عەبدول عەزیز لە نێوان ساڵانی ١٨٦٨ تا ١٩٤٤ ژیاوە، دوایین خەلیفەی عوسمانی بوو، خەلافەتی گرتە دەست لە ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩١٩ تا ٣ی ئازاری ١٩٢٤، و بە شیوەیەکی تایبەت خویندنی وەرگرت. == ژێردەریایی عەبدولمەجید == لە ٥ی شوباتی ١٨٨٧ دەوڵەتی عوسمانی ژێر دەریاییەکەی ناردە دەریاوە (بە ناوی عەبدولمەجید) و چووە ریزی کەشتیگەلە دەریاییەکانیان، ئەمەش یەکەم جار بوو عوسمانییەکان ژێر دەریایی بەکار بھێنن، نازناوی ژێنەڕاڵی سوپای عوسمانی وەرگرت و ئیشی کرد وەک سەرۆکی کۆمەڵەی ھونەری عوسمانی، وێنەکیش بوو و ھەندیک لە تابلۆکانی لە پێشەنگای ڤیەننا دانران ساڵی ١٩١٨، چوار جار ژنی ھیناوە، کۆچی دوایی کرد لە ٢٣ی ئابی ١٩٤٤، لە ماڵەکەی خۆی لە [[پاریس]]، [[فەڕەنسا]] و لە [[مەدینە]] نێژرا لە [[شانشینی سعوودیە]]. == لابردنی == خەلیفە بە ناو پێشەنگی باڵای ئایینی و سیاسی هەموو موسڵمانان بووە لە سەرانسەری جیهاندا، ئامانجی سەرەکیی ڕێگریکردن لە توندڕەوی یان پاراستنی ئایینەکە بوو لە گەندەڵی.{{sfn|Özcan|1997|pp=45–52}} لە دوایین دانیشتنی دانوستانەکانی بودجە لە ٣ی ئازاری ١٩٢٤، جێگری ئورفا شێخ سەفەت ئەفەندی و ٥٣ هاوڕێکەی داوای هەڵوەشاندنەوەی خەلافەتیان کرد، بەو پێیەی کە ئیتر پێویست نییە. ئەمەش بە زۆرینەی دەنگ پەسەند کرا و یاسایەک دامەزرا. بەهەمان یاسا بڕیاردرا هەموو ئەندامانی بنەماڵەی عوسمانی دەربکرێن. بەڵام مستەفا کەمال ئەتاتورک خەلافەتی پێشکەش بە ئەحمەد شەریف ئەس سێنوس کرد، بەو مەرجەی کە لە دەرەوەی تورکیا نیشتەجێ بێت؛ سێنوسی ئەو پێشنیارەی ڕەتکردەوە و پشتگیری خۆی بۆ عەبدولمەجید پشتڕاستکردەوە.{{sfn|Özoğlu|2011|p=5; Özoğlu quotes 867.00/1801: [[Mark Lambert Bristol]] on 19 August 1924}} == لە دەربەدەریدا == کاتێک عەبدولمەجیدی دووەم گەیشتە سویسرا، ماوەیەک لەسەر سنوور ڕاگیرا، بەڵام دوای دواکەوتن لە وڵاتەکەی وەرگیرا.<ref>Lord Kinross, ''The Rebirth of a Nation'', Kasım 1966, Sayfa 386, Amerikan Neşriyatı Bürosu için özel basım (ISBN bilgisi yoktur).</ref> لە سویسرا چەندین جار وتی کە دڵتەنگە لە هەڵوەشاندنەوەی خەلافەت، و ئەمەش دەبێتە هۆی ئاژاوە بۆ جیهانی ئیسلامی، لەگەڵ سەرهەڵدانی توندڕەوی. بەڵام دوای ئەوەی حکومەتی تورکیا گوشاری خستە سەر حکومەتی سویسرا، جارێکی تر ڕێگە بە عەبدولمەجید نەدرا لە سویسرا وتارێکی لەو شێوەیە پێشکەش بکات.<ref name="ayse">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.haksozhaber.net/evvel-zaman-icinde-halifelik-vardi-15148yy.htm|سەردێڕ=Ayşe Hür, Evvel Zaman İçinde Halifelik Vardı, ''Taraf gazetesi, 07.03.2010''|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130921062128/http://www.haksozhaber.net/evvel-zaman-icinde-halifelik-vardi-15148yy.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> دوای مانەوەی بۆ ماوەیەک لە سویسرا، لە ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٢٤ ڕووی لە شاری نیس لە فەرەنسا کرد.<ref name="butundunya">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.butundunya.com/pdfs/2011/02/077-084.pdf|سەردێڕ=Cengiz Özakıncı, Haremde Beethoven, Sarayda Goethe: Son Halife Abdülmecid Efendi, ''Bütün Dünya dergisi, Şubat 2011''|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150923195452/http://www.butundunya.com/pdfs/2011/02/077-084.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> عەبدولمەجید لە شاری نیس لە فەرەنسا ژیانێکی ئارام و ئارامی بەسەر بردووە.<ref name="tdv">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c01/c010313.pdf|سەردێڕ=Cevdet Küçük, Abdülmecid Efendi, ''Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi''|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150402232429/http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c01/c010313.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> بەو پێیەی پشتیوانی پێشبینیکراوی جیهانی ئیسلامی بۆ نۆژەنکردنەوەی خەلافەت بەدەست نەهێنا، زیاتر دەستی کرد بە تەرکیزکردن لەسەر عیبادەت و نیگارکێشان و مۆسیقا.<ref name="tdv" /> لە ٢٣ی ئابی ١٩٤٤ عەبدولمەجیدی دووەم لە ماڵەکەی خۆی لە پاریس کۆچی دوایی کرد، بەهۆی جەڵتەی دڵەوە.<ref name="lale">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Uçan|یەکەم١=Lale|سەردێڕ=Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı- Şehzâdelik, Veliahtlık ve Halifelik Yılları|ناونیشان=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf|بڵاوکەرەوە=İstanbul Üniversitsi Sosyal Bilimler Enstitüsü doktora tezi, İstanbul 2019|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201127062256/http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == تابلۆکانی == <gallery widths="150" heights="150"> File:Haremde Goethe.JPG|''Haremde Goethe'' (١٨٩٨/١٩١٧) File:Haremde beethoven.jpg|''Haremde Beethoven'' (١٩١٥) File:Abdulmecid-camikapisi.JPG|''Cami Kapısı'' (١٩٢٠) File:Abdülmecit Efendi'nin imzaladığı Abdülhak Hâmit Tarhan resmi.png|تابلۆی عەبدولحەک حەمیت تەرحان، لەگەڵ دەقەکەی بە وتەی تورکی عوسمانی، "بە دڵ دروستکراوە". </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٣}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Özcan|یەکەم=Azmi|سەردێڕ=Pan-Islamism: Indian Muslims, the Ottomans and Britain, 1877–1924|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=s04pus5jBNwC&pg=PA49|ساڵ=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٠-٠٤-١٠٦٣٢-٤}} {{سوڵتانە عوسمانییەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|ژیاننامە|ئیسلام|مێژوو|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ڕۆژھەڵاتی ناوین|تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Abdül Mecid II}} [[پۆل:تورکە عوسمانییەکان]] [[پۆل:خەلیفەکان]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٨]] [[پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لە سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:ئیسلام]] [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] [[پۆل:وێنەکێشە ڕۆژھەڵاتناسەکان]] qgrtzfr615fox83byevl57w3biuyeph 0 11508 1660430 1510083 2026-09-04T14:46:21Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660430 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''عوزەیر'''، یەکێکە لە پێغەمبەرەکانی [[بەنی ئیسرائیل]]، خوا سەد ساڵ مراندوویەتی پاشان زیندووی کردۆتەوە، ئایین نوێ کردۆتەوە بۆ بەنی ئیسرائیل و فێری [[تەورات|تەوراتی]] کردونەتەوە دوای ئەوەی لە بیریان چوو بوویەوە. ئارامگەی عوزەیر لە [[پارێزگای عەممارە]]یە لە [[عێراق]]. {{کورت}} {{پۆلی کۆمنز|Ezra}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|قورئان}} [[پۆل:دامەزرێنەرانی ئایینەکان]] [[پۆل:دامەزرێنەرانی دینەکان]] qq8lsf7kw141wka1syn7bl7cdq4thwi 0 12141 1660520 1510570 2026-09-04T15:34:04Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660520 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن}} }} {{کەسایەتی | ناو =فارابی | وێنە = Iranian Farabi.jpg | قەبارەی وێنە = 230 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون =فاراب | ڕێکەوتی لەدایکبوون =٨٧٠ز | ڕێکەوتی مردن =٩٥٠ز | شوێنی مردن =[[دیمەشق]] ، [[سووریا]] | هۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە =[[فارس]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە =زانا ، فەلەک ناس ، [[مۆسیقا]] ، [[فیزیک]] ، [[فەلسەفە]] ، [[کۆمەڵناس]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە هۆی =alfaraius(ئه‌لفاريۆس) | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین =[[ئیسلام]] | هاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} ناوی '''ئەبو ناسر موحەمەد کوڕی فەرخ فارابی''' ە لە گوندێکی بچووک بە ناوی " واسیج " لە نزیک فاراب لە ساڵی ٢٥٩ە "٨٧٠ز" لە دایک بووە . باوک و دایکی بە ڕەگەز فارسن بەڵام بنەماڵەکەیان پێش ئەوان، زۆر زوو کۆچیان کرد بۆ تورکستان. لە ئورووپادا بە"Alfarabius" ناسراوە. ==ژیان== فارابی کوڕی پیاوێکی سەرباز بوو. لە سەرەتادا لە فاراب و بوخارا دەستی کردووە بە خوێندن و بەڵام دواتر بۆ خوێندنی زیاتر و بەدەستھێنانی پلەی بەرزتر ڕووی کردۆتە بەغداد و بۆ ماوەیەکی زۆر لەساڵی" ٩٠١- ٩٤٢ز" لەوێ ماوەتەوە و خەریکی خوێندن بووە . لەو ماوەیەدا پسپۆڕی لە چەند زمانێکی جیاواز و چەند بابەتێکی زانستی جیاوازدا بەدەست ھێناوە. لە ماوەی مانەوەیدا لە "بەغداد"دا دەسەڵاتی شەش خەلیفەی عەباسی تێپەراندووە. وەک فەیلەسوف و زانایەک دەبێتە شارەزایەکی زۆر باش لەبەشە جیاوازەکانی فێرکردن و زمانە جیاوازەکاندا. فارابی بەمەبەستی خوێندن و زانست سەفەری بۆ زۆر شوێن کردووە . بۆ ماوەیەک لە میسر و دیمەشقدا خەریکی خوێندن بووەو سەردانی دادگای "سیف الدولە"ی لە حەلەب کردووە لەگەڵ ئەوەشدا بەردەوام و ناوبەناو سەردانی بەغدادی کردۆتەوە. بە سەردانەکانی بۆ دادگای حەلەب دەبێتە یەکێک لە ھاریکارەکانی مەلیک. ئیتر لێرەوە و لە حەڵەبەوە ناوبانگی بە دونیادا بڵاو دەبێتەوە. لە سەرەتاکانی تەمەنیدا وەک قازی کاریکردووە و بەڵام دواتر لە بواری پسپۆڕی خۆیدا دەستیکردووە بە وانە وتنەوە، لە ماوەی کۆرس و دەرسەکانیدا توشی زۆر ناڕەحەتی و دەردەسەری دەبێت و بۆ ماوەیەکیش سەرپەرشتی باخچەیەک دەکات بۆ خۆی. بەڵام پێش ئەوەی ژن بھێنێت لە ساڵی ٣٣٩ە "٩٥٠ز"لە تەمەنی "٨٠" ساڵیدا و لە دیمەشق کۆچی دوایی کردووە. ==زانستەکان== فارابی لە بوارەکانی زانست و فەلسەفە و لۆژیک و کۆمەڵناسی و پزیشکی و بیرکاری و مۆسیقادا بەشداریەکی بەرچاوی ھەبووە، بەڵام دەور و پسپۆڕی سەرەکی خۆی لە بواری فەلسەفە و کۆمەڵناسی و لۆژیک دا بووە ، لەگەڵ ئەوەشدا ھەمیشە وەک ئینسیکلۆپیدیایەک سەیرکراوە. فارابی لە یەکەمین بیریارە ئیسلامیەکانە کە ھەوڵی گواستنەوەی فیکر و بۆچوونەکانی ئەفڵاتۆن و ئەرستۆی داوە بۆ ناو جیھانی ئیسلامی، لێرەوە کاریگەری لەسەر زۆر فەیلەسوفی گەورەتری ئیسلامی دانا وەک ئیبن سینا و ئیبن روشد.وەک فەیلەسوف زۆر کات وەک ئەفڵاتۆنیەکی نوێ دادەنرێت کە ھەوڵی داوە بۆچوونەکانی ئەفڵاتۆن و ئەرستۆ لەگەڵ ئاییندا بسازێنێت و لێدوانی زۆر دەوڵەمەندی لەسەر فیزیک و کەشناسی و لۆژیکی ئەرستۆ نووسیوە، زیاد لەوانەش ژمارەیەکی زۆر کتێبیشی لەسەر چەند بابەتێکی جیاوازی فەلسەفی نووسیوە کە پیشاندەری دەوری فارابین لە فەلسەفەدا و ھەر بەمانەشە لە فەلسەفەدا بە مامۆستای دووەم ناسراوە، "لە فەلسەفەدا ئەرستۆ بە مامۆستای یەکەم ناسراوە". یەکێک لە بەشداریە گرنگەکانی فارابی ئەوە بوو کە لێکۆڵینەوەی لە لۆژیک دا ئاسان کرد بە دابەشکردنی لۆژیک بۆ دوو جۆر ئەوانیش، بۆچوون "تخیول" و سەلماندن "پبوت". فارابی لە ھەموو فەیلەسوفە ئیسلامیەکانی تر زیاتر ھۆش و ئاگای خۆی تایبەت کردووە بە تیۆ ریای سیاسەتەوە، لە کتێبی "شارە کامڵەکە"دا ھەوڵی گونجاندنی سیستەمی ئەفڵاتۆنی "وەک ئەوەی کە لە کۆمار و یاساکەی ئەفڵاتۆندا ھاتووە" داوە لەگەڵ بارودۆخی سیاسی ئەو کاتەی مسوڵماناندا. ==دیکەی زانستەکان== لە کۆمەڵناسیشدا چەند کتێبێکی گرنگی نووسیوە لەوانە "ارا‌و اھل المدینە الفاچیلە" کە لە رێیەوە ناوبانگێکی گەورەی پەیداکرد. کتێبەکانی دیکەشی لەسەر دەروونناسی و میتافیزیک بە شێوەیەکی گشتی بە پشت بەستن بە بۆچوون و کارەکانی خۆی نووسیونی . ھەروەھا کتێبێکیشی نووسیوە لەسەر مۆسیقا بەناوی " کتاب الموسیقا" . فارابی پسپۆرێکی گەورە بوو لە ھونەر و زانستی مۆسیقادا. چەند ئامیرێکی مۆسیقیشی داھێنا و لەگەڵ ئەوەشدا لە زانستی نۆتەی مۆسیقادا بەشداریەکی باشی ھەبوو. لەچەندین سەرچاوەدا ئاماژە بەوەکراوە کە توانیویەتی ھەموو ئامێرە موسیقیەکانی بژەنێت و بە ویستی خۆی خەڵک بخاتە گریان یان پێکەنین. لە بواری فیزیکیشدا توانیویەتی بوونی بۆشایی بدۆزێتەوە. ==کتێبەکان== ھەرچەندە ھەندێک لە کتێبەکانی لە ناو چوون و نەماون بەڵام ئەوەندەی کە ماون "١١٧" کتێبن. "٤٣" دانەیان لەبواری لۆژیک ، "١١" دانەیانلە بواری میتافیزیک ، "٧" دانەیان لەبارەی ئەخلاقەوە نووسراون ، "٧" دانەیان لە بارەی زانستی سیاسەتەوە ، "١٧" دانەی دیکەیان لەبارەی مۆسیقا و پزیشکی و کۆمەڵناسیەوەیە و"١١" دانە دیکەش لێدوانەکانی فارابین لەسەر کتێبی دیکە. یەکێک لە کتێبە بەناوبانگەکانی بەناوی" فێول الحکمە"یە کە بۆ ماوەی چەند سەدەیەک لە ناوەندە جیاوازەکانی فێرکردندا بوو بوو بە کتێبێکی گرنگی فەلسەفی و تائێستاش لە ھەندێک لە ناوەندەکانی رۆژئاواشدا دەخوێنرێت. لە کتێبی "کتاب الاحێا‌و العلوم" دا بە شێوەیەکی زۆر تایبەت و بەسوود بنچینە و دابەشکاریەکانی یاساکانی زانستی موناقەشە کردووە. یەکەمین مسوڵمانە کە ھەوڵیداوە زانینی مرۆڤ رێکبخات بە پێی سیستەم.. کتێبی" اراْ اھل المدینە الفاچیلە " بەشداریەکی گرنگی فارابیە لە زانستی کۆمەڵناسی و زانستی سیاسیدا . ==کاریگەری== فارابی بۆ ماوەی چەند سەدەیەک کاریگەریەکی باشی ھەبووە لە سەر زانست و زانین . بەداخەوە کە کتێبی "ئایینناسی ئەرستوو" کە لەو کاتەدا بەردەستی کەوتووە، بە کتێبێکی ناوازەو دەگمەنی ئەرستۆی زانیوە ، بەڵام دواتر دەرکەوت کە ئەو کتێبە لە نوسینی ھەندێک لە ئەفڵاتۆنیە نوێیەکان بووە نەک ئەرستۆ. لە گەڵ ئەوەشدا فارابی لە فەلەسەفەدا بۆ ماوەی چەند سەدەیەک بە مامۆستای دووەم ناسرابوو. لە ڕێگەی کارەکانیشیەوە کاری لەسەر سازاندنی فەلسەفە و سۆفیزم کردووە بەیەکەوە. {{زانایانی عەرەب و موسوڵمانان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەفغانستان|ئێران|ئیسلام|سیاسەت|فیزیک|تورکیا|فەلسەفە|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Al-Farabi}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٨٧٢]] [[پۆل:مردووانی دەیەی ٩٥٠]] [[پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٠یەم]] [[پۆل:کیمیاگەرانی سەردەمی نێوەڕاستی ئیسلام]] [[پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق]] [[پۆل:داھێنەرە موسڵمانەکان]] [[پۆل:مۆسیقای فارسی]] [[پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور]] [[پۆل:فەیلەسووفانی زمان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی یاسا]] [[پۆل:فەیلەسووفانی زانست]] [[پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان]] [[پۆل:کیمیازانانی ئێرانی]] [[پۆل:شیعەکان]] p1h20kaore3l97hzsfydzmyowv97zmo 10 12182 1660617 1586185 2026-09-04T17:12:36Z Kurdistanfutuermovment bak 78877 1660617 wikitext text/x-wiki {{navbox |name = ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان |title = [[پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان|ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] |bodyclass = hlist |state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | group1 = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان(باک)]] * [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک) * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا) * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پارتی سەربەستیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە) * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە) * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ھیوا]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] * [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] * [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]] * [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]] * [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە) }} | group2 = [[باشووری کوردستان|باشوور]] | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان]] * [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]] * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی گۆڕان]] * [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق]] * [[Kurdish Tribal Association]] * [[پارتی ئازادی و دیموکراسیی ئێزیدییەکان]] (پادێ) * [[تەڤگەری ئازادیی ژنانی ئێزیدی]] (تاژێ) * [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق]] * [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (پەدەکە) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-بەرەی پێشکەوتوو]] * [[تەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان]] * [[ڕێکخراوی ژنانی ئازادی کوردستان]] (ڕژاک) * [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] * [[لیستی کوردستانی]] * [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] (حەسەکە) * [[بزووتنەوەی سۆسیالیستی کوردستانی عێراق]] * [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (یەنەکە) * [[لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی]] * [[حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان]] * [[بەرەی تێکۆشانی دیموکراسی]] * [[بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان]] * [[یەکگرتنی دیموکراتی کوردی فەیلی]] * [[پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی سەوزی کوردستان]] * [[یەکێتیی نەتەوەییی دیموکراتی کوردستان]] (یەنەدەکە) * [[بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاکسازی و پێشکەوتن]] * [[ڕەوتی ھەڵوێستی نیشتیمانی]] * [[بزووتنەوەی پەیوەندیی ئیسلامیی کوردستان]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[حیزبی ھیوا]] * [[حیزبی ڕزگاری]] * [[شۆڕش (حیزب)|شۆڕش]] * [[بەرەی کوردستانی]] * [[پاسۆک]] * [[کاژیک]] * [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[پارتی چارەسەری دیموکراتیی کوردستان]] }} | group3 = [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوا]] | list3 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]] (پەیەدە) * [[پارتەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کورد]] (پەیەنەکە) * [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک (سووریا)|تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (تەڤ-دەم) * [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)|ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد]] (ئەنەکەسە) * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]] (ھەنەکەسە) * [[دەستەی بڵندی کورد]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (ئەلپارتی) * [[یەکێتیی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] * [[بەرەی کوردان]] * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (سووریا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[تەڤگەری کۆمۆنیستی شۆڕشگێڕ]] (تەکەشە) * [[تەڤگەری گەنجانی شۆڕشگێڕی سووریا]] (تەجەشەسە) * [[بەرەی کوردی]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[بەرەی ئیسلامی کورد]] }} | group4 = [[باکووری کوردستان|باکوور]] | list4 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (دەتەھە) * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی کوردستان]] * [[ھوداپار]] * [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]] (پیک) * [[جڤاکی ئیسلامیی کوردستان]] (جیک) * [[کۆنگرەی گەلی کوردستان]] (کۆنگرا-گەل) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]] (پەدەکە-باکوور) * [[تەیرێن بازێن ئازادییا کوردستان]] (تاک) * [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) * [[پارتی ئازادیی ژنی کوردستان]] (پاژک) * [[پارتی دیموکراتی گەلان]] (ھەدەپە) * [[پارتی سۆسیالیستی کوردستان]] (پەسەکە) * [[پارتی شۆڕشی کوردستان]] (پەشەکە) * [[پارتی بۆلشڤیک (باکووری کوردستان-تورکیا)]] (بەپە(کەکە-تە)) * [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]] (مەلەکەپە) * [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]] (پەپەکەکە) * [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان]] (دەم پارتی) * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان (تورکیا)]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]] * [[خۆیبوون]] * [[ئاڵای ڕزگاری]] * [[پارتی ڕزگاریی کوردستان]] (پەرەکە) * [[حەرەکەتی ئیسلامیی کوردستان]] (حیک) * [[پارتی دیموکراسی (تورکیا)|پارتی دیموکراسی]] * [[پارتی گەلی دیموکراتی (تورکیا)|پارتی گەلی دیموکراتی]] (DEHAP) * [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]] (دەتەپە) * [[حیزبووڵڵای کوردی]] * [[پارتی کاری گەل]] (ھەپ) * [[پارتی ئازادی و یەکسانی]] (ئۆزەپ) * [[پارتی ئازادی و دیموکراسی]] (ئۆزدەپ) * [[پارتی دیموکراسیی گەل]] (ھادەپ) * [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)|پارتی دیموکراتی گەل]] (دەھاپ) * [[پارتی ھەرێمە دێموکراتیکەکان]] (دەبەپە) * [[پارتی ئاشتی و دیموکراسی]] (بەدەپە) }} | group5 = [[لوبنان]] | list5 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی دیموکراتی کوردی لوبنان]] * [[حیزبی ڕزگاریی کوردی لوبنان]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group6 = [[ئەرمەنستان]] | list6 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[یەکێتیی نەتەوەییی ئێزیدی]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group7 = دایاسپۆرا{{ھن}}و سەرانسەری | list7 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان]] (کەنەکە) * [[کۆنگرەی کۆمەڵگا دیموکراتەکانی کوردستانیەکانی ئەورووپا]] (کەجەدەکە-ئەورووپا) * [[کۆنفیدراسیۆنی کۆمەڵە کوردستانییەکان لە ئەڵمانیا]] (کۆن-مەد) * [[پلاتفۆرمی کوردەکانی ئەنادۆڵی ناوین]] (پکان) * [[دامەزراوەی شوێنەواری کوردیی لە ئەمەریکا]] * [[کساف]] * [[کۆما جڤاکێن کوردستان]] (کەجەکە) | group2 = مێژوویی | list2 = }} |below = * [[کورد]] * [[کوردستان]] * [[میرنشینە کوردییەکان]] * [[شانشینی کوردستان]] * [[کۆماری مەھاباد]] * [[کۆماری ئارارات]] * [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] * [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژاوا]] * [[کارەساتی ئەنفال]] * [[شەڕی براکوژی]] * [[شۆڕشی ئەیلوول]] * [[ڕاپەڕین]] * [[شۆڕشی ڕۆژاوا]] }}<noinclude> [[Category:کوردایەتی]] [[Category:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] </noinclude> <includeonly>[[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]]</includeonly> pmco7hob99qsiwyhnx1ro51l8jqm17z 1660641 1660617 2026-09-04T17:48:34Z Sakura emad 42467 «[[داڕێژە:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]]»ی پاراست: [[:en:WP:PP#Content disputes|شەڕەدەستکاری/کێشەی ناوەرۆک]] ([دەستکاری=تەنیا بە بەکارھێنەرانی پەسندکراوی خۆگەڕ ڕێگە بدە] (بەسەردەچێ لە ڕێکەوتی ١٧:٤٨، ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC))) 1660617 wikitext text/x-wiki {{navbox |name = ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان |title = [[پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان|ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] |bodyclass = hlist |state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | group1 = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان(باک)]] * [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک) * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا) * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پارتی سەربەستیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە) * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە) * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ھیوا]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] * [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] * [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]] * [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]] * [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە) }} | group2 = [[باشووری کوردستان|باشوور]] | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان]] * [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]] * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی گۆڕان]] * [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق]] * [[Kurdish Tribal Association]] * [[پارتی ئازادی و دیموکراسیی ئێزیدییەکان]] (پادێ) * [[تەڤگەری ئازادیی ژنانی ئێزیدی]] (تاژێ) * [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق]] * [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (پەدەکە) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-بەرەی پێشکەوتوو]] * [[تەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان]] * [[ڕێکخراوی ژنانی ئازادی کوردستان]] (ڕژاک) * [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] * [[لیستی کوردستانی]] * [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] (حەسەکە) * [[بزووتنەوەی سۆسیالیستی کوردستانی عێراق]] * [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (یەنەکە) * [[لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی]] * [[حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان]] * [[بەرەی تێکۆشانی دیموکراسی]] * [[بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان]] * [[یەکگرتنی دیموکراتی کوردی فەیلی]] * [[پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی سەوزی کوردستان]] * [[یەکێتیی نەتەوەییی دیموکراتی کوردستان]] (یەنەدەکە) * [[بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاکسازی و پێشکەوتن]] * [[ڕەوتی ھەڵوێستی نیشتیمانی]] * [[بزووتنەوەی پەیوەندیی ئیسلامیی کوردستان]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[حیزبی ھیوا]] * [[حیزبی ڕزگاری]] * [[شۆڕش (حیزب)|شۆڕش]] * [[بەرەی کوردستانی]] * [[پاسۆک]] * [[کاژیک]] * [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[پارتی چارەسەری دیموکراتیی کوردستان]] }} | group3 = [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوا]] | list3 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]] (پەیەدە) * [[پارتەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کورد]] (پەیەنەکە) * [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک (سووریا)|تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (تەڤ-دەم) * [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)|ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد]] (ئەنەکەسە) * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]] (ھەنەکەسە) * [[دەستەی بڵندی کورد]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (ئەلپارتی) * [[یەکێتیی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] * [[بەرەی کوردان]] * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (سووریا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[تەڤگەری کۆمۆنیستی شۆڕشگێڕ]] (تەکەشە) * [[تەڤگەری گەنجانی شۆڕشگێڕی سووریا]] (تەجەشەسە) * [[بەرەی کوردی]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[بەرەی ئیسلامی کورد]] }} | group4 = [[باکووری کوردستان|باکوور]] | list4 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (دەتەھە) * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی کوردستان]] * [[ھوداپار]] * [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]] (پیک) * [[جڤاکی ئیسلامیی کوردستان]] (جیک) * [[کۆنگرەی گەلی کوردستان]] (کۆنگرا-گەل) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]] (پەدەکە-باکوور) * [[تەیرێن بازێن ئازادییا کوردستان]] (تاک) * [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) * [[پارتی ئازادیی ژنی کوردستان]] (پاژک) * [[پارتی دیموکراتی گەلان]] (ھەدەپە) * [[پارتی سۆسیالیستی کوردستان]] (پەسەکە) * [[پارتی شۆڕشی کوردستان]] (پەشەکە) * [[پارتی بۆلشڤیک (باکووری کوردستان-تورکیا)]] (بەپە(کەکە-تە)) * [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]] (مەلەکەپە) * [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]] (پەپەکەکە) * [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان]] (دەم پارتی) * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان (تورکیا)]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]] * [[خۆیبوون]] * [[ئاڵای ڕزگاری]] * [[پارتی ڕزگاریی کوردستان]] (پەرەکە) * [[حەرەکەتی ئیسلامیی کوردستان]] (حیک) * [[پارتی دیموکراسی (تورکیا)|پارتی دیموکراسی]] * [[پارتی گەلی دیموکراتی (تورکیا)|پارتی گەلی دیموکراتی]] (DEHAP) * [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]] (دەتەپە) * [[حیزبووڵڵای کوردی]] * [[پارتی کاری گەل]] (ھەپ) * [[پارتی ئازادی و یەکسانی]] (ئۆزەپ) * [[پارتی ئازادی و دیموکراسی]] (ئۆزدەپ) * [[پارتی دیموکراسیی گەل]] (ھادەپ) * [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)|پارتی دیموکراتی گەل]] (دەھاپ) * [[پارتی ھەرێمە دێموکراتیکەکان]] (دەبەپە) * [[پارتی ئاشتی و دیموکراسی]] (بەدەپە) }} | group5 = [[لوبنان]] | list5 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی دیموکراتی کوردی لوبنان]] * [[حیزبی ڕزگاریی کوردی لوبنان]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group6 = [[ئەرمەنستان]] | list6 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[یەکێتیی نەتەوەییی ئێزیدی]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group7 = دایاسپۆرا{{ھن}}و سەرانسەری | list7 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان]] (کەنەکە) * [[کۆنگرەی کۆمەڵگا دیموکراتەکانی کوردستانیەکانی ئەورووپا]] (کەجەدەکە-ئەورووپا) * [[کۆنفیدراسیۆنی کۆمەڵە کوردستانییەکان لە ئەڵمانیا]] (کۆن-مەد) * [[پلاتفۆرمی کوردەکانی ئەنادۆڵی ناوین]] (پکان) * [[دامەزراوەی شوێنەواری کوردیی لە ئەمەریکا]] * [[کساف]] * [[کۆما جڤاکێن کوردستان]] (کەجەکە) | group2 = مێژوویی | list2 = }} |below = * [[کورد]] * [[کوردستان]] * [[میرنشینە کوردییەکان]] * [[شانشینی کوردستان]] * [[کۆماری مەھاباد]] * [[کۆماری ئارارات]] * [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] * [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژاوا]] * [[کارەساتی ئەنفال]] * [[شەڕی براکوژی]] * [[شۆڕشی ئەیلوول]] * [[ڕاپەڕین]] * [[شۆڕشی ڕۆژاوا]] }}<noinclude> [[Category:کوردایەتی]] [[Category:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] </noinclude> <includeonly>[[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]]</includeonly> pmco7hob99qsiwyhnx1ro51l8jqm17z 1660829 1660641 2026-09-04T20:41:49Z Pirehelokan 5097 لابردنی * [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان(باک)]] کە پێشتر سڕدراوەتەوە 1660829 wikitext text/x-wiki {{navbox |name = ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان |title = [[پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان|ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] |bodyclass = hlist |state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | group1 = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک) * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا) * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پارتی سەربەستیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە) * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە) * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ھیوا]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] * [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] * [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]] * [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]] * [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە) }} | group2 = [[باشووری کوردستان|باشوور]] | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان]] * [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]] * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی گۆڕان]] * [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق]] * [[Kurdish Tribal Association]] * [[پارتی ئازادی و دیموکراسیی ئێزیدییەکان]] (پادێ) * [[تەڤگەری ئازادیی ژنانی ئێزیدی]] (تاژێ) * [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق]] * [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (پەدەکە) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-بەرەی پێشکەوتوو]] * [[تەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان]] * [[ڕێکخراوی ژنانی ئازادی کوردستان]] (ڕژاک) * [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] * [[لیستی کوردستانی]] * [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] (حەسەکە) * [[بزووتنەوەی سۆسیالیستی کوردستانی عێراق]] * [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (یەنەکە) * [[لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی]] * [[حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان]] * [[بەرەی تێکۆشانی دیموکراسی]] * [[بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان]] * [[یەکگرتنی دیموکراتی کوردی فەیلی]] * [[پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی سەوزی کوردستان]] * [[یەکێتیی نەتەوەییی دیموکراتی کوردستان]] (یەنەدەکە) * [[بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاکسازی و پێشکەوتن]] * [[ڕەوتی ھەڵوێستی نیشتیمانی]] * [[بزووتنەوەی پەیوەندیی ئیسلامیی کوردستان]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[حیزبی ھیوا]] * [[حیزبی ڕزگاری]] * [[شۆڕش (حیزب)|شۆڕش]] * [[بەرەی کوردستانی]] * [[پاسۆک]] * [[کاژیک]] * [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[پارتی چارەسەری دیموکراتیی کوردستان]] }} | group3 = [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوا]] | list3 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]] (پەیەدە) * [[پارتەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کورد]] (پەیەنەکە) * [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک (سووریا)|تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (تەڤ-دەم) * [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)|ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد]] (ئەنەکەسە) * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]] (ھەنەکەسە) * [[دەستەی بڵندی کورد]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (ئەلپارتی) * [[یەکێتیی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] * [[بەرەی کوردان]] * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (سووریا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[تەڤگەری کۆمۆنیستی شۆڕشگێڕ]] (تەکەشە) * [[تەڤگەری گەنجانی شۆڕشگێڕی سووریا]] (تەجەشەسە) * [[بەرەی کوردی]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[بەرەی ئیسلامی کورد]] }} | group4 = [[باکووری کوردستان|باکوور]] | list4 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (دەتەھە) * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی کوردستان]] * [[ھوداپار]] * [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]] (پیک) * [[جڤاکی ئیسلامیی کوردستان]] (جیک) * [[کۆنگرەی گەلی کوردستان]] (کۆنگرا-گەل) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]] (پەدەکە-باکوور) * [[تەیرێن بازێن ئازادییا کوردستان]] (تاک) * [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) * [[پارتی ئازادیی ژنی کوردستان]] (پاژک) * [[پارتی دیموکراتی گەلان]] (ھەدەپە) * [[پارتی سۆسیالیستی کوردستان]] (پەسەکە) * [[پارتی شۆڕشی کوردستان]] (پەشەکە) * [[پارتی بۆلشڤیک (باکووری کوردستان-تورکیا)]] (بەپە(کەکە-تە)) * [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]] (مەلەکەپە) * [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]] (پەپەکەکە) * [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان]] (دەم پارتی) * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان (تورکیا)]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]] * [[خۆیبوون]] * [[ئاڵای ڕزگاری]] * [[پارتی ڕزگاریی کوردستان]] (پەرەکە) * [[حەرەکەتی ئیسلامیی کوردستان]] (حیک) * [[پارتی دیموکراسی (تورکیا)|پارتی دیموکراسی]] * [[پارتی گەلی دیموکراتی (تورکیا)|پارتی گەلی دیموکراتی]] (DEHAP) * [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]] (دەتەپە) * [[حیزبووڵڵای کوردی]] * [[پارتی کاری گەل]] (ھەپ) * [[پارتی ئازادی و یەکسانی]] (ئۆزەپ) * [[پارتی ئازادی و دیموکراسی]] (ئۆزدەپ) * [[پارتی دیموکراسیی گەل]] (ھادەپ) * [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)|پارتی دیموکراتی گەل]] (دەھاپ) * [[پارتی ھەرێمە دێموکراتیکەکان]] (دەبەپە) * [[پارتی ئاشتی و دیموکراسی]] (بەدەپە) }} | group5 = [[لوبنان]] | list5 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی دیموکراتی کوردی لوبنان]] * [[حیزبی ڕزگاریی کوردی لوبنان]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group6 = [[ئەرمەنستان]] | list6 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[یەکێتیی نەتەوەییی ئێزیدی]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group7 = دایاسپۆرا{{ھن}}و سەرانسەری | list7 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان]] (کەنەکە) * [[کۆنگرەی کۆمەڵگا دیموکراتەکانی کوردستانیەکانی ئەورووپا]] (کەجەدەکە-ئەورووپا) * [[کۆنفیدراسیۆنی کۆمەڵە کوردستانییەکان لە ئەڵمانیا]] (کۆن-مەد) * [[پلاتفۆرمی کوردەکانی ئەنادۆڵی ناوین]] (پکان) * [[دامەزراوەی شوێنەواری کوردیی لە ئەمەریکا]] * [[کساف]] * [[کۆما جڤاکێن کوردستان]] (کەجەکە) | group2 = مێژوویی | list2 = }} |below = * [[کورد]] * [[کوردستان]] * [[میرنشینە کوردییەکان]] * [[شانشینی کوردستان]] * [[کۆماری مەھاباد]] * [[کۆماری ئارارات]] * [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] * [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژاوا]] * [[کارەساتی ئەنفال]] * [[شەڕی براکوژی]] * [[شۆڕشی ئەیلوول]] * [[ڕاپەڕین]] * [[شۆڕشی ڕۆژاوا]] }}<noinclude> [[Category:کوردایەتی]] [[Category:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] </noinclude> <includeonly>[[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]]</includeonly> sp3f61e0md8cq1vpnomc014rmco79y5 0 12544 1661050 1657634 2026-09-05T11:34:08Z Amine yousefi 16159 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1661050 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = سی ئێس لێوس | وێنە = Statue of C.S. Lewis, Belfast.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | ناوی کاتی لەدایکبوون = کڵایڤ ستاپڵس لێوس | شوێنی لەدایکبوون = [[بێڵفاست]]، [[ئیرلەندا]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[٢٩ی تشرینی دووەم]]ی [[١٨٩٨]] | ڕێکەوتی مردن = [[٢٢ی تشرینی دووەم]]ی [[١٩٦٣]] | شوێنی مردن = [[ئۆکسفۆرد]]، [[ئیلگنتەرا]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = [[مەسیحییەتی بەرگریکار|بەرگریکار لەمەسیحییەت]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = [[ڕۆماننووس]]، [[ھۆنراوەنووس]] و ئەکادیمی و [[لێکۆڵەرەوەی چاخەکانی ناوەڕاست]] و [[ڕەخنەگری ئەدەبی]] و [[لاھووتگەر]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[مەسیحییەت]] | ھاوسەر = [[جۆی دەیڤدمان]] | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''کڵایڤ ستاپڵس لێوس''' (بە[[ئینگلیزی]]: ''Clive Staples Lewis''، کورت دەکرێتەوە بۆ: '''''C'''. '''S'''. '''L'''ewis''، بە «جاک» ناسراوە لەلایەن خزم و دۆستانییەوە)، [[ڕۆماننووس]] و [[ھۆنراوەنووس]] و ئەکادیمی و [[لێکۆڵەرەوەی چاخەکانی ناوەڕاست]] و [[ڕەخنەگری ئەدەبی]] و [[لاھووتگەر]] و [[مەسیحییەتی بەرگریکار|بەرگریکارێکی مەسیحی]] خەڵکی شاری [[بیڵفاست]]ی [[ئیرلەندا]] بوو. ناسراوە بەھۆی چیرۆکە خەیاڵییەکانی وەکوو، [[نامەکانی سکروتەیپ]]، [[مێژووی نارینا]] و [[بۆشایی سیانەیی]] و پەڕتووکە ناچیرۆکییەکانییەوە وەکوو [[تەنھا مەسیحییەت]]، [[پەرچووەکان]] و [[کێشەی ئازار]]. لێوس لەگەڵ ھاوڕێگەکەیدا [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] دا ھاوڕێی نزیک بوون. ھەردووکیان لە کۆلیجی زمانی ئینگلیزی لە [[زانکۆی ئۆکسفۆرد]] خزمەتییان کردووە، ھەردووکیشیان ئەندامی چالاک بوون لە گرووپی نافەرمی ئەدەبی ناسراو بە [[ئینکلینجز]]دا. بەپێی یاداشتنامەکەی بەناوی [[سەرسووڕماو بە جۆی]]ەوە، لێوس لە [[کڵێسای ئیرلەندا]] ئاوەشۆرەیی کراوە لەکاتی لەدایکبوونیدا، بەڵام لە باوەڕەکەیەوە دوور کەوتەوە لەماوەی ھەرزەکاریدا. بەھۆی کاریگەری [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین|تۆڵکین]] و چەند برادەرێکی ترییەوە، لەتەمەنی ٣٢ ساڵیدا گەڕایەوە بۆ باوەڕی مەسیحییەت و بوو بەقەشەیەکی سادەی [[کڵێسای ئینگلیزی]]. == سەرچاوەکان == * [[:en:C.S.Lewis|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شیعر|وێژە|ڕۆمانەکان|شانشینی یەکگرتوو|فەلسەفە}} {{نووسەر-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|C. S. Lewis}} [[پۆل:سی ئێس لویس]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئیری]] [[پۆل:فەیلەسووفانی بریتانی]] [[پۆل:مەرگەکانی پەیوەندیدار بە نەخۆشی لە ئینگلستان]] [[پۆل:شاعیرانی ئیری]] [[پۆل:نووسەرانی ئیری]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨]] [[پۆل:لاھووتگەران]] [[پۆل:لاھووتگەری مەسیحی]] [[پۆل:ڕۆماننووسە مەسیحییەکان]] [[پۆل:مزگێنیدەر]] [[پۆل:کەسایەتییە گرنگەکان لە فەلسەفەی مەسیحییەتدا]] [[پۆل:فەلسەفەی مەسیحییەت]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی بێخوایی]] [[پۆل:مردن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان]] [[پۆل:مرۆڤدۆستانی مەسیحی]] [[پۆل:مردن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان]] [[پۆل:نووسەران دەربارەی ئایین و زانست]] [[پۆل:نووسەران دەربارەی دین و زانست]] mpw505npa6endjg3v7cbshrfj4lrzq6 0 12787 1660529 1510610 2026-09-04T15:37:21Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660529 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''فافۆن''' یان '''ئەلەمنیۆم''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Aluminium'') یەکێکە لە توخمە کیمیاییەکان، ھێماکەی (Al) و گەردیلەی ژمارە (١٣)ە. {{خشتەی خولی بچووک}} {{تووڵی دەروازە|کیمیا|زانستی ماددە}} {{پۆلی کۆمنز|Aluminium}} [[پۆل:فافۆن]] [[پۆل:توخمە کیمیایییەکان]] [[پۆل:ماددەکانی بینا]] 7u7ztq4183trp38fx5ste15bgefsfpd 0 13852 1660455 1286466 2026-09-04T14:59:54Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی پۆل:زیندووان، چونکە وتارەکە لە پۆل:مردووانی ٢٠٢٢ دایە 1660455 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = عەبباس مەعروفی | وێنە = | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[تاران]]، [[ئێران]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٣٣٦ی کۆچی هه‌تاوی | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | هۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = [[بەرلین|بێرلین]] - [[ئەڵمانیا|ئاڵمان]] | نەتەوە = [[سەنگەسەری]] (سمەنی) | هاووڵاتی = [[ئێرانی]] | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = نووسەر، چیرۆک و رۆمان، شانۆنامە نووس، رۆژنامە نووس | ساڵانی چالاکی = | شار = تاران | مووچە = | دارایی = | ناسراو بە = | سەرناو = | حیزب = | ئایین = | هاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | خەڵاتەکان = | ئیمزا = | ماڵپەڕ =http://maroufi.malakut.org }} عەبباس مەعروفی لە دایکبووی ٢٧ی گوڵانی ١٣٣٦ی کۆچی هەتاوی لە [[تاران]] ، نووسەر، شانۆنامە نووس، رۆژنامەنووسی هاوچەرخی ئێرانییە کە لە ئاڵمان ئەژی .<ref>[http://www.sokhan.com/80years.asp?id=23045 ماڵپەڕی "سخن"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330144328/http://sokhan.com/80years.asp?id=23045 |date=٣٠ی ئازاری ٢٠١٢ }}</ref> ئەو چالاکیە ئەدەبیەکانی خۆی لە ژێر چاودێری نووسەری بەناو بانگی ئێرانی [[هووشەنگ گوڵشیری]] دەسپێکرد و لە ساڵەکانی ٦٠ی هەتاوی دا لەبەر رەخنە گرتن لە حکوومەت و سیاسەتەکانی دەسەڵات کەوتە ژێر فشار و ناچار بە تەرک و بەجێ هێشتنی وڵات و رۆشتن بۆ [[ئەڵمانیا|ئاڵمان]] کرا. == ژیاننامە== عەبباس مەعروفی لە ساڵی ١٣٦٦ی هەتاوی لە [[تاران]] لە دایک بوو. خوێندنی لە زانکۆی هونەرە جوانەکانی تاران لە بواری [[هونەرە دڕاماتیکیەکان]] دا وەرگرتووە و ماوەی ١١ ساڵ لە خوێندنگا دواناوەندیەکانی تاران دا وانەی "ئەدەبیات"ی وتۆتەوە . یەکەمین کۆمەڵە چیرۆکی خۆی بە ناوی [[بەرامبەر بە هەتاو]] لە ساڵی ١٣٥٩ی هەتاوی دا لە تاران چاپ کرد. پێس تر و دواتریش چیرۆکەکانی لە بڵاوکراوەکان دا چاپ کراون، بەڵام لەگەڵ چاپی [[سەمفۆنیای مردووەکان]] بوو کە ناوی وەک نووسەرێکی باش بڵاو بۆوە. لە ساڵی ١٣٦٩ی هەتاوی گۆڤاری ئەدەبی '''[[گەردوون]]'''ی دایە دەر و بە تەواوی و زۆر چالاکانە دەستی کردە کار کردن لەو بڵاوکراوە ئەدەبیەدا. ستایل و شێوازی ئەو لەم گۆڤارەدا لەگەڵ بەرژەوەندیەکان و دڵخاوزەکانی دەسەڵاتدارانی ئێران دا هاوسەنگی و تەبایی نەبوو بۆیە کەوتە ژێر فشاری بەردەوام و سەرەنجام دادگایی کرا و گۆڤارەکە داخرا.<ref name="رادوێ زەمانە">[http://www.radiozamaneh.org/pejman/2007/05/post_35.html رادوێ زەمانە] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100716015312/http://www.radiozamaneh.org/pejman/2007/05/post_35.html |date=١٦ی تەممووزی ٢٠١٠ }}</ref> مەعروفی لە دوای داخرانی گۆڤاری [[گەردوون]] ناچار وڵاتی بە جێ هێشت . بۆ [[ئەڵمانیا|ئاڵمان]] رۆشت و کەڵکی لە بورسی [[ماڵی هاینریش بێل]] وەرگرت. لە دوای ئەوە بۆ بەڕیوە بردنی ژیانی دەستی دایە کارگەلێکی تر وەکوو بەڕێوەبەری هۆتێل و دواتر کردنەوەی [[ماڵی هوونەر و ئەدەبیاتی هیدایەت]] لە شەقامی [[کانت]]ی [[بەرلین|بێرلین]] ، کە کتێب فرۆشیەکی گەورە بوو لەوێ دەستی کردە فرۆشتنی کتێب و هەر لەوێش خولی فێرکاری چیرۆک نووسی دامەزراند و ئێستاش بەردەوامە. == بەرهەمەکان== === رۆمان=== [[پەڕگە:GetPreview.gif|100px|thumb|left|رووبەرگی کتێبی "سال بلوا " ( ساڵی ئاژاوە)]] [[پەڕگە:Paykeri-farhad.jpg|100px|thumb|left|روبەرگی رۆمانی "پەیکەری فەرهاد" بە کوردی - چاپی یەکەم ٢٠١١]] * [[سەمفۆنیای مردوەکان]] (۱۳۶۸) * [[ساڵی ئاژاوە]] (۱۳۷۱) * [[پەیکەری فەرھاد]] * [[فەرەیدوون سێ کوڕی بوو]] (۱۳۸۲) * [[تواوە]] (۱۳۸۸) * [[تەواو تایبەتی]] (۱۳۸۹) === کۆمەڵە چیرۆک=== [[پەڕگە:Derya-rewendegan.jpg|100px|thumb|left|رووبەرگی کتێبی "دەریا رۆیوەکانی دوورگەی شین تر"]] * [[لە بەرامبەر هەتاودا]] (۱۳۵۹) * [[دوایین باشترین بەرەی]] (۱۳۶۵) * [[عەتری یاس]] (۱۳۷۱) * [[دەریا رۆیوەکانی دوورگەی شین تر]] (۱۳۸۲) * [[ئەو شەست هەزارە، ئەو شەست کەسە]] === شانۆنامە=== * [[تا کوێ لەگەڵمای]] (۶۲-۱۳۶۱) * [[وەرەگ]] (۱۳۶۵) * [[دلی بای و کارمامز]] (۱۳۶۶) * [[مەندۆڵی بیرەوەریەکانی ئێمە]] (سێ شانۆنامە) (۱۳۸۲) === گۆڤار=== [[پەڕگە:Gardoon-1.png|100px|thumb|left|رووبەرگی گۆڤاری ئەدەبی "گەردوون"]] * [[گۆڤاری ئەدەبی گەردوون]] ==خەڵاتەکان== * خەڵاتی «[[بنکەی چاپەمەنی، ئەدەبی -فەلسەفی سوور کامپ]]»، ۲۰۰۱<ref name="رادوێ زەمانە"/> ==پەراوێزەکان== {{reflist}} ==سەرچاوەکان== * [http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81%DB%8C وتاری "عباس معروفی " لە ویکیپێدیای فارسی] * [http://www.bbc.co.uk/persian/arts/story/2004/07/040726_pm-cy-maroufi4.shtml ژیاننامەی عەبباس معروفی لە ماڵپەڕی بی بی سی ] * [http://maroufi.malakut.org/ ماڵپەڕی عەبباس مەعروفی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611171916/http://www.maroufi.malakut.org/ |date=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧ }} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شانۆ|ڕۆژنامەوانی|نووسین|ڕۆمانەکان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Abbas Maroufi}} [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئێرانی]] [[پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئێرانی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی]] [[پۆل:نووسەرانی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]] [[پۆل:پەنابەرە ئێرانییەکان لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٢]] gqjf2rv4ad0yi7rvof6yo2k5ckjyvpz 0 18924 1660787 1659549 2026-09-04T20:28:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660787 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| name = سێڤیلیا | native_name = {{lang|es|''Sevilla''}} | native_name_lang = | settlement_type = | image_skyline = Collagesevilla.jpg | imagesize = | image_caption = چەند شوێنێک لە سیڤیلیا | image_flag = Flag of Sevilla, Spain.svg | flag_size = 120px | image_seal = | seal_size = | image_shield = Coat of Arms of Seville.svg | shield_size = 90px | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | nickname = | motto = [[NO8DO]] (It [Seville] has not abandoned me) <!-- images and maps ----------->| image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | pushpin_map = Spain Andalusia#Spain | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|37|22|38|N|5|59|13|W|region:ES|display=inline,title}} | subdivision_type = [[وڵات]] | subdivision_name = {{flagicon|ESP}} [[ئیسپانیا]] | subdivision_type1 = [[Autonomous Community]] | subdivision_type2 = [[Provinces of Spain|پارێزگا]] | subdivision_type3 = [[Comarca]] | subdivision_name1 = {{flagicon|Andalusia}} [[ئەندەلوس]] | subdivision_name2 = [[File:Flag of Diputacion de Sevilla Spain.svg|23px]] [[پارێزگای سێڤیلیا|سێڤیلیا]] | subdivision_name3 = Sevilla <!-- Politics ----------------->| government_footnotes = | government_type = [[شارەوانی]] | governing_body = Ayuntamiento de Sevilla | leader_party = [[PSOE]] | leader_title = [[Alcalde|Mayor]] (2015) | leader_name = [[Juan Espadas]] <!-- Area --------------------->| total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | unit_pref = <!--Enter: Imperial, to display imperial before metric--> | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = ١٤٠ | area_total_sq_mi = | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox settlement for details on unit conversion--> | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = <!--for references: use<ref> tags--> | elevation_m = ٧ | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_total = ٧٠٣٬٠٢١ | population_as_of = ٢٠١١ | population_footnotes = &nbsp;([[Instituto Nacional de Estadística (Spain)|INE]]) | population_density_km2 = ٥٠٠٢٫٩٣ | population_est = | pop_est_as_of = | population_urban = ١٬١٠٧٬٠٠٠<ref>[http://www.demographia.com/db-worldua.pdf Demographia: World Urban Areas] - Demographia, 2015</ref> | population_metro = ١٬٥١٩٬٦٣٩ | population_rank = چوارەم | population_demonym = سیڤیلییەکانی ئیسپانیا، ئیشبیلییەکان <!-- General information --------------->| population_note = | timezone1 = [[Central European Time|CET]] | utc_offset1 = +١ | timezone1_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset1_DST = +٢ | postal_code_type = Postcode | postal_code = ٤١٠٠١-٤١٠٨٠ | area_code = | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = | website = {{URL|www.sevilla.org}} | footnotes = | image_dot_map = | pushpin_label_position1 = <!-- Location ------------------> }} '''سێڤیلیا''' ({{بە ئیسپانی|Sevilla}}) شار و پایتەختی ھەرێمی ئەندەلوسە کە دەکەوێتە ووڵاتی [[ئیسپانیا]] بەپێی سەرژمێری دانیشتوانی شارەکە نزیکەی ٧٠٣ ھەزار کەس تێیدا دەژین، شارەکە بە ٣١ ەکەمین باشترین شارەکان دێتە ھەژمارکردن لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]، شارەکە خاوەن مێژوویەکی کۆنەو یەکەم زانکۆ لە شارەکە مێژووی دروستکردنی بۆ ساڵی [[١٥٠٥]] دەگەڕێتەوە، شارەکە دەوروبەری ئاویە و نزیکەی ٧ مەترە بەرزە لەسەر ئاستی ڕووی دەریاوە، شارەکە خاوەنی سێیەم گەورەترین بەندەری ئەورووپایە لەدوای شارەکانی ڤینیسیا و [[جەنەوا]] لە [[ئیتالیا]] دێت. == ئەمانەش ببینە == * [[کاتنامەی سێڤیلیا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆڵکە}} {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Seville}} [[پۆل:سێڤیلیا]] [[پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی ئیسپانیا]] [[پۆل:پارێزگای سێڤیلیا]] [[پۆل:گەشتیاری لە ئیسپانیا]] [[پۆل:شارەکانی ھەرێمی ئەندەلووسیا]] [[پۆل:شارەکانی ئیسپانیا]] [[پۆل:شارە بەندەرەکان و شارۆچکەکانی سەر کەنارەکانی ئەتڵەسی ئیسپانیا]] 4qsh28osuvpjhyr729zdruue0lfg688 0 19339 1660457 1358343 2026-09-04T15:00:27Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660457 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی ئایینی |ناو =عەبباد کوڕی بیشر |ناوی خۆماڵی =عباد بن بشر |ناوی زمانی خۆماڵی =[[عەرەبی]] |وێنە = |سەردێڕ = |ئایین =[[ئیسلام]] |خوێندنگا = |پەرستگا = |فەرمان = |ناوەکانی تر = |ناوی ڕەبەنی = |نەتەوە =[[عەرەب]] |ناوی کاتی لەدایکبوون = |ب.لەدایکبوون =٦٠٦ز |شوێنی لەدایکبوون = |ب.مردن =٦٣٢ز |شوێنی مردن =[[جەنگی یەمامە]] |شوێنی گۆڕ = |شوێن = |ناونیشان = |ماوە = |پیرۆزی = |پێشین = |جێنشین = |مامۆستا =[[موحەممەد|پێغەمبەر]] |قوتابیەکانی = |کارەکانی = |بە قەشە کردن = |پیشە = |پۆستەی پێشوو = |پۆستەی ئێستا = |پۆستە = |ماڵپەڕ =}} '''عەبباد کوڕی بیشر''' ({{بە عەرەبی|عباد بن بشر}}) یەکێک بوو لە [[ھاوەڵەکان|ھاوەڵانی]] پێغەمبەر [[محەممەد]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إسلام ويب - سير أعلام النبلاء - الصحابة رضوان الله عليهم - عباد بن بشر- الجزء رقم1|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/library/content/60/87/%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%A8%D8%B4%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة الإسلام {{!}} عباد بن بشر|ناونیشان=https://islamstory.com/ar/artical/33903/%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%A8%D8%B4%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=islamstory.com|زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ژیاننامە}} {{هاوەڵانی پێغەمبەر}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ٦٣٢]] [[پۆل:ھاوەڵەکان]] [[پۆل:ئەنسار]] [[پۆل:سەحابە فەرموودە گێڕەڕەوەکان]] m2wvxi2evtfcle7w4xu3jltwsau46dq 0 19352 1660458 1510217 2026-09-04T15:00:37Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660458 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی ئایینی |ناو =عەبباسی کوڕی عەبدولموتەلیب |ناوی خۆماڵی ={{عەرەبی|العباس بن عبد المطلب}} |ناوی زمانی خۆماڵی =[[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] |وێنە = |سەردێڕ = |ئایین =[[ئیسلام]] |خوێندنگا = |پەرستگا = |فەرمان = |ناوەکانی تر = |ناوی ڕەبەنی = |نەتەوە =[[عەرەب]] |ناوی کاتی لەدایکبوون = |ب.لەدایکبوون =٥٦٦ز |شوێنی لەدایکبوون = |ب.مردن =٦٥٣ز |شوێنی مردن = |شوێنی گۆڕ = |شوێن = |ناونیشان = |ماوە = |پیرۆزی = |پێشین = |جێنشین = |مامۆستا =[[محەممەد]] |قوتابیەکانی = |کارەکانی = |بە قەشە کردن = |پیشە = |پۆستەی پێشوو = |پۆستەی ئێستا = |پۆستە = |ماڵپەڕ = }} '''عەبباس کوڕی عەبدولموتەلیب''' ({{بە عەرەبی|العباس بن عبد المطلب}}) یەکێک بوو لە [[هاوەڵەکان|هاوەڵانی]] پێغەمبەر [[محەممەد]]. {{کۆڵکە}} {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|ئیسلام|محەممەد|ئایین|ژیاننامە}} {{هاوەڵانی پێغەمبەر}} {{پۆلی کۆمنز|Abbas ibn ‘Abd al-Muttalib}} [[پۆل:مردووانی ٦٥٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٥٦٦]] [[پۆل:ھاوەڵەکان]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٦ەم]] [[پۆل:بنەماڵەی محەممەد]] [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] c6ttpnh3hyuxavcgvvqg88404k370x4 0 19372 1660595 1638242 2026-09-04T16:37:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1660595 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دزووک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| دزوك}}<br>{{lang-en| Dzuk}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70333| 44.71617}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دزووک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70333| 44.71617 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١١٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٥٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دزووک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 882d8rzpx8pqn0gnmrxdmaz8auyn9ze 0 19389 1660585 1638252 2026-09-04T16:36:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1660585 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = درێشک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| دريشك}}<br>{{lang-en| Dreshk}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70711| 44.79825}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی درێشک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70711| 44.79825 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٦٣١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''درێشک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] ac0v2ntvnl5d50abvthem75o7nt4rg4 0 20351 1660569 1501987 2026-09-04T16:33:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1660569 wikitext text/x-wiki {{short description|Web content management system}}{{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox software|name=Drupal|repo={{URL|https://git.drupalcode.org/project/drupal|Drupal Repository}}|alexa=|license=[[GNU General Public License|GPLv2+]]<ref name=licensingfaq/>|genre=* پێکھاتەی بەڕێوەبردنی ناوەڕۆک * سیستەمی بەڕێوەبردنی ناوەڕۆک، * [[بڵاگ]]|language=|size= ٨٠ مێگابایت<ref name="Drupal-8-Releases"/>|platform=وێب پلاتفۆڕم|operating system=* (Unix-like), [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]]|programming language=* [[پی ئێچ پی]] * (سێمفنی)|latest preview date=|logo=Drupal-wordmark.svg|latest preview version=|latest release date={{Drupal version|releasedate}}|latest release version=<!-- If you update [[Template:Drupal version]], it will automatically update this page and [[List of content management systems]]--> {{Drupal version}}|discontinued=|released={{start date and age|2000|5|18}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://github.com/drupal/drupal/releases?after=4.0.0|سەردێڕ=drupal/drupal|وێبگە=GitHub|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref>|developer=کۆمەڵەی دروپال|author=دراس بایتەر|caption=دروپال ٨ لەکاتی کارکردن. نیشاندانی بواری دەستکاریکردن و بینینی فیلم.|screenshot=Drupal 8 quickedit.png|website={{URL|https://www.drupal.org}}}}[[پەڕگە:Druplicon.large.png|thumb|لۆگۆی دروپال]]'''دروپال''' بریتیە لە سیستەمی بەڕێوەبردن بۆ ناوەڕۆکی وێبگەکان (CMS)، خۆڕاو سەرچاوەکراوە بە زمانی [[پی ئەیچ پی]] دەنوسرێتەوە و، دابەش دەکرێت لە ژێر [[گنو]] دا، بەکارھاتووە لە کۆتا سیستەمەکانی کۆمەڵێک جۆری ماڵپەڕەکانی جیھان وەک جۆرەکانی ماڵپەڕی کەسێتی یاان ماڵپەڕی کۆمپانیا زەبەلاحەکان و گەلێک ماڵپەڕی وڵآتان و شوێنە گرنگەکان وەک [[:en:Data.gov.uk|حکومەتی بەڕیتانیا]] و [http://www.whitehouse.gov/ کۆشکی سپی] وەشانی ناسراوی دروپال ناسراوە بە Drupal core، کە چەند تایبەتمەندیەک لە خۆ دەگرێت کە زۆر سەرەکین بۆ جۆرەکانی (CMS)وە سیستەمی بەڕێوەبردنێتی کە زۆر دیارکەوتووە، وە دەتوانێ بەکارھێنەر خۆی تۆمار بکات پارێزگاری لە زانیاریە تاکە کەسیەکانیان بکات، ھەروەھا دروست کردنی لیستە و بەڕێوەبردنیان، RSS، دەستکاریکردنی خوازراو بۆ لاکان، بەڕیوەبردنی چوونەژوورەوەکان، بەڕیوەبردنی سیستەم. ھەروەھا دروپاڵ لە کاتی دامەزراندن خۆی ماڵپەرێکی سادەت بۆ ئامادە دەکات، و بۆ وێبلاگ یان بۆ مەکۆ بەکاردەبرێت. == مێژوو == {| class="wikitable floatright" |- |+ بڵاوکردنەوەی کۆتا بابەت |- ! وەشان !! ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە |- | {{Version |cp | ٩٫٠٫٠ - بێتای٢}} || ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٠،<ref name="drupal-releases"/> |- | {{Version |c | ٨٫٨٫١}} |١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩<ref name="Drupal-8-Releases">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.drupal.org/node/3060/release?api_version%5B%5D=7234&=Apply|سەردێڕ=Drupal 8 release history; drupal.org|ڕێکەوتی سەردان=13 کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | {{Version |co | ٧٫٦٧}} || ٨ی ئایاری ٢٠١٩<ref name="Drupal-7-Releases">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.drupal.org/node/3060/release?api_version%5B%5D=103&=Apply|سەردێڕ=Drupal 7 release history; drupal.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> |- | {{Version |o | ٦٫٣٨}} || ٢٤ی شوباتی ٢٠١٦<ref name="Drupal-6-Releases">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.drupal.org/node/3060/release?api_version%5B%5D=87&=Apply|سەردێڕ=Drupal 6 release history; drupal.org|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> |- | {{Version |o | ٥٫٢٣}} || ١١ی ئابی ٢٠١٠<ref name="Drupal-5-Releases">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.drupal.org/node/3060/release?api_version%5B%5D=78&=Apply|سەردێڕ=Drupal 5 release history; drupal.org|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> |- |<small>{{Version|l|show=001100}}</small> | |} دروپاڵ لە بنەرەتدا نوسراوە لە لایەن دراس بایتەر وەک بۆردێک، دروپاڵ بوو بە پرۆژەی سەرچاوەکراوە لە ساڵی ٢٠٠١ـدا. دروپاڵ بنچینەیی لە وشەی ئەڵمانی " druppel" دروست بووە، کە بە مانای دڵۆپ دێت وەک (دڵۆپی ئاو). وشەی دروپاڵ خۆی وەرگیرابوو لە ماڵپەڕی Drop.org کە ئێستا نەماوە، کە ئەمەش بە پێی تێپەڕبوونی کات بوو بە دروپاڵ. بایتەر دەیویست ماڵپەڕی Drop بانگبکات (کە بە ئەڵمانی "گوند"دێت) بۆ مەبەستی کۆمەڵایەتی زیاتر، بەڵام بەھۆی نوسینی ناوەکەوە بەھەڵە بوو بە دروپاڵ کە خۆیشیان دوای پێیان باش بوو دروپاڵ بێت، لەبەر ئەوەی خۆشە لە خوێندنەوەدا. گەشەکردنی دروپاڵ و جێگرتنەوەی بە شیوەیەکی لەناکاو بوو کە لە مانگی ٤ی ٢٠٠٧ بوو بۆ مانگی ٥ی ٢٠٠٨ کە لەو ماوەیەدا ١٫٤ میلیۆن جار داگیرا لە ماڵپەڕی سەرەکیەوە کە ئەمەش %١٢٥ زیادی لە ساڵەکانی پێشوو تری. دروپاڵ گەلێک خەڵاتی بردۆتەوە وەک سەرچاوە کراوە CMS وە ٣ جاریش لەسەر یەک خەڵاتی Webwareـی بردۆتەوە. دروپاڵ ٦٫٥ لە مانگی ١٢ی ٢٠٠٩ وەشێنرا، کە ئەمەش دووا وەشانە. لە ٥ی ئازاری ٢٠٠٩ دراس بایتەر کۆدەکانی دروپاڵی ٧ ی دەست پێکرد تا مانگی ١١ی ٢٠٠٩ کە وەشانی تاقیکاری لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ بڵاوکرایەوە ھێشتا ڕۆژ دیاری نەکراوە بۆ بڵاوکردنەوەی دوا وەشان. == وەرگێڕان == لە مانگی ٢ی ٢٠٠٨دا زمانە وەرگێڕاوەکان بۆ دروپاڵ کارا بوو لە ژێر ٤٤ زماندا لەگەڵ [[زمانی ئینگلیزی]] (وەک زمانی بنەڕەت). وە چەند زمانێکی تریش، وەک [[زمانی عەرەبی]] و [[فارسی]] و ھەندێکی دیکە. وەشانی ٦ ی دروپاڵ پشتگیری ھەموو ناوەڕۆکەکان و زۆربەی زمانەکان دەکات. == نوێکردنەوەی خۆکار == دروپاڵ بە شێوەکەی خۆکارانە بەڕێوەبەر ئاگادار دەکاتەوە لە ھەر گۆڕانکاریەک یان ھەر بابەتێکی گرنگ ڕووبدات، کە ئەمەش زۆر گرنگە لەبەر ئەوەی لە وەشانی نوێ ئاگادارت دەکاتەوە و زیاتر پارێزگاری دەکرێت. وە ھەروەھا وەشانەکەت ڕێک دەخاوتەوە لەگەڵ ھەموو تایبەتیە نوێیەکان کە بڵاودەکرێتەوە. == سەرچاوەکان == * چاوگ {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *[http://localize.drupal.org/translate/languages/ku پەڕەی بەکوردیکردنی دروپاڵ لەلایەن کورد ئایتی گرووپ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120630055318/http://localize.drupal.org/translate/languages/ku |date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٢ }} {{پۆلی کۆمنز|Drupal}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:نەرمامێر]] [[پۆل:ئەو نەرمامێرانەی کە بە پی ئەیچ پی درووستکراون]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی بەڕێوەبردنی ناوەڕۆک]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:نەرمامێرە خۆڕاییەکان کە بە پی ئێچ پی بەرنامەڕێژ کراون]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی گەشەپێدانی وێب]] r2ak6gjcfugzqwg7eerctjm9in8bl9v 0 20386 1660819 1659084 2026-09-04T20:38:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1660819 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kurdish schoolboy, Dohuk, Iraqi Kurdistan.jpg|thumb|خوێندکارێکی کوردی شاری دهۆک لە قوتابخانە]] '''خوێندن لە ھەرێمی کوردستان''' لە باخچەی ساوایان دەست پێدەکات تاوەکوو تەواوکردنی زانکۆ یان پەیمانگاکان درێژەی دەبێت. ==باخچەی ساوایان== لە ھەرێم لەتەمەنی چوار ساڵی منداڵ لە باخچەی ساوایان وەردەگیرێن بۆ پۆلی یەکەمی باخچەکە وە باخچەی ساوایان لە دوو ساڵ دەخایەنێت و لەدوای تەواوکردنی ئەم دوو ساڵەش خوێندکار دەچێتە ئاستی بنەڕەتی. ==بنەڕەتی== '''ئاستی بنەڕەتی''' ئەو ئاستەیە خوێندکار تیایدا نۆ وەرزی خوێندنی ساڵ دەخوێنێت وە لەپۆلی نۆیەمی بنەڕەتی تاقی کردنەوەی نیشتیمانی ئەنجام دەدات و ئینجا دەچێتە پەیمانگاکان یاخوود ئامادەیی لە ئاستی وێژەیی یا زانستی ئەمەش پەیوەستە بە ئارەزووی خۆی، گشت کار و بارەکانی ئاستی ئامادەیی سەر بە وەزارەتی پەروەردەیە ==ئامادەیی== '''قۆناغی ئامادەیی''' ئاستێکە لە سێ وەرزی خوێندنی ساڵ پێکدێت کە پۆلەکانی دە و یانزدە و دوانزدە دەگرێتەوە ، لەپۆل دوازدەدا خوێندکاران تاقیکردنەوەی نیشتیمانی ئەنجام دەدەن بۆ دەستکەوتنی نمرە بۆ چوونە کۆلێژەکان یان پەیمانگان ، گشت کار و بارەکانی ئامادەیی سەر بە وەزارەتی پەروەردەیە. ==کۆلێژ و پەیمانگا== خوێندکار دەچێتە کۆلێژ یان پەیمانگاکان ئەمەش دوای تاقیکردنەوەی نیشتیمانی دەبێت لە پۆلی دوانزەی ئامادەیی یان بۆچوونە ھەندێ لەپەیمانگاکان لە پۆلی نۆیەمی بنەڕەتی دەبێت ،ماوەی خوێندنی کۆلێژ و پەیمانگاکان لەنێوان دوو ساڵ دەبێت تا شەش ساڵ ، دوای تەواو کردنی ئەم قۆناغەش خوێندکاران لە دامودەزگاکانی حکوومەت یاخوود کەرتی تایبەت دێنە دامەزراندن ، گشت کار و بارەکانی کۆلێژ و پەیمانگاکان سەر بە وەزارەتی خوێندنی باڵایە . ==گرێدان بۆ دەرەوە== * [https://web.archive.org/web/20160305142701/http://moe-krg.com/images/docs/astekani-xwendn/astekany-xwendin2.pdf قۆناغەکانی سیستەمی خوێندن لە ھەرێمی کوردستان]- [https://web.archive.org/web/20170610184313/http://moe-krg.com/ وەزارەتی پەروەردە] {{تووڵی دەروازە|قوتابخانە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:خوێندن]] [[پۆل:کوردستان]] jweqscesabzeneo03c6i0cc71lk8oec 0 20739 1660767 1659807 2026-09-04T20:21:37Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660767 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Microwave_tower_silhouette.jpg|چەپ|220px|وێنۆک|تاوەرێکی مایکرۆیی پەیوەندییە تەلەفۆنییەکان لەسەر گردێک لە [[نیوزیلاند]]]] '''شەپۆلی مایکرۆیی''' (بە [[ئینگلیزی]]: Microwave) درێژییان لە نێوان (٣٠سم) و (١مم) دایە ، ئەم شەپۆلانە بە بەشێک لە شەبەنگی شەپۆلەکانی [[ڕادیۆ]] دادەنرێن. شەپۆلی مایکرۆیی بەکاردەهێنرێت بۆ لێکۆڵینەوە لە [[ئەستێرە|ئەستێرەکان]] و پەیوەندیکردن بە مانگە دەستکردەکانەوە کە لە خولگەکانی خۆیاندا دەسوڕێنەوە ، هەروەها بۆ گەرمکردنەوەی ژەمە خواردنەکان. فڕنە مایکرۆییەکان شەپۆلی مایکرۆیی درێژ بۆ برژاندنی [[گەنمەشامی]] بەکاردێنن. هەروەها شەپۆلی مایکرۆیی بۆ ناردنی زانیاری بەکاردێت چونکە دەتوانن بەناو هەور و دووکەڵ و تەمومژدا بڕۆن. تاوەرە مایکرۆییەکان کە لە هەموو شوێنەکانی جیهاندا بڵاوبوونەتەوە پەیوەندییە تەلەفۆنیەکان دەگوێزنەوە. هەروەها داتاکانی [[کۆمپیوتەر]] لە شارێکەوە بۆ شارێکی تر دەبەن. شەپۆلە مایکرۆییەکان کە درێژی شەپۆلەکانیان کورتە لە ڕاداردا بەکاردەهێنرێن. [[ڕادار]] لە ئیشکردندا پرتەی شەپۆلی مایکرۆیی دەنێرێت و بەهۆی دانەوەیان لە ڕووی تەنەکانەوە دەتوانێت ئەو تەنانە کەشف بکات کە بەریان کەوتوون. {{کورت}} ==سەرچاوە== *کتێبی : زانست بۆ هەمووان ، فیزیا بۆ پۆلی ١٢هەمی زانستی. ==پەراوێزەکان== {{reflist}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک|تەکنۆلۆژیا}} {{شەبەنگی کارۆموگناتیسی}} {{پۆلی کۆمنز|Microwaves (radio)}} [[پۆل:شەبەنگی کارۆموگناتیسی]] lch55jimue79lppjwyg4f31b7mqmcsw 0 24325 1660790 1659546 2026-09-04T20:29:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660790 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement |name =سێژد |native_name = |settlement_type= [[پێرستی شارۆچکەکانی تاجیکستان|شارۆچکە]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتانی جیھان بە پێی ئەلفوبێ|وڵات]] |subdivision_name = {{ئاڵا|Tajikistan}} |subdivision_type1 = [[دابەشکاریی وڵاتیی تاجیکستان|پارێزگا]] |subdivision_name1 = [[پارێزگای خۆبەڕیوەبەری گۆرنۆ-بەدەخشان|گۆرنۆ-بەدەخشان]] |subdivision_type2 = [[شارستانەکانی تاجیکستان|شارستان]] |subdivision_name2 = [[شارستانی ڕاشتقەلعە|ڕاشتقەلعە]] |established_title = |established_date = |government_type = |leader_title = |leader_name = |area_magnitude = |area_total_sq_mi = |area_total_km2 = |area_land_sq_mi = |area_land_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_urban_km2 = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of= |population_footnotes = |population_total =٣٠٢٨ |population_urban = |population_metro = |population_density_sq_mi = |population_density_km2 = |timezone = [[یوو تی سی ٥:٠٠+]] |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes= |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |footnotes = }} '''سێژد''' شارۆچکەیەکی [[شارستانی ڕاشتقەلعە]]ە، لە [[پارێزگای خۆبەڕیوەبەری گۆرنۆ-بەدەخشان]] لە باشووری ڕۆژھەڵاتی وڵاتی [[تاجیکستان]]. ژمارەی دانیشتووانی ٣٠٢٨ کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=TAJIKISTAN|ناونیشان=http://www.citypopulation.de/Tajikistan.html|ناشر=City Population|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|زمان= ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= The largest cities in Tajikistan, ranked by population|ناونیشان=http://population.mongabay.com/population/tajikistan|ناشر=mongabay.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|زمان= ئینگلیزی}}</ref><ref>Middleton, Robert. ''Tajikistan and the High Pamirs: a companion and guide''. Hong Kong: Odyssey Books, 2008. {{ISBN|ISBN 9789622177734}}</ref> == ئەمەش ببینە == * [[پێرستی شارۆچکەکانی تاجیکستان]] == سەرچاوەکان == <references/> {{گۆرنۆ-بەدەخشان}} {{تاجیکستان-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|تاجیکستان|جوگرافیا}} [[پۆل:شارەکانی تاجیکستان]] 1fpfow4nwstulswxx4wzlysv1ep1xwa 4 25122 1660960 1660083 2026-09-05T00:03:17Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1660960 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ٣٧٤٤٣٧ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ١٧٧٣٩٤ |- | [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || ١٠١٨٨٩ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦١٠٠ |- | [[Special:Contributions/EmausBot|EmausBot]] || ٤٢٧٥٠ |- | [[Special:Contributions/SakuraBot|SakuraBot]] || ٣٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٥٧ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧٠٣٥ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٣٨٩٨ |- | [[Special:Contributions/Xqbot|Xqbot]] || ٢١٢٧٦ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٠٩١ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٤٠ |- | [[Special:Contributions/AlaaBot|AlaaBot]] || ١٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦٠٩٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٤٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/MerlIwBot|MerlIwBot]] || ١٤٥١٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣٠١٧ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١١٢١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠٠٤٠ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٤٥ |- | [[Special:Contributions/Addbot|Addbot]] || ٩١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Dexbot|Dexbot]] || ٨٥٢٩ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٢٨٥ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٧٨٦٩ |- | [[Special:Contributions/Legobot|Legobot]] || ٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/CdRBot|CdRBot]] || ٦٤٢٥ |- | [[Special:Contributions/Luckas-bot|Luckas-bot]] || ٦١١٧ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٢٤٧ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٧٩٧ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٥٩٨ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤١٧٥ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ٤١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || ٣٧١١ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || ٣٥٦٢ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/ZéroBot|ZéroBot]] || ٣٣٦٢ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٣٣٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٥٩ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Escarbot|Escarbot]] || ٢٧٢٢ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/ChuispastonBot|ChuispastonBot]] || ٢١٤٦ |- | [[Special:Contributions/TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || ٢١١٦ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ١٨٨٩ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٦٨٥ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٢ |- | [[Special:Contributions/MelancholieBot|MelancholieBot]] || ١٦٣٤ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/ElphiBot|ElphiBot]] || ١٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/TjBot|TjBot]] || ١٥٠٥ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/RedBot|RedBot]] || ١٤٢٠ |- | [[Special:Contributions/KamikazeBot|KamikazeBot]] || ١٣٩٩ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٥ |- | [[Special:Contributions/SieBot|SieBot]] || ١٣٣٩ |- | [[Special:Contributions/FoxBot|FoxBot]] || ١٣١٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/VolkovBot|VolkovBot]] || ١٢٩٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/タチコマ robot|タチコマ robot]] || ١٢٩٢ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٢ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٦٢ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ١٠٤٨ |} |} </center> </div> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] soi7iu7hhe081stbkn5acl3pb2ytykq 4 25128 1660961 1660084 2026-09-05T00:03:27Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1660961 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦١٠٠ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٥٧ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧٠٣٥ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٣٨٩٨ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٠٩١ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٤٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦٠٩٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٤٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣٠١٧ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١١٢١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠٠٤٠ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٤٥ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٢٨٥ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٧٨٦٩ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٢٤٧ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٧٩٧ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٥٩٨ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤١٧٥ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٥٩ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٦٨٥ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٢ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٥ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٢ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٦٢ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ١٠٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١٠٢٨ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ١٠٠٥ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٩٩٨ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ٩٨٦ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ٩٨٢ |- | [[Special:Contributions/ئاریا سالار|ئاریا سالار]] || ٩٦٤ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٩٦٠ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٩٥٢ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٩٢٧ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٩١٤ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ٨٨٨ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ٨٧٣ |- | [[Special:Contributions/Rasan emprator page|Rasan emprator page]] || ٨٦٢ |- | [[Special:Contributions/Halvada|Halvada]] || ٧٨٥ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٧٨٤ |- | [[Special:Contributions/Qezwan|Qezwan]] || ٧٥٩ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٧٤٦ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ٧٣٧ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٧٢١ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ٦٨٠ |- | [[Special:Contributions/Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95|Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95]] || ٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Eyubm|Eyubm]] || ٦٣١ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٦٢٢ |- | [[Special:Contributions/Sako Nanakli|Sako Nanakli]] || ٦١٥ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/Rojhalatkurdistan|Rojhalatkurdistan]] || ٥٩٥ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٥٧٠ |- | [[Special:Contributions/شنەی ئازادی|شنەی ئازادی]] || ٥٥٧ |- | [[Special:Contributions/Barrazinji|Barrazinji]] || ٥٥٢ |- | [[Special:Contributions/د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] || ٥٤٨ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٥٤٤ |} |} </center> </div> [[پۆل:ئاماری ویکیپیدیا]] [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] qwwh2cjqupt9dvjjehygqyy9od5qz8y 0 25453 1660599 1638241 2026-09-04T16:38:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660599 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دزێ | ناوی_فەرمی = دیزج - Divac | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Dizaj | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.2137|frame-long=44.9277|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سلیوانا|سلیوانا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری مەرگەوەڕ|مەرگەوەڕ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1555 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 3,440 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دزێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری مەرگەوەڕ]]، [[ناوچەی سلیوانا]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''دزێ''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تۆپزەوا]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[چریەوا]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[کانی دەستار]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئەلییێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣,٤٤٠) کەس و (٦٣٤) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]]([[سوننە]]) پێکھاتووە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] * [[دزێ دۆڵ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] sjhtkyyr36tg08u443q1fauktp45x5p 0 34739 1661047 1656487 2026-09-05T11:11:23Z KurdishFalconeer 78268 پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار 1661047 wikitext text/x-wiki {{Short description|کۆتا ئیمپراتۆرییەتی ئێران پێش ئیسلام}} {{Infobox former country|common_name=ئیمپراتۆرییەتیی ساسانی|continent=Asia|native_name=ئێرانخشار|conventional_long_name=ئیمپراتۆرییەتی ساسانی|image_coat=Senmurv.svg|image_flag=Derafsh kaviani.svg|flag_type=ئاڵا (دەرفەشی کاوە)|image_map=The Sasanian Empire at its apex under Khosrow II-es.svg|image_map_caption=ئیمپراتۆرییەتی ساسانی لە مەزنترین ڕووبەریدا لە ٦٢٢ز، لەسەردەمی خۆسرۆ ئەپەروێز|national_motto=|capital={{plainlist| * [[ستەخر]] <small>(224–226)</small><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iranicaonline.org/articles/ctesiphon |سەردێڕ=Ctesiphon – Encyclopaedia Iranica |بڵاوکەرەوە=Iranicaonline.org |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> * [[تیسفۆن]] <small>(226–637)</small>}}|common_languages=زمانی پاڵەوی|religion=زەردەشتی|government_type=شانشینی دەرەبەگایەتی|title_leader=شاھنشا ئێران و ئەنئێران|leader1=[[ئەردەشێر بابەکان]]<small>(دامەزرێنەر)</small>|year_leader1=٢٢٤–٢٤١|leader2=[[یەزدگردی سێیەم]] <small>(کۆتا)</small>|year_leader2=٦٣٢–٦٥١|event_start=دامەزراندن|year_start=٢٢٤|event_end=دەستبەسەرداگرتنی خەلافەتی ڕاشیدەین|year_end=٦٥١|event_post=|date_post=|currency=}} '''ئیمپراتۆرییەتیی ساسانی''' یان '''ساسانییەکان''' (بە [[زمانی پاڵەوی|پاڵەوی]]: ئێرانشەھر𐭲𐭯𐭩𐭲𐭯𐭮𐭯𐭮)<ref name=":0">Fattah, Hala Mundhir (2009). [[iarchive:briefhistoryofir0000fatt/page/49|''A Brief History of Iraq''.]] [[:en:Infobase Publishing|Infobase Publishing]]. p. [[iarchive:briefhistoryofir0000fatt/page/49|49]]. [[:en:ISBN|-(identifier) ISBN]] <bdi>[[:en:Special:BookSources/978-0-8160-5767-2|978-0-8160-5767-2]]</bdi>. <q>Historians have also referred to the Sassanian Empire as the Neo-Persian Empire.</q></ref> ناوی فەرمی ئیمپڕاتۆڕییەتەکە '''ئێرانشەھر''' یاخود '''ئێرانشار''' بوو (واتە: ئیمپڕاتۆرییەتی ئێران)<ref>Gnoli, Gherardo (1987). [https://www.academia.edu/98876660 The Idea of Iran - An Essay on its Origin]. Serie orientale Roma. Vol. 62. Istituto italiano per il Medio ed Estremo Oriente. <nowiki>ISBN 9788863230697</nowiki>.</ref><ref>Gnoli, Gherardo (2011b). [https://iranicaonline.org/articles/er-er-mazdesn "ĒR, ĒR MAZDĒSN"]. Encyclopædia Iranica. Vol. VIII. Iranica Foundation. p. 533.</ref><ref>Martínez, Javier; de Vaan, Michiel (2014). de Vaan, Michiel; Lubotsky, Alexander (eds.). [https://ia903408.us.archive.org/11/items/introduction-to-avestan/Introduction%20to%20Avestan.pdf Introduction to Avestan]{{بەستەری مردوو|url=https://ia903408.us.archive.org/11/items/introduction-to-avestan/Introduction%20to%20Avestan.pdf |date=ئایاری ٢٠٢٦ }} (PDF). Brill Introductions to Indo-European Languages. Brill.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bonner|یەکەم=Michael Richard Jackson|ناونیشان=https://books.google.iq/books?vid=ISBN 9781463206161&redir_esc=y|سەردێڕ=The Last Empire of Iran|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Gorgias Press LLC|ژپنک=٩٧٨-١-٤٦٣٢-٠٦١٦-١|پەڕەکان=٤-٦٥|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Curtis|یەکەم=Vesta Sarkhosh|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=Q7iKDwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=the+sasanian+era&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=The Sasanian Era|دوایین٢=Stewart|یەکەم٢=Sarah|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٣-٣٠٩-٢|زمان=en}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الکعبی|یەکەم=نصیر|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=b6ZjDwAAQBAJ&pg=PT34&dq=إيرانشهر+الساسانية&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi6js2ZtPKFAxUO2gIHHbFrCPcQ6wF6BAgGEAU#v=onepage&q=إيرانشهر%20الساسانية&f=false|سەردێڕ=مسمّی العراق وتخومە فی المدوّنات البھلویة - الساسانیة: دراسة فی التاریخ الثقافی والأیدیولوجی للمفھوم|دوایین٢=السیاسات|یەکەم٢=المرکز العربی للأبحاث ودراسة|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=المرکز العربی للأبحاث ودراسة السیاسات|ژپنک=٩٧٨-٦١٤-٤٤٥-١٩٣-٩|زمان=ar}}</ref> دوایین ئیمپراتۆرییەتیی باڵادەست لە [[مێژووی ئێران|ئێرانی کۆن]] لە پێش ھاتنی [[ئیسلام]] بوو. بنەماڵەی ساسانی لە ساڵی ٢٢٤ی زایینی بە تێکشاندنی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|ئەشکانییەکان]] حکوومەتەکەیان پێک ھێنا و ھەتا ساڵی ٦٥١ واتە بۆ ماوەی زیاتر لە ٤٠٠ ساڵ یەکێک لە زلھێزەکانی سەردەم بوون و بەرامبەریی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی]] لە شەڕدا بوون. == ناو == [[پەڕگە:کتیبه شاپور یکم در کعبه زرتشت.jpg|وێنۆک|نووسراوی شاپووری یەکەم لە کەعبەی زەردەشت (نزیکەی ٢٦٢ی زایینی)، کە تیشکیان خستووەتە سەر ئێرانشەھر و ئێران.]] بە فەرمی ئەم ئیمپراتۆرییەتە بە شانشینی ئارییەکان ناسرابوو ([[زمانی پاڵەوی|پاڵەوی]]: ērānšahr، [[زمانی پاڵەویی ئەشکانی|پارتی]]: aryānšahr، [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]: Arianōn ethnos)؛ ئەم زاراوەیە بۆ یەکەمجار لە نووسراوی گەورەی سێ زمانەی شاپووری یەکەمدا پشتڕاستکراوەتەوە، کە پاشا دەڵێت «من خودای ئیمپراتۆرییەتی ئارییەکانم».<ref name=":1"/><ref>[http://www.iranicaonline.org/articles/eran-eransah "Ērān, Ērānšahr – Encyclopaedia Iranica"]. ''www.iranicaonline.org''. Retrieved 9 November 2019</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Shayegan|یەکەم=M. Rahim|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=f_gcyC8l80MC&printsec=frontcover&dq=Arsacids+and+Sasanians|سەردێڕ=Arsacids and Sasanians: Political Ideology in Post-Hellenistic and Late Antique Persia|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٧٦٦٤١-٨|زمان=en}}</ref> زیاتر، بەو پێیەی خانەدانی شاھانە بە ناوی [[خانەدانی ساسانی|ساسانەوە]] ناونراوە، ئیمپراتۆرییەتەکە لە سەرچاوە مێژوویی و ئەکادیمییەکانەوە بە ئیمپراتۆرییەتی ساسانی ناسراوە. ئەم زاراوەیە بە زمانی ئینگلیزیش بە ئیمپراتۆرییەتی ساسانی تۆمار کراوە. مێژوونووسان ئیمپراتۆرییەتی ساسانیان بە ئیمپراتۆرییەتی فارسی نوێ ناوبردووە، بەو پێیەی دووەم ئیمپراتۆرییەتی ئێران بووە کە لە پارس (فارس)ەوە سەریھەڵداوە، لەکاتێکدا [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|ئیمپراتۆرییەتی ھەخامەنشی]] یەکەم بووە.<ref name=":0"/> == مێژوو == === نەژاد === بەپێی پەرتووکی [[کارنامەی ئەردەشێری بابەکان]]، کە لەسەدەی ٦ز نووسراوە، بەڵام دەگەڕێتەوە سەردەمانی [[ئەردەشێر بابەکان|ئەردەشێری یەکەم]] و [[شاپووری یەکەم|شاپوری یەکەمی]] کوڕی. ئەوا ئەردەشێر بە بنەچە دەگەڕێنەوە سەر دارا ([[داریووشی سێیەم|داریوس]])، کۆتا فەرمانڕەوای ھەخامنشی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=André-Salvini|یەکەم=Béatrice|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=kJnaKu9DdNEC&pg=PA251&dq=ardashir+I+avenged+Dara&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwih2NKZwMSGAxX9cvEDHVYoMzIQ6wF6BAgJEAU#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=Forgotten Empire: The World of Ancient Persia|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٤٧٣١-٤|پەڕەکان=٢٥١|زمان=en}}</ref> مێژوونووسی موسڵمان، [[محەممەد کوڕی جەریر تەبەری|تەبەری]] بنەچەی ساسانەکان دەگەڕێنێتەوە سەر دارا کە لەلایەن [[ئەسکەندەری مەزن]] کوژرا.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ الطبري - الطبري - ج ١ - الصفحة ٤٧٦|ناونیشان=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3474_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%B1%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%B1%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_476|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=shiaonlinelibrary.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240723235724/http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3474_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%B1%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%B1%D9%8A-%D8%AC-%D9%A1/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_476|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە نەژادی ساسانەکانی بەم شێوەیە داوە: «ئەردەشێر کوڕی پاپەک شا کوڕی ساسانی بچوک کوڕی پاپەک کوڕی ساسان کوڕی پاپەک کوڕی مێھرمەس کوڕی ساسان کوڕی وەھمەن شا کوڕی ئەسپەندیار کوڕی وەشتاسپ کوڕی لاراست کوڕی کەیوگی کوڕی کەیمەنس، و گۆتراوە کە ڕیشەی ئەردەشێر ئەگەڕێتەوە سەر پاپەک کوڕی ساسان کوڕی پاپەک کوڕی زرار کوڕی وێھەفرید کوڕی ساسانی مەزن کوڕی وەھمەن کوڕی ئەسپەندیار کوڕی ویستاخم کوڕی لاراسپ لە پارس (فارس)، بانگەوازی داوای تۆڵەی کوشتنی ئامۆزاکەی دەکرد، دار کوڕی دار کوڕی وەھمەن کوڕی ئەسپەندیار، کە دژی ئەسکەندەر جەنگاوەو لەلایەن ژووردارەکانییەوە کوژراوە.»<ref name=":2"/> چەندین بنەماڵە و کۆچەریی لەنێو ساسانییەکاندا ھەبوون کە بە «کورد» بانگ دەکران و خزمەتی سەربازیان لەنێو ساسانییەکان ھەبوو، ھەروەھا ناوی کورد لە دوای ڕووخانی ساسانییەکانەوە بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارھاتووە و زمان و کولتوور و نەریتە دیارەکانی باس کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Daryaee|یەکەم=Touraj|سەردێڕ=Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧١-٦٦٦-٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Some Questions about the Relationship Between the Kurds and the Sassanids|ناونیشان=https://kurdshop.net/en/history/4686|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Kurdshop|زمان=en}}</ref> ھۆزە کوردەکان بەشێکی گرنگ بوون لە ئیمپراتۆرییەتی ساسانیدا، و بەشداری و پاڵپشتییەکی بەھێزیان لە دەوڵەتەکەدا ھەبوو.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ibn al-Balkh (pseud.)|ناونیشان=http://archive.org/details/frsnmaofibnu00ibnauoft|سەردێڕ=The Fársnáma of Ibnu'l-Balkhí. Edited by G. Le Strange and R.A. Nicholson. [Text in Persian]|دوایین٢=Le Strange|یەکەم٢=G. (Guy)|ڕێکەوت=١٩٢١|بڵاوکەرەوە=London Luzac|ئەوانی تر=Robarts - University of Toronto}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall|یەکەم=DAVID|ناونیشان=https://kurdshop.net/content/upload/1/root/a-modern-history-of-the-kurds-davidmcdowall.pdf|سەردێڕ=A modern history of the Kurds|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ساڵ=١٩٩٧-١٢-٣١|ژپنک=٩٧٨-١-٨٦٠٦٤-١٤٢-٨|پەڕەکان=٢١|زمان=en}}</ref> == ئایین == === زەردەشتی === لە سەردەمی حوکمڕانی شاپوری یەکەم حکوومەتی ناوەندی بەھێز کرا، چاکسازی لە دراودا کرا و [[ئایینی زەردەشتی]] کرا بە ئایینی فەرمیی دەوڵەت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Art|یەکەم=Authors: Blair Fowlkes-Childs, Department of Ancient Near Eastern|سەردێڕ=The Sasanian Empire (224–651 A.D.) {{!}} Essay {{!}} The Metropolitan Museum of Art {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History|ناونیشان=https://www.metmuseum.org/toah/hd/sass/hd_sass.htm#:~:text=The%20Sasanians%20saw%20themselves%20as,was%20made%20the%20state%20religion.|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=The Met’s Heilbrunn Timeline of Art History|زمان=en}}</ref> == زمان == === پەھلەویی ساسانی === کاتێک ساسانییەکان ھاتنە سەر دەسەڵات و ئەردەشێر لە [[تیسفۆن]] نیشتەجێ بوو، زمانی شانشینەکەی وەک سەردەمی مادەکان بوو، بەڵام کەمێک گۆڕانی بەسەردا ھات، واتە زاراوەی ئائینیی مادی (ھەورامی/[[زمانی ئاڤێستایی|ئاڤێستایی]]) بۆ ھەموو وڵاتەکە بەکاردەھات لە ھەموو ناوچەکان، ھەروەھا شێوەزاری [[زمانی پاڵەویی ئەشکانی|پەھلەویی ئەشکانی]] کە لە بنەڕەتدا ھەمان شێوەزاری گشتیی مادی بوو، لەژێر کاریگەری شێوەزارەکانی تریی ئەشکانی، وەک زمانی کارگێڕی، پەروەردە و نووسین بەکارھێنرا، ئەم دۆخە بۆ ماوەی سەدەیەک بەردەوام بوو، پاشان وردە وردە شانبەشانی زمانی پەھلەویی ئەشکانی، زمانی ساسانی (پارسی) وەک زمانی کارگێڕی زیاد بوو، واتە ھەردوو زمانەکە ھەم لە کۆشکی پاشایەتی و ھەم بۆ کاروباری فەرمی بەکاردەھێنران. لە ماوەی سەدەی یەکەمی ئیمپراتۆرییەتی ساسانیدا، زمانی فارسی کەوتە ژێر کاریگەرییەکی زۆریی ھەردوو ، واتا شێوەزاری گشتی (پەھلەویی ئەشکانی) و شێوەزاری ئائینی (ئاڤێستایی). فارسی توانی ژمارەیەکی زۆر دەستەواژەی سیاسی، کارگێڕی و سەربازی لە شێوەزاری پەھلەویی ئەشکانی لە لایەک و ژمارەیەکی زۆر دەستەواژەی ئائینی لە شێوەزاری ئاڤێستایی وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ناسنامەی زمانی کوردی - بەرگی ٣|ناونیشان=https://www.calameo.com/read/00507151534224a8fdf3a|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=calameo.com|زمان=ku}}</ref> زمانی پەھلەوی زمانی ساسانییەکان بووە و جیا لە فارسەکان کە زمانی خۆیان ھەبووە بەناوی زمانی پارسکی یان [[زمانی پارسیی کۆن|پارسی]]، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The Sassanids were Kurds not Persians|ناونیشان=https://www.kurdia.net/archives/5141|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Kurdia}}</ref> == ھونەر == <gallery> Bas_relief_nagsh-e-rostam_al.jpg|سەرکەوتنی شاپووری یەکەم بەسەر ڕۆمدا Taq-e_Bostan_-_High-relief_of_Ardeshir_II_investiture.jpg|[[تاقوەسان]] Sassanid_silver_plate_by_Nickmard_Khoey.jpg|دەورییەک بە نەخشی سیمۆرغ Vase_with_grape_harvesting_scenes_BM_1897.12-31.189.jpg|جامی شەراب ChosroesHuntingScene.JPG|خەسرەوی یەکەم ڕاو دەکات </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20160110083108/http://sasanika.org/ ئینسایکڵۆپیدیای ساسانیکا] (بە ئینگلیزی) {{شاھانشاھە ساسانییەکان‏}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|جوگرافیا|ئێران|ئەفغانستان|ئیسرائیل|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق|تورکیا|وڵاتەکان|ڕووسیا|سووریا|میسر}} {{پۆلی کۆمنز|Sassanid Empire}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٢٤]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا]] [[پۆل:مێژووی ئێرانی کەونار]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان]] [[پۆل:مێژووی ئاسیای ناوەندی]] [[پۆل:مێژووی شام]] [[پۆل:مێژووی داغستان]] [[پۆل:سووریای دێرین]] [[پۆل:مێژووی دێرینی عێراق]] pam14dg1mxtkbcrn46el1hp6rfutk5l 0 41247 1660488 1510387 2026-09-04T15:15:47Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660488 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = عەزیز نەسین | وێنە = عەزیز نەسین.jpeg | قەبارەی وێنە = 200px | سەردێری وێنە = وێنەی بەرگی کتێبی هەرچیت بینی بیکڕە، نوسینی عەزیز نەسین | ناوی کاتی لەدایکبوون = محەمەد نەسڕەت نەسین | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩١٥]] | شوێنی لەدایکبوون = [[ئیستەنبوڵ]]، [[دەوڵەتی عوسمانی]] | ڕێکەوتی مردن = [[١٩٩٥]] (۷۹–٨۰ ساڵ ژیاوە) | شوێنی مردن = [[ئیزمیر]]، [[تورکیا]] | ھۆکاری مردن = جەڵتەی دڵ | نیشتەجێ = [[تورکیا]] | نەتەوە = [[تورک]] | ناوەکانی تر = عەزیز نەسین | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = [[نووسەر]] | ساڵانی چالاکی = | ناسراو_بە_ھۆی = | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | خەڵاتەکان = | واژۆ = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''عەزیز نەسین''' (بە [[تورکی]]: Aziz Nesin) ناوی ڕاستی محەمەد نەسرەت نێسینە، لەدایکبووی [[تورکیا]]یە ساڵی [[١٩١٥]] لە دوورگەیەکی نزیک [[ئیستەنبوڵ]]، بە ئەسڵ تورکە، ناوی عەزیز نەسینی بەکارھێنا وەک ناوێکی خوازراو وەک جۆرێک لە خۆپاراستن لە ڕاوەدوونانی ئاسایشی سیاسی تورکیا لەگەڵ ئەمەشدا چەندین جار دەستبەسەرکرا، و بەم شێوەیە بەناوی عەزیز نەسین ناسرا، دادەنرێت بە یەکێک لە باشترین نووسەرەکانی جیھان ویەکێکە لە لوتکەکانی ئەدەبی تورکی بەتایبەتی لەبواری تەنز و[[کۆمیدیا]]ی رەش نووسیندا، خاوەنی زۆرترین بەرھەمە لە ئەدەبی تورکیدا لە نووسینی ھەمەجۆری وەک گاڵتەجاڕی و رۆمان وچیرۆک و شانۆنامە و شیعردا بەرھەمێکی زۆری ھەیە، و لە مەیدانی ڕۆشنبیری کوردیشدا جێگەیەکی تایبەتی ھەیە و زۆربەی زۆری بەرھەمەکانی وەرگێڕدراونەتە سەر زمانی کوردی. [[عەزیز نەسین]] لە ساڵی [[١٩٨٧|۱۹٨۷]]<nowiki/>ی زایینی لە گۆڤاری بەرەو ساڵی ۲۰۰۰ ، ئاماژەی بەوە کرد کە گەلی [[کورد]] لە [[تورکیا]] زمان، فەرهەنگ و کولتوری تایبەت بە خۆی هەیە و نەتەوەیەکی جیاوازە لە تورک و پێویستە لە چوارچێوەی یەکێتیی تورکیا [[کێشەی کورد (ڕوونکردنەوە)|کێشەی کورد]] چارەسەر بکرێت. نووسراوەکانی عەزیز نەسین بووە هۆی ئەوە لەلایان تورکیاوە دەستبەسەر بکرێت و هەموو بڵاو کراوەکانی گۆڤارەکەیش لەلایان حکومەتەوە کۆ بکرێنەوە. لەگەڵ ئەو ھەموو ناوبانگە فراوانەی ھەیبووە وەک داھێنەرێکی جیھانی بەڵام وڵاتەکەی تەنھا کەمێک لە مافەکانی پێداوە، کۆچی دوایی کردووە لە تەمموزی [[١٩٩٥]]. ==ژیاننامەی عەزیز نەسین== محەمەد نەسڕەت نەسین لەدایکبووە لە خێزانێکی ھەژاردا لە ٢٠ی کانوونی یەکەمی [[١٩١٥]]، لە دوورگەیەکی نزیک ئیستەنبوڵ کە دەکەوێتە [[دەریای مەڕمەڕە]]وە. ساڵی [[١٩٣٥]] ئامادەیی سەربازی تەواو کرد، و لە ھەمان ساڵدا چووە کۆلێژی جەنگی و تەواویکرد لە ساڵی [[١٩٣٧]]، و لە ساڵی [[١٩٣٩]]دا کۆلێژی سەربازی تەکنیکی تەواوکرد بە پلەی ئەفسەر لە سوپادا، ھەر لەو ماوەیەدا بۆ ماوەی دوو ساڵ لە کۆلێژی ھونەرە جوانەکان خوێندویەتی. ==پەیوەندی لەگەڵ دایکییدا== پەیوەندی عەزیز نەسین لەکەڵ دایکییدا شێوازێکی درامی دەیگرێتەوە، کە ئەمەش کاریگەری بەجێھێشتووە لە زەینییدا ھەر لە مناڵییەوە و پەیڕەوە فکرییەکەی بە دێڕی غەمگین بەست، کە شێوەیەکی گاڵتە ئامێزی ڕەشنوینی وەرگرت لەسەر ئەو دواکەوتن و دووڕووییەی لەو کاتانەدا لە کۆمەڵگەی تورکیدا ھەبوون. نووسینەکانی عەزیز نەسین لەسەر دایکی بڕێکی زۆر لە ڕێزلێنان و خۆشەویستیان لەخۆ گرتووە کە دەگاتە پلەیەکی بەرزی پیرۆز ڕاگرتن کە ڕووندەبێتەوە لەوەی خەرمانەیەکی فریشتەیی جوان ئەدات بە دایکی، کە ئەم خەرمانە فریشتەییە پاڵنەرێکی بەھێزە بۆی لە بەرھەڵستکاریکردنی ستەم و نەزانی و دواکەوتندا. ==سەرەتای عەزیز نەسین== عەزیز نەسین دەربارەی سەرەتاکانی خۆی دەڵێت: سەربازێک بووم لە [[کارس]] کورتە چیرۆک و شیعرم دەنووسی، و لەبەر ئەوەی پێیان باش نەبوو سەرباز بنوسێت، لەو کاتانەوە ناوی عەزیز نەسینم بەکارھێنا وەک ناوێکی خوازراو، و کورتە چیرۆکەکانم بڵاو ئەکردەوە لە گۆڤاری (نەتەوە)ی ڕاستڕەو کە لەو کاتانەدا لە [[ئانکارا]] دەردەچوو، پاشان ئەم چیرۆکانە بڵاوکرانەوە لەلایەن سەنتەری (پیاوێکی نوێ)، بەڵام شیعرەکانم لە ساڵی [[١٩٣٧]] بڵاوکردەوە بە ناوی وەدیعە نەسین لە گۆڤاری (ڕۆژی حەوتەم)، و بە ھۆی بەندکردنمەوە ساڵی [[١٩٤٤]] دەرچووم لە سوپا، و ڕۆیشتم بۆ [[ئیستەنبوڵ]] و لە گۆڤاری یەدیگوین دەستم کرد بە ئیش کە سەرەتای ئیشی ڕۆژنامەوانیم بوو. عەزیز نەسین لە کۆمەڵێک ڕۆژنامەدا کاری کردووە لەوانە ( ئەرخەون و گزنگ ...) ھەروەھا گۆڤارێکی تایبەت بە خۆی دەرکردووە بە ناوی (شەممە) بەڵام لە ھەشت ھەفتە زیاتر بەردەوام نەبوو، لە کانوونی دووەمی ١٩٤٦دا بە ھاوکاری ئەدیبی تورکی سەباحەددین عەلی توانی ڕۆژنامە بەناوبانگەکەی دەربکات کە ناوی (مارکۆ پاشا) بوو کە ڕێژەی فرۆشتنی گەیشتە ٦٠،٠٠٠ دانە لە ڕۆژێکدا، و لە ساڵی ١٩٤٦ بەندکرا بە ھۆی ووتارەکانی لە ڕۆژنامەی ناوبراودا، و ساڵی ١٩٤٧ لە بەردەم دادگای سەربازی عورفیدا حوکمدرا بە بەندکردن بۆ ماوەی دە مانگ ونەفی کردن بۆ بۆرسە بۆ ماوەی سێ مانگ ونیو، ئەمەش بەھۆی ڕخنە گرتنی لە سەرۆکی ئەمریکا ھێنری ترومان لە یەکێک لە ووتارەکانیدا. بە ھۆی ھەڵوێستەکانیەوە ڕۆژنامەی مارکۆ پاشا داخرا، جارێکی تر دەریکردەوە بەناوی (مەعلوم پاشا) و بەم شێوەیە ھەموو جارێک عەزیز نەسین گۆڤارەکەی دەردەکردەوە بە گۆڕینی ناوەکەی دوای ئەوەی کە ھەموو جارێک بەند دەکرا و ڕۆژنامەکەی دەوستێنرا، بەم شێوەیە لە مارکۆ پاشاوە بۆ مەعلوم پاشا و بۆ مەرحوم پاشا و عەلی بابا و پاشاکەمان و مارکۆ پاشای ئازاد و دواجار ڕۆژنامەی مەدەد. ساڵی ١٩٥٠ بۆ ماوەی شانزە مانگ حوکمدرا بە ھۆی وەرگێڕانی چەند بەشێکی کتێبی [[مارکس]]، لە [[١٩٥١]]دا دەرچوو لە بەندیخانە بەڵام ئیشی دەستنەکەوت لە ڕۆژنامەدا، ھەوڵیدا دوکانی فرۆشتنی کتێب بکاتەوە بەڵام سەرکەوتوو نەبوو. ساڵانی [[١٩٥٢]] تا [[١٩٥٤]] وەک وێنەگر ئیشیکرد. [[١٩٥٥]] بەندکرا بێ ئەوەی ھۆکاری بەندکردنەکەی بزانێت و چەند مانگێک لە بەندییدا بوو. ساڵی [[١٩٥٦]] خەڵاتی گەڵای ئاڵتونیی وەرگرت لە [[ئیتاڵیا]]، ھەر لە ھەمان ساڵدا بە ھاوبەشی لەگەڵ ئەدیبی تورکی کەمال تاھیر سەنتەری بڵاوکردنەوەیان دامەزراند بە ناوی (خانەی ھزر) بەڵام لە ساڵی [[١٩٦٣]]دا سووتا لەگەڵ ھەزاران کتێب کە لە ناویدا بوو. ساڵی ١٩٥٧ جارێکی تر خەڵاتی گەڵای ئاڵتونیی وەرگرت لە [[ئیتاڵیا]]، لە [[١٩٦٦]]دا بەشداریکرد لە کۆنگرەی یەکێتی نوسەرانی [[ئاسیا]] و [[ئەفرقیا]] لە قاھیرەی پایتەختی [[میسر]]، لە ١٦ی نیسانی [[١٩٦٧]]دا ھەڵبژێردرا بە جێگری یەکێتی ئەدیبە تورکییەکان، پاشان ھەڵبژێردرا بە سەرۆکی سەندیکای نوسەرە تورکییەکان دوای دامەزراندنی ئەو ڕێکخراوە، لە ١٩٦٧دا بەشداریکرد لە کۆنگرەی یەکێتی نوسەرانی سۆڤێت لە [[مۆسکۆ]]. عەزیز نەسین وەقفێکی دامەزراند وداھاتی ئیشە ئەدەبیەکانی بۆ تەرخانکرد، و ئەرکی ئەم دامەزراوەیەش سەرپەرشتی مناڵانی بێ باوک بوو ھەتا دوایین قۆناغی خوێندن تەواو دەکەن، و دەستەبەرکردنی ئیش و پیشەیەک بۆ ئەوانەی خوێندنیان بۆ تەواو ناکرێ، و ئەم وەقفە یەکەم کۆمەڵی مناڵانی بێ باوکی وەرگرت لە ساڵی [[١٩٧٧]]دا. عەزیز نەسین بەشداریکرد لە کۆنگرەی یەکێتی نوسەرانی ئاسیا و ئەفریقیا لە لە لواندای پایتەختی [[ئەنگۆلا]] لە ساڵی ١٩٧٧دا، و بەشداریکرد لە ھەمان کۆنگرەدا لە ساڵی [[١٩٨٢]] لە ھانوی پایتەختی [[ڤێتنام]]. ==خەڵاتەکان== ئەو خەڵاتانەی عەزیز وەریگرتوون، ئەمانەی خوارەوەن: * - خەڵاتی گەڵای ئاڵتونی لە ئیتاڵیا ساڵانی ١٩٥٦ و ١٩٥٧ * - خەڵاتی سمۆرەی ئاڵتونی لە بولگاریا ساڵی ١٩٦٦ * - خەڵاتی یەکەم لەسەر نووسینی سێ شانۆنامە لە تورکیا لە ساڵی ١٩٦٨ * - خەڵاتی کۆڕی زمانی تورکی ساڵی ١٩٦٩ * - خەڵاتی تیمساحی یەکەم لە یەکێتی سۆڤێت ساڵی ١٩٦٩ * - خەڵاتی لۆتسی یەکەم لەلایەن یەکێتی نووسەرانی ئاسیا و ئەفریقاوە ساڵی ١٩٧٥. ==کارەکانی== عەزیز نەسین خاوەنی ژمارەیەکی ئێجگار زۆر ڕۆمان و کورتە چیرۆک و نوسینی ئەدەبییە، و زۆربەی بەرھەمەکانی وەرگێڕدراون بۆ سەر زمانی کوردی، زۆربەی کورتە چیرۆکەکانی کۆکراونەتەوە و بە شێوەی بەرگی گەورە لە چاپدراون و ھاوکات چەندین رۆمان و چیرۆکی درێژ و کورتە چیرۆکی وەرگێڕدراوە لەوانە: * کوردانی تورکیاو تورکانی بولگاریا * گێلە پیاو * حیزبی کەرامەت و حیزبی سەلامەت * کەری تۆپیو * ئەو بەرخەی بوو بە گورگ * تا لێم نەدەن نابم بە پیاو * ئەو ھەتیوەی نابێت بە پیاو * گیانەوەران بەکەم مەگرن * مەرگی مووچەخۆرێک * ھەرچیت بینی بیکڕە * بێناسنامەکان * مەرگی موچەخۆرێک * قۆڵبڕ (ئیبراھیم زەبۆک) * کلک بڕاوەکان ==کۆچی دوایی== دواجار عەزیز نەسین دوای پێشکەشکردنی چەندین بەرھەمی جۆراوجۆر لە [[کورتەچیرۆک]] و [[ڕۆمان]] و [[یاداشت]] و [[داستان]] و [[شانۆنامە]] و کۆمەڵە [[شیعر]] و وەرگرتنی چەندین پاداشتی ناوخۆیی و جیھانی لە تەمموزی ١٩٩٥ کۆچی دواییکرد لە [[ئیزمیر]] بە جەڵتەی دڵ. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} * ئەو ھەتیوەی نابێت بە پیاو، نوسینی عەزیز نەسین، وەرگێڕانی عەبدولستار جەباری. *ویکی عەرەبی {{وێژەی تورکی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شیعر|وێژە|ڕۆژنامەوانی|تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Aziz Nesin}} [[پۆل:ڕۆماننووسانی تورک]] [[پۆل:شاعیرانی تورک]] [[پۆل:نووسەرانی تورک]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٥]] [[پۆل:بێدینەکان]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خەڵکی ئەستەمبوڵ]] [[پۆل:مارکسیستە تورکیاییەکان]] [[پۆل:مارکسیستە تورکییەکان]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئیسلام]] q9iqndj1h11y6y5sqol276m9majh31f 0 42454 1660499 1424015 2026-09-04T15:23:07Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660499 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = عەلی قەرەداغی | وێنە =Ali al-Qaradaghi, Dorar Tv - Jun 16, 2019 (01).jpg | قەبارەی وێنە =262 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٤٩]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم= | شوێنی لەدایکبوون = [[قەرەداغ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]] | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی =[[قەتەر]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = [[نووسەر]]، | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = [[لۆژیک]]، [[شێعر]] ،[[سۆفیگەری]]، [[فەلسەفەی ئەخلاق]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ =[http://www.qaradaghi.com/ ماڵپەڕی فەرمی] | پەراوێزەکان = }} '''عەلی محیەدین قەرەداغی''' لەدایکبووی ساڵی ١٩٤٩ لە ناوچەی [[قەرەداغ]] سەر بە[[پارێزگای سلێمانی]]، عەلی قەرەداغی سەرۆکی گشتی [[یەکێتیی زانایانیی موسڵمانان]]ە ھاوکاتیش سەرۆکی دەزگای [[ڕابیتەی ئیسلامیی کورد]]ە لە [[باشووری کوردستان]]، عەلی قەردەاغی خاوەنی ڕەگەزنامەی وڵاتی [[قەتەر]]یشە، لە ساڵی ٢٠٠٨ [[زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی (سلێمانی)]] لە لایەن ئەوەوە کرایەوە ، عەلی قەرەداغی جگە لە شارەزایی خۆی لەبابەتی ئاینی شارەزای ھزری سیاسیی و ئابووریشە. <ref>ژیاننامەی عەلی قەرەداغی ، http://www.iklkurd.org/kurdish/index.php?option=com_content&view=article&id=328:2011-05-27-06-47-59&catid=25:2010-11-15-05-00-15&Itemid=118 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107120934/http://www.iklkurd.org/kurdish/index.php?option=com_content&view=article&id=328%3A2011-05-27-06-47-59&catid=25%3A2010-11-15-05-00-15&Itemid=118 |date= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iklkurd.org/kurdish/index.php?option=com_content&view=section&id=5&Itemid=85 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130711204200/http://www.iklkurd.org/kurdish/index.php?option=com_content&view=section&id=5&Itemid=85 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130711204200/http://www.iklkurd.org/kurdish/index.php?option=com_content&view=section&id=5&Itemid=85 |date=١١ی تەممووزی ٢٠١٣ }}</ref> == بڕوانامەکانی عەلی قەرەداغی == *بەکالۆریۆس لە شەریعەتی [[ئیسلام]]یی لە شاری [[بەغدا]] لەساڵی ١٩٧٥ *ماستەر لە فیقھی بەراود کە بەشێکە لە [[فیقھی ئیسلامی]]ی لە [[زانکۆی ئەزھەر]] ی [[میسر]] ساڵی ١٩٨٠ *دوکتۆرا لە شەریعەت و یاسا لە لە [[زانکۆی ئەزھەر]] ی [[میسر]] لەساڵی ١٩٨٥ *یاریدەردەی مامۆستا ساڵی ١٩٩٠ *پڕۆفیسۆر لەساڵی ١٩٩٥ ==بەرھەمەکان== عەلی قەرداغی چەندین کتێبی نووسیوە لەوانە:<ref>کتێبەکانی عەلی قەرداغی ، http://www.iklkurd.org/kurdish/index.php?option=com_content&view=category&id=29:2010-11-15-05-02-36&layout=blog&Itemid=122&layout=default{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # دیدێکی ئیسلامی نوێ بۆ جیھادو توندوتیژی‌و وەلاء و بەرا # کۆ بەرھەمەکانی د. عەلی قەەرداغی # (چۆن زەکاتی ماڵەکەت دەدەیت؟) # ململانێ لەسەر شوناس # گەشەپێدان و گەندەڵی # کۆمەڵگە و گەشەپێدان # ئیسلام و ئیرھاب # خۆپیشاندانی ئاشتیانە و ڕاپەڕینی جەماوەری لە ڕوانگەی ئیسلامەوە # لێکۆڵینەوەی ھۆکارەکانی ئاوەدانکردنەوە و زیندوو کردنەوەی ماڵە وەقف کراوەکان =سەرچاوەکان= {{سەرچاوەکان}} {{ئیسلامی سیاسی لە کوردستان}} {{تد|ژیاننامە|کوردستان|قەتەر|عێراق|سیاسەت}} [[پۆل:خەڵکی قەرەداغ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:ئیسلامییەکانی کورد]] [[پۆل:موسڵمانە سوننەکان]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان]] [[پۆل:ئابووری ئیسلامی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سوننە]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە قەتەرییەکان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا]] eyg6wyts0le3wpa1118kgilw5ymadz7 0 42714 1660494 1510434 2026-09-04T15:20:14Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660494 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەلا عەلی تەرەماخی''' نووسەرێکی بەناوبانگی کوردە کە لە سەدەی ١٦ی زایینی ژیاوە و بە ناوی گوندەکەیەوە ناسراوە. ڕێکەوتی لەدایکبوون و مردنی بە تەواوی ڕوون نییە. کتێبەکەی ناوی «سەرفا کورمانجی»ە کە لە ساڵی [[١٥٩١]] نووسیوە و فێرکاریی ڕێزمانی [[عەرەبی]]یە لە ٣٣ وانەدا بە نموونەی فارسی و کوردیەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pencinar.se/bocker/bocker2/Nr-15.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170321234955/http://www.pencinar.se/bocker/bocker2/Nr-15.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == کارەکان == لە عەلی تەرەماخی ھەر بە تەنیا یەک کتێب بە جێ ماوەتەوە و کتێبەکانی دیکەی بە دەست نەگەیشتووە. * [[سەرفا کورمانجی]] === ئەو کارانە لە ناو چووە === * قەولێ یەکانە * مۆریا یاقووت * کورێد وەتان (وەلاد) * ژیانا حەقیقەت و خەون == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{زمانی کوردی}} {{کۆڵکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:زانا کوردەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی عوسمانی]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:زمانەوانانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٧یەم]] 0b9ppk87m2lnlwcbnwjaft0gqwvgp4g 1660622 1660494 2026-09-04T17:23:45Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، [[دەروازە:زمان|زمان]] و [[دەروازە:زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبی]] 1660622 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''مەلا عەلی تەرەماخی''' نووسەرێکی بەناوبانگی کوردە کە لە سەدەی ١٦ی زایینی ژیاوە و بە ناوی گوندەکەیەوە ناسراوە. ڕێکەوتی لەدایکبوون و مردنی بە تەواوی ڕوون نییە. کتێبەکەی ناوی «سەرفا کورمانجی»ە کە لە ساڵی [[١٥٩١]] نووسیوە و فێرکاریی ڕێزمانی [[عەرەبی]]یە لە ٣٣ وانەدا بە نموونەی فارسی و کوردیەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pencinar.se/bocker/bocker2/Nr-15.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170321234955/http://www.pencinar.se/bocker/bocker2/Nr-15.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == کارەکان == لە عەلی تەرەماخی ھەر بە تەنیا یەک کتێب بە جێ ماوەتەوە و کتێبەکانی دیکەی بە دەست نەگەیشتووە. * [[سەرفا کورمانجی]] === ئەو کارانە لە ناو چووە === * قەولێ یەکانە * مۆریا یاقووت * کورێد وەتان (وەلاد) * ژیانا حەقیقەت و خەون == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{زمانی کوردی}} {{کۆڵکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|زمان|زمانی عەرەبی}} [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:زانا کوردەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی عوسمانی]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:زمانەوانانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٧یەم]] 0r4s9jmjh267bji2iw6oknm0q460nq0 0 42879 1660839 1658975 2026-09-04T20:44:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660839 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''سوپای عێراقی ئازاد''' (بە [[عەرەبی]]:الجيش العراقي الحر) ڕێکخراوێکە لە [[پارێزگای موسڵ]] و [[پارێزگای ئەنبار]] پێکھێنراوە، وا دەزانرێت کەسانی دامەزرێنەری ئەم سوپایە ھەمان دامەزرێنەرانی '''سوپای سوریای ئازاد''' بن وە ھەندێک ژێدەر باس لەوە دەکەن [[:ar:طه الدليمي|تەها دلێمی]] دامەزرێنەری ئەم سوپایەیە,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.burnews.com/news-action-show-id-41616.htm |سەردێڕ="دامەزراندن" |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130218001638/http://www.burnews.com/news-action-show-id-41616.htm# |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھاوکات سوپاکە پشتگیری لە سوپای ئازادی سوریا کرد لە [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]]. == سەرچاوە == {{Reflist}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|شەڕ|عێراق|سووریا}} [[پۆل:گرووپە سەربزێوەکان لە عێراق]] gvix19r9gbgpi4bf18siabuvdbn7huu 0 43535 1660613 1588464 2026-09-04T17:02:59Z ~2026-47807-63 78898 /* دانیشتووان */ 1660613 wikitext text/x-wiki {{سەبارەت بە|میرنشینەکە|ناوچە مێژوویییەکە|حەکاری (ناوچەی مێژوویی)|بۆ خێڵەکە|ھەکاری (خێڵ)}} {{Infobox former subdivision | native_name = میرنشینی حەکاری | common_name = | subdivision = [[میرنشین]] لە | nation = [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] | year_start = ١١٣٣ | year_end = ١٨٤٩ | date_start = | date_end = | event_start = | event_end = | p1 = خەلافەتی عەباسی | flag_p1 = Black flag.svg | s1 = ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی | flag_s1 = Ottoman flag alternative 2.svg | image_flag = Black flag.svg | flag_type = ئاڵای میرنشینی حەکاری | image_coat = | image_map = Kurdish states 1835.png | image_map_caption = میرنشینە کوردییەکان لە ساڵی ١٨٣٥ | capital = [[جۆلەمێرگ]];<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=John Macgregor|سەردێڕ=Commercial statistics: A digest of the productive resources, commercial legislation, customs tariffs, of all nations. Including all British commercial treaties with foreign states|ناونیشان=https://archive.org/details/commercialstatis01macg|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ساڵ=١٨٥٠|بڵاوکەرەوە=Whittaker and co.|پەڕە=[https://archive.org/details/commercialstatis٠١macg/page/١٢ ١٢]}}</ref>{{ھن}}[[ئامێدی]] | today = [[ھەرێمی کوردستان]]{{ھن}}[[پارێزگای وان]]{{ھن}}[[پارێزگای حەکاری]] <!--- Area and population of a given year ---> | stat_year1 = | stat_area1 = | stat_pop1 = | stat_year2 = | stat_area2 = | stat_pop2 = | footnotes = }} '''میرنشینی حەکاری''' [[میرنشین]]ێکی [[میرنشینە کوردییەکان|کورد]]ی بوو کە لە باشووری وڵاتی [[تورکیا]]ی ئەمڕۆ لە ھەرێمی [[جۆلەمێرگ]] ھەڵکەوتبوو و لەلایەن [[عیزەدین شێر]] دامەزرێندرابوو. میرنشینی حەکاری لە نێوان سەدەی ١٥ تا ١٩ بوونی ھەبووە.<ref>http://books.google.no/booksid=X_LmnA75Dt8C&pg=PA255&lpg=PA255&dq=Emirate+of+Hakkâri&source=bl&ots=wFFfsOt5AP&sig=lPQkf7lV0mMawvSGFPeCXi9zc5s&hl=no&sa=X&ei=1SuBUYuVE8fe4QTBx4HACA&redir_esc=y#v=onepage&q=hakkari&f=false{{dead{{بەستەری مردوو|url=http://books.google.no/booksid%3DX_LmnA75Dt8C%26pg%3DPA255%26lpg%3DPA255%26dq%3DEmirate+of+Hakkâri%26source%3Dbl%26ots%3DwFFfsOt5AP%26sig%3DlPQkf7lV0mMawvSGFPeCXi9zc5s%26hl%3Dno%26sa%3DX%26ei%3D1SuBUYuVE8fe4QTBx4HACA%26redir_esc%3Dy |date=ئازاری ٢٠١٩}} link|date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{بەستەری مردوو|url=http://books.google.no/booksid%3DX_LmnA75Dt8C%26pg%3DPA255%26lpg%3DPA255%26dq%3DEmirate+of+Hakkâri%26source%3Dbl%26ots%3DwFFfsOt5AP%26sig%3DlPQkf7lV0mMawvSGFPeCXi9zc5s%26hl%3Dno%26sa%3DX%26ei%3D1SuBUYuVE8fe4QTBx4HACA%26redir_esc%3Dy |date=شوباتی ٢٠٢١}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> لە بەرزترین ئاستی خۆیدا ئەم میرنشینە ویلایەتی [[پارێزگای وان|وان]] و [[پارێزگای حەکاری|حەکاری]] و بەشێک لە [[باشووری کوردستان]]ی ئەمڕۆی بەدەستەوە بووە؛ و لەبەشی ڕۆژھەڵاتدا، دەسەڵاتیان گەیشتووەتە [[سەڵماس]] و [[خۆی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://kurds_history.enacademic.com/198/Hakkari |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160715060432/http://kurds_history.enacademic.com/198/Hakkari |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەو ناوچانەی کە دەسەڵاتیان ھەبووە کۆمەڵێک کاریان تێدا ئەنجامداوە، وەکو ئاوەدانکاری. == مێژوو == === بنەچەکان === میرنشینەکە لەلایەن نەوەیەکی شێر بە ناوی [[ئەسەدەددین زەڕین چەنگ]] دووبارە دامەزرایەوە. زەڕین چەنگ لەلایەن مەسیحییەکانی ناوچەکەوە لە شوێنی نیشتەجێبوونی لە [[میسر]] بانگێشت کرا، و خۆی و شوێنکەوتووانی ھێرشیان کردە سەر زەوییە باوباپیرانییەکانیان و دەستیان بەسەردا گرت. بەو پێیەی ئەم ھێرشە لە ڕۆژی شەممەدا ڕوویدا («شەمبە» لە زاراوەی کوردی ناوخۆیی)، بنەماڵەی فەرمانڕەوا ناویان گۆڕدرا بۆ بنەماڵەی شەمبۆ.<ref>M.Th. Houtsma, A.J. Wensinck, [[T.W. Arnold]], W. Heffening, E. Levi-Provencal, ''E.J Brill’s First Encyclopaedia of Islam 1913-1936, Vol. IV'' (1993), p. 1146</ref><ref>{{harvtxt|Khachatrian|2003|pp=51–2}}</ref> عیزەددین شێری دووەم، کوڕی زەڕین چەنگ، دواتر کەوتە ململانێ لەگەڵ [[ئاق قۆینلۆ]]ەکان و لە ساڵی ١٤٩١ لەسەر فەرمانی فەرمانڕەواکەیان، سوڵتان یەعقووب، کوژرا.<ref>{{harvtxt|Khachatrian|2003|pp=54–6}}</ref> دڵسۆزی فەرمانڕەواکانی حەکاری لە ساڵانی دواتردا لە نێوان خاوەنشکۆ جیاوازەکاندا گۆڕانی بەسەردا دەھات. بەھۆی کەوتنیان لەسەر سنووری نێوان دوو ئیمپراتۆریەتیی بەھێزی شەڕکەر، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[سەفەوییەکان]]، میرەکان دەیانتوانی بەرژەوەندییەکانی یەکێک لە زلھێزەکان دژی ئەوی دیکە بەکاربھێنن تەنھا بە گۆڕینی لایەنگرییان، ئەمەش بە [[زاھید بەگ]]، کوڕی [[عیزەددین شێری دووەم]] دەستی پێکرد. قۆناغی دواتر پڕ لە نائارامی بوو، بە ململانێیەکی زۆری ناوخۆیی لە بنەماڵەی فەرمانڕەوادا. ئەندامە جیاوازەکان لایەنگری ئیمپراتۆریەتی جیاوازیان دەکرد و ڕاپەڕین لەلایەن میرزادەکانی شەمبۆوە دژی باوکیان دەستی پێکرد. لە ماوەی سەدەیەکدا سێزدە میری جیاواز تاجیان لەسەر نرا.<ref>Lale Yalçın-Heckmann, ''Tribe and kinship among the Kurds'' (1991), p. 50</ref> دوای شەڕەکانی عوسمانی و سەفەوی، [[ھەکاری|حەکاری]] چیتر توانای ئەوەیان نەمابوو کە ئاغاکانی عوسمانی بۆ بەرژەوەندی خۆیان بەکاربھێنن و دەستی کرد بە لەدەستدانی دەسەڵات و پێگەیان.<ref>{{harvtxt|Eppel|2016|p=48}}</ref> [[پەڕگە:A portrait of a Kurdish fighter from the Hakkari region, Alexander Orłowski, St Petersburg, Russia, circa 1819 or after.jpg|وێنۆک|ڕاست|وێنەیەکی شەڕکەرێکی کورد لە ناوچەی حەکاری. [[ئەلێکساندەر ئۆرڵۆوسکی]]، [[سانت پترسبۆرگ]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]]، ١٨١٩ی زایینی یان دواتر.]] لە دەیەی ١٨٢٠دا، میرنشینی حەکاری بەھۆی ململانێی نێوان [[نوورەڵڵا بەگ]] و [[سلێمان بەگ]]ەوە تووشی کێشە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://lepzerin.wordpress.com/2012/04/15/the-downfal-of-bedrkhan/|سەردێڕ=The downfall of Bedrkhan and the end of Botan|دوایین=nzibari|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠١٢|وێبگە=Kurdish Musings|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> ھۆزە [[ئاشوورییەکان]] لایەنگیریان کرد، و پاتریارک [[بنیامین مارشەمعوون|مار شەمعوون]] پشتگیری خۆی بۆ سلێمان بەگ دەربڕی. کاریگەری مژدەدەرە ڕۆژاوایییەکان و حکوومەتە پەیوەندیدارەکانیان ھەروەھا ھاوسەنگی ئایینی نێوان ھۆزە [[مەسیحی]] و موسڵمانەکانی تێکدا لەکاتێکدا [[دەوڵەتی عوسمانی]] بەھۆی شەڕەکانی لەگەڵ ڕووسیا لە ١٨٢٨–٢٩ و فەرمانڕەوای میسر [[محەممەد عەلی پاشا|محەممەد عەلی]] لە ١٨٣١دا لاواز بوو. میر نوورەڵڵا بەگی حەکاری و [[بەدرخان بەگ]] لە ساڵی ١٨٤٣دا ئاشوورییە نێستۆرییەکانی ناو زەوییەکانیان کۆمەڵکوژ کرد بەھۆی ھاندانی دەسەڵاتدارانی عوسمانی، کە ئەوانیان بە کاریگەری ڕو لە زیادبوونی مژدەدەرە ڕۆژاوایییەکان و [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا|بەریتانیا]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] دەبەستەوە. دواتر، عوسمانییەکان ھەوڵیاندا دەسەڵاتی خۆیان بەسەر قەوارە کوردییەکاندا بسەپێنن، کە بووە ھۆی ڕووبەڕووبوونەوەی نێوان سوپای عوسمانی و ھاوپەیمانی کوردی بەدرخان لە ساڵی ١٨٤٧دا. ھۆزە کوردەکان تێشکان و بەدرخان بۆ تاراوگە نێردرا.<ref name=":0"/> == دانیشتووان == لە لووتکەی دەسەڵاتیدا، میرنشینەکە کۆنتڕۆڵی بەشێک لە پارێزگاکانی [[تورکیا]]ی حەکاری و وانی دەکرد، لەگەڵ ھەندێک ناوچە لە [[باشووری کوردستان]]. دانیشتووانەکەی ھەمەجۆر بوون، لە ھۆزە کوردە کۆچەرییەکان، پێکهاتبون ئەوانیش هوزی پنیانشی ، ئورەماری ، دوسکی ، دیری ، هەرکی ، گەردی ، ئەرتوشی بون وە مەسیحییە ئاشوورییە نێستۆرییەکان کە شوێنکەوتووی ھۆزە کوردەکان بوون، و جووتیارە ئەرمەنییە نیشتەجێبووەکان پێکھاتبوون.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-tuPDAAAQBAJ&q=Emirate+of+Hakkâri&pg=PA58|سەردێڕ=A People Without a State: The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism|دوایین=Eppel|یەکەم=Michael|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٧٣-١١٠٧-٣|زمان=en}}</ref> میرنشینەکە کۆنتڕۆڵ یان دەسەڵاتی بەسەر ھۆزە ئاشوورییە سەربەخۆکانی [[تیاری]]، [[باز (ھۆز)|باز]]، [[جیلوو (ھۆز)|جیلو]]، [[تخوما|تەخوومە]]، و [[دیزدا (ھۆز)|دیزدا]] نەبوو کە بە عەشیرەت یان پیاوانی ئازاد ناسرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aboona|یەکەم=Hirmis|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=AdZfWpd4YrYC|سەردێڕ=Assyrians, Kurds, and Ottomans: Intercommunal Relations on the Periphery of the Ottoman Empire|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Cambria Press|ژپنک=٩٧٨-١-٦٠٤٩٧-٥٨٣-٣|پەڕەکان=٢|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wilmshurst|یەکەم=David|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jB8ir0ek8bgC|سەردێڕ=The Ecclesiastical Organisation of the Church of the East, 1318-1913|ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Peeters Publishers|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٤٢٩-٠٨٧٦-٥|پەڕەکان=٢٨٥|زمان=en}}</ref> == بەناوبانگترین میرەکان == * میر ئەسەدەدین موسا کوڕی مەنگەلان: لەکاتی ھاتنی [[مەغۆل]]ەکان بۆ دەڤەرەکە، میری میرنشینەکە بووە. * میر عیمادەدین موجلی: نەوەی میر ئەسەدەدین بووە، بەوە ناسراوە زۆر ئارەزووی لە زانست و زانیاری کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|مێژوو}} [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] 3346v7wb7mwuiaa9ti65pg6962g4cxu 0 43556 1660508 1553484 2026-09-04T15:29:39Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660508 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس-کەسایەتی}} '''غەسان کەنەفانی''' (٩ی نیسانی ١٩٣٦ لە عەکای فەلەستین - ٨ی تەمموزی ١٩٧٢ لە بەیروتی لوبنان) نووسەر و ڕۆماننووسی فەلەستینی بوو. غەسان سەرۆکی گرووپی [[بەرەی گەل بۆ ڕزگاریی فەلەستین]] بوو. غەسان لە ساڵی ١٩٧٢ بە دەستی دەزگای ھەواڵگری ئیسرائیلی [[مۆساد]] بە ئوتومبێلی بۆمبڕێژکراو تیرۆرکرا.<ref name=Harlow>http://www.jstor.org/discover/10.2307/466196?uid=2134&uid=2&uid=70&uid=4&sid=21102565334467-R–</ref> == ژیان == غەسان فائیز کەنەفانی لە ۹ی نیسانی ۱۹۳٦ لە بنەماڵەیەکی بە ڕەچەڵەک [[کورد]]<ref name="امامی ۱">امامی، غلامرضا. ''دیباچە''، در کنفانی، غسّان. ''قصەھا'' (بە فارسی)، وەرگێڕان بۆ فارسی لە غلامرضا امامی، تھران: روزبھان، چاپ دوم: ۱۳۹۳، صص ۲۳–۱۳؛ ص ۱٤.</ref> لە [[چینی ناوێن]] لە شاری [[عەکا]] لە دایک ببوو. ==سەرچاوە== {{Reflist}} {{کورت}} {{پۆلی کۆمنز|Ghassan Kanafani}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|سیاسەت|فەلەستین|زانستی سیاسەت}} [[پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی فەلەستینی]] [[پۆل:نووسەرانی عەرەب]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٢]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:کۆمۆنیستە عەرەبەکان]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی فەلەستینی]] [[پۆل:خەڵکی حەیفا]] [[پۆل:ئاوارە فەلەستینییەکان]] [[پۆل:تیرۆرکردنەکانی مۆساد]] [[پۆل:فەلەستینییە تیرۆرکراوەکان]] [[پۆل:بەرھەڵستکاری فەلەستین]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق]] [[پۆل:مسوڵمانە سوننە فەلەستینییەکان]] dqlywjn8owqwpv0tz269du25tj9suof 1660721 1660508 2026-09-04T20:06:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660721 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-کەسایەتی}} '''غەسان کەنەفانی''' (٩ی نیسانی ١٩٣٦ لە عەکای فەلەستین - ٨ی تەمموزی ١٩٧٢ لە بەیروتی لوبنان) نووسەر و ڕۆماننووسی فەلەستینی بوو. غەسان سەرۆکی گرووپی [[بەرەی گەل بۆ ڕزگاریی فەلەستین]] بوو. غەسان لە ساڵی ١٩٧٢ بە دەستی دەزگای ھەواڵگری ئیسرائیلی [[مۆساد]] بە ئوتومبێلی بۆمبڕێژکراو تیرۆرکرا.<ref name=Harlow>http://www.jstor.org/discover/10.2307/466196?uid=2134&uid=2&uid=70&uid=4&sid=21102565334467-R–</ref> == ژیان == غەسان فائیز کەنەفانی لە ۹ی نیسانی ۱۹۳٦ لە بنەماڵەیەکی بە ڕەچەڵەک [[کورد]]<ref name="امامی ۱">امامی، غلامرضا. ''دیباچە''، در کنفانی، غسّان. ''قصەھا'' (بە فارسی)، وەرگێڕان بۆ فارسی لە غلامرضا امامی، تھران: روزبھان، چاپ دوم: ۱۳۹۳، صص ۲۳–۱۳؛ ص ۱٤.</ref> لە [[چینی ناوێن]] لە شاری [[عەکا]] لە دایک ببوو. ==سەرچاوە== {{Reflist}} {{کورت}} {{پۆلی کۆمنز|Ghassan Kanafani}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|سیاسەت|فەلەستین|زانستی سیاسەت}} [[پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی فەلەستینی]] [[پۆل:نووسەرانی عەرەب]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٢]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:کۆمۆنیستە عەرەبەکان]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی فەلەستینی]] [[پۆل:خەڵکی حەیفا]] [[پۆل:ئاوارە فەلەستینییەکان]] [[پۆل:تیرۆرکردنەکانی مۆساد]] [[پۆل:فەلەستینییە تیرۆرکراوەکان]] [[پۆل:بەرھەڵستکاری فەلەستین]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق]] [[پۆل:مسوڵمانە سوننە فەلەستینییەکان]] mxiabiaf23j02o2frpalfvox467j9bo 0 56992 1660563 1562165 2026-09-04T16:31:23Z Amine yousefi 16159 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1660563 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]herc] --> | name = داما ئاگاتا ماری کلاریسا کریستی{{ھن}}<small>Lady Mallowan</small> | image =Agatha Christie in Nederland (detectiveschrijfster), bij aankomst op Schiphol me, Bestanddeelnr 916-8898 (cropped).jpg | imagesize = 200px | caption = | pseudonym = ماری کلاریسا{{ھن}}ئاگاتا کریستی | birth_name = ئاگاتا ماری کلاریسا میلێر | birth_date = {{Birth date|1890|9|15|df=y}} | birth_place = [[تورکی]]، [[دوون (شارستان)|دوون]]، [[ئینگلستان]] | death_date = {{Death date and age|1976|1|12|1890|9|15|df=y}} | death_place = [[وینتربرۆک]]، [[ئاکسفوردشر]]، ئینگلستان | resting_place = کڵێسای سنت ماری، [[چلسی]]، ئاکسفوردشر، ئینگلستان | occupation = ڕۆماننووس، کورتەچیرۆکنووس، شاعیر | genre = ڕۆمان | movement = | notableworks = | signature = Agatha Christie's signature.png | spouse = [[ئارچی کریستی]]{{ھن}}(ھاوسەرگیری. ۱۹۱۴ - تەڵاق. ۱۹۲۸){{ھن}}[[مەکس مالوان]]{{ھن}}(ھاوسەرگیری. ۱۹۳۰– تا مردن ۱۹۷۶) | children = [[ڕۆزالیند ھیکز]] (۱۹۱۹–۲۰۰۴) | website = {{URL|agathachristie.com}} }} '''داما ئاگاتا ماری کلاریسا کریستی''' (ماوەی ژیان:١٥ی ئەیلوولی ١٨٩٠ تاکوو ١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٧٦) ژنە نووسەر، [[ڕۆماننووس]]، چیڕۆکنووس، کورتە چیڕۆکنووس، گەشتیار و ڕۆڵنووسی [[ئینگلستان|ئینگلیزی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About Agatha Christie - The world&#039;s best-selling novelist|ناونیشان=http://www.agathachristie.com/about-christie|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.agathachristie.com|زمان=en-US}}</ref> ئەو زۆرینەی ڕۆمانەکانی [[ڕۆمانسی]] بوون لەژێر ناوی '''ماری وێستماکۆت''' بڵاوی دەکردنەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Editors|یەکەم=Biography com|سەردێڕ=Agatha Christie|ناونیشان=https://www.biography.com/writer/agatha-christie|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Biography|زمان=en-us}}</ref> ھاوکات ٦٦ ڕۆمان و زۆرتر لە ١٥ کورتە چیڕۆکی لەژێر ناوی خۆیدا بڵاوکردووەتەوە، لەنێو نووسینەکانی ناوی کەسایەتییەکانی (کارەکتەر) نێو بەرھەمەکە بەنێوی ھەرقڵ پوئارو و مارپڵ خانم و تۆمی و تەپێنسی بوون. ئاگاتا لە ڕۆژی ١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٧٦ کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Agatha Christie {{!}} Biography, Books, Movies, Poirot, & Facts|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Agatha-Christie|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref> == بەرھەمەکان == بەشێکی نووسینەکانی ئاگاتا لە چەشنی نھێنی ئامێز بوون. کۆی بەرھەمەکانی ئەو بە ملیاران دانە فرۆشیان ھەبووە.<ref name=":0" /> * مردن بێدەنگ ھات * نھێنی کولەکان * کوشتنی ڕۆگەر ئاکرۆید * چوارە گەورەکە * ڕازی ستانفۆرد == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وێژە|ڕۆمانەکان|شانشینی یەکگرتوو|پەرستاری|سویس|تۆپی پێ|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Agatha Christie}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی بریتانی]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئینگلیز]] [[پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئینگلیز]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی ئینگلیز]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٠]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:ئاگاتا کریستی]] [[پۆل:نووسەرانی خۆژیاننامە بەریتانییەکان]] [[پۆل:دەیمەکانی فەرماندەی نیشانەی ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئینگلیز]] [[پۆل:ژنە نووسەرەکانی خۆژیاننامە]] tjozdukiwhfio89tl9dsy3bdeq0qwdz 0 72457 1660475 1458009 2026-09-04T15:11:19Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660475 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:|thumb|عەبدۆ محەممەد]] {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ | ناو = عەبدۆ محەممەد | وێنە = Pensselisetä Ebdo Mihemed (Abdo Mohamad) at Helsinki-Vantaa airport.JPG | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | شرۆڤەی وێنە = | ناوی لەدایکبوون = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | نازناو = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[عەفرین]]، [[ڕۆژاوای کوردستان]] | بنەچە = | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | شێواز = | پیشە = سترانبێژ | ئامێر = | ساڵانی چالاکبوون = | تۆمارگە = | کارە پەیوەستەکان = | ماڵپەڕ = | ئامێرە دیارەکان = }} '''عەبدۆ محەممەد''' (لەدایکبووی شاری [[عەفرین]] لە [[سووریا]] - ) گۆرانیبێکی کوردی [[ڕۆژاوای کوردستان]] کە زۆرتر وەک گۆرانیبێژی ئاھەنگی بووکگواستنەوە دەردەکەوێت.<ref>[http://www.hs.fi/viihde/artikkeli/1135249768077 "عەفرینی و گۆرانی بێژی بوکگواستنەوە"]</ref> ئەو لە پایزی ٢٠٠٩ لە [[فینلەندا]] بەناوبانگبوو بەھۆی ئەو ڤیدیۆیەی خۆی لە ماڵپەڕی [[یوتیوب]] کە زۆرتر لە ٢میلیۆن بینەری ھەبوو.<ref>[http://www.iltalehti.fi/viihde/2009110410543533_vi.shtml "ڤیدیۆکەی عەبدۆ لە یوتیوب"]</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی|ژیاننامە}} {{کورت}} [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی عەفرین]] [[پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت]] [[پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی باکووری]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پەنابەرە سوورییەکان]] [[پۆل:سویدییەکانی بە ڕەگەز کورد]] 83ghtevomvv023ep6v7rvnuv64ec3po 0 72512 1660462 1358363 2026-09-04T15:03:43Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660462 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = عەبدولفەتاح ئەلسیسی | وێنە = AbdelFattah Elsisi.jpg | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[قاھیرە]]، {{flag|Egypt}} | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٤ | شوێنی مردن = | هۆکاری مردن = | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = قاهیره | نەتەوە = [[عەرەب]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | هاووڵاتی = [[میسر|میسری]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە =سیاسەتمەدار، جێنەراڵی جەنگ،(۱۲ی ئاب ۲۰۱۲ – ۲٥ی ئازاری ۲۰۱۳ جێگری سەرۆک وەزیران) | ساڵانی چالاکی = ١٩٧٧ تا ئێستا | شار =قاھیرە | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە هۆی = کودەتای سەربازی دژ بە محەمممەد مورسی | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین =[[ئیسلام]] | هاوسەر =ئەنتسار عامر | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = | ئیمزا = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''عەبدولفەتاح سەعید حوسێن خەلیل ئەلسیسی''' ({{بە عەرەبی|عبد الفتاح سعيد حسين خليل السيسي }}؛ لەدایکبووی ١٩ تشرینی دووەمی ١٩٥٤) ناسراو بە '''جێنەراڵ سیسی''' ٦ەم سەرۆک کۆماری میسر ٢٠١٤-ئێستا و سەرۆکی ھێزە چەکدارەکانی [[میسر]]ە و لە ١٢ی ئابی ٢٠١٢ەوە وەزیری بەرگری میسرە. جێنەراڵ سیسی سەرۆکی [[کودەتای ٢٠١٣ی میسر]] بوو و توانی بە سەرکردەیی ئەرتەش، [[محەممەد مورسی]] کە سەرۆک کۆماری میسر بوو لە سەر کار لاببات.<ref>http://www.egyptindependent.com/news/abdel-fattah-al-sisi-new-commander-armed-forces</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mmc.gov.eg/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170227163604/http://www.mmc.gov.eg/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠١٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227163604/http://www.mmc.gov.eg/ |date=٢٧ی شوباتی ٢٠١٧ }}</ref> == پەراوێزەکان == <references/> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Abdel Fattah el-Sisi}} [[پۆل:کودەتای ٢٠١٣ی میسر]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی میسر]] [[پۆل:وەزیرانی حکوومەتی میسر]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:موسڵمانانی میسری]] [[پۆل:خەڵکی قاھیرە]] [[پۆل:دەسەڵاتخوازی]] 1zs8sy83bq6gwnukw13xywe0p8y58d7 1660625 1660462 2026-09-04T17:25:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:میسر|میسر]] 1660625 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = عەبدولفەتاح ئەلسیسی | وێنە = AbdelFattah Elsisi.jpg | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[قاھیرە]]، {{flag|Egypt}} | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٤ | شوێنی مردن = | هۆکاری مردن = | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = قاهیره | نەتەوە = [[عەرەب]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | هاووڵاتی = [[میسر|میسری]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە =سیاسەتمەدار، جێنەراڵی جەنگ،(۱۲ی ئاب ۲۰۱۲ – ۲٥ی ئازاری ۲۰۱۳ جێگری سەرۆک وەزیران) | ساڵانی چالاکی = ١٩٧٧ تا ئێستا | شار =قاھیرە | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە هۆی = کودەتای سەربازی دژ بە محەمممەد مورسی | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین =[[ئیسلام]] | هاوسەر =ئەنتسار عامر | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = | ئیمزا = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''عەبدولفەتاح سەعید حوسێن خەلیل ئەلسیسی''' ({{بە عەرەبی|عبد الفتاح سعيد حسين خليل السيسي }}؛ لەدایکبووی ١٩ تشرینی دووەمی ١٩٥٤) ناسراو بە '''جێنەراڵ سیسی''' ٦ەم سەرۆک کۆماری میسر ٢٠١٤-ئێستا و سەرۆکی ھێزە چەکدارەکانی [[میسر]]ە و لە ١٢ی ئابی ٢٠١٢ەوە وەزیری بەرگری میسرە. جێنەراڵ سیسی سەرۆکی [[کودەتای ٢٠١٣ی میسر]] بوو و توانی بە سەرکردەیی ئەرتەش، [[محەممەد مورسی]] کە سەرۆک کۆماری میسر بوو لە سەر کار لاببات.<ref>http://www.egyptindependent.com/news/abdel-fattah-al-sisi-new-commander-armed-forces</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mmc.gov.eg/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170227163604/http://www.mmc.gov.eg/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠١٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227163604/http://www.mmc.gov.eg/ |date=٢٧ی شوباتی ٢٠١٧ }}</ref> == پەراوێزەکان == <references/> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠|میسر}} {{پۆلی کۆمنز|Abdel Fattah el-Sisi}} [[پۆل:کودەتای ٢٠١٣ی میسر]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی میسر]] [[پۆل:وەزیرانی حکوومەتی میسر]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:موسڵمانانی میسری]] [[پۆل:خەڵکی قاھیرە]] [[پۆل:دەسەڵاتخوازی]] 0rzld613ooi131kj8xocfor7o74ax5g 0 73072 1661044 1627050 2026-09-05T10:55:59Z DreamHourFlight 39788 زیادکردنی زانیاری 1661044 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ئەگوستوس | title = [[پرینسیپس]] (یەکەمین ھاووڵاتی) | image = Augustus of Prima Porta.jpg | caption = پەیکەری ئەگوستوسی پریما پۆرتا | succession = [[پێڕستی ئیمپراتۆرەکانی ڕۆم|ئیمپراتۆری ڕۆم]] | reign = ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٧ پێش زایین – ١٩ی ئابی ١٤ی زایینی | successor = [[تایبیریەس]] | spouse 1 = کلاودیا (٤٢–٤٠ پ.ز) | spouse 2 = سکریبۆنیا (٤٠–٣٨ پ.ز) | spouse 3 = لیڤیا دروسیلا (٣٨ پ.ز – ١٤ ز) | issue = * [[جولیای گەورە]] * [[گایوس سێزار]] (ھەڵگیراوە) * [[لووسیۆس سێزار]] (ھەڵگیراوە) * [[ئاگریپا پۆستوموس]] (ھەڵگیراوە) * [[تایبیریەس]] (ھەڵگیراوە) | full name = گایوس ئۆکتاڤیوس | regnal name = ئیمپراتۆر سێزار دیڤی فیلیوس ئەگوستوس<br />({{lang|la|Imperator Caesar Divi Filius Augustus}}) | dynasty = [[زنجیرە فەرمانرەوایەتیی جولیۆ-کلاودیوس|جولیۆ-کلاودیان]] | father = گایوس ئۆکتاڤیوس<br />[[جولیوس سێزار]] (باوکی ھەڵگرەوە) | mother = ئاتیا | birth_name = گایوس ئۆکتاڤیوس | birth_date = ٢٣ی ئەیلوولی ٦٣ پێش زایین | birth_place = [[ڕۆما]]، [[کۆماری ڕۆمانی]] | death_date = ١٩ی ئابی ١٤ی زایینی (لە تەمەنی ٧٥ ساڵیدا) | death_place = نۆلا، کەمپانیا، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] | burial_place = مەزارگەی ئەگوستوس، [[ڕۆما]] | religion = [[ئایینی ڕۆمای کۆن|فرەپەرستیی ڕۆمانی]] }} '''ئەگوستوس''' (بە زمانی لاتینی: Augustus؛ لەدایکبووی بە ناوی '''گایوس ئۆکتاڤیوس'''؛ ٢٣ی ئەیلوولی ٦٣ پێش زایین – ١٩ی ئابی ١٤ی زایینی)، کە لە مێژوونووسیدا بۆ قۆناغی سەرەتای ژیانی بە '''ئۆکتاڤیان''' ناسراوە، دامەزرێنەری [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] و یەکەمین [[ئیمپراتۆر]]ی بوو کە لە ساڵی ٢٧ پێش زایینەوە تا کاتی مەرگی لە ساڵی ١٤ی زایینیدا فەرمانڕەوایی کرد.<ref>{{cite book |last=Goldsworthy |first=Adrian |title=Augustus: First Emperor of Rome |date=2014 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-17827-2 |location=New Haven |pages=1–7}}</ref> سەردەمی دەسەڵاتی ئەگوستوس دەستپێکی قۆناغێکی نوێ بوو لە ئاشتی و سەقامگیریی درێژخایەن کە بە [[پاکس ڕۆمانا]] (ئاشتیی ڕۆمانی) یان «پاکس ئەگوستا» ناوزەند دەکرێت، کە تێیدا جیھانی ڕۆمای کۆن بۆ ماوەی دوو سەدە لە شەڕ و کێشەی گەورەی ناوخۆیی بەدوور بوو. لەژێر دەسەڵاتی ئەودا، سیستمی «[[پرینسیپات]]» دامەزرا؛ شێوازێکی حوکمڕانی کە تێیدا ئیمپراتۆر لە ڕواڵەتدا ڕێزی لە پێگەی [[ئەنجومەنی پیرانی ڕۆما|سینات]] و دەزگاکانی پێشووی کۆمار دەگرت، بەڵام لە بنەڕەتدا دەسەڵاتی ڕەھای بەدەستەوە بوو.<ref>{{cite book |last=Galinsky |first=Karl |title=Augustus: Introduction to the Life of an Emperor |date=2012 |publisher=Cambridge University Press |location=New York |isbn=978-0-521-74442-3 |pages=63–74}}</ref> ئۆکتاڤیۆسی گەنج لە باوەشی بنەماڵەیەکی دەوڵەمەندی سوارچاکانی ڕۆمادا گەورە بوو. پاش ئەوەی خاڵۆزای دایکی، [[جولیوس سێزار]] لە ساڵی ٤٤ پێش زایین تیرۆر کرا، دەرکەوت کە سێزار لە وەسیەتنامەکەیدا ئۆکتاڤیۆسی وەک کوڕ و میراتگری سەرەکیی خۆی دیاری کردووە. ئۆکتاڤیان لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا چووە نێو گۆڕەپانی سیاسییەوە، ناوی سێزاری ھەڵگرت و پشتیوانیی سەربازە دێرینەکانی بەدەستھێنا. دواتر لەگەڵ [[مارک ئەنتۆنی]] و مارکوس ئیمیلیۆس [[لێپیدس]] ھاوپەیمانیی «تریومڤیراتی دووەم»ی پێکھێنا بۆ سەرکوتکردنی بکوژانی سێزار. پاش سەرکەوتنیان لە شەڕی فیلیپیدا لە ساڵی ٤٢ پێش زایین، خاکی [[کۆماری ڕۆمانی|کۆمار]]یان لە نێوان خۆیاندا دابەش کرد. بەڵام ئەم ھاوپەیمانییە بەھۆی کێبڕکێ لەسەر دەسەڵات ھەڵوەشایەوە؛ لێپیدس لە ساڵی ٣٦ پێش زایین دوورخرایەوە، و لە ساڵی ٣١ پێش زایین سوپای ئۆکتاڤیان بە سەرکردایەتیی مارکوس ئاگریپا توانی لە شەڕی دەریایی ئەکتیۆمدا لە [[مارک ئەنتۆنی]] و ھاوپەیمانەکەی، شاژن [[کلیۆپاترا]]ی میسر بباتەوە. پاش خۆکوشتنی ئەنتۆنی و کلیۆپاترا لە ساڵی ٣٠ پێش زایین، [[میسری کۆن]] بەتەواوی خرایە ژێر ڕکێفی ڕۆما.<ref>{{cite book |last=Bringmann |first=Klaus |title=A History of the Roman Republic |date=2007 |location=Cambridge |publisher=Polity |isbn=978-0-7456-3371-8 |pages=295–304}}</ref> دوای گەڕانەوەی بۆ ڕۆما، ئەگوستوس چاکسازیی لە پێکھاتەی کۆماردا کرد و نازناوی فەرمیی «ئەگوستوس» (پیرۆزکراو یان ڕێزدار)ی پێ بەخشرا. لە ماوەی دەسەڵاتدارێتییە درێژخایەنەکەیدا، خاکی ئیمپراتۆریەتەکەی زۆر فراوان کرد، دەستکاریی سیستمی باج و دراوی کرد، تۆڕێکی بەرفراوانی لە [[ڕێگە ڕۆمانییەکان]] و پۆستی فەرمی دروست کرد، سوپای نیزامی و ھێزی [[پاسەوانی پریتۆرین]]ی دامەزراند، و شاری ڕۆمای لە شارێکی خشتییەوە گۆڕی بۆ شارێکی مەڕمەڕی. پاش مەرگی لە ساڵی ١٤ی زایینیدا، لەلایەن سیناتەوە پلەی خوداوەندی پێ بەخشرا و زڕکوڕەکەی، [[تایبیریەس]] بووە جێنشینی.<ref>{{cite book |last=Eck |first=Werner |title=The Age of Augustus |date=2003 |location=Oxford |publisher=Blackwell Publishing |isbn=0-631-22957-4 |pages=123–124}}</ref> == ناو == ئەگوستوس لە قۆناغە جیاوازەکانی ژیانیدا چەندین ناوی ھەبووە:<ref>{{cite book |last=Southern |first=Pat |title=Augustus |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-62838-9 |location=London and New York |pages=1–7}}</ref> * '''گایوس ئۆکتاڤیوس''' (Gaius Octavius): ناوی کاتی لەدایکبوونی بوو بەپێی نەریتی ڕۆمانی لە باوکییەوە. بەپێی وتەی [[سوێتۆنیۆس]]، نازناوی «تۆرینۆس» (Thurinus)ی پێ درابوو بەھۆی سەرکەوتنی باوکی بەسەر پاشماوەی لایەنگرانی [[سپارتاکۆس]]دا. * '''گایوس جولیوس سێزار''' (Gaius Julius Caesar): لە ساڵی ٤٤ پێش زایین دوای پەسەندکردنی وەسیەتنامەی جولیوس سێزار ئەم ناوەی وەرگرت. مێژوونووسان بۆ جیاکردنەوەی لە سێزاری دیکتاتۆر، پاشگری «ئۆکتاڤیانۆس» (ئۆکتاڤیان)یان بۆ زیاد کرد تا نیشانی بدەن کە لە بنەڕەتدا لە خێزانی ئۆکتاڤیا بووە. * '''ئیمپراتۆر سێزار''' (Imperator Caesar): لە دەوروبەری ساڵی ٣٨ پێش زایین ناوی یەکەمی خۆی گۆڕی بۆ نازناوی سەربازیی «ئیمپراتۆر» (فەرماندەی سەرکەوتوو). * '''ئیمپراتۆر سێزار ئەگوستوس''' (Imperator Caesar Augustus): لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٧ پێش زایین، سیناتی ڕۆم نازناوی فەرمیی «ئەگوستوس» (بە [[زمانی لاتینی]]: Augustus؛ بە واتای «پیرۆزکراو» یان «شکۆدار»)ی پێ بەخشی. == سەرەتای ژیان == ئۆکتاڤیان لە ٢٣ی ئەیلوولی ٦٣ پێش زایین لە شاری [[ڕۆما]] لەسەر گردی پالاتین لەدایک بوو. باوکی، گایوس ئۆکتاڤیوسی گەورە، لە بنەماڵەیەکی دەوڵەمەندی سوارچاکان بوو لە شاری ڤێلیترای و توانیبووی بگاتە پلەی سیناتۆر و پارێزگاری مەقدۆنیا. دایکی ناوی ئاتیا بوو، کە کچی خوشکی [[جولیوس سێزار]] بوو.<ref>{{cite book |last=Goldsworthy |first=Adrian |title=Augustus: First Emperor of Rome |date=2014 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-17827-2 |location=New Haven |pages=19–33}}</ref> لە ساڵی ٥٩ پێش زایین کاتێک ئۆکتاڤیۆس تەمەنی تەنیا چوار ساڵ بوو باوکی کۆچی دوایی کرد. دایکی دواتر ھاوسەرگیریی لەگەڵ لووسیۆس مارکیۆس فیلیپۆس، کۆنسوڵی پێشووی ڕۆم کرد. ئۆکتاڤیۆس لەلایەن مامۆستایەکی یۆنانی بە ناوی سفایرۆسەوە پەروەردە کرا و فێری ئەدەبیاتی لاتینی و [[زمانی یۆنانیی کۆن]] و وتاربێژی بوو. لە ساڵی ٤٧ پێش زایین لە تەمەنی شازدە ساڵیدا، بە فەرمانی جولیوس سێزار کرایە ئەندامی دەستەی پیاوانی ئایینی (پۆنتیفێکس). لە ساڵی ٤٥ پێش زایین سەفەری کرد بۆ [[ھیسپانیا]] تا بەشداری لە جەنگی سێزار دژی کوڕانی پۆمپی بکات؛ بوێری و لێھاتوویی ئۆکتاڤیۆس وای لە سێزار کرد لە دڵی خۆیدا بیکاتە میراتگری سەرەکیی خۆی.<ref>{{cite book |last=Galinsky |first=Karl |title=Augustus: Introduction to the Life of an Emperor |date=2012 |publisher=Cambridge University Press |location=New York |isbn=978-0-521-74442-3 |pages=9–15}}</ref> == ھاتنەسەر دەسەڵات == === میراتگری سێزار === لە کاتی [[تیرۆرکردنی جولیوس سێزار]] لە ١٥ی ئازاری ٤٤ پێش زایین (ئایدزی ئازار)، ئۆکتاڤیۆس لە شاری ئەپۆلۆنیا لە ئیلیریا سەرقاڵی خوێندن و ڕاھێنانی سەربازی بوو. کاتێک ھەواڵی کوژرانی سێزاری پێگەیشت، گەڕایەوە بۆ ئیتالیا. لەوێ ئاگادار کرایەوە کە سێزار لە وەسیەتنامەکەیدا سێ لەسەر چواری سەروەتەکەی بۆ ئەو بەجێھێشتووە و وەک کوڕی خۆی ھەڵیگرتووەتەوە.<ref>{{cite book |last=Bringmann |first=Klaus |title=A History of the Roman Republic |date=2007 |location=Cambridge |publisher=Polity |isbn=978-0-7456-3371-8 |pages=283–285}}</ref> سەرەڕای ھۆشداریی کەسوکارەکەی لە مەترسیی بارودۆخەکە، ئۆکتاڤیۆس میراتەکەی قبووڵ کرد و ناوی «گایوس جولیوس سێزار»ی ھەڵگرت. ئۆکتاڤیان چووە ناو ڕۆما و بە پارەی تایبەتیی خۆی و سەروەتی سێزار، دەستی کرد بە دابەشکردنی ئەو دیارییە داراییانەی کە سێزار بۆ ھاووڵاتییانی ڕۆمای دیاری کردبوو. ئەم ھەنگاوە پێگەیەکی جەماوەریی گەورەی پێ بەخشی و سەرنجی سەربازە دێرینەکانی سێزاری بۆ لای خۆی ڕاکێشا، کە ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی ناکۆکی لەگەڵ [[مارک ئەنتۆنی]] کە خۆی بە ڕابەری بێڕکابەری سێزارییەکان دەزانی.<ref>{{cite book |last=Eck |first=Werner |title=The Age of Augustus |date=2003 |location=Oxford |publisher=Blackwell Publishing |isbn=0-631-22957-4 |pages=9–12}}</ref> === یەکەم ململانێ لەگەڵ ئەنتۆنی === کاتێک ئەنتۆنی لە کۆتایی ساڵی ٤٤ پێش زایین بۆ کۆنترۆڵکردنی ناوچەی گالی باکووری ئیتالیا بە سوپاوە بەڕێکەوت و دەسیموس بروتوسی لە شاری موتینا گەمارۆ دا، سیناتی ڕۆم بە ڕابەرایەتیی وتاربێژی بەناوبانگ [[سیسرۆ]] دژی ئەنتۆنی وەستایەوە. سینات پێگەی فەرمیی سەربازیی بەخشییە ئۆکتاڤیان تا شانبەشانی کۆنسوڵەکان شەڕی ئەنتۆنی بکات. لە نیسانی ٤٣ پێش زایین لە شەڕی موتینادا، ئەنتۆنی تێکشکێنرا و پاشەکشەی کرد، بەڵام ھەردوو کۆنسوڵی ڕۆم لە شەڕەکەدا کوژران، بەمەش ئۆکتاڤیان بووە تاکە فەرماندەی سوپای سینات.<ref>{{cite book |last=Southern |first=Pat |title=Augustus |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-62838-9 |location=London and New York |pages=69–74}}</ref> کاتێک سینات ڕەتیکردەوە پاداشتی شایستە بداتە سەربازەکانی و داواکاریی ئۆکتاڤیانی بۆ وەرگرتنی پۆستی کۆنسوڵ ڕەتکردەوە، ئۆکتاڤیان بە سوپاکەیەوە بەرەو ڕۆما پێشڕەوی کرد. لە ١٩ی ئابی ٤٣ پێش زایین لە تەمەنی نۆزدە ساڵیدا، بووە یەکێک لە گەنجترین [[کۆنسوڵی ڕۆم|کۆنسوڵەکان]] لە مێژووی کۆماری ڕۆمدا.<ref>{{cite book |last=Goldsworthy |first=Adrian |title=Augustus: First Emperor of Rome |date=2014 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-17827-2 |location=New Haven |pages=122–125}}</ref> === تریومڤیراتی دووەم و پاکتاوکردنی نەیاران === [[File:Antony with Octavian aureus.jpg|thumb|دراوێکی ئاڵتوونی کە وێنەی مارک ئەنتۆنی (چەپ) و ئۆکتاڤیان (ڕاست)ی لەسەرە، ٤١ پێش زایین]] لە تشرینی یەکەمی ٤٣ پێش زایین لە نزیک شاری [[بۆلۆنیا]]، ئۆکتاڤیان، مارک ئەنتۆنی و مارکوس لێپیدس کۆبوونەوە و ھاوپەیمانیی «تریومڤیراتی دووەم» (Triumvirate)یان بۆ ماوەی پێنج ساڵ پێکھێنا کە دەسەڵاتی ڕەھای بە ھەر سێکیان دەبەخشی. یەکەم کاریان دەرکردنی بڕیاری لەسێدارەدان و دەستبەسەرداگرتنی ماڵی نەیارە سیاسییەکانیان بوو؛ نزیکەی ٣٠٠ سیناتۆر و ٢،٠٠٠ سوارچاک کوژران، لەوانەش سیسرۆ کە بە داوای ڕاستەوخۆی ئەنتۆنی سەری بڕدرا.<ref>{{cite book |last=Bringmann |first=Klaus |title=A History of the Roman Republic |date=2007 |location=Cambridge |publisher=Polity |isbn=978-0-7456-3371-8 |pages=295–296}}</ref> لە ساڵی ٤٢ پێش زایین، ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان بە سوپایەکەوە چوونە مەقدۆنیا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی بکوژانی سێزار (مارکوس بروتوس و گایوس کاسیۆس). لە شەڕی فیلیپیدا سوپای کۆماریخوازان تێکشکێنرا و ھەردوو سەرکردەکەیان پەنایان بۆ خۆکوشتن برد. دوای سەرکەوتنەکە، سێ سەرکردەکە دەسەڵاتی ناوچەکانیان دابەش کرد: ئەنتۆنی پارێزگاکانی ڕۆژھەڵاتی وەرگرت، لێپیدس ئەفریقای پێدرا، و ئۆکتاڤیان ئەرکی سەختی نیشتەجێکردنی سەربازە دێرینەکان و بەڕێوەبردنی ئیتالیا و پارێزگاکانی ڕۆژئاوای گرتە ئەستۆ.<ref>{{cite book |last=Scullard |first=H. H. |title=From the Gracchi to Nero: A History of Rome from 133 B.C. to A.D. 68 |date=1982 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-02527-0 |pages=163–165}}</ref> === شەڕی سێکستۆس پۆمپی و کەنارگیرکردنی لێپیدس === لە نێوان ساڵانی ٤٠ بۆ ٣٦ پێش زایین، سێکستۆس پۆمپی (کوڕی پۆمپیی مەزن) دەستی بەسەر [[سیسیلیا]]، [[سەردینیا]] و [[کورسیکا]]دا گرتبوو و لە ڕێگەی ھێزی دەریاییەوە گەمارۆی دانەوێڵەی خستبووە سەر شاری ڕۆما. ئۆکتاڤیان بە ھاوکاریی ژەنەڕاڵە دڵسۆزەکەی، مارکوس ئاگریپا، لە شەڕی دەریایی نائولۆکۆس لە ساڵی ٣٦ پێش زایین سێکستۆس پۆمپیی بەتەواوی تێکشکاند. لە ھەمان کاتدا کاتێک لێپیدس ھەوڵی دا سیسیلیا بۆ خۆی داگیر بکات، سەربازەکانی لێپیدس چوونە لای ئۆکتاڤیان؛ بەم شێوەیە ئۆکتاڤیان لێپیدسی لە دەسەڵات دوورخستەوە بەڵام لە ژیاندا ھێشتییەوە و کردییە سەرۆکی پیاوانی ئایینی (پۆنتیفێکس ماکسیموس).<ref>{{cite book |last=Goldsworthy |first=Adrian |title=Augustus: First Emperor of Rome |date=2014 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-17827-2 |location=New Haven |pages=166–172}}</ref> === جەنگ دژی ئەنتۆنی و کلیۆپاترا === [[File:Castro Battle of Actium.jpg|thumb|شەڕی ئەکتیۆم لە ساڵی ٣١ پێش زایین، تابلۆی لۆڕێنس ئا کاسترۆ]] پەیوەندییەکانی نێوان ئۆکتاڤیان و ئەنتۆنی بەرەو گرژی چوو، بەتایبەت کاتێک ئەنتۆنی دەستی لە ئۆکتاڤیای خوشکی ئۆکتاڤیان بەردا و بە ئاشکرا لەگەڵ شاژن کلیۆپاترای میسر ژیانی ھاوسەرگیریی پێکھێنا. لە ساڵی ٣٤ پێش زایین ئەنتۆنی لە مەراسیمی «بەخشینەکانی ئەسکەندەریە»دا، زەوییەکانی ڕۆمی بەسەر منداڵەکانی خۆی و کلیۆپاترادا دابەش کرد و سێزاریۆنی (کوڕی سێزار و کلیۆپاترا) وەک پاشای پاشاکان و میراتگری ڕاستەقینەی سێزار ناساند.<ref>{{cite book |last=Roller |first=Duane W. |title=Cleopatra: A Biography |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-536553-5 |pages=96–100}}</ref> ئۆکتاڤیان بە زیرەکی ئەم ڕووداوانەی بۆ پڕوپاگەندەی سیاسی دژی ئەنتۆنی بەکارھێنا و سیناتی ڕۆمی قایل کرد کە جەنگ دژی کلیۆپاترا ڕابگەیەنێت. لە ٢ی ئەیلوولی ٣١ پێش زایین، لە شەڕی دەریایی ئەکتیۆم لە نزیک کەناراوەکانی یۆنان، کەشتیگەلی ئۆکتاڤیان بە سەرکردایەتیی ئاگریپا توانی کەشتیگەلی ھاوبەشی ئەنتۆنی و کلیۆپاترا تێکبشکێنێت. لە ساڵی ٣٠ پێش زایین، ئۆکتاڤیان بە سوپاوە چووە ناو خاکی میسر و شاری [[ئەسکەندەریە]]ی گرت. ئەنتۆنی و کلیۆپاترا ھەردووکیان پەنایان بۆ خۆکوشتن برد. ئۆکتاڤیان فەرمانی دا سێزاریۆن لەسێدارە بدرێت تا ھیچ ڕکابەرێک بۆ میراتی سێزار نەمێنێتەوە، و بەم شێوەیە میسر بووە موڵکی تایبەتیی ئیمپراتۆری ڕۆم و [[سەردەمی ھێلینیستی]] بەتەواوی کۆتایی پێھات.<ref>{{cite book |last=Burstein |first=Stanley M. |title=The Reign of Cleopatra |date=2004 |publisher=Greenwood Press |isbn=978-0-313-32527-4 |pages=29–33}}</ref> == فەرمانڕەوایەتی و دامەزراندنی پرینسیپات == === ڕێککەوتنی یەکەم (٢٧ پێش زایین) === [[File:Statue de L'Empereur Auguste - MR 99 - Ma 1278.jpg|thumb|left|پەیکەری ئەگوستوس وەک دادوەر و حاکمی ڕۆم، مۆزەخانەی [[لووڤر]]]] پاش گەڕانەوەی بۆ ڕۆما لە ساڵی ٢٩ پێش زایین، ئۆکتاڤیان سێ جەژنی سەرکەوتنی گەورەی گێڕا. لە ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٧ پێش زایین، لە ھەنگاوێکی ژیرانەدا، بە فەرمی دەسەڵاتی سوپا و بەڕێوەبردنی پارێزگاکانی گەڕاندەوە بۆ سینات و گەلی ڕۆما. لە بەرامبەردا، سینات داوای لێکرد کە فەرماندەیی پارێزگا گرنگ و پڕکێشەکانی وەک گال، ئیسپانیا و سووریا بگرێتە دەست کە زۆربەی سوپای ڕۆمی لێ جێگیر کرابوو. سێ ڕۆژ دواتر لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٧ پێش زایین، سینات نازناوی پیرۆزی «ئەگوستوس» و تاجێکی ڕووەکیی لە گەڵای داربەڕوو (Corona Civica)ی پێ بەخشی کە ھێمای ڕزگارکردنی گیانی ھاووڵاتییان بوو.<ref>{{cite book |last=Eck |first=Werner |title=The Age of Augustus |date=2003 |location=Oxford |publisher=Blackwell Publishing |isbn=0-631-22957-4 |pages=45–56}}</ref> === ڕێککەوتنی دووەم (٢٣ پێش زایین) === لە ساڵی ٢٣ پێش زایین، ئەگوستوس تووشی نەخۆشییەکی کوشندە بوو و لە لێواری مەرگ نزیک بووەوە. پاش چاکبوونەوەی، دەستی لە پۆستی ساڵانەی کۆنسوڵ کێشایەوە تا دەرفەت بدات بە ئەندامانی تری سینات ئەو پۆستە وەربگرن. لە بەرامبەردا، سینات دوو دەسەڵاتی بنەڕەتیی بەخشییە ئەگوستوس کە بوونە پایەی سەرەکیی دەسەڵاتی ئیمپراتۆرەکانی دوای ئەویش: # '''دەسەڵاتی تریبۆن بۆ ھەموو تەمەن''' (Tribunicia potestas): مافی ڤیتۆکردنی ھەر یاسایەک، بانگھێشتکردنی سینات و پارێزبەندیی تەواوی جەستەیی پێ دەبەخشی. # '''دەسەڵاتی باڵای فەرماندەیی''' (Imperium proconsulare maius): دەسەڵاتی سەربازیی بەسەر سەرجەم پارێزگار و ژەنەڕاڵەکانی ئیمپراتۆریەتدا پێ دەبەخشی تەنانەت لە ناو شاری ڕۆماشدا.<ref>{{cite book |last=Galinsky |first=Karl |title=Augustus: Introduction to the Life of an Emperor |date=2012 |publisher=Cambridge University Press |location=New York |isbn=978-0-521-74442-3 |pages=72–75}}</ref> لە ساڵی ١٢ پێش زایین دوای مردنی لێپیدس، ئەگوستوس بووە سەرۆکی پیاوانی ئایینی (پۆنتیفێکس ماکسیموس)، و لە ساڵی ٢ پێش زایین سینات نازناوی «پاتەر پاتریای» (باوکی نیشتمان)ی پێ بەخشی. == شەڕ و فراوانخوازیی سەربازی == [[File:Augustus MAN Napoli Inv6040.jpg|thumb|پەیکەری ئەگوستوس لە ھێرکۆلانیۆم]] لە سەردەمی ئەگوستوسدا سنوورەکانی ڕۆما بە شێوەیەکی بێوێنە فراوان بوون: * '''ئەورووپا:''' ناوچەکانی باکووری [[ھیسپانیا]] (ئیسپانیای ئێستا) دوای جەنگێکی قورس لە ساڵی ١٩ پێش زایین کۆنترۆڵ کران. ناوچەکانی ئەڵپ، ڕایتیا، نۆریکۆم، ئیلیریا و پانۆنیا بەتەواوی خرانە ژێر دەسەڵاتی ڕۆما و سنووری باکووری ئیمپراتۆریەت گەیێنرایە ڕووباری [[دانووب]].<ref>{{cite book |last=Eck |first=Werner |title=The Age of Augustus |date=2003 |location=Oxford |publisher=Blackwell Publishing |isbn=0-631-22957-4 |pages=94–99}}</ref> * '''ئاسیا و ڕۆژھەڵات:''' ئەگوستوس لە ڕێگەی دانوستانی دیپلۆماسی لە ساڵی ٢٠ پێش زایین لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]]، ئاڵا و نیشانە سەربازییەکانی ڕۆمی وەرگرتەوە کە لە شەڕی کارھای (٥٣ پێش زایین) لەلایەن پارتییەکانەوە دەستیان بەسەردا گیرابوو، کە ئەمەش سەرکەوتنێکی گەورەی مەعنەوی بوو بۆ ڕۆما.<ref>{{cite book |last=Brosius |first=Maria |title=The Persians: An Introduction |date=2006 |location=London & New York |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-32089-4 |pages=96–97}}</ref> * '''شکستی جەنگەڵستانی تیۆتۆبۆرگ:''' گەورەترین شکستی سەربازیی ئەگوستوس لە ساڵی ٩ی زایینیدا ڕوویدا، کاتێک سێ لەشکری تەواوی ڕۆم بە فەرماندەیی پوبلیۆس ڤاروس لەلایەن ھۆزە جێرمانییەکان بە سەرکردایەتیی ئارمینۆس لە [[شەڕی دارستانی تیۆتۆبۆرگ]]دا لەناوبران. ئەم شکستە بووە ھۆی ئەوەی کە ئەگوستوس دەست لە فراوانخوازی بەرەو ڕۆژھەڵاتی ڕووباری [[ڕاین]] ھەڵبگرێت و ڕاین و دانووب بکاتە سنووری کۆتایی ئیمپراتۆریەتەکە.<ref>{{cite book |last=Southern |first=Pat |title=Augustus |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-62838-9 |location=London and New York |pages=307–309}}</ref> == چاکسازییە ناوخۆییەکان و پڕۆژەکانی بیناسازی == [[File:Ara Pacis relieve 25.JPG|thumb|بەشێک لە نەخشەتاشراوەکانی ئارای پاکیس (قوربانگەی ئاشتی) لە ڕۆما]] ئەگوستوس گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە ژێرخانی ئیمپراتۆریەتدا کرد: * '''ئاوەدانکردنەوەی ڕۆما:''' ئەگوستوس لەسەر جێگەی مەرگی خۆی وتی: «من ڕۆمام بە خشتی قوڕ وەرگرت و بە مەڕمەڕ بەجێمھێشت». گۆڕەپانی ئەگوستوس (Forum of Augustus)، پەرستگای مارس ئوڵتۆر، مەزارگەی ئەگوستوس و قوربانگەی ئاشتی ([[ئارا پاکیس]])ی دروست کرد، ھەروەھا ھاوکاریی ئاگریپای کرد لە دروستکردنی پانتێۆن.<ref>{{cite book |last=Bunson |first=Matthew |title=Encyclopedia of the Roman Empire |date=1994 |location=New York |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-3182-5 |pages=32–35}}</ref> * '''خزمەتگوزارییە گشتییەکان:''' بۆ یەکەمجار لە مێژووی ڕۆمادا ھێزی ئاگرکوژێنەوە و پۆلیسی شەوانە ([[ڤیجیلێس]])ی دامەزراند، پۆستی سەرپەرشتیاری دابەشکردنی دانوێڵە و ئاوی دروست کرد. * '''سوپای نیزامی:''' سوپای لە ٥٠ لەشکرەوە کەمکردەوە بۆ ٢٨ لەشکری ھەمیشەیی (نزیکەی ١٧٠،٠٠٠ سەرباز) و سندوقی تایبەتی سەربازی (Aerarium militare)ی بۆ خانەنشینیی سەربازە دێرینەکان دامەزراند تا سەربازەکان وابەستەی ژەنەڕاڵەکان نەبن. * '''ناوی مانگی ئاب (ئۆگەست):''' لە ساڵی ٨ پێش زایین، سیناتی ڕۆم ناوی مانگی شەشەمی ڕۆمانی (Sextilis)ی گۆڕی بۆ «ئەگوستوس» (ئاب) بە ناوی ئیمپراتۆرەوە، بەھۆی ئەوەی چەندین ڕووداوی گرنگی ژیانی و سەرکەوتنی میسر لەو مانگەدا ڕوویاندابوو.<ref>{{cite book |last=Goldsworthy |first=Adrian |title=Augustus: First Emperor of Rome |date=2014 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-17827-2 |location=New Haven |pages=381–382}}</ref> == مەرگ و جێنشینی == [[File:Photographs of the Mausoleum of Augustus 14 (cropped).jpg|thumb|مەزارگەی ئەگوستوس لە ڕۆما پاش نۆژەنکردنەوە]] لە ساڵانی کۆتایی تەمەنیدا، ئەگوستوس بەدەست کێشەی دیاریکردنی میراتگرەوە دەیناڵاند، چونکە چەندین کەس لەوانەی بۆ جێنشینی دیاری کردبوون (وەک مارکێلۆسی خوشکەزای، ئاگریپای زاوا و ھاوڕێی، و دوو نەوەکەی گایوس و لووسیۆس سێزار) پێش ئەو کۆچی دواییان کرد. لە کۆتاییدا لە ساڵی ٤ی زایینی، ئەگوستوس زڕکوڕەکەی، [[تایبیریەس]]ی بە کوڕی خۆی ھەڵگرتەوە بەو مەرجەی تایبیریەسیش برازاکەی خۆی، جێرمانکۆس ھەڵبگرێتەوە.<ref>{{cite book |last=Eck |first=Werner |title=The Age of Augustus |date=2003 |location=Oxford |publisher=Blackwell Publishing |isbn=0-631-22957-4 |pages=114–120}}</ref> لە ١٩ی ئابی ١٤ی زایینی، لە کاتی سەردانیکردنی شاری نۆلا (لە ھەمان ئەو شوێنەی کە باوکی تێیدا مردبوو)، ئەگوستوس لە تەمەنی ٧٥ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. بەپێی گێڕانەوەی مێژوونووسان، دوا وتەی بۆ ھاوڕێکانی ئەمە بوو: «ئایا ڕۆڵەکەم لە شانۆکەدا بە باشی گێڕا؟ کەواتە لە کاتی دەرچوونم چەپڵەم بۆ لێبدەن».<ref>{{cite book |last=Goldsworthy |first=Adrian |title=Augustus: First Emperor of Rome |date=2014 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-17827-2 |location=New Haven |pages=465–466}}</ref> تەرمی ئەگوستوس بە ڕێوڕەسمێکی شکۆدار بەرەو ڕۆما ھێنرا و لەناو مەزارگەکەی خۆیدا بە خاک سپێردرا. سیناتی ڕۆم بە فەرمی ئەگوستوسی وەک خوداوەند (Divus Augustus) ناساند و تایبیریەس دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتیی گرتە دەست. == ئەمانەش ببینە == * [[جولیوس سێزار]] * [[مارک ئەنتۆنی]] * [[تایبیریەس]] * [[کۆماری ڕۆمانی]] * [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] * [[زنجیرە فەرمانرەوایەتیی جولیۆ-کلاودیوس]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{DEFAULTSORT:Augustus}} [[پۆل:ئەگوستوس]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٦٣ پێش زایین]] [[پۆل:مردووانی ١٤]] [[پۆل:ئیمپراتۆرەکانی ڕۆم]] [[پۆل:کۆنسوڵەکانی کۆماری ڕۆم]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی کۆماری ڕۆمانی]] [[پۆل:سەدەی ١ی زایینی]] [[پۆل:سەدەی ١ی پێش زایین]] [[پۆل:جولیۆ-کلاودیان]] 95lgzhs8flxmyin65h9z9ifumh1qsm1 0 73665 1660788 1659548 2026-09-04T20:28:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660788 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{Infobox writer | name = سێڤۆل دو سانت مارت<br />Scévole de Sainte-Marthe | image_size = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ١٥٣٦ | death_date = ١٦٢٣ | death_place = | resting_place = | occupation = [[شاعیر]] | language = | nationality = [[فەڕانسە|فەڕەنسی]] | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | module = | website = | portaldisp = }} '''سێڤۆل دو سانت مارت''' ({{بە فەڕەنسی|Scévole de Sainte-Marthe}}) [[شاعیر]]ی سەدەی شازدەیەمی خەڵکی [[فەڕەنسا]]یە. == ئەمەش ببینە == * [[پێرستی نووسەران بە زمانی فەڕەنسی]] == سەرچاوەکان == {{Ltr}} * {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Auteurs contemporains : rassembler le discours critique| ناونیشان = http://auteurs.contemporain.info| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئابی ٢٠١٣| زمان = en}} {{Ltr/end}} {{نووسەران و شاعیرانی سەدەی شازدەیەمی فەڕەنسا}} {{نووسەر-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|وێژە|وێژەی فەڕەنسی}} {{پۆلی کۆمنز|Scévole de Sainte-Marthe}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥٣٦]] [[پۆل:مردووانی ١٦٢٣]] rgqocpicvx7c3i7it4kvtq4s708jdrr 0 73767 1660550 1510713 2026-09-04T15:47:06Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660550 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox writer | name = فرانسوا دو سالینیاک دو لا موزێ فێنلۆ<br />François de Salignac de la Mothe-Fénelon | image_size = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ١٦٥١ | death_date = ١٧١٥ | death_place = | resting_place = | occupation = [[خواناسی|پسپۆڕی خواناسی]] و [[نووسەر]] | language = | nationality = [[فەڕانسە|فەڕەنسی]] | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | module = | website = | portaldisp = }} '''فرانسوا دو سالینیاک دو لا موزێ فێنلۆ''' ({{بە فەڕەنسی|François de Salignac de la Mothe-Fénelon }}) [[خواناسی|پسپۆڕی خواناسی]] و [[نووسەر]]ی سەدەی ھەڤدەیەمی خەڵکی [[فەڕەنسا]]یە. == ئەمەش ببینە == * [[پێرستی نووسەران بە زمانی فەڕەنسی]] == سەرچاوەکان == {{Ltr}} * {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Auteurs contemporains : rassembler le discours critique| ناونیشان = http://auteurs.contemporain.info| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئابی ٢٠١٣| زمان = en}} {{Ltr/end}} {{نووسەران و شاعیرانی سەدەی ھەڤدەیەمی فەڕەنسا}} {{نووسەر-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|وێژە|وێژەی فەڕەنسی|فەلسەفە|شیعر}} {{پۆلی کۆمنز|François Fénelon}} [[پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس]] [[پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٥١]] [[پۆل:مردووانی ١٧١٥]] [[پۆل:زانایانی ئایینی کاسۆلیکی فەرەنسی لە سەدەی ١٧]] [[پۆل:زانایانی دینی کاسۆلیکی فەرەنسی لە سەدەی ١٧]] 9dqj258f6wp1jg0grjrkw9zsz60xxkp 1660716 1660550 2026-09-04T20:05:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660716 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox writer | name = فرانسوا دو سالینیاک دو لا موزێ فێنلۆ<br />François de Salignac de la Mothe-Fénelon | image_size = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ١٦٥١ | death_date = ١٧١٥ | death_place = | resting_place = | occupation = [[خواناسی|پسپۆڕی خواناسی]] و [[نووسەر]] | language = | nationality = [[فەڕانسە|فەڕەنسی]] | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | module = | website = | portaldisp = }} '''فرانسوا دو سالینیاک دو لا موزێ فێنلۆ''' ({{بە فەڕەنسی|François de Salignac de la Mothe-Fénelon }}) [[خواناسی|پسپۆڕی خواناسی]] و [[نووسەر]]ی سەدەی ھەڤدەیەمی خەڵکی [[فەڕەنسا]]یە. == ئەمەش ببینە == * [[پێرستی نووسەران بە زمانی فەڕەنسی]] == سەرچاوەکان == {{Ltr}} * {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Auteurs contemporains : rassembler le discours critique| ناونیشان = http://auteurs.contemporain.info| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئابی ٢٠١٣| زمان = en}} {{Ltr/end}} {{نووسەران و شاعیرانی سەدەی ھەڤدەیەمی فەڕەنسا}} {{نووسەر-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|وێژە|وێژەی فەڕەنسی|فەلسەفە|شیعر}} {{پۆلی کۆمنز|François Fénelon}} [[پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس]] [[پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٥١]] [[پۆل:مردووانی ١٧١٥]] [[پۆل:زانایانی ئایینی کاسۆلیکی فەرەنسی لە سەدەی ١٧]] [[پۆل:زانایانی دینی کاسۆلیکی فەرەنسی لە سەدەی ١٧]] 5kdia1dewhkhrs9ob2x0sa6npjeclhp 0 73848 1660552 1510726 2026-09-04T15:48:20Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660552 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox writer | name = فرانسوا گیزو<br />François Guizot | image_size = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ١٧٨٧ | death_date = ١٨٧٤ | death_place = | resting_place = | occupation = [[مێژووناس]] و [[سیاسی]] | language = | nationality = [[فەڕانسە|فەڕەنسی]] | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | module = | website = | portaldisp = }} '''فرانسوا گیزو''' ({{بە فەڕەنسی|François Guizot}}) [[مێژووناس]] و [[سیاسی]]ی سەدەی ھەژدەیەمی خەڵکی [[فەڕەنسا]]یە. == ئەمەش ببینە == * [[پێرستی نووسەران بە زمانی فەڕەنسی]] == سەرچاوەکان == {{Ltr}} * {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Auteurs contemporains : rassembler le discours critique| ناونیشان = http://auteurs.contemporain.info| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئابی ٢٠١٣| زمان = en}} {{Ltr/end}} {{نووسەران و شاعیرانی سەدەی ھەژدەیەمی فەڕەنسا}} {{نووسەر-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|وێژە|وێژەی فەڕەنسی|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|François Guizot}} [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:مێژووناسانی فەڕەنسی]] [[پۆل:مێژووناسانی شۆڕشی فەڕەنسا]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی فەڕەنسا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٧]] [[پۆل:مردووانی ١٨٧٤]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] [[پۆل:مێژووناسانی ئینگلستان]] s5ki205zw6oph0y6fmvwn8qxa6mb80p 1660714 1660552 2026-09-04T20:04:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660714 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox writer | name = فرانسوا گیزو<br />François Guizot | image_size = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ١٧٨٧ | death_date = ١٨٧٤ | death_place = | resting_place = | occupation = [[مێژووناس]] و [[سیاسی]] | language = | nationality = [[فەڕانسە|فەڕەنسی]] | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | module = | website = | portaldisp = }} '''فرانسوا گیزو''' ({{بە فەڕەنسی|François Guizot}}) [[مێژووناس]] و [[سیاسی]]ی سەدەی ھەژدەیەمی خەڵکی [[فەڕەنسا]]یە. == ئەمەش ببینە == * [[پێرستی نووسەران بە زمانی فەڕەنسی]] == سەرچاوەکان == {{Ltr}} * {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Auteurs contemporains : rassembler le discours critique| ناونیشان = http://auteurs.contemporain.info| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئابی ٢٠١٣| زمان = en}} {{Ltr/end}} {{نووسەران و شاعیرانی سەدەی ھەژدەیەمی فەڕەنسا}} {{نووسەر-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|وێژە|وێژەی فەڕەنسی|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|François Guizot}} [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:مێژووناسانی فەڕەنسی]] [[پۆل:مێژووناسانی شۆڕشی فەڕەنسا]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی فەڕەنسا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٧]] [[پۆل:مردووانی ١٨٧٤]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] [[پۆل:مێژووناسانی ئینگلستان]] f86pcp8owqua7heue3p58miovnlyxg6 0 73966 1660815 1659153 2026-09-04T20:37:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660815 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox writer | name = شارلو مۆراس{{ھن}}Charles Maurras | image_size = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ١٨٦٨ | death_date = ١٩٥٢ | death_place = | resting_place = | occupation = [[نووسەر]]، [[شاعیر]]، [[ڕۆژنامەوان]] و [[سیاسی]] | language = | nationality = [[فەڕانسە|فەڕەنسی]] | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | module = | website = | portaldisp = }} '''شارلو مۆراس''' (بە [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]]: Charles Maurras) [[نووسەر]]، [[شاعیر]]، [[ڕۆژنامەوان]] و [[سیاسی]]ی سەدەی نۆزدەیەمە، خەڵکی [[فەڕەنسا]]یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێرستی نووسەران بە زمانی فەڕەنسی]] == سەرچاوەکان == {{Ltr}} * {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Auteurs contemporains: rassembler le discours critique| ناونیشان = http://auteurs.contemporain.info| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئابی ٢٠١٣| زمان = en}} {{Ltr/end}} {{نووسەران و شاعیرانی سەدەی نۆزدەیەمی فەڕەنسا}} {{نووسەر-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە|ژیاننامە|شیعر|سیاسەت|فەڕەنسا|وێژە|وێژەی فەڕەنسی|جەنگی جیھانیی یەکەم}} {{پۆلی کۆمنز|Charles Maurras}} [[پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:شۆپپارێزی لە فەڕەنسا]] [[پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم]] 17hiq56w7cs9qgmy7kntlt7n2o3giht 0 76141 1660643 1659397 2026-09-04T17:55:18Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:Family (biology)|Family (biology)]] بۆ [[:Commons:Category:Families (biology)|Families (biology)]] 1660643 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''تیرە''' یا '''خێزان''' ناوی پۆلێکە لە [[پۆلێنی زانستی گیانداران]]دا کە دەکەوێتە پاش [[ڕێزە (ژینناسی)|ڕێزە]] و پێش [[جنس (ژینناسی)|جنس]] . زاراوەی تیرە پتر بۆ ڕوەک و باڵندە بەکار دێت. ==تیرەکانی باڵندە== *[[نوقاڤۆک|نوقاڤۆکان]] *[[لەگ لەگ|لەگ لەگان]] *[[کەندەسمە|کەندەسمان]] *[[بەرگاویلە]] *[[کۆتر|کۆتران]] *[[قەل|قەلان]] *[[ھەڵۆ|ھەڵۆیان]] *[[کوند]] *[[پەپووسێمانە]] *[[قازەکان]] *[[گۆرەوی چن|گۆرەوی چنەەکان]] *[[چۆلەکە پەرچ|چۆلەکە پەرچان]] *[[چۆلەکە|چۆلەکەکان]] *[[شەھێن|شەھێنەکان]] *[[قوڵە جووقە]] *[[ڕەشیشە| ڕەشیشەکان]] ==سه‌رچاوه‌== [[فەرھەنگی باڵندە]] [https://web.archive.org/web/20170518015826/https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%28%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C%29] {{پۆلی کۆمنز|Families (biology)}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|ڕوەک}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ژینناسی]] ojwttkz8bibgglj0b8agyj3h1ke34kr 4 90420 1660962 1660086 2026-09-05T00:04:40Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1660962 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable" !بەکارھێنەر!!ژمارەی وتارەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ١٩١٨٨ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٤ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٦٨٠٠ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٤٩ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ٢٧٣٥ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٢٢٣١ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٣٨ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ٩٣١ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٥٩ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٧٨ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥٠٦ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٥ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٣ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٠ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٢٨٩ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٠ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢٠١ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ١٩١ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٣٩ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٤ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/HivjaBot|HivjaBot]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٨٠ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ |} </center> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> kuhoeb2eatigfda7r54tc8hx5xwzglk 4 90421 1660963 1660087 2026-09-05T00:04:50Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1660963 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC)'' </center> {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !style="background-color:#808080" align="center"|بەکارھێنەر!!style="background-color:#808080" align="center"|وتار!!style="background-color:#808080" align="center"|داڕێژە!!style="background-color:#808080" align="center"|پەڕەی یارمەتی!!style="background-color:#808080" align="center"|پۆل!!style="background-color:#808080" align="center"|دەروازە!!style="background-color:#808080" align="center"|ویکیپرۆژە |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٤ || ١٣٧ || ٠ || ٩١٤٢ || ١٤٧٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٦٨٠٠ || ٦٤ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ || ٦٥٥ || ٢ || ٤٥٣١ || ٥ || ٤ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٤٩ || ١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٢٨ || ٩٧ || ٠ || ١١٤ || ١ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ || ٩٦ || ٠ || ١٢٦ || ١٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ || ٢٩ || ١ || ٤٧ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ || ٢٩ || ٠ || ٢١٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ || ٣ || ٠ || ٨٤ || ٢٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٣٨ || ٠ || ٠ || ٧٣٤ || ١٠٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ || ١٠٩ || ٠ || ٤٣٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ || ٣١٦ || ٠ || ٢٧ || ٥ || ١ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٥٩ || ٩ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ || ٠ || ٠ || ٩٧٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ || ١٠١ || ٠ || ٩٨٦ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ || ٢ || ٠ || ٣ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ || ٣٧٤ || ٤ || ٤٨ || ١٣ || ٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ || ١٢٣ || ١ || ٤٣٦ || ٣٨٤ || ٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ || ٢٠٧ || ٠ || ٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٧٨ || ٨٩١ || ٩ || ٧١٥ || ٣١٩ || ١٢ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ || ٥١ || ٠ || ٥٤ || ٢ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥٠٦ || ٥٤ || ٠ || ٣٨٧ || ١٧٩٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ || ٤١ || ٠ || ٢٣٤ || ١٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٥ || ١٤ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٣ || ٢ || ٠ || ١٩٦ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ || ٤١ || ٠ || ٥ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ || ٠ || ٠ || ٣١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ || ٦٤ || ٠ || ١٧١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ || ٤٦١ || ١ || ٢٠٠٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ || ٢٢ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ || ١١٨ || ٠ || ٥٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ || ٠ || ٠ || ١٨ || ٣٧٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ || ٦ || ٠ || ٣٨ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ || ١٣ || ٠ || ٢٣ || ٣٨ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٠ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٢٨٩ || ٣ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٠ || ٦ || ٠ || ١٩٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ || ١١٧ || ٠ || ٣٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ || ١ || ٠ || ٠ || ٩٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ || ٥ || ١ || ١٥ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ || ١١٧ || ١ || ٥٦ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ || ٢ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ || ٦٥ || ٠ || ٦٩ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ || ٢ || ٠ || ٥٠ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢٠١ || ٣٧ || ٠ || ١١٩٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ || ٣ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ || ١ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ || ٠ || ٠ || ٧ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ || ٠ || ٠ || ١٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ || ٤١ || ٠ || ٨٣ || ٣٦ || ٨ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ || ٢ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ || ١٠٩ || ٢ || ٥٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٣٩ || ١٦ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ || ٠ || ٠ || ١ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ || ١٥ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ || ٢٩ || ٠ || ١٥٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٤ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ || ٧ || ٠ || ١٩ || ٤٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ || ١٣٩ || ٢ || ٣ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ || ١ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ || ٩١٦ || ٠ || ١٢٩٣ || ٧١ || ١١ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ || ٦ || ٠ || ٥٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١٠٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ || ٠ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ || ٢٢ || ٠ || ٥٧ || ٧٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٨٠ || ٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ || ٦٤ || ٧ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ || ٢٩ || ٠ || ٣٥ || ٦ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ || ٢٦ || ٠ || ١٧٨ || ٢١٦ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ || ١١ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ || ٣ || ٠ || ٩ || ٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ || ٠ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ || ٥ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ || ٦ || ٠ || ١٠ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/بنار|بنار]] || ٤٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakaros sasan|Sakaros sasan]] || ٤٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ٤٣ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/MeerFarhad97|MeerFarhad97]] || ٤٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] || ٤١ || ٣ || ٠ || ١٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٤٠ || ١١ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> 69pp4qtu0jc903parv31g1lemqsqf2h 0 92163 1660582 1282439 2026-09-04T16:35:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660582 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=ئاب ٢٠٢١}} [[پەڕگە:DreamWorks Pictures.svg|250px|وێنۆک|چەپ|لۆگۆی دریم وۆرکس]] '''ستۆدیۆی دریم وۆرکس''' ([[زمانی ئینگلیزی|بەئینگلیزی]]: DW II Distribution Co., LLC) بریتییە لە ستۆدیۆیەکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] هەڵدەستێ بە بەرهەمهێنان و بڵاو کردنەوەی [[فیلم]] ،دروست بووە لە ساڵی ۱۹۹٤ بنکەکەی دەکەوێتە کالیفۆرنیا. دروست کراوە لەلایەن [[ستێڤن سپیلبێرگ|ستێڤن سپیلبێرگەوە]]. == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|کۆمپانیا}} {{ستۆدیۆی فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|DreamWorks}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٩٤]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٩٤ لە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ساڵی ٢٠٠٦ یەکگرتن و دەستکەوتن]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیایانە کە لە ناوچەی لۆس ئەنجلۆس لە هەرێمی کالیفۆرنیا نیشتەجێن]] [[پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیایانە کە لە ناوچەی لۆس ئەنجلۆس لە ھەرێمی کالیفۆرنیا نیشتەجێن]] [[پۆل:یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] 84ok7ht1aro9sbg5iq43mstwho0fyfw 0 99410 1660417 1576836 2026-09-04T13:51:54Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660417 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:The Court of Gayumars (Cropped).jpg|وێنۆک|شانامە]] '''شانامە''' یان '''شاھنامە''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: شاھنامە، بە واتای کتێبی پاشاکان) [[ھەڵبەستی پاڵەوانی|ھەڵبەستێکی پاڵەوانی]]یە کە شاعیری [[ئێران]]ی [[فیردەوسی|ئەبوولقاسم فیردەوسی]] لەنێوان ساڵەکانی ٩٧٧ ھەتا ١٠١٠ی زایینی نووسیویەتی و [[ھەڵبەستی پاڵەوانیی نەتەوەیی]] وڵاتەکانی [[ئێران]]، [[ئەفغانستان]] و [[تاجیکستان]] بە ئەژمار دێت. شانامە لە نزیکەی ٥٠ ھەزار بەیت پێکھاتووە و یەکێک لە درێژترین ھەڵبەستە پاڵەوانییەکانی جیھان بە ئەژمار دێت. شانامە زۆرتر سەبارەت بە [[ئوستوورەناسیی ئێرانی|ئوستوورەکان]]ە و تا ڕادەیەکیش سەبارەت بە ڕابردووی ئمپراتووریی پارسەکان لە کاتی خوڵقاندنی جیھان ھەتا [[ھەڵمەتھێنانی مسوڵمانەکان بۆسەر ئێران|سەرکەوتنی موسڵمانەکان]] لە سەدەی ھەفتەم باس دەکات. لە وڵاتەکانی ئێران، ئەفغانستان و تاجیکستان، کە لەژێری کاریگەریی وێژەی فارسیدان ئەم ھەڵبەستە پاڵەوانییە جێگای بەرزێکی ھەیە. ئەم کتێبە لە زمان و وێژەی فارسیدا جێگای گرینگێکی ھەیە و لە ژماری شاکارەکانی وێژەی فارسی بە ئەژمار دێت. شانامە سەبارەت بە ژیان و پیشە و ئایینی ئێرانیانی بەر لە ئیسلامە. شانامە باسی پاشایانی ئێرانی لە [[کەیۆمەرس]]ەوە ھەتا [[یەزدگەرد]]ی ساسانیی تێدایە. ھەر وەھا سەرچاوەیەکی مێژووییە بۆ ناسینی فەرھەنگی ئێرانیانی پێش ئیسلام. فیردەوسی، بە وتەی خۆی دەور و بەر سی ساڵی سەرفی نووسینی شانامە کردووە. شێعرەکانی شانامە بە گەلێک زمان وەکوو کوردی، ئینگلیزی، ئەڵمانی، ڕووسی، تورکی، عەرەبی وەرگێڕدراوە. == وەرگێڕانی کوردی == [[سەدیق سەفیزادە|سدیق سەفیزادە]] وەرگێڕانێک لە شانامەی ‌فیردەوسی بە زمانی کوردی و شێوەزاری سۆرانی کردووە کە لە ساڵی ٢٠٠٥ لە لایەن پەخشانگەی پەرتەوبەیان لە شاری سنە بە چاپ گەیشتووە. [[ڕەزا ھمەتیار]] ھەڵبەستوانی خەڵکی سنەیش وەرگێڕانێکی دیکە لە شانامەی فیردەوسی بە زمانی کوردی کردووە کە تابەئێستاکە تەنیا بەرگی یەکەمی بە چاپ گەیشتووە. ھەروەھا [[سەید ئیسماعیل شاھۆیی]] (شاھۆ موکریانی) شانامەی فیردەوسی بە زمانی کوردی و شێوەزاری سۆرانی وەرگێڕاندووە. وەرگێڕانێکی دیکەش لە شانامە بە دەستی [[سیاوەش لوتفیکار]] بە [[کوردیی باشووری]] و زاری ئیلامی کراوەتەوە کە لە ساڵی ٢٠٢١ لەلایەن پەخشانگەی زاگروو لە شاری ئیلام چاپ کراوەتەوە.<ref name="کوردپرێس ١">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=پەردەلادان لەسەر کۆمەڵێکی ١٨ بەرگە لە وەرگێڕانی کوردیی چیرۆکەکانی شانامە بە شێعر لە ئیلامدا|ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/9924/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|agency=کوردپرێس|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/9924/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> ئەم چوار وەرگێڕانە بجگە لە [[شانامەی کوردی|شانامە کوردییەکانە]] کە بە زمانی کوردی و بە تایبەت کوردیی گۆرانی لە درێژای چەندین سەدە بەدوای ئیسلام ھونراونەتەوە و بڕێک لەوانە لەژێری کاریگەریی شانامەی فیردەوسیدا بوونەتەوە.<ref name="کوردپرێس ٢">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ھەڵبەستوانێکی مەھابادی «شانامە»ی فیردەوسی بە زمانی کوردی وەردەگێڕێت|ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/8285/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|agency=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/8285/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھەڵبەستە پاڵەوانییە نەتەوییەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|کتێب|شیعر|وێژە|ئەفغانستان|ئێران|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shahnameh}} [[پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئێران]] [[پۆل:کتێبە فارسییەکان]] [[پۆل:وێژەی فارسی]] [[پۆل:میتۆلۆژیای فارسی]] [[پۆل:کتێبە ئێرانییەکان]] [[پۆل:وشە و دستەوشە فارسییەکان]] cs7zj7qzntnsjd6zf882kpprz7n42v0 0 100851 1660934 1502140 2026-09-04T22:37:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1660934 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Dušan Uhrin jr. (2012).jpg|200px|وێنۆک|چەپ]] '''دوسان ئوەرین جونیۆر''' (لەدایکبووی ١١ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٧ لە [[براگ]]، [[چیک]]) ڕاھێنەری یانەی [[ڤیکتۆریا پلزن]]ی [[چیک|چیکییە]]. == سەرچاوەکان == *[https://web.archive.org/web/20170417141910/https://en.wikipedia.org/wiki/Du%C5%A1an_Uhrin%2C_Jr. ویکیپیدیای ئینگلیزی] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تۆپی پێ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێ]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی چێکی]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] rvsft1mnw9ux6lfix25vs2l99bbpgvz 0 102311 1660493 1577507 2026-09-04T15:19:17Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی پۆل:زیندووان، چونکە وتارەکە لە پۆل:مردووانی ٢٠١٧ دایە 1660493 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = عەلی ئەشرەف دەرویشیان | وێنە = Ali Ashraf Darwishian.jpg | قەبارەی وێنە = 220px | لێدوان = | سەردێڕ = | نازناو = لەتیف تەلخیستانی، عەلیجان دەرویش | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٥ی ئابی ١٩٤١ | شوێنی لەدایکبوون = [[کرماشان]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی مردن = ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ | شوێنی مردن = | شوێنی گۆڕ = | پیشە = [[نووسەر]]، [[فولکلۆریست]]، [[وەرگێڕ]] | زمان = [[کوردی]]، [[فارسی]] | نەتەوە = [[کورد]] | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = [[وێژەی فارسی]] | قوتابخانە = [[زانکۆی تاران]] | ساڵانی چالاکی = | بوار = [[رۆمان]]، [[کورتەچیرۆک]]، [[فولکلۆر]] | بابەت = | بزووتنەوە = | کارە دیارەکان = [[ساڵەکانی ھەوری]] | ھاوسەر = [[شاناز دارابیان]] | یار = | منداڵەکان = | خزمەکان = | کاریگەر بووە بە = | کاریگەر بووە لەسەر = | خەڵاتەکان = خەڵاتی ھەردی لە فەستیڤاڵی گەڵاویژ، خەڵاتی ھەڵمەن-ھەمت بۆ مافی مرۆڤ | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = | پیشاندانی دەروازە = }} [[پەڕگە:Ali-Ashraf Darwishiyan. 3.jpg|وێنۆک|چەپ]] '''عەلی ئەشرەف دەرویشیان''' (٢٥ی ئابی ١٩٤١ لە [[کرماشان]] - کۆچکردووی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧) نوسەری بەناوبانگی کوردی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و ئەندامی چالاکی [[بنکەی نووسەرانی ئێران]]ە. دەرویشیان ھەندێک لە نوسراوەکانی بەر لە [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران|شۆرشی بەھمەنی ۱۳۵۷ی ئێران]] بە نازناوی لەتیف تەلخیستانی بڵاو کردوەتەوە. ئەو بەر و دوای شۆڕشی بەھمەن چەند کەڕەت بە ھۆی چالاکیە سیاسیەکانی دەستگیر کراوەتەوە.<ref name="hamshahrionline.ir">[http://www.hamshahrionline.ir/details/201991 ڕۆژنامەی ھەمشەھری-ئانلاین(بە زمانی فارسی)، ژیاننامەی عەلی ئەشرەف دەرویشیان،] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180808233700/http://www.hamshahrionline.ir/details/201991 |date= ٨ی ئابی ٢٠١٨ }} سەردانەوە لە ٢٦ی ڕەشەمەی ٢٧١٣.</ref> ھەندێک لە کارەکانی دەرویشیان وەرگیراونەتەوە بە کوردیی سۆرانی. ==ژیان== عەلی ئەشرەف دەرویشیان لە ٢٥ی ئابی ١٩٤١ لە بنەماڵەیەکی کرێکار لە گەڕەکی [[ئاوشووران (کرماشان)|ئاوشووران]] لە شاری [[کرماشان]] لە دایک بوو. لەساڵی ۱۳۳۷ [[زانستگای سەڕەتایی پەروەردەی مامۆستای تاران]]ی تێپەڕاند و بۆ موعەلمی چوو بۆ گوندەکانی دەوروبەری کرماشان و [[گیەڵان]]. لە ساڵی ۱۳۴۵ دەستی کرد بە خوێندنی [[وێژەی فارسی]] لە [[زانکۆی تاران]] و بڕوانامەی کارناسیی وەرگرت و بەدوای ئەو لە پۆلی کارناسیی باڵا [[دەرۆنناسیی پەروەردە]]ی خوێند و ھاوکاتیش لە [[زانستگای باڵای پەروەردەی مامۆستای تاران]] خوێندنی خۆی لە رشتەی [[ڕاوێژکاری و ڕێنمونی بۆ فێرکاری]] بەردەوام کرد.<ref name="hamshahrionline.ir"/> دەرویشیان لە سەردەمی حەکۆمەتی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] لە ساڵی ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ بۆ نوساندنی کتێبی «لە ئەم وڵاتە» و چالاکیی سیاسی سێ کەڕەت دەستگیر و نوساندنی بۆ قێخە کرا. ئەو یەکم جار لە کرماشان و بە ماوەی ٨ مانگ دەستگیر کرا بەڵام پاش لە ٢ مانگ دیسان و ئەم جارە لە [[تاران]] دەستگیر کرا و بە ٧ مانگ زیندان تاوانبار کرا. ھەروەھا بە ئەم تاوانە لە زانکۆ و ھەروەھا لە موعەلمییش دەر کرا. دەستگیری سوەمی دەرویشیان لە ١٣٥٣ بوو کە حوکمی ١١ ساڵ زیندانی بۆ درا و دەرویشیان لە ئەم ڕیکەفتە ھەتا پێڕۆزبوونی شۆرشی بەھمەن ماو لە زیندان. دەرویشیان لە دواییەکانی ساڵی ١٣٥٢ لەگەل شاناز دارابیان ئیزدواجی کرد.<ref name="hamshahrionline.ir"/> ==کاری نووسەری== بابەتی کارەکانی دەرویشیان خەڵکی بندەستن. ئەو ھەروەھا لە زۆربەی کارەکانی سەبارەت بە بەشەکانی لە ژیانی کۆمەڵایەتیی خۆی دەنوسێت. دەرویشیان دەڵێت لە کاتی منداڵی و لە چیرۆکەکانی دایەپیرەکەی لەگەل چیرۆک و چیرۆکبیژی ئاشنا بووە و ھەروەھا بارودۆخی فەرھەنگیی دەستپێکی داساڵانی ٣٠ی کۆچیی ھەتاوی لە گەشەبوونی بیری خۆی کاریگەر دەزانێت. دەرویشیان یەکمین چیرۆکی خۆی کە قەت بڵاو نەکراوە لە بەندیخانەی دیزل ئابادی کرماشان نوسیوە. ئەو لە کارەکانی ھەروەھا سەبارەت بە قوتابیەکانی خۆی و خەڵکی چەوساوەی شاری کرماشان و گوندەکانی دەوروبەری دەنوسێت و تۆزێک لە نەداریەکان و کێشەکانی خەڵکەکە ئاشکرا دەکات. دەرویشیان دەڵێت بەدوای مردنی [[سەمەد بیھرەنگی]] لە ساڵی ١٣٤٨ تەسمیمی گرتووە ڕێەکەی بەردەوام بکات.<ref name="hamshahrionline.ir"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ئێران|ڕۆمانەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ali Ashraf Darvishian}} [[پۆل:نووسەرانی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی کرماشان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئێرانی]] [[پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئێرانی]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:فەرھەنگنووسانی کورد]] [[پۆل:فەرھەنگنووسانی خەڵکی ئێران]] [[پۆل:وەرگێڕەکانی کوردی–فارسی]] [[پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٧]] [[پۆل:مارکسیستە کوردەکان]] [[پۆل:سۆشیالیستە کوردەکان]] [[پۆل:مامۆستا کوردەکان]] [[پۆل:کۆمۆنیستە ئێرانییەکان]] sj7lopsifw7b9w16a4n1zi35mep3fo4 1660722 1660493 2026-09-04T20:07:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی یەک سەرچاوە|ژکزی یەک سەرچاوە]]}} 1660722 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = عەلی ئەشرەف دەرویشیان | وێنە = Ali Ashraf Darwishian.jpg | قەبارەی وێنە = 220px | لێدوان = | سەردێڕ = | نازناو = لەتیف تەلخیستانی، عەلیجان دەرویش | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٥ی ئابی ١٩٤١ | شوێنی لەدایکبوون = [[کرماشان]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی مردن = ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ | شوێنی مردن = | شوێنی گۆڕ = | پیشە = [[نووسەر]]، [[فولکلۆریست]]، [[وەرگێڕ]] | زمان = [[کوردی]]، [[فارسی]] | نەتەوە = [[کورد]] | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = [[وێژەی فارسی]] | قوتابخانە = [[زانکۆی تاران]] | ساڵانی چالاکی = | بوار = [[رۆمان]]، [[کورتەچیرۆک]]، [[فولکلۆر]] | بابەت = | بزووتنەوە = | کارە دیارەکان = [[ساڵەکانی ھەوری]] | ھاوسەر = [[شاناز دارابیان]] | یار = | منداڵەکان = | خزمەکان = | کاریگەر بووە بە = | کاریگەر بووە لەسەر = | خەڵاتەکان = خەڵاتی ھەردی لە فەستیڤاڵی گەڵاویژ، خەڵاتی ھەڵمەن-ھەمت بۆ مافی مرۆڤ | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = | پیشاندانی دەروازە = }} [[پەڕگە:Ali-Ashraf Darwishiyan. 3.jpg|وێنۆک|چەپ]] '''عەلی ئەشرەف دەرویشیان''' (٢٥ی ئابی ١٩٤١ لە [[کرماشان]] - کۆچکردووی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧) نوسەری بەناوبانگی کوردی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و ئەندامی چالاکی [[بنکەی نووسەرانی ئێران]]ە. دەرویشیان ھەندێک لە نوسراوەکانی بەر لە [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران|شۆرشی بەھمەنی ۱۳۵۷ی ئێران]] بە نازناوی لەتیف تەلخیستانی بڵاو کردوەتەوە. ئەو بەر و دوای شۆڕشی بەھمەن چەند کەڕەت بە ھۆی چالاکیە سیاسیەکانی دەستگیر کراوەتەوە.<ref name="hamshahrionline.ir">[http://www.hamshahrionline.ir/details/201991 ڕۆژنامەی ھەمشەھری-ئانلاین(بە زمانی فارسی)، ژیاننامەی عەلی ئەشرەف دەرویشیان،] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180808233700/http://www.hamshahrionline.ir/details/201991 |date= ٨ی ئابی ٢٠١٨ }} سەردانەوە لە ٢٦ی ڕەشەمەی ٢٧١٣.</ref> ھەندێک لە کارەکانی دەرویشیان وەرگیراونەتەوە بە کوردیی سۆرانی. ==ژیان== عەلی ئەشرەف دەرویشیان لە ٢٥ی ئابی ١٩٤١ لە بنەماڵەیەکی کرێکار لە گەڕەکی [[ئاوشووران (کرماشان)|ئاوشووران]] لە شاری [[کرماشان]] لە دایک بوو. لەساڵی ۱۳۳۷ [[زانستگای سەڕەتایی پەروەردەی مامۆستای تاران]]ی تێپەڕاند و بۆ موعەلمی چوو بۆ گوندەکانی دەوروبەری کرماشان و [[گیەڵان]]. لە ساڵی ۱۳۴۵ دەستی کرد بە خوێندنی [[وێژەی فارسی]] لە [[زانکۆی تاران]] و بڕوانامەی کارناسیی وەرگرت و بەدوای ئەو لە پۆلی کارناسیی باڵا [[دەرۆنناسیی پەروەردە]]ی خوێند و ھاوکاتیش لە [[زانستگای باڵای پەروەردەی مامۆستای تاران]] خوێندنی خۆی لە رشتەی [[ڕاوێژکاری و ڕێنمونی بۆ فێرکاری]] بەردەوام کرد.<ref name="hamshahrionline.ir"/> دەرویشیان لە سەردەمی حەکۆمەتی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] لە ساڵی ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ بۆ نوساندنی کتێبی «لە ئەم وڵاتە» و چالاکیی سیاسی سێ کەڕەت دەستگیر و نوساندنی بۆ قێخە کرا. ئەو یەکم جار لە کرماشان و بە ماوەی ٨ مانگ دەستگیر کرا بەڵام پاش لە ٢ مانگ دیسان و ئەم جارە لە [[تاران]] دەستگیر کرا و بە ٧ مانگ زیندان تاوانبار کرا. ھەروەھا بە ئەم تاوانە لە زانکۆ و ھەروەھا لە موعەلمییش دەر کرا. دەستگیری سوەمی دەرویشیان لە ١٣٥٣ بوو کە حوکمی ١١ ساڵ زیندانی بۆ درا و دەرویشیان لە ئەم ڕیکەفتە ھەتا پێڕۆزبوونی شۆرشی بەھمەن ماو لە زیندان. دەرویشیان لە دواییەکانی ساڵی ١٣٥٢ لەگەل شاناز دارابیان ئیزدواجی کرد.<ref name="hamshahrionline.ir"/> ==کاری نووسەری== بابەتی کارەکانی دەرویشیان خەڵکی بندەستن. ئەو ھەروەھا لە زۆربەی کارەکانی سەبارەت بە بەشەکانی لە ژیانی کۆمەڵایەتیی خۆی دەنوسێت. دەرویشیان دەڵێت لە کاتی منداڵی و لە چیرۆکەکانی دایەپیرەکەی لەگەل چیرۆک و چیرۆکبیژی ئاشنا بووە و ھەروەھا بارودۆخی فەرھەنگیی دەستپێکی داساڵانی ٣٠ی کۆچیی ھەتاوی لە گەشەبوونی بیری خۆی کاریگەر دەزانێت. دەرویشیان یەکمین چیرۆکی خۆی کە قەت بڵاو نەکراوە لە بەندیخانەی دیزل ئابادی کرماشان نوسیوە. ئەو لە کارەکانی ھەروەھا سەبارەت بە قوتابیەکانی خۆی و خەڵکی چەوساوەی شاری کرماشان و گوندەکانی دەوروبەری دەنوسێت و تۆزێک لە نەداریەکان و کێشەکانی خەڵکەکە ئاشکرا دەکات. دەرویشیان دەڵێت بەدوای مردنی [[سەمەد بیھرەنگی]] لە ساڵی ١٣٤٨ تەسمیمی گرتووە ڕێەکەی بەردەوام بکات.<ref name="hamshahrionline.ir"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|ئێران|ڕۆمانەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ali Ashraf Darvishian}} [[پۆل:نووسەرانی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی کرماشان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئێرانی]] [[پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئێرانی]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:فەرھەنگنووسانی کورد]] [[پۆل:فەرھەنگنووسانی خەڵکی ئێران]] [[پۆل:وەرگێڕەکانی کوردی–فارسی]] [[پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٧]] [[پۆل:مارکسیستە کوردەکان]] [[پۆل:سۆشیالیستە کوردەکان]] [[پۆل:مامۆستا کوردەکان]] [[پۆل:کۆمۆنیستە ئێرانییەکان]] p7xue9z8a2ty3sxytsdn4n683z9j8fy 1 103766 1660996 1656330 2026-09-05T02:47:52Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660996 wikitext text/x-wiki بەڕێز {{وب| ‏په ریزاد}} پەڕەی وتووێژی وتارەکان بۆ وتووێژ سەبارەت بە کێشەکانی وتارەکانە، نەک بۆ شتی دیکە. لە پەڕەی بەکارھێنەری خۆتاندا دەتوانن ھەموو شتێک بنووسن، بەس لە پەڕەی وتارەکان و وتووێژدا ئەگەر شتێک بنووسن کە لەگەڵ ڕێبازی ویکیدا دژایەتیی بێ دەسڕێتەوە. (دیسان تکا دەکەم کە ڕێنوێنەکانی ویکی بخوێننەوە) سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٩:٤٠، ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[پێشمەرگە]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=538150 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131029191132/http://etd.lib.fsu.edu/theses/available/etd-11142005-144616/unrestricted/003Manuscript.pdf زیاد کرا بۆ http://etd.lib.fsu.edu/theses/available/etd-11142005-144616/unrestricted/003Manuscript.pdf تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:١٣، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[پێشمەرگە]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=541043 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140818205611/http://www.mesop.de/2012/07/05/kurdistan-peshmerga-minister-kurdistan-military-number-now-is-190-thousand-people/ زیاد کرا بۆ http://www.mesop.de/2012/07/05/kurdistan-peshmerga-minister-kurdistan-military-number-now-is-190-thousand-people/ *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.kurdpress.com/NSite/FullStory/News/?Id=34573 تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:٠٤، ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێشمەرگە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=638775 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120313162148/http://siahkal.com/index/right-col/PF146-mosahebeh-ba-Rafigh-Siamak.htm بۆ https://www.siahkal.com/index/right-col/PF146-mosahebeh-ba-Rafigh-Siamak.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٤٩، ٢٩ی ئابی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێشمەرگە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=844392 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140818205611/http://www.mesop.de/2012/07/05/kurdistan-peshmerga-minister-kurdistan-military-number-now-is-190-thousand-people/ بۆ http://www.mesop.de/2012/07/05/kurdistan-peshmerga-minister-kurdistan-military-number-now-is-190-thousand-people/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٤:٥٥، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[پێشمەرگە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1088624 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200617100546/https://dfr.gov.krd/a/d.aspx?l=12&a=46772 بۆ https://dfr.gov.krd/a/d.aspx?l=12&a=46772 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200617100619/http://www.slovenskavojska.si/en/international-cooperation/international-operations-and-missions/iraq-oir/ بۆ http://www.slovenskavojska.si/en/international-cooperation/international-operations-and-missions/iraq-oir/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٥٤، ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێشمەرگە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1193098 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190726173137/http://poland.gov.krd/austria-to-provide-peshmerga-with-medical-support/ بۆ http://poland.gov.krd/austria-to-provide-peshmerga-with-medical-support/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٢٢، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[پێشمەرگە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1329483 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190726173137/http://poland.gov.krd/austria-to-provide-peshmerga-with-medical-support/ بۆ http://poland.gov.krd/austria-to-provide-peshmerga-with-medical-support/ زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://dfr.gov.krd/a/d.aspx?l=12&a=46772 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.slovenskavojska.si/en/international-cooperation/international-operations-and-missions/iraq-oir/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٣٤، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[پێشمەرگە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1644287 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141230010333/http://kurdistanskyscrapers.com/topic/9346414/1/ بۆ http://kurdistanskyscrapers.com/topic/9346414/1/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200414053225/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2014/3/state7820.htm بۆ http://ekurd.net/mismas/articles/misc2014/3/state7820.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠١:٢٩، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[پێشمەرگە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1656329 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181121210057/http://nsiteam.com/social/wp-content/uploads/2017/10/R5_4-Foreign-Policy-Final-12Oct17-R.pdf بۆ https://nsiteam.com/social/wp-content/uploads/2017/10/R5_4-Foreign-Policy-Final-12Oct17-R.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190125033326/https://kurdipedia.org/ بۆ https://www.kurdipedia.org/ زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://mezopotamyaajansi.net/en/NEWS/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi.net%2Fen%2FNEWS%2Fcontent%2Fview%2F169464 تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:١٤، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٤ بەستەری دەرەکیی [[پێشمەرگە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660995 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://theinsightinternational.com/barzani-bremer-disband-peshmerga-2017-09-03 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250816040413/https://www.newarab.com/news/pmf-militants-shave-moustache-kakai-peshmerga-member بۆ https://www.newarab.com/news/pmf-militants-shave-moustache-kakai-peshmerga-member زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210624202852/https://ekurd.net/haider-shesho-resigns-puk-2017-04-18 بۆ https://ekurd.net/haider-shesho-resigns-puk-2017-04-18 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181122052010/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2014/8/state8392.htm بۆ https://ekurd.net/mismas/articles/misc2014/8/state8392.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201001192611/http://tiglarchives.org/sites/default/files/resources/nimep/v5/NIMEP_Insights_2011_48-64.pdf بۆ http://tiglarchives.org/sites/default/files/resources/nimep/v5/NIMEP_Insights_2011_48-64.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٤٧، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) bv0ptxf7cvwxsaht6urycvglma7au5m 0 103892 1660436 1510125 2026-09-04T14:50:26Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی پۆل:زیندووان، چونکە وتارەکە لە پۆل:مردووانی ٢٠١٥ دایە 1660436 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Omar Hamdi.jpg|thumb|عومەر حەمدی وێنەکێشی کورد]] '''عومەر حەمدی''' لەدایکبووی ١٩٥١ لە [[حەسیچە]] - [[کوردستانی ڕۆژئاوا]] ، کەسایەتی هونەرمەند و وێنەکێشی کوردی سوریایە ، لەوەتەی ١٩٧٨ لە [[ڤیێنا]] دەژی ، عومەر کاری گڕافیکی هونەریش دەکات بۆ مێدیای سووری ، هەر لە بواری کارەکەی خۆیدا چەندین پێشانگای هوونەری لە سووریا و ئەورووپا کردۆتەوە هاوکات چەندین وتار و پەرتووکی لەسەر هونەر نووسیوە. {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سووریا}} [[پۆل:خەڵکی حەسیچە]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٥]] ed3zki8bnqvf8018xyilmlq6unzkln5 1660726 1660436 2026-09-04T20:08:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی بێسەرچاوە|ژکزی بێسەرچاوە]]}} 1660726 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Omar Hamdi.jpg|thumb|عومەر حەمدی وێنەکێشی کورد]] '''عومەر حەمدی''' لەدایکبووی ١٩٥١ لە [[حەسیچە]] - [[کوردستانی ڕۆژئاوا]] ، کەسایەتی هونەرمەند و وێنەکێشی کوردی سوریایە ، لەوەتەی ١٩٧٨ لە [[ڤیێنا]] دەژی ، عومەر کاری گڕافیکی هونەریش دەکات بۆ مێدیای سووری ، هەر لە بواری کارەکەی خۆیدا چەندین پێشانگای هوونەری لە سووریا و ئەورووپا کردۆتەوە هاوکات چەندین وتار و پەرتووکی لەسەر هونەر نووسیوە. {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سووریا}} [[پۆل:خەڵکی حەسیچە]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٥]] k0emg3g2l0585w4mf7jmmgxkxik5by4 0 104674 1660658 1638234 2026-09-04T19:33:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660658 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دزە | ناوی_فەرمی = دزج - Dīzeh | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارەدێ]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.06405|frame-long=47.96609|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە٢ = Iran Kurdistan | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە٢ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە٢ = جێگەی لە [[پارێزگای کوردستاندا|پارێزگای سنە]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی قوروە|قوروە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی چەرداوڕۆ| چەرداوڕۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا| چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە[[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[٢٠٠١]]ز | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[شاردار]] | ناوی_سەرۆک = مادی کەریمی <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٨٢٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٢١٩ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری |کەڵھوڕی]] و [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]] و [[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دزە''' یان '''دیزەج''' شارەدێیەکە، کەوتووەتە [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]]، [[ناوچەی چەرداوڕۆ]]، [[شارستانی قوروە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم شارەدێیە ناوەندی [[ناوچەی چەرداوڕۆ]]یە. == ناو == وشەی دزە یان دژە مانای دژ وقەڵای هەی. لە زمانی فارسی تەعریب کراوە بەجۆری دزج دێتە نووسین. وەکوو: ساوە=ساوج، آوە=آوج، مریانە=مریانج، گرگانە=گرگانج == مێژوو == == جوگرافیا == '''دزە''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[نازماوا]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سینۆقاوا]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گەناوی خوارێ]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[زەلەجو]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارەدێیە (٢٫٢١٩)کەس و (٦٦٦)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[شارەدێ]]کە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری |کەڵھوڕی]]) بن زاراوەی چەرداوڕی دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[شارەدێ]]یە [[ئیسلام]] ([[شیعە]] و [[سوننە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == بەروبوومی کشتوکاڵ == ھەبوونی زەوی کشتوکاڵی بەراو و دێمی بەپیت و بوونی ئاوی زۆری سەرزەوی و ژێر زەوی و ئاوھەوای کوێستانی و دابارینی بارانی گونجاو ساڵانە، ئەمانە ھەمووی ھۆکارن بۆ ئەوەی کە بەرووبوومێکی باش بەرھەم بێت لە [[گەنم]] و [[جۆ]] و [[نۆک]] و [[نیسک]] و [[ماش]] و [[پەتاتە]] و [[تووتن]] و ھتد لەم شارەدێیەدا. ھەروەھا کەشوھەوای گونجاوی ئەم شارەدێیە وەھایە کە دەست بدات بۆ رەز و باخ کە لە باخەکانی [[سێو]] و [[ھەرمێ]] و [[قەیسی]] و [[گێلاس]] و [[ھەڵوژە]] و [[قۆخ]] و ...ھتد. وەچەندەھا دارو درەختی خۆڕسکی بەردار و بێبەر لە ناوچەکەدا ھەیە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی قوروە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای کوردستان]] 52k1tmmrbd693e4s07aq49rdaw5pn6c 0 109036 1660380 1552429 2026-09-04T13:33:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1660380 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =Various dinosaurs2.png}} '''دایناسۆڕەکان''' ({{بە ئینگلیزی|Dinosaurs}}) کۆمەڵێک [[گیانلەبەر]] بوون کە ملیۆنان ساڵ لەمەوبەر لە سەردەمی مێزۆزۆیکدا ژیاون. بۆ یەکەمجار نزیکەی ٢٣٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر دەرکەوتن و نزیکەی ٦٦ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر لەناوچوون. چەندین جۆری جیاوازی دایناسۆر هەبوون، قەبارەیان لە بوونەوەری بچووک و قەبارەی مریشکەوە دەست پێدەکات تا دەگاتە ڕووەکخۆرە گەورەکانی وەک ئارجێنتیناسۆر کە کێشیان زیاتر لە ١٠٠ تۆن بوو و درێژییەکەی دەگاتە ١٠٠ پێ. هەندێک دایناسۆر وەک Tyrannosaurus Rex و Velociraptor نێچیرێکی گۆشتخۆر بوون و ددان و چنگیان تیژ بوو، هەندێکی تریش وەک Triceratops و Stegosaurus تایبەتمەندی بەرگریان وەک قۆچ یان پلێت لەسەر پشتیان هەبوو. دایناسۆرەکان لە شوێنی نیشتەجێبوونی جیاوازدا دەژیان لەوانە دارستان و دەشت و تاڵاو و بیابان و تەنانەت ژێر ئاویش. هەندێک جۆر دوو پێ بوون (بە دوو قاچ دەڕۆیشتن) لە کاتێکدا هەندێکی تر چوار پێ بوون (بە چوار قاچ دەڕۆیشتن). زانایان لە ڕێگەی بەردبووەکانەوە زۆر شتیان دەربارەی دایناسۆرەکان زانیووە، کە پاشماوە یان کاریگەرییەکانی زیندەوەرانن کە لە بەرددا پارێزراون. توانیویانە لێکۆڵینەوە لە ئەناتۆمی و ڕەفتار و خۆراک و پەرەسەندنیان بکەن. زۆر بیردۆز هەن سەبارەت بەوەی بۆچی دایناسۆرەکان لەناوچوون بەڵام زۆرترین بیردۆزی پەسەندکراو ئەوەیە کە کاریگەری ئەستێرە بچووکەکان بووە هۆی گۆڕانی کارەساتبار لە کەشوهەوا کە بووە هۆی لەناوچوونیان. ئەمڕۆ دەتوانین بەڵگەی دایناسۆرەکان لە مۆزەخانەکانی سەرتاسەری جیهاندا ببینین کە بەردبووەکانی تێدا نمایش دەکرێن بۆ ئەوەی خەڵک بزانن دەربارەیان.<ref>http://www.dinodatabase.com/</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|دایناسۆڕ|گیانلەبەران|ڕۆمانەکان|کتێب|فیلم|مێژوو|ھۆڵیوود|باڵندەکان|ژینناسی|بەردینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Dinosauria}} {{کتێب-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:دایناسۆرەکان]] gkhfhx7chwicht4zd9wtdstd4bd2uel 0 117095 1660828 1658987 2026-09-04T20:41:38Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660828 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{ویکیسازی}} '''سوپای سووری ژاپۆن''' {{nihongo|'''Japanese Red Army'''|日本赤軍|Nihon Sekigun|extra='''JRA'''}} گرووپێکی چەکداری [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستی]] بوو کە بە دەستی [[فوساکۆ شیگەنۆبۆ]] لە ساڵی [[١٩٧١]] لە [[لوبنان]] دامەزراوە. بەدوای [[ئۆپراسیۆنی فڕۆکەخانەی لۆد]] ناوی Arab-JRAیش بەم گرووپە دراوە. ئەرتەشی سوور داخستنی [[دەوڵەتی ژاپۆن|دوڵەت]] و [[پاشایەتیی ژاپۆن]] و ھەروەھا دەسپێکردنی شۆڕشێکی جیھانی وەکوو ئامانجەکانی خۆی ڕاگەیاندبوو. ئەم گرووپە ھەروەھا بە ناوەکانی '''بریگادی نێونەتەوەییی دژەئیمپریالیزم (AIIB)'''، '''بریگادی شەڕی پیرۆز''' و '''بەرەی دیمۆکراتیکی دژەشەڕ'''یش ناسراوە. == فراکسییۆنی ئەرتەشی سوور لە ژاپۆن == شیگەنۆبۆ ڕێبەری فراکسییۆنئ ئەرتەشی سوور (Sekigun-ha) لە ژاپۆن بوو کە لە بزۆتنەوەی چەکدارانەی چەپی نوێی (یەکییەتیی کۆمۆنیستی) ڕیشە گرتبوو. لە پشتگێڕی لە شۆڕشی ھاوکات ئەمانە لە ئەیلوولی ١٩٦٩ شەڕیان لەزێزی دەوڵەت دەستپێکرد و گرووپی خۆیانیان دامەزراند. پولیس بەزوو چەند ئەندامیان دەستبەسەر کرد کە ڕێبەر و ڕیبەری فکریان [[تاکایا شییۆمی]] (کە لە ساڵی ١٩٧٠ لە بەندیخانە بوو) لە ناویان بوون. نزیک بە ٢٠٠ کەس لە ئەندامەکانی گرووپ کەم بوو و پاشماوەکان لەگەڵ گرووپێکی [[ماوییزم|ماوییست]] لە ساڵی ١٩٧١ [[ئەرتەشی یەکگرتووی سوور]]یان دامەزراند. ئەم گرووپە لە [[ڕووداوەی ئاسامۆ-سانسۆ]] ناوی دەرکرد کە لە ناو کەمپە نھێنییەگەیان سەدان ھێزی پولیس چوارلایان لێ گرت و گرووپ دوازدە کەس لە ئەندامەکانی خۆیان کۆشت. فوساکۆ شیگەنۆبۆ لەگەڵ ژمار کەمێک لە ھەڤالەکانی لە ژاپۆن چوو، بەڵام باوەڕ وایە کە گرووپی ئەو لە بانترین دۆخی لە [[ئۆپراسیۆنی فڕۆکەخانەی لۆد]] ٤٠ ئەندامی بووە. ئەرتەشی سووری ژاپۆن لە ١٩٧١ پەیوەندییەکی زۆر نزیکی لەگەڵ [[بەرەی خەڵکی بۆ ڕزگارکردنی فەلەستین]] (PFLP) بووە. لە ١٩٧٢ ئەرتەشی یەکگرتووی سوور لە ژاپۆن کۆتاییی لێ ھات و گرووپی شیگەنۆبۆ بۆ پرسە پوولییەکان، فێربوون و چەکداربوون بە بەرەی خەڵکی بۆ ڕزگارکردنی فەلەستین گرێدراو. لە مانگی ئابی ٢٠٠١ شیگەنۆبۆ لە بەندیخانە نامەیەک بڵاوکرد و بە چالاکیی گرووپەکە کۆتایی دا. لە ساڵی ٢٠١١ [[ڕادیۆی گشتیی نەتەوەیی]] ڕاگەیاند چەندین کەس لە ئەوانەی ھاوکاریان لەگەڵ ئەم گرووپە کردووە لە بەندەکانی زۆر سنوورداری [[یەکینەی بەڕیوەبردنی پەیوەندییەکان]] لە بەندن. بەدوای ڕووداوەی ١١ی ئەیلوولی ساڵی ٢٠٠١ لەسەر پینتاگۆن و ناوەندی بازەرگانیی جیھانی، ئەرتەشی سووری ژاپۆن تەنیا گرووپێک بوو کە بەرپرسیی ئەو ڕووداوە قەبووڵ کرد. ئاژانسەکانی ھەواڵی ئەلجەزیرە و فەڕەنسی تڵێفۆنەکانیان ھەبووە کە بە ناوی ئەرتەشی سووری ژاپۆن خۆیان بەرپرسی ئەو ڕووداوە زانیبوون. ئاژانسی پولیسی نەتەوەیی ڕاگەیاندووە کە گرووپێگ بە ناوی بزۆتنەوەی یەکگرتن (Movement Rentai) ئێستا بووە بە جێگری ئەرتەشی سووری ژاپۆن. == ئەندامەکانی ناسراو == * [[فوساکۆ شیگەنۆبۆ]] دامەزرێنەر و ڕێبەر کە لە تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠٠٠ لە شاری [[ئۆساکا]] لە ژاپۆن دەستبەسەر کرا. شیگەنۆبۆ بە ھەڵمەتەکانی ڕێک کراو، [[ئایەم ڕفێنی]] و [[فڕۆکەڕفێنی]] تاوانبار بوو. بە شیگەنۆبۆ بەھۆی پلانکردنی [[ئۆپراسیۆنی فڕۆکەخانەی لۆد]] ناوی مەترسیدارترین ژنە تیرۆریستی جیھان دراو. دادگەیەک لە تۆکیۆ لە شوباتی ٢٠٠٦ بە ٢٠ ساڵ زیندان تاوانباری کرد. * [[ھاروو واکۆ]] ڕێبەری پێشوو کە لە شوباتی ١٩٩٧ دەستبەسەر کرا. * [[ئوسامۆ مارووکا]] ڕێبەری پێشوو کە لە تشرینی دووەمی ١٩٨٧ لە کاتی ھاتنی بە ژاپۆن بە پەساپۆرتێکی جەڵەبی لە تۆکیۆدا دەستبەسەر کرا. * [[یوو کیکومۆرا]] کە لەگەڵ تەقەمەنی لە ساڵی ١٩٨٨ لە [[گەورەڕێی نیوجێرسی]]دا دەستبەسەر کرا و ماوەی ١٨ ساڵ لە ٣٠ ساڵ زیندانی کە لێ تاوانبار کرابوو لە زیندانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] تێپەڕاند. کیکومۆرا لە نیسانی ٢٠٠٧ لە زیندان ئازاد کرا و بەھۆی ھاتنەوەی بۆ ژاپۆن دیسان دەستبەسەر کرا. ئەوە لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ ئزاد کرا. * [[یۆشیمی تاناکا]] بۆ فڕۆکەڕفێنیی یۆ-دۆگۆ بە ١٢ ساڵ زیندان تاوانبار کرا کە لە [[کۆریای باکوور]] کۆتایی لێ ھات. * [[یوکیکۆ ئێکیدا]] ئەندامی پێشووی [[بەرەی چەکداری دژە ژاپۆنی ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]] کە ماوەی درێژێکیش ڕێبەری ئەرتەشی سووری ژاپۆن بوو لە [[ڕۆمانیا]]دا دەستبەسەر کرا و بەدوای بە ژاپۆن کۆچ درا. ئەو بەھۆی دەستدان بە کوشتن و تۆندوتێژی لەبارەی زەنجیرە تەقاندنەوەی کۆمپانیایە مەزنەکان لە ١٩٧٤ و ١٩٧٥ بە ٢٠ ساڵ زیندان تاوانبار کرا. دادگەی ئێکیدا لە ١٩٧٥ دەستیپێکرا، بەڵام ھەتا ساڵی ١٩٧٧ کە لە زیندان ئازاد کرا ڕاگیراو. ئازادبوونی بەشێکی لە ئاڵووێرکردن لەگەڵ ئەرتەشی سووری ژاپۆن بوو لە کارەساتی ڕفاندنی فڕۆکەی دێڕە ئاسمانییەکانی ژاپۆن بەرەو [[بەنگلادێش]]ەوە. * [[کۆزۆ ئۆکاموتۆ]] تەنیا کەسی زیندووماو لە سێ گەریلایەک بوو کە لە ھەڵمەتی فڕۆکەخانەی لۆد لە ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٧٢ (کە ئێستا [[فڕۆکەخنەی نێودەەڵەتیی بنگوریۆن]] پێ دەڵێن) بەشداریان کردووە. ئەو لە ئیسرائیل زیندانی بوو، بەڵام لە ئایاری ١٩٨٥ لە ئاڵووێرکردنی زیندانییەکان لە ناوینی ھێزەکانی ئیسرائیلی و فەلەستینی ئزاد کرا. بەدوای ئەوە سێ ساڵ لە لۆبنان بەھۆی سازینی پەساپۆرت و ڤیزای جەڵەبی زیندانی کرا. دەوڵەتی لۆبنان لە ١٩٩٩ پەنابەریان بە ئۆکاموتۆ دا، چۆن ئەو لە زیندانەکانی ئیسرائیل یەشکەنجە کرابوو. ئۆکاموتۆ لەماوەی دانیشتنی لە لۆبنان ئیسلامی ھێنا تا لە دەرکردنی بۆ ژاپۆن پێشگیری بکات. * [[ماساو ئاداشی]]، [[کازوو توھیرا]]، [[ھاروو واکۆ]] و [[ماریکۆ یاماموتۆ]]یش ھەروەھا لە لۆبنان بەھۆی سزینی بەڵگەی جەڵەبی زیندانی کران و بە [[ئۆردن]] دەر کران. دەوڵەتی ئۆردن ئیزنیان پێ نەدا بێن بە نێوی ئەو وڵاتە و ڕادەستیان کرد بە دەوڵەتی ژاپۆن. * [[کونییا ئاکاگی]] لە ھاوکارانی ئەرتەشی سوور کە بە دوای ھاتنەوە لە [[پیۆنگیانگ]] لە ڕێی [[پێکەن]] سەبارەت بە ڕفاندنی سێ ژاپۆنی لە ئەورووپا بە دەستی سێخۆرەکانی کوریای باکوور لە ساڵانی ١٩٨٠ دەستبەسەر کرا و پەیڤاندرا. ئەو لەگەڵ [[شیرۆ ئاکاگی]] پەیوەندیی بوو کە لە فڕۆکەڕفێنیی یۆ-دۆگۆ بەشداریی کردبوو. (بنواڕن:[[پەروازی ٣٥١ی دێڕەئسمانیەکانی ژاپۆن]]) * [[ھیرۆشی سەنسۆیی]] ئەندامی چەکداری ئەرتەشی سووری ژاپۆن کە لە [[فلیپین]] بە دەستی [[پۆلیسی یەکپارچەی نەتەوەیی]] لە زەنجیرە ئیقدامەکانی پێشگێڕانە بە دژی تیرۆریزم لە [[یارییەکانی ئۆڵمپیکی ١٩٨٨ی سێئول]] بەدوات ئاگادریدانی [[ئاژانسی پۆلیسی نەتەوەییی ژاپۆن]] دەستبەسەر کرا. * [[کونییۆ باندۆ]] ئەندامەکی سەرەکیی ئەرتەشی سوور بوو و ھەتا بە ئێستاش لە پێرستی ویستەکانی [[ئینتەرپۆل]]ە. ئەو گەھا لە ساڵی ٢٠٠٠ لە فلیپین پەنابەر بووبێت. {{پۆلی کۆمنز|Japanese Red Army}} {{تووڵی دەروازە|سۆشیالیزم|ژاپۆن|فەلەستین}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کۆمۆنیزم لە ژاپۆن]] [[پۆل:چەپی ڕادیکال لە ژاپۆن]] [[پۆل:دژە زایۆنیزم لە ژاپۆن]] [[پۆل:تیرۆری کۆمۆنیست]] 9j6rtuyomji69x2cnje6nwrn2jx4l9s 0 117199 1661051 1653773 2026-09-05T11:34:46Z Ari Qasm 57423 لابردنی دەقی بێسەرچاوە و نەشیاو بۆ ویکیپیدیا 1661051 wikitext text/x-wiki '''جاش''' یان '''جاھش''' ({{بە کوردیی باکووری|Caş}}، {{بە عەرەبی|جَحش}}، بە واتای ''جاشکی کەر'' دێت) بە کوردە خۆفرۆشەکان دەوترێت کە لەگەڵ داگیرکەرانی وڵات لە ھەر چوار پارچەی کوردستان ھاوکاری بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=ھەژار، ھەنبانە بۆرینە، تاران، چاپەمەنیی سرووش، ل ١٥٣، ١٣٨٨، ISBN 978-964-376-516-3}}</ref> لە ھەندێک کات جاشەکان بەشێوەی گرووپێکی چەکدار لە ھێزەکانی کوردنەژاد پێک ھاتوون و لە بەرامبەری ھێزی کوردی یان خەڵکی سیڤیلی کوردی ھاوکاریان لەگەڵ حکوومەتە داگیرکەرەکانی کوردستان کردووە و کوردەکانیان کوشتووە. ئەم وشە لە چاندی گشتیی کورد، ناوەڕۆکی سوکایەتی ھەیە و بە واتای نەتەوەفرۆش و خۆفرۆش بەکاردێت. یەکێک لەو یەکەمین کەسانەی وشەی جاشی لە نووسراوەدا بە واتای سیاسی بەکار ھێناوە، [[ھەژار]] بووە، بەڵام بەر لە ئەویش ئەم وشەیە بە واتای شوێنکەوتوو و سەرشۆڕ بەکارھاتووە لە نووسراوەی کوردیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://zagrospost.com/17290|سەردێڕ=زاگروس پۆست|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191020033458/http://zagrospost.com/17290|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو کوردانەی سەر بە ھێزەکانی [[ڕژێمی بەعس]]، [[جەردەوان|پاسەوانانی گوند]] و [[پێشمەرگە کوردە موسڵمانەکان]] بوون، لەلایەن بەشێک لە کوردەکانەوە وەک «جاش» دەناسرێن. == مێژوو == لە [[ئەنفال|کارەساتی ئەنفال]]، کە [[عەلی حەسەن ئەلمەجید]] فەرمانی کوشتن و تاڵانکردنی کوردەکانی دابوو، یەکینەیەک لە جاشەکان پێکھاتن، کە ڕفاندنی چێڵ، پەز، بزن، پارە، چەک و تەنانەت ژنانی کوردیشیان بۆ ڕەوا بوو.<ref name="knowledge">Jonathan C. Randal, ''After Such Knowledge, What Forgiveness?: My Encounters with Kurdistan'', 356 pp. , Westview Press, 1998, {{ISBN|0-8133-3580-9}}, p.231</ref> وشەی پۆلیسی جاش بە ھێزەکانی [[پۆلیسی ناوچەییی کوردی عێراق]] لە ساڵی ١٩٤٤ دەوترێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Yx7UqM31KYUC&q=jash+kurd&pg=PA65 |سەردێڕ=Mustafa Barzani and the Kurdish Liberation Movement – Massoud Barzani – Google Books |ڕێکەوت= ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٢٩٣١٦-١|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠١٣|دوایین١=Barzani |یەکەم١=Masud |نووسەر٢=N. A. N. A |دوایین٣=Barzani |یەکەم٣=Massoud}}</ref> لە نیوەی دووھەمی سەدەی بیستەم، ھەندێک کورد کە ھاوکاریان لەگەڵ حکوومەتی عێراق دەکرد بە جاش دەناسران. ژمارەی جاشەکان لە [[شەڕی ئێران و عێراق]] وەکوو چارەسەرییەک بۆ پێکھێنانی ھێزی چەکدار و بەشدارکردنی کوردەکان ھەتا ساڵی ١٩٨٦ تا ١٥٠٬٠٠٠ کەس بوو. ئەم جاشانە دووبارە لە [[ڕاپەڕینی ١٩٩١]]ی کوردانی باشوور، پێکھاتن. لە سەردەمی [[سەربزێویی ١٩٧٩ی کوردان لە ئێران]]، جاش بە ھێزەکانی [[پێشمەرگە کوردە موسڵمانەکان]] و [[لێژنەی یارمەتیدانی بندەستەکان]] دەوترا، کە لەگەڵ [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران]] لە دامرکاندنەوەی ڕاپەرینی کوردەکانی ڕۆژھەڵات ھاوکاریان دەکرد. لە باکووری کوردستانیش حکوومەتی تورکیا دەستەکانی جاشی پێکھێناوە کە [[جەردەوان]]یان پێ دەوترێت. == پاڵنەرەکان == زۆربەی ئەو کەسانەی کە چوونەتە ناو ڕیزی ھێزەکانی باڵادەست لە کوردستان، پاڵنەر و کێشەی ئابوورییان ھەبووە. ھەروەھا تائێستا بەشێکی بەرچاو لەم کەسانە لەلایەن حکوومەتەکانی باڵادەست لە کوردستاندا پارەی زۆریان پێدراوە. بۆ نموونە لە شوباتی ٢٠٢٤، سەرۆکی دەستەی پەیوەندیدارەکانی [[سپای بەیتولموقەدەسی کوردستان]] ڕای گەیاند کە ئامانجی ئەوان خەڵاتکردتی ٤٬٦٠٠ [[پێشمەرگە کوردە موسڵمانەکان|پێشمەرگەی کوردی موسڵمانە]] و ھەتا ئەوکات بە ٤٨٣ بنەماڵەی ئەم کەسانە وامی ١٥ ملیارد تەمەنییان داوە، کە بە دۆلاری ئەوکات دەبوو نزیکەی ٢٦٥٬٠٠٠ دۆلار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=اقوام مختلف ایران پایه افتخار و سربلندی کشور هستند|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/2767194/%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=فارسی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240221115604/https://www.kurdpress.com/news/2767194/%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێشمەرگە کوردە موسڵمانەکان]] * [[جەردەوان]] * [[بەکرێگیراو]] * [[ستوونی پێنجەم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|سیاسەت|عێراق|تورکیا|ئێران|سووریا}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:سیاسەتی کوردستان]] [[پۆل:وشە سیاسییەکان]] [[پۆل:خەڵکی مووسڵ]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:بزووتنەوەی سەربەخۆییی کوردستان]] [[پۆل:شەڕەکانی سووریا]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٦١]] [[پۆل:دژەکوردبوون]] ft0z86lg2blvggazn2bfdss2jqs98je 0 117357 1660481 1476461 2026-09-04T15:13:19Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660481 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Lalish.jpg|وێنۆک|لالش شوێنی ناشتنی شێخ عەدی]] '''شێخ عەدی کوڕی موسافیر''' (١٠٧٠–١١٦٢) لە وڵاتی [[لوبنان]] لە دایکبووە.<ref>Kreyenbroek, Philip G; Jindy Rashow, Khalil (2005), God and Sheikh Adi are Perfect: Sacred Poems and Religious Narratives from the Yezidi Tradition, Iranica 9, Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, ISBN 3-447-05300-3</ref> شێخ عەدی یەکێکە لە پیرۆزترین کەسایەتییەکانی ئایینی [[ئێزدی]] و کە باوڕی ئێزدییەکان [[مەلیک تاووس]] لە لەشی ئەودا حلوولی کردووە. گۆری شێخ عەدی لە [[لالش]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://sociologyscience.com/index.php?option=com_content&view=article&id=429:2012-07-22-02-39-50&catid=71:2012-07-12-03-23-50&Itemid=123 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241202084245/https://sociologyscience.com/index.php?option=com_content&view=article&id=429:2012-07-22-02-39-50&catid=71:2012-07-12-03-23-50&Itemid=123 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شێخێکە کە [[ئێزیدییەکان]] ڕێزی لێدەگرن، کە بە یەکێک لە پیرۆزەکانی تەریقەتەکەیان دەزانن، وەک چۆن ئایینێکی نوێ بە ناوی [[العداویە]] بۆی دەگەڕێنرێتەوە، لە گوندی [[بەیت فار]] نزیک شاری [[بەعلبەک]] لە [[لوبنان]]ی ئێستا لەدایک بووە و تا ئەمڕۆش ماڵەکەی مەزارگەیە، زۆربەی تەمەنی گەنجی لە [[بەغدا]] بەسەر بردووە و زیارەتێکی کردووە لە باکووری عێراق لە نزیک [[مووسڵ]] و لە ڕۆژھەڵاتی بەرەو باکوور لە دۆڵی [[لالش]]، کە [[زەردەشتی]] زۆر لێ بوون، ھەر بۆیە بنەما [[سۆفیگەریی]]ەکانی لەژێر کاریگەری فێرکارییەکانیاندا بوون، [[ئێزیدییەکان]] بە دەرکەوتنی [[فریشتە تاووس]] وەک کەسێکی باڵابەرز و پێستێکی قاوەیی تۆخ پەسن دەکرێت، و لە [[لالش]] کۆچی دوایی کرد، لە دەڤەری [[شێخان]] لە [[کوردستان]]ی [[عێراق]]، لەو خەڵوەنگەی کە خۆی دروستی کرد لە دەوروبەری گوندی [[بەعدری]]، ٢٠ میل لە ڕۆژھەڵاتی [[خانەقای ڕەبان ھۆرمێز]]دەوە بە خاک سپێردرا، دوای مردنی شوێنکەوتووەکانی لەوێ نیشتەجێی بوون و بووەتە ناوچەی زیارەت بۆ شوێنکەوتوانی ئێزیدییەکان، گۆڕەکەی بە سێ قوبە مەخرەجییەکەی بەناوبانگە.<ref>فیلیب کرینبروک، خلیل جندی ڕاشو. (2005). "اللە والشیخ عدی کاملان: الشعر المقدس والمرویات الدینیة للطافة الیزیدیة. الموسوعة الإیرانیة</ref><ref>الموسوعة الإسلامیة:قاموس لجغرافیة الشعوب المسلمة وتوزعھا وسیرھا (بالإنکلیزیة: The Encyclopædia of Islam: A Dictionary of the Geography, Ethnography and Biography of the Muhammadan Peoples. إصدار 1913, ص 136-137</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|عێراق|ئایین|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Yazidi shrine of Shekh Adi in Lalish}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٠٧٠]] [[پۆل:مردووانی ١١٦٢]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١١یەم]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٢یەم]] [[پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان]] [[پۆل:ئایینی ئێزیدی]] [[پۆل:دینی ئێزیدی]] [[پۆل:چاکسازە ئاینییەکان بەپێی ئایین]] j65m7wgwsaar7g50e6b35c1pswiho8k 10 117391 1660910 436084 2026-09-04T22:33:54Z DreamHourFlight 39788 وەرگێڕان 1660910 wikitext text/x-wiki <includeonly>|- ! colspan="3" style="border-top: 5px solid #ccccff;" | پۆستە سیاسییەکان </includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> rqjn5mdhgqxvbvmd0j56y3eo1hox9e3 0 117542 1660394 1587227 2026-09-04T13:35:51Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ٢ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660394 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=[[پەڕگە:Paveh County in Kurdish Areas.jpg|350px|وێنۆک|شارستانی پاوە لە نێو کوردستان‌دا (ناوچە کوردنشینەکان)]]}}'''شارستانی پاوە'''، لە [[دابەشکاریی وڵاتیی ئێران]]دا، یەکێک لە [[شارستان|شارستانەکانی]] [[پارێزگای کرماشان|پارێزگای کرماشانە]]. ناوەندی ئەم شارستانە [[پاوە|شاری پاوەس]] و لە سێ [[ناوچە]] پێکھاتووە: * [[ناوچەی ناوەندی شارستانی پاوە|ناوچەی ناوەندی]] ** [[گوندستانی ھەوڵی]] ** [[گوندستانی شمشێر]] شارەکان: [[پاوە]] * [[ناوچەی باینگان]] ** [[گوندستانی ماکوان]] ** [[گوندستانی شێوەسەر]] شارەکان: [[بانەوڕێ]]، [[باینگان]] * [[ناوچەی نەوسوود]] ** [[گوندستانی سیروان]] شارەکان: [[نۆدشە]]، [[نەوسوود]] == پیشەسازی == دروستکردنی کارگەی خواردنەوەسازیی ترزە بەرھەمھێنەری خواردنەوە بە نیشانەی بازرگانیی «پرژە» لە ماوەی ساڵانی ١٣٨٩–١٣٩٠ بە وەبەرھێنانی ٣٫٥ ملیار تمەن ئەنجام درا و لە ساڵی ١٣٩١ چالاکیی خۆی بە ١٨ کرێکار لە شارۆچکەی پیشەسازیی پاوە دەست پێ کرد. چالاکیی ئەم کارگەیە دوای ماوەیەکی کورت بەھۆی قەرزاری بە [[بانک ملت]]، دەستی بەسەردا گیرا و چالاکییەکانی ڕاگیران و کارگەکەش لەلایەن بانک ملەتەوە دەستی بەسەردا گیرا.<ref name="ایسنا ۱">[https://www.isna.ir/xdJXGD خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): ''تلاش برای احیا کارخانه تولید نوشابه پاوه''، نوشته‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۰؛] بازدید در ۱۴ شهریور ۱۴۰۰.</ref><ref name="کردپرس ۱">[https://kurdpress.com/fa/19464/ کردپرس: ''نوشابۀ ترزه امیدوار به بازگشت دوباره''، نوشته‌شده در ۲۷ مهر ۱۴۰۰؛]{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/19464/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }} بازدید در ۲۷ مهر ۱۴۰۰.</ref><ref name="کردپرس ۲">[https://kurdpress.com/fa/35126/ کردپرس: ''تلاش برای راه‌اندازی مجدد نوَساله پرژه پاوه''، نوشته‌شده در ۱۵ تیر ۱۴۰۱؛]{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/35126/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }} بازدید در ۱۵ تیر ۱۴۰۱.</ref> سەرباری ئەمە لە شارۆچکەی پیشەسازیی پاوە ٥ یەکەی چالاک ھەن کە ٣ یەکە لەمانە لە بواری بەرھەمھێنانی کۆنکریتی ئامادەکراو و تیرچەبلۆکدا چالاکی دەکەن.<ref name="کردپرس ۱"/> == دانیشتووانناسی == === دانیشتووان === لە کاتی سەرژمێریی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکە ٥١٬٧٥٥ کەس لە ١٣٬٣٠٩ بنەماڵەدا بووە.<ref name="2006 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/05.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920094844/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/05.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا، ٥٦٬٨٣٧ کەسی لە ١٥٬٩٢٩ بنەماڵەدا بژاردووە.<ref name="2011 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kermanshah.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118172226/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kermanshah.xls|archive-date=18 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارستانەکەی بە ٦٠٬٤٣١ کەس لە ١٨٬٤٧١ بنەماڵەدا پێوانە کردووە.<ref name="2016 Kermanshah Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kermanshah Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_05.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220403212203/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_05.xlsx|format=Excel|archive-date=3 April 2022}}</ref> === دابەشکارییە کارگێڕییەکان === مێژووی دانیشتووان و پێکھاتەی کارگێڕیی شارستانی پاوە لە سێ سەرژمێریی یەک لە دوای یەک لە خشتەی خوارەوەدا نیشان دراوە. {| class="wikitable" |+ دانیشتووانی شارستانی پاوە |- ! دابەشکارییە کارگێڕییەکان !! ٢٠٠٦<ref name="2006 Kermanshah Province"/> !! ٢٠١١<ref name="2011 Kermanshah Province"/> !! ٢٠١٦<ref name="2016 Kermanshah Province"/> |- | '''[[ناوچەی ناوەندی (شارستانی پاوە)|ناوچەی ناوەندی]]''' || style="text-align: right;"| '''٣٤٬٧٨٤''' || style="text-align: right;"| '''٣٩٬٣٧٩''' || style="text-align: right;"| '''٤٢٬١٧٨''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری ھۆڵی|گوندەواری ھۆڵی]] || style="text-align: right;"| ٦٬٣٣٠ || style="text-align: right;"| ٦٬٥٠٨ || style="text-align: right;"| ٦٬١٧٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شەشمێر|گوندەواری شەشمێر]] || style="text-align: right;"| ٨٬٦٨٠ || style="text-align: right;"| ٩٬١٦٧ || style="text-align: right;"| ١٠٬٢٣٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[پاوە]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٩٬٧٧٤ || style="text-align: right;"| ٢٣٬٧٠٤ || style="text-align: right;"| ٢٥٬٧٧١ |- | '''[[ناوچەی باینگان]]''' || style="text-align: right;"| '''٨٬٩٨٧''' || style="text-align: right;"| '''٩٬٧٩٦''' || style="text-align: right;"| '''٩٬٥٠٣''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری مەقوان|گوندەواری مەقوان]] || style="text-align: right;"| ٢٬٣٢٧ || style="text-align: right;"| ٢٬٢٥٥ || style="text-align: right;"| ٢٬١٤٩ |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری شێوەسەر|گوندەواری شێوەسەر]] || style="text-align: right;"| ٥٬٠٢٦ || style="text-align: right;"| ٥٬٨١٠ || style="text-align: right;"| ٢٬٦٥٤ |- | style="padding-left: 1em;" | [[بانەوڕێ]] (شار) || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| || style="text-align: right;"| ٣٬١٨٧ |- | style="padding-left: 1em;" | [[باینگان]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٬٦٣٤ || style="text-align: right;"| ١٬٧٣١ || style="text-align: right;"| ١٬٥١٣ |- | '''[[ناوچەی نەوسوود]]''' || style="text-align: right;"| '''٧٬٩٨٤''' || style="text-align: right;"| '''٧٬٦٦٢''' || style="text-align: right;"| '''٨٬٧٥٠''' |- | style="padding-left: 1em;" | [[گوندەواری سیروان|گوندەواری سیروان]] || style="text-align: right;"| ٢٬٨٧٤ || style="text-align: right;"| ٢٬٨٥٥ || style="text-align: right;"| ٣٬١١٨ |- | style="padding-left: 1em;" | [[نۆدشە]] (شار) || style="text-align: right;"| ٣٬٥٤٨ || style="text-align: right;"| ٣٬٠٧٧ || style="text-align: right;"| ٣٬٦٨٣ |- | style="padding-left: 1em;" | [[نەوسوود]] (شار) || style="text-align: right;"| ١٬٥٦٢ || style="text-align: right;"| ١٬٧٣٠ || style="text-align: right;"| ١٬٩٤٩ |- | '''کۆی گشتی''' || style="text-align: right;"| '''٥١٬٧٥٥''' || style="text-align: right;"| '''٥٦٬٨٣٧''' || style="text-align: right;"| '''٦٠٬٤٣١''' |- | colspan=4 | {{small|RD {{=}} گوندەوار}} |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی پاوە}} {{پارێزگای کرماشان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|پارێزگای کرماشان|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Paveh County}} [[پۆل:شارستانەکانی ئێران]] [[پۆل:شارستانی پاوە]] [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کرماشان]] n183o9ghxjys24l3tqi8czn9x9baoat 0 117714 1660530 1510614 2026-09-04T15:37:53Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660530 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox television | show_name = فامیلی گای | image = <!-- include ALT text per [[WP:ALT]] guideline --> Familyguylogoandfamily.png | caption = بنەماڵەی گریفین | show_name_2 = | genre = [[ئەنیمەیشن]]ی گەورەساڵان<br/> کۆمێدی ڕەش | format = | creator = سێس مەکفارلەین | developer = سێس مەکفارلەین<br/> دەیڤید زوکێرمەن | writer = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | judges = | voices = سێس مەکفارلەین<br/> ئەلێکس بۆرستەین<br/> سێس گرین<br/> لەسێی چاربێت<br/> میلا کونیس<br/> مایک هێنری | narrated = | theme_music_composer = واڵتێر مورفی | opentheme = | endtheme = | composer = | country = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | language = [[ئینگلیزی]] | num_seasons = <!-- or num_series --> ۲۱ | num_episodes = ٤۰۹ | list_episodes = | = ۲۲-۲۷خولەک | producer = | editor = | location = | cinematography = | camera = | runtime = | company = | distributor = | channel = <!-- or network --> فۆکس | picture_format = | audio_format = | first_run = | first_aired = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --> ٣١ی جانیوێری ١٩٩٩ | last_aired = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | preceded_by = | followed_by = | related = | website = | website_title = [http://www.fox.com/familyguy/ ماڵپەڕی فەرمی] | production_website =}} '''فامیلی گای''' [[ئەنیمەیشن]]ێکی کۆمێدی ئەمریکییە کە لە ساڵی ١٩٩٩ی زایینیەوە بڵاو کراوەتەوە. فامیلی گای باسی بنەماڵەیەکی خەیاڵییە بە ناوی بنەماڵەی "گریفین" کە لە شارێکی خەیاڵی بە ناو "کۆهاگ" دەژین. فامیلی گای ١٣ جار بووە بە نامزەدی گرتنی خەڵاتی [[خەڵاتی ئێمی|ئێمی]] و چوار جاریش ئەم خڵاتەی بردووەتەوە. == سەرچاوەکان == * http://www.allmovie.com/movie/family-guy-animated-tv-series-v288489 * https://web.archive.org/web/20121102043038/http://www.fox.com/familyguy/about/ {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|ئەنیمەیشن|دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠٢٠|کارتۆن|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Family Guy}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:چاندی ئەمریکی]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی دەربارەی هەرزەکاران]] [[پۆل:ڕەخنە لە ئایین]] [[پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنییەکانی فۆکس لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆییەکان گونجاندووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە گەورەساڵانە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە تەنزئامێزە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:یەکەم زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ١٩٩٩]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە گەورەساڵانە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە تەنزئامێزە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە گەورەساڵانە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە تەنزئامێزە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە گەورەساڵانە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە تەنزئامێزە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان سەبارەت بە منداڵ]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی سەگەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان]] [[پۆل:فامیڵی گای]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی فۆکس تەلەڤیژن ئەنیمەیشن]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی فووزی دۆر پڕۆدەکەشنز]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان کە لەلایەن سێس ماکفارلینەوە دروستکراون]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە وەرگیراون بۆ فیلم]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆیییەکان گونجاندووە]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە وەسفی دەنگییان تێدایە]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە لە شاری ڕۆد ئایلەند داندراون]] [[پۆل:ڕەخنە لە دین]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە براوەکانی خەڵاتی ساتورن]] ahyrl7xmnki1uq7i3heg07xw95ffwc3 4 117839 1660980 1656478 2026-09-05T01:49:23Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت (کۆنتر لە ٦٠ ڕۆژ) بۆ [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٦]] 1660980 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 6 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=پێشنیارەکان|2= پێشنیار و بیرۆکە نوێکان لێرەدا وتووێژیان لەسەر دەکرێ. ''بەر لە دانانی پێشنیار'': * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''نەرمامێر''' کە لەسەری پێکھاتوون دەبێ لە [[MediaZilla:|بەگزیلا]]دا ڕاپۆرت بکرێ. * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''سیاسەت''' پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)]]. * '''وتارە نوێیە''' پێشنیارکراوەکان پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:وتارە پێشنیارکراوەکان]]. |3=وپ:دخپ|4=وپ:دخ/پ}} {{بازدان بۆ سەرەوە و خوارەوە}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == سیاسەت و کاری ویکیپیدیا و نیشانەکان == {{atopr |status = ئەنجام |result = نەکرا و ئەنجامی داواکارییەکە سەرکەوتوو نەبوو [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:١٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC)}} ئێمە هەر هەموومان ئەگەر بۆ یەک جاریش بێت یاریمان کردووە ئیتر هەر یارییەک بێت، لە یارییەکەدا وشەیەک نوسراوە بەناوی (mission) کەبریتییە (کارەکان) کە دەیکەینەوە نوسراوە ئەو کارە بکە و خەڵاتێکی لە بەرامبەردا وەرگرین، بۆیە منیش داوا دەکەم کە پڕۆژەیەک بۆ ویکیپیدیا دروستکەن و بە چەند کاریکی زۆر و نیشانەی زۆر ئێمە دەتوانیین هەم نیشانەکان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە بەکارهێنەرەکان بەکاری بهێنین، هەم باشترکردنی وتارەکان کارەکان دەتوانیین بە باشترین کار دایبنێن و بەشێوەیەک کە دڵنیام هەمووتان [[ھەی دەی]] تان کردووە، کە ئەویش کاری هەیە کە دانەیەک تەواو دەکەیت ئەوە دەچێتە کاریکی زەحمەتر کە هەر هەمان یاسایە وەک: تەواوکردنی ١٠ سندوقی زانیاری. کە ئەم کارە تەواو کرا ببێت بە تەواو کردنی ١٠٠ سندوقی زانیاری. ئەمەش لەسەر دەنگی بەڕێوبەران بۆ خراپکاریش ئەو بەکارهێنەرانەی خراپکاریان پێکرد ئەوا دەتوانن ئێوەی بەڕێوبەران سەربەستیان بکەن، زۆر سوپاس[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٨:٤١، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ ڕوونکردنەوەیەکی زیاتریش ئەم وتانەی کە لەسەرەوە باسمان کرد بەم شێوەیە بەڕیوە دەچێت *دەبێت بەکارهێنەر نیشانەی سەرەکی هەبێت *دەبێت هەر بەکارهێنەرێک پەڕیەکی تایبەت بە (mission)ی بۆ دابنرێت ئەمەش لەسەر شێوەی ڕۆبۆتی *دەبێت بە سێ بەشەوە ئەنجام بدرێت کە بریتییە لە بۆ هەر (mission)نێک بریتی بێت لە سەرەتای ناوەندی زەحمەت، کە ئەمانە بەدوای یەکدا دێن لەدوای جێبەجێکردنی ئاسان دوای ناوەندی دوای زەحمەت. *دەبێت ئەو (mission)نەی کە بۆی نوسراوە بە چاکی بیکات، نەوەک بە تێکچووی *دەبێت لەسەر هەر (mission)ێک ئەو کارانەی بەکارهێنەری تێدابێت، وەک ئەوەی یەکسەر لەپەڕەکەی بەشێوەیەکی ڕۆبۆتی بۆی بنوسرێت. هەرچەندە ئەم کارانە لە سەروو پلەی خۆمەوەیە بەڵام دەبێت ئێوەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون یارمەتیم بدەن بەهۆی تواناو لێهاتوویتانەوە، بەڵام من دەموێت لەسەرەتادا ١٠ بەکارهێنەری شارەزا بانگێشت بکەم بۆ ئەم پڕۆژەیە {{وب|Sako Nanakli}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Aram}} {{وب|Épine}} {{وب|Calak}} {{وب|Gyan333}} {{وب|Kushared}} {{وب|Serchia}} {{وب|Pirehelokan}} {{وب|Aza}} دەموێت بڵێم لە هەرکاتێکدا دەنگدان لەسەر ئەم پڕۆژەیە ئەنجام بدرێت ئەوە بە تێکڕای دەنگ دەکرێت و هەرکەسێک بیەوێت دەنگ بدات ئەوا دەبێت بەژداربێت لەم پڕۆژەیەدا. سوپاس [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بەرێز {{وب|ئارۆ سالار محمود}} بیرۆکەکەت جوانە ئەوەندەی لە مەبەستەکەت تێگەیشتم "دەتەوێت وەک پێشبڕکێیەک کارەکان بکرێت و پلەبەندی بۆ ھەر کارێک دابنرێت و ھەر بەکارھێنەرێک بەپێی ئاستی خۆی کارێک یان چەن کارێکی پێبدرێت و ئیتر بەپێی کارەکانی ئاستی بەرز بێتەوە و ئەرکەکانی زیاتر و زەحمەت تر بن، بۆ ھەر کارێکیش کە ئەنجامی دەدات خەڵاتی لە بەرامبەردا پێ بدرێت بەڵام خەڵاتەکە کێ دەیدات وە چییە؟" و ھەندێک لەوانەی تاگت کردوون ھیچ بەشداریان نەماوە یان ناتوانن بەچالاکی بەشداری بکەن لە ویکیپیدیا بۆ نموونە {{وب|Gyan333}}، [[بەکارھێنەر:Épine]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|ئارۆ سالار محمود}} سڵاو ، دیارە ئەوەندەی تێگەیشتبێتم ئەتەوێت پشبڕکێیەک لە نێوان بەکارهێنەران دروستبکەیت بۆ ئەوەی بتوانن زۆرترین سندوقی زانیاری وەڕبگێڕن، ئەگەر ئاوایە و مەبەستەکەت ئەوە بۆ ئەم قۆناغەی ئێمە کەمێک ئاسان نییە، بەتایبەت بەبێ پشتیوانی و خەڵات . پێشتر قەرارمان دەبوو پێشبڕکێەک ڕێکبخەین بۆ دانانی سەرچاوە بۆ ئەو وتارانەی بێ سەرچاوەن بە پشتیوانی ویکیمیدیا بەڵام وابزانم بەهۆی نەبوونی ژمارەیەکی زۆری بەکارهێنەر لە ویکیپیدیای کوردی کارەکە نەکرا .بۆیە هەر کارێک بەتایبەت لەو شێوەی جەنابت باسی دەکەیت ئاسان نییە بەتایبەت ئەم مەرجانەی تێدابێت قورس و گرانی و مامناوەن ، ئامانجی بەشی زۆری ئەوانەی لێرەن هەوڵدانە بۆ ئەوەی لانیکەم ژمارەی وتارەکان بگەیینە ئاستێکی زۆر باشە لەگەڵ بوونی ناوەڕۆکێکی باش .ئەمەش کەم کەس بە خۆبەخشی و بێ بێ چاوەڕوانی هیچ پاداشتێک ئەنجامی دەدات.لەگەڵ ئەوەش بوونی پڕۆژەی جیاواز لە نیشانەکانی پێشکەوتنی ویکیپیدیای کوردیدایە و لە قازانجیەتی ئەنجامیان بدات هەرچەند تا ئێستا چەن پڕۆژەیەک ئەنجام دراون ئێستاش پڕۆژەی شارەکانی ئێران لە بواری تەواوبووندایە.جا ئەگەر وادەزانی هەڵە تێگەیشتووم دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر بنوسی ، لەگەڵ ڕێزدا .[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بەڕێزان ڕاست دەکەن ئەمە ئەرکێکی قورسەو جێبەجێکیردنی کاتی دەوێت، بەڵام ئێمە دەتوانین وتارێکی ویکی لە سەرەتادا بۆ دروست بکەین، و دەتوانین بە چەند شێوەیەک کار دروستبکەین، ئەوەش حەزدەکەم یەکم کار ئێوە بینوسن، و دەزانین نیشانەکان زۆر لەمەوبەر دیاری کراوە، بەڵام نەخراوەتە بەرچاوی بەکارهێنەر و ئێمە دەتوانین بڵاویبکەینەوە لە پەڕەیەکدا، و بۆ کارەکان دەبێت لەیەکەو دوور بن وەک دروستکردنی (چ ژمارەیە) وتارێک کە پێکهاتبێت لە ئەونە (ژمارە. سەردێڕ، ژمارە. ژێرسەردێڕ). یاخود بڵێن دروستکردنی ژمارە. وتاری (وەرزشی، هونەری، موسیقا)، ئیتر دەکەوێتە سەر ئەوەی چی بکەین.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]: گەر ھیچ قسەت نییە لەسەر پڕۆژەکە دەتەوێت دایبخەم، بە ھۆکاری ئەوەی نەکرا؟ یان دەتەوێت داواکارییەکە بەردەوام لێرە بێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ١١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) داوادەکەم بیسڕیتەوە و هەر دانەیەکی من کە دامناوە چوونکە هیچ کەسێک بێجگە لە تۆ و ئارام نایەنە سەر ئەم بەشەی ویکیپیدیا، لاخۆی دیوەخانە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|🎻 𝓐𝓻𝓸 𝓼𝓪𝓵𝓪𝓻 🎻]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێزەحمەت دایبخە [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == دەستکاریی بە کۆمەڵی شێواز == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەکارھێنەر {{وب|Aram}} و بەکارھێنەرانی تر. پێشتر بڕێک پیاچوونەوەی زمانەوانیمان کردووە لە دەقەکاندا. ھەڵەیەک کە زۆر دەکەوێتە بەرچاوم ئەوم '''ھەستا بە''' کە [[:en:calque]] یانی وەرگێڕانی وشەبەوشەی عەرەبیی قام بە. دوو کێشەی ھەیە. یەک، لە ڕووی شێوازەوە زمان درێژ دەکاتەوە. دوو، وەک گشت وەرگێڕانێکی وشەبەوشەی ئیدیۆمی بیانی تێگەیشتنی ئاسان نیە. بۆ نموونە لەجێی '''ھەستا بە گەورەکردنی ماڵەکە''' بنووسرێ '''ماڵەکەی گەورە کرد'''. بەڵام ئەمە نازانم بە چەند دێڕ کۆد بکرێ یا نە، چون چەند کێشەی ھەیە. ١) بڕێک جار ڕستەکان درێژن و خاڵ لە ئاخریانەوە نیە و ئەوە دیاریکردنی بەکارەکە ئەستەم دەکات. ٢) کێشەی جێناوە لکاوەکان (کە ئەو ئاسانتر بێ و بە چەند دێڕ کۆد چارەسەر دەکرێت). بەکارھێنەر ئارام کە تەجرەبەی زیاترە نازانم ڕای چییە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٣٦، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لەم دڵسۆزەی ویکی، {{وب|Pirehelokan}}! زۆر ببوورە و کۆمپیوتەرەکەم کێشەی تێ کەوت بۆیە نەمتوانی زووتر وەڵامت بدەمەوە. ئەوە [[فەرھاد پیرباڵ]]یش لە بەرنامەیەک زۆر بە توندی ڕەخنەی لەم باسە گرتبوو. پێم وا بێ شتەکە چووەتە ناوی خەڵکەوە و وشیارتر مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و کەمتریش بە کاری دێنن. لەم کاتەدا و لێرە ٣٢٧ ئاکامی ئەم باسەمان ھەیە. ڕاستکردنەوەیان نە بە دەست و بە ئێمە ئاسانە و نە پێشم وایە بە چەند دێڕێک کۆد و بە بۆت بکرێت؛ بۆت نابێت لە خۆیەوە و بەبێ پێداچوونەوەی مرۆڤ ئەم جۆرە دەستکارییە بکات. بە بڕوای من بۆ چارەکردنی ئەمە، پێویستمان بە سیستمێکە کە ھەڵەکان دیاری بکات و حەلێک یان زیاتر پێشنیار بکات و بەکارھێنەر بڕیار بدات کە قبووڵی بکات یان نا. ئەوە دەمبوسێکم لە بەشەکە چەقاند تا ئەرشیڤ نەکرێ تا بزانین دەتوانین شتێکی لێ بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:١١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Aram}}، سڵاو، سپاس بۆ وڵامەکەت. ئەگەر فۆرمە جیاوازەکانی بەرچاو بگرین یانی کاتی کارەکە و سەرفکردنەکەی ئەوە زیاتریش دەکا. ھەست/ام/ای/ا/این/ان/ان بە تەنیا لە ڕابردوودا. ئیتر با ڕانەبردوو بمێنێ و کێشەی دوو جۆرە ھ ێکەیش بە لایەک. بەھەرحاڵ ئەوەی بڕێک دەڵێن ئەمە بووە بە باو نابێ بە بیانوو بۆ دەستبەرداربوونی. بڕوانە ئینگلیزی ئیستەش ھەموو ڕۆژێ باسی شێوازی دروست و پوخت و کورت ھەمیشە گەرمە. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا بەبۆنەی ١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندن == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا|بەپێی یەکدەنگی، [[:ckb:پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia 17th Anniversary Logo.png|لۆگۆی دووەم]] پەسەند کرا. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٧:٥٥، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)}} }} [[پەڕگە:١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی.png|وێنۆک|١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی لە ھەموو ئەو کەسانەی تائێستا خزمەتیان تێدا کردووە پیرۆز بێت!]] === بانگھێشت === {{وب|Serchia|Calak|Aza|مامۆستا|حوسێن|kurd2021|zemen|MFTG|Kushared|Pirehelokan|Aram|Paraw|Muhammed taha|Sakura emad|-Haryad|Aro Salar|Tessla|Sakura emad|Ravan|Shaween|Abdurhman Ahmad|Min.neel|1silent scientist|Ari Qasm|Saad Goran|Rahel khdhr|Kawanii|SiNa}} و تەواوی ئەندامانی تر. === پێشنیار === سڵاو لە ھەموو ئەندامانی بەڕێزی ویکیپیدیا؛ ١٢ی ئاب (نزیکەی مانگێکی تر) ١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردییە و بەوھۆیەوە پێشنیاری گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی بۆ ماوەیەکی کاتی دەکەم (١٢ی ئاب تاوەکوو ١٢ی ئەیلوول؛ واتە یەک مانگ)، تکایە بۆچوونی خۆتان بڵێن و ھەر کەس دەتوانێت لۆگۆیەک بە دیزاینی سەرنجڕاکێشەوە بار بکات و لە خوارەوە دایبنێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١٦، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) === لۆگۆی پێشنیارکراو === <!----- ھەر لۆگۆیەک پێشنیار دەکەی تکایە لە خوارەوە پەڕگەکەی دابنێ ----> [[پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia logo for 17th anniversary of establishment.png|200px|ڕاست]] [[پەڕگە:Central_Kurdish_Wikipedia_17th_Anniversary_Logo.png|200px|ڕاست]] {{ھن|١٧}} === {{لێدوان}} === <!----- ھەر لێدوانێک یان بۆچوونێکت ھەیە لە خوارەوە بینووسە ----> * {{وب|Tessla}} کاک تێسلا تکایە ئەگەر دەتوانی لۆگۆ بار بکە، ئەوانەی پێشتری بەڕێزت زۆر جوان بوون، خۆم بۆم ساز نەکرا ئەو شتەی دەمەویست. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١٩، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) *:@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: دووبارە سپاس، بەڵێ بۆنا، گۆڕینی کارێکی زۆری ناوێت و هەوڵ دەدەین لۆگۆی جوان دابنێین. هەرخۆی کە بووینە ١٠٠ هەزار وتار، ئەوکاتەش دووبارە دایدەنێین لۆگۆی تر. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٣٩، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاوتان لێ بێ @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: من لەگەڵ پێشنیارەکەتانم، کە لۆگۆیەکی جوان بار بکەن و لێرە ڕای خۆمانی لەسەر بەین. تێبینییەکی بچووکیش، دیارە تاگکردنە ئیش ناکا، چونکە من ئاگاداریم پێ نەگەشتووە و ڕەنگە بەکارھێنەرانی تریش ئاگادار نەبن. پێویستە دووبارە بانگ بکرێنەوە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر سپاس بۆ بەڕێزت، ئێستا بۆ جارێکی تر گشت بەکارھێنەران بانگھێشت دەکەمەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣١، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::ئاگادارکردنەوە: ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] @[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] @[[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و ... . [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣٥، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دەستانخۆش بێ، شتێکی باشە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٤:٠٧، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کارێکی جوانە بەڵام دوو بۆچوونم هەیە لەسەر وێنەی [[:پەڕگە:١٧یەمین ساڵیادی دامەزراندنی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی.png]] یەکەمیان: پردی دەلال کێشەی نییە بەڵام قەڵاکەی پشتی قەڵای کوێیە؟ و دووەم بۆچوون: دەبێت بەکوردی لەسەری بنووسرێت لەسەری، زەحمەت نەبێت هەردووکی بە ژیری دەستکرد دروستکراوە، کە کاری ڕاستی دەچێت بەڵام قەڵاکە ناناسم بۆیە پرسیارم دەربارەی ئەوە هەیە کە ژیری دەستکرد بەکارهاتووە یاخود نا.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٤:١٧، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ئەو پەڕگەیەی باسی دەکەیت ژیریی دەستکرد بەخۆی سازی کرد بەبێ ئەوەی پێی بڵێم پشتەوەکەی چۆن بێت، تەنیا بۆ ئەو پەڕەی ئێرە بەکاری دێنین ئەگەرنا من پێشنیاری گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا بۆ [[:پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia logo for 17th anniversary of establishment.png|ئەو پەڕگەیە]] دەکەم (کە بە یارمەتیی ژیریی دەستکرد ساز کراوە). ھەروەھا ئێوەش دەتوانن پەڕگەی پێشنیارکراوی خۆتان بار بکەن، زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دەستت خۆش بێت شتێکی باشە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٥٧، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] تکایە ھەرچیەک دەکەن با دەستی ژیریی دەستکردی تیا نەبێ، بۆ دەروازە یان جێی تر ئاسایییە ژیریی دەستکرد بێ بەڵام ئەمە دەچێتە سەر لۆگۆی سەرەکی و شتێکی فەرمییە، باشترە بە دەستی دروست بکرێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٠٥، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] من شارەزای سازکردنی وێنە نیم و زۆری لێ نازانم؛ ئەوەش ھەر وەک دەستپێکێک وابوو، ئەگەرنا ھەر کەسی تر شتێکی باشتر بار بکا خۆم دەنگی بەڵێی دەدەمێ. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:١٢، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مەبەستم ئەوەیە ھەر ڕێگە نەدرێ ژیریی دەستکردی تێکەڵ بکرێ، ئەگەر پێشنیاریش کرا. دەنا ڕووی دەمم تەنێ لە ئێوە نەبوو، بۆیە ئێوەم تاگ کرد چون ئەم بەشە ئێوە کردوتانەوە. بژین. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٣٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ئەزانم برا ئاسایییە، تەنیا دەڵێم زۆر باش دەبێ کەسانی تریش بەشدار بن لە بارکردنی لۆگۆکەدا. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دووبارە سڵاو ئەمە پێشنیاری منە ئەم لۆگۆیەم دروستم کردووە و پیشنیاری دەکەم بۆ ساڵیادەکە، بەخوا مردم تا دروستم کرد چونکە نزیکەی ٣ ساڵە وازم لە دیزاین هێناوە بەهۆی پۆلی ١٢ەوە بەڵام کەس ئامادەنەبوو دانەیەک دروستبکات، هیوادارم بەدڵی کۆمەڵگەی ویکیپیدیا بێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:٤١، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:٤١، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] تەواوە زۆر سپاس بۆ بەڕێزت. ئەگەر ڕای خۆم بڵێم زۆر جوانە کێشەیەکی وای نییە، تەنیا خۆزگە ئەو ١٧ەمین وەکوو ١٧یەمین نووسرابا. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:١٧، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: وەک بەڕێز ھیڤجا وتی، ١٧ەمین بگۆڕی بۆ ١٧یەمین چاکترە. فۆنتەکەش زۆری کەناڵ و میدیاکان بەکاریدەھێنن، بیگۆڕی بۆ فۆنتێکی سادەتر (کە من [https://fonts.google.com/specimen/Vazirmatn?lang=ckb_Arab&preview.lang=ckb_Arab ئەمە] پێشنیار ئەکەم) باشترێکە. <span style="background:#0D1B2A;font-size:9px;letter-spacing:1px;padding:2px 4px;border-bottom:3px solid #778DA9">[[بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E0E1DD">Zemen</span>]] '''[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|<span style="color:#E63946">✧</span>]]'''</span> ٢٣:٥٦، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ھەر بژی👏 بێکێشەیە، تەنھا وەکوو ئاماژەیان دا «١٧ەمین» بگۆڕدرێت بۆ «١٧ھەمین» یان «١٧یەمین». [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٠:١٤، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] و @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] دەیکەم بە ١٧ هەمین و فۆنتەکەم گۆڕی دەتوانین سەیری بکەن.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٦:١٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] جوانە سپاس، من خۆم لەگەڵ ھی تۆم :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:١٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دەستتان خۆش، زۆر باشە. گەر یەکێک لە توانایدا ھەبێت دیزانێکی جوانی بۆ بکات زۆر باشتریش دەبێت، چوونکە پێوەی دیارە کە ژیریی دەستکردە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٧:٥٨، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::دەستی هەموو لایەک خۆش بێت.. شتێکی زۆر جوانە ئەگەر بۆ مانگێک لۆگۆ بگۆرێن هەروەها ئامادەکردنی چەند چالاکی دیکە بۆ رۆژی ١٢ ئاب. [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ٢٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] پێشتر بۆ گەیشتن بە پەنجا هەزار کارێکى لەو شێوەیە کرا و لۆگۆکەش لە ئەرشیفى رابردوو هەیە سەبارەت بە گۆرین من لاریم نییە. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ٢١:٢٤، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ئەم کارە بۆ نەکرا؟ ئەو خۆ بەسەریشیدا تێپەڕبوو ڕۆژەکە!!!.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٨:٠٥، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{وب|Aro Salar}} {{کرا}}، بڕوانە [[وتووێژی میدیاویکی:Common.css#داواکاریی دەستکاریی پارێزراو لە ١٤ی ئابی ٢٠٢٦|ئێرە]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٢٦، ١٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == ڕاگەیاندنی پڕۆژەیەکی نوێ: پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا|بڕواننە: [[ویکیپیدیا:پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٤٧، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)}} }} سڵاو لەهەمووان، بۆ مەبەستی گەشەپێدان و دەوڵەمەندکردنی ویکیپیدیای کوردی بە بابەتە وەرگێڕدراوەکان بە شێوازێکی سیستماتیک، پڕۆژەیەکی نوێم بە ناوی '''[[ویکیپیدیا:پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان|پڕۆژەی زنجیرەوتارەکان]]''' ئامادە کردووە. '''کورتییەک لەسەر پڕۆژەکە:''' لەم پڕۆژەیەدا، بەپێی بابەتە جیاوازەکان خشتەیەک وتار بۆ هەر ئەندامێکی چالاک دادەنرێت. بۆ ئەوەی جۆش و خرۆشی پڕۆژەکە بپارێزرێت، مۆڵەتی هەر خشتەیەک تەنیا '''یەک ڕۆژ (٢٤ کاتژمێر)''' دەبێت. '''مەرجی وەرگرتنی ئەندامان:''' بۆ ئەوەی ڕێگری بکرێت لە وەرگێڕانی ئامێریی بێ کوالیتی و وتارەکان بە شێوازێکی ستاندارد دروست بکرێن، تەنیا ئەو بەکارهێنەرانە وەردەگیرێن کە متمانەپێکراوی ویکیپیدیان و لەلایەن بەڕێوەبەران مافیان پێ دراوە، و دوای تۆمارکردنی ناو، بەڕێوەبەری پڕۆژەکە پێداچوونەوە بە شایستەیی بەکارهێنەرەکەدا دەکات لەو کاتەدا. داوا لە هەموو هاوڕێیانی چالاک و متمانەپێکراو دەکەم کە سەردانی لاپەڕەی پڕۆژەکە بکەن، و لە حاڵەتی ئارەزوومەندبووندا ناوی خۆیان بۆ بەشداریکردن تۆمار بکەن. هیوادارم بتوانین بەم پڕۆژەیە هەنگاوێکی باش بنێین. '''تێبینی''': پڕۆژەکە دەکرێت لەلایەک کەس یان زیاتریش بەڕێوە بچێت بۆ دروستکردنی وتارەکان. دەکرێت یاساکان دەستکاری بکرێن بە وتووێژ. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٨:٣٤، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ===لێدوان=== :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] پرۆژەیەکی جوانە، هیوادارم ژمارەیەکی بەرچاو بەشداریی تێدا بکەن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٠٢، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::ھەروەھا باشترە ناوەکەی بکرێتە ویکیپرۆژە: زنجیرە وتارەکان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٠٨، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: سپاس، ئەم پڕۆژەیە هەوڵ دەدات نووسەرە چالاکەکان کۆبکاتەوە گەر هەبوون. وە ناوەکە بەم شێوەیە دروستە کە نێوان نابێت لەگەڵ وشەی '''زنحیرە''' هەبێت، وەک '''زنجیرەفیلم'''، '''زنجیرەکتێب'''. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:١٤، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ڕاستە قسەکەت، بەڵام باشترە وەک کۆمەڵە وتارەکان بچێتە ژێر ناوی ویکیپرۆژە و لەژێر ناوی ویکیپیدیا بێتە دەرەوە (واتە ببێتە ویکیپرۆژە:زنجیرەوتارەکان). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:١٧، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ببوورە سەرەتا وشەی '''ویکیپرۆژە'''-م نەبینی بوو، بەهەرحاڵ ڕاوێژم لەگەڵ بەڕێوەبەرێک کرد، وتی کێشەش نابێت ئاوا بێت، ڕاستییەکەی خۆشم ئاوام پێ باشترە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٤:٥٣، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٤:٥٣، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر باشە ھەر دوویان دەبن، هەر چۆنت پێ باشە با وا بێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٠٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == بەکارھێنانی ه (/هـ) لە جیاتی ھ == {{atopr |status = ئەنجام |result = بەپێی یەکدەنگی: {{نەکرا}}. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٤٨، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) }} سڵاوتان لێبێت، پێشنیار دەکەم لە ویکیپیدیای "کوردیی سۆرانی" ھەر ئەو "ھاءە عەرەبییە" (ه) بەکاربھێندرێت لە شوێنی (ھ). لە بەشی [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|نووسینی کوردی]]<nowiki/>‌دا، ئاماژە بەوە دراوە کە لێرە ھ لە جیاتی (ه) بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی گرفتی وشەکانی وەک گوناھ لە کاتێکدا ئاماژەش بەوە دراوە کە «ئەم گرفتە ئەوەندە بەرچاو ناکەوێت». بە ڕای من ئەم گرفتە دەتوانرێت بە درێژکرنەوە (تەتویل)ی ھائەکە چارەسەر بکرێت بەم شێوەیە: گوناهـ ، ھیچ پێویست بە پیتی (ھ) ناکات، یان ھەر دەتوانین بڵێین «گوناح». ئەگەر ئێستا کەسێک بێت بۆ ویکیپیدیا، بۆ نموونە بەدوای وتارێکی وەکوو [[ھاودیان]] بگەڕێت، گەر لە گەڕاندا ھاءە عەرەبییەکە (ه) بەکاربێنێت ناتوانێت وتارەکە بدۆزێتەوە، لە کاتێکدا کە ٪٩٩٬٩ی کورد کیبۆردێکی ئاساییی کوردی بەکاردێنن کە ئەم جۆرەی ھاءـەی (ھ) تێدا نییە، کەس ھەر بە خەیاڵی (ھ)ـیشدا نایەت. وە شتەکە وێڕای ئەوەی بێمانایە، زۆر بێزارکەریشە لە کاتی وەرگێڕان و دەستکاریکردنی وتارەکان. دەبێت دانەبەدانە (ه) بگۆڕیت بۆ (ھ)، گەر لەمەشیان بگەڕێین، لە بەشی سەرچاوەکاندا ئەمە ھەر زۆر ئیزعاجترە. من زیاتر لە خەمی نموونەی گەڕانەکەدام کە ئەگەر ھەر کەسێک بەدوای وتارێک بگەڕێت (ھ)ی تێدا بێت، ناتوانێت بە (ه) بیدۆزێتەوە. سەبارەت بە وشە «کورمانجییەکان»، من ھەرگیز نەمزانیوە لە سۆرانیدا وشەکانی پێشانگەھ، خوێندنگەھ، یان تۆمارگەھ بەو شێوەیە دەرببڕدرێت. ھەر دەڵێین پێشانگا و خوێندنگە و تۆمارگە. ئەوە ھەر گرفت نییە! نازانم گەر ھیچ ھۆکارێکی تر ھەبێت بۆ بەکارھێنانی (ھ) یان بەکارنەھێنانی (ه)!؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٩:٥٤، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]: سڵاو، هۆکار زۆرە کە ئەمە ئەستەمە! یەکێکیان ئەوەیە کە دەبێت هەموو ناوەکان چارەسەر بکرێن دوای بڕیاردان. دووەمیان ئەوەیە؛ ویکیپیدیا شوێنێکی ئەکادیمییە و پێویستە وشەکان ئەکادیمی بێت (وەک پیتی ھ)، هەربۆیە جوان نییە لەنێو وتارێکدا لەجیاتی وشەی '''نھێنی''' خوێنەر وشەی '''نهێنی''' ببینێت! ئەمە تەنیا ڕای منە و هەروەها '''دژی''' ئەوەم بکرێت، بەکارهێنەرانی تریش دەتوانن ڕای خۆیان بڵێن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢٢:١٨، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] بەکارھێنانی تەتویل یان [[درێژکردنەوە]] زیاتر نووسینی عەرەبی و فارسی پشتی پێ دەبەستن، کوردی ئەمەی نییە و پێویستیشی نییە؛ ھەر کوردێکیش کە بەکاری ھێناوە (نووسەر یان...) لاسایی فارسی و عەرەبی کردوەتەوە. نووسینی ھ لەبری ه ھیچ کێشەی نییە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:٤٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] من وەکوو خۆشم ھیچ کێشەیەکم نییە لەگەڵ بەکارھێنانی (ھ)ـدا. کێشەی گۆڕینی (ه) بۆ (ھ)یش لە وتارەکاندا ھەرچۆنێک بێت کێشەیەکی ئەوەندە گەورە نییە. بەڵام ھەروەک گوتم، لە کاتی گەڕاندا کێشەی ھەیە، وا دەکات وتارەکان نەدۆزرێنەوە و ئیدی بێسوود بن، من تەنھا خەمی ئەوەمە. ::ئەمە وەکوو کێشەی پیتی کافیش نییە (ك)، کە ھەموومان دەزانین پیتی (ک) تایبەتە بە کوردی و (ك)یش تایبەت بە عەرەبی. وە لە ئێستادا زۆربەی زۆری کیبۆردەکان ھەر (ک) بەکاردێنن، ھیچ کێشەیەکی نابێت. بەڵام پیتی (ھ) تەنھا لە کۆتاییدا بەدەردەکەوێت، ئەویش چەند وشەیەک کە دەتوانرێ لە جیاتیی هـ بەکاربێ وەکوو گوناهـ یان فیقهـ. کە وایە بۆ ھەموو وشەکانی تر تێکبچن... [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٨:٣٢، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]: گەر ئەم کارە بکەین، ئەوا هەڵەیەکی کوشندەیە، چونکە ژیرییە دەستکردەکان لەرێگەی ویکیپیدیاوە کوردی فێر دەبن و با فێری پیتی ه نەبن ئەوەندە وەک لە پیتی ھ ). '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٨:٣٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::پێشتریش ئەو باسە کرابوو لەسەر پەسەندکردنی ھ (شوێنەکەم بیر نەماوە)، ھەر وەک ئەوەی لە سەرەوە باسیان کرد و چەند ھۆکارێکی تر، من پێم باشە لە ئێستادا ھەر ھ بەکاربێنین لە جیاتی ه. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٣٢، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == زیادکردن و لابردنی داڕێژەی کۆلکە بە بۆت == {{atopg |status = ئەنجام |result = {{کرا|بەپێی [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|یەکدەنگی]] تاگی [[ویکیپیدیا:کۆلکە|کۆلکە]] لە ڕێگەی بۆتەوە بۆ ئەو وتارانەی کە ژێر ٣،٠٠٠ بایتن زیاد دەکرێت و ھەروەھا لەسەر ئەوانەی کە سەرووی ٣،٠٠٠ بایتن لادەبردرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٠٧، ٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)}} }} سڵاو بۆ بەکارهێنەرانی ویکیپیدیای کوردی. لەسەر داواکاریی بەڕێز @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ئەو ڕاپرسییەم نووسی؛ دەمانەوێ بە بۆت (جارێ دیار نییە بۆتی من یان هی یەکی تر) تاگی کۆلکە لەسەر وتارەکان دانێین و یان لایان بەرین! بۆ ئەو کارەش پێویستە قەبارەیەک وەک سنووری کۆلکەبوون و نەبوون دیاری بکەین. هەندێک دەیانوت ٣٠٠٠ بایت کەمتر کۆلکەیە و زیاترەکەی لە کۆلکە دێتە دەرەوە. پێویستە ئەوەشتان پێ بڵێم کە بە هیچ شێوەیەک داڕێژە و سەرچاوە و بابەتی تر وەک قەبارە هەژمار ناکەین؛ بۆ نموونە ئەگەر ٣٠٠٠ بایت پەسەند بکەین ئەوە هەر دەقەکە هەژمار دەکەین؛ ئەگەر کەمتر بوو کۆلکەیە و ئەگەر زیاتر بوو لە کۆلکە دێتە دەرەوە. ئێستا ئێوە تەنیا بۆچوونی خۆتان سەبارەت بەو قەبارەیە بڵێن کە چەندە بێ باشە و ئەگەریش باسێکی تەکنیکیتان هەیە فەرموون. زۆر سپاس بۆ هەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٣٣، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :'''بانگھێشت:''' :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] @[[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] و ھتد. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٥٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕایڤمن ئەو ٣٠٠٠ بایتە زیاد بکرێت بۆ ٥٠٠٠ چونکە ئەوەندەی ئاگادار بم هەر شەرچاوەکان خۆی ٧٠٠ بایت دەبات یەکی جا ئەوە بۆکسی بۆ دابنێیت لەوانەیە بایتی بۆکسەکە ٥٠٠-٩٠٠ بێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٢:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] قسەکەت ڕاستە، بەڵام ئێمە هەر دەقەکان هەژمار دەکەین، سەیرێکی [[بەکارھێنەر:Hivja/ڕەشنووس|ئەو نموونەیە]] بکە، ئێستا ئەگەر سەرچاوە و [[]] و یان داڕێژە و هەر شتێکی تری بۆ زیاد بکەی ئێمە هەر نووسینی کۆتای دەقەکان (ئەوی دەردەکەوێ) ھەژمار دەکەین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::دە بەو شێوەیە بێت ٠٣٠٠ بێ عەیبە، بەڕای من کەم نەکرێتەوە چونکە خۆ دەبێت وتارەکانی ویکیپیدیا هەرکەسێک سەردانمان بکات بە تۆزێک زانیارییەوە بینێرینەوە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٠٣، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] بۆ ئەم بابەتە ئەبێت حسابى خشتە و سەرچاوە و بۆکسەکان و چەندین بابەت دیکەش بکرێت [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ١٤:٢٩، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] تەواوە، ئەگەر مەبەستت ئەوانە و هەر شتێکی تر بێجگە لە دەقی کۆتایی بێ، ئەو هیچ کامیان (بێجگە لە دەقە کۆتایییەکە) وەک قەبارە هەژمار ناکەین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::٣٠٠٠ بایت گونجاوە. کە تەنھا دەق ھەژمێر دەکرێت، ٥٠٠٠ بایت زۆرە، وە ١٠٠٠ بایتیش کەمە. بۆیە ٣٠٠٠ بایتەکە باشە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٥:٠٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::بە تەواوی لەگەڵ دیاریکردنی ٣٠٠٠ بایت بۆ ناوەڕۆکی وتار هاوڕام، بۆ ئەوەی لە کۆڵکە دەرچێت. دەستی هەموو لایەک خۆش بێت. [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ١٣:٠٥، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :هەندێ وتار هەر ئەوەندەیە توانای ئەوەمان نییە قەبارەی زیاد بکەین، ئەبێ هەش بێت. لەبەرئەوە ٣٠٠٠ زۆرە. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو لە تۆش [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، پێشنیارەکەت زۆر جوانە، و پێشم باشە جێبەجێ بکرێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دەبێت ئەوە بڵێم کە ئەم تاگە بۆ هەموو وتارێک دروست نییە، مەسەلەن هەندێک وتار هەیە وەکو گوندێکی بچووک یان قوتابخانەیەک، ئەمانە خۆیان سەرچاوە لەسەریان کەمە، لەو حاڵەتەدا ناتوانین وتارەکە لەوە زیاتر فراوان بکەین. :خاڵێکی تر ئەوەیە لە هەندێک وتار، بۆ نموونە ئەوانەی لەسەر ژیاننامەی کەسایەتییەکن یان شوێنێکن دەبینی لە پێشەکییەکەیان هەندێک زانیاری نووسراوە، کە دەچی سەیری بەشەکانی خوارەوە وەکو ''ژیاننامە'' یان ''مێژوو'' دەکەیت، دەبینیت ڕێک کۆپی-پەیستی پێشەکییەکەیە، بەبێ گۆڕانکاری لە شێوازی داڕشتنیان، ئەمەش وا دەکات وتارەکە بایتی زیاتر بێت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٢:٠٢، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] سڵاو بۆ ئێوە و سپاس بۆ بەشداریکردنتان. تکایە سەرەتا سەیری [[بەکارھێنەر:Hivja/ڕەشنووس|ئەو نموونەیە]] بکەن، قەبارەکەی ٣،٢٠٠ بایتە، ئەگەر ئەوەندە بێ کۆلکە ھەژمار ناکرێ. دواتریش پێوستە بزانین کە وتارێک ئەگەر تاگی کۆلکەی لەسەر بێ هیچ بەو مانایە نییە وتارێکی بێ کەڵک یان خراپە! بەڵکوو دەتوانین لە داهاتوودا پەرەیان پێ بدەین و کاریان لەسەر بکەین. تەنانەت ئەگەر زانیاریشی کەم بەردەست بێ وەک وتاری گوندێک، ئەوە تاگی کۆلکەی لەسەر بێ باشترە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:١٤، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: پێشتر لێرە [[ویکیپیدیا:قەبارەی وتار|قەبارەی وتار]] دیاریکراوە، کەمتر لە '''١٠٠٠ بایت''' بە کۆلکە دانراوە و بەپێی وشە لە '''٣٥٠ وشە''' کەمتر کۆلکەیە. بە ڕای من، وەک خۆشت ئاماژەت پێ کرد، تاگی کۆلکە کێشەیەک بۆ وتارەکە دروست ناکا. ئەتوانی بە بۆتەکەی خۆت بیکەی، بەس بۆ بۆتەکە و سکریپتەکەی، ھەنێ کاری ئەوێ. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٣:٠٩، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ڕاستییەکەی هەزار بایت هەر زۆر کەمە، سەیری نموونەکەم بکە، ئەوەندە هەر هیچ نییە جا بێت و کەمتر بێ و وەک کۆلکەی هەژمار نەکەین! بەو پێیە وتاری کۆلکەمان هەر نابن، ئەو سێ هەزار بایتە زۆر باشە (وەک نموونەکە). بۆ بۆتەکەش نازانم چۆن بیکەین، بەڵام لەوە دڵنیام کە لە من و تۆ و ساکوورابۆت دەبێ یەکمان بیکات، کەسی تر نییە:) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٠٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::: شتێک باشە بەڵام بۆ گوندەکانی کوردستان یان هەندێک بابەت دەقی زیاتر بەردەست نییە بۆیە بەڕای من بۆ هەندێکیان سەرچاوە و خشتە و هەموو شتەکان بچنە ناو حیسابەکە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٩:٢٧، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: ئاخر بەسەر ھەموو وتارێ جێبەجێ ناکرێ. ئەمێنێتەوە سەر ئەو کاتەی کە سکریپتێ دروست ئەکەی، ئەبێ چەن مەرجێکی تیایە بۆ قەبارەی وتارەکان دانێی، وەک کەی تاگی کۆلکەکە دانێ و کەی لایبا. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢٠:٣٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) سەلام {{وب|Hivja}}. ئەوە شتێکی زۆر باشە بەڕێز، بەڵام دەبێ چەندانە شتی ڕەچاو بگری، بەعزە وتارێک هەنە وەکوو گوندەکانی کوردستان، جوورە ئاژەڵانێک، شەقامەکان و جوورە فڕۆکە و ماشێنەکان کە ئەوەندەی شتی لەبارەی دا نووسراوە بێ حیساب کردنی سەرچاوە و تاگ و شتی ناگەنە ۳۰۰۰ بایتی، لەبارەی یاساشەوە کۆلکە نینە ([[ویکیپیدیا:قەبارەی وتار]])، چ ڕایەکت بۆ وەی؟ [[بەکارھێنەر:SiNa|<span style="color:#00BAAE">'''سينا'''</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<span style="color:#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></span>]] ٢١:٥٨، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سڵاو، ڕای من ئەوەیە هەر وتارێک [[بەکارھێنەر:Hivja/ڕەشنووس|ئەوەندە]] کەمتر بێ کۆلکەیە، دە ئاخر من خۆم ئەتوانم لەو سێ دەقـە زیاتر لەبارەی گەڕەکی خۆماندا بنووسم جا چ بگا بە گوند و شت. تکایە سەیری ئەو بەستەرەم بکەن، ٣ هەزار بایت هەر هیچ نییە، بەتایبەتی بۆ فۆنتی ئێمە کە قەبارەیەکی زۆر دەگرێت، دواتریش زۆربەی ئەو وتارانەی ئێوە (وەک گوندەکانی کوردستان) باسی دەکەن ئەوە پێشتر تاگی کۆلکەیان لێ دراوە! پێویست ناکا ئێمە هیچ بکەین. زیاتر ئەو پڕۆژەیە بۆ لابردنی کۆلکەکانە (هەڵبەت دانانی تاگی کۆلکەش دەگرێتەوە بە ئاستێکی کەمتر). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤٣، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ئەو بوارە تەکنیکییە گرینگە، بەڵام پێویستە دواتر قسە و کاری لەسەر بکەین (بەتایبەتی دوای ئەوەی پڵەسمان لە ئەی ئایدا بۆ چالاک کرا). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤٤، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::لە ئێستادا گرنگترین شت ئەوەیە کۆمەڵگای ویکییەکەمان بگەنە یەکدەنگی و ئەنجامێک بۆ ئەو باسە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] سکرێپتەکە ئامادەیە و بۆ ھێڤجام ناردووە، ھەرخۆی پێشووتر ساکورا بۆت تاگی کۆلکەی لەسەر چەندین وتار لابردووە کە چیتر کۆلکە نەمان و پرسی کۆمەڵگای نەویستووە چونکە شتێکی ئاشکرای جێبەجێ کردووە، بەڵام تاگدانان لە وتارەکان پرسی کۆمەڵگای ئەوێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٠:٠٨، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::هەر بژی ساکوورابۆت، هەر ئەو دەتوانێ ئەو کارە بکاتەوە :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:١٠، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) بەڕێزان بابەتی ٣ هەزار بایت و «کۆلکە» با باشتر ڕوون بێتەوە: هەندێکتان گلەییتان کردییە کە ٣ هەزار بایت زۆرە، بەڵام خۆی ستاندارە، و وتارەکە مامناوەند دەردەخات. و وتاری گوندەکان یان بابەتگەلێک لەسەر کوردستان کە خۆی کۆلکەیە و داڕێژەی کۆلکەی بۆ دادەنرێت ئەمە خۆی بۆ زانین و باشترکردنی وتارەکەیە و تا فراوان بکرێتن. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٠:٤٥، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :گریمان ئەگەر ٣٠٠٠ بایتمان بۆ بۆتەکە دانا، تووشی گرفت دەبین، ئەمەش لەبەر بڕی دیاریکراو نییە، بەڵکو لە بۆتەکەیە، چونکە ئەگەر بۆتەکە هیچ ژیرییەکی تێدا نەبێت لە مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو وتارانەی کە زانیارییان سنووردارە و سەرچاوەیان کەمە، ئەوا دەبێتە شەڕی دەستی بەکارهێنەر و بۆتەکە، ئەویش لەبەرئەوەی هەر کاتێک تاگەکە لادەبەیت، بۆتەکە دووبارە دایدەنێتەوە، بۆیە لەم حاڵەتەدا چارەسەر ئەوەیە داڕێژەیەک یان پۆلێک لە وتارەکە دابنێین و بۆتەکەی پێ ڕابهێنین، کە هەر کاتێک ئەو داڕێژە یان پۆلەی بینی، ڕاستەوخۆ با واز لە دانانی تاگی کۆلکە بهێنێت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٠:٥٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] تۆ مەبەستت لە داڕێژەی {{دا|nobots}}ـدایە ئەتوانین وابکەین بەڵام زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە وەک تاگ لێدان نییە و زیان بە وتارەکە ناگەیەنێت و ئەسڵەن بەکارھێنەران ھاندەدات تا زانیاری زیاتری زیاد بکەنە سەر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٥٥، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]]، ھەر وتارێک چ بابەتێک بێت کورت بێت دەبێت داڕێژەی کۆلکەی ھەبێت تا یەکێک فراوانی بکات، بۆ نموونە کۆلکەی وتارەکانی شاعیرەکانی کوردستان یان کۆلکەی شارەکانی کوردستان ھتد... بوونی کۆلکە لە وتارێک کە خوار ٣ ھەزار بایتە باشترە هەبێت چونکە شتێکی زەق نییە بەڵکو بەرچاو ڕوونیشە، وتارێک تۆ نوسیبێتت و کورت بێت ڕەنگە بەهۆی داڕێژەی کۆلکەوە یەکێک فراوانی بکات. و چ کاتێک وتارەکە ناوەڕۆکەکەی بووە سەروو ٣ هەزار بایت ئەوا خۆی داڕێژەی کۆلکەکە لادەبات و پێویست ناکات کەس خۆی ماندوو بکات. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٣:٣٢، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] دەستخۆش، قسەکەت دروستە، تاگی کۆلکە هیچ کێشەیەکی نییە و زۆریش باشە بۆ ئەوەی بەکارهێنەرەکان هان بدات زانیاری زیاد بکەن، یەک لەوانە خۆم کە وتارەکانی چەند ساڵ پێش ئێستای خۆم دەبینم، زۆربەیان لەسەر شاعیرەکان بوو، هێشتا کۆلکەن. منیش مەبەستم تەنها ئەوە بوو کە ڕێگەیەک هەبێت بۆ ئەوەی بۆتەکە کاتێک بەکارھێنەرێک بە دەستی خۆی تاگەکەی لادەبات، بۆتەکە بە زۆر نێت دایبنێتەوە. :بەکورتی، ئەگەر سوود لە داڕێژەی nobots یان ڕێسایەکی لەو شێوەیە وەربگرین، بۆتەکە کارەکانی خۆی بۆ هەموو وتارە کورتەکان دەکات، بەڵام بۆ ئەو حاڵەتە تایبەتانەی کە نووسەرەکە دەیەوێت لایببات، بۆتەکە وازی لێ دێنێت. بەم شێوەیە هەم وتارەکان پۆلین دەکرێن و هەم کێشەکەش دروست نابێت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٢:١٦، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::ئەمەش دەکرێت : ) بەڵام خۆ گشت بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا نازانن داڕێژەی {{دا|nobots}} دابنێن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٣٩، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] دێی وتارەکە فراوان بکەن و بیبەنە سەرووی سێ هەزار بایت با دواتر لەگەڵ بۆتەکە تووشی شەڕ نەبن :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٢٤، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] هیچ کێشە نییە، ئەگەر پرسیان ئەو کاتە وەڵامیان دەدەینەوە و تێیان دەگەیەنین کە پێویستە چی بکەن، ئەگەریش نەیانپرسی ئەوا هیچ. ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ئا بەڵێ، بەپێی مەجال ئینشەڵڵا. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٢:٥٠، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == ساکورا بۆت: چاککردنەوەی کێشەی ڕووکاری ویکیپیدیا == سڵاو، ھیوادارم ھەمووتان تەندرووست بن، بەکورتی دەیڵێم و زۆر درێژەی پێنادەم، بۆتەکەم ماوەیەکە ڕووکاری ویکیپیدیا چاککدەکات، لە ئێستادا [[تایبەت:LintErrors|سێ سەد ھەزار ھەڵەی]] ڕووکارمان ھەیە کە ھەموویان ھەڵەی بچووکن، لە ئێستادا تەنھا لەژێر بۆشایی ناوی وتار دەیکات و کێشەی درووستنەکردووە و ئەتوانن [https://w.wiki/T3oT سەیری بەشدارییەکانی بکەن] سەیری ئەو دەستکارییانە بکەن کە نووسراوە "بۆت: چاککردنی ھەڵەکانی ڕووکاری ویکیپیدیا". '''ھۆکاری ئەوەی ئەو داواکارییەم کردۆتەوە''' ئێستا پێویستم بە ڕێگەپێدانی ئێوە ھەیە بۆ ئەوەی بۆتەکەم بتوانێت بۆشایی ناوی لێدوانی بەکارھێنەر + بەکارھێنەر + پەڕەی پڕۆژە + [[ویکیپیدیا:بۆشایی ناو|یارمەتی]]، پۆل، پەڕگە، داڕێژە دەستکاری بکات و ھەڵەکان چاک بکات. '''بۆ بەرچاوڕوونی''': بۆتەکەم سوود [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Extension:Linter لەم زیادکراوەی میدیاویکی وەردەگرێت] بۆ ئەوەی کارەکانی بکات لەگەڵ ھەندێک دەستکاری. :'''بانگھێشت:''' :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] @[[بەکارھێنەر:Min.neel|Min.neel]] @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٣٢، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) === {{پشتگیری}} === * {{لەگەڵ}}. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٨:١٩، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}}؛ مادام پێت وایە ھیچ ھەڵەیەک ڕوو نادات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٤٨، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دوای سەیرکردنی ئامارەکانی بۆتەکە، لەگەڵتم ئەگەر دڵنیایت لەم کارەت. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٧:٣٤، ٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٦:١٦، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:SiNa|<span style="color:#00BAAE">'''سينا'''</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<span style="color:#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></span>]] ٠٦:٥٠، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ١١:٠٤، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ١٢:٣٨، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === === لێدوانەکان === {{زۆر سوپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٣٢، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سەلام. ئەمن لە شتێکی حاڵی نەبوومە، هەڵەی ڕووکار یانی چی؟ ئەو کۆدەی زیادی دەکا چ سوودێکی هەیە؟ چاوم لە دەستکاریەکانی ساکورابۆتی کرد ئەو وتارانەی بە حیساب هەڵەکانی ڕووکاری چاکردوون، پێش دەستکاریەکەی، وتارەکە هیچ هەڵەیێکی نەبۆ، [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%AF%D8%A7%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA&diff=next&oldid=1548212 لێرەش] ئەگە چاو لێکەن پێموابێ خراپکاری کردۆ، دوای دەستکاریەکەی نووسراوەی وێنەکەی شاردۆتەوە. [[بەکارھێنەر:SiNa|<span style="color:#00BAAE">'''سينا'''</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<span style="color:#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></span>]] ١٨:٣٢، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]: بۆ چاککردنی پەڕەی بەکارھێنەر و داڕێژەکە پێویستە وریاتر بی. بۆ داڕێژەکە بە تایبەت، ھەڵەیەی بچووکی تیایە دروست بێ ئەبێتە ھۆی تێکچوونی زۆر وتار. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢١:٠٩، ٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] کاک سینا خراپکاری نییە، ھەرخۆی ھیچی لێ نەگۆڕیوە تا خراپکاری بکات تەنھا کۆدی HTMLی کردووە بە کۆدی میدیاویکی! ئەمەشی کە دەقی نووسینەکەی شاردۆتەوە سەیری دەکەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٥٨، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::ھەموو ئەم پەڕانەشم گەڕاندەوە کە بۆتەکە بەھۆی گۆڕینی کۆدەوە Captionی وێنەکانی شاردبۆوە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٣:٤٧، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ss2yulixjqj1kp4ffelyuc10dgmz05d 4 117863 1660353 1660218 2026-09-04T12:18:06Z حوسێن 42516 /* Herbaceous plant */ وەڵامدانەوە 1660353 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) lifh7r3u8fteaqv1x3fv0xh069n9jbk 1660418 1660353 2026-09-04T14:05:44Z Aza 86 /* Herbaceous plant */ وەڵامدانەوە 1660418 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 0dfffcjoau9ltems58obw1az97daf2e 1660425 1660418 2026-09-04T14:39:51Z حوسێن 42516 /* Herbaceous plant */ وەڵامدانەوە 1660425 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) qluv2qjn318to50snd6qx74rymnpm5b 1660431 1660425 2026-09-04T14:47:27Z Aza 86 /* Herbaceous plant */ وەڵامدانەوە 1660431 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە ڕای من ڕوەکی گیایی جوان نییە و بۆ کوردی ناخونجێ. گژوگیا باشترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) jxhzdde8dmcsvnc8g8ex30m4fkbazco 1660485 1660431 2026-09-04T15:15:13Z حوسێن 42516 /* Herbaceous plant */ وەڵامدانەوە 1660485 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە ڕای من ڕوەکی گیایی جوان نییە و بۆ کوردی ناخونجێ. گژوگیا باشترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بۆچی خۆت لەگەڵ ''گیا'' بۆ herb نەبووی؟ یان مەبەستت ئەوەیە ''گیایی'' بۆ herbal دەبێ (وەک herbal tea = چای گیایی)، بەڵام بۆ herbaceous نابێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) lm3d8nb9ssmz0nkqknu03dk5cxbfmpo 1660535 1660485 2026-09-04T15:41:17Z Aza 86 /* Herbaceous plant */ وەڵامدانەوە 1660535 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە ڕای من ڕوەکی گیایی جوان نییە و بۆ کوردی ناخونجێ. گژوگیا باشترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بۆچی خۆت لەگەڵ ''گیا'' بۆ herb نەبووی؟ یان مەبەستت ئەوەیە ''گیایی'' بۆ herbal دەبێ (وەک herbal tea = چای گیایی)، بەڵام بۆ herbaceous نابێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەکی گیایی حەشوە. ڕوەکی گیایی یا ڕوەکی گیائاسا یانی ئەوەی لە زەوی ئەڕوێت و وەکوو گیا وایە. دەی ئەمە ھەر گیایە، ئیتر ئەو دوورودرێژییەی ناوێ. من جیاوازییەک نابینم لە نێوان herb و herbaceous plant. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) m1xjdew6jr0bgnilur2hgpmy6rvn26i 1660547 1660535 2026-09-04T15:44:21Z Aza 86 /* Herbaceous plant */ وەڵامدانەوە 1660547 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە ڕای من ڕوەکی گیایی جوان نییە و بۆ کوردی ناخونجێ. گژوگیا باشترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بۆچی خۆت لەگەڵ ''گیا'' بۆ herb نەبووی؟ یان مەبەستت ئەوەیە ''گیایی'' بۆ herbal دەبێ (وەک herbal tea = چای گیایی)، بەڵام بۆ herbaceous نابێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەکی گیایی حەشوە. ڕوەکی گیایی یا ڕوەکی گیائاسا یانی ئەوەی لە زەوی ئەڕوێت و وەکوو گیا وایە. دەی ئەمە ھەر گیایە، ئیتر ئەو دوورودرێژییەی ناوێ. من جیاوازییەک نابینم لە نێوان herb و herbaceous plant. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لەبەر ئەوەش کە گیا جگە لە herb بۆ plant و grassیش بە کار دێ، بۆ herbaceous plant من گژوگیام زۆرتر بەدڵە. ھەڵبەت خۆت باشتر دەزانی، ئەمانە بواری تایبەتیی من نین و زۆریان لێ نازانم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) n7558pk2361w7y03xl5oqwuyfj5nkfm 1660571 1660547 2026-09-04T16:33:50Z Aza 86 /* Herbaceous plant */ وەڵامدانەوە 1660571 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە ڕای من ڕوەکی گیایی جوان نییە و بۆ کوردی ناخونجێ. گژوگیا باشترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بۆچی خۆت لەگەڵ ''گیا'' بۆ herb نەبووی؟ یان مەبەستت ئەوەیە ''گیایی'' بۆ herbal دەبێ (وەک herbal tea = چای گیایی)، بەڵام بۆ herbaceous نابێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەکی گیایی حەشوە. ڕوەکی گیایی یا ڕوەکی گیائاسا یانی ئەوەی لە زەوی ئەڕوێت و وەکوو گیا وایە. دەی ئەمە ھەر گیایە، ئیتر ئەو دوورودرێژییەی ناوێ. من جیاوازییەک نابینم لە نێوان herb و herbaceous plant. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لەبەر ئەوەش کە گیا جگە لە herb بۆ plant و grassیش بە کار دێ، بۆ herbaceous plant من گژوگیام زۆرتر بەدڵە. ھەڵبەت خۆت باشتر دەزانی، ئەمانە بواری تایبەتیی من نین و زۆریان لێ نازانم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتارەکانی herb و herbaceous plant -م خوێندەوە، تا ڕادەیەک زانیم چی بە چییە. من بم ئاوای لێ دەکەم: herb ئەکەمە [[گژوگیا (چێشتلێنان و پزیشکی)]] و، herbaceous plant ئەکەمە [[گژوگیا]] یا [[گژوگیا (ڕوەکناسی)]]. گیاش ئەکەمە پەڕەی ڕوونکردنەوە و ئەیبەستمەوە بە ڕوەک و دوو ماناکەی گژوگیاوە، واتە گژوگیا لە چێشتلێنان و دەرماندا و، گژوگیا وەکوو بابەتێکی زانستی ڕوەکناسی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) fma0tzx3weywlixbouxfmgbwzldfgqc 1660605 1660571 2026-09-04T16:41:05Z Aza 86 /* Bumblebee */ وەڵامدانەوە 1660605 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆ دڵنیاییی زیاتر، وێنەکانی bumblebee لە ویکیپیدیا و گووگڵم دا بە نیشانی دوو کەسی تر کە یەکیان خۆی ھەنگەوانە. ھەردووکیان تا چاویان پێ کەوت وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە ڕای من ڕوەکی گیایی جوان نییە و بۆ کوردی ناخونجێ. گژوگیا باشترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بۆچی خۆت لەگەڵ ''گیا'' بۆ herb نەبووی؟ یان مەبەستت ئەوەیە ''گیایی'' بۆ herbal دەبێ (وەک herbal tea = چای گیایی)، بەڵام بۆ herbaceous نابێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەکی گیایی حەشوە. ڕوەکی گیایی یا ڕوەکی گیائاسا یانی ئەوەی لە زەوی ئەڕوێت و وەکوو گیا وایە. دەی ئەمە ھەر گیایە، ئیتر ئەو دوورودرێژییەی ناوێ. من جیاوازییەک نابینم لە نێوان herb و herbaceous plant. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لەبەر ئەوەش کە گیا جگە لە herb بۆ plant و grassیش بە کار دێ، بۆ herbaceous plant من گژوگیام زۆرتر بەدڵە. ھەڵبەت خۆت باشتر دەزانی، ئەمانە بواری تایبەتیی من نین و زۆریان لێ نازانم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتارەکانی herb و herbaceous plant -م خوێندەوە، تا ڕادەیەک زانیم چی بە چییە. من بم ئاوای لێ دەکەم: herb ئەکەمە [[گژوگیا (چێشتلێنان و پزیشکی)]] و، herbaceous plant ئەکەمە [[گژوگیا]] یا [[گژوگیا (ڕوەکناسی)]]. گیاش ئەکەمە پەڕەی ڕوونکردنەوە و ئەیبەستمەوە بە ڕوەک و دوو ماناکەی گژوگیاوە، واتە گژوگیا لە چێشتلێنان و دەرماندا و، گژوگیا وەکوو بابەتێکی زانستی ڕوەکناسی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) t9ayywbyom1jtup7ynieqk0a16joi4o 1660647 1660605 2026-09-04T18:13:00Z حوسێن 42516 /* Herbaceous plant */ وەڵامدانەوە 1660647 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆ دڵنیاییی زیاتر، وێنەکانی bumblebee لە ویکیپیدیا و گووگڵم دا بە نیشانی دوو کەسی تر کە یەکیان خۆی ھەنگەوانە. ھەردووکیان تا چاویان پێ کەوت وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە ڕای من ڕوەکی گیایی جوان نییە و بۆ کوردی ناخونجێ. گژوگیا باشترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بۆچی خۆت لەگەڵ ''گیا'' بۆ herb نەبووی؟ یان مەبەستت ئەوەیە ''گیایی'' بۆ herbal دەبێ (وەک herbal tea = چای گیایی)، بەڵام بۆ herbaceous نابێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەکی گیایی حەشوە. ڕوەکی گیایی یا ڕوەکی گیائاسا یانی ئەوەی لە زەوی ئەڕوێت و وەکوو گیا وایە. دەی ئەمە ھەر گیایە، ئیتر ئەو دوورودرێژییەی ناوێ. من جیاوازییەک نابینم لە نێوان herb و herbaceous plant. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لەبەر ئەوەش کە گیا جگە لە herb بۆ plant و grassیش بە کار دێ، بۆ herbaceous plant من گژوگیام زۆرتر بەدڵە. ھەڵبەت خۆت باشتر دەزانی، ئەمانە بواری تایبەتیی من نین و زۆریان لێ نازانم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتارەکانی herb و herbaceous plant -م خوێندەوە، تا ڕادەیەک زانیم چی بە چییە. من بم ئاوای لێ دەکەم: herb ئەکەمە [[گژوگیا (چێشتلێنان و پزیشکی)]] و، herbaceous plant ئەکەمە [[گژوگیا]] یا [[گژوگیا (ڕوەکناسی)]]. گیاش ئەکەمە پەڕەی ڕوونکردنەوە و ئەیبەستمەوە بە ڕوەک و دوو ماناکەی گژوگیاوە، واتە گژوگیا لە چێشتلێنان و دەرماندا و، گژوگیا وەکوو بابەتێکی زانستی ڕوەکناسی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ''ڕوەکی گیایی'' بێمانا بێ، herbaceous plantیش بێمانا دەبێ! پێم باش نییە ''گیا'' پەڕەی ڕوونکردنەوە بێ. وەک باسمان کرد، ''دارھەنار'' plantە و کەس ''گیا'' بەمە ناڵێ، بۆیە ''گیا'' ناکرێ plant بێ. قسەم بۆ herbaceous plant نییە، بەڵام پێم باشە ''گیا'' herb بێ. بە تایبەتی کە herbal tea دەبێ بە ''چای گیایی'' و herbal medicineیش دەبێ بە''پزیشکیی گیایی'' یان ''گیادەرمانی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:١٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) dsjgsrb2lgv56pg2vojg1bvbzffi2t3 1660652 1660647 2026-09-04T18:37:56Z Aza 86 /* Herbaceous plant */ وەڵامدانەوە 1660652 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆ دڵنیاییی زیاتر، وێنەکانی bumblebee لە ویکیپیدیا و گووگڵم دا بە نیشانی دوو کەسی تر کە یەکیان خۆی ھەنگەوانە. ھەردووکیان تا چاویان پێ کەوت وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە ڕای من ڕوەکی گیایی جوان نییە و بۆ کوردی ناخونجێ. گژوگیا باشترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بۆچی خۆت لەگەڵ ''گیا'' بۆ herb نەبووی؟ یان مەبەستت ئەوەیە ''گیایی'' بۆ herbal دەبێ (وەک herbal tea = چای گیایی)، بەڵام بۆ herbaceous نابێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەکی گیایی حەشوە. ڕوەکی گیایی یا ڕوەکی گیائاسا یانی ئەوەی لە زەوی ئەڕوێت و وەکوو گیا وایە. دەی ئەمە ھەر گیایە، ئیتر ئەو دوورودرێژییەی ناوێ. من جیاوازییەک نابینم لە نێوان herb و herbaceous plant. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لەبەر ئەوەش کە گیا جگە لە herb بۆ plant و grassیش بە کار دێ، بۆ herbaceous plant من گژوگیام زۆرتر بەدڵە. ھەڵبەت خۆت باشتر دەزانی، ئەمانە بواری تایبەتیی من نین و زۆریان لێ نازانم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتارەکانی herb و herbaceous plant -م خوێندەوە، تا ڕادەیەک زانیم چی بە چییە. من بم ئاوای لێ دەکەم: herb ئەکەمە [[گژوگیا (چێشتلێنان و پزیشکی)]] و، herbaceous plant ئەکەمە [[گژوگیا]] یا [[گژوگیا (ڕوەکناسی)]]. گیاش ئەکەمە پەڕەی ڕوونکردنەوە و ئەیبەستمەوە بە ڕوەک و دوو ماناکەی گژوگیاوە، واتە گژوگیا لە چێشتلێنان و دەرماندا و، گژوگیا وەکوو بابەتێکی زانستی ڕوەکناسی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ''ڕوەکی گیایی'' بێمانا بێ، herbaceous plantیش بێمانا دەبێ! پێم باش نییە ''گیا'' پەڕەی ڕوونکردنەوە بێ. وەک باسمان کرد، ''دارھەنار'' plantە و کەس ''گیا'' بەمە ناڵێ، بۆیە ''گیا'' ناکرێ plant بێ. قسەم بۆ herbaceous plant نییە، بەڵام پێم باشە ''گیا'' herb بێ. بە تایبەتی کە herbal tea دەبێ بە ''چای گیایی'' و herbal medicineیش دەبێ بە''پزیشکیی گیایی'' یان ''گیادەرمانی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:١٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] مێژوو و پێشینە و بەکارچوونەکانی herb لە ئینگلیزیدا فەرقی ھەیە لەگەڵ مێژوو و پێشینە و بەکارچوونەکانی گیا لە کوردیدا. بۆیە ڕەنگە بۆ ئەوان herbaceous plant بگونجێ، بەڵام بۆ ئێمە سەرەڕای ئەوە کە herb گیایە، «ڕوەکی گیایی» حەشو و سەیر و نامۆ دێتە گوێ. چای گیایی -ش ھەر تۆزێ سەیرە. چای گژوگیا باشترە. وا نییە کە وشەیەکمان دۆزییەوە وەک ھاوسەنگی وشەیەکی بیانی، ئیتر ئەو وشەیە لە ھەموو حاڵەتەکانا بەکار بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٣٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) fp5jvkd9ym1nvgipuv0ljtpxx7aavv9 1660947 1660652 2026-09-04T22:51:29Z Amine yousefi 16159 1660947 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆ دڵنیاییی زیاتر، وێنەکانی bumblebee لە ویکیپیدیا و گووگڵم دا بە نیشانی دوو کەسی تر کە یەکیان خۆی ھەنگەوانە. ھەردووکیان تا چاویان پێ کەوت وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە ڕای من ڕوەکی گیایی جوان نییە و بۆ کوردی ناخونجێ. گژوگیا باشترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بۆچی خۆت لەگەڵ ''گیا'' بۆ herb نەبووی؟ یان مەبەستت ئەوەیە ''گیایی'' بۆ herbal دەبێ (وەک herbal tea = چای گیایی)، بەڵام بۆ herbaceous نابێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەکی گیایی حەشوە. ڕوەکی گیایی یا ڕوەکی گیائاسا یانی ئەوەی لە زەوی ئەڕوێت و وەکوو گیا وایە. دەی ئەمە ھەر گیایە، ئیتر ئەو دوورودرێژییەی ناوێ. من جیاوازییەک نابینم لە نێوان herb و herbaceous plant. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لەبەر ئەوەش کە گیا جگە لە herb بۆ plant و grassیش بە کار دێ، بۆ herbaceous plant من گژوگیام زۆرتر بەدڵە. ھەڵبەت خۆت باشتر دەزانی، ئەمانە بواری تایبەتیی من نین و زۆریان لێ نازانم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتارەکانی herb و herbaceous plant -م خوێندەوە، تا ڕادەیەک زانیم چی بە چییە. من بم ئاوای لێ دەکەم: herb ئەکەمە [[گژوگیا (چێشتلێنان و پزیشکی)]] و، herbaceous plant ئەکەمە [[گژوگیا]] یا [[گژوگیا (ڕوەکناسی)]]. گیاش ئەکەمە پەڕەی ڕوونکردنەوە و ئەیبەستمەوە بە ڕوەک و دوو ماناکەی گژوگیاوە، واتە گژوگیا لە چێشتلێنان و دەرماندا و، گژوگیا وەکوو بابەتێکی زانستی ڕوەکناسی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ''ڕوەکی گیایی'' بێمانا بێ، herbaceous plantیش بێمانا دەبێ! پێم باش نییە ''گیا'' پەڕەی ڕوونکردنەوە بێ. وەک باسمان کرد، ''دارھەنار'' plantە و کەس ''گیا'' بەمە ناڵێ، بۆیە ''گیا'' ناکرێ plant بێ. قسەم بۆ herbaceous plant نییە، بەڵام پێم باشە ''گیا'' herb بێ. بە تایبەتی کە herbal tea دەبێ بە ''چای گیایی'' و herbal medicineیش دەبێ بە''پزیشکیی گیایی'' یان ''گیادەرمانی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:١٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] مێژوو و پێشینە و بەکارچوونەکانی herb لە ئینگلیزیدا فەرقی ھەیە لەگەڵ مێژوو و پێشینە و بەکارچوونەکانی گیا لە کوردیدا. بۆیە ڕەنگە بۆ ئەوان herbaceous plant بگونجێ، بەڵام بۆ ئێمە سەرەڕای ئەوە کە herb گیایە، «ڕوەکی گیایی» حەشو و سەیر و نامۆ دێتە گوێ. چای گیایی -ش ھەر تۆزێ سەیرە. چای گژوگیا باشترە. وا نییە کە وشەیەکمان دۆزییەوە وەک ھاوسەنگی وشەیەکی بیانی، ئیتر ئەو وشەیە لە ھەموو حاڵەتەکانا بەکار بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٣٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Sensationalism == سڵاو هاوڕێیان بۆ ئەمە [https://en.wikipedia.org/wiki/Sensationalism] چ باشە؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٢:٥١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) cabhts53vros0v69ox2dbnlzr5vekxr 0 118042 1660637 1656763 2026-09-04T17:46:11Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660637 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = قەزای شارەزوور | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| قضاء شھرزور}}<br>{{lang-en| Sharazoor District}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[قەزا]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = ناحیەی_زەڕایەن.png | photo2a = نەخشەی قەزای شارەزوور لە پارێزگای سلێمانی.jpg | photo2b = | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 266 }} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی سەرەوە{{ھن}}نەخسەی کارگێڕی قەزای شارەزوور{{ھن}}نەخشەی خوارەوە{{ھن}}نەخشەی قەزای شارەزوور لە [[پارێزگای سلێمانی]]دا{{ھن}}(ڕەنگی سوور) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=8 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''قەزای شارەزوور''' | دەرزیی_نەخشە = | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.27927| 45.70438 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ھەڵەبجەی تازە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = ژمارەی [[ناحیە]]کان | ناوی_دابەشکراو٣ = <span style="color:#090;">١</span> | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = | جۆری_دابەشکراو٥ = | ناوی_دابەشکراو٥ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[قەزا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩٩٥]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = ڕزگار غەفور | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٨٠١ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٣٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ١٣٥٥ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٤٧٣ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٠٣٨٥ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) و [[یارسان]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٫٧٠٦<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|٢ەم بۆ ١٧]] <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٣ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = ٤٣٠٠٠ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٩٦٤+ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = http://www.slemani.gov.krd/ku/ | پەراوێزەکان = }} '''قەزای شارەزوور''' یەکێکە لە قەزاکانی [[پارێزگای سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی شارۆچکەی [[ھەڵەبجەی تازە]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.slemani.gov.krd/ku/pageDetail.php?secID=5 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151120151813/http://www.slemani.gov.krd/ku/pageDetail.php?secID=5 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120151813/http://www.slemani.gov.krd/ku/pageDetail.php?secID=5 |date=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ }}</ref> ژمارەی دانیشتوانی بریتیە لە ١١٨٬٥٢٦ نەفەر.<ref>https://ckb.wikipedia.org/wiki/</ref> قەزای شارەزوور لە یەک [[ناحیە]] پێکھاتووە:<ref>http://krso.net/Default.aspx?page=article&id=836&l=3</ref> * [[ناحیەی زەڕایەن]]([[زەڕایەن]]) قەزای شارەزوور پێکھاتووە لە: * شارۆچکەی [[ھەڵەبجەی تازە]]. * شارەدێی [[زەڕایەن]]. * ٤٨ گوند. == ناو == ناوی ئەم قەزایە لە [[شارەزوور|دەشتی شارەزوور]]ەوە وەرگیراوە، لەبەرئەوەی ئەم قەزایە کەوتووەتە ناوەندی [[شارەزوور|دەشتی شارەزوور]]ەوە و لە سەر ڕووبەری ئەو دەشتە درووست بووە بۆیە ئەم ناوەی لێنراوە. == جوگرافیا == [[پەڕگە:وێنەی قەزای شارەزوور.jpg|alt=وێنەی قەزای شارەزوور|وێنۆک|وێنەی شارۆچکەی [[ھەڵەبجەی تازە]]]] * قەزای شارەزوور ھاوسنوورە لەگەڵ؛ لە باکوورەوە [[قەزای سەید سادق]] و [[قەزای سلێمانی]]، لە باشوورەوە [[قەزای دەربەندیخان]]، لە ڕۆژھەڵاتەوە [[قەزای ھەڵەبجە]]، لە ڕۆژاواوە [[قەزای قەرەداغ]]. * قەزای شارەزوور دەکەوێتە ناوەندی [[شارەزوور|دەشتی شارەزوور]] لەباشووری خۆرھەڵاتی [[سلێمانی]] بەدووری ٤٠ کیلۆمەتر، قەزای شارەزوور لە ناحیەی [[زەڕایەن]] و چل و ھەشت گوند پێکھاتووە. لەئێستادا لەناو قەزای شارەزوور چەندین بەڕێوەبەرێتی و فەرمانگە ھەیە، ھەروەھا ژمارەیەکی زۆر لە قوتابخانە و خوێندنگا ھەیە، کۆلێژی پەروەردەی شارەزوور سەر بە[[زانکۆی ھەڵەبجە]]ش لەناو سەنتەری قەزاکەدایە. بە بەردەوامبی لەسنوری قەزاکە لەبوارە جیاوازەکاندا چالاکی تێدا ئەنجام دەدرێت.<ref> https://www.openstreetmap.org/#map=11/35.2552/45.7189</ref> === زەویناسی === * قەزای شارەزوور چەند شاخێک بەدەوریداھەیە بەدووری چەندین کیلۆمەتر لەوانە شاخەکانی(سورێن و قەرەداخ و ھەورامان و سەیدصادق) ناوچە دەشتاییەکانیشی گەورەترین بەشی ئەم قەزایە پێکدەھێنێت بەدرێژایی ٤٥کم و پانی ١٥بۆ ٢٠کم. ژمارەیەکی زۆر گردو تەپۆلکە لەناوچەکەدا بوونی ھەیە وەک( گردی مالوان و تەپی کەرەم و کانی پانکە و یاسین تەپە و ھەندێک گردی دیکە کەلەناوچون یان ژێر ئاو کەوتوون...). * سەرچاوەی ئاوی قەزاکەش بریتیە لەئاوی بێستانسوور، ئەم قەزایە بۆ دابینکردی ئاوی خواردنەوەو پێداویستی پشت بەم ئاوە دەبەستێت. دەشتەکانی قەزاکە بەھۆی بەپیتییەوە گرنگترین ناوچەیە بۆ بەرھەمھێنانی ([[گەنم]]، [[جۆ]]، [[پۆڵکە|پاقلە]]، [[نیسک]]، [[نۆک]]، [[برنج]]، [[گەنمەشامی]]، [[تووتن]]، [[پەموو]]، [[کونجی]]، [[گوڵەبەڕۆژە]]، [[شمڵی]]، [[ڕەشکە]]، [[پیاز]]، [[سیر]]، [[شووتی]]، [[تەماتە]]، [[بامێ|بامیە]] و سەوزەوات....)کەلەسەر رووبەری ١٩٣٧٣٩دۆنم دەچێنرێت، جگە لەکشتوکاڵیش زۆربەی سامانی ئاژەڵی لەجۆرەکانی([[مانگا]]، [[پەز|مەڕ]] و [[بزن]])ی تێدا بەخێودەکرێت، لەگەڵ چەندین جۆری پەلەوەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = فەرھەنگی شارەزوور(تایبەت بەقەزای شارەزوور | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2017020821233699494 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ | نووسەر = مەریوان فایەق | نووسەرەکانیتر = ھەڤاڵ ھەژار | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ | archive-url = https://web.archive.org/web/20230123184649/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2017020821233699494 | url-status = dead }}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:دیمەنێکی قەزای شارەزوور.jpg|alt=قەزای شارەزوور|وێنۆک|دیمەنی شارۆچکەی [[ھەڵەبجەی تازە]]]] قەزای شارەزوور یەکێکە لەقەزاکانی [[پارێزگای سلێمانی]] لە ساڵی ١٩٨٨ لەلایەن [[ڕژێمی بەعس]]ی پێشووی [[عێراق]] وەکو جێگرەوەی [[قەزای ھەڵەبجە]] درووستی کرد. لەبەھاری ١٩٨٨ز لەوکاتەی ([[ھەڵەبجە|ھەڵەبجەی شەھید]]) بۆردومان دەکرا [[ڕژێمی بەعس]] [[کۆمەڵگە]]یەکی زۆرەملێی درووستکرد بەناوی (حلبجە صدامیە) و لەدوای [[ڕاپەڕین]]ی بەھاری ١٩٩١ و بەبڕیاری  [[پارێزگاری سلێمانی]] ئەوکات لەساڵی ١٩٩٢ ناوەکەی گۆڕدرا بە (پێشەوا) و دواتر بەھۆی فراوانبوونی ناوچەکەوە لەمانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٥ز بەفەرمانێکی ئەنجومەنی وەزیران-ئیدارەی سلێمانی کرا بە [[قەزا]] و ناویشی لێنرا (قەزای شارەزوور) و [[ھەڵەبجەی تازە]] کرا بەمەڵبەندی قەزاکە. مێژووی درووستبوونی ئەم قەزایە مێژوویەکی کۆنی نییە و پێش درووستبوونی زەوی کشتوکاڵی بووە، ناوچەکە تا ئەوکاتەی ڕژیمی بەعس ھاووڵاتیانی [[ھەڵەبجە|ھەڵەبجەی شەھید]] و دەورووبەری بەزۆرە ملێ تێدا نیشتەجێ دەکات، کاتێک [[ڕژێمی بەعس]] ھەڵەبجەی بۆردومانکرد لە ساڵی ١٩٨٨ز ئەم شارۆچکەیەی درووستکردو ئەو خەڵکەی ڕزگاریی بوو بوو لە [[شاڵاوی ئەنفال|ئەنفال]] و [[کیمیاباران]]  زۆرینەیان لە [[ھەڵەبجەی تازە]] نیشتەجێکران، بەڵام لەئێستادا زۆرێک لە ھاووڵاتیانی ناوچەکانی دەوروبەری قەزای شارەزوور لەم شارۆچکەیە نیتشەجێبوون و بەشێکی زۆری ھاووڵاتیانی [[ھەڵەبجە]] و شوێنەکانی تر گەڕانەوە بۆ زێدی خۆیان یان بۆ شار و شارۆچکەکانی تر ڕۆشتوون. لەڕۆژی ١٩٨٨/١٠/١٩ بەردی بناغەی دروستکردنی ھەڵەبجەی تازە دانرا. لەرڕووی ئەندازیاریەوە ئەم شارۆچکەیە لەسەر شێوازێکی ئەندازیاری نوێ بنیاتنرا لەگەڵ بوونی چەند بینایەکی بەرز و لەشوێنی بەرز لە باشوورو باکووری شارۆچکەکە بۆئەوەی بتوانرێت چاودێری ھاتووچۆو کۆنترۆڵی کەسەکان بکرێت لە ھەموو ڕوویەکەوە. زۆربەی خانووەکانی ئەم شارۆچکەیە بەشێوەیەکی تارِادەیەک نوێ و ھەندێکیان رِۆژھەڵاتی و ھەندێک ڕۆژئاوایی بنیاتنران و تاڕادەیەک جیاوازتر لە شار و شارۆچکەکانیتر و تەواوی خانوەکان بەبلۆک و چیمەنتۆ کرانەوە، لەدوای ڕاپەینی ١٩٩١ ئەو زەویە بۆشانەی لەنێو شارۆچکەکە و ھەندێک زەوی دەوروبەریشی دابەشکران و کران بەخانوو بەشێوازی پێشکەوتوو. لەقەزای شارەزووردا دوو بازاڕی سەرەکی ھەن بریتین لە بازاڕی ھەڵەبجەییەکان و بازارِی سیروانیەکان و ئەم بازاڕانە ژمارەیەک دووکان لەخۆدەگرێت و ھەندێک پێداویستی ھاووڵاتیانی تێدا دەفرۆشرێت. ژیانی دانیشتوانی ئەم شارۆچکەیە بەندە لەسەر کشتوکاڵ و ئاژەڵداری و موچەخۆری، بەھۆی ئەوەی زەوی دەوربەری شارۆچکەکە بەپیتەو بەشێک لەھاووڵاتیانی خاوەنی زەویەکانن بەروبومی کشتوکاڵی تێدا بەرھەمدەھێنن و بەشێکیتریان بەئاژەڵداری-یەوە خەریکن بەتایبەت کەلەگوندەکانی دەورەبەری شارۆچکەکە نزیکن و بەشێکیتریان بەکاری دامەزراوەییەوە خەریکن و موچەخۆرن و لەدامودەزگا حکومیەکان فەمانبەرن، زۆرینەی دانیشتوانی ئەم شارۆچکەیە خوێندەوارن، لەم شارۆچکەیەدا تائێستا کارگەو ناوچەی پیشەسازی تێدانییە بەشێوەیەک بتوانێت ھەلی کار بۆ ھاووڵاتیان دەستەبەربکات.<ref> https://slemani.gov.krd/so/newsDetail.php?newsID=846&secID=5</ref> === سەردەمی عوسمانی === لە سەردەمی عوسمانیدا ناوی ئەم ناوچەیەی کە لە ئێستادا قەزای شارەزوورە، بە وارماوا ناودەبرا. * '''لە نێوان ساڵانی(١٨٥١-١٨٦٩)دا؛''' سیستەمی کارگێڕی ئەم قۆناغە لەژێر ھەژموونی دابەشبوونی جوگرافیای [[ھۆز]]ەکاندا بووە، ناوی ھەر قەزایەک فرە ناوەند بووە و لەم سەردەمەدا ناحیە نەبووە لە سیتەمی کارگێڕیدا، بۆیە وارماوا لە تەک ئەم ناوانەدا ھاتووە؛ قەزای (گوڵعەنبەر و ھەڵەبجە و وارماوا). * '''لە نێوان ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٢)دا؛''' قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ والی [[بەغدا]] بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا. ھەڵوەشاندنەوی فرە ناوەندی قەزاکان، بەشێکی زۆری قەزاکان فرە ناوەند بوون و بەشێکی ئەم ناوەندانە بەناوی [[ھۆز]]ەکانەوە بوو، لەم قۆناغەدا فرە ناوەندەکان ھەڵوەشێنرانەوە و لە جیاتی ئەوە یەک ناوی بۆ دانرا. گوڵعەنبەر لە جیاتی (گوڵعەنبەر، ھەڵەبجە و وارماوا). ئیتر لەم بەروارە بەدواوە ناوی وارماوا وندەبێت. [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە نێوان ساڵانی (١٨٦٩ - ١٨٧٢)دا.png|وێنۆک|400px|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای سلێمانی لە ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٢)]] === سەردەمی پاشایەتی === * '''لە نێوان ساڵانی(١٩١٨ - ١٩٣٦)دا؛''' لەم بەروارەوە ناوی وارماوا دەردەکەوێتەوە کە ئەویش بە ناوی (ناحیەی وارماوا)یە و گوندی [[قلیجە]] ناوەندی بووە، کە ناحیەیەکە سەر بە [[قەزای ھەڵەبجە]] بووە. [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە ساڵی (١٩٣٦)دا.png|وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی کارگێڕی لیوای سلێمانی لە ساڵی ١٩٣٦دا]] * '''لە نێوان ساڵان(١٩٤٧ - ١٩٥٨)دا؛''' ناوەندی ناحیەی وارماوا گواسترایەوە بۆ [[دەربەندیخان]] و ھەر سەر بە [[قەزای ھەڵەبجە]] مایەوە. === سەردەمی کۆماری === * '''لە نێوان ساڵانی(١٩٥٨-١٩٦٥)دا؛''' ناوی ناحیەی وارماوا گۆڕدرا بە ناحیەی دەربەندیخان و سەر بە [[قەزای ھەڵەبجە]] بوو. * '''لە نێوان ساڵانی(١٩٦٥ - ١٩٧٧)دا؛''' ھێنانە کایەی [[قەزای دەربەندیخان]] لە سنووری [[پارێزگای سلێمانی]]، ناوەندەکەشی لە جێکەوتی [[بەنداوی دەربەندیخان]]ە، و ناحیەی دەربەندیخانی پێوە بەسترایەوە، بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٤١٩) لە ١١\١٠\١٩٧١دا. واتا لەم بەروارەدا قەزای شارەزووری ئێستا سەر بە [[قەزای دەربەندیخان]] بوو. * '''لە نێوان ساڵانی(١٩٧٧ - ١٩٨٦)دا؛''' دابڕانی (٣٤) کەرت لە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دەربەندیخان|ناحیەی دەربەندیخان]] و لکاندنیان بە ناوەندی [[قەزای دەربەندیخان]] و گۆڕینی ناوی ناحیەی دەربەندیخان بۆ [[ناحیەی زەڕایەن]] و گواستنەوەی ناوەندەکەی لە شارۆچکەی [[دەربەندیخان]]ەوە بۆ گوندی [[زەڕایەن]] و مانەوەی (٢٣) کەرت لە سنووری ئەم ناحیەیە بە پێی بڕیاری وەزارەتی حکومی مەحەللی ژمارە(٢٧٣٦٨)ی ساڵی ١٩٧٩. * '''لە نێوان ساڵانی(١٩٨٨ - ١٩٩٠)دا؛''' # ھێنانەکایەی (قەزای الاخوة) ناوەندەکەی لە موجەمەعی(الاخوة - برایەتی - [[باریکە، عەربەت|باریکە]]) بوو و [[ناحیەی تانجەرۆ]]ی لەسەر بوو. # ھەڵوەشاندنەوەی [[قەزای ھەڵەبجە]] و ھێنانەکایەی ناحیەی ھەڵەبجە ناوەندەکەشی [[ھەڵەبجەی تازە]] بوو بەسترایەوە بە (قەزای الاخوة)، بەپێی فەرمانی کۆماری ژمارە(١٠٤٧) لە ١٠\١٠\١٩٨٨دا. # گۆڕینی ناوی شارۆچکەی [[ھەڵەبجەی تازە]] بۆ (صدامیة حلبجة). # (أ) گۆڕینی ناوی (قەزای الاخوة) بۆ (قەزای صدامیة حلبجة) و گواستنەوەی ناوەندەکەی بۆ شارۆچکەی صدامیة حلبجة([[ھەڵەبجەی تازە]]). (ب) گۆڕینی ناوی [[ناحیەی تانجەرۆ]] بۆ (ناحیەی الاخوة) و ناوەندەکەشی لە موجەمەعی(الاخوة - برایەتی - باریکە) بوو. (ج) گۆڕینی ناوی [[ناحیەی زەڕایەن]] بۆ (ناحیەی شارەزوور) و دابڕانی لە [[قەزای دەربەندیخان]] و لکاندنی بە (قەزای صدامیة حلبجة)وە، بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٣١١) لە ٢٨\٦\١٩٨٩دا. <ref> https://uomustansiriyah.edu.iq/books/94357.html</ref> # دابڕانی (ناحیەی الاخوة) لە (قەزای صدامیة حلبجة) و لکاندنی بە [[قەزای سلێمانی]]یەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === دوای ڕاپەڕین === * لەدوای [[ڕاپەڕین]]ی بەھاری ١٩٩١ و بەبرِیاری پارێزگاری سلێمانی ئەوکات لە ساڵی ١٩٩٢دا ناوەکەی گۆردرا بە (پێشەوا) و دواتر بەھۆی فراوانبوونی ناوچەکەوە لەمانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٥ز بەفەرمانێکی ئەنجومەنی وەزیران-ئیدارەی سلێمانی کرا بە [[قەزا]] و ناویشی لێنرا (قەزای شارەزوور) و [[ھەڵەبجەی تازە]] کرا بە مەڵبەندی قەزاکە. یەک ناحیەی ھەیە کە ئەویش [[ناحیەی زەڕایەن]]ە، سەرەتا ناوی ناحیەی وارماوا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = فەرھەنگی شارەزوور(تایبەت بەقەزای شارەزوور | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2017020821233699494 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ | نووسەر = مەریوان فایەق | نووسەرەکانیتر = ھەڤاڵ ھەژار | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20230123184649/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2017020821233699494 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ناوی قائیمقامەکانی قەزای شارەزوور === # فەرھاد محەممەد ڕەسول، دەرچووی خانەی مامۆستایان لە ١٥-٦-١٩٩٥ تا ٣١-٨-١٩٩٦ قائیمقام بووە. # ماجد محەممەد شەریف، دەرچووی ئامادەیی پیشەسازی لە ٢٠-١٢-١٩٩٦ تا ١-٧-١٩٩٧ قائیمقام بووە. # بێرون عومەر فەتاح، دەرچووی ئامادەیی لە ٣١-١٢-١٩٩٧ تا ١-١-٢٠٠٠ قائیمقام بووە. # ئەحمەد حەمەنوری محەممەد، دەرچووی ناوەندی لە ١-١-٢٠٠٠ بۆ ٢٩-٤-٢٠٠٦ قائیمقام بووە. # فازڵ عومەر عبدالرحمان، دەرچووی کۆلێژی یاسا لە ٣٠-٤-٢٠٠٦ بۆ ماوەیەک بەوەکالەت قائیمقام بووە. # سۆران عەلی، دەرچووی کۆلێژی یاسا، لە ٢٥-٦-٢٠٠٧ تا ٢١-١٢-٢٠١٥ قائیمقام بووە. # ڕزگار غەفور ڕەحیم، دەرچووی کۆلێژی یاسا لە ٢١-١٢-٢٠١٥ دەستبەرکاربووە تا ئێستا بەردەوامە. == دانیشتیوان == بەگشتی دانیشتوانی قەزای شارەزوور [[ئیسلام]]، ئاینزای([[سوننە]])ن و ھەندێک تەریقەتی سۆفیگەری قادری و نەقشەبەندی تێدایە. لەگەڵ ژمارەیەک لەشوێنکەوتوانی ئاینی([[یارسان|کاکەیی]]) کە بە(ھاواری)یەکان ناسراون. * بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠١٨ ژمارەی دانیشتوانی قەزای شارەزوور ٧١٧٨٥ ھەزار کەس بووە. * بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠١٩ ژمارەی دانیشتوانی قەزای شارەزوور ٧٢٠٨٠ ھەزار کەس بووە. * بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتوانی قەزای شارەزوور ٨٠٣٨٥ ھەزار کەس بووە. == وێژە و ھونەر == * یەکەم کەناڵی تەلەفزیۆنی ناوخۆیی لەسالآنی نەوەدەکان بەناوی تەلەفزیۆنی(سۆسیالیست) پەخشیکردووە، بەلآم دواتر پەخشی کەناڵەکە راگیراوەو نەماوە. * یەکەم رِۆژنامە لەسنووری قەزای شارەزوور، رِۆژنامەی (ھەڵەبجەی تازە) بوو کە دوای شەش ژمارە ناوەکەی گۆردرا بە(برەو) و ٣٣ ژمارەی لێدەرچووەو لەلایەن کۆمەڵێک گەنجەوە خۆبەخشانە دەرکراوە. چەند رِۆژنامەو بلآوکراوەی تر ھەبوون لەوانە(متمانە، ڕای خەڵک، مەولەوی، ھەژین)، لەقەزاکەدا چەندین نوسەرو وەرگێرو رِۆژنامەنووس ھەن لەئێستادا کەخاوەنی چەندین بەرھەمن، بەسەدان خاوەن ماستەرو دەیان دکتۆرا لەئێستادا بوونی ھەیە. * بۆیەکەمجار لەدوای [[ڕاپەڕین|ڕاپەرینەوە]] رِۆژێک لەقەزاکەدا دیاریکرا بەناوی (ڕۆژی شارەزوور) لە ٨-٣-٢٠١٦ ئەم رۆژە کۆمەڵێک چالاکی تێدا ئەنجام دەدرێت. * ساڵانە چەندین چالاکی شانۆ و میوزیک و ھونەری جۆراوجۆر لەلایەن گەنجانی قەزاکەوە ئەنجام دەدرێت بەشێوەی خۆبەخشانە لەو گروپانەی رِۆڵی باشیان ھەبووە(تۆرِی رِۆژنامەنووسانی قەزای شارەزوور، گروپی میوزیکی چامە، گروپی شانۆیی نیشتمان).<ref> https://slemani.gov.krd/so/newsDetail.php?newsID=846&secID=5</ref> * هاوكات ئەم قەزایە چەندین کەسایەتی وەرزشی و هونەری لە ئێستادا هەیە کە هەریەکە لە ئاسۆ ڕۆستەم و بۆکان هەورامی دانیشتووی ئەم قەزایەن. == کارگێڕی == قەزای شارەزوور، لە [[ناحیەی زەڕایەن]] لەگەڵ ٤٨ [[گوند]] پێکھاتووە.<ref> {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان 2009 لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٣| نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}} </ref> مەڵبەندی قەزای شارەزوور شارۆچکەی [[ھەڵەبجەی تازە]]یە. === ناحیەی زەڕایەن(وارماوا) === {{div col|colwidth=12em}} * [[زەڕایەن]](ناوەند) * [[ئالان]] * [[ئاوایی شێخ حسێن]] * [[ئاوەکەڵە]] * [[ئەحمەدئاوا، وارماوا]] * [[بەردەکەڕ، وارماوا]] * [[بیدەن]] * [[بێسەڵمێن]] * [[تەپەکەڵ]] * [[تووەقوت]] * [[جەرداسنە]] * [[جۆلانە، وارماوا]] * [[چەم وژاڵە]] * [[حاسڵ]] * [[خەرجانە]] * [[داری قەلان]] * [[دسکەرە]] * [[دەق، وارماوا]] * [[زەلەڕەش]] * [[سارتکە، وارماوا]] * [[سێتەلانی خواروو]] * [[سێتەلانی سەروو]] * [[قلیجە]] * [[قەرەگۆلی خواروو]] * [[قەرەگۆلی سەروو]] * [[قەڵبەزە، وارماوا]] * [[کانی بەردینە، وارماوا]] * [[کانی توو، وارماوا]] * [[کانی کەوەی جوخ]] * [[کانی کەوەی کۆن]] * [[کانی کوێرە]] * [[کانی مرواری]] * [[کانی ھەمزە]] * [[کانی ھەنجیر، وارماوا]] * [[کانێسکان]] * [[کەڵەکاوی]] * [[کۆرەی خواروو]] * [[کۆرەی سەروو]] * [[کۆڵەبی، وارماوا]] * [[کۆمەڵگای نەسر]] * [[گەورەقەڵا، وارماوا]] * [[مالوانی ئیبراھیم کەریم]] * [[مالوانی حەمەی عەزیز]] * [[مالوانی ڕەشیدڕەمەزان]] * [[مەحمودخانی خواروو]] * [[مەحمودخانی سەروو]] * [[میرەدێ]] * [[یەخشی خواروو]] * [[یەخشی سەروو]] {{Div col end}} == قوتابخانە و خوێندنگاکانی قەزای شارەزوور == {{Div col|cols=٣}} # قوتابخانەی شارەزووری بنەڕەتی # قوتابخانەی سرودی بنەڕەتی # قوتابخانەی ھەتاوی بنەڕەتی # قوتابخانەی ئەحمەد موختار جافی بنەڕەتی # قوتابخانەی ھیوای بنەڕەتی # قوتابخانەی دەرسیمی بنەڕەتی # قوتابخانەی نالی بنەڕەتی # قوتابخانەی بێسارانی بنەڕەتی # قوتابخانەی شوڕشی بنەڕەتی # قوتابخانەی سەردەمی بنەڕەتی (١–٩) # قوتابخانەی بێریڤانی بنەڕەتی کچان (٧–٩) # قوتابخانەی ئاڵای بنەڕەتی کچان (٧–٩) # قوتابخانەی مەشخەڵانی بنەڕەتی کچان (٧–٩) # قوتابخانەی سەرکەوتنی بنەڕەتی کوڕان (٧–٩) # قوتابخانەی ھەورامانی بنەڕەتی کوڕان (٧–٩) # قوتابخانەی شەھیدانی بنەڕەتی کوڕان (٧–٩) # قوتابخانەی پێشکەوتنی ئێوارانی بنەڕەتی کوڕان (٧–٩) # قوتابخانەی خوێندنی خێرای شارەزووی تێکەڵاو (٧–٩) # ئامادەیی شەھید دانای کوڕان (پێشتر بەناوی ئامادەیی ئالانی کوڕان) بوو # ئامادەیی شەھید سیروانی کچان (پێشتر بەناوی ئامادەیی زەڵمی کچان) بوو # ئامادەیی زانای کوڕان # ئامادەیی شەمێرانی کچان # ئامادەیی مەولەوی ئێوارانی کوڕان # ئامادەیی چورچرای ئێوارانی کچان # خوێندنگای ئاینی شێخ مەعروفی نێرگزجار # باخچەی منداڵانی چرۆ # باخچەی منداڵانی پەپولە # باخچەی منداڵانی سارا {{Div col end}} == فەرمانگەکانی قەزای شارەزوور == {{Div col|cols=٣}} ١. قایمقامیەتی قەزای شارەزوور ٢.بەڕێوەبەرێتی پەروەردەی شارەزوور ٣. بەڕێوەبەرێتی ھاتوچۆی شارەزوور ٤. بەشی پۆلیسی شارەزوور ٥. یاریدەدەرێتی ئاسایشی شارەزوور ٦. بنکەی پۆلیسی شارەزوور ٧. بنکەی پۆلیسی ئاگرکوژێنەوەی شارەزوور ٨. فەرمانگەی کارەبای شارەزوور ٩. دادنووسی شارەزوور ١٠. فەرمانگەی ئاوی شارەزوور ١١. نوسینگەی کارتی زانیاری شارەزوور ١٢. بانکی شارەزوور ١٣. فەرمانگەی تاپۆی شارەزوور ١٤. بەڕێوەبەرێتی کشتوکاڵی شارەزوور ١٥. فەرمانگەی ھونەر و ڕۆشنبیری شارەزوور ١٦. کتێبخانەی گشتی شارەزوور ١٧. فەرمانگەی ئاماری شارەزوور ١٨. ناوەندی شارەزووری کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکانی عێراق ١٩. نەخۆشخانەی گشتی شەھید ڕەئوف بەگ لەشارەزوور ٢٠. فەرمانگەی پۆستە و گەیاندنی شارەزوور ٢١. دارایی شارەزوور ٢٢. کۆلێژی پەروەردەی شارەزوور ٢٣. تێبینەرایەتی ئەوقافی شارەزوور {{Div col end}} == گەڕەکەکانی قەزای شارەزوور == {{Div col|cols=٢}} ١. ڕزگاری ٢. مامۆستایان ( عەنەبییەکان) ٣. بەختیاری ( ھەڵەبجەییەکان) ٤. شارستانی ( زەمەقییەکان) ٥. ھەواران ٦. سورێن ( خورماڵییەکان) ٧. ئازادی ( سیروانییەکان بەشی سەرەوە) ٨. [[شارەوانی]] ( سیروانییەکان بەشی خوارەوە) ٩. ڕۆژئاوا {{Div col end}} ۱۰.گەڕەکی شەهیدان == ناوی مزگەوتەکانی قەزای شارەزوور == {{Div col|cols=٣}} # مزگەوتی گەورە # مزگەوتی نالی # مزگەوتی فیردەوس # مزگەوتی غفران # مزگەوتی قازی محەممەد # مزگەوتی ئیبن سلاح شارەزووری # مزگەوتی شێخ معروفی نێرگزەجاڕ # مزگەوتی عومەری کوڕی خەتاب # مزگەوتی مەلا عەبدولکەریمی مدڕیس # مزگەوتی شێخ سەعیدی پیران # مزگەوتی نوور # مزگەوتی ئەبوبەکری سدیق # مزگەوتی شافعی # مزگەوتی شێخ عومەری بیارە # مزگەوتی شێخ عەلادینی نەقشبەندی # مزگەوتی سیراجەدین # مزگەوتی شێخ محمودی حەفید # مزگەوتی عوسمانی کوڕی عەفان # مزگەوتی ڕاشیدین # مزگەوتی شەھیدان # مزگەوتی تەقوا # مزگەوتی حاجی محەمەدی سەفرە {{Div col end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی}} {{گوندەکانی قەزای شارەزوور}} {{پارێزگای سلێمانی}} {{قەزاکانی ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Sharazoor District}} [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:قەزاکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:قەزاکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:قەزاکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:قەزاکانی کوردستان]] p8a96tvggo9lmc5auqxxzd92a5th6g8 0 118392 1660929 1502135 2026-09-04T22:36:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1660929 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} }} [[پەڕگە:Duraid Lahham.jpg|وێنۆک|دورەید لەحام]] '''دورەید محمد حسن لەحام''' ناسراوە '''بەغەوار''' لە ٣١ کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٣٤ لەدیمەشق لەدایک بووە ھونەرمەند و دەرهێنەری کۆمیدی سووری بووە و پاڵیۆزی نیازە پاکەکانی یونیسیڤ بووە لە [[ڕۆژهەڵاتی ناوین]] و [[باکووری ئەفریقا]]. ==ژیان== لەحام لەزانکۆی [[دیمەشق]] بەشی زانیاری فیزیا و کیمیایی تەواوکردووە و تاکو ساڵی ١٩٥٩ لە شاری صڵخد لە باشووری [[سووریا|سوریا]] وەکو مامۆستا کاری کردووە دواتر لەزانکۆی دیمەشق موحازەرەی وتۆتەوە. لە ساڵی ١٩٦٠ لەسەر بانگھێشتی دکتۆر صباح قبانی بەڕێوەبەری تلەفزوێنی سوریا دورەید لەحام لەو تەلەفزیۆنە ھونەری نواندی کردووە دواتر ڕویکردۆتە ھونەری نواندی سەرشانۆ، بەکەسایەتی غوار تووشەی کۆمیدی ناوبانگی دەرکردووە، لەساڵی ١٩٩٧ وەکو باڵیۆزی نیازە پاکەکان بۆ ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقیا لەلایەن ڕێکخراوی یونیسیڤەوە ھەڵبژێردراوە بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٦ بەھۆی جەنکی دژ بەلوبنان دەستی لەپۆستەکەی کشانۆتەوە، خاوەنی نیشانەی مافی ڕەوای سوریا و ئەستێرەکانی ئوردن و ڕۆشنبیری تونسە و بێجگە لە ژمارەیەکی زۆری نیشانە و خەڵات و بڕوانامەی ڕێزلێنانی باڵیۆزەکانی جیھانی و وڵاتە عەرەبیەکان. نازناوی غوار تووشە دورەید لەحام خۆی بۆخۆی ھەڵیبژاردووە وەکو نازناوێکی نمونەیی و دواتر ھەر بەم نازناوی ناوبانگی دەرکردووە، بەشداری لە ١٥ ھەڵقە و ١٢ شانۆگەری و ٣٣ [[فیلم]] و ٥٤ گۆرانیشی وتوە و ٣ بەنامەشی پێشکەش کردووە. ھەڵوێستی ڕون و ئاشکرای دورەید لەحام ناسراو بەغەوار بەرامبەر بەشەڕی ناوخۆی سوریا ئەوەیە کە دژ بە شوڕشگێڕەکانە و ئەو شۆڕشەش باوەڕپێنەکراوە. ==سەرچاوە== *[https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D8%B1%D9%8A%D8%AF_%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%85 ویکیپیدیای عەرەبی] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تەلەڤیزیۆن|سووریا|فیلم|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Duraid Lahham}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:خەڵکی عەرەب]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی دیمەشق]] 5aysu7445mtrkzlct7b2jlu5f3sxlap 0 118458 1660443 1510154 2026-09-04T14:53:20Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660443 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێ‌ سەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''عۆفرە حازە''' ناوی تەواوی '''بات شیفع حازە''' ([[١٩٥٧]] - [[٢٠٠٠]]) لەلای عەرەبەکان ناسراوە بە عەفرا ھەززاع، [[گۆرانیبێژ]] و ھونەرمەندێکی ئیراسیلی بووە و لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] و [[ئەوروپا]] و ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا ناوبانگی دەرکردووە، لە ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٧ لە [[باشوور]]ی شاری تەلئەبیب و خێزانێکی [[جولەکە]] لەدایکبووە، لەدوای چەند ساڵێکی کەم لەدایکببوونی براکانی پێشنیازیان بۆ باوکی کرد نازناوی عۆفرەی بۆ ھەڵبژێرن واتا ئاسکە ئەویش ڕازی بووە. لەساڵی ١٩٧١ لەتەمەنی ١٢ ساڵیدا عۆفرە لەئاھەنگێکی ھاوسەرگیریدا گۆرانی وتوە و بەھۆی دەنگە خۆشەکەیەوە داوایان لێکردووە ببێت بە ئەندامی یەکێک لە شانۆگەرییەکان و ئەویش پەوەندی پێوە کردوون، لەساڵی ١٩٧٤ بەشداری لەکێبڕکێیەکی گۆرانی ووتن کردووە و پلەی سێیەمی بەدەستھێناوە، دواتر خوی داوەتە گۆرانی ووتن تاکو ناوبانگە دەرکردووە، لەساڵی ١٩٧٥ لەگەڵ تیمێک لە گۆرانیبێژان و ھونەرمەندان ڕۆشتووە بۆ ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا و ئاھەنگێگی مۆسیقاژەنین و نواندنیان سازکردووە بەناوی ئێرە ئیسرائیلە. لەساڵی ١٩٧٩ عۆفرە لەفیلمێکی ئیسرائیلیدا بەشداری کردووە و گۆرانی سەرەکی فیلمەکەی پێشکەشکردووە ئەمەش بۆتە دەستپێکێکی گەورە بۆیی و بۆتە ناودارترین گۆرانیبێژەکانی ئیسرائیل، لە ساڵی ١٩٨٣ لە پێشبڕکێیەکی گۆرانی ووتندا لە [[ئەڵمانیا]] بەشداری کردووە و پلەی دووەمی بەدەستھێناوە و بۆتە ھۆی ناوبانگ دەکردنی لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا، لە ساڵی ١٩٨٤ کۆمەڵی گۆمەڵێک گۆرانی تۆمارکردووە و لەلایەن کۆمپانیایەکی بەریتانیەوە بڵاوکروکراوەتەوە و سەرکەوتنێکی گەورەی لە ئەوروپا بەدەستھێناوە. عۆفرە دوای ئەوەی بە زمانەکانی عەرەبی و ئینگلیزی و فەرەنسی گۆرانی ووتوە لەناوەندی عەرەبی و ئەمریکا و ئەوروپا زیاتر ناوبانگی دەکردووە و لەژیانی گۆرانی ووتنیدا نزیکەی ٣٠ ئەلبومی تۆمارکردووە و لە ٢٣ مانگی شوباتی ساڵی ٢٠٠٠ بەھۆی نەخۆشیەوە کۆچی دوایی کردووە. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای عەرەبی. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسرائیل|ژن|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Ofra Haza}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی جوو]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئیسرائیلی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی مۆسیقای جیھانی]] 3mqrc97eq0ax3z4sc4p6nxfp9evtpr8 0 119505 1660806 1659279 2026-09-04T20:34:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1660806 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Jose Rizal full.jpg|وێنۆک|خۆزێ ڕیزاڵ]] '''خۆزێ ڕیزاڵ''' (ماوەی ژیان: ١٩ی حوزەیرانی ١٨٦١ لە خێزانێکی دەوڵەنەمد لە کالامبای سەربە پارێزگای لاغۆنا لە فلپین تاکوو٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٨٩٦) ە، زانا و نیشتیمان پەروەرێکی فلیپینی بووە، کەسایەتیەکی سەرەکی بووە لەدامەزراندنی فلیپین لە سەردەمی داگیرکاری ئیسپانی. خۆسیە ڕیزاڵ بەپاڵەوانی فلیپین دەژمێردرێت و ھەموو ساڵێک وەکو چەژنێکی نیشتیمانی کە بە ڕۆژی ڕیزاڵ ناسراوە یادی مردنی دەکرێتەوە،. ڕیزاڵ بڕوانامەی لە ھونەر بەدەستھێناوە، بەتەنیا ڕۆشتووە بۆ مەدرید و لەوێ لە زانکۆی کەمبلۆتنسی درێژەی بەخوێندن داوە و بڕوانامەی لە پزیشکیدا بەدەستھێناوە، پاشان نێردراوە بۆ زانکۆی پاریس و بۆ جاری دووەم بڕوانامەی دکتۆرای لە زانکۆی ھایدلبرگ بەدەستھێناوە، بەتوانابووە لە زمانە جیاجیاکان و بەڵای کەمەوە ١٠ زمانی زانی وە نووسەر و شاعیر ڕۆژنامە نووس بووە و ژمارەیەکی زۆر چیرۆکی بڵاوکردۆتەوە. خۆسیە ڕیزاڵ زۆر بەھرەمەندبووە لە وێنەکێشان و بواری پزیشکیدا و لەسەر دەستی ئەو چاوە گوێرەکانی دایکی چاک بۆتەوە، کاتێک کە ڕۆمانی دەستم تێوە مەدە و وێرانکەری بڵاوکردۆتەوە ناوبانگی بەجیھاندا بڵاوبۆتەوە، لەم دوو ڕۆمانەدا باسی لەئەنجامە خراپەکانی داگیرکاری ئیسبانیا و ئەو پێشێلکاریانە کردووە کە ھێزی داگیرکاری ئیسبانیا دژ بە فلیپینیەکان ئەنجامی داوە. چیرۆکەکانی بۆتە ھۆی نانەوەی واژەواژێکی گەورە کە مەبەست لێی بەئاگەدارھێنانەوە فلیپینیەکان بووە تاکو ڕاپەڕن دژ بە ئیسپانیا، ھەر بەھۆی چیرۆک و ڕۆمانەکانیەوە دەستگیرکراوە و زیندانیان کردووە و لە گۆڕەپانێکی گشتیدا لە ٣٠ دیسەمبەری ساڵی ١٨٩٦ لەسێدارە دراوە، ڕوداوی لەسێدارەدانەکەشی بۆتە مایەی ئەوەی لە ٣٠ دیسەمبەری ساڵی ١٨٩٦ فلیپینیەکان دژ بە داگیرکاری ئیسپانیا ڕاپەڕنن و شۆڕش بەرپابکەن و ئیسپانیەکان وەدەربنێن و لە ساڵی ١٨٩٨ سەربەخۆیی ڕابگەیەنن. خۆسیە ڕیزاڵ ئەمڕۆ وەکو باڵاترین پاڵەوانێکی نیشتیمانی فلیپین وێنە و پەیکەرەکانی شەقام و شۆستە و گۆڕەپانە گشتیەکانی فلیپینی گرتۆتەوە. == وتەکانی == * ئەوەی لەسەر خۆڵ بنیاتبنرێ بێگومان ھەر دەڕوخێت * ئەگەر ملکەچ نەبێت دیکتاتۆریش نابێت * چ سودێک لەسەربەخۆیی دەبینین ئەگەر ملکەچەکانی ئەمڕۆ لەباشە ڕۆژا ببن بەدیکتاتۆر * گۆمان کردن لەخوا گۆمان کردنە لە ویژدانی مرۆڤ و گومان کردنە لەھەموو شتەکان * دیکتاتۆریەت لەڕێگای گەمژەیی کەسانی دیکەوە دروست دەبێت == سەرچاوە == * [//ar.wikipedia.org/wiki/خوسيه_ريزال ویکیپیدیای عەرەبی] {{پۆلی کۆمنز|José Rizal}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|سیاسەت|فلیپین|ژاپۆن|شیعر}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦١]] [[پۆل:مردووانی ١٨٩٦]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:شۆڕشگێڕانی لەسێدارەدراو]] [[پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو]] loct10kkeqmrpegsaei3sfe3rs1asrc 0 119873 1660371 1565388 2026-09-04T13:24:08Z DreamHourFlight 39788 بەستەر بۆ باوکی 1660371 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز |image = Abdullah of Saudi Arabia.jpg |imgw = |title = [[شای عەرەبستانی سعوودی]]{{ھن}}[[خزمەتکاری دوو حەرەمی پیرۆز]] |succession = [[شای عەرەبستانی سعوودی]] |reign = {{Nowrap|١ی ئابی ٢٠٠٥ – ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}} |cor-type = [[بەیعەت]] |coronation = ٢ی ئابی ٢٠٠٥ |predecessor = [[فەھد کوڕی عەبدولعەزیز|فەھد]] |suc-type = {{Nowrap|جێگرەوە}} |successor = [[سەلمان کوڕی عەبدولعەزیز|سەلمان]] |reign1 = ٢ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦ – ١ی ئابی ٢٠٠٥ |reign-type1 = ماوەی جێنشینی |spouses = Alanoud Al Fayez {{بچووک|(١٩٧٢–٢٠٠٣)}}{{ھن}}Jawahir bint Ali Hussein{{ھن}}Aida Fustuq {{بچووک|(تەڵاقدراو)}}{{ھن}}Munira Al Otaishan{{ھن}}Munira bint Abdullah Al Al Shaykh{{ھن}}Tathi bint Mishan al Faisal al Jarba{{ھن}}{{بچووک|(یان زیاتر لە ٧ ھاوسەر)}} |issue-link = #Personal life |issue = Prince Khaled{{ھن}}Prince Mutaib{{ھن}}Prince Mishaal{{ھن}}Prince Abdulaziz{{ھن}}Prince Turki{{ھن}}Prince Badr{{ھن}}Princess Nora{{ھن}}Princess Aliya{{ھن}}Princess Adila{{ھن}}Princess Maryam{{ھن}}Princess Sahab{{ھن}}Princess Sahar{{ھن}}Princess Maha{{ھن}}Princess Hala{{ھن}}Princess Jawahir{{ھن}}Princess Anoud{{ھن}}Prince Saud{{ھن}}Prince Bandar |full_name = Abdullah ibn Abdilaziz{{ھن}}الملک عبداللە |house = [[ئالی سعوود]] |father = [[عەبدولعەزیز ئالسعوود]] |mother = [[فەھدە کچی عاسی شورەیم|فەھدە شورەیم]] |birth_date = {{Birth date|1924|8|1|df=y}} |birth_place = [[ڕیاز]]، [[نەجد]]{{ھن}}{{بچووک|(ئێستا [[عەرەبستانی سعوودی]])}} |death_date = {{Death date and age|٢٠١٥|١|٢٣|١٩٢٤|٨|١|df=y}} |death_place = ڕیاز، عەرەبستانی سعوودی |date of burial = ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ |place of burial = [[گۆڕستانی عوود]]، ڕیاز |cause of death = |religion = [[ئیسلام]] ([[سوننە]])}} '''عەبدوڵڵای کوڕی عەبدولعەزیز''' (ماوەی ژیان: ١ی ئابی ١٩٢٤ لە [[ڕیاز]] لە [[سعودیە]] تاکوو ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥)<ref>https://www.alarabiya.net/ar/saudi-today/رحیل-الملک-عبد {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407103350/https://www.alarabiya.net/ar/saudi-today/%D8%B1%D8%AD%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%83-%D8%B9%D8%A8%D8%AF |date= ٧ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> پاشای [[عەرەبستانی سعوودی]] و پاسەوانی دوو مزگەوتە پیرۆزەکە (بە [[عەرەبی]]:خادم الحرمین الشریفین) بوو ئەمەش لەوەتەی ٢ی ئابی ٢٠٠٥ تاکوو ڕۆژی مردنی واتە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ بوو،<ref>https://www.alarabiya.net/ar/saudi-today/2015/01/23/رحیل-الملک-عبد {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407103404/https://www.alarabiya.net/ar/saudi-today/2015/01/23/%D8%B1%D8%AD%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%83-%D8%B9%D8%A8%D8%AF |date= ٧ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181019000743/http://www.alriyadh.com/1015769</ref>لەدوای مردنی براکەی [[سەلمان کوڕی عەبدولعەزیز]]ی ھەردوو پۆستەکەی وەرگرت. بەپێی گۆڤاری ''Forbes''، شا عەبدوڵڵا ٨ەمین کەسایەتی کایگەر و بەتوانا بوو لە ئاستی جیھان. ڕۆژی ٢٣ی ئابی ٢٠١٥ لە تەمەنی ٩٠ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عەرەبستانی سعوودی|دەیەی ٢٠١٠|زانستی سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Abdullah of Saudi Arabia}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٥]] [[پۆل:شاکانی سعوودیە]] gb5n4qydoad38aufyso4y6m8bujfn5x 10 119879 1661043 1079108 2026-09-05T10:52:05Z DreamHourFlight 39788 چاککردنی چەند کێشەیەک 1661043 wikitext text/x-wiki {{infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn | abovestyle = background-color: #cbe; font-size: 125% | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | subheader1 = {{#if: {{{title|}}} |<!-- TITLETEXT SWITCH: EMBEDDED BY REALM (ALPHABETICALLY) --> ''{{{title|}}}'' <small>{{{titletext|{{#switch:{{lc:{{{more}}}}} | no = | austria = ''[[:en:Emperor of Austria#Full titles|(زیاتر...)]]'' | belgium = ''[[:en:Monarchy of Belgium#Title|(زیاتر...)]]'' | britain = ''[[:en:Style of the British sovereign#Styles of British sovereigns|(زیاتر...)]]'' | china = ''[[:en:Chinese sovereign|(زیاتر...)]]'' | cyprus = ''[[:en:Style of the Greek Sovereign#List of changes to the royal style|(زیاتر...)]]'' | denmark = ''[[:en:Style of the Danish sovereign|(زیاتر...)]]'' | en-sco = ''[[:en:Style of the British sovereign#Styles of English and Scottish sovereigns|(زیاتر...)]]'' | england = ''[[:en:Style of the British sovereign#Styles of English sovereigns|(زیاتر...)]]'' | ethiopia = ''[[:en:Emperor of Ethiopia#Style|(زیاتر...)]]'' | france = ''[[:en:Style of the French sovereign#List of changes to the royal style|(زیاتر...)]]'' | hre = ''[[:en:Holy Roman Emperor#Coronation|(زیاتر...)]]'' | hungary = ''[[:en:Styles of Hungarian sovereigns|(زیاتر...)]]'' | italy = ''[[:en:Style of the Italian sovereign|(زیاتر...)]]'' | jerusalem = ''[[:en:Kings of Jerusalem#Kings of Jerusalem (1099–1291)|(زیاتر...)]]'' | luxembourg = ''[[:en:Grand Duke of Luxembourg#Full titles|(زیاتر...)]]'' | malaysia = ''[[:en:Malay titles#Malay_royalty|(زیاتر...)]]'' | monaco = ''[[:en:Style of the Monegasque sovereign|(زیاتر...)]]'' | netherlands = ''[[:en:Monarchy of the Netherlands#Full title|(زیاتر...)]]'' | norway = ''[[:en:Style of the Norwegian sovereign|(زیاتر...)]]'' | parma = ''[[:en:List of Dukes of Parma|(زیاتر...)]]'' | portugal = ''[[:en:Style of the Portuguese sovereign|(زیاتر...)]]'' | russia = ''[[:en:Tsar#Full style of Russian Sovereigns|(زیاتر...)]]'' | scotland = ''[[:en:Style of the monarchs of Scotland#From the late Middle Ages to the Acts of Union|(زیاتر...)]]'' | sicilies = ''[[:en:Kingdom of the Two Sicilies#Titles of King of the Two Sicilies|(زیاتر...)]]'' | spain-crown = ''[[:en:List of titles and honours of the Spanish Crown|(زیاتر...)]]'' | spain-heir = ''[[:en:Titles held by the heir apparent to the Spanish Throne|(زیاتر...)]]'' | sweden = ''[[:en:Style of the Swedish sovereign|(زیاتر...)]]'' }}}}}</small> }} | imageclass = photo | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|{{{imgw|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1.0|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: #e4dcf6 | header1 = {{#if:{{{succession|}}}|{{{succession}}} {{#if:{{{moretext|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext}}}</small>}}}}}} | label2 = {{Ifempty| {{{reign-type|}}} |{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|فەرمانڕەوایی}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data2 = {{{reign|}}} | label3 = {{#switch:{{lc:{{{cor-type}}}}} | britain = [[Coronation of the British monarch|تاج لەسەر نان]] | france = [[Coronation of the French monarch|تاج لەسەر نان]] | hre = [[Coronation of the Holy Roman Emperor|تاج لەسەر نان]] | hungary = [[Coronation of the Hungarian monarch|تاج لەسەر نان]] | japan = [[Enthronement of the Japanese Emperor|Enthronement]] | malaysia = [[Installation of the Malaysian Sovereign|دامەزراندن]] | norway = [[Royal coronations in Norway|تاج لەسەر نان]] | ottoman = [[Sword of Osman|پشتێنکردنی شمشێر]] | poland = [[Coronations in Poland|تاج لەسەر نان]] | russia = [[Coronation of the Russian monarch|تاج لەسەر نان]] | #default = {{{cor-type|[[تاج لەسەر نان]]}}} }} | data3 = {{{coronation|}}} | label4 = Investiture | data4 = {{{investiture|}}} | label5 = {{{pre-type|پێشوو}}} | data5 = {{{predecessor|}}} | label6 = {{{suc-type|جێگر}}} | data6 = {{{successor|}}} | label7 = {{{reg-type|Regent}}} | data7 = {{{regent|}}} | header8 = {{#if:{{{succession1|}}}|{{{succession1}}} {{#if:{{{moretext1|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext1}}}</small>}}}}}} | label9 = {{ifempty| {{{reign-type1|}}} | {{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|فەرمانڕەوایی}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data9 = {{{reign1|}}} | label10 = {{{cor-type1|تاج لەسەر نان}}} | data10 = {{{coronation1|}}} | label11 = {{{pre-type1|پێشوو}}} | data11 = {{{predecessor1|}}} | label12 = {{{suc-type1|جێگر}}} | data12 = {{{successor1|}}} | label13 = {{{reg-type1|Regent}}} | data13 = {{{regent1|}}} | header14 = {{#if:{{{succession2|}}}|{{{succession2}}} {{#if:{{{moretext2|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext2}}}</small>}}}}}} | label15 = {{ifempty| {{{reign-type2|}}} | {{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|فەرمانڕەوایی}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data15 = {{{reign2|}}} | label16 = {{{cor-type2|تاج لەسەر نان}}} | data16 = {{{coronation2|}}} | label17 = {{{pre-type2|پێشوو}}} | data17 = {{{predecessor2|}}} | label18 = {{{suc-type2|جێگر}}} | data18 = {{{successor2|}}} | label19 = {{{reg-type2|Regent}}} | data19 = {{{regent2|}}} | header20 = {{#if:{{{succession3|}}}|{{{succession3}}} {{#if:{{{moretext3|}}}|{{nobold|<small>{{{moretext3}}}</small>}}}}}} | label21 = {{ifempty| {{{reign-type3|}}} | {{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|فەرمانڕەوایی}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}} }} | data21 = {{{reign3|}}} | label22 = {{{cor-type3|تاج لەسەر نان}}} | data22 = {{{coronation3|}}} | label23 = {{{pre-type3|پێشوو}}} | data23 = {{{predecessor3|}}} | label24 = {{{suc-type3|جێگر}}} | data24 = {{{successor3|}}} | label25 = {{{reg-type3|Regent}}} | data25 = {{{regent3|}}} | header26 = {{#if: {{{succession|}}} | <div style="height: 4px; width:100%;"></div>}} | label27 = Consort | data27 = {{{queen|}}} | label28 = {{{spouse-type|{{#switch:{{{type}}}|monarch={{#switch:{{{consort}}}|yes=Spouse|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=ھاوسەر|Consort}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}}|majesty={{#switch:{{{consort}}}|yes=ھاوسەر|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=ھاوسەر|Consort}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}}|ھاوسەر}}}}} | data28 = {{{spouse|}}} | label29 = {{{spouses-type|ھاوسەر}}}<!--FOOLPROOFING. USE NOT GENERALLY ENCOURAGED: USE spouse--> | data29 = {{{spouses|}}} | label30 = {{#if:{{{spouse 2|}}} | ھاوسەر | ھاوسەرەکان }} | data30 = {{#if: {{{spouse 1|}}}| {{unbulleted list | {{{spouse 1}}} | {{{spouse 2|}}} | {{{spouse 3|}}} | {{{spouse 4|}}} | {{{spouse 5|}}} | {{{spouse 6|}}} | {{{spouse 7|}}} | {{{spouse 8|}}} | {{{spouse 9|}}} }}}} | label31 = منداڵ(ەکان){{#if:{{{issue-link|}}}|<br><span style="font-size:smaller; font-weight:normal">''[[{{{issue-link}}}|{{#if:{{{issue-pipe|}}}|{{{issue-pipe}}}|وردەکارییەکان}}]]''</span>}} | data31 = {{{issue|}}} | data32 = {{#if:{{{full name|}}}{{{family_name|}}}{{{clan_name|}}}{{{given_name|}}}{{{era dates|}}}{{{regnal name|}}}{{{posthumous name|}}}{{{temple name|}}}| {{Infobox|bodystyle=border-collapse:collapse; border-spacing:0px; border:none; width:100%; margin:0px; font-size:100%; clear:none; float:none | headerstyle = text-align:right | datastyle = text-align:right; padding-right:0.7em; | header1 = {{#if:{{{full name|}}}|ناوی تەواو}} | class2 = nickname <!-- "nickname" is the correct parameter value for hCard --> | data2 = {{{full name|}}} | header3 = {{#if:{{{family_name|}}}{{{clan_name|}}}{{{given_name|}}}|ناوی تەواو}} | data4 = {{#if:{{{family_name|}}}{{{clan_name|}}}{{{given_name|}}}| {{unbulleted list | 1 = {{#if: {{{family_name|}}} | [[:en:Chinese surname|دواناو]]: <span class="nickname">{{{family_name}}}</span> }} | 2 = {{#if: {{{clan_name|}}} | [[:en:Chinese surname|ناوی خێڵ]]: <span class="nickname">{{{clan_name}}}</span> }} | 3 = {{#if: {{{given_name|}}} | [[:en:Chinese given name|ناو]]: <span class="nickname">{{{given_name}}}</span> }} }}}} | header5 = {{#if: {{{era dates|}}} |{{#if:{{{era name|}}}|ناو و&nbsp;}}سەردەمی مێژوویی}} | data6 = {{#if: {{{era dates|}}} | {{#if:{{{era name|}}}|{{{era name}}}:&nbsp;}}{{{era dates}}} }} | header7 = {{#if: {{{regnal name|}}} |[[ناوی شاھانە]]}} | data8 = {{{regnal name|}}} | header9 = {{#if: {{{posthumous name|}}} | [[ناوی دوای مردن]]}} | data10 = {{{posthumous name|}}} | header11 = {{#if: {{{temple name|}}} | [[ناوی پەرستگا]] }} | data12 = {{{temple name|}}} }} }} | label33 = {{{native_lang1}}} | data33 = {{#if: {{{native_lang1|}}}|{{{native_lang1_name1|}}}}} | label34 = {{{native_lang2}}} | data34 = {{#if: {{{native_lang2|}}}|{{{native_lang2_name1|}}}}} | label35 = {{{native_lang3}}} | data35 = {{#if: {{{native_lang3|}}}|{{{native_lang3_name1|}}}}} | label36 = {{{native_lang4}}} | data36 = {{#if: {{{native_lang4|}}}|{{{native_lang4_name1|}}}}} | label37 = {{{native_lang5}}} | data37 = {{#if: {{{native_lang5|}}}|{{{native_lang5_name1|}}}}} | label38 = [[خانەدان|{{{house-type|{{#switch:{{{house-type}}}|خێزان}}}}}]] | data38 = {{{house|}}} | label39 = [[خانەدان|{{{house-type|{{#switch:{{{house-type}}}|خێزان}}}}}]] | data39 = {{{royal house|}}} | label40 = [[خانەدان]] | data40 = {{{dynasty|}}} | label41 = باوک | data41 = {{{father|}}} | label42 = دایک | data42 = {{{mother|}}} | label43 = لەدایکبوون | data43 = {{br separated entries| {{{birth_name|}}} | {{{birth_date|}}} | {{{birth_place|}}} }} | label44 = مردن | data44 = {{br separated entries| {{{death_date|}}} | {{{death_place|}}} }} | label45 = ناشتن | data45 = {{br separated entries |1= {{{burial_date|{{{date of burial|}}}}}} |2= {{#if:{{{burial_place|{{{place of burial|}}}}}}|<span class="label">{{{burial_place|{{{place of burial|}}}}}}</span>}} }} | label46 = ئایین | data46 = {{{religion|}}} | label47 = پیشە | data47 = {{{occupation|}}} | label48 = {{#if:{{{signature_type|}}}| {{{signature_type}}} | واژوو }} | data48 = {{#if:{{{signature|}}}|[[File:{{{signature}}}|125px|alt={{{signature_alt|}}}|واژووی {{PAGENAME}}]]}} }}{{#if:{{{pronunciation|}}}|[[Category:Biography template using pronunciation]]}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> l24ekjy59fmnijufftoxhemytc7fic3 10 119910 1660411 1590007 2026-09-04T13:38:29Z Amine yousefi 16159 داڕێژەکە لەسەر وتارەکان بەستەرێکی سووری Greek دروست دەکات، بزانم چاک دەبێت. 1660411 wikitext text/x-wiki {{زمان لەگەڵ ناو|el|یۆنانی|''{{{1}}}''|links={{{links|yes}}}}}<noinclude> {{documentation|داڕێژە:Lang-x/doc}} </noinclude> nck64gowg7a405vfqj2j2gmaiiuczbx 0 120122 1660783 1659557 2026-09-04T20:26:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660783 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''سێکوچکەی بابان''' بەو سێ شاعیرە کوردە دەوترێ ([[نالی]]، [[سالم]] و [[کوردی (ھۆنراوەنووس)|کوردی]])، ئەم سێ شاعیرە ڕێبەری و دامەزرێنەری شیعری کلاسیکی [[کوردی]] بوون لە سەردەمی [[میرنشینی بابان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dengieme.com/میرنشینی-بابان-و-مێژووی-زێڕینی-فەرهەن/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160429042239/http://dengieme.com/میرنشینی-بابان-و-مێژووی-زێڕینی-فەرهەن/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160429042239/http://dengieme.com/میرنشینی-بابان-و-مێژووی-زێڕینی-فەرهەن/ |date=٢٩ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> == نالی == {{وتاری سەرەکی|نالی}} نالی ناوی خدرە (١٨٠٠–١٨٥٦)<ref>[http://www.radionawxo.org/kurdi/index.php/baiografy/item/874-نالی کوڕی ئەحمەدی شاوەیسی ئاڵی بەگی میکایلیە لە گوندی خاک و خۆڵ ڕادیۆ ناوخۆ] {{webarchive|url=https://archive.today/20131114181051/http://www.radionawxo.org/kurdi/index.php/baiografy/item/874-نالی |date=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> کوڕی [[ئەحمەدی شاوەیسی ئاڵی بەگی میکایلی]]ە لە گوندی [[خاک و خۆڵ]]، لە [[دەشتی شارەزوور]] ھاتوەتە دنیاوە. ھەر لە تەمەنی منداڵی نراوەتە بەر خوێندن لە [[حوجرە]]. لە سەرەتاوە وردەکتێبی [[فارسی]] و [[قورئان]]ی خوێندووە، دواتر زانستەکانی تری [[قورئان]] و فەرموودە و [[سەرف و نەحو]] و کەلام، بەلاغە، و فەلەک و فیقھ و سیرەی خوێندووە. تا خوێندنی ئەمانەی تەواو کردووە و دواتر ئیجازەی عیلمی وەرگرتوو، لە چەندەھا شوێن وەک [[سنە]] و [[سابڵاخ]] و [[ھەڵەبجە]] و [[سلێمانی]] و لای چەندەھا مامۆستای باشی ئەو سەردەمەی خۆی خوێندویەتی. دوای تەواوبوونی خوێندنەکەی، ''نالی'' [[مەلا]]یەکی باش و ڕۆشنبیرێکی گەورەی لێدەردەچێت، بێجگە لە زاراوەی دەیکی کە کوردی بووە [[فارسی]] و [[تورکی]] و [[عەرەبی]]شی بە باشی زانیوە، تەنانەت شیعریشی پێ نووسیوون. دەکرێت بوترێت نالی شاعیر بەردی بناغە و دامەزرێنەری قوتابخانەی شیعری بابان بووە و یەکێک بووە لە گەوەرەترین شاعیرانی [[سۆرانی]] لە سەردەمی خۆی و لە ئێستاشدا. == سالم == {{وتاری سەرەکی|سالم}} '''عەبدوڕەحمان بەگی ساحێبقران''' ([[١٨٠٠]]-[[١٨٦٦]]) ناسراو بە '''سالم''' ھۆنراوەنووسێکی کلاسیکی زمانی کوردی بووە. سالم و مستەفا بەگی ساحێبقران ناسراو بە [[کوردی (ھۆنراوەنووس)|کوردی]] ئامۆزای یەکترن. سالم کوڕی محەممەد بەگی کوڕی ئەحمەد بەگی ساحێبقرانە و لە ساڵی ١٨٠٠دا لە شاری [[سلێمانی]] ھاتوەتە دنیا. لە ساڵی ١٨٦٦دا مردووە و لە [[گردی سەیوان]] لە شاری [[سلێمانی]] بە خاک سپێردراوە. == کوردی == {{وتاری سەرەکی|کوردی}} '''مستەفا بەگی کوڕی مەحموود بەگی ساحێبقڕان'''، ناسراو بە '''کوردی'''، لە ساڵی ١٨١٢ز لە [[سلێمانی]] لەدایک بووە، ھەر لە سلێمانی لە ساڵی ١٨٥٠ز کۆچی دوایی کردووە و لە [[گردی سەیوان]] نێژراوە. شاعیر وەکو منداڵانی سەردەمەکەی خۆی لە [[حوجرە]] فێری خوێندەواری بووە، بەڵام درێژەی بە خوێندن نەداوە بۆ ئەوەی ببێتە [[مەلا]]. مستەفا بەگی کوردی بە یەکێک لە کۆڵەکەکانی [[قوتابخانەی شیعری بابان]] لەقەڵەم دەدرێت، بەڵام بەداخەوە بەرھەمێکی کەمی شاعیر کەوتووەتە دەست خوێنەران جگە لەوەش کە ناوی شاعیر لەتەک [[نالی]] و [[سالم]]ەوە دێت، بەڵام وەکو پێویست ئاوڕی لێنەدراوەتەوە. == نامە گۆڕینەوەکەی نالی و سالم == {{سەرەکی|نامە گۆڕینەوەکەی سالم و نالی}} نامە گۆڕینەوەکەی نالی و سالم ئاماژەیە بە گۆڕینەوەی نامەی شێعری لە نێوان دوو شاعیری بەناوبانگی کورد، [[سالم]] و [[نالی]] لە سەدەی نۆزدەیەمدا. جگە لە گرنگیی ئەدەبیی دوو نامەکە یان دوو قەسیدەکە، گرنگییەکی مێژوویی تایبەتیشیان ھەیە و بارودۆخی مێژوویی ئەو کاتەی سلێمانی تا ڕادەیەک پیشان دەدەن. [[نالی]] لە دوای ڕووخانی [[میرنشینی بابان]]، [[سلێمانی]] بە جێ دەھێڵێ و ڕوو لە [[شام]] دەکا. لەوێوە قەسیدەیەکی درێژ وەکو نامەیەک بۆ [[سالم]] دەنێرێت و باسی دوورە وڵاتیی خۆی لە شام دەکات و ھەست و تاسەی دووری نیشتمان و [[شارەزوور]] و سلێمانی دەردەبڕێت. سلێمانی لەو کاتەدا لە لایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکانەوە]] داگیرکرابوو و میرنشینی بابان ڕووخابوو. [[سالم]]یش لە وەڵامدا قەسیدەیەکی درێژی بۆ دەنووسێت و ھەردووکیان بە خەیاڵ و بە بادا، نامەکانیان دەنێرن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * دیوانی نالی، لێکۆڵینەوە و لێکدانەوەی مەلا عەبدولکەریم مودەریس و فاتح عەبدولکەریم، چاپخانەی کۆڕی زانیاری کورد – بەغدا، ١٩٧٦ {{تووڵی دەروازە|کوردستان|وێژە|وێژەی کوردی|شیعر}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:وێژەی کوردی]] [[پۆل:زمانی کوردی]] [[پۆل:ئەدەب]] [[پۆل:وێژەی سۆرانی]] [[پۆل:سلێمانی]] r6zkrm3bd1h7b91w52t3bvs1g4se5x2 0 120156 1661026 1655474 2026-09-05T09:11:31Z Ziv 45722 ([[c:GR|GR]]) [[File:Uoft universitycollege.jpg]] → [[File:University of Toronto, Main Building, 2006.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise 1661026 wikitext text/x-wiki {{Coord|43.6703|-79.3867|display=title,inline}} {{داتابۆکس}} '''تۆرۆنتۆ''' (بە [[ئینگلیزی]]: Toronto ) شارێکی [[کەنەدا|کەنەدی]] و پایتەختی پارێزگای [[ئانتاریۆ|ئەنتاریۆیە]] لە بەشی هەرە خوارەوەی کەنەدادا، نزیک بە سنووری [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. بەپێی سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتوانەکەی ٢،٧٣١،٥٧١ کەسە.<ref> https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=3520005&Geo2=PR&Data=Count&B1=All </ref> پڕجەماوەرترین شاری کەنەدایە و چوارەمین شاری پڕجەماوەری [[ئەمریکای باکوور|ئەمەریکای باکوورە]]. تۆرۆنتۆ بەشێکی گرنگی ناوچەی [[ناڵی زێڕین|ناڵی زێڕینە]] لە پاڵ [[دەریاچەی ئەنتاریۆ]]<nowiki/>دا (ناڵی زێرین ڕووبەرێکی شارستانییە و ٩ ملیۆن و ٢٤٥ هەزار و ٤٣٨ کەس لەسەری دەژین (سەرژمێری ٢٠١٦)) لەکاتێکدا ناوچەی تۆرۆنتۆی مەزن (GTA) ژمارەی دانیشتوانەکەی ٦,٤١٧,٥١٦ کەسە (سەرژمێری ٢٠١٦).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://geodepot.statcan.gc.ca/Diss/Maps/ThematicMaps/regional_horseshoe_e.cfm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180130091530/http://geodepot.statcan.gc.ca/Diss/Maps/ThematicMaps/regional_horseshoe_e.cfm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تۆرۆنتۆ مەڵبەندێکی نێودەوڵەتیی بازرگانی و دارایی و هونەری و ڕۆشنبیرییە و بە یەکێک لە فرەکەلتووریترین شارەکانی جیهان ناسراوە.<ref> https://books.google.com/books/about/Negotiating_Rites.html?id=WhtwAgAAQBAJ </ref><ref> https://books.google.com/books/about/Making_a_Global_City.html?id=_p7CDgAAQBAJ </ref> بۆ زیاتر لە ١٠،٠٠٠ ساڵ خەڵک بە ناو ناوچەی تۆرۆنتۆدا بە ڕێبواری تێپەڕ بوون یان تێیدا نیشتەجێ بوون. ئەم شارە دەکەوێتە سەر دەشتێکی فراوان بە ڕووبار و دۆڵی قووڵەوە، ھەروەھا پارک و باخچەی شاری. کاتێک کە شانشینی [[بەریتانیای مەزن]] دەستی بەسەر [[میسیساگا|میسیساگادا]] گرت لە ساڵی ١٧٩٣دا شارۆچکەی یۆرکیان دامەزراند و دواتر بە پایتەختی باڵای کەنەدایان دیاری کرد،<ref> https://books.google.com/books/about/Desegregating_the_City.html?id=uifwpL0qZ_EC </ref> لە ماوەی جەنگی ساڵی ١٨١٢دا، ئەو شارە شوێنگەی شەڕی یۆرک بووە و زیانی زۆری بە سوپای ئەمەریکا گەیاندووە. لەساڵی ١٨٣٤دا ناوی ناوچەکە کراوەتە تۆرۆنتۆ و شارۆچکەی یۆرکیش کەوتە ناو سنووری کارگێرییەکەی. لەساڵی ١٨٦٧دا بەپایتەختی هەرێمی ئەنتاریۆ دیاری کرا. ڕووبەری شارەکە لەو کاتەوە دەستی بە فراوانبوون کردووە ئەمیش لە ڕێگای لکان بە شار و شارۆچکەی ترەوە و تێکەڵبوون بە ناوچەکانی دەورووبەری (٦٣٠.٢ کم٢).<ref> https://web.archive.org/web/20150416111209/https://www1.toronto.ca/wps/portal/contentonly?vgnextoid=dd058d577e312410VgnVCM10000071d60f89RCRD </ref> دانیشتوانە فرەکەلتوریەکەی تۆرۆنتۆ ڕۆڵی سەرەکیان هەبووە لەکاتی ئێستا و کۆندا تاوەکو زۆرترین پەنابەر ڕووی تێبکەن. زیاتر لە سەدا پەنجای دانیشتوانەکەی سەر بە گروپێکی دیاری کراون ئەوانی تر تێکەڵەیەکی ڕەگەزیانەی چڕن کە پتر لە ٢٠٠ ڕەگەز و نەتەوەی جیاوازن.<ref> https://www.thestar.com/opinion/editorials/2013/04/21/the_battle_of_york_200_years_ago_shaped_toronto_and_canada_editorial.html </ref> بەڵام زۆرینەی دانیشتوانەکەی بە زمانی ئینگلیزی دەدوێن وەک زمانێکی فەرمی، لەگەڵ ئەمەشدا پتر لە ١٦٠ زمان و شێوەزاری جیاواز بۆ ئاخاوتن بەکار دەهێنرێت کە کەمینەی دانیشتوانن، زیاتر لە ٢٠٠ بنچینەی جیاوازی ڕەگەزی لە نێوان دانیشتوانیدا نوێنەرایەتی دەکرێت.<ref> https://web.archive.org/web/20160822060057/https://www1.toronto.ca/city_of_toronto/social_development_finance__administration/files/pdf/language_2011_backgrounder.pdf </ref> لە کاتێکدا زۆرینەی دانیشتوان بە زمانی ئینگلیزی دەدوێن وەک زمانی سەرەتایی خۆیان هەژماری دەکەن، زیاتر لە ١٦٠ زمان لەو شارەدا بەکاردەهێنرێت.<ref> https://web.archive.org/web/20150714190400/http://www.dalzielbarn.com/pages/TheBarn/York%26UpperCanada.html </ref> تۆرۆنتۆ مەڵبەندێکی دیاری بواری موزیک و شانۆ و بەرهەمهێنانی وێنەی جوڵاو و بەرهەمهێنانی تەلەڤیزیۆنیی و سینەماییە، هەروەها خانەخوێی سەرەکی تۆڕەکانی پەخشی نەتەوەیی کەنەدا و دەزگاکانی ڕاگەیاندنە.<ref> https://web.archive.org/web/20150508105433/http://toronto.ctvnews.ca/timeline-180-years-of-toronto-history-1.1717785 </ref> دامەزراوە ڕۆشنبیرییە جۆراوجۆرەکانی کە چەندین مۆزەخانە و گەلەری و فیستیڤاڵ و بۆنە گشتییەکان و شوێنە مێژوویە نەتەوەییەکان و چالاکییە وەرزشییەکان لەخۆ دەگرێت، ساڵانە زیاتر لە ٤٣ ملیۆن گەشتیار رادەکێشێت.<ref> https://web.archive.org/web/20070311043934/http://www.cic.gc.ca/english/policy/fed-prov/can-ont-toronto-mou.html </ref> تۆرۆنتۆ ناسراوە بە چەندین باڵاخانەی هەوربڕ، وە بەرزترین باڵاخانەکانی کەوتونەتە ناوچەی ناوشار وەک ([[قوللەی سی ئێن]]). ئەم شارە بارەگای سەرەکی پێنج گەورەترین بانکی کەنەدایە و بارەگای چەندین هاوبەشگای گەورەی کەنەدی و فرەڕەگەزە.<ref> https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/fogs-spg/Facts-CSD-eng.cfm?TOPIC=7&LANG=eng&GK=CSD&GC=3520005 </ref> ئابوورییەکەی زۆر جۆراوجۆرە لەگەڵ هێزی تەکنەلۆژیا و دیزاین و خزمەتگوزارییە داراییەکان و زانستەکانی ژیان و پەروەردە و هونەر و مۆدە و کەشوھەوا و داهێنانی ژینگەیی و خزمەتگوزاری خۆراک و گەشتوگوزار.<ref> https://web.archive.org/web/20150406180836/http://www1.toronto.ca/wps/portal/contentonly?vgnextoid=dbe867b42d853410VgnVCM10000071d60f89RCRD&vgnextchannel=57a12cc817453410VgnVCM10000071d60f89RCRD </ref> == مێژوو == === پێش ١٨٠٠ === کاتێک ئەورووپییەکان بۆ یەکەم جار گەیشتنە شوێنی تۆرۆنتۆی ئەمڕۆ، ناوچەکە لەژێڕ دەستی هۆزی ئیرۆکس دابوو. ئیرۆکسەکانیش ئەم ناوچەیەیان لەبن دەستی هۆزی (هۆرۆن ) دەرهێنابوو پێش چەندین سەدەی بەر١٥٠٠ز. ناوی تۆرۆنتۆ لە وشەی ئیرۆکۆیان Iroquoian وەرگیراوە، واتە "ئەو شوێنەی کە درەختەکان لە ئاوەکەدا ڕادەوەستن" ئەمەش ئاماژەیە بۆ کۆتایی باکووری ئەوەی ئێستا کە دەریاچەی سیمکۆیە، کە هۆرۆنەکان نەمامی دارییان بۆ ماسی کۆرال چاندبوو. لەگەڵ ئەوەشدا وشەی " تۆرۆنتۆ " ،بە واتای " زۆر " ( plenty )یش دێت کە بە شێوە وەک وشەسازییەکی فەڕەنسی ساڵانی ١٦٣٢ ی زمانی هورۆن دەردەکەوێت. هەروەها لەسەر نەخشە فەرەنسییەکان وەها دەردەکەوێت کە تۆرۆنتۆ ئاماژەیەکە بۆ چەندین شوێنی جیاجیا، لەوانە ئاودڕی جۆرجیا، دەریاچەی سیمکۆی و چەندین ڕووبار. هەروەها ئەم ناوە ئاماژەیەکیشە بە ڕێگای بەندەری نێوان دەریاچەی ئەنتاریۆ و دەریاچەی هورۆن، کە بە (Toronto Carrying-Place Trail) ناسراوە، دواتر بووە هۆی بەکارهێنانی بەرفراوانی ئەو ناوە بۆ سەرجەم ناوچەکانی تۆرۆنتۆی ئەمڕۆ، ئەو ڕێڕەوەی کە هورۆن و ئیرۆکیوو و ئۆجیبۆی بەکاریان هێناون، هەر لەسەرەتای مێژووی تۆمارکراوی ئەنتاریۆوە گرنگی ستراتیژی هەبووە.<ref> https://web.archive.org/web/20061016222541/http://geonames.nrcan.gc.ca/education/toronto_e.php </ref> لە دەیەی ١٦٦٠ دا، ئایرۆکیوییەکان دوو گوندیان دامەزراند لە و ناوچەیەی کە ئەمڕۆ تۆرۆنتۆیە، هەریەکە لە گاناتسکویاگۆن لە گۆماوەکانی ڕووباری ڕۆژ و تێیاگۆن لە کەنار ڕووباری هەمبەر دابوون تا ساڵی ١٧٠١. دواتر ئیرۆکییەکان ناچاربوون ئەم ناوچانە چۆڵ بکەن و بگەڕێنەوە بۆ زێدی خۆیان لە نیویۆرکی ئێستا.<ref> https://web.archive.org/web/20120913004442/http://schools.tdsb.on.ca/jarvisci/toronto/rouille.htm </ref> بازرگانە فەرەنسییەکان (فۆرت ڕۆلی )یان لە ساڵی ١٧٥٠ دامەزراند، بەڵام لە ساڵی ١٧٥٩ لە کاتی جەنگی حەوت ساڵەی فەڕەنسی و ئینگلیزەکان، فەڕەنسیەکان ناوچەکەیان چۆڵ کرد وناوچەکەش بوو بە بەشێک لە کۆڵۆنی بەریتانیای کێبێک لە ساڵی ١٧٦٣.<ref> https://web.archive.org/web/20070306111515/http://www.toronto.ca/culture/history/history-natives-newcomers.htm </ref> لە کاتی جەنگی شۆڕشی ئەمریکاشدا، شاڵاوێک لە هاوڵاتیانی بەریتانیا ڕوویان تێکرد، شانشینی بەریتانیای مەزنیش وەک هاوسۆزیەک و قەرەبووکردنەوەیەک لەوەی لە ئەمەریکا لەدەستیان دابوو بۆ هەرخێزانێک پارچە زەویەکی پێدان. هەرێمی نوێی کەنەدای سەروو دروست بوو.<ref> https://web.archive.org/web/20091022083250/http://www.ontario.ca/en/your_government/004690 </ref> لە ١٧٨٧ سەرمایەداری ئینگلیز (دۆرچێستەر) هەردوو ناوچەی تۆرۆنتۆ و میسیساگای لە نەتەوە ڕەسەنەکانی کەنەدای کڕیەوە، بەو هۆیەوە زیاتر لە چارەکە ملیۆنێک دۆنم زەوی ( ١٠٠٠ کم ٢ ) لە ناوچەی تۆرۆنتۆی دابڕی. دۆرچێستەر بەنیاز بوو شوێنەکەی پەرە پێبدات و بیکات بە ناوچەیەکی نیشتەجێبوونی ئارام . تۆرۆنتۆ ٢٥ ساڵی یەکەمی دوای کڕینی تۆرنتۆ ئارام بوو، هەرچەندە "جاروبار بازرگانی لاچەپ و سەربەخۆ هەبوو" لە ناوچەکە، لەگەڵ سکاڵا ئاساییەکانی خراپی سەرخۆشی سەرەڕۆکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.fortyork.ca/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220115150346/https://www.fortyork.ca/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە: The Short Portage - The Carrying Place, La Salle on the way over the Humber.jpg |وێنۆک|چەپ| لە سەدەی ١٧دا، ناوچەکە بەستەرێکی گرنگ بوو بۆ گەشتکردن، لەگەڵ ڕووبارەکانی هەمبەر و ڕووژ کورتەڕێیەک بوو بۆ دەریاچە مەزنەکانی سەرەوە ئەم ڕێگایانە بەیەکەوە بە (ڕێگای تۆرۆنتۆ) ناسراون]] لە ساڵی ١٧٩٣ دا، [[جۆن گرەیڤس سیمکۆی]] پارێزگار، شارۆچکەی یۆرکی لەسەر زەویە کڕدراوەکانی تۆرۆنتۆ دامەزراند، ناوی یۆرک لەلایەن شازادە فرێدریک و دوک لە یۆرک و ئەلبانی ەوە هەڵبژێردرا. دواتر گرەیڤس سیمکۆی بڕیاریدا پایتەختی کەنەدای سەروو لە نیوارک(Newark) (نیاگارا-لەسەر-دەریاچە) بگوازێتەوە بۆشاری تازە درووست بووی یۆرک، لەو باوەڕەبوو کە ئەو شوێنە نوێیە دوورتر و بەهێزتر دەبێت لە هێرشکردنی ئەمریکیەکان، چونکە شاری نیوارک نیمچە دوورگەیەکی دوورگەیی لمی درێژکۆڵەی داڵدەدراوبوو. شاری یۆرک لە کۆتایی ڕۆژهەڵاتی بەندەری ئێستای تۆرۆنتۆ دەستی پێدەکرد لە نزیک یەکتربڕی ئێستای شەقامی پەرلەمان و شەقامی فرۆنتساید (لە ناوچەی "شارۆچکەی کۆن". === سەدەی نۆزدەهەم === ساڵی ١٨١٣ وەک بەشێک لە جەنگی ساڵی ١٨١٢، شەڕی یۆرک ڕوویدا کە بە گرتن و تاڵانکردنی شارۆچکەکە لەلایەن هێزەکانی ئەمریکاوە کۆتایی هات. جۆن ستراچان دانوستانی لەسەر خۆبەدەستەوەدانی شارۆچکەکە کرد. سەربازانی ئەمریکا لەکاتی پێنج ڕۆژی داگیرکردنیاندا، زۆربەی سەربازگاکانیان لەناوبرد و ئاگریان لە بیناکانی پەرلەمان بەردا، دواتر سەربازانی بەریتانیا لە شەڕێکدا بە سوتاندنی واشنتۆنی پایتەخت تۆڵەیان کردەوە.<ref> https://web.archive.org/web/20070820093114/http://www.udata.com/users/hsbaker/york.htm </ref> [[پەڕگە: Battle of York airborne.jpg |وێنۆک|چەپ| هێزەکانی ئەمریکا ساڵی ١٨١٣ هێرشیان کردە سەر یۆرک دوای ئەوە ئەمریکییەکان شارەکەیان تاڵان کرد، باڵاخانە میریەکانیان ئاگر تێبەردا]].<ref> https://web.archive.org/web/20070820093114/http://www.udata.com/users/hsbaker/york.htm </ref> یۆرک لە ٦ی ئازاری ١٨٣٤ دا وەک شاری تۆرۆنتۆ ئاوەدان کرایەوە، ئەم ناوەش لە ناوی ڕەسەنی خۆی خوازرایەوە. ویلیام لیۆن ماکێنزی سیاسەتمەداری ڕیفۆرخواز بوو بە یەکەم سەرۆکی [[شارەوانی]] تۆرۆنتۆ و سەرکردایەتی یاخیبوونی کەنەدای سەرووی دژ بە بەریتانیا کرد لە ١٨٣٧ بەڵام سەرکەوتوو نەبوو.<ref>http://www1.toronto.ca/wps/portal/contentonly?vgnextoid=53c9757ae6b31410VgnVCM10000071d60f89RCRD&vgnextchannel=6c21226b48c21410VgnVCM10000071d60f89RCRD {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202183847/http://www1.toronto.ca/wps/portal/contentonly?vgnextoid=53c9757ae6b31410VgnVCM10000071d60f89RCRD&vgnextchannel=6c21226b48c21410VgnVCM10000071d60f89RCRD |date= ٢ی شوباتی ٢٠١٤ }}</ref> تۆرۆنتۆ ٩٠٠٠ کەسی لە کۆیلەی ئەفریقی - ئەمریکی لەخۆ گرت، هەندێکیان لەلایەن دڵسۆزانەوە هێنران ، لەوانە سەرۆک مۆهاوک جۆزێف برانت، ئەو ڕەش پێستانەی کە تازە ئازادی خۆیان بەدەست هێنابوو. (زۆربەیان لە نۆڤا سکۆشیا نیشتەجێ کران). دواتر ١٨٣٤ زۆرێک کۆیلەی پەنابەرلە باشووری ئەمریکاوە کۆچیان کرد بۆ تۆرۆنتۆ و شوێنە جیاجیاکانی کەنەدا بۆ بەدەستهێنانی ئازادیان. دواتر لە ساڵی ١٨٣٤ دا کۆچی ئەفریقیەکان قەدەغە کرا. تۆرۆنتۆییەکان بوون بەخەڵکانێکی تێکەڵ لە ڕەش و سپی.<ref> https://www.legislation.gov.uk/ukpga/Will4/3-4/73 </ref> لە دەیەی ١٨٤٠ دا بۆ یەکەم جار کۆشکێکی خواردن لە شەقامی فریدریک و کینگ، کە شوێنێکی خۆشگوزەرانی بوو لەلایەن ڕەشپێستێک بەناوی بلۆکسۆم کرایەوە. [[پەڕگە: TorontoCanadaWest.jpg |وێنۆک|چەپ| دیمەنی تۆرۆنتۆ لە ساڵی ١٨٥٤، تۆرۆنتۆ لە نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدەیەمدا بووە شوێنی مەبەستێکی سەرەکی کۆچبەران بۆ کەنەدا .]] شارەکە بووە شوێنێکی سەرەکی کۆچبەران بۆ کەنەدا، بۆیە بە خێرایی گەشەی کرد. لە کۆتایی سەدەی نۆزدەهەمدا یەکەم شەپۆلی گەورەی کۆچبەرانی ئیرلەندی ڕووی لە شارەکە کرد، کە لە کاتی قڕکردنی ئیرلەندییەکان هەڵهاتبوون، زۆربەیان کاسۆلیکی بوون لە ساڵی ١٨٥١ دا دانیشتوانی لە دایکبووی ئیرلەندی بوون بە گەورەترین گرووپی تاکە ڕەگەزی لە شارەکەدا. دواتر دانیشتوانی سکۆتلەندی و ئینگلیزیەکان پێشوازیان لە ژمارەیەکی کەمتر لە کۆچبەرانی پرۆتستانتە ئێرلەندیەکان کرد، لەگەڵ ئەمەشدا تاوەکو ئێستا ئێرلەندیەکان جێ دەستیان دیارە لە کۆمەڵگای ئەمڕۆی تۆرۆنتۆ.<ref> http://www.statoids.com/uca.html </ref> [[پەڕگە: GooderhamAndWorts1800s.jpg |وێنۆک|ڕاست| تەلاری گودەرهام و وۆرتس سی لە سەدەی نۆزدەیەم لەنگەرەکەی بووە گەورەترین کارگەی ویسکی لە جیهاندا لە ساڵی ١٨٦٠]] بۆ ماوەیەکی کورت، تۆرۆنتۆ دوو جار بە پایتەختی یەکگرتووی کەنەدا هەڵبژێردرا: یەکەم لە ساڵی ١٨٤٩ تا ١٨٥٢، ئەمەش دوای نائارامبوونی مۆنتریال، دواتریش ١٨٥٦-١٨٥٨ دوای ئەم بەروارە کیبێک وەک پایتەخت دیاری کرا تا ساڵی ١٨٦٦ ( ساڵێک پێش فیدراڵی کەنەدا ). لەو کاتەوە پایتەختی کەنەدا تا ئێستا ئۆتاوا لە ئۆنتاریۆ ماوەتەوە.<ref> https://web.archive.org/web/20160407162844/http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~theislands/photos6/ansonkeillmilcert.jpg </ref> تۆرۆنتۆ بوو بە پایتەختی هەرێمی ئەنتاریۆ دوای ڕاگەیاندنی بە فەرمی لە ساڵی ١٨٦٧. لە ساڵی ١٨٧٦ کۆلێژی سەربازی شاهانەی کەنەدا دامەزرا، کە زۆرینەی فەرمانبەرانی هاوڵاتیانی بەریتانی بوون. خوێندکارەکانی بریتی بوون لە نێرینە پێگەیشتووەکان کە بۆ ماوەی سێ مانگ کۆرسێکی سەربازییان لە کۆلێژەکە وەردەگرت. خۆی کۆلێژەکە لە ساڵی ١٨٦٤ دا لەلایەن هێزە میلیشیاکانەوە دامەزرابوو، ئەفسەرانی میلیشیا ڕاهێنانیان بە خوێندکارانی نوێ دەکرد و هەر ئەوانیش بە فەرمی دامەزران و پلەیان بەرزکرایەوە. لە ساڵی ١٨٦٨ دا کۆلێژەکە بەشەکانی سوارە و ڕێنمایی تۆپ هاوێژیان بۆ زیادکرد. [[پەڕگە: Toronto Street Railway Co. horse-car 145 on King street. View from Church street.jpg |وێنۆک|چەپ| لە ساڵی ١٨٩٠ دا گالیسکەی ئەسپی لە شەقامەکانی تۆرۆنتۆ دەبینران دواتر لە ساڵی ١٨٩٢ دا گۆڕدران بۆ گالیسکەی کارەبایی ]] لە سەدەی نۆزدەیەمدا شار سیستەمێکی فراوانی بۆ باشترکردنی پاکوخاوێنی بنیات نا و شەقامەکان وەک خزمەتگوزاریەکی ئاسایی ڕووناک دەبوونەوە بە گاز و هێڵی ئاسنینی دوور مەودا دروست کران، لەوانە رێچکەیەک کە لە ساڵی ١٨٥٤ دا تەواو بوو کە تۆرۆنتۆی بە دەریاچە مەزنەکانی سەرەوە بەستەوە هەروەها هێڵی ئاسنینی گراند ترونک و هێڵی ئاسنینی باکووری کەنەدا لە بینای یەکەمینی وێستگەی یونیەن لە ناوەندی شار درووست کران و بەیەک بەسترانەوە. هاتنی هێڵی ئاسنینەکە بەشێوەیەکی بەرچاو ژمارەی کۆچبەرانی بەرزکردەوە. تۆرۆنتۆ بوو بە گەورەترین ناوەندی بەرهەمهێنانی ئەلکهول (بە تایبەتی خواردنەوەی سپایرێتس) لە ئەمریکای باکوور. لە ساڵی ١٨٦٠ دا کارگەکانی گودەرهام و وۆرتس دیستیلەری بوونە گەورەترین کارگەی [[ویسکی]] لە جیهاندا، بەشێکی پارێزراوی ئەم پیشەسازیە ناوخۆییە تاوەکو ئێستا لە ناوچەی دیستیلی دا ماوەتەوە. بەندەری تۆرۆنتۆ ئاسانکاری کردووە بۆ دەستگەیشتن و هاوردەکردنی دانەوێڵە و شەکر و هەموو ئەو خۆراکانەی کە پێویستبوون بۆ بەرهەمهێنانی شەراب و وێسکیەکان. فراوانکردنی بەندەر و ئاسانکاریی هێڵی ئاسنین بۆ هەناردەکردن و هێنانی خەڵوزی پەنسلڤانیا پیشەسازی بۆ ١٠٠ ساڵی داهاتوو مسۆگەر کرد. لە ساڵی ١٨٩١ دا گالیسکەی ئەسپی گۆردرا بۆ گالیسکەی کارەبایی، هەروەها مافی گواستنەوە بە هاوبەشگای هێڵی ئاسنینی تۆرۆنتۆ بەخشرا کە لە ساڵی ١٩٢١ دا وەک کۆمیسیۆنی گواستنەوەی تۆرۆنتۆ دەست بەکاربوو. کۆمسیۆنەکە ئێستا بەرزترین پلەی گواستنەوەی هەیە و سێهەمین گەورەترین سیستەمی گواستنەوەیە لە سەرانسەری ئەمریکای باکووردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1122072619227_40?hub=CTVNewsAt11 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210320035951/https://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1122072619227_40?hub=CTVNewsAt11 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === سەدەی بیستەم === ئاگری گەورەی تۆرۆنتۆ لە ساڵی ١٩٠٤ بەشێکی زۆری ناوەڕاستی شاری تۆرۆنتۆی وێران کرد. ئاگرەکە زیاتر لە ١٠٠ باڵاخانەی وێران کردوو یەک قوربانی بە ناوی جۆن کرۆفت لێ کەوتەوە کە پسپۆڕێکی تەقەمەنی بوو. زیانی ماددی ئاگرەکە ١٠،٣٨٧،٠٠٠ دۆلاری کەنەدی بوو کە دەکاتە ٢٧٧،٦٠٠،٠٠٠ دۆلاری کەنەدی لەکاتی ئێستادا (٢٠٢٠).<ref> https://books.google.com/books/about/Embattled_Shadows.html?id=c08BBAAAQBAJ </ref> ئەم شارە لە سەرەتای سەدەی ١٩یەم دا گروپە کۆچبەرە ئەوروپییە نوێیەکانی وەرگرت، بە تایبەت ئەڵمانی، فەرەنسی، ئیتالی و جولەکە کە دواتر هەر زوو ڕوس و پۆڵەند و نەتەوەکانی دیکەی ئەوروپای ڕۆژهەڵاتیان بەدوادا هات، ئەمە جگە لەوەی چینییەکان لە ڕۆژئاواوە هاتنە شارەکەوە.<ref> https://books.google.com/books/about/Mount_Pleasant_Cemetery.html?id=ziOUu1Md-6gC </ref> [[پەڕگە: New Toronto Stock Exchange trading floor.jpg |وێنۆک|چەپ| لە ساڵی ١٩٣٤ بۆرسەی تۆرۆنتۆ وەک گەورەترین [[بازاڕی کاغەزە داراییەکان]]ی ئەو وڵاتە دەرکەوت.]] لەگەڵ ئەوەی کۆچبەرانی نوێ دەستیان بە خۆشگوزەرانی کرد، بەرەو نیشتەجێبوونی باشتر بۆ ناوچەکانی دیکە کۆچیان کرد، سەرەرای ئەو هەموو شەپۆڵانەی کۆچ بۆ شارەکە بەڵام هێشتا تۆرۆنتۆ دووەم گەورەترین ئابووری کەنەدا بوو تا ساڵی ١٩٢٠ چونکە شاری مۆنتریالی کیبێک لە ڕێزبەندی یەکەم دابوو. لە ١٩٣٤ بۆرسەی تۆرۆنتۆ ڕێزبەندی بەهێزترین ئابووری کەنەدای وەرگرت تاوەکو ئەمڕۆ، ژمارەی دانیشتوانی تۆرۆنتۆ و گرنگی ئابووری لە کەنەدا بە دووەم مانەوە بۆ ئەو ماوە زۆرەی کە مۆنتریالی کیبێک دامەزرا لەگەڵ ئەوەشدا تا ساڵی ١٩٣٤ بۆرسەی تۆرۆنتۆ بوو بە گەورەترین لە وڵاتدا.<ref> https://news.google.com/newspapers?id=CP4uAAAAIBAJ&pg=3774%2C2168808 </ref> لەساڵی ١٩٥٤ شاری تۆرۆنتۆ ١٢ شارەوانی هەبوو کە ناسراوبوون بە شاری میترۆپۆلیتان تۆرۆنتۆ. دوای جەنگی جیهانی دووەم کەنارەکانی شار فراوان بوون و گەشەی زیاتریان بەخۆیانەوە دیت. حکومەتی ئەنتاریۆ دەستی کرد بە فراوانکردن و دابینکردنی خزمەتگوزارییەکان بۆ ناوچە تازە ئاوەدانەکان، لەوانە ڕێگای گشتی، خزمەتگوزاری پۆلیس، ئاو و گواستنەوەی گشتی.<ref> https://books.google.com/books/about/Mount_Pleasant_Cemetery.html?id=ziOUu1Md-6gC </ref> دوای نیو سەدە لە ئاگرە گەورەکەی ١٩٠٤، جارێکی تر کارەسات بەسەر شارەکەدا هات کاتێک گەردەلوولی هازل بایەکی توند و لافاوی فلاشی هێنا. تەنها لە ناوچەی تۆرنتۆ ٨١ کەس کوژران، نزیکەی هەزار و ٩٠٠ خێزان بێ ماڵ و شوێن بوون، ئەو گەردەلولە زیانی زیاتر لە ٢٥ ملیۆن دۆلاری کەنەدی لێکەوت. لە ساڵی ١٩٦٧ دا، حەوت بچووکترین شارەوانی شاری میترۆپۆلیتان تۆرنتۆ لەگەڵ دراوسێ گەورەکاندا تێکەڵ کران، لە ئەنجامدا پێکهاتنێکی شەش شارەوانی پێک هات کە شاری پێشووی تۆرنتۆ و دەوروبەری شارەوانییەکانی ڕۆژهەڵاتی یۆرک، ئیتۆبیکۆک، نۆرس یۆرک، سکاربۆرۆ و یۆرکی لەخۆ گرتبوو.<ref> https://www.ontario.ca/laws/view </ref> لە دەیان ساڵی دوای جەنگی جیهانی دووەم، پەنابەرانی ئەورووپی لە چینی کارخوازان گەیشتنە تۆرۆنتۆ، بەتایبەت کرێکارانی بیناسازی کە زۆرینەیان لە ئیتاڵیا و پورتوگالەوە گەیشتنە تۆرۆنتۆ. لە ساڵی ١٩٥١ دا بۆ زیاتر لە یەک ملیۆن کەس لە دەوروبەری شار نیشتەجێ بوون و کاتی گەورەبوونی شار دەستی پێکرد، تا ساڵی ١٩٧١ژمارەی دانیشتوان بۆ دوو ملیۆن کەس بەرزبوویەوە.<ref> https://www.webcitation.org/6Nufp50P5?url=http://www.cbc.ca/player/Digital%20Archives/Environment/Extreme%20Weather/ID/1721169786/ </ref> دوای نەهێشتنی بەربەستە ڕەگەزیەکان و گۆڕانکاری لە سیاسەتەکانی کۆچ لە کۆتایی ١٩٦٠ دا تۆرۆنتۆ بوو بە شوێنی مەبەست بۆ زۆرینەی کۆچبەران لە هەموو بەشەکانی جیهان. تا ساڵی ١٩٨٠ تۆرۆنتۆ وەک شاری هەرە گەورەی ئابووری کەنەدا هاتە ڕێزبەندی یەکەم و بە پێش مۆنتریال کەوتەوە، چەندین هاوبەشگای نەتەوەیی و فرەنەتەوەیی نووسینگەکانیان لە مۆنتریالەوە گواستەوە بۆ شاری تۆرۆنتۆ و ڕۆژئاوای کەنەدا.<ref> https://web.archive.org/web/20110614215507/http://www.collectionscanada.gc.ca/sos/002028-3200-e.html </ref> لە ١ ی کانونی دووەمی ١٩٩٨ دا، تۆرۆنتۆ بە فەرمی گەورەکرا لە تێکەڵکردنی شارەوانی شاری میترۆپۆلیتن تۆرنتۆ و شەش شارەوانیی تر کە بریتی بوون لە : یۆرکی خۆرهەڵات، ئیتۆبیکۆک، نۆرس یۆرک، سکاربۆرۆ، یۆرک و خودی شارە ڕەسەنەکە(تۆرۆنتۆی کۆن).<ref> https://nationalpost.com/ </ref> شارەوانی و پارێزگاری هەر شەش شارەوانیەکە هەڵوەشێندرانەوە و سەرۆکێکی نوێ و گشتگیر بۆ هەر هەموویان هەڵبژێردرا.<ref> http://www.mathwizurd.com/history/2015/5/8/why-is-toronto-called-the-6 </ref> یەکگرتنەکە وەک پێوانەیەکی پاشەکەوتی خەرجی لەلایەن حکومەتی پارێزگا پێشکەوتووخوازەکانەوە لەژێر سایەی مایک هاریس پێشنیار کرا، کە لە ئەنجامی ڕاپرسیەکی گشتی خەڵک دەنگیان دا کە ٪٣-١ دەنگی ناڕازی بەرامبەر ئەم یەکگرتنە درا.<ref> https://web.archive.org/web/20121021141358/http://www.toronto.ca/elections/results/results_1997.htm </ref> لەبەرئەوەی حکومەتەکانی هەرێمەکان و شارەوانیەکان لەکەنەدا سەربەخۆن بۆیە هەر هەرێم و شارەوانیەک دەتوانێت سەربەخۆیانە گشتپرسی ئەنجام بدات و هیچ کێشەیەکی یاسای و دەستوری نیە. هەروەها حکومەتەکانیش دەتوانن پابەندی ئەنجامی گشتپرسیەکان نەبن و پشتگوێیان بخەن. [[پەڕگە: -First Canadian Place under construction-3.jpg |وێنۆک|چەپ| دروستکردنی یەکەم باڵاخانەی کەنەدی ، بارەگای کارپێکەرانی بانکی مۆنتریال ، لە ساڵی ١٩٧٥ . لە ماوەی دەیەی ١٩٧٠ دا، چەندین دامەزراوەی دارایی کەنەدی بەرەو شاری تۆرۆنتۆ گوێزرانەوە.]].<ref> https://web.archive.org/web/20081008001827/http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3683/is_200201/ai_n9069631/pg_1 </ref> مێل لێستمان سەرۆکی شارەوانی نۆرس یورک بووە یەکەم سەرۆکی شارەوانی "مێگاسیتی" و ٦٢ هەمین سەرۆکی شارەوانی تۆرۆنتۆ ئەمەش دوای سەرکەوتنی لە هەڵبژاردنەکان بەهۆی ڕاکێشانی سەرنجی هاوڵاتیان لە پاک کردنەوەی شەقامەکان لەکاتی زریانە بەفرینیەکان لەوانە ( بلیزارد) ی کانونی دووەمی ساڵی ١٩٩٩کە بڕی ١١٨ سم بەفر باری، میل لێستمان داوای لە سوپای کەنەدا کرد یارمەتی لابردنی بەفر بدات بە بەکارهێنانی کەلوپەلەکانیان بۆ کردنەوەی ڕێگا بۆ پۆلیس و خزمەتگوزاری فریاکەوتن.<ref> https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/torontos-struggle-against-amalgamation </ref> ئەم جووڵەیە گاڵتەی پێ کرا لەلایەن هەندێک لە ناوچەکانی دیکەی وڵاتەوە، بەڵام کاریگەریەکی باشی هەبوو بەسەر ئەنجامی هەڵبژاردنەکان.<ref> https://web.archive.org/web/20080612130710/http://www.cbc.ca/toronto/features/mel/megacity_mel.html </ref> === سەدەی بیست و یەک === ئەم شارە لە ساڵی ٢٠٠٣ دا سەرنجی نێودەوڵەتی ڕاکێشا کاتێک بووە ناوەندی بڵاوبونەوەی نەخۆشی هەناسەدانی توند. تەندروستی گشتی شارەکە هەوڵی دا بۆ ڕێگەگرتن لە بڵاوبونەوەی ئەو نەخۆشییە بەڵام بە شێوەیەکی کاتی ئابوری ناوخۆی دامرکاند. لە ١٤ - ١٧ ی ئابی ٢٠٠٣ ەوە، شارەکە تووشی تاریکیەکی گەورە(بڕانی کارەبا) بوو کە کاریگەری لەسەر ملیۆنان تۆرۆنتۆیی هەبوو ( هەروەها کاریگەری لەسەر زۆربەی ئەنتاریۆ و بەشەکانی ئەمریکاش هەبوو )، سەرجەم خزمەتگوزاریە جۆربەجۆرەکان لەکارخران.<ref> https://www.independent.co.uk/news/science/one-family-went-holiday-and-made-toronto-global-pariah-116428.html </ref> لە ٦ ی ئازاری ٢٠٠٩ دا ئەو شارە لە وەتەی ساڵی ١٨٣٤ دا یادی ١٧٥ ساڵەی لەدایک بوونی وەک شاری تۆرۆنتۆ کردەوە.<ref> https://globalnews.ca/news/779383/blackout-2003-ontario-in-the-dark/ </ref> لە ٨ ی تەمموزی ٢٠١٣ دا، پاش نیوەڕۆیەک شەپۆڵێکی باران بارین و هەورە تریشقەیەکی توند ڕووی لەشارەکە کرد لەئەنجامدا لافاوێکی گەورەی لێکەوتەوە و پتر لە ٤٥٠ هەزار کەس لە شوێنی خۆیان گیربوون<ref> https://www.thestar.com/news/gta/2013/12/29/ice_storm_7400_in_toronto_still_without_power.html </ref>، دوای زریانەکە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی پێرسن لە تۆرۆنتۆ ڕایگەیاند کە ١٢٦ ملم ( ٥ ئینج ) باران باریوە بۆ ماوەی پێنج کاتژمێر. لە ماوەی شەش مانگدا لە ٢٠ تا ٢٢ ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣، تۆرۆنتۆ خراپترین گەردەلوولی سەهۆڵی لە مێژووی خۆیدا بەخۆیەوە بینی. بەهۆیەوە زیاتر لە ٣٠٠ هەزار شوێن لە تۆرۆنتۆ بێ کارەبا و گەرمکردنەوە بوون.<ref> https://www.theguardian.com/world/2016/apr/06/toronto-g20-summit-police-lawsuit-civil-rights-abuses </ref> شارەکە بەردەوام لە گەشەدایە و کۆچبەران رادەکێشێت. توێژینەوەیەک لە زانکۆی ڕایرسۆن نیشانی دا کە تۆرۆنتۆ خێراترین شاری گەشەسەندووی ئەمەریکای باکوورە. شارەکە لە نێوان مانگی تەموزی ٢٠١٧ تا تەموزی ٢٠١٨ دا ٧٧ هەزار و ٤٣٥ کەسی زیاد کردووە.<ref> https://globalnews.ca/news/704499/environment-canada-answers-the-question-where-was-torontos-severe-thunderstorm-warning/ </ref> ناوچەی تۆرۆنتۆ دووەم خێراترین ناوچەی پایتەختی بووە لە ئەمریکای باکوور لە ڕووی گەشەسەندنی خێراوە، کە ١٢٥ هەزار و ٢٩٨ کەس زیادیان کرد، بە بەراورد لەگەڵ ١٣١ هەزار و ٧٦٧ کەس لە شاری دالاس فۆرت وۆرس ئارلینگتن لە تەکساس ئەو گەشەکردنە گەورەیەی لە ناوچەی تۆرۆنتۆ پایتەخت دا هەیە، بۆ کۆچی نێودەوڵەتی دەگەرێتەوە.<ref> https://www.thestar.com/news/gta/2013/12/29/ice_storm_7400_in_toronto_still_without_power.html </ref> کاتێک پەتای کۆرۆنا (کۆڤید١٩)لە جیهان بڵاو بوویەوە ،ئەم نەخۆشیە بۆیەکەم جار لە کەنەدا لە شاری تۆرۆنتۆ تۆمارکرا.<ref> https://web.archive.org/web/20200129194142/https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1496143/coronavirus-confirmation-2e-cas-toronto </ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ctvnews.ca/health/coronavirus/tracking-every-case-of-covid-19-in-canada-1.4852102 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200315124205/https://www.ctvnews.ca/health/coronavirus/tracking-every-case-of-covid-19-in-canada-1.4852102 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == تۆرۆنتۆ ڕووبەری ٦٣٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەی (٢٤٣ میلی چوارگۆشە ) داپۆشیوە، زۆرترین مەودای نێوان باکوور و باشووری ٢١ کیلۆمەترە (١٣ میل)، هەروەها زۆرترین دووریی نێوان ڕۆژهەڵات - ڕۆژئاوای ٤٣ کیلۆمەترە ( ٢٧ میل ).<ref> https://www12.statcan.gc.ca/english/census01/products/standard/popdwell/Table-CSD-P.cfm?PR=35&T=2&SR=1&S=3&O=D </ref> درێژی کەناراوەکەی ٤٦ کیلۆمەترە، لە کەناراوی باکووری ڕۆژئاوای دەریاچەی ئەنتاریۆ دوورگەکانی تۆرۆنتۆ و بەندەر لاندز بۆ ناو دەریاچەکە درێژ دەبێتەوە، کە لە شەستەکانی سەدەی رابردوودا میری بەندەرێکی لێ درووست کرد بەڵام لەکاتی ئێستادا بۆتە شوێنێکی گەشتیاری. دەریاچەی ئەنتاریۆ لە بەری باشووریەوە هەڵکەوتووە و ماری کورتیس و ئیتۆبیکۆک کریک و ئێگلینتۆن ئاڤێن و ڕێگای گشتی ٤٢٧ کەوتوونەتە بەری خۆرئاوای، شەقامی ستیل لەبەشی باکووریەتی و ڕووباری ڕووژ و سکاربۆرۆ-پیکەرینگ تاونلاین لە ڕۆژهەڵاتیەوە هەڵکەوتوون.<ref> https://www.toronto.ca/explore-enjoy/visitor-services/ </ref> === تۆپۆگرافیا === [[پەڕگە: Toronto by Sentinel-2.jpg |وێنۆک|چەپ|بڕوانە وێنەی سەتەلایتی شاری تۆرۆنتۆ و شارستانییەکانی دەوروبەری شارەکە کە لەلایەن دۆڵەکانی تۆرۆنتۆوە لێک پچڕاون]] شارەکە بە زۆری تەپۆڵکە گردی تەخت یان نەرمە و زەویەکەی بەهێواشی لە دەریاچەی ئەنتاریۆوە بەرەو ژوور دەڕوات. زەویە تەختەکانی بە تۆڕێک لە چەم و جۆگەلەی گەورە لێک دەپچرێن، بەرچاوترینیان ڕووباری هومبەر و ڕووباری دۆن ریڤەرین لەبەری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی شار (ئەم دوو ڕووبارە لە تەنیشت یەکتر بەرەو بەندەری تۆرۆنتۆ دەڕۆن ) و ڕووباری ڕووژ لە سنووری ڕۆژهەڵاتی شارەکەداهەڵکەوتووە. زۆربەی چەم و دۆڵەکانی شاری تۆرۆنتۆ لەڕۆژگاری ئەمڕۆ کراونەتە پارک و باخچە و شوێنی کات بەسەربردن کە بە درێژایی دۆڵ و چەمەکان پارکی شاری درووستکراون. خۆی شارۆچکە ڕەسەنەکە کەوتۆتە سەر دەشتی تەختی باکووری بەندەرەکە، کە لەوێوە شار بۆ دەرەوە فراوان بووە، کاتێک شارەکە گەورە بوو. پانتایی و قوڵایی چەندین چەم و دۆڵی کەوتە ناوی کە ئێستا چەندین شەقام بەسەر و تەنیشتیان ڕەت دەبن وەک شەقامی فینچ و شەقامی لێسلی و شەقامی لاورێنس و شەقامی سەینت کلیر، تۆرۆنتۆ چەندین پردی هەیە کە بەسەر چەمەکان ڕەت دەبێت وەک پردی گەورەی شازادە ئێدوارد.<ref> https://www.toronto.ca/city-government/data-research-maps/toronto-at-a-glance/ </ref> جگە لە دۆڵە قوڵەکانی، خاکی تۆرۆنتۆ بەرزبوونەوەکەی بە شێوەیەکی جێگیر لە دەریاچەکە زیاتر دەبێت بە مەودای ٧٦.٥ مەترەوە لەسەر ئاستی دەریا بۆ ٢٠٩ لەسەر ئاستی دەریا لە نزیک زەویەکانی زانکۆی یۆرک لە کۆتایی باکووری شارەکە لە یەکتربڕی شەقامی کیل و شەقامی ستیل.<ref> https://www.blogto.com/city/2012/07/a_brief_history_of_the_lake_iroquois_shoreline_in_toronto/ </ref> [[پەڕگە: Scarborough Bluffs - Laslovarga (11).jpg |وێنۆک|چەپ| [[سکاربۆرۆ بڵەفز]] لە بەشی ڕۆژهەڵاتی کەناراوی ئاوی تۆرۆنتۆ، کە لە ماوەی کۆتایی گلاسیال دا دروست بووە.]] تایبەتمەندییە جوگرافییە سەرەکییەکی تری تۆرنتۆ لە تاوێرەکانیدایە کە لە دوایین تەمەنی بەستەڵەکیدا بەشی خوارەوەی تۆرۆنتۆ لە ژێر دەریاچەی گلاسیال ئیرۆکیوی بوو<ref> https://web.archive.org/web/20171215192309/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/1976-2000.pdf </ref>، زنجیرەیەک لە شاخی ڕماو سنووری پێشووی دەریاچەکە کە بە "کەناراوی ئیرۆکیویس" ناسراوە، نیشان دەدات کە تاوێرەکلسیەکان لە شەقامی ڤیکتۆریا پارکەوە بۆ دەمی هایلاند کریک درێژدەبێتەوە کە لەوێ سکاربۆرۆ بلەف پێک دەهینن.<ref> https://hess.copernicus.org/articles/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf </ref> بەشەکانی تری بریتین لە ناوچەکانی نزیک شەقامی کلێر ئەڤێنو وێست لەنێوان شەقامی باتهێرست و ڕووباری دۆن و باکوری ڕێگای داڤینپۆرت لە کالێدۆنیاوە بۆ ڕێگای سپەداینا؛ زەویەکانی کاسا لۆما لەسەر ئەم خاکە بەردینە شاخیانە درووست کراوە.<ref> https://maps.library.utoronto.ca/dvhmp/ashbridges-bay.html </ref> جوگرافیای کەنار دەریا کە لە یەکەم نشینگەی تۆرۆنتۆوە گۆڕدرا بۆ زۆربەی ئەو خاکانەی کە لە کەنارەکانی باکووری بەندەرەکەن، لە کۆتاییەکانی سەدەی ١٩دا پڕکراوەتەوە هەتاوەکو ئێستاش، بەندەری بەردەرگای دەریاچەکە (کە بە هارڤ ناسراوە) لە وێ درووست کراوە.<ref> https://nowtoronto.com/news/tempestuous-isle/ </ref> دوورگەکانی تۆرۆنتۆ کۆمەڵە نیمچە دوورگەیەکی سروشتی بوون تا ساڵی ١٨٥٨کە پەیوەندی خۆیان بە وشکانییەوە پچڕاند بەهۆی زریانێکەوە،دواتر کەناڵێکیان بۆ بەندەرەکە دروست کرد . خۆی نیمچە دوورگەیەکە کە لەلایەن کەناردەریاوە دروست بوو بەهۆی هەڵچوونی ئاو.<ref> https://climate.weather.gc.ca/climate_normals/index_e.html </ref> === کەشوھەوا === {{climate chart | Toronto |−6.7|-0.7|61.5 |−5.6|-0.4|55.4 |−1.9| 4.7|53.7 |4.1|11.5|68.0 |9.9|18.4|82.0 |14.9|23.8|70.9 |18.0|26.6|63.9 |17.4|25.5|81.1 |13.4|21.0|84.7 |7.4|14.0|64.4 |2.3|7.5|84.1 |−3.1|2.1|61.5 |float=left |clear=none |source = Environment Canada<ref name="TORONTO">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Canadian Climate Normals 1981–2010 Station Data |ناونیشان=http://climate.weather.gc.ca/climate_normals/results_1981_2010_e.html?stnID=5051&lang=e&dCode=0&province=ONT&provBut=Go&month1=0&month2=12 |وێبگە=Environment Canada |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160403002422/http://climate.weather.gc.ca/climate_normals/results_1981_2010_e.html?stnID=5051&lang=e&dCode=0&province=ONT&provBut=Go&month1=0&month2=12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> }} شاری تۆرۆنتۆ لە وەرزی هاویندا ئاووهەوایەکی گەرمی شێداری کیشوەری هەیە ( بەپێی پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن ).<ref> https://web.archive.org/web/20171215192309/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/1976-2000.pdf </ref> بەپێی ئەو پۆلێنکارییەی کە سەرچاوە سروشتییەکانی کەنەدا پشتی پێ دەبەستن، شاری تۆرۆنتۆ لە ناوچەی نمای ڕووەکی 7a دایە، لەگەڵ هەندێک لە شار و شارۆچکەکانی نزیکی کە خاوەنی زەوی نزمن. شارەکە چوار وەرزی جیاوازی هەیە، کە جیاوازی بەرچاون و ڕۆژانە هەستیان پێ دەکرێت ئەمەش لە ئەنجامی ڕێڕەوی خێرای سیستەمەکانی کەشوهەوا ( وەک سیستەمی بەرز و نزمی فشار )<ref> https://web.archive.org/web/20160305141609/http://www.planthardiness.gc.ca/?m=22&lang=en&prov=Ontario&val=T </ref>، کەشوهەوای تۆرۆنتۆ لە هەموو وەرزەکان لە ڕۆژێکەوە بۆ ڕۆژێکی تر جیاوازە. بەهۆی هەڵکەوتە و نزیکی لە ئاوەوە، تۆرۆنتۆ مەودایەکی گەرمی بەڵام تارادەیەکی نزمی هەیە، تێکڕای جیاوازی پلەی گەرمی شەوانی ناوشار و لادێکانی نزیکەی ٣.٠ °سیلیلیزیە کە ناوشار گەرمترە لە ناوچە لادێیەکان لە هەموو مانگەکانی ساڵدا.<ref> https://web.archive.org/web/20150909015931/http://www1.toronto.ca/wps/portal/contentonly?vgnextoid=0d14c76aa6b12310VgnVCM1000003dd60f89RCRD&vgnextchannel=a48832d0b6d1e310VgnVCM10000071d60f89RCRD </ref> لەگەڵ ئەوەشدا دەکرێت لە زۆربەی ئێوارانی بەهار و سەرەتای هاویندا ساردتر بێت ئەمەش لەژێر کاریگەری شنەبای دەریاچەی ئەنتاریۆوە، چونکە دەریاچەی ئەنتاریۆ لە ماوەی وەرزی هاویندا لەکاتی هەتاودا فێنکە، بەڵام لە رۆژانی گەرمدا دەتوانرێت بۆ پشوودان سەردانی بکرێت. لەکاریگەریەکانی تری ئاووهەوا بریتین لەبەفری کەندەڵانەکان کە دەرژێنە دەریاچەکەوە لەگەڵ دواکەوتنی هاتنی وەرزی بەهارو پایز.<ref> https://web.archive.org/web/20150909015931/http://www1.toronto.ca/wps/portal/contentonly?vgnextoid=0d14c76aa6b12310VgnVCM1000003dd60f89RCRD&vgnextchannel=a48832d0b6d1e310VgnVCM10000071d60f89RCRD </ref> [[پەڕگە: Tanz Neuroscience Building 2011 Toronto.jpg |وێنۆک|چەپ| زستانانی تۆرۆنتۆ بە شێوەیەکی ئاسایی ساردن لەگەڵ بارینی بەفری زۆر]] زستانەکانی زۆر ساردن لەگەڵ بەفربارینی زۆر لە ماوەی مانگەکانی زستاندا، پلەی گەرما بە زۆری لە خوار سفر پلەی سلیلیزیە.<ref> https://web.archive.org/web/20150909015931/http://www1.toronto.ca/wps/portal/contentonly?vgnextoid=0d14c76aa6b12310VgnVCM1000003dd60f89RCRD&vgnextchannel=a48832d0b6d1e310VgnVCM10000071d60f89RCRD </ref> بەرزترین پلەی گەرما لە وەرزی زستاندا ١٠ ژێرسفری سلیلیزیە، هەمیشە بایەکی سارد و وشک هەڵدەکات لەگەڵ زریانی بەفر، هەندێک جاریش تێکەڵ بە سەهۆڵ و باران دەبێت کە دەتوانێت کار و خشتەی گەشتەکان تێکبدات، لە کاتێکدا کەڵەکەبوونی بەفر دەتوانێت لە هەر کاتێکدا لە مانگی تشرینی دووەمەوە تا ناوەڕاستی مانگی نیسان ببارێت لەگەڵ ئەوەشدا، درێژبوونەوەی نەرم لە زۆربەی زستانەکاندا ڕوودەدات، کە بەفری کەڵەکەبوو دەتوێتەوە. لە هاوینە هەرە گەرمەکان پلەی گەرمای دەگاتە سەرووی ٣٠ پلەی سیلیلیزی.<ref> https://web.archive.org/web/20150820183939/http://www1.toronto.ca/city_of_toronto/environment_and_energy/key_priorities/files/pdf/tfwcds-chapter3.pdf </ref> باران بارین بە شێوەیەکی دادپەروەرانە بە درێژایی ساڵ دەبارێت، بەڵام بەزۆری هاوینان باران دەبارێت کە بروسک و هەورە تریشقەی زۆری لەگەڵدایە. ساڵانە به ڕێژه ی ٨٣١ ملم باران دەبارێت. ساڵانە لە تۆرۆنتۆ بە تێکرای ٢٠٦٦کاتژمێر بەدەرەوەیە کە دەکاتە ٪٤٥.<ref> https://web.archive.org/web/20150909015931/http://www1.toronto.ca/wps/portal/contentonly?vgnextoid=0d14c76aa6b12310VgnVCM1000003dd60f89RCRD&vgnextchannel=a48832d0b6d1e310VgnVCM10000071d60f89RCRD </ref> {{Weather box |name = Toronto weatherbox |collapsed= |metric first=yes |single line= Y |location= Toronto ([[The Annex]]), 1981–2010 normals, extremes 1840–present{{efn|Maximum and minimum temperature data at [[The Annex]] was recorded by human observers from March 1840 to June 2003 under the station name "TORONTO".<ref name= "Monthly Data Report for 1840"> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://climate.weather.gc.ca/climate_data/monthly_data_e.html?hlyRange=1953-01-01%7C1969-05-31&dlyRange=1840-03-01%7C2016-04-14&mlyRange=1840-01-01%7C2006-12-01&StationID=5051&Prov=ON&urlExtension=_e.html&searchType=stnName&optLimit=yearRange&StartYear=2016&EndYear=2016&selRowPerPage=25&Line=0&searchMethod=contains&txtStationName=toronto&timeframe=3&Year=1840&Month=1&Day=1 |ئیش= Canadian Climate Data |سەردێڕ= Monthly Data Report for 1840 |بڵاوکەرەوە= [[Environment Canada]] |id= Climate ID: 6158350 |ڕێکەوت= ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref><ref name= "Monthly Data Report for 2003"> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://climate.weather.gc.ca/climate_data/monthly_data_e.html?hlyRange=1953-01-01%7C1969-05-31&dlyRange=1840-03-01%7C2016-04-14&mlyRange=1840-01-01%7C2006-12-01&StationID=5051&Prov=ON&urlExtension=_e.html&searchType=stnName&optLimit=yearRange&StartYear=2016&EndYear=2016&selRowPerPage=25&Line=0&searchMethod=contains&txtStationName=toronto&timeframe=3&Year=2003&Month=1&Day=1 |ئیش= Canadian Climate Data |سەردێڕ= Monthly Data Report for 2003 |بڵاوکەرەوە= [[Environment Canada]] |id= Climate ID: 6158350 |ڕێکەوت= ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> From July 2003 to present, climate data has been recorded by an [[automatic weather station]] under the name "TORONTO CITY".<ref name= "Toronto City"> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://climate.weather.gc.ca/climate_data/monthly_data_e.html?StationID=31688&period=1&searchMethod=contains&txtStationName=toronto+city&month=7&day=15&timeframe=3&Year=2003&Month=1&Day=1 |ئیش= Canadian Climate Data |سەردێڕ= Monthly Data Report for 2003 |بڵاوکەرەوە= [[Environment Canada]] |id= Climate ID: 6158355 |ڕێکەوت= ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://globalnews.ca/news/3267684/warm-weather-may-lead-to-record-breaking-day-in-toronto/ |سەردێڕ=Toronto breaks warmest February day ever recorded |یەکەم١=David |دوایین١=Shum |یەکەم٢=Adam |دوایین٢=Miller|ئیش=Global News |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref>}} | Jan maximum humidex =١٥.٧ | Feb maximum humidex =١٢.٢ | Mar maximum humidex =٢١.٧ | Apr maximum humidex =٣١.٦ | May maximum humidex =٣٩.٨ | Jun maximum humidex =٤٤.٥ | Jul maximum humidex =٤٣.٠ | Aug maximum humidex =٤٢.٦ | Sep maximum humidex =٤٣.٨ | Oct maximum humidex =٣١.٢ | Nov maximum humidex =٢٦.١ | Dec maximum humidex =١٧.٧ |Jan record high C= ١٦.١ |Feb record high C= ١٩.١ |Mar record high C= ٢٦.٧ |Apr record high C= ٣٢.٢ |May record high C= ٣٤.٤ |Jun record high C= ٣٦.٧ |Jul record high C= ٤٠.٦ |Aug record high C= ٣٨.٩ |Sep record high C= ٣٧.٨ |Oct record high C= ٣٠.٨ |Nov record high C= ٢٣.٩ |Dec record high C= ١٩.٩ |year record high C= ٤٠.٦ |Jan high C= −٠.٧ |Feb high C= ٠.٤ |Mar high C= ٤.٧ |Apr high C= ١١.٥ |May high C= ١٨.٤ |Jun high C= ٢٣.٨ |Jul high C= ٢٦.٦ |Aug high C= ٢٥.٥ |Sep high C= ٢١.٠ |Oct high C= ١٤.٠ |Nov high C= ٧.٥ |Dec high C= ٢.١ |year high C= ١٢.٩ |Jan mean C= −٣.٧ |Feb mean C= −٢.٦ |Mar mean C= ١.٤ |Apr mean C= ٧.٩ |May mean C= ١٤.١ |Jun mean C= ١٩.٤ |Jul mean C= ٢٢.٣ |Aug mean C= ٢١.٥ |Sep mean C= ١٧.٢ |Oct mean C= ١٠.٧ |Nov mean C= ٤.٩ |Dec mean C= -٠.٥ |year mean C= ٩.٤ |Jan low C= −٦.٧ |Feb low C= −٥.٦ |Mar low C= −١.٩ |Apr low C= ٤.١ |May low C= ٩.٩ |Jun low C= ١٤.٩ |Jul low C= ١٨.٠ |Aug low C= ١٧.٤ |Sep low C= ١٣.٤ |Oct low C= ٧.٤ |Nov low C= ٢.٣ |Dec low C= −٣.١ |year low C= ٥.٩ |Jan record low C= -٣٢.٨ |Feb record low C= -٣١.٧ |Mar record low C= -٢٦.٧ |Apr record low C= -١٥.٠ |May record low C= -٣.٩ |Jun record low C= -٢.٢ |Jul record low C= ٣.٩ |Aug record low C= ٤.٤ |Sep record low C= -٢.٢ |Oct record low C= -٨.٩ |Nov record low C= -٢٠.٦ |Dec record low C= -٣٠.٠ |year record low C= -٣٢.٨ | Jan chill =-٣٧ | Feb chill =-٣٤ | Mar chill =-٢٦ | Apr chill =-١٧ | May chill =-٨ | Jun chill =٠ | Jul chill =٠ | Aug chill =٠ | Sep chill =٠ | Oct chill =-٨ | Nov chill =-١٧ | Dec chill =-٣٤ |precipitation colour = green |Jan precipitation mm= ٦١.٥ |Feb precipitation mm= ٥٥.٤ |Mar precipitation mm= ٥٣.٧ |Apr precipitation mm= ٦٨.٠ |May precipitation mm= ٨٢.٠ |Jun precipitation mm= ٧٠.٩ |Jul precipitation mm= ٦٣.٩ |Aug precipitation mm= ٨١.١ |Sep precipitation mm= ٨٤.٧ |Oct precipitation mm= ٦٤.٤ |Nov precipitation mm= ٨٤.١ |Dec precipitation mm= ٦١.٥ |year precipitation mm= ٨٣١.١ |rain colour = green |Jan rain mm= ٢٩.١ |Feb rain mm= ٢٩.٧ |Mar rain mm= ٣٣.٦ |Apr rain mm= ٦١.١ |May rain mm= ٨٢.٠ |Jun rain mm= ٧٠.٩ |Jul rain mm= ٦٣.٩ |Aug rain mm= ٨١.١ |Sep rain mm= ٨٤.٧ |Oct rain mm= ٦٤.٣ |Nov rain mm= ٧٥.٤ |Dec rain mm= ٣٨.٢ |year rain mm= ٧١٤.٠ |Jan snow cm= ٣٧.٢ |Feb snow cm= ٢٧.٠ |Mar snow cm= ١٩.٨ |Apr snow cm= ٥.٠ |May snow cm= ٠.٠ |Jun snow cm= ٠.٠ |Jul snow cm= ٠.٠ |Aug snow cm= ٠.٠ |Sep snow cm= ٠.٠ |Oct snow cm= ٠.١ |Nov snow cm= ٨.٣ |Dec snow cm= ٢٤.١ |year snow cm= ١٢١.٥ |unit precipitation days= ٠.٢ mm |Jan precipitation days= ١٥.٤ |Feb precipitation days= ١١.٦ |Mar precipitation days= ١٢.٦ |Apr precipitation days= ١٢.٦ |May precipitation days= ١٢.٧ |Jun precipitation days= ١١.٠ |Jul precipitation days= ١٠.٤ |Aug precipitation days= ١٠.٢ |Sep precipitation days= ١١.١ |Oct precipitation days= ١١.٧ |Nov precipitation days= ١٣.٠ |Dec precipitation days= ١٣.٢ |year precipitation days= ١٤٥.٥ |unit rain days= ٠.٢ mm |Jan rain days= ٥.٤ |Feb rain days= ٤.٨ |Mar rain days= ٧.٩ |Apr rain days= ١١.٢ |May rain days= ١٢.٧ |Jun rain days= ١١.٠ |Jul rain days= ١٠.٤ |Aug rain days= ١٠.٢ |Sep rain days= ١١.١ |Oct rain days= ١١.٧ |Nov rain days= ١٠.٩ |Dec rain days= ٧.٠ |year rain days= ١١٤.١ |unit snow days= ٠.٢ cm |Jan snow days= ١٢.٠ |Feb snow days= ٨.٧ |Mar snow days= ٦.٥ |Apr snow days= ٢.٢ |May snow days= ٠.٠ |Jun snow days= ٠.٠ |Jul snow days= ٠.٠ |Aug snow days= ٠.٠ |Sep snow days= ٠.٠ |Oct snow days= ٠.٠٨ |Nov snow days= ٣.١ |Dec snow days= ٨.٤ |year snow days= ٤٠.٩ |Jan sun= ٨٥.٩ |Feb sun= ١١١.٣ |Mar sun= ١٦١.٠ |Apr sun= ١٨٠.٠ |May sun= ٢٢٧.٧ |Jun sun= ٢٥٩.٦ |Jul sun= ٢٧٩.٦ |Aug sun= ٢٤٥.٦ |Sep sun= ١٩٤.٤ |Oct sun= ١٥٤.٣ |Nov sun= ٨٨.٩ |Dec sun= ٧٨.١ |year sun= ٢٠٦٦.٣ |Jan percentsun= ٢٩.٧ |Feb percentsun= ٣٧.٧ |Mar percentsun= ٤٣.٦ |Apr percentsun= ٤٤.٨ |May percentsun= ٥٠.٠ |Jun percentsun= ٥٦.٣ |Jul percentsun= ٥٩.٨ |Aug percentsun= ٥٦.٧ |Sep percentsun= ٥١.٧ |Oct percentsun= ٤٥.١ |Nov percentsun= ٣٠.٥ |Dec percentsun= ٢٨.٠ |year percentsun= ٤٤.٥ | Jan uv =١ | Feb uv =٢ | Mar uv =٣ | Apr uv =٥ | May uv =٧ | Jun uv =٨ | Jul uv =٨ | Aug uv =٧ | Sep uv =٥ | Oct uv =٣ | Nov uv =٢ | Dec uv =١ |source 1 = [[Environment Canada]] <ref name= "annex"> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://climate.weather.gc.ca/climate_normals/results_1981_2010_e.html?stnID=5051&lang=e&dCode=0&province=ONT&provBut=Go&month1=0&month2=12 |ئیش= 1981 to 2010 Canadian Climate Normals |سەردێڕ=The Annex |بڵاوکەرەوە= Environment Canada |id= Climate ID: 6158350 |ڕێکەوت= ١٣ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان= ٢٤ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref><ref name= "October 2007"> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://climate.weather.gc.ca/climate_data/daily_data_e.html?StationID=31688&period=1&searchMethod=contains&txtStationName=toronto+city&month=7&day=15&timeframe=2&Year=2007&Month=10&Day=1 |ئیش= Canadian Climate Data |سەردێڕ= Daily Data Report for October 2007 |بڵاوکەرەوە= [[Environment Canada]] |id= Climate ID: 6158355 |ڕێکەوت= ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref><ref name= "February 2017"> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://climate.weather.gc.ca/climate_data/daily_data_e.html?StationID=31688&period=1&searchMethod=contains&txtStationName=toronto+city&month=7&day=15&timeframe=2&Year=2017&Month=2&Day=1 |ئیش= Canadian Climate Data |سەردێڕ= Daily Data Report for February 2017 |بڵاوکەرەوە= [[Environment Canada]] |id= Climate ID: 6158355 |ڕێکەوت= ٩ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ٢٤ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> |source 2 = Weather Atlas (UV)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.weather-atlas.com/en/canada/toronto-climate|سەردێڕ=Toronto, Canada - Detailed climate information and monthly weather forecast|دوایین=d.o.o|یەکەم=Yu Media Group|وێبگە=Weather Atlas|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190705222715/https://www.weather-atlas.com/en/canada/toronto-climate|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> }} <noinclude> == بەرچاوی شارەکە == [[پەڕگە: Sunset Toronto Skyline Panorama Crop from Snake Island.jpg |700 px| وێنۆک| دیمەنێکی پانۆرامی تۆرۆنتۆ لەکاتی [[هەنگۆر]]دا.(٢٠١٨)]] === نژیاروانی === باڵاخانەکانی تۆرۆنتۆ لە دیزاین و تەمەندا جیاوازییان هەیە لەگەڵ چەندین پێکهاتە کە دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای سەدەی ١٩، لە کاتێکدا باڵاخانە دیارەکانی تر تازە لە دەیەی یەکەمی سەدەی ٢١ دا دروست کراون. لۆرانس ڕیچاردز ئەندامی فاکەڵتی تەلارسازی لە زانکۆی تۆرۆنتۆ گووتی " تۆرۆنتۆ شوێنێکی نوێ، برەش، ڕاگ تاگ - تێکەڵێکی گەورەیە لە ماوە و ستایلەکان ".<ref> https://www.thestar.com/news/gta/2007/09/13/cn_tower_no_longer_worlds_tallest.html </ref> خانووە بەی و-گابڵەکان، کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە تۆرۆنتۆی کۆندا ماونەتەوە، تایبەتمەندییەکی جیاوازی تەلارسازیی ئەو شارەن وەک :قوللەی سی ئێن کە هێڵی پەیوەندی و هۆبەی گەشتیارییە.<ref> https://www.thestar.com/life/homes/2011/10/05/highrises_were_tops_on_the_continent.html </ref> لە ساڵی ١٩٧٦ بە بەرزی ٥٥٣.٣٣ مەتر درووست کراوە، بەرزترین قوللەی جیهان بووە هەتا ساڵی ٢٠٠٧ کاتێک بورج خەلیفە لە دوبەی درووست کرا.<ref> https://medium.com/@jastakhar13/the-history-of-toronto-architecture-6f7dbbf1ff3a </ref> تۆرۆنتۆ یەکێکە لە شاری خاوەن تەلارە هەوربرەکان کە تا ساڵی ٢٠١١ پتر لە ١٨٧٥ باڵاخانەی لەسەرو ٣٠ مەترەوە بووە.<ref> https://web.archive.org/web/20111101083629/http://www.where.ca/Toronto/article_feature~listing_id~95.htm </ref> [[پەڕگە: Royal Ontario Museum, Toronto (29881909163).jpg|وێنۆک|چەپ| مۆزەخانەی شاهانەی ئەنتاریۆ لە بنەڕەتدا بە شێوازێکی هاوچەرخ دیزاین کراوە، هەرچەندە لەو کاتەوە ستایلی دیکەی بۆ تەلارەکەی زیاد کراوە تەلارسازی لە تۆرۆنتۆ بە "تێکەڵی سەردەم و شێوازەکان" ناونراوە.]] لە ساڵانی ١٩٦٠ و ١٩٧٠ دا، پارچە گرنگەکانی میراتی تەلارسازیی تۆرۆنتۆ وێران کران بۆ ئەوەی رێگا بۆ دووبارە گەشەپێدان یان وەستانی ئۆتۆمبێل خۆش بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20070913/cn_tower_070913/20070913?hub=SciTech |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210513021929/https://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20070913/cn_tower_070913/20070913?hub=SciTech |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە بەرامبەردا لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە، تۆرۆنتۆ بوژانەوەی بیناسازی کۆندۆ و بوژانەوەی بیناسازی نیشتەجێبوونی بەخۆیەوە دی، کە چەندین باڵاخانە لەلایەن تەلارسازانی بەناوبانگی جیهانەوە نەخشەیان بۆ داڕێژرا وەک درووستکردنی مۆزەخانەی شاهانەی دانیال لیبسکایند، دووبارە دروستکردنەوەی فرانک گێهری لە گەلەری هونەری ئەنتاریۆ و فراوانبوونی زانکۆی ئۆکەدی دیاری ویڵ ئۆکەد لە نێو نمایشە نوێیەکانی شارەکەدایە ناوچەی دیستیلی ناوەڕاستی ١٨٠٠کان لە قەراغی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی شار دووبارە پەرەی سەندەوە بۆ ناو یەکێک لە ناوچە هەرە هونەری و کلتوری و ڕابواردنەکان.<ref> https://www.thestar.com/news/pridetoronto/2014/06/29/world_pride_12000_marchers_turn_downtown_streets_into_sea_of_colour.html </ref> === هاوسێکان === تۆرۆنتۆ ناوچەیەک لە خۆ دەگرێ کە پێشتر لەلایەن چەند شارەوانییەکی جیاوە بەڕێوە دەبرا کە بە و ساڵانەی دوایی تێکەڵ بوون. هەر یەکەیان مێژوو و ناسنامەیەکی تایبەت بەخۆیان لە ماوەی ئەو چەند ساڵە دا پەرە پێدا کە لەیەک جیابوون و ئێستاش ناویان بە شێوەیەکی هاوبەش لە نێو تۆرێنتۆنییەکان دەمێنێتەوە. شارەوانیەکانی پێشوو بریتی بوون لە ڕۆژهەڵاتی یۆرک، ئیتۆبیکۆک، فۆرێست هیڵ، میمیکۆ، نۆرس یۆرک، پارکدەیل، سکاربۆرۆ، سوانسی، وێستن و یۆرک لە هەموو شارەکەدا سەدان شاری بچووک و چەند شارێکی گەورەتر هەیە کە چەند کیلۆمەترێکی چوارگۆشەیان داپۆشیوە.<ref> https://www.urbaneer.com/blog/edwardian_residential_architecture_in_toronto </ref> زۆربەی کۆمەڵگەکانی نیشتەجێبووی تۆرۆنتۆ خاوەن کۆمەڵگەیەکی بازرگانی تایبەت بەخۆیانن کە هەریەک لە مەڵبەندە بازرگانیەکانیان کۆمەڵێک تەلاری هەوربڕن. هەر ناوچەیەک خاوەن تایبەتمەندی خۆیەتی بۆ نموونە باڵاخانەکانی نیشتەجێبوونی سەردەمی ڤیکتۆریان و ئێدواردیان لە چەند بینایەکی نیشتەجێبوونی وەک ڕۆزدەیل و کاباگێتن و ئەنکس و یۆرکڤیلدا هەن.<ref> https://web.archive.org/web/20160822005638/http://www.torontoneighbourhoods.net/neighbourhoods/midtown/wychwood-park/history </ref> وە ویچوود پارک کە لە مێژوویدا بۆ تەلارسازی ماڵەکانی گرنگی هەیە چونکە یەکێک بوو لە سەرەتاییترین کۆمەڵگا پلان بۆ داڕێژراوەکانی تۆرۆنتۆ، لە ساڵی ١٩٨٥ دا بە ناوچەی پاراستنی کەلەپووری ئەنتاریۆ دیاری کرا، گەڕەکی کاسا لۆما ناوی "کاسا لۆمە"یە، قەڵایەک لە ساڵی ١٩١١ لەلایەن سێر هێنری پێلەت دروستکراوە، بە باخچە و بەرزکەرەوە و ڕێڕەوی نهێنی و کۆڵانێکی بۆڵینگ تەواو بووە.<ref> https://web.archive.org/web/20160712101236/http://www.casaloma.org/ </ref> سپەداینا هاوس ماڵێکی سەدەی نۆزدەیەمە کە ئێستا مۆزەخانەیە.<ref> https://web.archive.org/web/20160822005638/http://www.torontoneighbourhoods.net/neighbourhoods/midtown/wychwood-park/history </ref> [[پەڕگە: Toronto map.png |وێنۆک|چەپ| نەخشەی تۆرۆنتۆ کەڕێگای سەرەکیەکانی هاتوچۆ و سنووری شەش شارەوانی پێشوو نیشان دەدات کە شاری ئێستای تۆرۆنتۆیان پێک هێناوە]].<ref> https://web.archive.org/web/20160704082331/http://www1.toronto.ca/wps/portal/contentonly?vgnextoid=919d2271635af310VgnVCM10000071d60f89RCRD </ref> ==== تۆرۆنتۆی دێرین ==== ناوچەی کۆنی تۆرۆنتۆ هەڵگری ناوی شاری تۆرۆنتۆ بوو پێش تێکەڵبوون، بەڵام ئێستا ناوەندی شار و هەروەها ئەو شارانەی کەوتوونەتە نزیکی دەگرێتەوە، تۆرۆنتۆی کۆن لە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا و باکووری چڕترە و پڕووترین بەشی شارەکەیە و گرنگترین ناوچەی دارایی هەموو کەنەدایە کە ئەم شوێنانە لەخۆ دەگرێت :، سەنتەری تۆرۆنتۆ دۆمینیۆن، سکۆتیا پلازا، ڕۆیاڵ بانک پلازا، دادگای بازرگانی و شوێنی بروکفیلدو هتد. ئەم ناوچەیە لە سەینت جەیمس تاون، گاردن، سانت لاورێنس، کۆرکتاون و چێرچ و ویلسلی پێکدێت لەو ناوچانەوە وەک هێڵێکی ڕاست بەرەو باکور درێژ دەبێتەوە بە درێژایی شەقامی یانگ.<ref> https://www.smartcitiesdive.com/ex/sustainablecitiescollective/toronto-tale-three-cities/1217926/ </ref> [[پەڕگە: Cabbagetown houses.jpg |وێنۆک|چەپ| خانووەکانی ناوچەی بەی-و-گیبلەکانی سەردەمی ڤیکتۆریاکە شێوازێکی جیاوازی تەلارسازی نیشتەجێبوونە کە لە هەموو جێیەکی ئاساییدایە لە هەموو ئەو شوێنانەی کە لە تۆرۆنتۆ کۆنن]]. هەروەها شاری تۆرۆنتۆی کۆن لە چەندین ناوچەی نیشتەجێبوونی دەوڵەمەندی مێژوویی پێک دێت وەک؛ یۆرکڤیل، ڕۆزدەیل، ئانکس، فۆرێست هیڵ، لاورێنس پارک، پارکی لیتۆن، پارکی ئاسک، موور پارک و کاسا لۆما، تۆرۆنتۆ پتر بەباری درێژی هەڵکەوتووە لە ناوەڕاستی شارەوە بۆ باکور ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوای ناوەڕاستی شار. تۆرۆنتۆی کۆن هەندێک شوێنی تری هەیە وەک بازاڕی کینسینگتۆن، چاینەتاون، لێسلیڤیل، کاباگێتۆن و ڕیڤەردەیڵ کە شوێنی میللین بۆ بازرگانی و شوێنە کلتورییەکان و هەروەها کۆمەڵگاکانی هونەرمەندان لەگەڵ ستۆدیۆکانی تۆمارکردن، لەگەڵ چەندین پرۆفیشناڵی مامناوەند و باڵا. لەناو تۆرۆنتۆ هەندێک کۆمەڵگەی بچوکی نەتەوەیی هەن کە بریتین لە: دوو شارۆچکەی چینی بچووک، ناوچەی گریکتاون، ئیتالیای بچووک، گوندی پورتوگال، هندستانی بچووک. ==== دەوروبەری شار ==== یۆرک و ڕۆژهەڵاتی یۆرک وەک دەوروبەری ناوەوەی شار ناوچەی پێگەیشتوو و نەریتی چینی کرێکارانن، کە لە بنەڕەتدا بەشێکن لە ناوچەکانی دوای جەنگی جیهانی یەکەم، خانووی بچوک، خانووی تاک خێزان و بلۆکی شوقەی نیشتەجێبوونی بچووک وەک گەرەکەکانی شارۆچکەی کرێسنت، پارکی تۆرنکلیف، ویستۆن و گوندی ئۆکوود، کە بە زۆری لە شوقە بەرزەکان پێکهاتوون، کە چەندین خێزانی کۆچبەری نوێ تیایاندا نیشتەجێبووینە لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٠ دا. زۆرێک لەو شارانە لە ئاستی ڕەگەزیدا جۆراوجۆرن و لە ئەنجامی زیادبوونی ژمارەی دانیشتواندا لەیەکدا تواونەتەوە، هەروەها لە کۆتاییەکانی نەوەدەکان و سەرەتای سەدەی ٢١دابەهۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی نیشتەجێبوون ئەم ناوچانە بەرەو پێش چوون.<ref> http://spacing.ca/toronto/2013/10/23/torontos-and-chicagos-street-grids/ </ref> [[پەڕگە: York after sunset (2855524410).jpg |وێنۆک|چەپ| لە هەوڵێکدا بۆ ئەوەی قەراغ شار ببەسترێتەوە بە ناوەوەی شار و هاندانی دانیشتوان تا کۆچ بکەن بۆ ناوچەکانی قەراغ شار بەمەبەستی کەمکردنەوەی جەنجاڵی ناوشار ]]. ئیتۆبیکۆک (ڕۆژئاوا)، سکاربۆرۆ (ڕۆژهەڵات) و باکووری یۆرک (باکوور)وەک دەوروبەری ناوەوەی شار شارەوانیەکانی پێشووی دوای جەنگ درووست بوون. بەشەکانی ئەم ناوچانە لە کۆنەوە دامەزراون و بە خێرایی گەشەیان کرد پێش ئەوەی پێشکەوتنی خانووبەرەی دەوروبەری شار دەست پێ بکات، ئەم ناوچانە یان گوندەکانی وەک میمیکۆ، ئایلینگتۆن و نیو تۆرۆنتۆ لە ئیتۆبیکۆک؛ ویلۆدەیل و نیوتۆنبروک و داونسویو لە نۆرس یۆرک؛ ئەگنکۆرت، وێکسفۆرد و وێست هیل لە سکاربۆرۆ کە گەشەسەندنی قەراغ شار نزیکیان بوو لە کۆتایی ١٩٤٠ ەکان ناوچە نوێیەکان تێکەڵیان بوون . قۆناغی گەشەسەندن ، ئەم ناوچانە بە تێکەڵکردنی خانووە یەک لایەکان لەگەڵ بلۆکی شوقەی چڕی بەرزتر، زیاتر بەناوبانگ بوو وەک مۆدێلی قەراغ شار بۆ گەشەپێدان. لە کۆتاییەکانی سەدەی بیستەم و سەرەتای سەدەی ٢١ ناوەندی شاری نۆرس یۆرک، ناوەندی شاری ئیتۆبیکۆک و سەنتەری شاری سکاربۆرۆ وەک ناوچەی بازرگانی ناوەندی لە دەرەوەی شاری تۆرۆنتۆ دەرکەوتن. پێشکەوتنی بەرز لەو ناوچانەدا هێڵی ئاسمانی دیاری بۆ شارەوانییەکانی پێشوویان داوە، کە ڕاڕەوەکانی گواستنەوەی چڕی بەرزیان پێشکەش دەکەن. ==== پیشەسازی ==== لە دەیەی ١٨٠٠ دا، ناوچەی پیشەسازی گەشەسەندوو لە دەوروبەری تۆرۆنتۆ هاربۆر و دەمی ڕووباری دۆن ی خواروو پەرەی سەند، کە بە هێڵی شەمەندەفەر و ئاویەوە بەسترابوون بە کەنەدا و ئەمریکا. نموونەکان بریتی بوون لە ( گودەرهام و وۆرتس دیستیلەری، هاوبەشگای مالتینگی کەنەدی، تۆرنتۆ ڕۆلینگ میلز، یەکێتی ستۆکیاردو ئاسانکاری یدیڤی بۆ پرۆسەکردنی بەراز ( بە نازناوی " هۆگتاون " ). ئەم ناوچە پیشەسازییەیە ڕۆژئاوای تۆرۆنتۆی بە درێژایی بەندەرەکە و هێڵەکانی ڕێچکەی ئاسنین فراوان کرد، بە پڕکردنی زەلکاوەکان لە لای ڕۆژهەڵاتی بەندەرەکە بۆ دروستکردنی بەندەری لاندس تەواو کرا.<ref> https://books.google.com/books/about/Historical_Atlas_of_Canada_The_land_tran.html?id=tWkxht1Oa8EC </ref> پیشەسازی جلوبەرگ بەدرێژایی شەقامی سپەداینا کە ناوچەی مۆدە پەرەی سەند لە سەرەتای سەدەی ١٩دا، ناوچە پیشەسازییەکان لە بەری ئەو بەریدا دانرابوون، وەک وێست تۆرۆنتۆ/ شوێنی کڵین، کە لە ساڵی ١٩٠٣ دا کۆگاکان شوێنیان بۆ خۆیان دەگواستەوە بەڵام بەهۆی ئاگرە گه ورەکە ی ١٩٠٤ بووە هۆی له ناوبردنی به شی زۆری پیشه سازیەکان له ناوجەرگەی شار. هەندێک لە کۆمپانیاکان بەرەو ڕۆژئاوا بە درێژایی شەقامی کینگ ڕۆیشتن، هەندێکی دیکە بەرەو ڕۆژئاوا وەک شەقامی دەفرین کە ئەو شوێنەی کە کەلوپەلی گەورەی کێڵگەی ماسی هاریس دروست دەکات ڕۆیشتن.<ref> https://newcanadianlife.com/why-is-toronto-called-hogtown/ </ref> [[پەڕگە: Distillerie Gooderham and Worts.jpg |وێنۆک|چەپ| ناوچەی دیستیلەری کە گەورەترین کۆکراوەی تەلارسازیی پیشەسازی سەردەمی ڤیکتۆریایە بە پارێزراوی ماوەتەوە کە تاکە شوێنە لە ئەمریکای باکوور]] زۆرێک لە شوێنە پیشەسازییەکانی پێشووی تۆرنتۆ نزیک لە شەقامی یانگ و داون تاون دووبارە گەشەیان سەندەوە کە بریتین لە بەشەکانی پێشەوەی ئاوی تۆرنتۆ و گۆرەپانی شەمەندەفەری ڕۆژئاوای داونتاون و گوندی لیبرتی، ناوچەی ماسی هاریس و گەشەسەندنی بەرفراوان لە ناوچەی وێست دۆن لاندس بەردەوامە.<ref> http://urbantoronto.ca/news/2015/07/city-announces-next-steps-port-lands-revitalization </ref> گودەرهام و وۆرتس شەرابی روحی دیستیلەری بەرهەم دەهێنا تا ساڵی ١٩٩٠بەڵام ئەمڕۆ وەک "ناوچەی دیستیلەری" پارێزراوە، کە گەورەترین و باشترین تەلارسازی پیشەسازی پارێزراوە کە سەردەمەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ڤیکتۆریا لە ئەمریکای باکور. هەندێک شوێنی پیشەسازیش لە ناوچەی خۆیان ماونەتەوە لەوانە پاڵاوگەی شەکری ڕێدپاتێ ئەو ناوچانەی کە وەک خۆیان لە بواری پیشەسازیدا پاڕێزراون، بەڵام ئێستا بەشێکی زۆریان گۆڕدراون بۆ یەکەی نیشتەجێبوون وەک ناوچەی مۆد وکۆرکتاون و بەشەکانی باشووری ڕیڤەردەیل و لێسلیڤیل. تۆرۆنتۆ هێشتا چەندین ناوچەی پیشەسازی کۆنتری چالاکی ماوە وەک گوندی بروکتۆن، میمیکۆ و نیو تۆرۆنتۆ.<ref> https://web.archive.org/web/20170205100926/https://leslievillehistory.com/timeline-ashbridges-bay/ </ref> لە کۆتایی ڕۆژئاوای شاری ئۆڵد تۆرۆنتۆ و یۆرک، ناوچەی وێستن/ماونت دێنیس و ناوچەی جۆیندن هێشتا کارگە و شوێنی پێچانەوەی گۆشت و شوێنی شەمەندەفەری نزیک لە شوێنی نیشتەجێبوونی چڕی مامناوەندی تێدایە، هەرچەندە لە ساڵی ١٩٩٤ دا سەندیکای (Junction's Union Stockyards) لە شاری تۆرۆنتۆ وەدەرنرا.<ref> https://web.archive.org/web/20170914035408/http://torontohistory.net/junction-stockyards.html </ref> [[پەڕگە: Distant construction cranes on Toronto's skyline, 2017 06 14 -c (34470224324).jpg |وێنۆک|چەپ| دۆن لاندزی خۆرئاوا یەکێکە لە و ناوچە پیشەسازیانەی پێشوو لە ناوچەی ناوەڕاستی شار کە دووبارە گەشەی کردۆتەوە.]] ناوچەی پیشەسازی کێڵگەی قاوە لە بەندەری تۆرۆنتۆ ماوەتەوە. ناوچەیەک پلانی بۆ دووبارە گەشەپێدان داڕێژرابوو کە پێشتر زەلکاوێک بوو پڕکرابوو لە پاشماوەی پیشەسازی، وە هیچ کات بە ڕووژدی گەشەی پێنەکرابوو- ئەمیش لەبەر ئەوەی خاکەکەی گونجاو نییە بۆ گەشەی بەرفراوان- بەهۆی لافاو و ناسەقامگیری خاکەکەیەوە بووە کە هێشتا چەندین پاشماوەی پیشەسازی تێدا ماوە، وەک وێستگەی وزەی پۆرتلاندس و چەند ئاسانکارییەکی بەندەری و چەند ستۆدیۆیەکی بەرهەمهێنانی فیلم و تیڤی، چەندین ئاسانکاری پیشەسازی چڕی بۆ داڕێژراوە لەلایەن ئاژانسی واتربۆنت تۆرۆنتۆ کە پلانەکەیان بریتی بوو لەدرووست کردنی بەربەستێکی کۆنکریتی لەبەردەم رووباری دۆن تا هیچی تر نەبێتە هۆی درووستکردنی لافاو و فشەڵی خاکەکە.<ref> https://web.archive.org/web/20170914035711/http://eastharbour.ca/ </ref> زیاتر زەوییەکانی سەر بەندەرەکە گونجاون بۆ پەرەپێدانی نیشتەجێبوون و بازرگانی بەنرخی بەرزتر.<ref> https://web.archive.org/web/20170205181727/http://www1.toronto.ca/wps/portal/contentonly?vgnextoid=6e75397250b16410VgnVCM10000071d60f89RCRD&vgnextchannel=ae9352cc66061410VgnVCM10000071d60f89RCRD </ref> هەروەها شوێنی ڕووەکی کیمیایی پێشوو کە بەدرێژایی ڕووباری دۆن ڕوێنرابوون ئێستا بوونەتە هۆبەی بازرگانی و گواستنەوە.<ref> http://www.blogto.com/city/2011/08/what_king_west_looked_like_in_the_1980s/ </ref> === شوێنە گشتیەکان === تۆرۆنتۆ کۆمەڵەیەکی هەمەجۆری هەیە لە شوێنی گشتی، لە چوارگۆشەکانی شارەوە بۆ پارکە گشتییەکان کە بەسەر دۆڵەکاندا دەڕوانێت وەک : ناتان فلیپس سکوێر کە چوارگۆشەی سەرەکی شارەکەیە لە ناوەڕاستی شار، هێمای سێ ڕەهەندی تۆرۆنتۆی تێدایە، هەروەها دەروازەی هۆڵی شار و مەیدانی یانگ-دەنداس، لە نزیک سیتی هۆڵ، لەم ساڵانەی دوایدا وەک یەکێک لە سەرقاڵترین شوێنی شارەکە دیاریکرا، گۆڕەپانەکانی تر بریتین لە مەیدانی هاربۆربۆنت، لە پێشەوەی ئاوی تۆرنتۆ، هەروەها گۆڕەپانە مەدەنییەکان لە هۆڵەکانی شاری پێشووی شاری تۆرۆنتۆی پایتەختی لەناوچوو، کە بە گرنگترینیان مەیدانی مێل لستمان لە باکوری یۆرک کە لەلایەن کۆمیتەی شوێنە گشتیەکانی تۆرۆنتۆ نۆژەن کرایەوە، هەروەها بەشی ئاوی ناوەندی بە درێژایی شەقامی کوین وێست تازەکراوەتەوە بەم دواییانە بە تەلارسازییەکی نوێی شەقام و گۆڕەپانێکی نوێ لە تەنیشت سەنتەری هاربۆرفرێنت کرایەوە.<ref> https://toronto.citynews.ca/2016/06/21/iconic-toronto-sign-starting-to-show-wear-needs-funding-to-survive/ </ref> [[پەڕگە: Skaters at dusk.jpg |وێنۆک|چەپ| ناتان فلیپس سکوێر مەیدانێکی چوارگۆشەیی سەرەکی شارەکەیە گۆڕەپانەکە حەوزێکی ئاو لەخۆ دەگرێت کە لە زستانان دەگۆڕدرێت بۆ حەوزی سەهۆڵی خلیسکاندن.]] لە زستاندا، مەیدانی ناتان فلیپس، ناوەندی هاربۆرڤیت و میل لستمان سکوێر بەناوبانگن بۆ خلیسکانی سەر بەفر. هەروەها هۆڵی سەهۆڵی گشتی کۆلۆنێل سام سمیس تریل لە ساڵی ٢٠١١ دا کرایەوە کە یەکەمین خلیسکانی تۆرۆنتۆیە لە پارکی مێژوویی کرایەوە، ئێرل بەیلس پارک خلیسکێنەی سەر بەفری دەرەوە و ناوەوەی هەیە لەگەڵ خوڵی ڕاهێنان و ئاسانکاریی کرێ و وانەکان پێشکەش دەکەن. لەم ساڵانەی دواییدا چەندین پارک شوێنی خلیسکێنەی سەر بەفریان دیاری کردووە.<ref> https://web.archive.org/web/20080308153337/http://www.lostrivers.ca/points/cloudgrdnpk.htm </ref> چەندین پارکی گەورەی ناو شار هەن، کە بریتین لە باخچەکانی ئالەن، پیتی سترین، پارکی گرینگ، پارکی نەرویژی بچووک، پارکی مۆس، پارکی کوین، پارکی ڕیڤەردەیڵ و پارکی ترینیتی بێڵوود ، لە نزیک یەکتربڕی کوین و یانگ لە باشووری ناوەڕاستی شار دوو پارکی گەورە هەن لە ناوچەی فرۆنت سایدکە بریتین لە : تۆمی تۆمپسۆن پارک لە شەقامی لێزلی سپیت کە سروشتێکی پارێزراوی هەیە، لە کۆتایی هەفتەکاندا کراوەیە؛ وە دوورگەکانی تۆرۆنتۆ، لە ناوەڕاستی شارەوە بە بەلەم خەڵکببۆی دەچن.<ref> https://www.toronto.ca/data/parks/prd/facilities/parks/index.html </ref> [[پەڕگە: دیمەنێک لە باخچەی ڕۆوژی هاوچەرخ٥.jpg |وێنۆک|چەپ| [[پارکی شاریی نەتەوەیی ڕووژ]] لە سکاربۆرۆ.]] زۆرینەی پارکە گەورەکان کەوتوونەتە ناوچەکانی دەرەوەی شارەوانیەکان بەڵام لەلایەن شارەوانیەکانەوە بەڕێوە دەبردرێن وەک؛ پارکی های، پارکی هامبەر بەی، پارکی سەنتێنیاڵ، داونسڤیو پارک، گیوڵد پارک و باخچەکان، پارکی سەنیبروک و پارکی مۆرنینگ ساید. تۆرۆنتۆ چەندین خولی گۆڵفی گشتیشی لێ بەڕێوە دەچێت . زۆربەی زەویە سەوزەکان و کەناری ڕووبارەکان لە تۆرۆنتۆ زەوی گشتین، دوای زریانی هازل لە ساڵی ١٩٥٤ دروستکردنی بینا لەسەر ئەم زەویانە قەدەغە کراوە، بۆیە ئەم زەویانە کراونەتە شوێنی رابواردن و خۆش گوزەرانی. پارکی بەیانیان گەورەترین پارکی شارەکەیە کە بە قەبارەی ٢٤١.٤٦ هێکتار (٥٩٦.٧ دۆنم) بەڕێوەدەبرێت.<ref> https://globalnews.ca/news/459228/toronto-boasts-thousands-of-hectares-of-parkland/ </ref> جگە لە پارکە گشتییەکان کە لەلایەن شارەوانیەوە بەڕێوەدەبرێت، بەشێکی پارکی شاری ڕۆوژ کە گەورەترین پارکی شاریە لە ئەمریکای باکور، لە بەشی ڕۆژهەڵاتی شاری تۆرۆنتۆدایە ،لەلایەن بەرێوەبەرایەتی پارکەکانی کەنەدا بەڕێوەدەچێت ، پارکی نەتەوەیی لە دەوروبەری رووباری ڕۆوژ دا هەڵکەوتووە.<ref> https://www.cbc.ca/news/canada/toronto/rouge-urban-park-ontario-leases-farms-1.4365896 </ref> == کەلتور == دیمەنی هونەری و شانۆیی تۆرۆنتۆ زیاتر لە پەنجا کۆمپانیای بالە و سەما، شەش کۆمپانیای ئۆپێرا، دوو ئۆرکێسترای سەمفۆنیا و خانەخوێیەکی شانۆی هەیە. شارەکە لە شاری بالێ نەتەوەیی کەنەدا، کۆمپانیای ئۆپێرای کەنەدی، ئۆرکێسترای سەمفۆنیای تۆرۆنتۆ، گرووپی ئەلیکترۆنی کەنەدی و کۆمپانیای شانۆی کەنەدی پێک هاتووە . شوێنی نمایشە دیارەکانیان پێک هاتووە لە نمایشی چوار وەرزی تایبەت بە هونەری نواندن، هۆڵی ڕۆی تۆمسۆن، شازادەی شانۆی وێڵز، شانۆی شاهانە ئەلێکساندرا، ماسی هۆڵ، ناوەندی هونەری مێریدیان (پێشتر سەنتەری تۆرۆنتۆ بۆ هونەرەکان) و شانۆییەکانی ئێلگین و باخچەی زستانە و هۆڵی مێریدین (لە بنەڕەتدا ناوەندی ئۆکیفو و پێشتر ناوەندی هەمینگبێرد و ناوەندی سۆنی بۆ هونەری نواندن). [[پەڕگە: Royal Alex 2009.jpg |وێنۆک|چەپ| تۆرۆنتۆ سێیەمین گەورەترین ناوەندی شانۆی ئینگلیزی یە لە جیهاندا،وەک شانۆی شاهانەی ئەلێکساندرا، کە کۆنترین شانۆیە و بەردەوام لە باکوری ئەمریکا دا کار دەکات]] ئەنتاریۆ پلەیس یەکەم شانۆی هەمیشەیی فیلمی IMAX ی جیهانی لێ نمایش کراوە، هەروەها قۆناغی بودویسەر (پێشتر مۆلسۆن ئەمفیشانۆ) پیشان دەکات، کە شوێنێکی کراوەی ئاسمانییە بۆ کۆنسێرتەکانی مۆسیقا. لە بەهاری ٢٠١٢ ئەنتاریۆ پلەیس داخرا دوای دابەزینی ڕێژەی ئامادەبووان لە ماوەی ئەو چەند ساڵەی دواییدا، هەرچەندە قۆناغی بودویسەر و بەندەرەکە هێشتا کار دەکەن، بەڵام پارک و سینسفیر لە کاردا کەوتوون و هەوڵ و پلانی بەردەوام هەیە بۆ بووژاندنەوەی ئەنتاریۆ پلەیس.<ref> https://web.archive.org/web/20121115235504/http://www.imax.com/corporate/history/ </ref> هەموو هاوینێک کۆمپانیای شانۆی کەنەدی بەرهەمێکی شکسپیر لە دەرەوەی های پارکی تۆرۆنتۆ بەناوی " خەون لە های پارک " پێشکەش دەکات. ڕۆیشتنی ناوبانگی کەنەدا دان بە دەستکەوتەکانی سەرکەوتووی کەنەدییەکان دا دەنێن، لەگەڵ زنجیرەیەک ئەستێرە لەسەر بلۆکی دیاری کراو لە ڕاڕەوی تەنیشت شەقامی کینگ و شەقامی سیمکۆی. بەرهەمهێنانی فیلم و تەلەفزیۆنی ناوخۆیی و بیانی پیشەسازییەکی گەورەی ناوخۆیی تۆرۆنتۆیە. لە ساڵی ٢٠١١ دا لە پلەی سێیەم گەورەترین ناوەندی بەرهەمهێنانی فیلم و تەلەفزیۆندا دەبێت لە دوای لۆس ئەنجلس و نیویۆرک سیتی، نازناوی "هالیوود باکور" لەگەڵ شاری "هۆلیود نۆرس" لەگەڵ شاری "ڤانکۆڤەر" هاوبەش کردووە. یەکێکی تر لە فیستیڤاڵە بەپێزەکانی فیلم ، فیلمی "Take 21"ە کە پێشتر فێستیڤاڵی فیلمی خوێندکارانی تۆرۆنتۆ بوو، کە کارەکانی خوێندکارانی ١٢-١٨ ساڵا لە چەندین وڵاتی جیاجیای جیهانەوە نمایش دەکات.<ref> https://torontosun.com/2014/07/31/ontario-place-revitalization-plans </ref> کاریبانا ( کە پێشتر بە کەرنەڤاڵی سکۆتیابانک کاریبی ناسرابوو ) لە ناوەڕاستی مانگی تەمموزەوە تا سەرەتای مانگی ئابی هەموو هاوینێک ئەنجام دەدرێت . بە پلەی یەکەم لەسەر بنەمای کەرنەڤاڵی ترینیداد و تۆباگۆ، یەکەم کاریبانا لە ساڵی ١٩٦٧ دا لە کاتێکدا کە کۆمەڵگەی کاریبی شارەکە یادی سەد ساڵەی کەنەدایان کردەوە و زیاتر لە چل ساڵ دوای ئەوە گەشەی زیاتری کردووە کە ساڵانە یەک ملیۆن کەس بۆ لای خۆی رادەکێشێت بۆ بۆلیڤارد لەدەریاچەی شۆری تۆرۆنتۆ.داهاتی گەشتیاری فێستیڤاڵەکە لەسەد هەزارەوە بۆ زیاتر لە چوارسەد ملیۆن دۆلار بۆ تۆرۆنتۆ بەرهەم دەهێنێت.<ref> https://www.toronto.ca/legdocs/mmis/2012/ed/bgrd/backgroundfile-45805.pdf </ref> [[پەڕگە: Caribana 2010.jpg |وێنۆک|چەپ| کاریبانا فیستیڤاڵێکە کە ئاهەنگ دەگێڕن بە کلتور و دابونەریتی کاریبی هه ر هاوینێک له شاره که به ڕێوه ده چێت که گه رترین فیستیڤاڵی شه قامی ئه مه ریکای باکووره.]] یەکێک لە گەورەترین بۆنەکانی ئەو شارە بۆنەی هەفتەی پرایدە کە لە کۆتایی مانگی حوزەیراندا ئەنجام دەدرێت ، یەکێکە لە گەورەترین فێستیڤاڵی (هاوڕەگەزخوازان) لە جیهاندا.<ref> https://news.google.com/newspapers?id=DkUfAAAAIBAJ&dq=toronto%20hollywood%20north&pg=4458%2C1049685 </ref><ref> http://dailyhive.com/toronto/toronto-national-geographic-pride-2018 </ref> === میدیا === تۆرنتۆ گەورەترین بازاڕی میدیای کەنەدایە و چوار ڕۆژنامەی ئاسایی و دوو هەفتەنامەی هەیە لەگەڵ سێ بڵاوکراوەی کاغەزی بەخۆڕایی لە هەموو شوێنێکی تۆرۆنتۆ بڵاو دەکەنەوە کە نزیکەی ٦ ملیۆن کەس دەبن. ڕۆژنامەی تۆرۆنتۆ ستار و تۆرۆنتۆ سەن لە ڕۆژنامە هەرە دیارەکانی تۆرۆنتۆن، جگە لەوەی ڕۆژنامەی "The Globe" و "National Post" بارەگای سەرەکییان لەو شارەدا هەیە.<ref> https://web.archive.org/web/20150414113224/http://www.mediajobsearchcanada.com/mjsc_press.asp </ref> تۆرۆنتۆ ستار و گلۆب و مەیڵ و ناشناڵ پۆست و ڕۆژنامەی برۆدشیت و ستارمیترۆ وەک ڕۆژنامەی ڕێبواری ئازاد دابەش دەکرێن هەروەها چەندین گۆڤار و ڕۆژنامەی ناوخۆیی ڕ لە تۆرۆنتۆڕۆژانە بڵاو دەکرێنەوە، لەوانە ڕۆژنامەی ناو و تۆرۆنتۆ لایف، لە کاتێکدا ژمارەیەکی زۆر گۆڤاری بازرگانی لە تۆرۆنتۆ بەرهەم دەهێنرێن، وەک بازرگانی کەنەدی، شاتیلەین، شرار و ماکلین دەیلی هیڤی، گەورەترین بڵاوکراوەی خۆرئاوا ڕۆژنامەی (Online-only)ی کەنەدیە، کە لە ساڵی ٢٠١٦ نوسینگەی تۆرۆنتۆیان کردەوە.<ref> https://web.archive.org/web/20180809215405/http://marketingmag.ca/media/vancity-buzz-launches-in-toronto-and-montreal-175695/ </ref> تۆرۆنتۆ بارەگای سەرەکی تۆڕە تەلەفزیۆنییە گەورەکانی کەنەدایە کە بە زمانی ئینگلیزی بەرنامەکانیان پێشکەش دەکەن وەک ؛ CBC ، CTV Citytv ، Global ، The Sports Network ( TSN ) و Sportsnet وMTV . تەلەڤزیۆنەکانی کەنەدا سەرەکیترین کەناڵی تەلەفزیۆنی موزیکن کە لە تۆرۆنتۆ دامەزراون. === گەشتیاری === مۆزەخانەی شاهانەی ئەنتاریۆ مۆزەخانەیەکی کلتوری و مێژوویی سروشتی جیهانیە. باخچەی ئاژەڵانی تۆرۆنتۆ بۆتە ماڵێکی گەورە بۆ زیاتر لە ٥٠٠٠ ئاژەڵ کە نوێنەرایەتی زیاتر لە ٤٦٠ جۆری جیاواز دەکەن.<ref> https://web.archive.org/web/20080411144754/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/LAC.20030507.TRCOVE7/TPStory/Travel </ref> گەلەری هونەری ئەنتاریۆ کۆکراوەیەکی گەورەی کاری هونەری هاوچەرخی کەنەدی و ئەوروپی و ئەفریقی تێدایە، هەروەها لە هەموو جیهاندا میوانداریی نمایشکردن دەکات لە مۆزەخانە و گەلەرییەکان. مۆزەخانەی هونەری سیرامیک گاردینەر تاکە مۆزەخانەیە لە کەنەدا کە بە تەواوی تەرخان کراوە بۆ سیرامیک، هەروەها کۆکراوەی مۆزەخانەکە زیاتر لە ٢٩٠٠ کاری سیرامیکی لە ئاسیا و ئەمریکا و ئەوروپا تێدایە هەروەها ئەم شارە میوانداری ناوەندی زانستی ئەنتاریۆ دەکات ، مۆزەخانەی باتا شۆو و مۆزەخانەی چنینی کەنەدا لەم شارە هەڵکەوتوون.<ref> https://web.archive.org/web/20070911054227/http://www.torontozoo.com/AboutTheZoo/ </ref> گەلەری و مۆزەخانە دیارەکانی تری هونەر بریتین لە: دیزاین ئێکس چەینگ، مۆزەخانەی هونەری ئینویت، TIFF Bell Lightbox، مۆزەخانەی هونەری هاوچەرخی تۆرۆنتۆ کەنەدا، وە پەیمانگای کلتوری هاوچەرخ و باخچەی پەیکەرسازی تۆرۆنتۆ و مۆزەخانەی CBC و مۆزەخانەی شەکری ڕێدپاتێ وناوەندی هونەری زانکۆی تۆرۆنتۆ و هارت هاوس و گەلەری تی دی و هونەری ئینویت و مۆزەخانەی ئاغا خان. هەروەها سەرجەم مۆزەخانەکان لەلایەن کارگێری شسرەکەوە بەڕێوە دەبرێت کە بارەگای سەرەکی لە سپەداینا هاوسە شارەکە مۆزەخانەکانی خۆی بەڕێوەدەبات، کە خانەی سپەداینا لەخۆ دەگرێت.<ref> https://web.archive.org/web/20120509183034/http://www.cnedirect.com/contact-us/ </ref> [[پەڕگە: AGO at dusk.jpg |وێنۆک|چەپ| پێشانگای هونتری ئەنتاریۆ مۆزەخانەیەکی هونەرییە و دووەم جەنجاڵترین مۆزەخانەیە لە تۆرنتۆ]] دۆن ڤالی بریک وۆرکز، ناوەندێکی پیشەسازی پێشووە و لەساڵی ١٨٨٩ کراوەتەوە و بەشێکی وەک پارک و کەلەپووری لەساڵی ١٩٩٦ دا نۆژەنکراوەتەوە . پێشانگای نەتەوەیی کەنەدی (Ex)ساڵانە لە م ناوەندە دەکرێتەوە کە ١.٢٥ ملیۆن کەس سەردانی دەکات.<ref> https://web.archive.org/web/20090109115721/http://www.ydsquare.ca/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=27 </ref> ناوچەی بازاڕکردنی شار بریتین لە؛ شاری وینتاڤڵ، شاژن وێست، هاربۆرفۆرت، ناوچەی ڕابواردن، ناوچەی دارایی، و شەقامی بازاڕی سانت لۆرانسن لەگەڵ ئیتن سەنتەر کە بەناوبانگترین شوێنە گەشتیارییەکانی تۆرۆنتۆیە ساڵانە زیاتر لە ٥٢ ملیۆن کەس سەردانی دەکەن. [[پەڕگە: Hhof exterior1.jpg |وێنۆک|ڕاست|هۆڵی هۆکی وەک مۆزەخانەیەک بۆ یاریزانە بەناوبانگەکان.]] گریک تاون لە دانفۆرت جێگای فیستیڤاڵی ساڵانەی "تامکردنی دانفۆرت" ە کە لە ٢١/٢ی هەموو ساڵێک ئەنجام دەدرێت زیاتر لە یەک ملیۆن کەس بۆخۆی رادەکێشێت. هەروەها لە تۆرۆنتۆ قەڵای کاسا لۆما هەیە کە خاوەنی پێشووی خانووەکە هی سێر هێنری پێلەت بووە کە سەرمایەدارێکی دیاری تۆرۆنتۆیە، کەسێکی پیشەگەر و سەربازیی بووە.<ref> https://web.archive.org/web/20070401235730/http://www.tasteofthedanforth.com/6history.html </ref> ئەو شوێنانەی کە لە تۆرۆنتۆ دا هەیە بریتین لە کەنارەکان، دوورگەکانی تۆرۆنتۆ، بازاڕی کینسینگتۆن، فۆرت یۆرک لەگەڵ هۆڵی هۆکی بەناوبانگ.<ref> https://web.archive.org/web/20151119110213/http://wleaguesoccer.com/home/899334.html </ref> === وەرزش === تۆرۆنتۆ خۆی لە پێنج وەرزشی سەرەکیدا دەبینێتەوە، لەگەڵ تیمەکانی خولی هۆکی نەتەوەیی (NHL) و خولی سەرەکی بەیسبۆڵ (MLB) و کۆمەڵەی تۆپی سەبەتەی نیشتیمانی (NBA) و خولی تۆپی پێی کەنەدی (CFL) و خولی سەرەکی تۆپی پێی (MLS) کە پێشتر لە خولەکانی شەشەم و حەوتەمدا یاریان دەکرد، کۆمەڵەی "USL W-League" کە لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ ڕایگەیاند، لە پێش وەرزی ٢٠١٦ەوە چاڵاکیەکانی ڕادەست دەکات هەروەها خولی هۆکی ئافرەتانی کەنەدا لە مانگی ئایاری ٢٠١٩ دا چاڵاکیەکانی دەست پێدەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thecwhl.com/the-canadian-womens-hockey-league-to-discontinue-operations |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190502221143/http://www.thecwhl.com/the-canadian-womens-hockey-league-to-discontinue-operations |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یاریگا وەرزشیە سەرەکیەکانی ئەو شارە بریتین لە : The Scotiabank Arena ( former air Canada Centre ) ، Rogers Centre ( former SkyDome ) ، Coca-Cola coliseum ( former former Ricoh Coliseum ) ، and BMO Field . تۆرۆنتۆ یەکێکە لە چوار شاری باکووری ئەمریکا ( شان بە شانی شیکاگۆ ، لۆس ئەنجلس و واشنتتۆن دی سی . ) بۆ ئەوەی لە پێنج خولە سەرەکیەکەی ( MLB , NHL , NBA , MLS و یان NFL یان CFL ) نازناو بەدەست بێنێت.<ref> https://web.archive.org/web/20160316112548/http://equalizersoccer.com/2015/11/06/usl-w-league-folds-21-seasons/ </ref> ==== وەرزشە پیشەیییەکان ==== تۆرنتۆ ماپل لیفز، یەکێکە لە شەش یانە ڕەسەنەکانی ئێن ئێچ ئێڵ، هەروەها لە ساڵی ١٩٥٨ەوە وەک براوەی یەکەم لە هۆڵی هۆکی ناوبانگی خۆی پاراستوە.<ref> https://edition.cnn.com/2019/06/14/sport/nba-finals-game-6-raptors-warriors-trnd/index.html </ref> تۆرۆنتۆ مێژوویەکی دەوڵەمەندی هەیە لە پاڵەوانیەتیی هۆکی سەهۆڵی لەگەڵ نازناوەکانی جامی ١٣ی ماپلی لیفس ستانلی، یانەکانی تۆرۆنتۆ مارلبۆرۆس و یانەی خولی هۆکی ئەنتاریۆ لە کۆلێژی سانت میشێل ١٢ نازناویان لە جامی بیرەوەریدا تۆمارکرد ، هەروەها یانەی تۆرۆنتۆ مارلیسی خولی هۆکی ئەمریکی لە تۆرۆنتۆ لە کۆکا کۆلا کۆلێسیۆم یاری دەکات و تۆرنتۆ ماپل لیفز یەکێکە لەو شەش یانانەی کە تیمی ئافرەتانیان هەیە.<ref> https://www.mlb.com/bluejays/history/timeline </ref> [[پەڕگە: Tigersbluejaysapril2008.jpg |وێنۆک|چەپ| تۆرۆنتۆ بلو جەیس میوانداری پڵنگەکانی دیترۆیت دەکات لە ناوەندی ڕۆجەرس لە ٢١ی نیسانی ٢٠٠٨]] {| class="wikitable sortable" style="border:1px solid #ddd; background:#fefefe; padding:3px; margin:0; margin:auto;" |+ Professional sports teams in Toronto ! scope="col" | Club ! scope="col" | League ! scope="col" | Sport ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Established ! scope="col" | Championships |- ! scope="row" style="font-weight: normal; text-align: left;" | [[Toronto Argonauts]] | [[Canadian Football League|CFL]] | [[Canadian football]] | [[BMO Field]] | 1873 | 17 (last in [[105th Grey Cup|2017]]) |- ! scope="row" style="font-weight: normal; text-align: left;" | [[Toronto Arrows]] | [[Major League Rugby|MLR]] | [[Rugby union]] | [[York Lions Stadium]] | 2018 | 0 |- ! scope="row" style="font-weight: normal; text-align: left;" | [[Toronto Blue Jays]] | [[Major League Baseball|MLB]] | [[Baseball]] | [[Rogers Centre]] | 1977 | 2 (last in [[1993 World Series|1993]]) |- ! scope="row" style="font-weight: normal; text-align: left;" | [[Toronto FC]] | [[Major League Soccer|MLS]] | [[Association football|Soccer]] | [[BMO Field]] | 2007 | 1 (last in [[MLS Cup 2017|2017]]) |- ! scope="row" style="font-weight: normal; text-align: left;" | [[Toronto Lady Lynx]] | [[USL W-League|USL]] | [[Women's association football|Women's soccer]] | [[Centennial Park Stadium]] | 2005 | 0 |- ! scope="row" style="font-weight: normal; text-align: left;" | [[Toronto Maple Leafs]] | [[National Hockey League|NHL]] | [[Ice hockey]] | [[Scotiabank Arena]] | 1917 | 13 (last in [[1967 Stanley Cup Finals|1967]]) |- ! scope="row" style="font-weight: normal; text-align: left;" | [[Toronto Marlies]] | [[American Hockey League|AHL]] | [[Ice hockey]] | [[Coca-Cola Coliseum]] | 2005 | 1 (last in [[2018 Calder Cup playoffs|2018]]) |- ! scope="row" style="font-weight: normal; text-align: left;" | [[Toronto Raptors]] | [[National Basketball Association|NBA]] | [[Basketball]] | [[Scotiabank Arena]] | 1995 | 1 (last in [[2019 NBA Finals|2019]]) |- ! scope="row" style="font-weight: normal; text-align: left;" | [[Toronto Rock]] | [[National Lacrosse League|NLL]] | [[Box lacrosse]] | [[Scotiabank Arena]] | 1998 | 6 (last in [[2011 NLL season|2011]]) |- ! scope="row" style="font-weight: normal; text-align: left;" | [[Toronto Wolfpack]] | [[North American Rugby League|NARL]] | [[Rugby league]] | [[Lamport Stadium]] | 2017 | 1 (in [[2017 League 1]]) |- ! scope="row" style="font-weight: normal; text-align: left;" | [[York United FC]] | [[Canadian Premier League|CPL]] | [[Soccer]]<!--Don't bypass redirect per [[WP:NOTBROKEN]]--> | [[York Lions Stadium]] | 2018 | 0 |} == ئابووری == تۆرۆنتۆ ناوەندێکی نێودەوڵەتییە بۆ بازرگانی و دارایی بە گشتی .بە پایتەختی دارایی و پیشەسازی کەنەدا دادەنرێت، ئابوری تۆرۆنتۆ و کەنەدا لە شەقامی بەی لە ناوچەی دارایی دا چڕکراوەتەوە کە زۆرینەی بانکەکان و دەزگا دەڵاڵیەکانی لێیە . بۆرسەی تۆرۆنتۆ حەوتەمین گەورەترین بۆرسەی جیهانە بە سەرمایەی بازاڕی پێنج گەورەترین دامەزراوەی دارایی کەنەدا کە بە کۆمەڵەی(پێنج گەورەکە) ناسراوە.ئەم کۆمەڵەیە لە شاری تۆرۆنتۆ خاوەنی نووسینگەیەکی نیشتیمانییە.<ref>https://www.investontario.ca/resources/documents/media/MEDT_Ad_Collection.pdf{{بەستەری مردوو|url=https://www.investontario.ca/resources/documents/media/MEDT_Ad_Collection.pdf |date=ئایاری ٢٠٢١ }}</ref> شارەکە مەڵبەندێکی گرنگی دەزگاکانی ڕاگەیاندن و بڵاوکردنەوە و پەیوەندی کردن و تەکنەلۆژیای زانیاری و پیشەسازی بەرهەمهێنانی فیلمەسینەماییەکانە،وەک بێڵ میدیا و پەیوەندی ڕۆجەرز و تۆرستار ، هاوبەشگا دیارەکانی دیکەی کەنەدا لە ناوچەی ( تۆرۆنتۆی مەزن ) بریتین لە : ماگنا ئینتەرناشناڵ، سێلیستیکا، مانولایف، سەن لایف فاینەڵ، هاوبەشگای هەدسن بەی، هاوبەشگا و کارپێکەری گەورەی میوانخانەکان ، وەک میوانخانەی چوار وەرزی هاوینەهەوارەکانی فەیرمۆنت.<ref> https://web.archive.org/web/20160820160127/http://srv129.services.gc.ca/ei_regions/eng/toronto.aspx?rates=1 </ref> هەرچەندە زۆربەی چالاکییەکانی بەرهەمهێنان لە دەرەوەی سنووری شارەوانی ئەنجام دەدرێت، بەڵام تۆرۆنتۆ بەردەوام بازاڕی کۆفرۆشی و دابەشکردنی کەرتی پیشەسازییە. پێگەی ستراتیژی شارەکە بەدرێژایی شاری کیبێک - ویندسەر داپۆشیوە کە بەهۆی دابینکردنی ڕێچکە و پەیوەندی ڕێگاو هێڵی ئاسنین یارمەتی بەرهەمهێنانی ترومبێل و مۆتۆرەکان و ئاسن و پۆڵا و خۆراک و ئامێر و ماددە کیمیایی و کاغەزیەکان دەدات . تەواوبوون و کردنەوەی نۆکەندی سەینت لۆرانس لە ساڵی ١٩٥٩ ڕێگای خۆشکرد تاوەکو کەشتییەکان لە ئۆقیانووسی ئەتڵەسییەوە بێنە ناو دەریاچە مەزنەکانەوە(پێنج دەریاچە مەزنەکەی ئەمریکای باکوور).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.numbeo.com/cost-of-living/country_result.jsp?country=Canada |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210513031213/https://www.numbeo.com/cost-of-living/country_result.jsp?country=Canada |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێژەی بێکاری لە تۆرۆنتۆ ٦,٧٪ بووە تا مانگی ٧ی ساڵی ٢٠١٦ (بەپێی ماڵپەڕی نومبیۆ) ، تێچووی ژیان و نیشتەجێبوونی تۆرۆنتۆ لەگەڵ ئیندێکسی دا لە کەنەدا بەرزترین پلەی دووەم بووە ( لە چاو ٣١ شار ) . هێزی کڕینی ناوخۆیی لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠١٧ دا شەشەمین نزمترین بووە لە کەنەدا ، تێکڕای باری یارمەتی کۆمەڵایەتی مانگانە بۆ مانگی کانونی دووەم تا تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ بڕی ٩٢,٧٧١ دۆلاری کەنەدی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.numbeo.com/cost-of-living/region_rankings.jsp?title=2017-mid&region=019 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171107004809/https://www.numbeo.com/cost-of-living/region_rankings.jsp?title=2017-mid&region=019 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ژمارەی ئەو بەتەمەنانەی کە لە هەژاریدا دەژین لە ساڵی ٢٠١١ دا لە٥ تا ١٠ ٪ بەرز بۆتەوە بۆ ١ , ١٢ ٪ بۆ ساڵی ٢٠١٤. ڕێژەی هەژاریی منداڵان لە تۆرۆنتۆ لە ساڵی ٢٠١٣ دا ٢٨ , ٦ ٪ بووە ، کە بەرزترین ڕێژەی لە نێوان شارە گەورە کەنەدییەکان (ئەوانەی ژمارەی دانیشتوانیان لە ٥٠٠ هەزار کەس زیاتر بووە) بووە.<ref> https://web.archive.org/web/20171107004809/https://www.numbeo.com/cost-of-living/region_rankings.jsp?title=2017-mid&region=019 </ref> == پێکهاتەی دانیشتوان == === ژمارەی دانیشتوان === [[پەڕگە: Toronto- Dundas St, Chinatown (10056398335).jpg |وێنۆک|ڕاست|دیمەنێکی چاینەتاون لە گەڕەکی سپەداینا.]] {{Historical populations |title = Historical Populations<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Toronto Population |ناونیشان=https://canadapopulation.org/toronto-population/ |وێبگە=Canada Population |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.canadiana.ca/view/oocihm.9_08070/88?r=0&s=1|سەردێڕ=Census of Canada, 1890–91 = Recensement du Cana... – Canadiana Online|وێبگە=www.canadiana.ca}}</ref><ref>http://www.canadiana.ca/view/oocihm.9_08061/422?r=0&s=1 page 406</ref><ref>http://www.canadiana.ca/view/oocihm.9_01612/46?r=0&s=1 page 78</ref><ref>http://www.canadiana.ca/view/oocihm.9_01608/65?r=0&s=1 page A38</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.canadiana.ca/view/oocihm.9_08059/218?r=0&s=2|سەردێڕ=Censuses of Canada, 1665 to 1871 : statistics o... – Canadiana Online|وێبگە=www.canadiana.ca}}</ref> |type = Canada |align = right |width = |state = |shading = |percentages = |footnote = |1834|9252 |1841|14249 |1851|30776 |1861|44821 |1871|56092 |1881|86415 |1891|144023 |1901|238080 |1911|381383 |1921|521893 |1931|856955 |1941|951549 |1951|1176622 |1961|1824481 |1971|2089729 |1976|2124291 |1981|2137395 |1986|2192721 |1991|2275771 |[[1996 Canadian Census|1996]]| 2385421 |[[2001 Canadian Census|2001]]| 2481494 |[[2006 Canadian Census|2006]]| 2503281 |[[2011 Canadian Census|2011]]| 2615060 |[[2016 Canadian census|2016]]| 2731571 }} ژمارەی دانیشتوانی شارەکە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٦ بۆ ٢٠٠١ بە ڕێژەی لە سەدا ٤ زیادی کردووە، لە نێوان ساڵانی ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٦ بەڕێژەی ٤.٣٪ زیادی کردووە<ref> https://www.theglobeandmail.com/Error-404/ </ref>.هەروەها لەنێوان ساڵانی ٢٠٠٦ بۆ ٢٠١١ لەسەدا٤.٥ ژمارەی دانیشتوانی بەرز بۆتەوە ،ئەو کەسانەی کە تەمەنیان ١٤ ساڵان بەرەو ژێر بوون لە سەدا ١٤،٥ ی دانیشتوان بوون بوون ، ئەو کەسانەشی کە تەمەنیان ٦٥ ساڵ بەرەو ژوور بووە ڕێژەکەیان ١٥،٦ ی پێکهاتەی دانیشتوانەکەی بووینە . تەمەنی ناوەندی ٣٩.٣ ساڵی بووە و ژمارەی دانیشتوانی رەگەزی شارەکە ٤٨ لەسەدی نێرە و لە سەدا ٥٢ ی مێیە،ئەو ئافرەتانەی کە تەمەنیان لە ١٥ ساڵ و بەرەو ژوور بووە ژمارەیان لە پیاوان زیاتر بووینە.<ref> https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=3520005&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=3520005&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=&TABID=3 </ref> شاری تۆرۆنتۆ لە ساڵی ٢٠١٦ دا ژمارەی دانیشتوانی ٢,٧٣١,٥٧١ کەس بووە، ژمارەی دانیشتوانی گشتی ناوچەکە (ئەوانەی سەردانی شارەکە دەکەن)٥,٤٢٩,٥٢٤ کەس بووە و ژمارەی دانیشتوانی ناوچەی پایتەخت(ناڵی ئەسپ) ٥,٩٢٨,٠٤٠ کەس بوون؛ ناوچەی گەورەی تۆرۆنتۆ ژمارەی دانیشتوانی ٦,٤١٧,٥١٦ کەس بووە ، ئەو کەسانەی کە لە دەرەوەی شار نیشتەجێ بووینە، لە سەدا ٤٧ی دانیشتوانی شارەکەیان پێک هێناوە ئەمەش بەڕێژەی ٤٩.٩٪ لەچاو ساڵی ٢٠٠٦ زۆرترە، بەپێی بەرنامەی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان تۆرۆنتۆ دووەم بەرزترین ڕێژەی دانیشتوانی بەردەوامی بیانی لە نێوان شارەکانی جیهاندا هەیە( دوای میامی لە [[فلۆریدا]]).<ref> https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CMACA&Code1=535&Geo2=PR&Code2=35&SearchText=toronto&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&TABID=1&type=0 </ref> لە کاتێکدا کە دانیشتوانی دەرەوەی میامی بە شێوەیەکی نەریتی لە خەڵکی کوبا و ئەمریکای لاتین پێک هاتووە، هیچ نەتەوە و کلتورێکی تاک بەسەر دانیشتوانی کۆچبەری تۆرۆنتۆدا نییە، کە لە نێوان جۆراوجۆرترین شارەکانی جیهاندا دایناون . ساڵی ٢٠١٠ مەزەندە کرابوو ساڵانە زیاتر لە ١٠٠ هەزار کۆچبەر خۆیان بگەینە ناوچەی ( تۆرۆنتۆی مەزن ).<ref> https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/hlt-fst/pd-pl/Table.cfm?Lang=Eng&T=304&SR=21&S=87&O=A&RPP=20&PR=35&CMA=0&CSD=0 </ref> === گروپە ڕەگەزیەکانی === لە ساڵی ٢٠١٦ دا، سێ باوترین ڕەگەز بنچینەی ڕەگەزی تۆرۆنتۆ بووینە( ٣٣٢,٨٣٠ یان ١٢.٥ لە سەد)، ئینگلیزی بەریتانی بووینە هەروەها (٣٣١,٨٩٠ یان ١٢.٣ لە سەد) ئینگلیزی کەنەدی بووینە وە (٣٢٣,١٧٥ یان ١٢.٠ لە سەد) خەڵکانی ئەوروپی بووینە بە گشتی وە (٤٧.٩ لە سەد) بە ڕەگەز ئاسیایی (لەوانە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست - ٤٠.١ لە سەد) و ئەفریقی (٥.٥ لە سەد) و لاتین/ناوەڕاست/ئەمریکای باشوور (٤.٢ لە سەد) و ئەبلەقی ئەمریکای باکوور (١.٢ لە سەد).<ref> https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/fogs-spg/Facts-CSD-eng.cfm?TOPIC=7&LANG=eng&GK=CSD&GC=3520005 </ref> لە ساڵی ٢٠١٦ دا، ٥١,٥ لە سەدی دانیشتوانی شارەکە بە شێوەیەکی گونجاو سەر بە گروپێکی کەمینەی دیار بوون، بە بەراورد بە ٤٩,١ لە سەد لە ساڵی ٢٠١١ دا ، هەروەها لە ساڵی ١٩٨١ دا ١٣,٦ لە سەد گەورەترین گرووپی کەمینەی بەرچاو لە باشووری ئاسیا (هیندی، پاکستانی، سریلانکا بە ٣٣٨,٩٦٠ یان ١٢.٦ لە سەد) بووینە، ڕۆژهەڵاتی ئاسیا (چینی بە ٣٣٢,٨٣٠ یان ١٢.٥ لە سەد) و ڕەشپێستەکانی ئاسیا (٢٣٩,٨٥٠ یان ٨.٩ لە سەدا)بووینە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ceris.metropolis.net/wp-content/uploads/pdf/research_publication/working_papers/wp6.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131207111317/http://www.ceris.metropolis.net/wp-content/uploads/pdf/research_publication/working_papers/wp6.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کەمینە دیارەکان وا دایانناوە کە تا ساڵی ٢٠٣١ بۆ ٦٣ لە سەدی دانیشتوانی شارەکە زیاد بکرێت.<ref> https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/fogs-spg/Facts-CSD-eng.cfm?TOPIC=7&LANG=eng&GK=CSD&GC=3520005 </ref> ئەم فرەییە لە گەڕەکی ئەتنیکی تۆرۆنتۆ دا ڕەنگی دانەوە ، کە بریتین لە چاینەتاون ، کۆرسۆ ئیتالیا ، گریک تاون ، بازاڕی کینسینگتۆن ، کۆریاتاون ، هندستانی بچووک ، ئیتالیای بچووک ، جامایکای بچووک ، پورتوگالی بچووک و ڕۆنسڤالس ( کۆمەڵگەی پۆڵۆنیا ).<ref> https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=3520005&Data=Count&SearchText=Toronto&SearchType=Begins&SearchPR=01&A1=All&B1=All&GeoLevel=PR&GeoCode=3520005&TABID=1 </ref> === ئایین === پرسیارەکانی ئایین لە هەموو سەرژمێرییەکی دیکەی کەنەدیدا ئەنجام دەدریت. لە ساڵی ٢٠١١ دا زۆرترین ئایین لە تۆرۆنتۆ دا کە باس کراوە مەسیحیەت بووە، کە بە ڕێژەی ٥٤,١ لە سەدی دانیشتوان پێوەی پەیوەست بووینە ، لە سەدا ٢٨ ، ٢ لە دانیشتوانی شارەکە کاسۆلیک بوون ، بەدوایدا پرۆتستانتەکان ( ١١ , ٨ ٪ ) ، ئەرسۆدۆکسی مەسیحی ( ٤ , ٣ ٪ )، وە ئەندامانی دی لە ناونانی مەسیحیەکان ( ٩ , ٧ ٪ ).<ref>https://www.statcan.gc.ca/eng/about/smr09/smr09_055 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191130090029/https://www.statcan.gc.ca/eng/about/smr09/smr09_055 |date=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ }}</ref> ئاینەکانی تر بەشێوەیەکی بەرچاو لە شارەکەدا ئەنجام دراون، ئیسلام (٨.٢ لە سەد) ، هیندۆسی (لە سەدا ٥.٦) ، یەهودی (٣.٨ لە سەد) ، بودیزم (٢.٧ لە سەد) و سیخیزم (٠.٨٪ ) ئەوانەی هیچ باوەڕێکی ئایینییان نییە لە سەدا ٢٤.٢ ی دانیشتوانی تۆرۆنتۆیان دروست کردووە.<ref> https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=3520005&Data=Count&SearchText=Toronto&SearchType=Begins&SearchPR=01&A1=All&B1=All&GeoLevel=PR&GeoCode=3520005&TABID=1 </ref> === زمانی ئاخاوتن === ئینگلیزی ئەو زمانە زاڵەی کە تۆرێنتۆنییەکان قسەی پێ دەکەن و نزیکەی ٩٥ لە سەدی دانیشتوان لێهاتوویان هەیە لەو زمانەدا، هەرچەندە تەنها ٥٤.٧ لە سەدی تۆرۆنتۆنییەکان زمانی ئینگلیزییان وەک زمانی دایکیان تۆمار کردووە. ئینگلیزی یەکێکە لە دوو زمانە فەرمیەکانی کەنەدا(فەڕەنسی و ئینگلیزی)، نزیکەی ١,٦ لە سەدی تۆرۆنتۆنیەکان رایانگەیاندوە کە زمانی فەڕەنسی وەک زمانی دایکی خۆیان بووە<ref> https://www12.statcan.gc.ca/english/census01/products/highlight/LanguageWork/Page.cfm?Lang=E&Geo=CSD&View=4&Code=3520005&Table=1&StartRec=1&Sort=5&B1=Toronto&B2=1 </ref>، خزمەتگوزاری میری لە تۆرۆنتۆ بە هەردوو زمانی فەرمی بەردەستن. نزیکەی ٤,٩ لە سەدی تۆرۆنتۆنیەکان هیچ شتێک لە ئینگلیزی و فەڕەنسی نازانن.<ref> https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=3520005&Geo2=PR&Code2=35&SearchText=Toronto&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=Language&TABID=1&type=0 </ref> خزمەتگوزاریەکانی شارەوانی بە بەرچاوترین زمانەکانی تر بەردەستە بەتایبەت بۆ خزمەتگوزاری تەلەفۆنی فریاکەوتن( 9-1-1) کە پتر لە ١٥٠ زمان بەردەستن<ref> https://web.archive.org/web/20141028143249/http://www1.toronto.ca/wps/portal/contentonly?vgnextoid=4e142140f1c8f310VgnVCM10000071d60f89RCRD&vgnextchannel=163307ceb6f8e310VgnVCM10000071d60f89RCRD </ref><ref> https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=838003&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF= </ref>، بەپێی سەرژمێری (٢٠٠١)، کۆمەڵە جۆربەجۆرەکانی چینی و ئیتالی لەدوای ئینگلیزی دا بە شێوەیەکی بەربڵاو قسەی پێ دەکەن.<ref> https://www.ontario.ca/laws/view </ref><ref> https://www12.statcan.gc.ca/english/census01/products/highlight/LanguageWork/Page.cfm?Lang=E&Geo=CMA&View=2&Table=1&Code=535&Sort=2&B1=&B2=1 </ref> == بەڕێوەبردن == تۆرۆنتۆ تاکە شارەوانییە لە کەنەدا کە لەلایەن سیستەمی شارەوانی - ئەنجومەنی شارەوانییەکانەوە بەڕێوە دەبرێت . پێکهاتەی حکومەتی شارەوانی لەلایەن شاری تۆرۆنتۆ ئاکت دیاری کراوە . سەرۆکی شارەوانی تۆرۆنتۆ بە دەنگدانی ڕاستەوخۆی جەماوەری بۆ خزمەتکردن بە سەرۆکی جێبەجێکاری شارەکە هەڵبژێردراوە . ئەنجومەنی شاری تۆرۆنتۆ لە ٢٥ ئەندامی ئەنجومەن پێک هاتووە، لە هەڵبژاردنی شارەوانیی ساڵی ٢٠١٨ ەوە قایمقام و ئەندامانی ئەنجومەنی شارەکە بۆ ماوەی چوار ساڵ خزمەت دەکەن . (هەتا هەڵبژاردنی شارەوانی ساڵی ٢٠٠٦، سەرۆکی شارەوانی و ئەنجومەنی شارەوانی شارەکە سێ ساڵ خزمەتیان دەکرد). ئەنجومەنی شار تا ساڵی ٢٠١٦ دوازدە لیژنەی وەستاوی هەیە، کە هەر یەکەیان لە کورسییەک پێکدێت، (هەندێک جێگرێکی کورسییان هەیە) و ژمارەیەک لە ئەندامانی ئەنجومەن سەرۆکی شارەوانی ناوی کورسی لیژنەکان و ئەندامانی لیژنەکانی ماوە لەلایەن ئەنجومەنی شارەوە دیاری دەکرێت . لیژنەیەکی جێبەجێکار لەسەر کورسی هەریەک لەلیژنەی وەستاو پێکبێت ، لەگەڵ قایمقام و جێگری قایمقام و چوار ئەندامی تری ئەنجومەن . هەروەها ئەندامانی ئەنجومەن بۆ سەرپەرشتی کردنی لیژنەی گواستنەوەی تۆرۆنتۆ و ئەنجومەنی خزمەتگوزاری پۆلیسی تۆرۆنتۆ دەستنیشان دەکرێن.<ref> https://toronto.citynews.ca/2019/12/13/ttc-fare-increase-2020-budget-proposal/ </ref> [[پەڕگە: Toronto City Hall night view.jpg |وێنۆک|چەپ| تۆرێنتۆ سیتی هۆڵ وەک حکومەتی شاری تۆرۆنتۆ کار دەکات]] شارەکە چوار ئەنجومەنی کۆمەڵگەیی هەیە کە ڕەچاوی بابەتی ناوخۆیی دەکەن و ئەنجومەنی شار دەسەڵاتی بڕیاردانی کۆتایی لەسەر بابەتی ناوخۆیی، ڕۆتینی، هەندێکی دیکە وەک پلان و کێشەکانی بەهاناوەچووەکان هەیە. هەر ئەنجومەنێکی شار وەک ئەندامی ئەنجومەنی کۆمەڵگە خزمەت دەکات. شاری تۆرۆنتۆ بودجەی کارپێکردنی پەسەندکراوی ١٣.٥٣ ملیار دۆلاری کەنەدی هەبوو لە ساڵی ٢٠٢٠ دا و بودجەی دە ساڵی سەرمایە و پلانی ٤٣.٥ ملیار دۆلاری کەنەدی بۆ تەرخان کراوە. داهاتەکانی ئەو شارە بریتین لە کۆمەکیەکانی حکومەتی فیدرالی کەنەدا و حکومەتی هەرێمی ئەنتاریۆ (بۆ ئەو بەرنامانەی کە ئەو حکومەتانە فەرمانیان پێ دەکات) ٣٣٪ لە باجی موڵک، ٦٪ی باجی گواستنەوەی وشکانی و ئەوانی تر لە داهاتی باج و کرێی بەکارهێنەرانی دیکە دابین دەکرێت . گەورەترین خەرجیەکانی کارپێکردنی شارەکە کۆمسیۆنی گواستنەوەی تۆرۆنتۆیە کە بڕی ٢.١٤ ملیار دۆلاری کەنەدیە وە خزمەتگوزاری پۆلیسی تۆرۆنتۆ، ١.٢٢ ملیار دۆلاری کەنەدی بووە.<ref> https://globalnews.ca/news/6568733/toronto-council-budget-meeting/ </ref> == ئاسایش == مێژووی کەمی ڕێژەی تاوان له شاری تۆرۆنتۆ بووەتە هۆی ئەوەی ئەو شاره ناوبانگێکی هەبێت بەیەکێک لە سەلامەتترین شارەکانی ئەمەریکای باکوور بۆ نموونە لە ساڵی ٢٠٠٧ دا ڕێژەی کوشتن لە تۆرۆنتۆ ٣ , ٣ بۆ هەر ١٠٠ هەزار کەس بووە , بە بەراورد لەگەڵ ئەتلانتا ( ١٩ , ٧ ) , بۆستن ( ١٠ , ٣ ) , لۆس ئەنجلس ( ١٠ , ٠ ) , شاری نیویۆرک ( ٦ . ٣ ) , ڤانکۆڤەر ( ٣ . ١ ) و مۆنتریال ( ٢).<ref> https://web.archive.org/web/20080330145114/http://www.torontoisms.com/guide/crime.htm </ref> هەروەها ڕێژەی دزیکردن لە تۆرۆنتۆ لە پلەی نزمدایە ، ٢٠٧ . ١ حالەتی دزی کردن بۆ هەر ١٠٠ هەزار کەس بووە، بە بەراورد لەگەڵ لۆس ئەنجلس ( ٣٤٨ , ٥ ) ، بۆستن( ٥ / ٢٦٦ ) ، شاری نیویۆرک ( ٢٦٥ , ٩ ) و مۆنتریال ( ٢٣٥ . ٣ ) . تۆرۆنتۆ ڕێژەی بەراوورد کردنی دزینی ئۆتۆمبێل بە شارەکانی ئەمریکا هەیە، هەرچەندە لە بەرزترین ئاستی وڵاتی کەنەدادا نییە بۆ سەلامەتی گشتی.<ref> https://web.archive.org/web/20081024034909/http://www.statcan.ca/Daily/English/050721/d050721a.htm </ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20071226/toronto_murderrate_071226/20071226?hub=TopStories |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091227131358/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20071226/toronto_murderrate_071226/20071226?hub=TopStories |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥ دا، میدیاکانی تۆرۆنتۆ، بە کۆی گشتی، دەستەواژەی "ساڵی چەک"یان بەکارهێنا، بەهۆی ژمارەی تۆمارکراوی تاوانی کوشتن کە پەیوەندی بە چەکەوە هەبووە، ٥٢ کەس لەساڵی ٢٠٠٦ دا کوژراون ئەم بڕە بەرز بوویەوە بۆ ٧٠ حالەت لەو ساڵەدا کە نزیکەی ٢٠٠٠ کەس لە شاری تۆرۆنتۆ بوونە قوربانی تاوانێکی توند و تیژی پەیوەست بە چەک ، نزیکەی یەک چارەکی کۆی گشتی نەتەوەیی ٨٤ تاوانی کوشتن لە ساڵی ٢٠٠٧دا ئەنجام دراون، کە نزیکەی نیوەی ئەو کوشتنانە چەکیان تێوەگلاوە.<ref> https://web.archive.org/web/20100412045124/http://www.fbi.gov/ucr/08aprelim/table_4.html </ref> ڕووداوەکانی پەیوەست بە چەتەکانیش لە بەرزبوونەوەدا بوون؛ لە نێوان ساڵانی ١٩٩٧ و ٢٠٠٥ دا، زیاتر لە ٣٠٠ تاوانی کوشتن لە لایەن چەتەکاندا ئەنجام دراوە له ئه نجامدا حکومەتی هەرێمی ئەنتاریۆ ستراتیژیەتی دژرچەکی پێشکەش کرد لە ساڵی ٢٠١١ دا ڕێژەی کوشتنی تۆرۆنتۆ بۆ ٥١ کوشتن کەم بووەتەوە<ref> https://news.ontario.ca/en/search?utf8=%E2%9C%93&keywords=&content_type=all&date_range_start=2005%2F01%2F01&date_range_end=2005%2F12%2F31&entry_blog_ids%5B%5D=10&date_select=desc </ref>، نزیکەی ٢٦٪ لە چاو ساڵی ڕابردوو کەم بووەتەوە ٥١ تاوانی کوشتن کەمترین ژمارە بووە کە شارەکە لە ساڵی ١٩٩٩ ەوە تۆماری کردووە کە ٤٧ کەس بووە.<ref> https://web.archive.org/web/20091227130849/http://toronto.ctv.ca/servlet/an/local/CTVNews/20051227/homicide_year_051227/20051227?hub=TorontoHome </ref> لە کاتێکدا ساڵانی دواتر گەڕانەوەی بۆ ڕێژەی زیاتر بینی، نزیکەی ٥٧-٥٩ تاوانی کوشتن لە ساڵانی ٢٠١٢ بۆ ٢٠١٥ مایەوە. کۆی گشتی تاوانی کوشتن لە تۆرۆنتۆ گەیشتە ٩٦ کەس لە ساڵی ٢٠١٨دا ژمارەکە بریتی بوو لە مردنی هێرشی ڤانەکەی تۆرۆنتۆ و تەقەکردنەکەی دانفۆرت.ڕێژەی کوشتن لە ساڵی ٢٠١٨ دا زیاتر بووە لە وینیپیگ، کالگاری، ئێدمۆنتۆن، ڤانکۆڤەر، ئۆتاوا، مۆنتریال، هامڵتن، شاری نیویۆرک، سان دیگۆ و ئۆستن.<ref> https://web.archive.org/web/20090214043459/http://www2.canada.com/vancouversun/news/story.html?k=19079&id=4b651ab1-e729-44a9-86d3-79a1ddc84689 </ref> == پەروەردە == چوار بۆردی قوتابخانەی گشتی هەن کە خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە تۆرنتۆ دابین دەکەن کە بریتین لە: '''کۆنسیل سکۆلایر'''و '''کاتۆلیک مۆناڤێنیر'''و '''سکۆلایر کۆسیل ڤیامۆند''' ، بۆردی قوتابخانەی ناوچەی کاسۆلیکی تۆرۆنتۆ ( TCDSB )ە ، وە بۆردی قوتابخانەی قەزای تۆرۆنتۆ ( TDSB ) . CSV و TDSB بۆردی قوتابخانە گشتیە عەلمانیەکانن، لە کاتێکدا مۆناڤێنەر و TCDSB بۆردی قوتابخانە گشتیەکان جیاکراونەتەوە. CSV و MonAvenir بۆردی قوتابخانەی زمانی یەکەمی فەرەنسین، لە کاتێکدا TCDSB و TDSB بۆردی قوتابخانەکانی زمانی ئینگلیزین.<ref> https://www.tdsb.on.ca/About-Us </ref> TDSB زۆرترین قوتابخانە لە نێوان چوار بۆردی قوتابخانە دابین دەکات ، لەگەڵ ٤٥١ قوتابخانەی سەرەتایی و ١٠٥ قوتابخانەی ناوەندی و پێنج ناوەندی فێربوونی گەوران . TCDSB پتر لە ١٦٣ قوتابخانەی سەرەتایی و ٢٩ ناوەندی و سێ دامەزراوەی تێکەڵ کراو و یەک ناوەندی فێربوونی پێگەیشتووان بەڕێوە دەبات. CSV پتر لە ١١ قوتابخانەی سەرەتایی و سێ قوتابخانەی ناوەندی لە شارەکە دا بەڕێوە دەبات. مۆناڤێنیر نۆ قوتابخانەی سەرەتایی و سێ قوتابخانەی ناوەندی لە تۆرۆنتۆ بەڕێوە دەبات.<ref> https://web.archive.org/web/20190223131423/https://csviamonde.ca/nos-ecoles/trouver-une-ecole/?tx_viamondeschools_area%5Barea%5D=4&tx_viamondeschools_area%5Baction%5D=show&tx_viamondeschools_area%5Bcontroller%5D=Area&cHash=3e7636f44c8807bb8ffa92aa67cbb792 </ref> [[پەڕگە: University of Toronto, Main Building, 2006.jpg |وێنۆک|چەپ|کۆلێژی زانکۆیی وەک کۆلێژێکی زانکۆی تۆرۆنتۆ.]] پێنج زانکۆی حکومی لە شاری تۆرۆنتۆ هەن ، چوار لەو زانکۆیانە لە ناوەندی شاری تۆرۆنتۆ دان : زانکۆی ئۆکاد ، زانکۆی ڕایرسۆن ، زانکۆی دێ ل ئەنتاریۆ فرانسوا ، و زانکۆی تۆرۆنتۆ . زانکۆی یۆرک تاکە زانکۆیە لە تۆرۆنتۆ کە لە ناوەندی شاری تۆرۆنتۆ دا کەمپی نییە، زانکۆی گیلف-هومبەر-یش لە بەشی باکوری ڕۆژئاوای باکوری یۆرک هەڵکەوتووە، زانکۆی گیلف هومبەر بە هاوبەشی لە لایەن زانکۆی گیلف ەوە بەڕێوە دەبرێت کە لە زانکۆی گیلف ئۆنتاریۆ و کۆلێجی هەمبەر لە تۆرۆنتۆ بەڕێوە دەبردرێت.<ref> https://web.archive.org/web/20190223074616/https://www.cscmonavenir.ca/secondaire/ </ref> چوار کۆلێژی باڵا لە تۆرۆنتۆ هەیە ئەم چوار کۆلێژە و کۆلێژی سەد ساڵەیین وەک کۆلێژی جۆرج براون و کۆلێژی هەمبەر و کۆلێژی سێنکا کە لە هەموو شارەکەدا چەندین زانکۆ دەرچووەکانیان بە کاردێنن. هەروەها شارەکە خانە خوێیە بۆ چەندین خوێندنگا و سیمینارگە و قوتابخانەی پیشەیی ، نمونەی ئەم جۆرە دامەزراوانە بریتین لە (دامەزراوەی مۆسیقای شاهانەیی) کە قوتابخانەی گلێن گۆلد دەگرێتەوە؛ سەنتەری فیلمی کەنەدی، کە پەیمانگای ڕاهێنانی میدیایە و لەلایەن فیلمساز نۆرمان جیویسن دامەزراوە وە زانکۆی تیندەیڵ، کە پەیمانگایەکی مەسیحییە بۆ خوێندنی دوای ناوەندی و گەورەترین سیمیناری کەنەدایە.<ref> https://web.archive.org/web/20100922075146/http://www.torontopubliclibrary.ca/media/key-facts/ </ref> کتێبخانەی گشتی تۆرۆنتۆ لە ١٠٠ لق پێکهاتووە کە زیاتر لە ١١ ملیۆن بڕگەی لە کۆکراوەکەی تێدایە.<ref> https://web.archive.org/web/20100922075146/http://www.torontopubliclibrary.ca/media/key-facts/ </ref> == ژێرخان == === تەندروستی === تۆرۆنتۆ ٢٠ نەخۆشخانەی گشتیی هەیە لەوانە نەخۆشخانەی منداڵان و لەدایک بوون و نەخۆشخانەی چیای سینا و نەخۆشخانەی سنت مایکل و نەخۆشخانەی گشتی نیست مایکل و نەخۆشخانەی گشتی نۆرس یۆرک و نەخۆشخانەی گشتی تۆرۆنتۆ و نەخۆشخانەی ڕۆژئاوای تۆرۆنتۆ و نەخۆشخانەی گشتی ئیتۆبیکۆک و بنکەی تەندروستی سنت جۆزێف و نەخۆشخانەی گشتی سکاربۆرۆ و نەخۆشخانەی گشتی بیرچماونت و نەخۆشخانەی بیرچماونت و نەخۆشخانەی سێنتری و ناوەندی زانستە تەندروستیەکانی سەنی برۆک و ناوەندی ئالوودەبوون و تەندروستی دەروونی (CAMH) و سەنتەری شێرپەنجەی شازادە مارگرێت ، کە زۆربەیان سەر بە کۆلێژی پزیشکی زانکۆی تۆرۆنتۆن. [[پەڕگە: Toronto - ON - Toronto General Hospital.jpg |وێنۆک|چەپ| نەخۆشخانەی گشتی تۆرۆنتۆ نەخۆشخانەیەکی سەرەکی فێرکردنە لە ناوەڕاستی شاری تۆرۆنتۆ.]] لە ساڵی ٢٠٠٧ دا ، تۆرۆنتۆ هەواڵی ئەوەی پێ درا کە هەندێک لە کاتی چاوەڕوانیی نەخۆشەکان زۆرترە لەچاو نەخۆشخانەکانی ئەنتاریۆ بە گشتی .بۆیە نەخۆشخانەکانی تۆرۆنتۆ لەو کاتەدا سیستەمی تریاژیان دامەزراند بۆ دڵنیابوون لە جۆر و ڕێژەی برینداربووان و ئەوانەی هەڕەشە لە سەر ژیانیان هەیە کە چارەسەری خێرایان بۆ بۆ بکرێت پاش پشکنینی سەرەتایی، هەڵسەنگاندنی سەرەتایی لەلایەن پزیشکەوە لە ناو خودی ژورەکانی چاوەڕوانیدا ئەنجام دەدرێت بۆ یارمەتی دان و بەهاناوە چوونی زیاتر، هەروەها لە ژووری چاوەڕوانیدا تاقیکردنەوە و راوێژ و چارەسەری سەرەتاییش پێشکێش دەکرێت . لە ٥٠ ٪ نەخۆشەکان پێویستە ٤ کاتژمێر چاوەڕێ بن بۆ گواستنەوەیان لە ژووری فریاکەوتنەوە بۆ ژورێکی تر. لە ١٠٪ حاڵەتەکان زیاتر لە ١٢ کاتژمێر چاوەڕێ دەکەن بۆئەوەی چاویان بە پزیشک بکەوێت.<ref> https://web.archive.org/web/20140622072034/http://www.cbc.ca/news/canada/study-sheds-light-on-er-wait-times-in-ontario-1.684265 </ref> (ناوچەی دۆزینەوەی تۆرۆنتۆ )ناوەندێکی لێکۆڵینەوەیە لە بایۆپزیشکی کە لە پارکێکی توێژینەوە پێک هاتووە لە ٢.٥ کیلۆمەتری چوارگۆشە(٦٢٠ دۆنم) کە کەوتۆتە ناوەندی شاری تۆرۆنتۆوە.هەروەها لە (ناوچەی دۆزینەوەی مارس )کە لە ساڵی ٢٠٠٠ دا دروست کراوە بۆ برەودان بە توێژینەوە و هێزی داهێنان لە هەرێمی ئەنتاریۆ پەیمانگایەکی تر بەناوی (ناوەندی ماکلافلین بۆ پزیشکی گەردیلە (ئێم سی ئێم ئێم)) هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://torontodiscoverydistrict.ca/Page.asp?IdPage=5760&WebAddress=DiscoveryDistrict%2F |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140404155139/http://www.torontodiscoverydistrict.ca/Page.asp?IdPage=5760&WebAddress=DiscoveryDistrict%2F |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆرینەی نەخۆشخانە تایبەتمەندەکان لەدەرەوەی ناوجەرگەی شارن، ئەم نەخۆشخانانە نەخۆشخانەی پزیشکی تەندروستی بایکرێست و نەخۆشخانەی چاکسازی منداڵانی بلۆرڤیوی هۆڵەندا بۆ منداڵانی کەمئەندام لەخۆ دەگرێت.<ref> https://web.archive.org/web/20061205040951/http://marsdd.com/ </ref> هەروەها تۆرۆنتۆ میوانداری کۆمەڵێک ڕێکخراوی جۆراوجۆری قازانج نەویست دەکات کە لە بواری تەندروستیدا کار دەکەن بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشی تایبەت بۆ دانیشتوانی تۆرۆنتۆ و ئەنتاریۆ و کەنەدا بە گشتی دەکەن. ڕێکخراوەکان بریتین لە کرۆهن و کۆلیتس کەنەدا، دامەزراوەی دڵ و جەڵتەی کەنەدی، کۆمەڵگای شێرپەنجەی کەنەدی، کۆمەڵگای زەهایمەری کەنەدا، کۆمەڵگای زەهایمەری ئەنتاریۆ ،هەموویان دەکەونە یەک نووسینگە کە لە یانگ ئیگلینتۆن هەڵکەوتووە، کۆمەڵەی شێرپەنجەی کەنەدی، دامەزراوەی کەنەدی بۆ توێژینەوەی ئایدز، سیستیک فیبرۆسی کەنەدا، کۆمەڵەی تەندروستی دەروونی کەنەدا ، کۆمەڵگای ئەی ئێڵ ئێسی کەنەدا و زۆرانی تر . ئەم ڕێکخراوانە کار دەکەن بۆ یارمەتیدانی ئەو کەسانەی کە لە نێو تۆرۆنتۆی مەزن و ئەنتاریۆ یان کەنەدا دەژین کە بەهۆی ئەو نەخۆشیانە زیانیان پێ کەوتووە.<ref> https://web.archive.org/web/20100901141613/http://www.mclaughlin.utoronto.ca/Page4.aspx </ref> هەروەها تۆرۆنتۆ خانەخوێیە بۆ ناوەندی ژنێڤ بۆ ئۆتیزم ، بەرێوەبەرانی شار هانی دانیشتوان دەدەن کە زۆرترین بەشداری لە کۆکردنەوەی کۆمەک دا بکەن بۆ بەرزکردنەوەی توێژینەوە و خزمەتگوزاری و هۆشیاری گشتی.<ref> https://www.cbc.ca/news/canada/study-sheds-light-on-er-wait-times-in-ontario-1.684265 </ref> === گواستنەوە === [[پەڕگە: MaRSfromCollege.jpg |وێنۆک|چەپ| ناوچەی مارس دیسکەڤەری تۆرۆنتۆ سەنتەرێکە بۆ توێژینەوە لە بایۆپزیشکی]] تۆرۆنتۆ ناوەندێکی گواستنەوەیە بۆ بەیەک گەیاندنی تۆڕەکانی ڕێگا و هێڵی ئاسن و هەوایی لە باشووری ئەنتاریۆ، چەندین شێوەی گواستنەوە لە شاری تۆرۆنتۆدا هەیە ، لەوانە ڕێگای گشتی و گواستنەوەی گشتی . تۆرۆنتۆ هەروەها تۆڕێکی فراوانی لە هێڵی پاسکیل و رێچکەی فرە بەکارهێنان هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1122072619227_40?hub=CTVNewsAt11 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210320035951/https://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1122072619227_40?hub=CTVNewsAt11 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==== گواستنەوەی گشتی ==== سیستەمی سەرەکی گواستنەوەی گشتی تۆرۆنتۆ لەلایەن [[کۆمسیۆنی گواستنەوەی تۆرۆنتۆ]] (TTC) بەڕێوە دەچێت. بڕبڕەی پشتی تۆڕی گواستنەوەی گشتیە، کە پێک هاتووە لە سیستەمی میترۆی تۆرۆنتۆ، کە سێ هێڵی خێرایی هێڵی ئاسنی قورس لە خۆ دەگرێت کە شارەکەی پێک بەستۆتەوە، لەوانە هێڵی (U-shaped 1) و هێڵی ڕۆژهەڵات-ڕۆژئاوا ٢ هێڵی سێ هێڵی میترۆیەکی ڕووناکییە و بە شێوەیەکی تایبەت خزمەت بە قەزای سکاربۆرۆ و ڕۆژهەڵاتی شارەکە دەکات.<ref>https://web.archive.org/web/20180319203420/http://www.metrolinx.com/en/projectsandprograms/transitexpansionprojects/crosstown.aspx</ref> هەروەها تی تی سی تۆڕێکی فراوانی پاس و گالیسکەی کارەبایی بەڕێوەدەبات، کە لەناو جەرگەی شاردا خزمەت پێشکەش دەکات ، پاسەکان خزمەتگوزاری پێشکەش بە زۆربەی بەشەکانی شارەکە دەکەن ئەو شوێنانەی کە لە تۆڕە میترۆییەکاندا دوورن ، پاسەکانی تی تی سی و گالیسکە کارەباییەکان هەمان سیستەمی کرێی ژێر زەوی لە ڕێبواران وەردەگرن، هەروەها زۆر وێستگەی ژێرزەوی شریتی کرێی گواستنەوە پێشکەش دەکەن لە نێوان گالیسکەکانی هێڵی ئاسنین و پاسەکانی سەرشەقام. [[پەڕگە: Union Station, Toronto (30427373561).jpg |وێنۆک|چەپ|بەردەم تەلاری وێستگەی یونیەن لە ناوەڕاستی شاردا.]] چەندین پلان هەیە بۆ درێژکردنەوەی میترۆو جێبەجێکردنی هێڵی سەرشەقام–، بەڵام بەهۆی خەمی بودجەوە هەوڵی زۆر پوچەڵکرایەوە، لە تەمموزی ٢٠١١ ەوە تاکە کاری پەیوەندیدار بە میترۆ ، درێژکراوەی ژێرزەمینی سپەداینایە ( هێڵی یەک )وە درێژکراوەی باکووری وێستگەی ڕۆژئاوای شیپەرد ( کە پێشتر ناوی داونسڤیو ) بوو بۆ ناوەندی پایتەختی ڤۆن ، کە لە دەوروبەری باکووری شاری تۆرۆنتۆیە . تا مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١١ دەست کرا بە دروستکردن لە هێڵی ٥ی ئێگلینتن ،هێڵی ٥ بڕیارە تا ساڵی ٢٠٢٢ تەواو بکرێت. ساڵی ٢٠١٥ حکومەتی ئەنتاریۆ بەڵێنی دا کە سندوقی هێڵی ٦ فینچ وێست کە لە ساڵی ٢٠٢٣ تەواو دەبێت تەرخان بکات، حکومەتی ئەنتاریۆ لە ساڵی ٢٠١٩دا پلانێکی گواستنەوەی بۆ ناوچەی (Greater Toronto) دانا کە هێڵی ئەنتاریۆی نوێی ١٦ کیلۆمەتری تێدایە، هێڵی ١ درێژدەکاتەوە بۆ ڕیچمۆند هیل و سەنتەر و درێژکراوەی هێڵی ٥ ئیگلینتن بۆ فڕۆکەخانەی تۆرنتۆ پیرسن.<ref>http://www.thecrosstown.ca/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427051744/http://www.thecrosstown.ca/ |date=٢٧ی نیسانی ٢٠١٥ }}</ref> [[پەڕگە: Flexity outlook 4403 heading south, 2014 08 31 (8) (14918534190).jpg |وێنۆک|چەپ|شاری تۆرۆنتۆ خاوەنی تۆرێکی فراوانی گواستنەوەیە.]] وێستگەی یونیەنی کۆن لە تۆرۆنتۆ نۆژەن دەکرێتەوە و پتر گەورەدەکرێت کە دەتوانێت جەنجاڵی هێڵی شەمەندەفەری زیاتر لە GO Transit، Via Rail، UP Express و Amtrak دا لەخۆبگرێت . دروستکردن و کارکردن لەسەر تێرمیناڵێکی نوێی وێستگەی پاسی یونیەن لەژێر کاردایە بەتەواوبوونی لە ساڵی ٢٠٢٠ تۆڕی گواستنەوەی گشتی تۆرۆنتۆ بە تۆڕەکانی تری شارەوانی وەک گواستنەوەی هەرێمی یۆرک و ڤیڤا و هەرێمی دورهام دەبەستێتەوە.<ref> https://www.theglobeandmail.com/news/national/underground-mall-in-store-for-union-station-makeover/article698642/ </ref> حکومەتی ئەنتاریۆ شەمەندەفەرێکی گواستنەوەی ڕێبواران و سیستەمی گواستنەوەی پاس بە ناوی GO Transit لە ناوچەی مەزنی تۆرۆنتۆ بەڕێوە دەبات. گۆ ترانزێت ڕۆژانە ( ٢٥٠ ) هەزار سەرنشین لەهەفتەیەکدا دەگوازێتەوە، کە زۆرینەیان بۆ وێستگەی ( یونیەن ) یان بە پێچەوانەوە دەڕۆیشتن.<ref> http://www.metrolinx.com/en/greaterregion/projects/eglinton-crosstown-west.aspx </ref> میترۆلینکس لە ئێستادا هێڵی شەمەندەفەری هەرێمی ئێکسپرێس جێبەجێ دەکات بۆ ناو تۆڕی گواستنەوەی گۆترانزێت و پلانی هەیە بۆ زۆربەی هێڵەکانی شەمەندەفەرەکەی تا ساڵی ٢٠٣٠.<ref> http://www.metrolinx.com/en/greaterregion/projects/ontario-line.aspx </ref> ==== فڕۆکەخانەکان ==== فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی تۆرنتۆ پیرسن (IATA: YYZ) کە لە کەنەدا سەرقاڵترین فڕۆکەخانەیە، کەوتۆتە سنووری ڕۆژئاوای ئەو شارەو لەگەڵ شاری میسیساگاش هاوسنوورە. خزمەتگوزاری شەمەندەفەری یونیەن پیرسن ئێکسپرێس (UP Express) لینکێکی ڕاستەوخۆ لە نێوان وێستگەی نێودەوڵەتی و یونیەن پیرسن دابین دەکات. لە حوزەیرانی ٢٠١٥ دەستی بە هەڵگرتنی سەرنشین کرد.<ref> http://www.metrolinx.com/en/greaterregion/projects/unionstation.aspx </ref> هەروەهافڕۆکەخانەی بیڵی بیشۆپ تۆرۆنتۆ (IATA: YTZ) کە لە دوورگەکانی تۆرۆنتۆ،لە باشوری ڕۆژئاوای ناوەندی شارەوەهەڵکەوتووە خزمەتگوزاری پێشکەش دەکات بۆ ئەو گەشتیارانەی کە گەشتی ناوەخۆی ئەنتاریۆ و ئەمریکا ئەنجام دەدەن. فڕۆکەخانەی شارەوانی دوبتۆنڤیل (IATA: YKZ) لە مارکهام ئاسانکاریی فڕۆکەوانیی گشتی دابین دەکات. فڕۆکەخانەی داونسڤیو (IATA: YZD) لە نزیک کۆتایی باکووری شارەکە، لەلایەن دی هاڤیلان کەنەداوە خاوەندارێتی دەکرێت و خزمەت بە کارگەی فڕۆکەی فڕۆکەوانیی جەنگی دەکات. [[پەڕگە: Pearson International.JPG |وێنۆک|چەپ|هۆڵی پێشوازی فڕۆکەخانەی پێرسن تۆرۆنتۆ]] لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا ، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جۆن سی مونرۆ ( IATA : YHM ) ی هامیلتۆن و فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بوفالۆ نیاگارا ( IATA : BUF ) وەک فڕۆکەخانەیەکی جێگرەوە بۆ ناوچەی تۆرۆنتۆ خزمەت دەکەن جگە لە خزمەتکردنی شارەکانیان.<ref> https://web.archive.org/web/20120306013516/http://www.gotransit.com/public/en/docs/publications/Info%20To%20GO_2011.pdf </ref> فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی ناوەندی هەیە کە دەکەوێتە باکووری ڕۆژهەڵاتی تۆرۆنتۆ لە پیکەرینگ ، لەلایەن حکومەتی کەنەداوە پلانی بۆ دانراوە.<ref> http://www.metrolinx.com/en/greaterregion/projects/unionstation-bus-terminal.aspx </ref> ==== گواستنەوەی ناوشار ==== وێستگەی یونیەن تۆرۆنتۆ وەک هۆبەیەک بۆ خزمەتگوزاری نێوان شارەکان لەڕێگای VIA Rail لە ناوەندی کەنەدا خزمەت دەکات و خزمەتگوزاریەکانی بەشی جۆراوجۆری ئەنتاریۆ و خزمەتگوزاریەکانی بۆ مۆنتریال و ئۆتاوای پایتەختی نەتەوەیی و خزمەتگوزاری دوورمەودا بۆ شاری ڤانکۆڤەر و نیویۆرک لەخۆ دەگرێت . تێرمیناڵ(Terminal) ی ڕاهێنەری تۆرۆنتۆ لە ناوەڕاستی شاری تۆرۆنتۆ وەک هۆبەیەک وایە بۆ خزمەتگوزاری پاسە پەیوەند دارەکان لە باشووری ئەنتاریۆ، لە لایەن چەند هاوبەشگایەکەوە خزمەتی دەکرێت و تۆڕێکی گشتگیری خزمەتگوزاری لە ئەنتاریۆ و پارێزگا و ویلایەتەکانی دراوسێی دابین دەکات GO Transit خزمەتگوزاری پاسی ناو شار لە تێرمیناڵەکانی یونیەن و وێستگەی پاس و تێرمیناڵەکانی تری پاس لە شارەکە بۆ شوێنی مەبەست لە ناوچەی تۆرۆنتۆی گەورە دابین دەکات. ==== ڕێگا و بان ==== تۆڕی شەقامە گەورەکانی شار بە سیستمی ڕێگای تەخت و پان دانراون، کە تیایدا ڕێگای سەرەکی ٦٦٠٠ پێ (٢.٠ کم) پانە (لەگەڵ هەندێک ڕێچکەی خزمەتگوزاری، بەتایبەتی لە سکاربۆرۆ و ئیتۆبیکۆک. ڕێگای سەرەکی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا بەیەک دەبەستێتەوە بەشێوەیەکی گشتی هاوتەریبە لەگەڵ کەناراوەکانی دەریاچەی ئەنتاریۆ، هەروەها ڕێگای سەرەکی باکوور-باشوور بە نزیکەیی بە هێڵی کەناردەریاوە دەبەستێتەوە، هەرچەندە کەمێک لە باکووری شەقامی ئێگلینتن گۆشەیەک درووستکراوە بەهۆی جوگرافی خاکەکەی بەتایبەت ڕووباری دۆن راڤینس کە هێلەکەی لەگەڵ خۆی لارکردووە لەهەندێک شوێندا.<ref> https://international.fhwa.dot.gov/pubs/pl07027/llcp_07_02.cfm </ref> ژمارەیەک لە ڕێگای خێرای شارەوانی و ڕێگای گشتی پارێزگاکان هەن کە خزمەت بە تۆرۆنتۆ و ناوچەی تۆرۆنتۆی مەزن دەکەن بە تایبەتی ڕێگای گشتی ٤٠١ بایسکۆت لە ڕۆژئاواوە بۆ ڕۆژهەڵات، بە ناوجەرگەی شار دا تێپەڕ دەبێت پڕووکترین ڕێگای باکوری ئەمریکایە و یەکێکە لە شەقامە خێراکانی جیهان، ڕێگای گشتی تری پارێزگاکان بریتین لە ڕێگای گشتی ٤٠٠ کە شارەکە بە باکوری ئەنتاریۆ و ئەوبەری و ڕێگای گشتی ٤٠٤ دەبەستێتەوە، ئەمەش درێژکراوەی پارکی دۆن ڤالی بۆ ناو دەوروبەری باکوورە.<ref> https://www.urbanplanet.org/forums/topic/3459-gridlocked-torontos-401-now-nas-busiest/ </ref> ڕێگای شاژن ئەلیزابێس (QEW) بە یەکەمین ڕێگای نێوان شاران لە ئەمریکادا دانراوە، لە سنووری ڕۆژئاوای تۆرۆنتۆ کۆتایی دێت و تۆرۆنتۆ بە تاڤگەی نیاگارا و بافەلۆوە دەبەستێتەوە، ڕێگای سەرەکیەکانی شارەوانی لە تۆرۆنتۆ ، بریتین لە ( گاردنەر ئێکسپرێسوەی ، پارکی دۆن ڤالی ، ڕێگای ئالێن.<ref> https://web.archive.org/web/20070914064434/http://ogov.newswire.ca/ontario/GPOE/2002/08/06/c0057.html?lmatch=&lang=_e.html </ref> جەنجاڵی هاتوچۆی تۆرۆنتۆ لە بەرزترین ئاستەکانی جەنجاڵی ئەمریکای باکور دادەنرێت، لە کەنەداش دووەم بەرزترینە لە دوای شاری ڤانکۆڤەر.<ref> https://web.archive.org/web/20170616060403/https://www.tomtom.com/en_gb/trafficindex/list?citySize=LARGE&continent=NA&country=ALL </ref> [[پەڕگە: Highway 401 Densification.jpg |وێنۆک|چەپ|شاڕێگای ٤٠١ یەکێکە لە ڕێگاخێراکانی ئەنتاریۆ بەناو تۆرۆنتۆدا ڕەت دەبێت.]] == شارە دەستەخوشکەکانی == === شارە هاوبەشەکانی === === شارە هاوڕێکانی === == ئەمانەش ببینە == == تێبینیەکان == == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|کەنەدا|شارەکان}} <references /> {{پۆلی کۆمنز|Toronto}} [[پۆل:شارەکانی کەنەدا]] [[پۆل:شارەکانی ئۆنتاریۆ]] [[پۆل:تۆرنتۆ]] g9y3bz54u5goj7j64n7lh8j2h3abf0r 1 120526 1660865 1656124 2026-09-04T21:10:37Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660865 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[میرنشینی سۆران]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=657576 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180807174631/http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181 بۆ http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/050820181 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180809143748/http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/270720181 بۆ http://www.rudaw.net/sorani/opinion/culture_and_literature/270720181 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:٥٦، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی وتار == من ئێستا چەند چاکسازییەکی بچووکم کرد لە میرنشینی سۆران، تکایە بەسەرداچوونەوەی باشتریشی بۆ بکەن و بە دوای سەرچاوە بگەڕێن بۆ وتارەکە. سوپاس [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ‏١١:٤٩، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[میرنشینی سۆران]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1656123 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260715161638/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF بۆ https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260715161638/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF بۆ https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.kurdipedia.org/?q=20240425195020567561 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.kurdipedia.org/?q=20240723180322583167 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250813123735/https://www.kurdipedia.org/?q=2011081810050860719 بۆ https://www.kurdipedia.org/?q=2011081810050860719 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.kurdipedia.org/?q=20251213092246667707 تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٣٤، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[میرنشینی سۆران]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660864 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251005225201/https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ بۆ https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:١٠، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 3ef0xz5exc70y8l11nguc8cn14xm7nw 0 120901 1660393 1501938 2026-09-04T13:35:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1660393 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:DentalSurgicalExtraction.jpg|وێنۆک]] '''ددان کێشان''' پرۆسەی وەدەرهێنانی [[ددان]]ە لە کانی ددانی. ددان کێشان بۆ چەندین مەبەست ئەنجام دەدرێت؛ لەوانە: چارەسەری ددانی ڕزاو و لابردنی ئێشەکەی، ڕیز کردنی ددانەکان کە بە هۆی ددانێکی ئیزافیەوە ڕیزبەندەکەیان شێواوە و چەندین هۆکاری تر. ددان کێشان جۆرێک نەشتەرگەریە و لە بەر ئەمەش کارێکی پسپۆڕانەیە و لە ژێر دەستی پسپۆڕێکی [[ددانپزیشکی]]دا ئەنجام دەبێت. ددانپزیشک کەسێکە کە کاری وەدەرهێنانی ددان ئەنجام دەدات و لە هەمان کاتدا پێشهاتە چاوەڕواننەکراوەکانی نەشتەرگەرییەکەیش قەبووڵ دەکات. چونکوو ددان کێشان دەتوانێت زۆر مەترسیدار ببێت و تەنانەت ژیانی مرۆڤ بخاتە مەترسییەوە. دوای ددان کێشان ئەگەری ئەوە هەیە کە چەندین عارزە ڕوو بدات؛ وەکوو: بەسە نەکردنی خوێن، [[چڵک کردن|چڵک کردنی]] کانی ددانە کێشراوەکە و هتد. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای ئینگلیزی ڕیکەوتی ١٢ مەی ٢٠١٥ {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Dental extraction}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ددانپزیشکی]] 16kah2hpma6so8l7gx6g5lwgfxxrw9b 0 121358 1660957 1629343 2026-09-04T23:53:44Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660957 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} {{Databox}} '''بلاک بیووتی''' یان '''ڕەشە جوانەکە''' [[ڕۆمان]]ێکە کە لە [[١٨٧٧|١٨٧٧دا]] بە پێنووسی [[ئانا سووێڵ]] نووسراوە. ڕۆمانێک کە لە ساڵی ١٨٧٧ لە لایەن نووسەری ئینگلیزی [[ئانا سیووێل]]ەوە چاپ کراوە. لە ساڵانی کۆتایی ژیانیدا نووسیوویەتی، کاتێک بەھۆی کەمئەندامییەوە لە ماڵەکەی خۆیدا قەتیس بووە. ڕۆمانەکە دەستبەجێ بوو بە پڕفرۆش و سووێڵ دوای پێنج مانگ لە بڵاوبوونەوەی کۆچی دوایی کرد. کتێبەکە بە زیاتر لە ٥٠ ملیۆن دانە فرۆشراوە، بە یەکێک لە کتێبە پڕفرۆشەکانی ھەموو سەردەمەکان دادەنرێت.<ref>Merriam-Webster (1995). "Black Beauty". Merriam Webster's Encyclopedia of Literature.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20080718203951/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/children/article3459873.ece</ref> ئانا سیوێڵ ئەم ڕۆمانەی لە سەردەمێکدا نووسیوە کە [[ئەسپ]] بەناوبانگترین ئامرازی گواستنەوە بووە. دڵی ملیۆنان کەسی گرت و زۆر کەس دەستیان کرد بە ھاوسۆزی لەگەڵ ئەو ئاژەڵەی کە بە بێدەنگی و بێ ئاگاداری ئازاری دەچێژت. لە ساڵی ٢٠٠٣دا ئەم ڕۆمانە لە ڕیزبەندی ٥٨ھەمین ڕاپرسیی زۆرترین خوێندنەوەی [[بی بی سی]]دا ھاتبوو.<ref>https://web.archive.org/web/20190918212543/http://www.bbc.co.uk:80/arts/bigread/top100_2.shtml</ref> == چیرۆک == بلاک بیوتی ئەسپێکی ڕەنگ ڕەشی چاو ڕەش کە لەگەڵ دایکیدا لەباخی جوتیارێکدا دەژیان. بەڵام کاتێک تەمەنی گەورە بوو خاوەن باخەکەی فرۆشتی بە پیاوێکی بازرگان بە ناوی گۆردۆن، کە پیاوێکی زۆر میھرەبان بوو و زۆر بلاک بیوتی خۆش دەویست بەڵام ھاوسەرەکەی نەخۆش کەوت. بۆیە ناچاربوو بلاک بیوتی بفرۆشێت بە پیاوێک بەناوی جۆھن، کە شەریکی گۆردن بوو لە باخچەی بیرتویکدا بفرۆشێت. جۆھن پیاوێکی میھرەبان بوو و ڕێزێکی زۆری لە بلاک بیوتی دەگرد. شەوێکی باراناوی و ئاسمان تاریک بوو جۆھن و گۆردن ویستیان بڕۆن بۆ کۆبوونەوەیەک لە شاردا. لە ڕێگادا بەسەر پردێکی نیوە شکاودا ڕۆشتن و ھەتا لە کۆتاییدا گەشتنە شوێنی کۆبوونەوەکە لەدوای یەک کاتژمێر گەڕانەوە بۆ باخچەی بیرتویک لەڕێگادا کەگەشتنە سەر پردەکەی کە لێی ھاتبوون بلاک بیوتی وەستاو نەڕۆیشتە پێشتر جۆھن ھەرچی ھەوڵی دا نەیتوانی بلاک بیوتی بھێنێتە جووڵە کاتێک دابەزی ویستی بڕواتە سەر پردەکە بۆ لێکۆڵینەوە بەڵام بلاک بیوتی دەستی کرد بە حیلەکردن کە جۆھنی ئاگارکردەوە لەوەی بڕواتە سەر پردەکە لەو کاتەدا پیاوێک ھاواری کرد و پێی وتن پردەکە لە ناوڕاستدا شکاوە. لەم کاتەدا بۆیان دەرکەوت کە بلاک بیوتی ئەسپێکی چەند بەنرخە. ==سه‌رچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} https://en.wikipedia.org/wiki/Black_Beauty {{تووڵی دەروازە|کتێب|وێژە|شانشینی یەکگرتوو|ڕۆمانەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Black Beauty}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ڕۆمانە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:ڕۆمانە بریتانیایییەکان کە کراونەتە فیلم]] k5d5npc8meganbhersraxjq19auisnq 0 121458 1660843 1658972 2026-09-04T20:45:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660843 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''سووڕی ھێلکەدان''' ([[ئینگلیزی]]: Ovarian cycle) زنجیرەیەک ڕووداوە، بەھۆی [[ھۆڕمۆن]]ەکانەوە ڕوودەدات، کە لە ماوەیدا [[ھێلکەدان]] ھاندەدرێت بۆ پێگەیشتنی ھێلکە و دەرپەڕاندنی. ==ئەمانەش ببینە== *[[سووڕی مانگانە]] *[[ھێلکەدانان]] ==سەرچاوە== * پەرتووکی زیندەزانی ١٢، چاپی دووەم - ٢٠١١. {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:سووڕی مانگانە]] [[پۆل:ژینناسی]] knda6zii5qzc6tfveudjvbmvze44mk7 0 121702 1660501 1552097 2026-09-04T15:23:51Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660501 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێ سەرچاوە}} {{خاوێنکردن}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Ali Al-Wardi.png|وێنۆک|عەلی وەردی]] '''عەلی حوسێن موحسین ئەلوەردی''' ({{بە عەرەبی|علي حسين محسن الوردي‎}}) (١٩١٣–١٣ تەممووزی ١٩٩٥) زانای کۆمەڵناسیی عێراقی بوو. مامۆستا و مێژوونووس بوو، ناسراو بوو بە ھاوسەنگی و بابەتی بوون لە کارەکانید وە یەکێکیش بوو لە پێشەنگەکانی (عەلمانیەت) لە عێراقدا. پاشگری ناوی وەردی لە خێزانەکەیەوە بۆی ماوەتەوە لەبەرئەوەی باپیرە گەورەی کاری کردوە لە دروستکردنی دڵۆپاندنی ئاوی گوڵدا. == ژیاننامە == لە بەغدا لە ناوچەی کازمییە ساڵی ١٩١٣ی زائینی لە دایک بووە، لەساڵی ١٩٢٤ کورسی خوێندنی بەجێ ھێشتووە، بۆ ئەوەی لە لای عەتر دروستکەرێک کار بکات، دواتر لەکارەکەی دوور خراوەتەوە لەبەر ئەوەی ھەمیشە خۆی بە خوێندنەوەی کتێب و ڕۆژنامەوە خەریک کردوە و کڕیارەکانی فەرامۆش کردووە. دوای ئەوە، دووکانێکی کردوەتەوە کە خۆی سەرپەرشتی کردوە. لە ساڵی ١٩٣١ پەیوەندی بە خوێندنی ئێوارانەوە کردوە لە پۆلی شەشی سەرەتایی دەستی بە خوێندن کردووە، ئەمەش سەرەتای ژیانێکی نوێ بووە بۆ ئەو، پاشان خوێندنەکەی تەواو ئەکات ئەبێت بە مامۆستا. لەساڵی ١٩٣٢ جلو بەرگی باوی ئەوکاتەی خۆی گۆڕیی، جلو بەرگی ئەفەندی پۆشی، پاش تەواو کردنی خوێندنی ئامادەیی پلەی یەکەمی لەسەر ئاستی عێراق بەدەست ھێنا و لەگەڵ کۆمەڵێک خوێندکاری دیکەدا بۆ خوێندن لە زانکۆی ئەمریکی بەیروت نێردرا. پاشان لەوێش بکالۆریۆسی بەدەست ھێنا و دواتر نێردرا بۆ زانکۆی تەکساس و لەوێ لە ساڵی ١٩٤٨ ماستەری بەدەست ھێنا و ساڵی ١٩٥٠ ش دکتۆرای بەدەست ھێنا. == ئەو بەرپرسیارێتیانەی کە وەریگرتوون == لە ساڵی ١٩٤٣ لە وەزارەتی مەعاریف وەک مامۆستای ئامادەیی ناوەندی بەغداد دامەزرا. لە ساڵی ١٩٥٠ دا وەک مامۆستای زانستی کۆمەڵناسی لە کۆلێژی ئادابی زانکۆی بەغداد دامەزراوە. پاشان لەساڵی ١٩٧٠ دا لەسەر داوای خۆی خانەنشین کراوە، پاشان زانکۆی بەغداد نازناوی مامۆستای موتەمەڕیسی پێداوە. چەندین کتێب و دانراوی گرنگی ھەبووە ھەموو ژیانی ناخۆشی و ئازار بووە لەگەڵ زۆرێک لە دەستەڵاتدارانی سەردەمەکانی خۆیدا جیاوازی ھەبووە ھەر لەبەر ئەم ھۆکارەش بووە کە باوەڕی وابووە داھاتوو لە نێوان دەستەکانی خۆیدا دروست دەکرێت. دەربارەی عەلی وەردی، سلامە موسی، عبدالرزاق محی الدین نوسراویان ھەیە و چەندین ڕۆژنامە و فەرھەنگی گەورە لەسەری نووسیویانە و چەندین نامەی ماستەر و دکتۆرای لەسەر ھاتووە، لەکۆتایی حەفتاکاندا دەستی کرد بە نوسینەوەی یادەوەریەکانی خۆی لە دووتوێی کتێبێکدا. == کارتێکردنی دانراوەکانی ئیبن خەلدون لە زانستی کۆمەڵناسیدا == عەلی وەردی لە ژێر کاریگەری ئیبن خەلدون، لە زانستی کۆمەڵناسیدا بووە. بابەتی بوونی لەم بوارەدا بووە بەھۆی زۆر کێشەی گەورە بۆی، لەبەر ئەوەی بیرۆکەی مارکسی وەرنەگرتووە و شوێنی بیرۆکە ئایدۆلۆژی و نەتەوەییەکان نەکەوتووە. نەتەوەپەرستەکان بە مرۆڤێکی قوتری ناویان بردەوە لەبەر ئەوەی ناونیشانی کتێبەکەی بە «کەسایەتی تاکی عێراقی» دانا، کە بەپێی بیر و باوەڕی ئەوان، کەسایەتی مرۆڤی عەرەبی لە ھەموو وڵاتە عەرەبیەکاندا، وەک یەک وایە. وە شیوعیەکانیش ڕەخنەیان لێ ئەگرت کە پشتی نەبەستووە بە ڕێڕەوی ماددی مێژوویی لە خوێندنەوەکانیدا. == شیکاریەکانی لە ژینگەی عێراقی نوێدا == لێکۆڵینەوەکانی ئەلوەردی سەبارەت بە کەسایەتی تاکی عێراقی، لە گرینگترین توێژینەوەکان لەم جۆرە دێتە ھەژمار کردن و دەتوانێ وەکوو نموونەیێک بۆ خوێندنەوەی ناوچەکانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوین بێت. وەردی کەسایەتی تاکی عیراقی وەک کەسایەتیێکی دو لایێنە ھێنایە بەر چاو، کە ھاوکات پیڕۆزیەکان و باوەڕی بیابان و شارستانێتی تێدا بەدی دەکرێت، لەو ڕووەوە کە ھەڵکەوتەی جوگرافی عێراق بووەتە ھۆی ئەوەی لە لایێکەوە بە ھۆی بوونی ڕووبار و سەرچاوە کانی تری ئاو، شارەکان دەتوانن دروست بن و لە لایێکی ترەوە بە ھۆی نزیکی لە بیابانی عەرەبەوە، عێراق بووەتەو نشینگەیەکی باش بۆ کۆچەرانی بیابانگەرد، کە دووایین نموونەی ئەم کۆچانە، بۆ ٢٥٠ساڵ لەمەوپێش دەگەرێتەوە. وەردی عێراق بەوێنەی کوورەی تاواندنەوە دەبینێ کە بۆ ئاوێتە کردنی کۆچەرانی بیابان بە دانیشتوانی عێراق کە شارستانیەتیێکی پێشکەوتووتریان ھەبووە، بە کار دەبرێت. ئەم بابەتە بووەتە ھۆی ئەوە دوو نەوە بە دوو پیرۆزی و باوەری بیابانگەڕی و شارستێنی دروست بێت، کە لە لایێکەوە شانازی بە میوانداری و حەشیمەتی زۆر دەکات و لەم لاشەوە ژیانی نێو شار ناچاری دەکات ڕێسای شارستانیەتی ڕەچاو کات. وەردی بێجگە لە کورستان، زۆرێنەی ناوچەکانی عێراق دەخاتە بەر توێژینەوە، بەڵام بە پێی دانپێدانانی لە کتێبی «خوێندنەوەی شیرازەی کۆمەڵگای عیراق» بە ھۆی نەزانینی زمانی کوردیەوە بووە. وەردی بێجگە لە ئیبن خەلدون، لە ژێر کاریگەری تێبینی بابەتیانە و ڕێڕەوی ژیرانەی «جاحیز» لە خوێندنەوە کۆمەڵایەتی و دەرونناسی ھەڵسووکەوتی مڕوڤ بووە. == تایبەتمەندی و لێکۆڵینەوەکان == {{واڵا}} == نەخشی ئەنسرۆپۆلۆژیا لەسەر دانراو و لێکۆڵینەوەکانی == {{واڵا}} == بەرھەمەکان == #ھێزە کاراکانی نەست # واعیزەکانی سوڵتان # گاڵتەجاڕی عەقڵی مرۆڤ # کەسایەتی تاکی عێراقی # وانەکانی ژیانم # ئەخلاق {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|وێژە|بەغدا}} {{پۆلی کۆمنز|Ali Al-Wardi}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٥]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کۆمەڵناسانی عێراقی]] [[پۆل:خەڵکی بەغدا]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئەمریکی لە بەیرووت]] [[پۆل:نووسەرانی عێراقی]] l43qtnuvo7zyre5rzendcjvccmnhggc 0 121779 1660883 1660082 2026-09-04T21:47:50Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660883 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = گاتسبیی مەزن | title_orig = The Great Gatsby | translator = | image = بەرگی ڕۆمانی گاتسبیی مەزن.jpeg | caption = بەرگی ڕۆمانی گاتسبیی مەزن، بە زمانی کوردی. | author = [[ف. سکۆت فیتزجێراڵد]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[ئەمریکا]] | language = [[ئینگلیزی]] | series = | genre = | publisher = | release_date = [[١٩٢٥]] | english_release_date = | isbn = | preceded_by = | followed_by = }} '''گاتسبیی مەزن''' ({{بە ئینگلیزی|The Great Gatsby}}) ڕۆمانێکی نووسەری ئەمریکیی [[ف. سکۆت فیتزجێراڵد]]ە. لە ساڵی ١٩٢٥ بڵاوکراوەتەوە.<ref>''گاتسبیی مەزن''، ف. سکۆت فیتزجێراڵد، وەرگێڕانی سەیوان محەممەد، ناوەندی غەزەلنووس، ٢٠١٥.</ref> ئەم ڕۆمانە بە یەکێک لە ڕۆمانە بەناوبانگەکانی دنیا دادەنرێت و ناوی لە ڕیزی ڕۆمانەکانی «[[برایانی کارامازۆڤ]]» و «[[گەڕان بۆ کاتی لەدەستچوو]]» دێت.<ref name="sulyon.com">{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان = http://www.sulyon.com/Drejey-hawal.aspx?id=3972&LinkID=20 | سەردێڕ = سەیوان محەمەد ڕۆمانێکی گرنگی جیهانی دەکات بە کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئابی ٢٠١٥ | نووسەر = ئاراس عەبدوڵڵا | بڵاوکەرەوە = sulyon | زمان = کوردی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٠ی نیسانی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20160420062941/http://sulyon.com/Drejey-hawal.aspx?id=3972&LinkID=20 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==ناوەڕۆک و تەکنیکی ڕۆمانەکە== چیرۆکی ڕۆمانەکە لە ساڵی [[١٩٢٢]] ڕوودەدات، لە [[نیویۆرک]]. سەبارەت بە گاتسبیی مەزنە، پیاوێکی دەوڵەمەند، کە سەرقاڵی میوانیی پڕشکۆ و قەرەباڵغە و هەمووان دەتوانن بچنە میوانییەکانییەوە. دەنگۆی زۆر بەربڵاوە کە دەبێت گاتسبی ئەو سەروەتەی لە کوێوە هێنابێت. گاتسبی لە درێژەی ڕۆمانەکەدا ڕووبەڕووی ئەڤینێکی سەرسەختانە دەبێتەوە. گاتسبی کەسێکی ئاشقە و بە دوای ئەشقەکەی خۆی دەکەوێت. دەسەڵات و ناوبانگ هیچ گاریگەرییەکیان بەسەر ئەشقەکەی ئەوەوە نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان = http://xelk.org/dreja.aspx?Jmare=12592&Jor=24 | سەردێڕ = یەکەم ڕۆمانی فیتزجێراڵد دەکرێت بە کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئابی ٢٠١٥ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی خەڵک | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://xelk.org/dreja.aspx?Jmare=12592&Jor=24 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> تەکنیکی نووسینی ئەم ڕۆمانە بەشێوەیەکی سەرەکی [[فلاشباک]]ە. هەریەکە لە کارەکتەرەکان کە دێنە سەر گێڕانەوەی ڕووداوەکان دەگەڕێنەوە سەر ئەو ڕووداوانەی لە سەردەمێکی دوورتردا ڕوویانداوە، کە گێڕەرەوە هێشتا لە ژێر کاریگەرییاندایە. گێڕەرەوەی سەرەکی (نیک کارەوەی) یەکێکە لە کارەکتەرەکانی ڕۆمانەکە، بەڵام کارەکتەری سەرەکی نییە بەڵکو شوێنێکی ناوەندیی هەیە و ئەمەش یارمەتیدەرە لەوەی بۆچوون و خەیاڵی هەموو ئەو کارەکتەرانەی کە جەمسەری سەرەکیی ڕووداوەکانن بە باشی بزانێت و بیانخاتەڕوو.<ref name="sulyon.com"/> ==وەرگێڕانی کوردی== ئەم ڕۆمانە لەلایەن [[سەیوان محەممەد]] وەرگێڕدراوە بۆ کوردی، و لە ساڵی ٢٠١٥ لەلایەن [[ناوەندی غەزەلنووس]]ەوە چاپ کراوە و بڵاوکراوەتەوە. ==بەستەرە دەرەکییەکان== *[http://www.amazon.com/The-Great-Gatsby-Scott-Fitzgerald/dp/0743273567 گاتسبیی مەزن] لە ئەمازۆن (Amazon.com) *[https://www.goodreads.com/book/show/4671.The_Great_Gatsby گاتسبیی مەزن] لە (goodreads) ==ژێدەرەکان== {{reflist}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|The Great Gatsby}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکانی ١٩٢٥]] [[پۆل:ڕۆمانەکانی ف. سکۆت فیتزجێراڵد]] [[پۆل:گاتسبیی مەزن]] [[پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە کۆمیک]] [[پۆل:کتێبەکانی چارڵز سکریبنەرز سەنز]] [[پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە یاری ڤیدیۆیی]] 3bmohvznrq2l95r26qjbei7ynz3ms06 0 121871 1660693 1651948 2026-09-04T19:39:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660693 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:The last samurai .jpg|200px|وێنۆک|چەپ|پۆستەری فیلم]] '''دوایین ساموڕای''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''The last Samurai'') فیلمێکی داستانی جەنگی [[ئەمریکی]]یە کە لە ساڵی [[٢٠٠٣]] بەرهەم هێنراوە. ئەم فیلمە باس لەوە دەکات کە لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەهەمدا ئیمپراتۆری [[ژاپۆن]] دەیەوێت لەشکرەکەی لە ڕێگەی هێنانی تەقەمەنی و چەکی نوێ و ڕاهێنەری بەتواناوە خۆی بەهێز بکات و بەسەر نەیارەکانیدا سەربکەوێت. بۆ ئەو مەبەستەش کاپتنێکی سەرکەوتوو و بەناوبانگی نێو شەڕی ناوخۆی [[ئەمریکا]] بانگهێشت دەکرێت، بەڵام شەڕێک و قۆڵبەستکردنی دەبێتە هۆی ئەوەی ڕاستی ململانێکانی بۆ دەربکەوێت و بڕیاری پشتگیری کردنی خوازیارانەش بدات. ==سەرچاوەکان== * https://en.wikipedia.org/wiki/The_Last_Samurai * کتێبی: فەرهەنگی سینەما، ئامادەکردنی: ئەبوبەکر کاروانی، لاپەڕە: ٢٥٩. {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|مێژوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ٢٠٠٠|کالیفۆڕنیا|نیوزیلاند}} {{پۆلی کۆمنز|The Last Samurai}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ژاپۆن بەرھەمھێنراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیوزیلاند گیراون]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئیمپڕاتۆریەتی ژاپۆن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا دانراون]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی نیوزلەند]] [[پۆل:فیلمە داستانییەکانی نیوزلەند]] [[پۆل:فیلم نینجاکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی کروز/ڤاگنەر پرۆداکشنز]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمە فرە زمانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ھیمێجی وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری کیۆتۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە فرە زمانە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:فیلمە فرە زمانە نیوزیلاندییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامایییە ئەکشنە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی یاخیبوونەکان]] i9y13fx7n70oxpcu89fyu7xcncozsmv 0 122099 1660833 1658982 2026-09-04T20:42:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660833 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێ سەرچاوە}} {{بنبەست|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''سوپای بایک جی''' سوپایەکی بەهێزی هەر سێ شانشینەکەی کۆریا بوو ژمارەی سەربازەکانی نزیکەی سەد بۆ سەدوپەنجا هەزار سەرباز دەبوو وە ئەم سوپایە لە سەر دەستی هاوپەیمانی (تانگ و شیلا) تێکشکێنرا وە سوپای بایک جی ڕۆڵێکی گەورەی گێڕا بەڵام نەیتوانی بەرگەی سوپای سەدان هەزاری تانگ و شیلا بگرێت کە لە سێ لاوە گەمارۆی بایک جیان دابوو وە یارمەتییەکانی وایش نەیتوانی تانگ و شیلا بوەستێنێت. {{کۆلکە}} {{بێ پۆل|date=نیسان ٢٠١٧}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] 70knph5t3pbjxi6ie7mehr74nn15c2v 0 122160 1660498 1510452 2026-09-04T15:22:56Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660498 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی زانا |ناو = عەلی قوشچی{{ھن}}Ali Qushji |وێنە = |قەبارەی وێنە = |لێدوان = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون =١٤٠٣ |شوێنی لەدایکبوون =[[سەمەرقەند]] |ڕێکەوتی مردن =١٤٧٤ |شوێنی مردن =[[ئەستەمبوڵ]] |نیشتەجێ = |سەردەم = |نەتەوە = |بواری زانستی = |شوێنی کار = |شوێنی بڕوانامە = |ناونیشانی تێز = |ماڵپەڕی تێز = |ساڵی تێز = |ڕاوێژکاری دکتۆرا = |ڕاوێژکاری پەیمانگا = |قوتابیانی دکتۆرا = |قوتابییە دیارەکان = |ناسراو بەھۆی = |کاریگەر بووە بە = |کاریگەری بووە لەسەر = |خەڵاتەکان = |واژوو = |لێدوانی واژوو = |ماڵپەر = |تێبینی = |خێزان = }} '''عەلی قوشچی''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''Ali Qushji''، {{بە تورکی|Ali kuşçu}}) ناوی تەواوی '''عەلائەددین عەلی کوڕی محەممەدە''' گەردوونناس و بیریکاریزان و [[فیزیکزان]]ێکی موسوڵمانی سەمەرقەندی بوو. لە نزیکەی ساڵی ١٤٧٢ ھاتووەتە ناو [[دەوڵەتی عوسمانی]]یەوە و لە شاری [[ئەستەمبوڵ]] نیشتەجێ بووە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Ebu's-suůd: the Islamic legal tradition |دوایین=Imber |یەکەم=Colin |ساڵ=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٨٦-٠٧٦٧-٩|پەڕە=٩|ناونیشان=http://books.google.com/books?id=CR-ZbjDAM0EC&pg=PA9}}</ref>قوتابی زانای گەورە [[ئولوغ بەگ]] بووە، ناسراوە بەھۆی پەرەپێدانی بە فیزیکی [[گەردوون]]ی بەبێ پشت بەستن بە [[فەلسەفەی سروشتی]] و ھەروەھا بەھۆی بەکارھێنانی بەڵگەی [[ئەزموونی]] (''Empirical Evidence'') لەسەر سووڕانەوەی [[زەوی]] لە وتارەکەیدا بە ناوی (''Concerning the Supposed Dependence of Astronomy upon Philosophy''). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانایانی خۆراسان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|گەردوون|تورکیا|ماتماتیک|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Ali Qushji}} [[پۆل:زانایانی خۆراسان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٠٣]] [[پۆل:مردووانی ١٤٧٤]] [[پۆل:گەردوونناسانی سەردەمی نێوەڕاستی ئیسلام]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی موسڵمانی سەدەکانی ناوەڕاست]] [[پۆل:داھێنەرە موسڵمانەکان]] [[پۆل:ئەشعەرییەکان]] [[پۆل:موسڵمانەکانی سەدەی ١٥ەم]] [[پۆل:شەرعزانە حەنەفییەکان]] [[پۆل:ماتوریدییەکان]] [[پۆل:نووسەرانی تورک]] ak6s57vyqdbiyrtcgx129s3vfxunkiv 0 122523 1660402 1501949 2026-09-04T13:37:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1660402 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Use dmy dates|date=August 2015}} {{Infobox book | name = دراکولا | image = Dracula1st.jpeg | image_size = 200px | caption = بەرگی یەکەم چاپ | author = [[برام ستۆکەر]] | cover_artist = | country = [[شانشینی یەکگرتوو]] | language = [[ئینگلیزی]] | genre = [[ترسناکیی دەروونی|ترسناک]]، [[خەیاڵی]] | publisher = [[Constable & Robinson|Archibald Constable and Company (UK)]] | release_date = ٢٦ی ئایاری ١٨٩٧ | oclc = ١٤٤٧٠٠٢}} '''دراکولا '''(بە [[ئینگلیزی]]: Dracula) [[ڕۆمان]]ێکی ترسناکی نووسەری ئێرلەندی ('''بڕام ستۆکەر''')ە، دراکولا ئێستا یەکێکە لەو ڕۆمانانەی کە زۆرترین [[فیلم]] و [[زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی]] لێ دروستکراوە و لە ڕووی [[وێژە]]وە لە زۆربەی پەیمانگا و زانکۆکان سوودی لێوەرگیراوە. == چیڕۆکی ڕۆمان == چیرۆکی ڕۆمانەکە باس لە کەسایەتییەکی خوێنمژ دەکات، کە لە [[تڕانسلڤانیا]]یەوە دەڕوات بەرەوە [[ئینگلتەرا]] تاکو خوێنی کەسانی تر بمژێ و ئەو نەفرەتییەی سەری بڵاوبکاتەوە، بەڵام کۆمەڵەیەکی بچووک بە سەرکردایەتی پڕۆفیسۆر [[ئەبراھام ڤان ھێڵسینگ]] ڕووبەرووی دەبنەوە. و کارتۆنێکیش دانراوە لەسەری بەناوی [[ھۆتێل ترانسیلڤانیا]] باسی دراکولا کان دەکات. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو|فیلم|لەندەن}} {{پۆلی کۆمنز|Dracula}} {{کتێب-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] gexmb5fm5g55qvdocv98yhuqzosc8sj 1660728 1660402 2026-09-04T20:09:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660728 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Use dmy dates|date=August 2015}} {{Infobox book | name = دراکولا | image = Dracula1st.jpeg | image_size = 200px | caption = بەرگی یەکەم چاپ | author = [[برام ستۆکەر]] | cover_artist = | country = [[شانشینی یەکگرتوو]] | language = [[ئینگلیزی]] | genre = [[ترسناکیی دەروونی|ترسناک]]، [[خەیاڵی]] | publisher = [[Constable & Robinson|Archibald Constable and Company (UK)]] | release_date = ٢٦ی ئایاری ١٨٩٧ | oclc = ١٤٤٧٠٠٢}} '''دراکولا '''(بە [[ئینگلیزی]]: Dracula) [[ڕۆمان]]ێکی ترسناکی نووسەری ئێرلەندی ('''بڕام ستۆکەر''')ە، دراکولا ئێستا یەکێکە لەو ڕۆمانانەی کە زۆرترین [[فیلم]] و [[زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی]] لێ دروستکراوە و لە ڕووی [[وێژە]]وە لە زۆربەی پەیمانگا و زانکۆکان سوودی لێوەرگیراوە. == چیڕۆکی ڕۆمان == چیرۆکی ڕۆمانەکە باس لە کەسایەتییەکی خوێنمژ دەکات، کە لە [[تڕانسلڤانیا]]یەوە دەڕوات بەرەوە [[ئینگلتەرا]] تاکو خوێنی کەسانی تر بمژێ و ئەو نەفرەتییەی سەری بڵاوبکاتەوە، بەڵام کۆمەڵەیەکی بچووک بە سەرکردایەتی پڕۆفیسۆر [[ئەبراھام ڤان ھێڵسینگ]] ڕووبەرووی دەبنەوە. و کارتۆنێکیش دانراوە لەسەری بەناوی [[ھۆتێل ترانسیلڤانیا]] باسی دراکولا کان دەکات. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو|فیلم|لەندەن}} {{پۆلی کۆمنز|Dracula}} {{کتێب-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} a9zpxhq1t0q3nr8975fgk73ga9lsdws 0 122622 1660684 1611590 2026-09-04T19:38:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660684 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} }} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = دوانیوەڕۆیەكی تەواو خراپ | وێنە = Dog Day Afternoon film poster.jpg | قەبارەی وێنە = | سەرباس = | دەرھێنەر = سیدنی لومێت | بەرھەمھێنەر = | نووسین = | کاست = ئال پاچینۆ <br> جۆن کازالی <br> جەیمز برۆدریک <br> چارڵز دەرنینگ | موزیک = | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = دیدی ئالن | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = | ڕێکەوتی دەرچوون = ٢١ی ئەیلوولی ١٩٧٥ (ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا) | ماوەی فیلم = | وڵات = | زمان = ئینگلیزی | تێچوون = 1.8 ملیۆن دۆلار | داھات = 50 ملیۆن دۆلار }} '''دوانیوەڕۆیەکی تەواو خراپ''' فیلمێکی ١٩٧٥ی بەڵگەنامەیی تاوانکارییە لە دەرهێنانی سیدنی لومێت و لە بەرهەمهێنانی مارتین برێگمان و مارتین ئێڵفاند. [[ئال پاچینۆ]]، جۆن کازالی، جەیمز برۆدریک، و چارڵز دەرنینگ لە فیلمەکە ڕۆڵدەگێڕن. سینارۆکە لەلایەن فرانک پیرسن نووسراوە و لە وتارێکی گۆڤاری ''ڵایف'' وەرگیراوە بەناوی "کوڕانی بانکەکە" کە لەلایەن پی. ئێف. کلوج و تۆماس موور نووسراوە. ==کورتەی فیلم== فیلمەکە لەسەر چیڕۆکێکی ڕاستیەوە دروست کراوە، کە باس لە پیاوێک دەکات لە ساڵی ١٩٧٢ هەوڵی دزین دەدات لە بانکێک بۆ ئەوەی پارەی نەشتەرگەری خۆشەویستەکەی بدات، بەڵام دواتر تووشی کێشە دەبێت و چیرۆکەکە بە هەموو وڵاتدا بڵاودەبێتەوە. ==بەشدارانی فیلم== *[[ئال پاچینۆ]] *جۆن كازال *جەیمس برۆدرێک *لەینس هێنریکسۆن *كریس ساراندۆن *سۆڵی بۆیار ==سەرچاوەکان== *[https://en.wikipedia.org/wiki/Dog_Day_Afternoon ویكی ئینگلیزی] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٥]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] [[پۆل:فیلمە دزییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:فیلمە ئینگلیزییەکانی دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی]] [[پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی دزینی بانک]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان کە لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان دروستکراون]] [[پۆل:فیلمە دراما تاوانە ئینگلیزی-زمانەکان]] 26ox9410jkzsm640yz5izh94tz1o2q5 0 122769 1660519 1358620 2026-09-04T15:33:40Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660519 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{شێواز}} {{زانیاریدانی یاری | ناو = Far Cry 4{{ھن}}ھاواری دوور ٤ | وێنە = Far-cry-4.jpg | سەرنووس = | ساڵ = ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ | جۆر = جیھانی کراوە{{ھن}}ئاکشن | یاریزانان = سینگڵ پلەیەر (یەک یاریزانی){{ھن}}دوو یاریزانی بەشێوە سەرھێل | تێکرای_تەمەن = | کاتی_ئامادەکردن = | کاتی_یاریکردن = | چانسی_ھەڕەمەکی = | تواناکان =}} '''فار کرای ٤''' ({{بە ئینگلیزی|Far Cry 4}}؛ بە کوردی: ھاواری دوور) یارییەکی جیھانی کراوەی ئاکشنییە کە لەلایەن کۆمپانیای (یوبیسۆفت)ەوە پەرەی پێدراوە و بڵاو کراوەتەوە و بەشێکە لە [[فار کرای (زنجیرە کایە)|زنجیرە یارییەکانی فار کرای]]. یارییەکە بۆ ھەریەکە لە ئامێرەکانی [[ئێکس بۆکس ٣٦٠|ئێکس بۆکس]] ٣٦٠، [[ئێکس بۆکس وان|ئێکس بۆکس وەن]]، [[پلەی ستەیشن]] سێ و چوار و [[ویندۆز]] بەردەستە. یارییەکە بەشی چوارەمی زنجیرە یارییەکانی فار کرایە و لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ بڵاوکرایەوە. یارییەکە لە شوێنێکی خەیاڵی دەست پێ دەکات بەناوی (کایرات) کە وڵاتێکی خەیاڵی لای چیاکانی [[ھیمالایا]]یە، و لەوێشدا باسی گەنجێک دەکات بەناوی ئاجای گەیل، کە گەنجێکی کایراتی- ئەمریکییە، کاتێک دەگەڕێتەوە گوندەی لە کایرات جەنگێکی ناوخۆیی دەست پێ کردووە لەنێوان سوپای شاھانە و شۆرشگێڕانی گۆڵد پات - ڕێگای زێڕین، لەم نێوەندەشدا ئاجای وەک سەرۆکی ڕێگای زێڕین دادەنرێت و کار دەکات بۆ لەناوبردنی سەرۆکی سوپای شاھانە (پاجان مین) کە کەسێکی دڵڕەقە و قاتێکی پەمەییی لەبەردەکات ھەموو کاتەکان. یارییەکە کاردانەی پۆزەتیڤی وەرگرت لەلایەن ڕەخنەگران و گرافیکی یارییەکەیان بە نایاب وەسف کرد، یارییەکە توانی دوای تەنھا دوو مانگی یەکەم، ٧ ملیۆن دانە بفرۆشێت و بووە یەکێک لە پڕفرۆشترین یارییەکانی ساڵی [[٢٠١٤]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.eurogamer.net/articles/2014-06-10-far-cry-4-gameplay-footage-shows-co-op-grapple-hook-kicking|سەردێڕ=Far Cry 4 gameplay footage shows co-op, grapple hook, kicking|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤|وێبگە=Eurogamer|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190926213534/https://www.eurogamer.net/articles/2014-06-10-far-cry-4-gameplay-footage-shows-co-op-grapple-hook-kicking|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|دەیەی ٢٠١٠|کەنەدا}} {{پۆلی کۆمنز|Far Cry 4}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆیییەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:گەمەکانی ویندۆز]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:گەمەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەکان]] [[پۆل:کایەکانی یوبی سۆفت]] [[پۆل:ئەو کایە ڤیدیۆیییانەی لە کەنەدا پەرەیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەکارھێنانی ھاڤۆک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە جیھان کراوەکان]] [[پۆل:کایە بەرزکراوەکانی ئێکس بۆکس وەن ئێکس]] p3x8arkrjp7g09vysjk86cyeov0hkwp 0 122781 1660943 1651960 2026-09-04T22:38:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1660943 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Two Face.jpg|وێنۆک|دوو شێوە لە فیلمی باتمان:سوارچاکی تاریک]] '''دوو ڕووخسار''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Two-face) یان '''هارڤی دێنت''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Harvey Dent) شەڕانگێزێکی خەیاڵی نێو کۆمیکەکانە، لەلایەن کۆمپانیای [[کۆمیکەکانی دی سی|دی سی]]ەوە بڵاو دەکرێتەوە. بەگشتی دژی پاڵەوانی بەناوبانگ [[باتمان]]ە. کارەکتەرەکە لەلایەن بۆب کەین و بیڵ فینگەرەوە درووستکراوە و یەکەم دەرکەوتنی دەگەڕێتەوە بۆ ئۆگەستی ١٩٤٢. هەرچەندە لەپێشوودا دۆستی باتمان بووە لەشاری گۆتەمدا، بەڵام دوای ئەوەی لەلایەن سەرۆک مافیایەکەوە ترشی (ئاسید)ی بەسەر دەموچاویدا دەڕژێنێت بەهۆیەوە هارڤی شێت دەبێت و دژی باتمان دەوەسێتەوە. {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|ئەکتەران|تەلەڤیزیۆن|ئەنیمەیشن}} {{پۆلی کۆمنز|Two-Face}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم]] [[پۆل:فیلمی ئەکشنی خراپەکار]] [[پۆل:کۆمیکەکانی دی سی سوپەرڤیلاینەکان]] [[پۆل:کارەکتەرەکانی تەلەفیزیۆنی کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:کۆمیکەکانی دی سی گەورەخراپەکارەکان]] [[پۆل:خۆکوشتنی خەیاڵی]] [[پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:گەورەخراپەکارە کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:کەسایەتییە وریاییەکان لە کۆمیکەکان]] [[پۆل:سەرۆک تاوانە خەیاڵییەکان]] 5dqgoy095ax8z4n1yu305vgldm4dydx 0 123159 1660470 1510319 2026-09-04T15:08:49Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660470 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person |honorific_prefix = دوکتۆر | name = عەبدوڵڵا جەودەت | image = Abdullah Dschewdet.jpg | image_size = 250px | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1869|09|09}} | birth_place = [[عەڕەبگیر]]، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1932|11|29|1869|09|09}} | death_place = [[ئیستانبول]]، [[تورکیا]] | resting_place = [[گۆڕستانی مەرکەزئەفەندی]]، ئیستانبول | occupation = فیزیکزان، نووسەر و زانا | language = [[کوردی]]، [[تورکی]] | nationality = [[کورد]] | ethnicity = | citizenship = | education = [[پزیشکی]] | alma_mater = ئەکادیمیای پزیشکی سەربازی ئیستانبول | period = | genre = | subject = | movement = [[گەنجە تورکەکان]](١٨٩٥-١٩٠٩)،<ref>فەرھەنگێکی بیۆگرافی لەسەر مێژووی ئەڵبانیەکان، ڕۆبێرت ئێلسی ٢٠١٢، لاپەڕەی ٤٣٦</ref> [[کۆمیتەی یەکبوون و پێشکەوتن]] (١٨٨٩-١٩٠٨)، {{-}} [[پارتی دیموکڕاتی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی]] (١٩٠٨-١٩١١) | notableworks = | spouse = | children = | relatives = | website = | portaldisp = }} '''عەبدوڵلا جەودەت''' یان '''عەبدوڵڵا جەودەتی داسکووزایی''' (ناوی فەرمی {{بە تورکی|Abdullah Cevdet Karlıdağ}})، (٩ی [[ڕەزبەر]]ی ١٨٦٩ لە عەڕەبگیر، مەلەتی، [[باکووری کوردستان]] - ٢٩ی [[سەرماوەز]]ی ١٩٣٢ لە [[ئیستانبول]]، [[تورکیا]]) پزیشک، ڕۆشەنبیر، ھەڵبەستوان و سیاسەتمەدارێکی کورد بوو، ماوەیەک تێکەڵی ڕێزەکانی گەنجانی تورک (جۆنتوورکەکان) بوو و بە درێژایی تەمەنی [[پەشیمانی]] خۆی دەربڕیوە. ئەندامی گەلەک کۆمەڵە، ڕێکخراو و کۆمیتەی ئەو سەردەمی کوردان بووە. یەکێکە بوو لە خەباتکارانی سەرەکی [[جەمیەتا تەعاوون و تەرەقیا کورد]] (کۆمەڵەی یەکبوون و پێشکەوتنی کورد)، [[جەمیەتا تەعالیا کورد]] (کۆمەڵەی تەعالی کورد)، کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد، ھێڤی و گەڵەک کۆمەڵەی تر. مرۆڤێکی زانا بوو و زۆر تێکەڵی فەلسەفە بووە. لە دژی بەکارھێنانی ئایین بۆ بەرژەوەندییەکاندا دەرکەوتووە، ویستوویەتی لە زۆر بواری تێکەڵی ئیسلام و جڤاک دا ڕئفۆڕم ئەنجام بدرێ، ھەربۆیەش لە لایەن لایەنگرانی بەرەی تورکیا و توورکپەروەرانەوە بە تووندی ڕەخنەی لێ گیرا و ناوی [[بێدینی]] و دووژمنی خوای لە ناو خەڵکدا بەسە سەپێندرا. == سەرچاوەکان == *، «[[:en:Abdullah Cevdet]]»، ویکی ئینگلیزی. *، «[[:ku:Evdila Cewdet]]»، ویکی ئینگلیزی. {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Abdullah Cevdet Karlıdağ}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٩]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٢]] [[پۆل:خەلکی عەرەبگیر]] [[پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:خەلکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی]] [[پۆل:کوردەکانی عوسمانی]] [[پۆل:پزیشکە کوردەکان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی عەرەبگیر]] [[پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لە سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی دینەکان]] [[پۆل:شۆڕشگێڕەکانی خەڵکی تورکیا]] iqe7urj1oylc2j3st2jhge8evn6who9 14 123498 1660872 1151455 2026-09-04T21:24:07Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660872 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|682 deaths}} [[پۆل:مردووانی دەیەی ٦٨٠]] [[پۆل:مردووان بەپێی ساڵ]] [[پۆل:٦٨٢]] ewyhy5t4y42xqlrlrn8kyu6t2f3yy63 0 124394 1660792 1659544 2026-09-04T20:29:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660792 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Surveyors tripod.jpg|وێنۆک|سێپا]] '''سێپا''' (بە [[ئینگلیزی]]: Tripod) ئامێرێکە ڕووپێوییە، بەکاردێ بۆ پاڵپشتی (دانانی) یەکێک لە ئامێرەکانی ڕووپێووی، وەک؛ [[تیۆدۆلایت]] و [[تۆتاڵ ستەیشن]] و [[لیڤڵ]] و ھتد. {{کۆلکە}} {{stub}} {{پۆلی کۆمنز|Tripods (surveying)}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ڕووپێوی]] [[پۆل:ئامرازەکانی ڕووپێوی]] 64gs7af69o363s0ily821t3xbr9dyd6 0 124768 1660697 1651952 2026-09-04T19:40:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1660697 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی فیلم |ناو = The Last Witch Hunter<br /> دوایین ڕاوکەری جادووگەر|وێنە = The last witch hunter poster.jpg|سەرباس = پۆستەری سەرەکی|دەرهێنەر = بڕێک ئیسنەر|بەرهەمهێنەر = ماڕکن کانتن<br />بێرنی گۆڵدمان|نووسین = [[کۆری گوودمان]] <br /> [[مات سازما]]|سەرچاوەی چیڕۆک = |کاست = [[ڤێن دیزەڵ]]<br />[[مایکڵ کەین]]<br />[[ئێلیجیا وود]]<br />[[ڕۆس لێسلی]]|موزیک = ستیڤ جابلۆنسکی|وێنەگر = دان سێملەر|دەستکاری = کریس لێزبن|ستۆدیۆ = |کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[سەمیت ئینتەرتەینمنت]]|ڕێکەوتی دەرچوون = ٢٣ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٥|ماوەی فیلم = ١٠٦ خولەک|وڵات = ویلایەتە یەکگرتووەکان|زمان = ئینگلیزی|تێچوون = ٩٠ ملیۆن دۆلار|داهات = ٩٩ ملیۆن دۆلار}}'''دوایین ڕاوکەری جادووگەر''' (بە ئینگلیزی The Last Witch Hunter) فیلمێکی ئەمەریکی خەیاڵی و ئاکشنی ساڵی ٢٠١٥ەیە.فیلمەکە باس لە ڕاوکەرێکی جادووگەری دەکات بەناوی کۆلدەر کە دەبێ ببێتە ڕێگر لە بڵاوونەوەی پەتایەک بەسەر شاری نیویۆڕک کە لەلایەن جادووگەرانەوە نێردراوە بۆ سەر شارەکە.فیلمەکە لە ٢٣ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٥دا کەوتە سینەماکانی جیهانەوە. == چیڕۆک == کۆلدەر (ڤین دیزل) ڕاوچییەکی جادووگەرەکان بووە کە لە [[سەدەکانی ناوین]]<nowiki/>دا لەلایەن جادووگەرێکەوە نەفرەتی ئەوەی لێدەکرێ کە تا هەمیشە بژی ، شاژنی جادووگەرەکان پیلانی بڵاوکردنەوەی پەتایەکی دابوو و کۆلدەر ڕایگرت.دوای ٨٠٠ ساڵ لەم ڕووداوە کۆلدەر بەردەوام لە کارەکەی وەک ڕاوکەری جادووگەر ، بەڵام ڕووداوەکان وەک جاران نامێنن و هەرەشەیەکی نوێ دێتە سەر مرۆڤایەتی و پێویستە کۆلدەر دووبارە لەدژی جادووگەرەکان بجەنگێت. == ئەکتەران و ڕۆڵەکانیان == * [[ڤێن دیزەڵ|ڤین دیزل]] لەڕۆڵی کۆلدەر * ڕۆس لێسلی لەڕۆڵی کڵۆی * ئێلیجیا وود لەڕۆڵی دۆلانی ٣٧ * [[مایکڵ کەین]] لەڕۆڵی دۆلانی ٣٦ * جول ئێنگلبرێکت لەڕۆڵی شازنی جادووگەرەکان * ڕێنا ئۆون لەڕۆلی گلەیسەر == تەواوکەری فیلم == لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥ ، دیزل لە پەیجی تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی [[فەیسبووک]] ئەوەی ڕاگەیاند کە قسە و باس لەسەر بەشی دووەمی فیلمەکە دەکرێت. {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|The Last Witch Hunter}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە فانتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی نەفرەت]] [[پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون]] [[پۆل:فیلمەکانی سامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمەکانی وەن ڕەیس فیلمز]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی ڤێن دیزڵ]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە لەلایەن ستیڤ جابلۆنسکی تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکانی مووڤی پاس فیلمز]] s1e0wxu6my67cqiv7t3a308r44nbznk 0 125020 1660545 1510687 2026-09-04T15:43:42Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660545 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox television |show_name = فایەرفڵای|image = Firefly DVD Cover.jpg|caption = |show_name_2 = |genre = [[زانستی خەیاڵی]]{{ھن}}کاوبۆیی{{ھن}}سەرکێشی|format = |creator = جۆس ویدن|developer = |چیڕۆک = |director = جۆس ویدن|creative_director = |presenter = |starring = ناتان فیلیۆن{{ھن}}گینا تۆرێس{{ھن}}ئالان تودیک{{ھن}}ئادام بالدوین{{ھن}}ڕۆن گلاس|judges = |voices = |narrated = |theme_music_composer = |opentheme = |endtheme = |country = نەتەوە یەکگرتووەکان|language = [[ئینگلیزی]]|num_seasons = ١|num_episodes = ١٤|list_episodes = |executive_producer = جۆس ویدن{{ھن}}تیم مینییەر|producer = |editor = |location = |cinematography = دەیڤد بۆید|camera = |runtime = ٤٣ خولەک|company = فۆکسی تەلەڤیزیۆن|distributor = |channel = <!-- or network -->|picture_format = |audio_format = |first_run = |first_aired = |last_aired = ٧ی تشرینی یەکەم، ٢٠١٤|preceded_by = |followed_by = |related = فیلمی Serenity|website = |website_title = |production_website = }} '''فایەرفڵای''' یان '''گوڵەئەستێرە''' ({{بە ئینگلیزی|Firefly}}) زنجیرەیەکی [[خەیاڵی زانستی]] و ڕۆژاوایی ئەمریکییە. لە نووسین و دەرھێانی جۆس ویدۆن، [تیم مینیەر و جۆس ویدۆن بەرھەمھێنەرانی فیلمەکەن. چیڕۆکی زنجیرەکە باس لە ساڵی ٢٥١٧ دەکات، کاتێ مرۆڤەکان بەشێوەیەکی نوێی گەردوونی دەژین و باسی تاقمی کەشتیی ئاسمانی «فایەرفڵای» دەکات کە پێکھاتوون لە «کاپتن مالکم ڕێینۆلدس، زۆوی، واش، شێپێرد بووک، جەین کۆب، دکتۆر سایمن، ڕیڤەر تام و کەیلی و ئینارا»، کاری ئەم تاقمە گەڕانە و گەشتکردنە بەدەوری ھەسارەکان بەمەبەستی پەیداکردنی بژێوی ژیانیان کە بەمھۆیەشەوە ڕووبەرووی چەندین سەرکێشی جۆراوجۆر دەبنەوە. فایەرفلاس لەسەر [[تۆڕی فۆکس]]ی ئەمریکی یەکەم ئەڵقەی پەخش کرا، لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٢. زنجیرەکە بۆ ھەر ئەڵقەیەکی ٧٫٤ ملیۆن بینەری ھەبوو، دوای پەخشکردنی ١٤ ئەڵقە لە وەرزی یەکەم بڕیار درا زنجیرەکە ھەڵبوەشێتەوە و ئەڵقەی نوێی لێدەرنەچێ، دوای ئەوە زنجیرەکە توانی ژمارەیەکی بەرچاوی دیڤیدی بفرۆشێ و بووە ھۆی ئەوەی ھەوادارێکی زۆر داوای نوێکردنەوەی زنجیرەکە بکەن، زنجیرەکە [[خەڵاتی ئێمی]] ئەوکاتی بردەوە بۆ باشترین کاریگەرییە ڤیدیۆیییەکانی نێو زنجیرە، وێبسایتی تیڤی گاید زنجیرەکەی لە پلەی پێنجەمی زنجیرە ھەڵوەشێنراوەکانی مێژوو داناوە، لەنێو ٦٠ زنجیرەی جیاواز و بەیەکێک لە سەرکەووترین زنجیرە خەیاڵییە زانستییەکان دادەنرێت. بەھۆی داواکارییەکی بەرچاوی ھەوادرانەوە، کۆمپانیای [[یوونیڤێرسال پیکچەرز]] داوای لە جۆس ویدن کرد کە فیلمی (Serenity) بەرھەمبھێنی و فیلمەکەش لە ساڵی ٢٠٠٥ دەرچوو وەک تەواوکەری زنجیرەکە بەردەوام بوو. [[پەڕگە:Firefly_cast_2005_flanvention_1.jpg|وێنۆک|''لەلای چەپەوە بۆ ڕاست، سەرەوە بۆ خوارەوە): ''ڕۆن گلاس، سەمەر گلاو، ئالان تودیک، شۆن ماھیر، ئادام بالدوین، مۆرێنا باکارین و نەیثن فیلیۆن کە ھەش ئەکتەری سەرەکی فیلمەکە بوون (وێنەکە گیان تۆرێسی تیایە نییە کە ڕۆڵی زۆوی دەبینێ).]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣}} <references /> {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠|فیلم|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Firefly (TV series)}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان]] [[پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنییەکانی فۆکس لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییە زانستییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:کۆتا زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ٢٠٠٢]] [[پۆل:پەخشەکانی ھێڵی فۆکس]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە وەرگیراون بۆ فیلم]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە براوەکانی خەڵاتی ساتورن]] 0ei05rmry6vrbac3z2eswkklgj5mhld 0 125942 1660902 1651954 2026-09-04T22:32:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660902 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{Infobox video game | title = دوایینی ئێمە | image = Video Game Cover - The Last of Us.jpg | caption = پۆستەری یارییەکە | developer = [[ناری دۆگ]] | publisher = کۆمپیوتەری سۆنی | platforms = [[پلەی ستەیشن ٣]]<!-- NOTE: This article is about the PS3 version of The Last of Us. The PS4 version has its own article, see: The Last of Us Remastered --> | released = ١٤ی حوزایرانی ٢٠١٣ | genre = [[ئەکشن]]، [[تاک یاری،]] [[یاری ڤیدیۆیی فرە|فرە یاری]] | director = {{Unbulleted list|بروس ستەلی|[[نیڵ درەکمان]]}} | designer = جاکۆب مینکۆف | programmer = {{Unbulleted list|ترەیڤس ماکینتۆش|جەیسن گریجۆری}} | artist = {{Unbulleted list|ئێریک پانگلینان|نەیت وێڵس}} | writer = نیڵ درەکمان | composer = گۆستاڤۆ سانتۆلا | alt = Artwork of a teenage girl, with brown hair. She has a backpack, with a sniper rifle strapped to her side, and is standing behind a man in his 40's, who has brown hair and beard, and a revolver in his left hand. They are standing in a flooded grassy environment, turning to face the camera. The text "THE LAST OF US" is positioned to the left. }}'''دوایینی ئێمە '''({{بە ئینگلیزی|The Last of Us}}) یارییەکی سەرکێشی-ئاکشن، ترسناک، لەلایەن کۆمپانیای (Naughty Dog)ەوە پەرەی پێدراوە، لەلایەن کۆمپانیای (Sony Computer Entertainment)ەوە بڵاوکرایەوە و بە تایبەت بۆ ئامێری [[پلەی ستەیشن ٣]] لە ڕێکەوتی ١٤ی تەممووزی ٢٠١٣. یارییەکە دواتر وەشانێکی تری لێدەرچوو بەناوی (The Last of Us: Remastred) ئەمجارەیان بۆ ئامێری [[پلەی ستەیشن ٤]] ئەویش لەبەرواری ٢٩ ی حوزەیرانی ٢٠١٤ دەرچوو. یارییەکە لەڕوانگەی کەسی سێیەمەوە [[یاری]] پێدەکرێ, [[چەک]]ی جیاواز لەناو یارەکەدا بەکاردەھێنرێ، جگە لەوەش دەتوانی بەشێوەی بێدەنگی (دزەکردن) [[دوژمن]]ەکانت بکوژیت. جگە لەوەش کەسی یاریکەر ڕێگەی پێدەدرێ، کە چەکەکانی نوێ بکاتەوە. بە بەکارھێنانی ئەو شتانەی لە گەڕانەکان دەیدۆزێتەوە. جگە لەوەش دەتوانی بەشێوەی ئۆنڵاین زیاد لە ھەشت یاریکەر بەیەکەوە یاری بکەن. گەشەپێدانی یارییەکە لە ساڵی ٢٠٠٩ دەستیپێکرد. دوای بڵاوبوونەوەی یاری Uncharted 2. پەیوەندییەکەی نێوان جۆوێل و ئێلی بناغەی چیڕۆکەکەیە، لەگەڵ چەندەھا ئامرازی تری نێو چیڕۆکەکە. دوای ئەوەی لە کانوونی یەکەمی ٢٠١١ یارییەکە کرایە فەرمی ژمارەیەکی زۆر لەبەکارھێنەرانی پلەیستەیشن چاوەڕوانی یارییەکە بوون. دواتر یارییەکە بووە یەکێ لەپڕفرۆشترین یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣ و ٤ کە تێیدا نزیکەی ١٫٣ میلیۆن دانەی لێ فرۆشرا تەنھا لە ھەفتەی یەکەم، و ھەشت ملیۆنیش لە ١٤ مانگی یەکەمدا. یارییەکە بە بەھێزترین یاری دادەنرێ لەمێژووی یارییە ڤیدیۆیەکان و چەندەھا خەڵاتی جیا جیای بردەوە لەنێویاندا باشترین یاری ساڵ. بەشی دووەمی یارییەکە لە ئێستادا بەردەستە، لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dailystar.co.uk/tech/gaming/660177/The-Last-of-Us-2-PS4-Release-date-Game-Trailer-2018-news-updates-Naughty-Dog-october-1|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181002120728/https://www.dailystar.co.uk/tech/gaming/660177/The-Last-of-Us-2-PS4-Release-date-Game-Trailer-2018-news-updates-Naughty-Dog-october-1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|The Last of Us}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆیییەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:کایە ئەلیکترۆنییەکانی پەیوەست بە کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:گەمەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:دوایینی ئێمە]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دزێوەکان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ترسناکەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی بۆ باشترین کایەی ڤیدیۆییی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:خەڵاتی یارییەکانی ئۆسکاری بەڕیتانی بۆ براوەی باشترین یارییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی هەڵبژاردەی پەرەپێدەرانی کایە بۆ کایەی ساڵ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:کایە بەرزکراوەکانی پلەیستەیشن ٤ پرۆ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی سۆنی ئینتەراکتیڤ ئێنتەرتەینمێنت]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی مانەوە]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی کە لەلایەن گوستاڤۆ سانتاوۆلاڵا تۆمارکراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ٢٠١٣ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ٢٠٣٣ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ٢٠٣٤ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە بۆستن داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە کۆلۆرادۆ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ماساچووسیتس داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە پێنسیلڤانیا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە پیتسبێرگ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە تێکساس داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە یووتا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە وایۆمینگ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەکارھێنانی ھاڤۆک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان لە نووسینی نیڵ درەکمان]] jqv9kly87pj1osskzc0i8a2p1dag9tp 0 126333 1661037 1658344 2026-09-05T10:14:49Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٢ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1661037 wikitext text/x-wiki {{Short description|پایتەخت و گەورەترین شاری کووبا}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement | name = هاڤانا | settlement_type = {{بنز|پایتەخت|en|Capital city|lt=پایتەخت}} | native_name = {{native name|es|La Habana}} | native_name_lang = | nickname = شاری ستوونەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How Obama's US-Cuba deal could shape Havana's future|ناونیشان=http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future|بڵاوکەرەوە=Lonely Planet|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150110042047/http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> | image_map = | mapsize = 200px | map_caption = | pushpin_map = Cuba#Caribbean#North America | pushpin_relief = 1 | coordinates = {{Coord|23|08|12|N|82|21|32|W|region:CU-03_type:city(2,100,000)|display=inline,title}} | motto = | image_flag = Official flag of Havana, Cuba.svg | flag_border = no | flag_size = 110px | image_shield = Coat_of_arms_of_La_Habana.svg | shield_size = 50px | shield_link = نیشانی هاڤانا | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | caption_align = center | perrow = 1/2/2/2 | image1 = DJI 0197 crp wiki.jpg | caption1 = ئاسۆی {{بنز|مالێکۆن، هاڤانا|en|Malecón, Havana|lt=مالێکۆن}} | image2 = El Capitolio Havana Cuba.jpg | caption2 = {{بنز|کاپیتۆلی نیشتمانیی کووبا|en|National Capitol of Cuba}} | image3 = Castillo de la Real Fuerza (Jan 2014).jpg | caption3 = {{بنز|کاستیلۆ دێ لا ڕیال فوێرسا|en|Castillo de la Real Fuerza}} | image4 = Línea, La Habana, Cuba.jpg | caption4 = شەقامی لینیا | image5 = Havana (Cuba, February 2023) - 98.jpg | caption5 = {{بنز|سێنترۆ هابانا|en|Centro Habana|lt=گەڕەکی چینییەکان}} | image6 = Comité Central del Partido Comunista - Palacio de la Revolucion (18086011665).jpg | caption6 = {{بنز|کۆشکی شۆڕش|en|Palace of the Revolution}} | image7 = Havana (Cuba, February 2023) - 80.jpg | caption7 = {{بنز|کاستیلۆ دێل مۆرۆ|en|Castillo de los Tres Reyes Del Morro|lt=کاستیلۆ دێل مۆرۆ}} }} | image_caption = | imagesize = | subdivision_type = {{بنز|پێڕستی دەوڵەتە سەروەرەکان|en|List of sovereign states|lt=وڵات}} | subdivision_name = {{flag|Cuba}} | subdivision_type2 = {{بنز|پارێزگاکانی کووبا|en|Provinces of Cuba|lt=پارێزگا}} | subdivision_name2 = {{بنز|پارێزگای لا هابانا|en|La Habana Province|lt=لا هابانا}} | subdivision_type1 = هەرێم | subdivision_name1 = ڕۆژاوا | seat_type = | seat = | parts_type = {{بنز|شارەوانییەکانی کووبا#هاڤانا|en|Municipalities of Cuba#Havana|lt=شارەوانییەکان}} | parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> | parts = [[#Municipalities|١٥]] | government_type = | governing_body = حکوومەتی پارێزگای لا هابانا | leader_title = {{بنز|پارێزگاکانی کووبا#سەرۆکەکانی مەجلیسە پارێزگاییەکانی دەسەڵاتی گەل|en|Provinces of Cuba#Presidents of the People's Power Provincial Assemblies|lt=پارێزگار}} | leader_name = {{بنز|یانێت هێرناندێز پێرێز|en|Yanet Hernández Pérez}} | leader_party = {{بنز|پارتی کۆمۆنیستی کووبا|en|Communist Party of Cuba|lt=PCC}} | established_title1 = گوازرایەوە | established_date1 = ١٦ی تشرینی دووەمی ١٥١٩<br>(شوێنی ئێستا) | established_title = دامەزراوە | established_date =١٥١٤<ref name=poster/> | area_total_km2 = 728.26 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ٢٠٢٢ | population_footnotes = <ref name="h244">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ciudad de la Habana (City, Cuba) |وێبگە=Population Statistics, Charts, Map and Location |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.citypopulation.de/en/cuba/admin/23__la_habana/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250820200815/https://www.citypopulation.de/en/cuba/admin/23__la_habana/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | population_note = | population_total = 2137847 | population_density_km2 = 2,936 | population_urban = 2,146,237 | population_urban_footnotes = <ref name="j046">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Havana, Cuba Population (2025) |وێبگە=Population Stat |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشان=https://populationstat.com/cuba/havana |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250804011700/https://populationstat.com/cuba/havana |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | population_demonym = هابانێرۆ، -ا | population_rank = {{بنز|پێڕستی شارەکانی باکووری ئەمریکا بەپێی ژمارەی دانیشتووان|en|List of North American cities by population|lt=٨ەم}} لە باکووری ئەمریکا<br />{{بنز|پێڕستی شارەکانی کووبا|en|List of cities in Cuba|lt=١ەم}} لە کووبا | blank3_name = {{بنز|پێوەرەی گەشەپێدانی مرۆیی|en|Human Development Index|lt=HDI}} (٢٠١٩) | blank3_info = ٠.٨٣٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://globaldatalab.org/shdi/shdi/CUB/|سەردێڕ= Subnational Human Development Index|بڵاوکەرەوە= Global Data Lab|ڕێکەوتی سەردان= ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20200617064237/https://globaldatalab.org/shdi/shdi/CUB/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> – <span style="color:#090;">زۆر بەرز</span> <!-- GDP --------------->| demographics_type1 = تێکڕای بەرهەمی ناوخۆیی {{nobold|(نەختینەیی، ٢٠٢٣)}} | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = {{بنز|پایتەخت|en|Capital city}} | demographics1_info1 = $٢١.٤&nbsp;ملیار<ref name="TelluBase">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase_factsheet_cub.pdf|بڵاوکەرەوە=Tellusant|سەردێڕ=TelluBase—Cuba Fact Sheet|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240116222857/https://tellusant.com/repo/tb/tellubase_factsheet_cub.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | demographics1_title3 = بۆ هەر تاکێک | demographics1_info3 = $٩,٩٠٠ | timezone = [[UTC−05:00]] | utc_offset = −5 | timezone_DST = [[UTC−04:00]] | utc_offset_DST = −4 | elevation_m = 59 | elevation_ft = 195 | blank_name_sec1 = پیاوچاکی پارێزەر | blank_info_sec1 = {{بنز|قەشە کریستۆڤەر|en|Saint Christopher|lt=سان کریستۆڤاڵ}} | website = {{URL|www.lahabana.gob.cu}} | footnotes = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_offname = {{بنز|هاڤانای کۆن|en|Old Havana}} و سیستەمی قەڵاکانی | designation1_date = ١٩٨٢ <small>({{بنز|لیژنەی کەلەپووری جیهانی|en|World Heritage Committee|lt=دانیشتنی ٦ەم}})</small> | designation1_type = کلتووری | designation1_criteria = iv, v | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/204 204] | designation1_free1name = هەرێم | designation1_free1value = {{بنز|پێڕستی شوێنەوارەکانی کەلەپووری جیهانی لە باکووری ئەمریکا|en|List of World Heritage Sites in North America|lt=کاریبی}} }} | official_name = | other_name = | population_metro = 2,156,350 | population_metro_footnotes = <ref name="j226">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Havana Population 2025 |وێبگە=World Population Review |ناونیشان=https://worldpopulationreview.com/cities/cuba/havana#:~:text=Havana's%202025%20population%20is%20now,represents%20a%200.18%25%20annual%20change. |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251008185328/https://worldpopulationreview.com/cities/cuba/havana#:~:text=Havana's%202025%20population%20is%20now,represents%20a%200.18%25%20annual%20change. |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> }} '''هاڤانا''' ({{IPAc-en|h|ə|ˈ|v|æ|n|ə}}، {{IPAc-en|USalso|h|ə|ˈ|v|ɑː|n|ə}}؛ بە ئیسپانی: {{langx|es|La Habana}} {{IPA|es|la‿aˈβana||HAV.ogg}})<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Anagó: vocabulario lucumí: El yoruba que se habla en Cuba|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YAqtDwAAQBAJ&dq=%22ain%C3%A1+yogo%22&pg=PT32|بڵاوکەرەوە=Linkgua|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٩|ژپنک=٩٧٨-٨٤-٩٠٠٧-٨٣٤-١|نووسەر=Cabrera, Lydia|زمان=es}}</ref> {{بنز|پایتەخت|en|Capital city}} و گەورەترین شاری {{بنز|کووبا|en|Cuba}}<nowiki/>یە. دڵی {{بنز|پارێزگای لا هابانا|en|La Habana Province}}<nowiki/>یە، هاڤانا بەندەر و سەنتەری سەرەکیی بازرگانیی وڵاتەکەیە.<ref name="CIA Factbook">[https://web.archive.org/web/20260112183129/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba Cuba]. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]].</ref> پڕدانیشتووانترین شارە، و گەورەترینە لە ڕووی ڕووبەرەوە، و {{بنز|پێڕستی ناوچە گەورەشارەکان لە ناوچەی کاریبی|en|List of metropolitan areas in the West Indies|lt=دووەم گەورەترین ناوچەی گەورەشارە}} لە هەرێمی {{بنز|کاریبی|en|Caribbean}}. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٢١دا بریتی بوو لە کەس،<ref name= Official_census>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf|ئیش=2012 Official Census|سەردێڕ= Población total por color de la piel según provincias y municipios|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20131110011903/http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf|بڵاوکەرەوە= Oficina Nacional de Estadística e Información}}</ref><ref name="CIA Factbook"/> و ڕووبەرەکەی {{convert|728.26|km2|abbr=on}}<ref name=JJ>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.onei.gob.cu/sites/default/files/anuario_demografico_2021_0.pdf|سەردێڕ= Demographic Yearbook of Cuba 2021/Anuario Demografico de Cuba 2021 (in Spanish)|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221118211559/http://www.onei.gob.cu/sites/default/files/anuario_demografico_2021_0.pdf}}</ref>ە بۆ شاری پایتەختەکە و ٨,٤٧٥.٥٧&nbsp;کم^٢یە بۆ ناوچەی گەورەشارەکەی.<ref name=Official_census/> لەگەڵ ئەوەشدا، ژمارەی دانیشتووانە فەرمییەکەی تا کۆتاییەکانی ٢٠٢٤ دابەزی بۆ ١,٧٤٩,٩٦٤ کەس.<ref name=ONEI>[https://www.facebook.com/ONEI.LaHabana/posts/oneilahabana-%EF%B8%8F-le-informa-hoy-sobre-la%EF%B8%8F-poblaci%C3%B3n-total-residente-en-lahabanadet/979087551446790/ #ONEILaHabana le informa hoy sobre la población total residente en #LaHabanaDeTodos y las estadísticas por género en la sección La Habana en Datos ] - Oficina Provincial de Estadística e Información en La Habana</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aznations.com/population/cu/cities/havana|سەردێڕ=Population of Havana 2026|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210927202343/https://www.aznations.com/population/cu/cities/havana|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم شارە لەلایەن {{بنز|ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانی|en|Spanish Empire}}یەوە لە ساڵی ١٥١٩ دامەزراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=La Habana: Fundación, evolución y papel político en el proceso de las independencias americanas (1514-1825)|ساڵ=٢٠٢١|شوێن=Seville|ناونیشان=https://www.upo.es/revistas/index.php/americania/article/view/6307/5455|بڵاوکەرەوە=[[Universidad Pablo de Olavide]]|journal=Americanía|doi=10.46661/americania.6307|یەکەم=Justo|دوایین=Cuño Bonito|پەڕە=٦٦|doi-access=free|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260415204833/https://www.upo.es/revistas/index.php/americania/article/view/6307/5455|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە ناوەڕاستی سەدەی ١٦ەمدا توانیبووی پێش {{بنز|سانتیاگۆ دێ کووبا|en|Santiago de Cuba|lt=سانتیاگۆ}} بکەوێت بەهۆی سوودە جیۆستراتیژییەکانی بەندەرەکەیەوە، و لە ساڵی ١٥٥٢دا بوو بە پایتەختی دوورگەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Siglo XVI. Bojeo, conquista y colonización de Cuba. Las primeras villas. Primeras epidemias. Ataques de corsarios y piratas. Primeras noticias médicas de las Actas del Cabildo de La Habana|journal=Cuadernos de Historia de la Salud Pública|issn=0045-9178|issue=96|ساڵ=٢٠٠٤|ناونیشان=http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0045-91782004000200006}}</ref> بوو بە شوێنێکی بنەڕەتی بۆ ئیمپراتۆریەتی کۆلۆنیالیزمی ئیسپانی لە ئەمریکاکاندا،{{Sfn|Cuño Bonito|2021|p=64}} و خاڵێکی وەستان بۆ ئەو {{بنز|گالیۆن|en|galleon|lt=گالیۆنانەی}} کە دەگەڕانەوە بۆ نیمچەدوورگەی ئیبیریا، و دیوار و قەڵای بۆ دروست کران بۆ پاراستنی لە هێرشە دەریاییەکان. شارەکە بارەگای {{بنز|حکوومەتی کووبا|en|Government of Cuba}} و چەندین وەزارەتە، بارەگای سەرەکیی چەندین بازرگانی و نیشتمانی زیاتر لە ١٠٠ نووسینگەی دیپلۆماسییە.<ref name="Embassies in Havana">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cuba – Embassies and Consulates |ناونیشان= https://www.embassypages.com/cuba |بڵاوکەرەوە=Embassypages.com|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20181004144931/https://www.embassypages.com/cuba|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩دا، شارەکە سێیەم بەرزترین داهاتی هەبوو لە وڵاتەکەدا.<ref name="Monthly Income by Province">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Workforce and Salary (Section 4.5) |بڵاوکەرەوە=Oficina Nacional de Estadisticas – Republica de Cuba |زمان=es|ناونیشان=http://www.one.cu/aec2009/esp/07_tabla_cuadro.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101216054154/http://www.one.cu/aec2009/esp/07_tabla_cuadro.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> هاڤانای هاوچەرخ دەکرێت لە بنەڕەتدا وەک سێ شار لە یەک شاردا وەسف بکرێت: {{بنز|هاڤانای کۆن|en|Old Havana}}، {{بنز|ڤێدادۆ|en|Vedado}} و گەڕەکە نوێیەکانی دەوروبەری.<ref name=":2" /> شارەکە زیاتر بەرەو ڕۆژاوا و باشوور لە {{بنز|کەنداوی هاڤانا|en|Havana Harbor|lt=کەنداوەکەوە}} درێژ دەبێتەوە، کە لە ڕێگەی دەروازەیەکی تەسکەوە دەچیتە ناوی و دابەش دەبێت بۆ سێ بەندەری سەرەکی: {{بنز|کەنداوی هاڤانا#دامەزراوەکان|en|Havana Harbour#Facilities|lt=ماریمێلێنا، گواناباکۆا و ئانتارێس}}. {{بنز|ڕووباری ئالمێندارێس|en|Almendares River}} لە باشوورەوە بۆ باکوور بەناو شارەکەدا تێدەپەڕێت، و لە چەند میلێک لە ڕۆژاوای کەنداوەکەوە دەچێتە ناو {{بنز|گەرووی فلۆریدا|en|Straits of Florida}}وە.<ref name="Anuario Estadistico">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anuario Estadistico de Ciudad de La Habana|ناونیشان=http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110804121625/http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=ONE – Oficina Nacional de Estadisticas (National Statistics Office)|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|زمان=es}}</ref> شارەکە ساڵانە زیاتر لە ملیۆنێک گەشتیار ڕادەکێشێت<ref name="Havana Tourism">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Section 15 (Turismo), article 15.7 (Visitantes por mes)|ناونیشان=http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110804121625/http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=ONE- Oficina de Estadisticas de Cuba|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|زمان=es}}</ref> (١,١٧٦,٦٢٧ گەشتیاری نێودەوڵەتی لە ٢٠١٠،<ref name="Havana Tourism"/> کە زیادبوونێکی ٢٠٪ بوو لە ٢٠٠٥ەوە). هاڤانای کۆن لە ساڵی ١٩٨٢دا وەک شوێنەوارێکی کەلەپووری جیهانیی یوونێسکۆ ڕاگەیەندرا.<ref name="UNESCO Havana">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Old Havana and its Fortification System|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/204|بڵاوکەرەوە=UNESCO.ORG|وێبگە=UNESCO World Heritage Centre|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200605025659/http://whc.unesco.org/en/list/204|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> شارەکە بە {{بنز|مێژووی هاڤانا|en|History of Havana|lt=مێژوو}}، کلتوور، تەلارسازی و مۆنۆمێنتەکانی ناسراوە.<ref>{{cite encyclopedia |url = https://www.britannica.com/EBchecked/topic/257242/Havana |encyclopedia = Encyclopædia Britannica |title = Havana |first = James Nelson |last = Goodsell |date = 11 April 2017 |access-date = 21 June 2022 |archive-date = 18 May 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150518020801/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/257242/Havana |url-status = live }}</ref> وەک شتێکی باو بۆ کووبا، هاڤانا خاوەنی {{بنز|کەشوهەوای خولگەیی|en|tropical climate}}ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=42287&cityname=Havana%2C+La+Habana%2C+Cuba&units=|سەردێڕ=Havana climate summary|بڵاوکەرەوە=Weatherbase|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161220065852/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=42287&cityname=Havana%2C+La+Habana%2C+Cuba&units=|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == وشەناسی == لە ساڵی ١٥١٤دا، {{بنز|دیێگۆ ڤێلاسکێز دێ کوێلار|en|Diego Velázquez de Cuéllar}} شارۆچکەی ''سان کریستۆباڵ دێ لا هابانا''ی دامەزراند، کە بە واتای '{{بنز|قەشە کریستۆڤەر|en|Saint Christopher}}ی هابانا' دێت. تیۆری ئەوە هەیە کە ناوەکە لە {{بنز|هاباگوانێکس|en|Habaguanex}}ەوە وەرگیراوە، کە سەرۆکی هۆزێکی ناوخۆییی ئاخێوەری {{بنز|زمانی تاینۆ|en|Taíno language|lt=تاینۆ}} بووە کە زانیارییەکی کەمی لەسەر هەیە. لە زمانی ئیسپانیدا، ناوەکە بە شێوەیەکی باو وەک Havana یان Hauana دەنووسرا، هەروەک لە بەڵگەنامە مێژووییەکاندا دۆزراوەتەوە. ڕێنووسی "Habana" بە پیتی "b" لە دوای ساڵی ١٧٩٨ەوە زیاتر بەکارهێنرا، و تا ساڵی ١٨٢١ بوو بە شێوازی ستاندارد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Why Is Havana Named Havana? |ناونیشان=https://www.cubaheadlines.com/articles/303241 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=CubaHeadlines |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251118041358/https://www.cubaheadlines.com/articles/303241 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کاتێک وشەی Habana گونجێنرا بۆ ناو زمانی ئینگلیزی، پیتی ⟨b⟩ گۆڕدرا بۆ ⟨v⟩ بەهۆی دیاردەیەکی زمانەوانییەوە کە پێی دەوترێت {{بنز|بیتاسیزم|en|betacism}}، کە لێکچوونێکی دەنگەکانی {{بنز|نەبزوێنی لێوی|en|voiced bilabial plosive}} و {{بنز|نەبزوێنی لێوی-ددانی|en|voiced labiodental fricative}}یە کە لە زۆربەی شێوەزارەکانی ئیسپانیی مۆدێرندا ڕوودەدات. بەکارهێنانی وشەی ''Havana'' لە ئەدەبیاتدا بە شێوەیەکی تێگەیشتراو لە کاتی {{بنز|جەنگی ئیسپانی-ئەمریکی|en|Spanish–American War}}دا گەیشتە لوتکە، بەڵام هەروەها نوێنەرایەتی جۆرێک لە {{بنز|جگەرە|en|cigar}}، ڕەنگێک، و جۆرێک لە کەروێشکیش دەکات هەروەها وەک شارەکەش.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Aleksic |یەکەم١=Adam |سەردێڕ=HABAGUANEX |ناونیشان=https://www.etymologynerd.com/blog/habaguanex |وێبگە=The Etymology Nerd |ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220626115548/https://www.etymologynerd.com/blog/habaguanex |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> Havana ئەو ناوە زاڵەیە بۆ شارەکە کە لە فەرهەنگەکانی زمانی ئینگلیزیدا دەدۆزرێتەوە. == مێژوو == {{For timeline}} === سەدەی ١٦ەم === ====سەرەتاکان==== دیێگۆ ڤێلاسکێز لە بنەڕەتدا لە ساڵی ١٥١٤ هاڤانای دامەزراند، لە کەناراوەکەی بەرامبەر، بە دووریی {{convert|69|km|mi|abbr=on}} لە باشووری شوێنەکەی ئێستای. نەخشەیەکی سەرەتایی کووبا کە لە ساڵی ١٥١٤ کێشراوە، دەیکاتە دەمی {{بنز|ڕووباری مایابێک|en|Mayabeque River}}، کە ئێستا شارۆچکەی {{بنز|باتابانۆ، کووبا|en|Batabanó, Cuba|lt=باتابانۆ}}یە.<ref name=poster>{{in lang|es}} [[commons:File:LaHabanaalSur.jpg|Fundación de La Habana a orillas del Río Onicajinal o Mayabeque]]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mayabeque.blogia.com/2009/092601-san-cristobal-de-la-habana-en-el-sur-analisis-historico-geografico-de-su-localiz.php |سەردێڕ=San Cristóbal de La Habana en el Sur |بڵاوکەرەوە=Mayabeque.blogia.com |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190913141534/http://mayabeque.blogia.com/2009/092601-san-cristobal-de-la-habana-en-el-sur-analisis-historico-geografico-de-su-localiz.php |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم نیشتەجێبوونە شکستی هێنا، بە پلەی یەکەم بەهۆی نزم و زۆنگاویی خاکی دەوروبەری ڕووبارەکەوە. هەموو هەوڵەکانی ئیسپانییەکان بۆ دروستکردنی نیشتەجێبوونێک لەم ناوچەیەدا لە کۆتاییدا شکستیان هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.guije.com/pueblo/habana/historia01/c10/index.htm|سەردێڕ=Una población que cambia su asiento o lugar|زمان=es|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260317074429/http://guije.com/pueblo/habana/historia01/c10/index.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە نێوان ساڵانی ١٥١٤ و ١٥١٩دا، ئیسپانییەکان یەکەمین نیشتەجێبوونەکانیان لەسەر کەناراوەکانی باکووری کووبا لە نزیک هاڤانای ئێستا دامەزراند. یەکێکیان ناوی ''لا چۆرێرا'' بوو، لەسەر شوێنی ئێستای {{بنز|قەڵای چۆرێرا|en|Torreón de la Chorrera|lt=قەڵای لا چۆرێرا}}، لە تەنیشت دەمی {{بنز|ڕووباری ئالمێندارێس|en|Almendares River}}. ئەم نیشتەجێبوونە لە شوێنێکی باشتردا بوو لە چاو یەکەمین نیشتەجێبوون لە کەناراوەکانی باشووردا، چونکە زەویی دەوروبەری بەرزتر بوو و دیمەنەکەش کەمتر زۆنگاوی بوو. لا چۆرێرا لە کۆتاییدا بوو بە گەڕەکەکانی {{بنز|ڤێدادۆ|en|Vedado}} و {{بنز|میرامار، هاڤانا|en|Miramar, Havana|lt=میرامار}}. ئەو شارۆچکەیەی کە بوو بە هاڤانا، لە تەنیشت ئەو شوێنەی کە لەو کاتەدا پێی دەگوترا ''پوێرتۆ دێ کارێناس'' (بە واتای وشەیی، 'بەندەری {{بنز|پاچەوەرکردن|en|Careening}}')، لە ساڵی ١٥١٩ سەرچاوەی گرت. کوالێتیی کەنداوی هاڤانا و کەنداوەکەی دەوروبەری ئەوەیە کە بووە هۆی گۆڕینی شوێنەکەی. {{بنز|پانفیلۆ دێ نارڤایز|en|Pánfilo de Narváez}} ناوەکەی بە هاڤانا بەخشی – کە شەشەمین شارۆچکە بوو لە کووبا دامەزرابێت: ''سان کریستۆباڵ دێ لا هابانا''. ''سان کریستۆباڵ'' {{بنز|پیاوچاکی پارێزەر|en|patron saint}}ی هاڤانایە. یەکەمین شارەکان کە لە دوورگەکەدا دامەزران، وەک بنکەیەک بوون بۆ داگیرکردنی زەوییەکانی تر. ====هێرشەکان==== [[File:Jacquesdesores.jpg|thumb|{{بنز|کۆرسێرە فەڕەنسییەکان|en|French corsairs|lt=کۆرسێری فەڕەنسی}} {{بنز|ژاک دێ سۆرێس|en|Jacques de Sores}} هاڤانا تاڵان دەکات و دەیسووتێنێت لە ساڵی ١٥٥٥دا]] لەبەر ئەوەی هاڤانا وەک بەندەرێکی بازرگانی لە کاریبی دەستی پێکرد، ڕووبەڕووی هێرشی بەردەوامی {{بنز|چەتەی دەریایی|en|buccaneer|lt=چەتەکانی دەریا}}، {{بنز|چەتەی دەریایی|en|pirate|lt=چەتەکان}}، و {{بنز|کۆرسێرە فەڕەنسییەکان|en|French corsairs}} بووەوە. یەکەمین هێرش و سووتاندنی شارەکە کە لێی کەوتەوە لەلایەن کۆرسێری فەڕەنسی {{بنز|ژاک دێ سۆرێس|en|Jacques de Sores}}ەوە بوو لە ساڵی ١٥٥٥دا. ئەم جۆرە هێرشانە {{بنز|تاجی ئیسپانی|en|Spanish Crown}}یان قایل کرد کە پارە بۆ دروستکردنی یەکەمین قەڵاکان لە شارە سەرەکییەکاندا دابین بکات – نەک تەنها بۆ بەرەنگاربوونەوەی چەتەکان و کۆرسێرەکان، بەڵکو بۆ سەپاندنی کۆنترۆڵی زیاتر بەسەر بازرگانیدا لە {{بنز|دوورگەکانی هیندستانی ڕۆژاوا|en|West Indies}} و سنووردارکردنی قاچاغچیێتییە بەرفراوانەکە کە بەهۆی کۆتوبەندە بازرگانییەکانی سەپێنراو لەلایەن {{بنز|کاسا دێ کۆنتراتاسیۆن|en|Casa de Contratación}}ی {{بنز|سێڤیلیا|en|Seville}}ەوە سەریهەڵدابوو (کە ماڵێکی بازرگانیی ژێر کۆنترۆڵی تاج بوو و قۆرخکاریی بەسەر بازرگانییدا هەبوو لە جیهانی نوێ).<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Havana - Colonial, Revolution, Cuba {{!}} Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Havana/History |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250323003544/https://www.britannica.com/place/Havana/History |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کەشتییەکان لە سەرتاسەری {{بنز|جیهانی نوێ|en|New World}}ەوە بەرهەمەکانیان سەرەتا دەهێنایە هاڤانا، بۆ ئەوەی لەلایەن کەشتیگەلەکانەوە ببرێن بۆ ئیسپانیا. ئەو هەزاران کەشتییەی کە لە کەنداوی شارەکەدا کۆدەبوونەوە، وزەیان بە پیشەسازییەکانی کشتوکاڵ و بەرهەمهێنانی هاڤانا دەبەخشی، چونکە دەبوو خۆراک، ئاو، و بەرهەمەکانی تری پێویست بۆ بڕینی زەریایان بۆ دابین بکرێت.<ref name=":1" /> لە ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٥٩٢دا، {{بنز|فیلیپی دووەمی ئیسپانیا|en|King Philip II of Spain}} نازناوی شاری بەخشی بە هاڤانا. دواتر، شارەکە بە فەرمی وەک "کلیل بۆ جیهانی نوێ و قەڵغانی دوورگەکانی هیندستانی ڕۆژاوا" لەلایەن تاجی ئیسپانییەوە دیاریکرا. لەم نێوەندەدا، هەوڵەکان بۆ دروستکردن یان باشترکردنی ژێرخانی بەرگریی شارەکە بەردەوام بوون.<ref name=":1"/> === سەدەی ١٧ەم === [[File:Panorama of La Habana (Amsterdam, 17th century).jpg|thumb|upright=1.15|هاڤانا لە ساڵی ١٦٩٠دا، بەپێی ئەتڵەسی ڤان دێر هاگن. کتێبخانەی بەریتانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://garystockbridge617.getarchive.net/media/atlas-van-der-hagen-kw1049b13-081-panorama-van-havana-a5ef76|سەردێڕ=Nederlands: Dit niet gesigneerde stadspanorama op Havana|وێبگە=garystockbridge617.getarchive.net|ڕێکەوت=١٧٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221227234823/https://garystockbridge617.getarchive.net/media/atlas-van-der-hagen-kw1049b13-081-panorama-van-havana-a5ef76|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>]] هاڤانا لە ماوەی سەدەی ١٧ەمدا بە شێوەیەکی گەورە فراوان بوو. بینای نوێ دروستکران لە زۆرترین کەرەستەکانی دوورگەکە، بەتایبەتی دار، بە تێکەڵکردنی شێوازە تەلارسازییە جیاوازەکانی {{بنز|نیمچەدوورگەی ئیبیریا|en|Iberian Peninsula|lt=ئیبیری}} هەروەها وەرگرتنی زۆرێک لە تایبەتمەندییەکانی دوورگەکانی {{بنز|دوورگەکانی کەناری|en|Canary Islands|lt=کەناری}}. لەم قۆناغەدا، شارەکە چەندین مۆنۆمێنتی مەدەنی و بینای ئایینیی دروستکرد، لەوانە {{بنز|قەڵای مۆرۆ|en|El Morro Castle}}، دێری سانت ئۆگستین، پەرستگای هومییادێرۆ، فوارەی دۆرۆتیا دێ لا لونین لا چۆرێرا، کڵێسای فریشتەی پیرۆز، {{بنز|نەخۆشخانەی سان لازارۆ، هاڤانا|en|Hospital de San Lazaro, Havana|lt=نەخۆشخانەی سان لازارۆ}}، دێری سانتا تێرێسا، و دێری سان فێلیپێ نێری. لە ساڵی ١٦٤٩دا، پەتایەکی کوشندەی {{بنز|تای زەرد|en|yellow fever}} کە لە {{بنز|کارتاگێنا، کۆلۆمبیا|en|Cartagena, Colombia|lt=کارتاگێنا}}وە هێنرابوو، یەک لەسەر سێی دانیشتووانی هاڤانای کوشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/fever-timeline-yellow-fever-america|بڵاوکەرەوە=PBS|سەردێڕ=Yellow Fever in America|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251202002244/https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/fever-timeline-yellow-fever-america/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.piratesurgeon.com/pages/surgeon_pages/nw_quarantine6.html|سەردێڕ=New World Quarantine During the Golden Age of Piracy, Page 6|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251222230429/https://www.piratesurgeon.com/pages/surgeon_pages/nw_quarantine6.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ١٦٧٤دا، دروستکردنی دیوارەکانی شارەکە دەستی پێکرد وەک بەشێک لە هەوڵەکانی قەڵابەندکردن. ئەمە تا ساڵی ١٧٤٠ تەواو دەبوو. ===سەدەی ١٨ەم=== [[File:Fachada principal de la catedral de la Habana, en La Ilustración Católica.jpg|thumb|right|{{بنز|کڵێسای سەرەکیی هاڤانا|en|Havana Cathedral}}، ١٧٤٨–١٧٧٧]] لە ناوەڕاستی سەدەی ١٨ەمدا، هاڤانا زیاتر لە حەفتا هەزار دانیشتووانی هەبوو، کە وایکرد ببێتە سێیەم گەورەترین شار لە ئەمریکاکاندا، لە دوای {{بنز|لیما|en|Lima}} و {{بنز|مەکسیکۆ سیتی|en|Mexico City}} بەڵام پێش {{بنز|بۆستن|en|Boston}} و {{بنز|نیویۆرک سیتی|en|New York City}}.<ref>Thomas, Hugh: ''Cuba, A pursuit of freedom'', 2nd Edition, p. 1.</ref> لەو کاتەدا، هاڤانا گرنگترین بەندەر بوو لە {{بنز|دوورگەکانی هیندستانی ڕۆژاوای ئیسپانی|en|Spanish West Indies}}، چونکە دامەزراوەکانی هەبوو کە تێیدا کەشتییەکان دەکرانە نۆژەن ببنەوە پێش بەردەوامبوونی گەشتەکەیان. تا ساڵی ١٧٤٠، ببووە گەورەترین و چالاکترین {{بنز|کەشتی‌سازی|en|shipyard}}ی ئیسپانیا و تەنها {{بنز|حەوزی وشک|en|drydock}} لە جیهانی نوێدا.<ref>Harbron, John D..''Trafalgar and the Spanish navy'', Lestrange Maritime Press, 2004, {{ISBN|0-87021-695-3}}, pp. 15–17. Havana built nearly 50% more Ships of the Line than any other Spanish dockyard during the 18th century.</ref> ====جەنگی حەوت ساڵە==== [[File:British ships in the Seven Years War before Havana.jpg|thumb|کەشتیگەلی بەریتانی دەچنە ناو هاڤاناوە]] شارەکە لەلایەن بەریتانییەکانەوە گەمارۆدرا لە کاتی {{بنز|گەمارۆدانی هاڤانا|en|Siege of Havana}} لە {{بنز|جەنگی حەوت ساڵە|en|Seven Years' War}}دا. {{بنز|شەڕی هاڤانا (١٧٦٢)|en|Battle of Havana (1762)|lt=ئەڵقە}}کە لە ٦ی حوزەیرانی ١٧٦٢ دەستی پێکرد، کاتێک لە بەرەبەیاندا، کەشتیگەلێکی بەریتانی کە لە زیاتر لە ٥٠ کەشتی و هێزێکی هاوبەشی زیاتر لە ١١,٠٠٠ پیاو لە {{بنز|هێزی دەریاییی شاهانە|en|Royal Navy}} و {{بنز|سوپای بەریتانیا|en|British Army|lt=سوپا}} پێکهاتبوو، چوونە ناو ئاوەکانی کووباوە و هێزێکی وشکانی و دەریاییان لە ڕۆژهەڵاتی هاڤانا دابەزاند.<ref name="Seven Years War">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Pocock |یەکەم= Tom|سەردێڕ= Battle for Empire: The very first world war 1756–63|chapter = Chapter Six|بڵاوکەرەوە=Michael O'Mara Books |ڕێکەوت= ١٩٩٨|ژپنک= ٩٧٨-١-٨٥٤٧٩-٣٩٠-٤}}</ref> دوای گەمارۆکە، بەریتانییەکان دەستبەجێ هاڤانایان کردەوە بۆ بازرگانیکردن لەگەڵ {{بنز|ئەمریکای باکووری بەریتانی|en|British North America}} و {{بنز|دوورگەکانی هیندستانی ڕۆژاوای بەریتانی|en|British West Indies|lt=داگیرگەلەکانی کاریبی}}یاندا، کە بووە هۆی گۆڕانکارییەکی خێرا لە کۆمەڵگەی کووبادا. کەمتر لە ساڵێک دوای داگیرکردنی هاڤانا، {{بنز|پەیماننامەی پاریس (١٧٦٣)|en|Treaty of Paris (1763)|lt=پەیماننامەی پاریس}} لە ساڵی ١٧٦٣دا لەلایەن سێ هێزە شەڕکەرەکەوە واژۆ کرا، کە کۆتایی بە جەنگەکە هێنا. پەیماننامەکە {{بنز|فلۆریدای ئیسپانی|en|Spanish Florida}}ی دایە بەریتانییەکان لە بەرامبەر گەڕاندنەوەی هاڤانا بۆ ئیسپانیا.<ref name="Siege">Thomas, Hugh: Cuba: The Pursuit of Freedom 2nd edition. Chapter One</ref> دوای گەڕاندنەوەی شارەکە، ئیسپانییەکان هاڤانایان گۆڕی بۆ قەڵابەندترین شار لە ئەمریکاکاندا؛ هاوشێوەی کارتاگێنا، شارێک کە لەژێر سەرکردایەتیی {{بنز|بلاس دێ لێزۆ|en|Blas de Lezo}}دا شکستی بە داگیرکارییەکی بەریتانیی ٣٠,٠٠٠ دەریاوان هێنا لە کاتی {{بنز|شەڕی کارتاگێنا دێ ئیندیاس|en|Battle of Cartagena|lt=شەڕی کارتاگێنا}} لە ساڵی ١٧٤١دا. دروستکردن دەستی پێکرد لەسەر ئەوەی کە دەبوو ببێتە {{بنز|لا کابانیا|en|La Cabaña|lt=قەڵای سان کارلۆس دێ لا کابانیا}}، سێیەم گەورەترین قەڵای ئیسپانی لە جیهانی نوێدا لە دوای {{بنز|کاستیلۆ سان کریستۆڤاڵ (سان خوان)|en|Castillo San Cristóbal (San Juan)|lt=کاستیلۆ سان کریستۆڤاڵ}} و {{بنز|کاستیلۆ سان فێلیپێ دێل مۆرۆ|en|Castillo San Felipe del Morro}}، کە هەردووکیان لە {{بنز|سان خوان، پۆرتۆ ڕیکۆ|en|San Juan, Puerto Rico|lt=سان خوان}}، پۆرتۆ ڕیکۆ هەڵکەوتوون. لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٧٩٦دا، پاشماوەکانی {{بنز|کریستۆفەر کۆڵومبس|en|Christopher Columbus}} لە {{بنز|سانتۆ دۆمینگۆ|en|Santo Domingo}}وە گوازرانەوە بۆ کووبا. لەوێ مانەوە تا ساڵی ١٨٩٨، کاتێک گوازرانەوە بۆ {{بنز|کڵێسای سەرەکیی سێڤیلیا|en|Seville Cathedral}} دوای ئەوەی ئیسپانیا کووبای لەدەستدا لە {{بنز|جەنگی ئیسپانی-ئەمریکی|en|Spanish-American War}}دا. ===سەدەی ١٩ەم=== [[File:Havana Harbor entrance (cropped, includes original border).jpg|thumb|right|دەروازەی کەنداوی هاڤانا لە ساڵی ١٨٤١ لەلایەن ببیلیۆگرافیشێس ئینستیتووت بۆ مەیێرس یونیڤێرسوم]] بەهۆی زیادبوونی بازرگانی لە نێوان کاریبی و ئەمریکای باکوور لە سەرەتای سەدەی ١٩ەمدا، هاڤانا بوو بە شارێکی ئاوەدان و گەشەسەندوو. شانۆکانی هاڤانا دیارترین ئەکتەرەکانی سەردەمەکەیان تێدا نمایش دەکرا، و خۆشگوزەرانی لە نێوان چینی ناوەندیی تازە پێگەیشتوودا بووە هۆی دروستکردنی کۆشکی نوێی کلاسیکیی گرانبەها. لەم قۆناغەدا، هاڤانا بە "پاریسی {{بنز|ئەنتێلیز|en|Antilles}}" ناسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Exciting Story of Cuba|دوایین=Bracker|یەکەم=Hans|ساڵ=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[CreateSpace]]|ژپنک=٩٧٨١٤٨٤٨٠٩٤٥٧}}</ref> لە ساڵی ١٨٣٧دا، یەکەمین هێڵی ئاسنین لە وڵاتەکەدا لە هاڤانا دروست کرا، کە مەودایەکی {{convert|51|km|abbr=on}} بوو لە نێوان هاڤانا و {{بنز|بێخوکاڵ|en|Bejucal}}، کە بەکاردەهێنرا بۆ گواستنەوەی شەکر لە دۆڵی {{بنز|گوینێس|en|Güines}}ەوە بۆ بەندەری هاڤانا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Comisión Oficial para la Conmemoración del Primer Centenario del Ferrocarril en España|سەردێڕ=Cien años de ferrocarril en España, 1|بڵاوکەرەوە=Comisión|شوێن=Madrid|ساڵ=١٩٤٨}}</ref> بەمە، کووبا بوو بە حەوتەمین وڵات لە جیهاندا کە هێڵی ئاسنینی هەبێت، و یەکەمین وڵاتی {{بنز|ئەمریکای لاتین|en|Latin America|lt=ئەمریکای لاتینی}} و {{بنز|ئیسپانیزمان|en|Spanish-speaking}} بوو کە ئەمە بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cuba's Railroad Museum Packed with History|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Havana Times]]|ناونیشان=https://havanatimes.org/other-galleries/cubas-railroad-museum-packed-with-history/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251207002818/https://havanatimes.org/other-galleries/cubas-railroad-museum-packed-with-history/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە درێژایی سەدەکە، هاڤانا بەردەوام بوو لە دروستکردنی دامەزراوەی کلتووریی زیاتر، وەک {{بنز|شانۆی تاکۆن|en|Tacón Theatre}}، کە دواتر بوو بە {{بنز|شانۆی گەورەی هاڤانا|en|Gran Teatro de La Habana}}. لە ساڵی ١٨٦٣دا، دیوارەکانی شارەکە ڕووخێندران بۆ ئەوەی شارەکە بتوانرێت فراوان بکرێت. {{بنز|کۆیلایەتی لە کووبا|en|Slavery in Cuba}} تا ساڵی ١٨٨٦ یاسایی بوو، کە بووە هۆی دروستبوونی ئارەزوو لەلایەن کۆیلەدارەکانەوە لە {{بنز|باشووری ئەمریکا|en|American South}} کە بەدوای ڕێگەیەکدا دەگەڕان بۆ پاراستنی {{بنز|ویلایەتی کۆیلەدار|en|slave state}}. {{بنز|سوارچاکانی بازنەی زێڕین|en|Knights of the Golden Circle}} پێشنیاری 'بازنەی زێڕین'یان کرد بە نیوەتیرەی ١٢٠٠ میل کە تێیدا کۆیلایەتی هێشتا ڕێگەپێدراو دەبێت. بازنەکە لەسەر هاڤانا چەق دەبەستێت و بەشێکی زۆری ئەمریکای باکوور دەگرێتەوە. دوای ئەوەی {{بنز|ویلایەتە کۆنفیدڕاڵییەکانی ئەمریکا|en|Confederate States of America}} لە {{بنز|جەنگی ناوخۆییی ئەمریکا|en|American Civil War}}دا لە ساڵی ١٨٦٥ شکستیان هێنا، زۆرێک لە کۆیلەدارەکانی پێشوو بە کەشتی هەڵاتن بۆ هاڤانا، لەوانەش وەزیری دەرەوەی کۆنفیدڕاڵی {{بنز|جودا پی. بێنجامین|en|Judah P. Benjamin}} و جێگری سەرۆک و وەزیری جەنگی کۆنفیدڕاڵی {{بنز|جۆن سی. بڕێکینریج|en|John C. Breckinridge}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Heck|یەکەم=Frank H.|ساڵ=١٩٧٦|سەردێڕ=Proud Kentuckian: John C. Breckinridge, 1821–1875|شوێن=Lexington, Kentucky|بڵاوکەرەوە=The University Press of Kentucky|ژپنک=٠-٨١٣١-٠٢١٧-٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.essentialcivilwarcurriculum.com/confederate-diaspora.html|سەردێڕ=Confederate Diaspora|نووسەر=Dr. Claire M. Wolnisty|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251206184429/https://www.essentialcivilwarcurriculum.com/confederate-diaspora.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرێک لە پەنابەرەکان لە کووبا مانەوە تا ئەو کاتەی {{بنز|ئاندرو جۆنسۆن|en|Andrew Johnson}} لێخۆشبوونی گشتی بەخشی بە کۆنفیدڕاڵییەکانی پێشوو لە ساڵی ١٨٦٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Davis|یەکەم=William|سەردێڕ=Breckinridge: Statesman, Soldier, Symbol|بڵاوکەرەوە=University Press of Kentucky|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨٠٨١٣١٥٩٩٧٣}}</ref> ====سەربەخۆیی کووبا==== [[File:Destruction of "Maine", Havana harbor, Cuba, Spanish-American War 1898 LCCN2013646059.jpg|thumb|right|وێرانبوونی {{بنز|یوو ئێس ئێس مەین (١٨٩٠)|en|USS Maine (1890)|lt=یوو ئێس ئێس مەین}} لە کەنداوی هاڤانادا]] نوقمبوونی کەشتی جەنگیی {{بنز|یوو ئێس ئێس مەین (١٨٩٠)|en|USS Maine (1890)|lt=یوو ئێس ئێس مەین}} لە کەنداوی هاڤانادا هۆکاری ڕاستەوخۆی {{بنز|جەنگی ئیسپانی-ئەمریکی|en|Spanish–American War}} بوو.<ref>{{in lang |en}} [http://www.humboldt.edu/~jcb10/spanwar.shtml#anchor433004/ Spanish–American War] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20011117054641/http://www.humboldt.edu/~jcb10/spanwar.shtml#anchor433004/ |date=17 November 2001 }}, Effects of the Press on Spanish-American Relations in 1898</ref> لە کووبا، جەنگەکە لوتکەی {{بنز|جەنگی سەربەخۆییی کووبا|en|Cuban War of Independence|lt=جەنگی سەربەخۆیی لەگەڵ ئیسپانیا}} بوو، کە پێشتر بۆ ماوەی سێ ساڵ بەردەوام بوو. لە ١٢ی ئابی ١٨٩٨دا، ئیسپانیا دەستبەرداری سەروەریی خۆی بوو بەسەر کووبادا، و بەمەش کۆتایی بە بوونی ئیسپانییەکان لە {{بنز|ئەمریکاکان|en|Americas}} هێنا. ===سەدەی ٢٠ەم === [[File:Raising the Cuban flag on the Governor General's Palace at noon on May 20, 1902.gif|thumb|بەرزکردنەوەی ئاڵای کووبا لەسەر کۆشکی پارێزگاری گشتی لە نیوەڕۆی ٢٠ی ئایاری ١٩٠٢دا]] [[File:Paseo del Prado in Havana in 1920.jpg|thumb|[[Paseo del Prado, Havana]] لە ١٩٠٩دا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-50322553?ocid=socialflow_twitter|سەردێڕ=In pictures: Havana celebrates 500 years of foundation|وێبگە=[[BBC News Online]]|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231001181708/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-50322553?ocid=socialflow_twitter|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>]] [[File:Havana - air view (cropped).jpg|thumb|right|ئێل کاپیتۆلیۆ لە ١٩٣٣دا، چاپێکی فۆتۆمیکانیکی (پۆستکارت)]] ====سەردەمی کۆماری==== هاڤانا بوو بە پایتەختی {{بنز|کۆماری کووبا (١٩٠٢-١٩٥٩)|en|Republic of Cuba (1902–1959)|lt=کۆماری کووبا}}ی تازە سەربەخۆ لە ساڵی ١٩٠٢دا. شارەکە میوانداریی مەراسیمی سوێندخواردنی یەکەمین سەرۆکی کووبا، {{بنز|تۆماس ئێسترادا پالما|en|Tomás Estrada Palma}}ی کرد، کە پێیان وابوو بەرزترین پێوەرەکانی دەستپاکی کارگێڕیی پاراستووە لە سەردەمی کۆمارەکەدا.<ref name=":13">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Historia de Cuba: la lucha de un pueblo por cumplir su destino histórico y su vocación de libertad |دوایین=Masó y Vázquez |یەکەم=Calixto |ساڵ=١٩٧٦|بڵاوکەرەوە=Ediciones Universal |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٧٢٩-٨٧٥-٩|edition=2nd|شوێن=Miami, Fla.}}</ref> لە تەممووزی ١٩٤٠دا، لە کاتی {{بنز|جەنگی جیهانیی دووەم|en|World War II}}دا، کووبا میوانداریی {{بنز|کۆنفرانسی هاڤانا (١٩٤٠)|en|Havana Conference (1940)|lt=کۆنفرانسی هاڤانا}}ی کرد، کە تێیدا نوێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ٢٠ وڵاتی تر لە ئەمریکای لاتین لە هاڤانا کۆبوونەوە و ڕێککەوتن لەسەر سیاسەتێکی بەرگریکردن لە داگیرگە و پاشکۆکانی خاوەندارێتی ئەورووپی لە باکوور و باشووری ئەمریکادا، ئەگەر وڵاتی خاوەندار بکەوێتە دەست {{بنز|هێزەکانی تەوەر|en|Axis powers}}. لە ساڵی ١٩٥٨دا، کووبا وڵاتێکی تا ڕادەیەک دەوڵەمەند بوو بەپێی پێوەرەکانی ئەمریکای لاتین، و لە هەندێک حاڵەتدا تەنانەت بەپێی پێوەرەکانی جیهانیش.<ref name=asce>{{Harvnb|Smith|Llorens|1998}}.</ref> سێیەم بەرزترین تێکڕای بەرهەمی ناوخۆیی بۆ هەر تاکێک لە ئەمریکای لاتین هەبوو لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا، کە تەنها {{بنز|ڤێنیزوێلا|en|Venezuela}} و {{بنز|ئوروگوای|en|Uruguay}} پێشی کەوتبوون. کووبا لەوانەیە هەندێک لە گەورەترین یاساکانی پاراستنی کاری بۆ کرێکاران لە ئەمریکاکاندا جێبەجێ کردبێت، لەوانەش قەدەغەکردنی دەرکردن لە کار و پاراستن لە دژی {{بنز|میکانیزەکردن|en|mechanization}}. ئەمانە تا ڕادەیەکی زۆر بەدەستهێنران "لەسەر حیسابی بێکاران و جووتیاران"، کە بووە هۆی جیاوازیی ئابووری.<ref>{{Harvnb|Baklanoff|1998}}.</ref> لە نێوان ساڵانی ١٩٣٣ و ١٩٥٨دا، کووبا بە شێوەیەکی بەرچاو ڕێساکانی ئابووریی فراوان کرد، کە بووە هۆی کێشەی زیاتر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thomas |یەکەم= Hugh|ساڵ= ١٩٩٨|سەردێڕ=Cuba or the Pursuit of Freedom |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٦-٨٠٨٢٧-٢|پەڕە= ١١٧٣|بڵاوکەرەوە= Da Capo Press}}</ref> بێکاری بوو بە کێشەیەک کاتێک دەرچووانی زانکۆ کە دەچوونە ناو هێزی کارەوە نەیاندەتوانی کار بدۆزنەوە. چینی ناوەندی، کە لەو کاتەدا بەراورد دەکرا لەگەڵ ئەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ڕووی سامانەوە، تا دەهات زیاتر ناڕازی دەبوو لە بێکاری و چەوساندنەوەی سیاسی، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا سەندیکاکانی کرێکاران بەردەوام بوون لە پشتگیریکردنی {{بنز|فولگێنسیۆ باتیستا|en|Fulgencio Batista|lt=باتیستا}} تا دوا ساتەکان. هەرچەندە کووبا بەرزترین ڕێژەی {{بنز|جێگەی نەخۆشخانە|en|hospital bed}}ی هەبوو بۆ خەڵک لە کاریبیدا (٨٨ قەرەوێڵە بۆ هەر ٣٠٠ کەسێک)، نزیکەی ٨٠٪یان لە هاڤانا بوون. لە دەرەوەی پایتەخت، تەنها یەک نەخۆشخانەی گوندنشین هەبوو، کە بە ١٠ قەرەوێڵە ئامادە کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Report on the Situation of Human Rights in Cuba Inter-Am. C.H.R.|ساڵ=١٩٨٣|ناونیشان=https://humanrts.umn.edu/iachr/country-reports/cuba1983-ch13.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251223073536/https://humanrts.umn.edu/iachr/country-reports/cuba1983-ch13.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{بنز|لەشفرۆشی لە کووبا|en|Prostitution in Cuba}} بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی کرد لە نیوەی یەکەمی سەدەی ٢٠ەمدا، و بە شێوەیەکی سەرەکی لە هاڤانادا چڕببووەوە. ژمارەی لەشفرۆشان لە شارەکەدا لە ٤,٠٠٠ لە ساڵی ١٩١٢ەوە گەشەی کرد بۆ زیاتر لە ١١,٠٠٠ لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا، کە ناوبانگێکی بەخشی بە شارەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=WBvTDQAAQBAJ|سەردێڕ=Inside Cuba: The History, Culture, and Politics of an Outlaw Nation|یەکەم١=John|دوایین١=Miller|یەکەم٢=Aaron|دوایین٢=Kenedi|ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Da Capo Press|ژپنک=٩٧٨١٥٦٩٢٤٤٨٤٥}}</ref> ====دوای شۆڕش==== [[File:Paseo de Martí, szemben jobbra a San Lazaro. Fortepan 89075.jpg|thumb|پاسیۆ دێ مارتی لە ١٩٧٨دا]] دوای {{بنز|شۆڕشی کووبا|en|Cuban Revolution}} لە ساڵی ١٩٥٩دا، حکوومەتی نوێی شۆڕشگێڕ بە سەرۆکایەتیی {{بنز|فیدڵ کاسترۆ|en|Fidel Castro}} دەستی کرد بە باشترکردنی خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان، نیشتەجێکردنی گشتی، و بینا فەرمییەکان. سەرەڕای ئەوەش، دەستبەسەرداگرتنی لەناکاوی هەموو موڵک و پیشەسازییە تایبەتەکان لەلایەن کاسترۆوە (لەژێر مۆدێلێکی {{بنز|مارکسیست-لێنینیزم|en|Marxist-Leninist}}دا)، بەدوایدا {{بنز|گەمارۆی ئەمریکا بۆ سەر کووبا|en|United States embargo against Cuba|lt=گەمارۆی ئەمریکا بۆ سەر کووبا}} لە ساڵی ١٩٦٠دا، بووە هۆی کەمایەسییەک کە بە سەختی لێدانی دا لە کووبا و هاڤانا. تا ساڵانی ١٩٦٦-٦٨، حکوومەتی کووبا هەموو قەوارە بازرگانییە تایبەتەکانی لە کووبادا {{بنز|خۆماڵیکردن|en|nationalized|lt=خۆماڵی کرد}}، تا دەگاتە "جۆرە دیاریکراوەکانی فۆرمەکانی بازرگانیی تاکەکەسیی بچووک" وەک لە یاسای ژمارە ١٠٧٦دا هاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر= Nigel Hunt |ناونیشان= http://www.cubaheritage.org/articles.asp?lID=1&artID=236 |سەردێڕ= Cuba Nationalization Laws |بڵاوکەرەوە= cuba heritage .org |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20100916065256/http://www.cubaheritage.org/articles.asp?lID=1&artID=236}}</ref> دابەزینێکی ئابووری ڕوویدا دوای {{بنز|هەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت|en|Dissolution of the Soviet Union|lt=داڕمانی یەکێتیی سۆڤیەت}} لە ساڵی ١٩٩١دا. ئەم دوو وڵاتە {{بنز|پەیوەندییەکانی کووبا و یەکێتیی سۆڤیەت|en|Cuba – Soviet Union relations|lt=پەیوەندییەکی نزیک}}یان هەبوو، و کاتێک یارمەتییە داراییەکانی سۆڤیەت کۆتاییان هات، ملیارەها دۆلار کە کووبا لە یەکێتیی سۆڤیەتەوە وەریدەگرت لەدەست چوون. زۆر کەس پێیان وابوو حکوومەتی شۆڕشگێڕ بەم زووانە دادەڕمێت، هەروەک چۆن بەسەر {{بنز|دەوڵەتی پاشکۆ|en|satellite state|lt=دەوڵەتە پاشکۆکانی}} سۆڤیەتدا هات لە {{بنز|ئەورووپای ڕۆژهەڵات|en|Eastern Europe}}. ===سەدەی ٢١ەم=== {{بنز|گەشتیاری لە کووبا|en|Tourism in Cuba}} وەبەرهێنەرانی بیانی هێناوە بۆ نۆژەنکردنەوەی بینای خۆماڵیکراوی مانزانا دێ گۆمێز و گۆڕینی بۆ {{بنز|هۆتێلی گەورەی مانزانا کێمپینسکی لا هابانا|en|Gran Hotel Manzana Kempinski La Habana}}، هۆتێلێکی {{بنز|پۆلێنکردنی هۆتێل|en|Hotel rating|lt=٥-ئەستێرە}}، کە هەوڵەکان بۆ پەرەپێدانی پیشەسازی میوانداریی شارەکە پیشان دەدات. لە {{بنز|هاڤانای کۆن|en|Old Havana}}، ژمارەیەک شەقام و گۆڕەپان نۆژەنکراونەتەوە لە هەوڵێکدا بۆ ڕاکێشانی گەشتیاریی زیاتر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071012210544/http://granma.cu/ESPANOL/2006/diciembre/juev7/elogian-e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ= Elogian capital humano en restauración de La Habana|ئیش= Digital Granma Internacional|ڕێکەوت= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشان= http://www.granma.cu/granmad/ESPANOL/2006/diciembre/juev7/elogian-e.html|زمان= es}}</ref> لە شەوی ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، گێژەلوولەیەکی توند و وێرانکەری نائاسایی بەناو هاڤانادا تێپەڕی. گێژەلوولەکە هەشت کەسی کوشت و زیاتر لە ١٩٠ کەسی بریندار کرد. پۆلێنکردنێکی فەرمیی EF4ی پێدرا لەسەر {{بنز|پێوەری فووجیتای پێشکەوتوو|en|Enhanced Fujita scale}} لەلایەن {{بنز|پەیمانگای کەشناسیی کووبا|en|Instituto de Meteorología de Cuba|lt=پەیمانگای کەشناسیی کووبا}}وە، کە وایکرد ئەمە ببێتە یەکەمین گێژەلوولەی F4 یان EF4 لە کووبادا لە دوای ساڵی ١٩٤٠ەوە. == کارگێڕی == ===پارێزگارێتی (١٥٥٠ - ١٦٠١) === ئەنجومەنی شاری هاڤانا بۆ یەکەمین جار لە ساڵی ١٥٥٠ دروست کرا، لە سەردەمی {{بنز|پارێزگارێتی کووبا|en|Governorate of Cuba}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=UNESCO recognizes the Acts of the Havana City Council {{!}} Arte por Excelencias |ناونیشان=https://www.arteporexcelencias.com/en/events-500-aniversario/unesco-recognizes-acts-havana-city-council |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.arteporexcelencias.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250323003547/https://www.arteporexcelencias.com/en/events-500-aniversario/unesco-recognizes-acts-havana-city-council |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ١٥٥٧دا، ئەنجومەنەکە دەنگیدا بە قەدەغەکردنی هەموو پیاوە ڕەشپێستە ئازادکراوەکان لە خاوەندارێتیکردنی مەیخانە، خان، و فرۆشتنی تووتن یان شەراب.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cuban history timeline: 1492 thru 1775 |ناونیشان=http://www.historyofcuba.com/history/time/timetbl1.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.historyofcuba.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170222190050/http://historyofcuba.com/history/time/timetbl1.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === کاپتنی گشتی (١٦٠٧ - ١٨٩٨) === لە سەردەمی {{بنز|کاپتنی گشتیی کووبا|en|Captaincy General of Cuba}}، ئەنجومەنی شاری هاڤانا بوونی هەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Acts of the Havana City council (colonial period 1550-1898) - Memory of the World |ناونیشان=https://www.unesco.org/en/memory-world/acts-havana-city-council-colonial-period-1550-1898 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241203232759/https://www.unesco.org/en/memory-world/acts-havana-city-council-colonial-period-1550-1898 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> [[File:Habana - Plaza de Armas y Ayuntamiento 01.jpg|thumb|هۆڵی شارەوانی و "پلازا دێ ئارماس"، ١٩٣٧]] === کۆماری کووبا (١٩٠١ - ١٩٥٩) === دوای {{بنز|جەنگی سەربەخۆییی کووبا|en|Cuban War of Independence|lt=جەنگی سەربەخۆییی کووبا}}، کووبا دەستوورێکی نوێی لە ساڵی ١٩٠١دا دروست کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Economic History and Economy of Cuba |ناونیشان=https://www.sjsu.edu/faculty/watkins/cuba.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.sjsu.edu |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110913044312/https://www.sjsu.edu/faculty/watkins/cuba.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەنجومەنی شاری هاڤانا لە ٢ی تەممووزی ١٩٠١دا دووبارە کرایەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ١٩٠١|سەردێڕ=Havana City Council Inaugurated. |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1901/07/02/archives/havana-city-council-inaugurated.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=The New York Times |زمان=en-US |issn=0362-4331 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251012012044/https://www.nytimes.com/1901/07/02/archives/havana-city-council-inaugurated.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەلفرێدۆ زایاس بۆ ماوەیەکی کورت وەک سەرۆک شارەوانی دیاریکرا، بەدوایدا دانانی {{بنز|میگێل خێنێر|en|Miguel Gener|lt=میگێل خێنێر ئی ڕینکۆن}}، وەزیری دادی بەوەکالەتی کووبا هات،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Department |یەکەم=United States War |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4_hIAQAAMAAJ |سەردێڕ=Annual Reports of the War Department |ڕێکەوت=١٩٠١|بڵاوکەرەوە=U.S. Government Printing Office |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251123024552/https://books.google.com/books?id=4_hIAQAAMAAJ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای بردنەوەی {{بنز|هەڵبژاردنە ناوخۆییەکانی کووبا ١٩٠٠|en|1900 Cuban local elections}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alfredo Zayas |ناونیشان=https://www.latinamericanstudies.org/zayas-bio.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.latinamericanstudies.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250323003544/https://www.latinamericanstudies.org/zayas-bio.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>Averhoff Purón, Mario. ''Los primeros partidos políticos''. La Habana: Instituto Cubano del Libro, 1971. p. 66</ref><ref name=":3" /> لە ساڵی ١٩٠٢دا، بەهۆی چاوەڕوانیی لێکۆڵینەوەیەکەوە لەلایەن {{بنز|ئێمیلیۆ نونێز|en|Emilio Núñez}}ەوە، خێنێر لە پۆستی سەرۆک شارەوانیی هاڤانا لەلایەن {{بنز|لیۆناردوود|en|Leonard Wood}}ەوە لادرا، دوای ئەوەی کە دەنگدانی بیست و سێ لە کۆی بیست و پێنج ئەندامی ئەنجومەنی شار داوایان لێکرد کە ئەوە بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Salt Lake Herald {{!}} 1902-01-09 {{!}} Page 7 {{!}} Mayor of Havana Said to be a Boodler Already |ناونیشان=https://newspapers.lib.utah.edu/details?id=10378420 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=newspapers.lib.utah.edu |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250529070049/https://newspapers.lib.utah.edu/details?id=10378420 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ===کۆماری مۆدێرن=== دوای {{بنز|شۆڕشی کووبا|en|Cuban Revolution}} لە ساڵی ١٩٥٩دا، حکوومەتی شارەوانیی هاڤانا دووبارە پێکهێنرایەوە وەک بەشێک لە پێکهێنانەوەیەکی بەرفراوانتری دەوڵەتی کووبا لەلایەن حکوومەتی شۆڕشگێڕەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Toft |یەکەم=Nigel |ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=Old Havana as an Exemplary Case of World Heritage Protection |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/41945926 |journal=International Journal of Cuban Studies |بەرگ=٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٢–٤٢|jstor=41945926 |issn=1756-3461 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250323003544/https://www.jstor.org/stable/41945926 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەستووری ساڵی ١٩٧٦ کە {{بنز|ئەنجومەنی نیشتمانیی دەسەڵاتی گەل|en|National Assembly of People's Power}}ی دامەزراند، دەسەڵاتی سیاسیی ناوەندی کرد و حکوومەتی هاڤانای دووبارە گۆڕی. دەستوورەکە پێگەی هەردوو شار (شاری هاڤانا) و پارێزگا (پارێزگای هاڤانا)ی بە هاڤانا بەخشی، بەم شێوەیە هاڤانا وەک هەم شار و هەم پارێزگایەکی کووبا کار دەکات. لەلایەن ئەنجومەنێکی شار-پارێزگاوە بەڕێوەدەبرێت کە پارێزگارێک وەک ئەفسەری باڵا کاری تێدا دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rodriguez |یەکەم=Andrea |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Cuba elige gobernadores ajustándose a nueva Constitución |زمان=es |ناونیشان=https://apnews.com/article/2fad9d6d53fa47b1a584e71fc5874506 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221109162110/https://apnews.com/article/2fad9d6d53fa47b1a584e71fc5874506 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پارێزگاری ئێستا {{بنز|یانێت هێرناندێز پێرێز|en|Yanet Hernández Pérez}}ە، ئەو لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣دا هەڵبژێردرا. شارەکە سەربەخۆیییەکی کەمی هەیە و پشت بە حکوومەتی نیشتمانی دەبەستێت، بەتایبەتی بۆ زۆربەی کۆتوبەندە داراییەکانی و ئاڕاستە سیاسییەکەی. [[File:Comité Central PCC.jpg|thumb|left|لێژنەی ناوەندیی پارتی کۆمۆنیستی کووبا (لێژنەی ناوەندیی پارتی کۆمۆنیستی کووبایی)]] دەنگدەران نوێنەران هەڵدەبژێرن بۆ ئەنجومەنە شارەوانییەکان لە هەڵبژاردنە کێبڕکێکارییەکاندا هەموو پێنج ساڵ جارێک، و ئەنجومەنە شارەوانییەکان بەرپرسیارن لە هەر یەکێک لە ناوچەکانی شارەکە. ئەم ئەنجومەنانە سەرۆک و جێگری سەرۆک ناوچەکان هەڵدەبژێرن، کە هاوتای سەرۆک شارەوانییەکان و جێگرانی سەرۆک شارەوانییەکانن لە پارێزگاکانی تردا. تەنها یەک پارتی سیاسی هەیە، ئەویش {{بنز|پارتی کۆمۆنیستی کووبا|en|Communist Party of Cuba|lt=پارتی کۆمۆنیست}}ە، بەڵام لەبەرئەوەی دەبێت لایەنی کەم دوو کاندید هەبن، ئەندامانی پارتی کۆمۆنیست زۆرجار کێبڕکێی یەکتر دەکەن. داواکراو نییە کە کاندیدەکان ئەندامی پارتەکە بن. ئەوان ڕاستەوخۆ لەلایەن هاووڵاتیانەوە لە کۆبوونەوە کراوەکاندا لە ناو هەر بازنەیەکی هەڵبژاردندا کاندید دەکرێن. نوێنەرانی ئەنجومەنی شارەوانی لە ناو ناوچەکاندا لە بەرامبەردا ئەندامانی ئەنجومەنی پارێزگا هەڵدەبژێرن (تا ساڵی ٢٠١٩ ئەنجومەنی پارێزگا بوو)، کە لە هاڤانادا نزیکەی وەک ئەنجومەنی شار کار دەکات؛ سەرۆکەکەی پارێزگار و جێگری پارێزگار دیاری دەکات، کە وەک سەرۆک شارەوانی و جێگری سەرۆک شارەوانیی هاڤانا خزمەت دەکەن و دەتوانرێت یان لەلایەن ئەنجومەنەکەوە هەڵبژێردرێن یان لەلایەن سەرۆکەوە دەستنیشان بکرێن بە پەسەندکردنی ئەنجومەنەکە. هەڵبژاردنی ڕاستەوخۆ هەیە بۆ نوێنەرانی شارەکە بۆ ئەنجومەنی نیشتمانی لەسەر بنەمای لیستەکان، و بەشێک لە کاندیدەکان لەسەر ئاستی ناوخۆیی کاندید دەکرێن. ئەنجومەنەکانی گەل (Consejos Populares) لە نوێنەرانی شارە ناوخۆییەکان پێکدێن کە نوێنەرێکی تەواوکات هەڵدەبژێرن بۆ سەرۆکایەتیکردنی دەزگاکە. ئەم ئەنجومەنانە ڕاستەوخۆ بەرپرسیارن لە گەڕەک و ناوچەکانی شارەکە. سەرەڕای ئەوەش، بەشداریی "ڕێکخراوە جەماوەرییەکان" و نوێنەرانی دەزگا حکوومییە ناوخۆییەکان، پیشەسازییەکان و خزمەتگوزارییەکان هەیە. ١٠٥ ئەنجومەنی گەل لە هاڤانادا هەر یەکەیان تێکڕای ٢٠,٠٠٠ دانیشتوو دەگرێتەوە.{{Citation needed|date=December 2021}} پارێزگای پێشووی {{بنز|پارێزگای لا هابانا (١٩٧٦–٢٠١٠)|en|La Habana Province (1976–2010)|lt=لا هابانا}} (هاڤانا کامپۆ) لە ساڵی ٢٠١٠دا دابەشکرا بۆ {{بنز|پارێزگای ئارتێمیسا|en|Artemisa Province|lt=ئارتێمیسا}} و {{بنز|پارێزگای مایابێک|en|Mayabeque Province}}. مایابێک سنووری باشوور و ڕۆژهەڵات پێکدەهێنێت، و ئارتێمیسا سنووری ڕۆژاوا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Proponen en Pleno del Partido dos nuevas provincias cubanas: Artemisa y Mayabeque (+ Infografía) |ناونیشان=http://www.cubadebate.cu/noticias/2010/06/07/cuba-tiene-dos-nuevas-provincias-artemisa-y-mayabeque/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180424032912/http://www.cubadebate.cu/noticias/2010/06/07/cuba-tiene-dos-nuevas-provincias-artemisa-y-mayabeque/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == جوگرافیا == === شوێن === [[File:La_Habana._Fisico.png|thumb|نەخشەی تۆپۆگرافیی هاڤانا]] [[File:La Habana Nasa.jpg|thumb|دیمەنی مانگی دەستکردی هاڤانا لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥دا]] [[File:Paseo del Prado, La Habana.jpg|thumb|right|[[Paseo del Prado, Havana]] لە نیسانی ٢٠١٩دا]] هاڤانا دەکەوێتە سەر کەناراوەکانی باکووری کووبا بە درێژایی {{بنز|گەرووی فلۆریدا|en|Straits of Florida}}، لە باشووری {{بنز|کلیلی فلۆریدا|en|Florida Keys}}، لەو شوێنەی کە تێیدا {{بنز|کەنداوی مەکسیک|en|Gulf of Mexico}} بە زەریای ئەتڵەسییەوە دەبەسترێتەوە. شارەکە زۆربەی بەشەکانی بەرەو ڕۆژاوا و باشوور لە کەنداوەکەوە درێژ دەبێتەوە، کە لە ڕێگەی دەروازەیەکی تەسکەوە دەچیتە ناوی و دابەش دەبێت بۆ سێ بەندەری سەرەکی: ماریمێلێنا، گواناباکۆا، و ئانتارێس. {{بنز|ڕووباری ئالمێندارێس|en|Almendares River}} لە باشوورەوە بۆ باکوور بەناو شارەکەدا تێدەپەڕێت، و لە چەند میلێک لە ڕۆژاوای کەنداوەکەوە دەچێتە ناو گەرووی فلۆریداوە.{{citation needed|date=March 2024}} شارەکە بە زۆری لەسەر گردە نزمەکان هەڵکەوتووە کە بە نەرمی لە گەرووی فلۆریداوە بەرز دەبنەوە. بەرزبوونەوەیەکی شایەنی سەرنج، زنجیرە بەردە قسڵە بەرزەکەی ٢٠٠ پێ (٦٠ مەتر)یە کە لە ڕۆژهەڵاتەوە لێژ دەبێتەوە و لە بەرزاییەکانی {{بنز|لا کابانیا|en|La Cabaña}} و {{بنز|کاستیلۆ دێل مۆرۆ|en|Castillo de los Tres Reyes del Morro|lt=ئێل مۆرۆ}} کۆتایی دێت، کە شوێنی قەڵاکانی ئیسپانییە و بەسەر کەنداوی ڕۆژهەڵاتدا دەڕوانن. بەرزبوونەوەیەکی تری دیار، گردەکەی لای ڕۆژاوایە کە {{بنز|زانکۆی هاڤانا|en|University of Havana}} و {{بنز|قەڵای پادشا|en|Castillo del Príncipe (Havana)}}ی لەسەرە.{{citation needed|date=March 2024}} === کەشوهەوا === هاڤانا خاوەنی {{بنز|کەشوهەوای خولگەیی|en|tropical climate}}ە کە بەهۆی شوێنی دوورگەکەوە لە ناو پشتێنەی {{بنز|بای بازرگانی|en|trade wind}}ەکان و بەهۆی تەوژمە گەرمەکانی دەریاوە هاوسەنگ کراوە.{{clarify|date=December 2021}} بەپێی {{بنز|پۆلێنکردنی کەشوهەوای کۆپن|en|Köppen climate classification}}، هاڤانا خاوەنی {{بنز|کەشوهەوای ساڤانای خولگەیی|en|tropical savanna climate}}یە (''Aw'') کە زۆر نزیکە لە {{بنز|کەشوهەوای دارستانی باراناویی خولگەیی|en|tropical rainforest climate}} (''Af'') و {{بنز|کەشوهەوای مۆنسۆنی خولگەیی|en|tropical monsoon climate}} (''Am''). تێکڕای پلەکانی گەرما لە {{convert|22|°C|°F|abbr=on}} لە کانوونی دووەم و شوباتدا تا دەگاتە {{convert|28|°C|°F|abbr=on}} لە ئابدا دەگۆڕێت. پلەی گەرما دەگمەنە بۆ خوار {{convert|10|°C|°F|abbr=on}} دابەزێت. نزمترین پلەی گەرما {{convert|1|°C|°F|abbr=on}} بووە لە سانتیاگۆ دێ لاس ڤێگاس، بۆیێرۆس. نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو لە کووبادا {{convert|0|°C|°F|abbr=on}} بووە لە باینۆا، {{بنز|پارێزگای مایابێک|en|Mayabeque Province}} (پێش ساڵی ٢٠١١ بەشی ڕۆژهەڵاتی پارێزگای هاڤانا بوو). بارانبارین قورسترینە لە حوزەیران و تشرینی یەکەمدا و سووکترینە لە کانوونی یەکەمەوە تا نیسان، کە تێکڕای ساڵانەی دەگاتە {{convert|1200|mm|in|abbr=on}}. زریانەکان ناوبەناو لە دوورگەکە دەدەن، بەڵام بە شێوەیەکی ئاسایی لە کەناراوەکانی باشوور دەدەن، و زیانەکان لە هاڤانا کەمتر بووە لە چاو شوێنەکانی تری وڵاتەکەدا.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Havana {{!}} History, Climate, Population, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Havana |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170730102720/https://www.britannica.com/place/Havana |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تازەترین گەردەلوولی خولگەیی کە لە هاڤانا نزیک بووبێتەوە بە هێزی زریانەوە، {{بنز|گەردەلوولی ئیان|en|Hurricane Ian|lt=ئیان}} بوو لە ساڵی ٢٠٢٢دا. گێژەلوولەکان دەکرێت تا ڕادەیەک دەگمەن بن لە کووبادا. سەرەڕای ئەوەش، لە ئێوارەی ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، {{بنز|گێژەلوولەی هاڤانای ٢٠١٩|en|2019 Havana tornado|lt=گێژەلوولەیەکی توندی دەگمەنی EF4 لە لای ڕۆژهەڵاتی هاڤانای دا}}. گێژەلوولەکە زیانێکی زۆری لێکەوتەوە، و لایەنی کەم ٩٠ ماڵی وێران کرد، چوار کەسی کوشت و ١٩٥ کەسیشی بریندار کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Havana tornado: Cuba's capital hit by rare twister |ئیش=BBC News |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-47025852 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190514093709/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-47025852 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.startribune.com/the-latest-resident-havana-looks-like-a-horror-movie/504962142/ |سەردێڕ=The Latest: Havana hit by Category F3 tornado |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190129181446/http://www.startribune.com/the-latest-resident-havana-looks-like-a-horror-movie/504962142/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ئیش= StarTribune.com|ڕێکەوت= ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|agency = Associated Press}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.cnn.com/2019/01/28/americas/cuba-tornado-dead-scli-intl/index.html|یەکەم= Jack|دوایین= Guy|سەردێڕ= Huge tornado in Cuba kills 4 and injures 195|ڕێکەوت= ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ئیش= CNN|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= ٥ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20191223051119/https://www.cnn.com/2019/01/28/americas/cuba-tornado-dead-scli-intl/index.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Cappucci |یەکەم١=Matthew |سەردێڕ=A deadly tornado plowed through Havana on Sunday night. Here's how it happened. |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/weather/2019/01/28/deadly-tornado-plowed-through-havana-sunday-night-heres-how-it-happened/?noredirect=on |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|newspaper=The Washington Post |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190129040901/https://www.washingtonpost.com/weather/2019/01/28/deadly-tornado-plowed-through-havana-sunday-night-heres-how-it-happened/?noredirect=on |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تا ٤ی شوبات ژمارەی کوژراوان بۆ شەش کەس بەرزبووەوە، و ١١ کەسیش هێشتا لە دۆخێکی ناجێگیردابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Death Toll Rises to Six From Rare Havana Tornado |ناونیشان=https://www.wunderground.com/cat6/Death-Toll-Rises-Six-Rare-Havana-Tornado?cm_ven=cat6-widget |ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٩|ئیش=Weather Underground |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190207015253/https://www.wunderground.com/cat6/Death-Toll-Rises-Six-Rare-Havana-Tornado?cm_ven=cat6-widget |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم خشتەیە تێکڕاکانی پلەی گەرما پیشان دەدات: {{Weather box |location = هاڤانا (پارێزگای هاڤانا، وێستگەی کاسا بلانکا) ناوەندییەکانی ١٩٩١–٢٠٢٠، توندترینەکانی ١٨٥٩–ئێستا) |metric first = Y |single line = Y |Jan record high C = 33.0 |Feb record high C = 34.5 |Mar record high C = 35.3 |Apr record high C = 37.0 |May record high C = 37.3 |Jun record high C = 35.4 |Jul record high C = 36.6 |Aug record high C = 37.7 |Sep record high C = 38.2 |Oct record high C = 39.6 |Nov record high C = 34.0 |Dec record high C = 33.2 |year record high C = 39.6 |Jan high C = 26.5 |Feb high C = 27.2 |Mar high C = 28.5 |Apr high C = 29.8 |May high C = 30.8 |Jun high C = 31.6 |Jul high C = 32.3 |Aug high C = 32.4 |Sep high C = 31.8 |Oct high C = 30.5 |Nov high C = 28.6 |Dec high C = 27.2 |year high C = 29.8 |Jan mean C = 22.2 |Feb mean C = 22.4 |Mar mean C = 23.7 |Apr mean C = 24.8 |May mean C = 26.1 |Jun mean C = 27.0 |Jul mean C = 27.6 |Aug mean C = 27.9 |Sep mean C = 27.4 |Oct mean C = 26.1 |Nov mean C = 24.5 |Dec mean C = 23.0 |year mean C = 25.2 |Jan low C = 19.3 |Feb low C = 19.4 |Mar low C = 20.3 |Apr low C = 21.6 |May low C = 23.0 |Jun low C = 24.1 |Jul low C = 24.4 |Aug low C = 24.5 |Sep low C = 24.1 |Oct low C = 23.4 |Nov low C = 21.8 |Dec low C = 20.3 |year low C = 22.2 |Jan record low C = 6.0 |Feb record low C = 11.9 |Mar record low C = 10.0 |Apr record low C = 15.1 |May record low C = 15.4 |Jun record low C = 20.0 |Jul record low C = 19.0 |Aug record low C = 20.0 |Sep record low C = 20.0 |Oct record low C = 18.0 |Nov record low C = 14.0 |Dec record low C = 10.0 |year record low C = 6.0 |Jan rain mm = 56.4 |Feb rain mm = 58.7 |Mar rain mm = 53.6 |Apr rain mm = 58.4 |May rain mm = 120.3 |Jun rain mm = 168.1 |Jul rain mm = 125.4 |Aug rain mm = 145.2 |Sep rain mm = 175.7 |Oct rain mm = 140.3 |Nov rain mm = 82.5 |Dec rain mm = 57.6 |rain colour = green |Jan humidity = 78 |Feb humidity = 77 |Mar humidity = 76 |Apr humidity = 74 |May humidity = 76 |Jun humidity = 79 |Jul humidity = 79 |Aug humidity = 79 |Sep humidity = 81 |Oct humidity = 80 |Nov humidity = 79 |Dec humidity = 79 |Jan rain days = 6.4 |Feb rain days = 5.8 |Mar rain days = 5.1 |Apr rain days = 5.3 |May rain days = 8.9 |Jun rain days = 12.6 |Jul rain days = 11.4 |Aug rain days = 12.3 |Sep rain days = 14.1 |Oct rain days = 11.8 |Nov rain days = 7.7 |Dec rain days = 6.5 |unit rain days = 1.0 mm |Jan sun = 217.0 |Feb sun = 203.4 |Mar sun = 272.8 |Apr sun = 273.0 |May sun = 260.4 |Jun sun = 237.0 |Jul sun = 272.8 |Aug sun = 260.4 |Sep sun = 225.0 |Oct sun = 195.3 |Nov sun = 219.0 |Dec sun = 195.3 |year sun = |Jand sun = 7.0 |Febd sun = 7.2 |Mard sun = 8.8 |Aprd sun = 9.1 |Mayd sun = 8.4 |Jund sun = 7.9 |Juld sun = 8.8 |Augd sun = 8.4 |Sepd sun = 7.5 |Octd sun = 6.3 |Novd sun = 7.3 |Decd sun = 6.3 |yeard sun = 7.8 |Jan uv = 6 |Feb uv = 7 |Mar uv = 9 |Apr uv = 11 |May uv = 12 |Jun uv = 12 |Jul uv = 12 |Aug uv = 12 |Sep uv = 11 |Oct uv = 9 |Nov uv = 7 |Dec uv = 6 |source 1 = ڕێکخراوی کەشناسیی جیهانی،<ref name= WMO >{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://worldweather.wmo.int/131/c00280.htm |سەردێڕ=World Weather Information Service – Havana |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Cuban Institute of Meteorology |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190107070304/http://worldweather.wmo.int/131/c00280.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> Climate-Charts.com<ref name = "Relative Humidity" >{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.climate-charts.com/Locations/c/CU78325.php |سەردێڕ= Casa Blanca, Habana, Cuba: Climate, Global Warming, and Daylight Charts and Data |ڕێکەوتی سەردان= ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20110623233609/http://www.climate-charts.com/Locations/c/CU78325.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> |source 2 = Meteo Climat (بەرزترین و نزمترینەکانی تۆمارکراو)،<ref name = meteoclimat>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=2061 |سەردێڕ= Station La Havane |بڵاوکەرەوە= Meteo Climat |زمان= fr |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220409230418/http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=2061 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> خزمەتگوزاری کەشوهەوای ئەڵمانیا (خۆر)<ref name = DWD>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_783250_kt.pdf |سەردێڕ= Klimatafel von Havanna (La Habana, Obs. Casa Blanca) / Kuba |ئیش= Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world |بڵاوکەرەوە= Deutscher Wetterdienst |زمان= de |ڕێکەوتی سەردان= ٢٩ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٠ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190510033409/https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_783250_kt.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |date=August 2010 }} <ref>|سەرچاوەی ١ = پەیمانگای کەشناسی (INSMET) / ڕێکخراوی کەشناسیی جیهانی |سەرچاوەی ٢ = Meteo Climat (توندترینەکانی ١٨٥٩–ئێستا) / خزمەتگوزاریی کەشوهەوای ئەڵمانیا (خۆر و شێ)</ref> {|class="wikitable" |+تێکڕای پلەی گەرمای دەریا |- !کانوونی دووەم !شوبات !ئازار !نیسان !ئایار !حوزەیران !تەممووز !ئاب !ئەیلوول !تشرینی یەکەم !تشرینی دووەم !کانوونی یەکەم |- |{{convert|23|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|23|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|24|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|26|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|27|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|28|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|28|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|28|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|28|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|27|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|26|°C|°F|abbr=on}} |{{convert|24|°C|°F|abbr=on}} |} === شارەوانییەکان === <!--linked section from "Municipalities of Havana" redirect--> شارەکە دابەشکراوە بۆ ١٥ شارەوانی<ref name=territorios>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.one.cu/aec2009/datos/01TERRITORIO.pdf |سەردێڕ=Statistical Yearbook of Cuba 2009 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111001220152/http://www.one.cu/aec2009/datos/01TERRITORIO.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}} Population by Province and Municipality</ref> – یان ''ناوچەکان''، کە ئەوانیش دابەشکراون بۆ ١٠٥ ''consejos populares'' (گەڕەکەکان)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Oficial Statistics for Havana|ناونیشان=http://www.one.cu/publicaciones/provincias_masinf/la%20habana.htm|بڵاوکەرەوە=Oficina Nacional de Estadisticas de Cuba (ONE)|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|زمان=Spanish|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181226003540/http://www.one.cu/publicaciones/provincias_masinf/la%20habana.htm}}</ref> [[File:Cuba May 2014 (14181430042).jpg|thumb|ئەم بینا ڕەنگاوڕەنگە پارێزراوانەی سەردەمی کۆلۆنیالیزمی {{بنز|تەلارسازیی ئیسپانی|en|Spanish architecture|lt=ئیسپانی}} دیمەنێکی باون لە سەرتاسەری هاڤانا.]] [[File:CU La Habana 9709 028 (17229424611).jpg|thumb|دەروازەی سەدەی ١٨ەمی {{بنز|قەڵای پادشا|en|Castillo del Príncipe (Havana)}}، وێنەکە لە ساڵی ١٩٩٧ گیراوە]] # '''{{بنز|پلایا، هاڤانا|en|Playa, Havana|lt=پلایا}}''': {{بنز|سانتا فێ، هاڤانا|en|Santa Fe, Havana|lt=سانتا فێ}}، سیبۆنێی، کووباناکان، ئامپلیاسیۆن ئالمێندارێس، {{بنز|میرامار، هاڤانا|en|Miramar, Havana|lt=میرامار}}، سیێرا، سێیبا، بوینا ڤیستا. # '''{{بنز|گۆڕەپانی شۆڕش|en|Plaza de la Revolución}}''': ئێل کارمێلۆ، ڤێدادۆ-مالێکۆن، ڕامپا، پرینسیپێ، پلازا، نویڤۆ ڤێدادۆ-پوێنتێس گراندێس، کۆلۆن-نویڤۆ ڤێدادۆ، {{بنز|ڤێدادۆ|en|Vedado}}. # '''{{بنز|سێنترۆ هابانا|en|Centro Habana}}''': {{بنز|کایۆ هوێسۆ، هاڤانا|en|Cayo Hueso, Havana|lt=کایۆ هوێسۆ}}، پویبلۆ نویڤۆ، لۆس سیتیۆس، دراگۆنێس، کۆلۆن. # '''{{بنز|هاڤانای کۆن|en|Old Havana|lt=لا هابانا ڤیێخا}}''': پرادۆ، کاتێدراڵ، {{بنز|مەیدانی ڤیێخا، هاڤانا|en|Plaza Vieja, Havana|lt=پلازا ڤیێخا}}، بێلێن، سان ئیسیدرۆ، خێسووس ماریا، تایاپیێدرا. # '''{{بنز|ڕێگلا|en|Regla}}''': گوایکانیمار، لۆما مۆدێلۆ، {{بنز|کازابلانکا، هاڤانا|en|Casablanca, Havana|lt=کازابلانکا}}. # '''{{بنز|هاڤانای ڕۆژهەڵات|en|Habana del Este|lt=لا هابانا دێل ئێستێ}}''': کامیلۆ سینفوێگۆس، {{بنز|کۆخیمار|en|Cojímar}}، گیتێراس، ئەلتوراس دێ ئالامار، ئالامار ئێستێ، {{بنز|گوانابۆ|en|Guanabo}}، کامپۆ فلۆریدۆ، {{بنز|ئالامار|en|Alamar|lt=ئالامار-پلایا}}. # '''{{بنز|گواناباکۆا|en|Guanabacoa}}''': مانیانا-هابانا نویڤا، ڤییا I، ڤییا II، شیڤاس-رۆبلێ، دێبێچێ-نالۆن، هاتا-نارانخۆ، پێنیالڤێر-باکورانایۆ، میناس-بارێراس. # '''{{بنز|سان میگێل دێل پادرۆن|en|San Miguel del Padrón}}''': ڕۆکافۆرت، لویانۆ مۆدێرنۆ، {{بنز|دیێزمێرۆ|en|Diezmero}}، سان فرانسیسکۆ دێ پاولا، دۆلۆرێس-ڤێراکرۆز، خاکۆمینۆ. # '''{{بنز|دەی تشرینی یەکەم|en|Diez de Octubre}}''': لویانۆ، خێسووس دێل مۆنتێ، لاوتۆن، ڤیستا ئالێگرێ، گۆیلی، سێڤییانۆ، {{بنز|لا ڤیبۆرا، هاڤانا|en|La Víbora, Havana|lt=لا ڤیبۆرا}}، سانتۆس سوارێز، تاماریندۆ. # '''{{بنز|سێرۆ، هاڤانا|en|Cerro, Havana|lt=سێرۆ}}''': لاتینۆئەمێریکانۆ، پیلار-ئاتارێس، سێرۆ، لاس کانییاس، ئێل کەناڵ، پالاتینۆ، ئارمادا. # '''{{بنز|ماریاناو|en|Marianao}}''': CAI-لۆس ئانخێلێس، پۆسیتۆ-پالماس، زامۆرا-کۆکۆسۆلۆ، لیبەرتاد، پۆگۆلۆتی-بێلێن-فینلای، سانتا فێلیسیا. # '''{{بنز|لا لیسا|en|La Lisa}}''': ئەلتوراس دێ لا لیسا، بالکۆن ئاریماو، ئێل کانۆ-ڤالێ گراندێ-بێلۆ ٢٦ ئی مۆرادۆ، {{بنز|پونتا براڤا|en|Punta Brava}}، ئارۆیۆ ئارێناس، سان ئاگۆستین، ڤێرسایێس-کۆرۆنێلا. # '''{{بنز|بۆیێرۆس|en|Boyeros}}''': {{بنز|سانتیاگۆ دێ لاس ڤێگاس|en|Santiago de Las Vegas}}، نویڤۆ سانتیاگۆ، بۆیێرۆس، {{بنز|واخای|en|Wajay}}، {{بنز|کالابازار|en|Calabazar}}، ئەلتاهابانا-کاپدێڤیلا، ئارمادا-ئالدابۆ. # '''{{بنز|ئارۆیۆ نارانخۆ|en|Arroyo Naranjo}}''': لۆس پینۆس، پۆی، ڤیبۆرا پارک، مانتییا، پاراگا، کالڤاریۆ-فراتێرنیداد، گینێرا، ئێلێکتریکۆ، ماناگوا، کایێخاس. # '''{{بنز|کۆتۆرۆ|en|Cotorro}}''': سان پێدرۆ-سێنترۆ کۆتۆرۆ، سانتا ماریا دێل ڕۆزاریۆ، لۆتێریا، کواترۆ کامینۆس، ماگدالێنا-تۆریێنتێ، ئەلبێرۆ. == دیمۆگرافیا == {{Historical populations |type = |footnote = |1750 | 70,000 |1907|297,159<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www2.census.gov/library/publications/decennial/1900/cuba-1907/04771803ch4.pdf |سەردێڕ=1907 census |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250924000656/https://www2.census.gov/library/publications/decennial/1900/cuba-1907/04771803ch4.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |1931 | 728,500 |1943 | 868,426 |1953 | 1,139,579 |1970 | 1,786,522 |1981 | 1,929,432 |2002 | 2,171,671 |2012 | 2,106,146 |2018 | 2,131,480 |2024 | 1,749,964 }} لە کۆتایی سەرژمێریی ٢٠١٢دا، ١٩.١٪ی دانیشتووانی کووبا لە هاڤانا دەژیان.<ref name=Official_census />، یان ٢,١٠٦,١٤٦ کەس.<ref name="Official_census" /> شارەکە تێکڕای {{بنز|تەمەنی پێشبینیکراو|en|life expectancy}}ی ٧٦.٨١ ساڵە لە کاتی لەدایکبووندا.<ref name=Official_census /> تا کۆتایی ٢٠٢٤، دوای {{بنز|قەیرانی کۆچبەریی کووبای ٢٠٢١-٢٠٢٣|en|2021–2023_Cuban_migration_crisis|lt=قەیرانی کۆچبەری کووبا}} لە ٢٠٢١-٢٠٢٣ کە تێیدا هاڤانا لەگەڵ پارێزگاکانی {{بنز|پارێزگای کاماگوێی|en|Camagüey Province|lt=کاماگوێی}} و {{بنز|پارێزگای سینفوێگۆس|en|Cienfuegos Province|lt=سینفوێگۆس}} زۆرترین زیانیان بەرکەوت، ژمارەی دانیشتووان دابەزی بۆ ١,٧٤٩,٩٦٤ کەس، بەپێی نووسینگەی ئامار و زانیاریی لا هابانا.<ref name=ONEI/><ref>[https://eldespertador.com.mx/poblacion-de-cuba-cae-mas-de-1-4-millones-en-4-anos/ Población de Cuba cae más de 1.4 millones en 4 años - El Despertador]</ref> ناوچەی گەورەشاری هاڤانا بە خێرایی گەشەی کرد لە ماوەی نیوەی یەکەمی سەدەی ٢٠ەمدا و گەیشتە ملیۆنێک دانیشتوو لە سەرژمێریی ١٩٤٣دا. پەرەسەندنی شارنشینی فراوان بوو بۆ دەرەوەی سنوورەکانی شارەوانیی هاڤانا و گەیشتە شارەوانییە دراوسێکانی ماریاناو، ڕێگلا و گواناباکۆا. لە ساڵانی ١٩٨٠ەکانەوە، دانیشتووانی شارەکە بە هێواشی گەشە دەکات لە ئەنجامی سیاسەتەکانی گەشەپێدانی هاوسەنگ، ڕێژەی کەمی لەدایکبوون، ڕێژەی تا ڕادەیەک بەرزی کۆچکردن بۆ دەرەوەی وڵات، و کۆچبەریی ناوخۆیی کۆنترۆڵکراو. بەهۆی ڕێژەی کەمی لەدایکبوون و بەرزی تەمەنی پێشبینیکراوی شارەکە و وڵاتەکە،<ref name="CIA Factbook" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mdgs.un.org/unsd/mdg/SeriesDetail.aspx?srid=656&crid=192|سەردێڕ=Millennium Indicators|بڵاوکەرەوە=Mdgs.un.org|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120121152701/http://mdgs.un.org/unsd/mdg/SeriesDetail.aspx?srid=656&crid=192|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێکهاتەی تەمەنی هاوشێوەی وڵاتێکی پێشکەوتووە، و هاڤانا تەنانەت ڕێژەیەکی بەرزتری کەسانی بەتەمەنی هەیە لە چاو وڵاتەکە بە گشتی.<ref name=Official_census /> ===دابەشبوونی نەتەوەیی=== بەپێی {{بنز|سەرژمێریی کووبا ٢٠١٢|en|2012 Cuba census|lt=سەرژمێریی نیشتمانیی ٢٠١٢}} بۆ دانیشتووانی هاڤانا (سەرژمێریی کووبا و توێژینەوە هاوشێوەکان زاراوەی "ڕەنگی پێست" بەکاردەهێنن لەبری "ڕەگەز").<ref name="Official_census" /> * {{بنز|کووباییە سپیپێستەکان|en|White Cubans|lt=سپیپێست}}: ٥٨.٤٪، (ڕەچەڵەکی ئیسپانی زۆرترین بوون)<ref name="Official_census" /><ref name= immigracion>[http://embacuba.cubaminrex.cu/Default.aspx?tabid=5598 Embassy of Cuba in Beijing – History of Immigration in Cuba] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203174406/http://embacuba.cubaminrex.cu/Default.aspx?tabid=5598 |date=February 3, 2009 }} "The first (immigrants) came from various regions of Spain, mostly peasants from the Canaries and Galicia, which like those from China, were subjected to conditions of living and working conditions similar to those of slaves."</ref> * ''{{بنز|مەستیزۆ|en|Mestizo}} یان {{بنز|مولاتۆ|en|Mulatto}}'' (ڕەگەزی تێکەڵ): ٢٦.٤٪ * {{بنز|کووباییە ئەفریقییەکان|en|Afro-Cuban|lt=ڕەشپێست}}: ١٥.٢٪ * {{بنز|کووباییە چینییەکان|en|Chinese Cuban|lt=ئاسیایی}}: ٠.٢٪<ref name=immigracion/> هەروەک نەتەوەکانی تری کاریبی، ژمارەیەکی کەم لە مەستیزۆ لە هاڤانادا (و لە کووبا بە گشتی) هەن، بە پێچەوانەی وڵاتانی تری {{بنز|ئەمریکای لاتین|en|Latin America|lt=ئەمریکای لاتینی}}، چونکە دانیشتووانە ڕەسەنەکانی {{بنز|زمانی تاینۆ|en|Taíno language|lt=تاینۆ}} {{بنز|کۆمەڵکوژیی تاینۆ|en|Taíno genocide|lt=بە شێوەیەکی کردەیی لەناو چوون}} بەهۆی نەخۆشییە ئەوراسیاییەکانەوە لە سەرەتای سەردەمی داگیرکاریی ئیسپانییەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم= Joseph Patrick|دوایین=Byrne|سەردێڕ= Encyclopedia of Pestilence, Pandemics, and Plagues: A–M|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=kRAInwEACAAJ|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ساڵ= ٢٠٠٨|پەڕە= ٤١٣|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣١٣-٣٤١٠٢-١}} </ref> حکوومەتی کووبا کۆنترۆڵی هاتوچۆی خەڵک بۆ ناو هاڤانا دەکات لەسەر ئەو بنەمایەی کە ناوچەی گەورەشاری هاڤانا (کە نیشتمانی نزیکەی ٢٠٪ی دانیشتووانی وڵاتەکەیە) فشاری زۆری لەسەرە لە ڕووی بەکارهێنانی زەوی، ئاو، کارەبا، گواستنەوە، و پێکهاتەکانی تری ژێرخانی شارنشینی. دانیشتووانێک لە کۆچبەرانی ناوخۆیی بۆ هاڤانا هەن کە بە ''"پالێستینۆس"'' (فەلەستینییەکان) ناسراون<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Larry Rohter |سەردێڕ=Cuba's Unwanted Refugees Squatters in Havana's Shantytowns |ئیش=[[The New York Times]] |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٧|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1997/10/20/world/cuba-s-unwanted-refugees-squatters-in-havana-s-teeming-shantytowns.html |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220605202143/https://www.nytimes.com/1997/10/20/world/cuba-s-unwanted-refugees-squatters-in-havana-s-teeming-shantytowns.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە بە زۆری خەڵکی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی پارێزگای ئۆریێنتێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.isreview.org/issues/36/farber_ext.shtml |سەردێڕ=Castro's Cuba in Perspective |بڵاوکەرەوە=Isreview.org |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100715134448/http://www.isreview.org/issues/36/farber_ext.shtml}}</ref> کەمینەیەکی بەرچاوی چینییەکان لە شارەکەدا، کە زۆربەیان لە ڕەچەڵەکی {{بنز|گەلی کانتۆنی|en|Cantonese people|lt=کانتۆنی}}ن، لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩ەمدا لەلایەن دانیشتووە ئیسپانییەکانەوە هێنران لە ڕێگەی {{بنز|فلیپین|en|Philippines}}ەوە بە گرێبەستی کار و، دوای تەواوکردنی گرێبەستە هەشت ساڵییەکان، زۆرێک لە کۆچبەرە چینییەکان بە هەمیشەیی لە هاڤانا نیشتەجێ بوون.<ref name=immigracion/> پێش شۆڕش، ژمارەی دانیشتووانی چینی گەیشتە زیاتر لە ٢٠٠,٠٠٠ کەس،<ref>[http://www.cubanet.org/CNews/y01/apr01/27e5.htm Havana's Chinatown] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070927004533/http://www.cubanet.org/CNews/y01/apr01/27e5.htm |date=27 September 2007 }} – Cuba's Chinese population before the Revolution</ref> و ئەمڕۆ، نەوەی چینییەکان دەکرێت بگاتە ١٠٠,٠٠٠ کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260112183129/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Cuba|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov}}</ref>{{failed verification|date=June 2020}} چینییە لەدایکبووەکان/ ڕەسەنەکان (کە ئەوانیش زۆربەیان کانتۆنین) لە ئێستادا نزیکەی ٤٠٠ کەسن.<ref>[http://www.chinatoday.com.cn/hoy/2004/0409/24.htm In Havana there are now about 400 native Chinese, but their presence is being felt like a{{nbsp}}million] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320035737/http://www.chinatoday.com.cn/hoy/2004/0409/24.htm |date=2012-03-20 }} ("En La Habana quedan hoy unos 400 chinos oriundos, pero su presencia se está haciendo sentir como si fueran un millón".)</ref> نزیکەی ٣,٠٠٠ {{بنز|ڕووسەکان|en|Russians}} لە شارەکەدا دەژین؛ وەک ئەوەی لەلایەن باڵیۆزخانەی ڕووسیاوە لە هاڤانا ڕاپۆرت کراوە؛ زۆربەیان ئەو ژنانەن کە هاوسەرگیرییان لەگەڵ ئەو کووباییانە کردووە کە لە یەکێتیی سۆڤیەت دەیانخوێند.<ref>{{in lang|es}} [http://www.elnuevoherald.com/2008/10/22/307471/los-rusos-de-cuba-viven-en-el.html Russians in Cuba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111101222852/http://www.elnuevoherald.com/2008/10/22/307471/los-rusos-de-cuba-viven-en-el.html |date=1 November 2011 }} Los rusos que se quedaron en la isla -unos 3.000 actualmente- son en su mayoría mujeres como Marina o Natalia que se casaron con cubanos que habían ido a la URSS a estudiar, indicó la embajada rusa en La Habana.</ref> هاڤانا هەروەها دانیشتووانی تری ناکووبایی لەخۆدەگرێت کە قەبارەیان نەزانراوە. دانیشتووانێکی چەند هەزار کەسی لە پەنابەرە هەرزەکار و پێش-هەرزەکارەکانی باکووری ئەفریقا هەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.moroccotimes.com/Paper/article.asp?idr=2&id=13816 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061125161820/http://www.moroccotimes.com/Paper/article.asp?idr=2&id=13816 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Sahrawi children inhumanely treated in Cuba, former Cuban official |بڵاوکەرەوە=MoroccoTimes.com |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٠٦}}</ref> لە سەرژمێریی نیوەی سەدەی ٢٠ەمەوە لە ساڵی ١٩٥٣ تا ٢٠١٨ (تازەترین سەرژمێری)، دانیشتووانی هاڤانا بە ڕێژەی مەزەندەکراوی ٨٧ لەسەدا گەشەی کردووە، کە ڕێژەیەکی گەشەی نموونەیییە بۆ زۆربەی شارەکانی کاریبی. <gallery> File:El zapateado (cropped).jpg|''ئێل زاپاتیادۆ''، هاڤانا، لە ١٨٤٧، لەلایەن فرێدێریک میالە<ref name="britishmuseum">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG181760|سەردێڕ=Frédéric Mialhe|وێبگە=[[British Museum]] website|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230905181331/https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG181760|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="ufdc.ufl">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ufdc.ufl.edu/es/UF00096150/00001|سەردێڕ=EARLY LITHOGRAPHED VIEWS OF HAVANA|وێبگە=[[University of Florida]] Digital Collections website|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231012174656/https://ufdc.ufl.edu/es/UF00096150/00001|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> File:El Casero (no caption).jpg|''ئێل کاسێرۆ''، هاڤانا، لە ١٨٥٥، لەلایەن بی. مەی و فرێدێریک میالە<ref name="britishmuseum"/><ref name="ufdc.ufl"/> File:Le Tour du monde-02-p353.jpg|دانیشتووانی هاڤانا لە ١٨٦٠دا کە لەلایەن جۆزێف ناڤلێتەوە کێشراوە File:Alumnos, La Habana, Cuba (9419813189).jpg|قوتابیانی قوتابخانە لە هاڤانا، ٢٠١٢ </gallery> === ئایین === [[File:Havana, Cuba (37585010486).jpg|thumb|{{بنز|کڵێسای سانتۆ کریستۆ دێل بوین ڤیاخێ، هاڤانا|en|Church Santo Cristo del Buen Viaje, Havana|lt=کڵێسای کۆلۆنیالیزمی سانتۆ کریستۆ دێل بوین ڤیاخێ}}، کە لە نێوان ساڵانی ١٦٠٤ و ١٦٩٣ دروست کراوە]] کاسۆلیکەکانی ڕۆما ({{بنز|کاسۆلیکی ڕۆمانی|en|Roman Catholic}}) گەورەترین گرووپی ئایینی پێکدەهێنن لە هاڤانادا. هاڤانا یەکێکە لە سێ ئەپقوفییە گەورەشارەکان لە دوورگەکەدا (ئەوانی تر بریتین لە کاماگوێی و سانتیاگۆ)، لەگەڵ دوو ئەپقوفیی پاشکۆ: ماتانزاس و پینار دێل ڕیۆ. پیاوچاکی پارێزەری شارەکە سان کریستۆباڵ ({{بنز|قەشە کریستۆڤەر|en|Saint Christopher}})ە، کە کڵێسای سەرەکی بۆ ئەو تەرخان کراوە. هەروەها خاوەنی {{بنز|بازیلیکای بچووک|en|minor basilica}}ێکە، بازیلیکای مەزارگەی نیشتمانیی خانمی خێرخوازیی کۆبرێ و دوو مەزارگەی نیشتمانیی تر، خێسووس نازارینۆ دێل ڕێسکاتێ و سان لازارۆ (ئێل ڕینکۆن). سەردانی پاپایی لەلایەن سێ پاپای یەک لە دوای یەکەوە بۆ کراوە: {{بنز|پاپا جۆن پۆڵی دووەم|en|Pope John Paul II}} (کانوونی دووەمی ١٩٩8)، {{بنز|پاپا بێنێدیکتی شازدەیەم|en|Pope Benedict XVI}} (ئازاری ٢٠١٢) و {{بنز|پاپا فرانسیس|en|Pope Francis}} (ئەیلوولی ٢٠١٥). کۆمەڵگەی جوولەکەکان لە هاڤانادا کەمبووەتەوە دوای شۆڕش لەوەی کە سەردەمانێک زیاتر لە ١٥,٠٠٠ جوولەکەی لەخۆدەگرت،{{Citation needed|date=July 2022}} کە زۆرێکیان لە چەوساندنەوەی نازییەکان هەڵاتبوون و دواتر کووبایان جێهێشت بۆ مەیامی یان ئیسرائیل دوای ئەوەی کاسترۆ دەسەڵاتی گرتە دەست لە ساڵی ١٩٥٩. شارەکە سەردەمانێک پێنج کەنیسەی هەبوو، بەڵام تەنها سێیان ماونەتەوە (یەکێکیان {{بنز|جوولەکایەتیی ئۆرتۆدۆکسی مۆدێرن|en|Modern Orthodox Judaism|lt=ئۆرتۆدۆکس}}ە، و دووانەکەی تریان {{بنز|جوولەکایەتیی پارێزگار|en|Conservative Judaism|lt=پارێزگار}}ن: یەکێکیان پارێزگاری {{بنز|ئەشکەنازی|en|Ashkenazi}}یە و ئەوی تریان پارێزگاری {{بنز|سەفاردی|en|Sephardic}}ە)، {{بنز|پەرستگای بێت شالۆم (هاڤانا، کووبا)|en|Beth Shalom Temple (Havana, Cuba)|lt=کەنیسەی گەورەی بێت شالۆم}} یەکێکیانە و یەکێکی تریش کە تێکەڵەیەکە لە هەر سێکیان پێکەوە. لە شوباتی ٢٠٠٧دا، ''لێ نیویۆرک تایمز'' مەزەندەی کرد کە نزیکەی ١,٥٠٠ جوولەکەی ناسراو لە هاڤانادا دەژین.<ref>[http://travel.nytimes.com/2007/02/04/travel/04journeys.html?em&ex=1170824400&en=254a263b2686376e&ei=5087%0A 1,500 Jews who live in Cuba; 1,100 reside in Havana, and the remaining 400 are spread among the provinces.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510211942/http://travel.nytimes.com/2007/02/04/travel/04journeys.html?em&ex=1170824400&en=254a263b2686376e&ei=5087%0A |date=2011-05-10 }} In Cuba, Finding a Tiny Corner of Jewish Life.</ref> == ئابووری == [[File:Lonja del Comercio de La Habana vista desde la Avenida del Puerto.jpg|thumb|{{بنز|بینای لۆنجا دێل کۆمێرسیۆ|en|Lonja del Comercio building}}]] ئابووریی شارەکە سەرەتا لەسەر بنەمای شوێنەکەی گەشەی کرد، کە وایکرد ببێتە یەکێک لە سەرەتاییترین سەنتەرە گەورەکانی بازرگانی لە جیهانی نوێدا. شەکر و بازرگانییەکی گەشەسەندووی {{بنز|کۆیلە|en|slave}} سەرەتا سامانیان بۆ شارەکە هێنا، و دواتر، دوای سەربەخۆیی، بوو بە هاوینەهەوارێکی ناسراو. سەرەڕای هەوڵەکانی حکوومەتی فیدڵ کاسترۆ بۆ بڵاوکردنەوەی چالاکییە پیشەسازییەکانی کووبا بۆ هەموو بەشەکانی دوورگەکە، هاڤانا وەک سەنتەری بەشێکی زۆری پیشەسازیی نەتەوەکە دەمێنێتەوە.<ref>{{cite encyclopedia | url=https://www.britannica.com/place/Havana/People | title=Havana - People &#124; Britannica | encyclopedia=Encyclopedia Britannica | access-date=2022-10-05 | archive-date=2022-10-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221005163719/https://www.britannica.com/place/Havana/People | url-status=live }}</ref> ئەمڕۆ هاڤانا ئابوورییەکی هەمەچەشنی هەیە، بە کەرتە نەریتییەکانەوە، وەک بەرهەمهێنان، بیناسازی، گواستنەوە و پەیوەندییەکان، و ئەوانەی نوێن یان بووژاونەتەوە وەک بایۆتەکنەلۆژیا و گەشتیاری.{{Citation needed|date=December 2021}} پیشەسازیی نەریتیی شەکر، کە ئابووریی دوورگەکە بۆ ماوەی سێ سەدە لەسەری دامەزراوە، لە شوێنی تری دوورگەکە چەقی بەستووە و کۆنترۆڵی نزیکەی سێ لەسەر چواری ئابووریی هەناردەکردن دەکات. بەڵام دامەزراوە سووکەکانی بەرهەمهێنان، کارگەکانی ئامادەکردنی گۆشت، و ئۆپەراسیۆنە کیمیایی و دەرمانسازییەکان لە هاڤانادا چڕبوونەتەوە. پیشەسازییەکانی تری دروستکردنی خۆراکیش گرنگن، لەگەڵ کەشتیسازی، دروستکردنی ئۆتۆمۆبیل، بەرهەمهێنانی خواردنەوە کحولییەکان (بە تایبەتی ڕۆم)، ڕستن و چنران، و بەرهەمەکانی تووتن، بە تایبەتی جگەرەکانی {{بنز|هاڤانۆس|en|Habanos S.A.|lt=هاڤانۆس}} کە بەناوبانگی جیهانین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.macalester.edu/courses/geog61/jtahtinen/economy.html |سەردێڕ=The economy of Havana |بڵاوکەرەوە=Macalester.edu |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120805052129/http://www.macalester.edu/courses/geog61/jtahtinen/economy.html}}</ref> هەرچەندە بەندەرەکانی سینفوێگۆس و ماتانزاس، بەتایبەتی، لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتی شۆڕشگێڕدا پەرەیان پێدراوە، هاڤانا وەک دامەزراوەی سەرەکیی بەندەری کووبا دەمێنێتەوە؛ ٥٠٪ی هاوردە و هەناردەی کووبا بە هاڤانادا تێدەپەڕێت. بەندەرەکە هەروەها پشتگیریی پیشەسازییەکی بەرچاوی ماسیگرتنیش دەکات.{{Citation needed|date=December 2021}} لە ساڵی ٢٠٠٠دا، نزیکەی ٨٩٪ی هێزی کاری تۆمارکراوی فەرمیی شارەکە بۆ دەزگا، دامەزراوە یان کۆمپانیا بەڕێوەبراوەکانی حکوومەت کاریان دەکرد. هاڤانا، بە تێکڕا، بەرزترین داهات و پێوەرەکانی گەشەپێدانی مرۆیی هەیە لە وڵاتەکەدا. دوای داڕمانی یەکێتیی سۆڤیەت، کووبا دووبارە جەختی لەسەر گەشتیاری کردەوە وەک پیشەسازییەکی سەرەکی کە بووە هۆی بووژانەوەی. گەشتیاری ئێستا سەرچاوەی سەرەکیی ئابووریی هاڤانا و کووبایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.uiowa.edu/ifdebook/conferences/cuba/TLCP/Volume%201/Facio.pdf |سەردێڕ=Tourism in Cuba during the Special Period |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20100725185350/http://www.uiowa.edu/ifdebook/conferences/cuba/TLCP/Volume%201/Facio.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٠}}</ref> ئابووریی هاڤانا هێشتا لە گۆڕاندایە، سەرەڕای باوەشکردنەوەی ڕاول کاسترۆ بۆ کۆمپانیا ئازادەکان لە ساڵی ٢٠١١. هەرچەندە لە ساڵی ٢٠١١دا بەرزبوونەوەیەک لە بازرگانییە بچووکەکاندا هەبوو، بەڵام زۆرێکیان لەو کاتەوە شکستیان هێناوە، بەهۆی نەبوونی بازرگانی و داهات لەلایەن دانیشتووانی ناوخۆییەوە، کە تێکڕای مووچەیان ٢٠ دۆلارە لە مانگێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=AP|سەردێڕ=Lack of Customers Dooms Many Cuban Businesses|ناونیشان=http://weeklytimes.com/lack-of-customers-dooms-many-cuban-businesses/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131228034327/http://weeklytimes.com/lack-of-customers-dooms-many-cuban-businesses/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Weekly Times|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> === بازرگانی و دارایی === دوای شۆڕش، سیستەمی کۆمپانیای ئازادی سەرمایەداریی نەریتیی کووبا جێگەی گیرایەوە بە سیستەمێکی ئابووریی زۆر بە کۆمەڵایەتی کراو. لە هاڤانا، بازرگانییەکانی خاوەندارێتی کووبایی و ئەمریکی خۆماڵی کران و ئەمڕۆ زۆربەی بازرگانییەکان تەنها لەژێر کۆنترۆڵی دەوڵەتدا کار دەکەن.{{Citation needed|date=December 2021}} لە هاڤانای کۆن و سەرتاسەری ڤێدادۆ چەندین بازرگانیی بچووکی تایبەت هەن، وەک دوکانی چاککردنەوەی پێڵاو یان شوێنی دروستکردنی جلوبەرگ. بانکی بە هەمان شێوە لەژێر کۆنترۆڵی دەوڵەتدایە، و {{بنز|بانکی نیشتمانیی کووبا|en|National Bank of Cuba}}، کە بارەگاکەی لە هاڤانایە، سەنتەری کۆنترۆڵی ئابووریی کووبایە. لقەکانی لە هەندێک حاڵەتدا لەو بینایانەدان کە لە سەردەمی پێش شۆڕشدا نووسینگەی بانکەکانی کووبا یان بیانی بوون.{{Citation needed|date=December 2021}} لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٩٠ەکاندا ڤێدادۆ، کە بە درێژایی کەناراوەکانی زەریای ئەتڵەسییە، دەستی کرد بە نوێنەرایەتیکردنی ناوچەی بازرگانیی سەرەکی. بە شێوەیەکی بەرفراوان لە نێوان ساڵانی ١٩٣٠ و ١٩٦٠ گەشەی پێدرا، کاتێک هاڤانا وەک شوێنێکی سەرەکی بۆ گەشتیارانی ئەمریکی گەشەی کرد؛ هۆتێلی بەرز، {{بنز|کازینۆ|en|casino}}کان، چێشتخانەکان، و دامەزراوە بازرگانییە ئاست بەرزەکان، کە زۆریان ڕەنگدانەوەی شێوازی ئارت دیکۆ بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=De una casa colonial a una mansión del Vedado |ناونیشان=http://www.paseosporlahabana.com/cats.asp?cID=83 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041013131209/http://www.paseosporlahabana.com/cats.asp?cID=83 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١|زمان=es}}</ref> ڤێدادۆ ئەمڕۆ ناوچەی داراییی هاڤانایە، و بانکە سەرەکییەکان، نووسینگەی کۆمپانیاکانی هێڵی ئاسمانی، دوکانەکان، بارەگای زۆربەی بازرگانییەکان، چەندین شوقەی بەرز و هۆتێلەکان، لەم ناوچەیەدا هەڵکەوتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=britannica.com |ناونیشان=https://www.britannica.com/eb/topic-624418/Vedado |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071012165946/https://www.britannica.com/eb/topic-624418/Vedado |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> زانکۆی هاڤانا لە ڤێدادۆدایە. === گەشتیاری === [[File:Havana sightseeing bus.jpg|thumb|right|پاسەکانی سەیرانکردن لە {{بنز|گۆڕەپانی ناوەندی، هاڤانا|en|Parque Central, Havana|lt=گۆڕەپانی ناوەندی}}]] شارەکە لە مێژە سەرنجڕاکێشییەکی باو بووە بۆ گەشتیاران. لە نێوان ساڵانی ١٩١٥ و ١٩٣٠دا، هاڤانا میوانداریی گەشتیاری زیاتری دەکرد لە چاو هەر شوێنێکی تری کاریبی.<ref name="Miguel">{{cite conference |last1=Figueras |first1=Miguel Alejandro |title=International Tourism and the Formation of Productive Clusters in the Cuban Economy |url=http://www.world-tourism.org/quality/E/docs/trade/cubacontrib.pdf |conference=[[Latin American Studies Association]], 22nd Congress |access-date=27 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040805035546/http://www.world-tourism.org/quality/E/docs/trade/cubacontrib.pdf |archive-date=2004-08-05 |location=Washington, D.C. |date=September 2001 }}</ref> ئەم لێشاوە بەشێکی زۆری بەهۆی نزیکیی کووبا بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە تێیدا {{بنز|قەدەغەکردنی مەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان|en|Prohibition in the United States|lt=قەدەغەکردنی}} توند بۆ سەر {{بنز|مەی (ماددەی هۆشبەر)|en|alcohol (drug)|lt=مەی}} و کات بەسەربردنەکانی تر جیاوازییەکی گەورەی هەبوو لەگەڵ هەڵوێستی ئارامی نەریتیی دوورگەکە بەرامبەر بە کاتبەسەربردنەکان. نامیلکەیەک کە لەلایەن E.C. Kropp Co., Milwaukee, WI، بڵاوکراوەتەوە لە نێوان ساڵانی ١٩٢١ و ١٩٣٩ کە بانگەشە بۆ گەشتیاری دەکات لە هاڤانا، کووبا، دەکرێت لە کتێبخانەی دیجیتاڵیی زانکۆی هیۆستن بدۆزرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://digitalcollections.lib.uh.edu/collections/44558f90v?locale=en |سەردێڕ=Havana, Cuba: The Summer Land of the World // Digital Collections |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250419155414/https://digitalcollections.lib.uh.edu/collections/44558f90v?locale=en |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەگەڵ تێکچوونی پەیوەندییەکانی کووبا و ویلایەتە یەکگرتووەکان و سەپاندنی گەمارۆی بازرگانی بەسەر دوورگەکەدا لە ساڵی ١٩٦١، گەشتیاری بە شێوەیەکی بەرچاو دابەزی و نەگەڕایەوە بۆ ئاستێک کە نزیک بێت لە ئاستەکانی پێش شۆڕش تا ساڵی ١٩٨٩. حکوومەتی شۆڕشگێڕ بە گشتی، و فیدڵ کاسترۆ بە تایبەتی، دژی هەر پەرەپێدانێکی بەرچاوی گەشتیاری بوون. لە ساڵی ١٩٨٢، حکوومەتی کووبا کۆدێکی وەبەرهێنانی بیانی پەسەند کرد کە چەندین کەرتی بەڕووی سەرمایەی بیانی کردەوە.{{Citation needed|date=December 2021}} لە ڕێگەی دروستکردنی ئەو کۆمپانیایانەی کە کراوە بوون بۆ ئەم جۆرە وەبەرهێنانە بیانییە (وەک ''Cubanacan'')، کووبا دەستی کرد بە ڕاکێشانی سەرمایە بۆ پەرەپێدانی هۆتێلەکان، و توانیی ژمارەی گەشتیاران لە ١٣٠,٠٠٠ (لە ١٩٨٠دا) بەرزبکاتەوە بۆ ٣٢٦,٠٠٠ (تا کۆتایی ئەو دەیەیە).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wilkinson |یەکەم=Stephen |ڕێکەوت=٢٠٠٨|سەردێڕ=Cuba's Tourism 'Boom': A Curse or a Blessing? |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/20455086 |journal=Third World Quarterly |بەرگ=٢٩|issue=5 |پەڕەکان=٩٧٩–٩٩٣|doi=10.1080/01436590802106189 |jstor=20455086 |issn=0143-6597|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> هاڤانا هەروەها جێگەیەکی باوی {{بنز|گەشتیاریی تەندروستی|en|health tourism}} بووە بۆ زیاتر لە ٢٠ ساڵ. نەخۆشە بیانییەکان سەردانی کووبا دەکەن، بەتایبەتی هاڤانا، بۆ کۆمەڵێک چارەسەری فراوان لەوانە {{بنز|نەشتەرگەریی چاو|en|eye-surgery}}، نەخۆشییە {{بنز|دەمارناسی|en|neurological}}یەکانی وەک {{بنز|سکلیڕۆسیسی فرەجۆر|en|multiple sclerosis}} و {{بنز|نەخۆشیی پارکینسۆن|en|Parkinson's disease}}، و {{بنز|ئێسکناسی|en|orthopaedics|lt=ئێسک و شکان}}. زۆرێک لە نەخۆشەکان خەڵکی ئەمریکای لاتینن، هەرچەندە چارەسەری پزیشکی بۆ {{بنز|کۆنیشانی ڕێتینای بۆیاخکراو|en|retinitis pigmentosa}}، کە زۆرجار بە {{بنز|شەوکوێری|en|night blindness}} دەناسرێت، چەندین نەخۆشی لە ئەورووپا و ئەمریکای باکوورەوە ڕاکێشاوە.<ref>[http://www.caribbeannetnews.com/news-3085--6-6--.html A Novel Tourism Concept] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100128054658/http://www.caribbeannetnews.com/news-3085--6-6--.html |date=28 January 2010 }} Caribbean News Net</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3284995.stm|سەردێڕ= Cuba sells its medical expertise|ئیش= BBC News|یەکەم= Tom|دوایین= Fawthrop|ڕێکەوت= ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251117065354/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3284995.stm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هاڤانا ساڵانە زیاتر لە ملیۆنێک گەشتیار ڕادەکێشێت،<ref name="Havana Tourism"/> سەرژمێریی فەرمی بۆ هاڤانا ڕایدەگەیەنێت کە لە ساڵی ٢٠١٠دا شارەکە لەلایەن ١,١٧٦,٦٢٧ گەشتیاری نێودەوڵەتییەوە سەردان کراوە،<ref name="Havana Tourism"/> کە زیادبوونێکی ٢٠٪ بوو لە ٢٠٠٥ەوە. === هەژاری و گەڕەکە هەژارنشینەکان === {| border="1" style="float:right;" cellpadding="6" cellspacing="0" |+ |- !colspan=9| یەکەکانی نیشتەجێبوون و دانیشتووانی گەڕەکە هەژارنشینەکانی هاڤانا<ref name=Censo_vivienda>INV, Instituto Nacional de la Vivienda (2001a) Boletín Estadístico Anual. 2001. INV, Havana.</ref><ref name=Problemas_socioambientales /> |- ! style="background:#efefef;"|جۆری نیشتەجێبوون ! style="background:#efefef;"|ساڵ ! style="background:#efefef;"|یەکەکان ! style="background:#efefef;"|دانیشتووان ! style="background:#efefef;"|٪ی کۆی دانیشتووان |- | '''''cuartería^(a)''''' || 2001 || 60,754 || 206,564 || 9.4 |- | '''{{بنز|گەڕەکی هەژارنشین|en|slum|lt=گەڕەکە هەژارنشینەکان}}''' || 2001 || 21,552 || 72,986 || 3.3 |- | '''{{بنز|پەناگەی پەنابەران|en|Refugee shelter|lt=پەناگەکان}}''' || 1997 || 2,758 || 9,178 || 0.4 |- |colspan=5|<small>^'''(a)''' '''''کوارتێریایەک''''' (یان '''''سیودادێلا''''', '''''سۆلار''''') کۆشکێکی گەورەی کۆنی ناوەندی شار یان هۆتێل یان<br /> خانەیەکی کرێچیانە کە دابەشکراوە بۆ ژوور، هەندێک جار زیاتر لە ٦٠ خێزانی تێدایە.<ref name=cuarteria_def>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Dick Cluster|نووسەر٢=Rafael Hernández|سەردێڕ=The History of Havana|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6-yxUyss_ycC&pg=PA145|ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٣٩-٧١٠٧-٤|پەڕە=١٤٥}}</ref></small> |} لە ساڵانی دوای داڕمانی یەکێتیی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١دا، شارەکە، و کووبا بە گشتی بەدەست دەیان ساڵ تێکچوونی ئابوورییەوە ناڵاندوویانە، لەوانەش قۆناغی تایبەتی ساڵانی ١٩٩٠ەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Cuba - Overview|ناونیشان=http://topics.nytimes.com/top/news/international/countriesandterritories/cuba/index.html|newspaper=New York Times|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|یەکەم=Victoria|دوایین=Burnett|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111124054534/http://topics.nytimes.com/top/news/international/countriesandterritories/cuba/index.html?|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> حکوومەتی نیشتمانی پێناسەیەکی فەرمیی بۆ هەژاری نییە.<ref name=Cub_eco>Angela, Ferriol Maruaga; et al.: ''Cuba crisis, ajuste y situación social (1990–1996)'', La Habana, Cuba : Editorial de Ciencias Sociales, 1998, Champter 1</ref> توێژەرانی حکوومەت دەڵێن کە "هەژاری" بە باوترین واتا قبووڵکراوەکان بەڕاستی لە کووبادا بوونی نییە، بەڵکو ئەوەیە کە کەرتێک لە دانیشتووان هەیە کە دەکرێت بە "لە مەترسیدا" یان "نەپارێزراو" وەسف بکرێت بە بەکارهێنانی پێوەرە قبووڵکراوە نێودەوڵەتییەکان.<ref name=Cub_eco /> دەستەواژەی گشتیی "{{بنز|گەڕەکی هەژارنشین|en|slum|lt=گەڕەکە هەژارنشینەکان}}" دەگمەن لە کووبادا بەکاردێت، نیشتەجێبوونی ژێر-پێوەر بەم شێوەیە وەسف دەکرێت: جۆری نیشتەجێبوون، بارودۆخی نیشتەجێبوون، کەرەستەی بیناسازی، و جۆری نیشتەجێبوون. پەیمانگای نیشتمانیی نیشتەجێبوون ئەو یەکانەی لە ''سۆلارێس''دان (کۆشکێکی گەورەی کۆنی ناوەندی شار یان هۆتێل یان خانەیەکی کرێچیانە کە دابەشکراوە بۆ ژوور، هەندێک جار زیاتر لە ٦٠ خێزانی تێدایە)<ref name=cuarteria_def /> و {{بنز|شاری پەڕپووت|en|shanty towns}} بە "خانووبەرەی نالەبار" دادەنێت و ژمارەیان دەژمێرێت. زۆربەی یەکەکانی گەڕەکە هەژارنشینەکان لە شارەوانییەکانی ناوەندی شاری هاڤانای کۆن و سێنترۆ هابانا چڕبوونەتەوە، هەروەها لە گەڕەکەکانی وەک ''ئاتارێس'' لە ڕێگلا.<ref name=Problemas_socioambientales>González Rego, R. 1999. "Una Primera Aproximación al Análisis Espacial de los Problemas Socioambientales en los Barrios y Focos Insalubres de Ciudad de La Habana". Facultad de Filosofía e Historia. Departamento de Sociología, Universidad de La Habana. 250 p.</ref> ئەو کەسانەی لە گەڕەکە هەژارنشینەکاندا دەژین دەستڕاگەیشتنیان بە هەمان پەروەردە، چاودێری تەندروستی، هەلی کار و ئاسایشی کۆمەڵایەتی هەیە وەک ئەوانەی لە گەڕەکە پێشتر ئیمتیازدارەکاندا دەژین. شارە پەڕپووتەکان لە سەرتاسەری شارەکەدا بڵاوبوونەتەوە جگە لە چەند ناوچەیەکی ناوەندی نەبێت.<ref name=Problemas_socioambientales /> زیاتر لە ٩٪ی دانیشتووانی هاڤانا لە ''کوارتێرییا'' (''سۆلارێس، سیودادێلا'') دەژین، ٣.٣٪ لە شارە پەڕپووتەکاندا، و ٠.٣٪ لە پەناگەکانی پەنابەراندا دەژین.<ref name=Censo_vivienda /><ref name=Problemas_socioambientales /> ئەمە خەمڵاندنی ژمارەی ئەو کەسانە لەخۆناگرێت کە لە نیشتەجێبوونی بارودۆخ "مامناوەند" یان "خراپ"دا دەژین چونکە لە زۆر حاڵەتدا ئەم یەکانە مەرج نییە ببنە نیشتەجێبوونی گەڕەکی هەژارنشین بەڵکو لە بنەڕەتدا شوێنی نیشتەجێبوونی باشن کە پێویستیان بە چاککردنەوە هەیە. بەپێی ئامارە فەرمییەکانی ''پەیمانگای نیشتمانیی نیشتەجێبوون''، لە ساڵی ٢٠٠١دا، ٦٤٪ی ئەو ٥٨٦,٧٦٨ یەکەیەی هاڤانا بە دۆخی "باش" دادەنران، کە لە ساڵی ١٩٩٠دا ٥٠٪ بوو. نزیکەی ٢٠٪ لە دۆخی "مامناوەند"دا بوون و ١٦٪ لە دۆخی "خراپ"دا بوون.<ref name=Problemas_socioambientales /> داڕمانی بەشەکی یان تەواوەتیی بیناکان شتێکی دەگمەن نییە، هەرچەندە ژمارەکە تا کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٩٠ەکان بۆ نیوە کەمببووەوە لە کاتێکدا خراپترین یەکەکان نەمان و ئەوانی تریش چاککرانەوە. بیناکانی هاڤانای کۆن و سێنترۆ هابانا بە تایبەتی ڕووبەڕووی هۆکارە سروشتییەکان دەبنەوە: شێی بەرز، کاریگەرییە داخورێنەرەکانی پرژەی خوێ بەهۆی نزیکی لە کەناراوەکانەوە، و لافاوی ناوبەناو. زۆربەی ناوچەکانی شارەکە، بەتایبەتی قەزا پڕدانیشتووانەکان، تووشی {{بنز|داتەپینی شار|en|urban decay}} بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٠٧|سەردێڕ=Havana's former grandeur decays and crumbles|ئیش=Reuters|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-cuba-havana-idUSN2034616720070324|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200717113902/https://www.reuters.com/article/us-cuba-havana-idUSN2034616720070324|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == گواستنەوە == === فڕۆکەخانەکان === {{Unreferenced section|date=January 2022}} هاڤانا لەلایەن {{بنز|فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی خۆسێ مارتی|en|José Martí International Airport}}ەوە خزمەتگوزاریی پێشکەش دەکرێت. فڕۆکەخانەکە دەکەوێتە نزیکەی {{convert|11|km|mi|0|sp=us}} لە باشووری سەنتەری شارەکەوە، لە شارەوانیی بۆیێرۆس، و وێستگەی سەرەکییە بۆ {{بنز|هێڵی ئاسمانیی نیشتمانی|en|flag carrier}} وڵاتەکە {{بنز|کوبانا دێ ئاڤیاسیۆن|en|Cubana de Aviación}}. فڕۆکەخانەکە دەروازەی سەرەکیی نێودەوڵەتی و ناوخۆییی کووبایە، هاڤانا بە بەشەکانی تری کاریبی، ئەمریکای {{بنز|ئەمریکای باکوور|en|North America|lt=باکوور}}، {{بنز|ئەمریکای ناوەندی|en|Central America|lt=ناوەند}} و باشوور، ئەورووپا و یەک شوێن لە ئەفریقاوە دەبەستێتەوە. شارەکە هەروەها لەلایەن {{بنز|فڕۆکەخانەی پلایا باراکۆا|en|Playa Baracoa Airport}}ەوە خزمەتگوزاریی پێشکەش دەکرێت، کە فڕۆکەخانەیەکی بچووکە لە ڕۆژاوای شارەکە و بۆ هەندێک گەشتی ناوخۆیی بەکاردەهێنرێت، بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن {{بنز|ئێرۆگاڤیۆتا|en|Aerogaviota}}ەوە. === هێڵی ئاسنین === [[File:Inside train station Havana.jpg|thumb|left|بەشی ناوەوەی {{بنز|وێستگەی شەمەندەفەری ناوەندی، هاڤانا|en|Central Railway Station, Havana|lt=وێستگەی شەمەندەفەری ناوەندی}}]] هاڤانا تۆڕێکی هێڵی ئاسنینی دەوروبەری شار، نێوان شارەکان و مەودای درێژی هەیە. هێڵی ئاسنینەکان خۆماڵی کراون و لەلایەن FFCC ({{بنز|هێڵی ئاسنینی کووبا|en|Ferrocarriles de Cuba}})ەوە بەڕێوەدەبرێن. FFCC هاڤانا بە هەموو پارێزگاکانی کووباوە دەبەستێتەوە، و {{بنز|هێڵی ئاسنینی دەوروبەری هاڤانا|en|Havana Suburban Railway}} خزمەتی شارەکە دەکات. وێستگە سەرەکییەکانی شەمەندەفەر بریتین لە: وێستگەی شەمەندەفەری ناوەندی، وێستگەی شەمەندەفەری لا کوبرێ، وێستگەی کازابلانکا، و ئیستاسیۆن دێ تولیپان. لە ساڵی ٢٠٠٤دا قەبارەی ساڵانەی سەرنشینان نزیکەی ١١ ملیۆن بوو،<ref name=Censo_transporte>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.one.cu/aec2009/datos/13TRANSPORTE.pdf |سەردێڕ=Statistical Yearbook of Cuba 2009 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110822200546/http://www.one.cu/aec2009/datos/13TRANSPORTE.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١١}} National Statistics Census of Cuba – Transportation p. 6</ref> بەڵام خواست بە دوو هێندە و نیو بۆ سێ هێندەی ئەم بەهایە خەمڵێنراوە، و قەرەباڵغترین ڕێگا لە نێوان هاڤانا و سانتیاگۆ دێ کووبادایە، کە نزیکەی {{convert|836|km|mi|sp=us}} لە یەکترییەوە دوورن بە هێڵی ئاسنین. لە ساڵی ٢٠٠٠دا یەکێتیی هێڵی ئاسنینی کووبا عەرەبانەی پلە یەکی فەڕەنسیی کڕی کە سیستەمی فێنککەرەوەیان هەبوو. عەرەبانەی نوێی دروستکراوی چینی و ڕووسی بۆ شەمەندەفەری مەودای درێژ لە دەیەی ٢٠١٠دا دەستیان بە کارکردن کرد، و هەندێکیان ئێستا خزمەتگوزاریی دەوروبەری شار پێشکەش دەکەن. لە ساڵانی ١٩٨٠ەکاندا پلان هەبوو بۆ سیستەمێکی {{بنز|ترانزێتی خێرا|en|Rapid Transit|lt=سیستەمی مێترۆ}} لە هاڤانا هاوشێوەی مێترۆی {{بنز|مێترۆی مۆسکۆ|en|Moscow Metro|lt=مۆسکۆ}}، لە ئەنجامی کاریگەریی یەکێتیی سۆڤیەت لە کووبا لەو کاتەدا. توێژینەوەکانی جیۆلۆجی و دارایی کە لەلایەن شارەزایانی کووبایی، چیکی و سۆڤیەتییەوە کرابوون لە ساڵانی ١٩٨٠ەکاندا زۆر پێشکەوتبوون.<ref name=Hav_metro>[http://www.cubanet.org/sindical/news/y07/03290701.html Havana Metro] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120119181627/http://www.cubanet.org/sindical/news/y07/03290701.html |date=19 January 2012 }} Hace unos años parecía que la capital cubana tendría metro, cuando en la década de 1980 los estudios de geología y finanzas realizados por especialistas cubanos y soviéticos iban muy adelantados.</ref> ڕۆژنامەوانی کووبا پڕۆژەی دروستکردنەکە و ڕێگاکەی پیشان دا، کە شارەوانییەکان و گەڕەکەکانی پایتەختی بە یەکەوە دەبەستەوە.<ref name=Hav_metro/> لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٨٠ەکاندا پڕۆژەکە پێشتر دەستی پێکردبوو، هەر میلێک (١.٦ کم) لە هێڵەکە لەو کاتەدا ملیۆنێک دۆلاری تێدەچوو، بەڵام بەهۆی داڕمانی یەکێتیی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١دا پڕۆژەکە دواتر وازی لێ هێنرا.<ref name=Hav_metro/> === نێوان شارەکان === هێڵێکی نێوان شارەکان،{{efn|ئەم زاراوەیە هاوتای ترام وەسف دەکات.}} کە بە {{بنز|هێڵی ئاسنینی کارەبایی هێرشی|en|Hershey Electric Railway}} ناسراوە و لە ساڵی ١٩١٧ دروست کراوە، لە کازابلانکاوە (لەودیوی کەنداوەکە لە هاڤانای کۆنەوە) دەڕوات بۆ هێرشی و پاشان بۆ {{بنز|ماتانزاس|en|Matanzas}}.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Conner Gorry|نووسەر٢=David Stanley|سەردێڕ=Cuba|ناونیشان=https://archive.org/details/cuba00gorr|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Lonely Planet|ژپنک=٩٧٨-١-٧٤٠٥٩-١٢٠-١|پەڕە=[https://archive.org/details/cuba٠٠gorr/page/١٤٢ ١٤٢]}}</ref> === تراموای === [[File:Havana tram surf.jpg|thumb|تۆڕی ترامی هاڤانا لە ساڵی ١٩٥٠دا]] هاڤانا تا ساڵی ١٩٥٢ سیستەمێکی ترامی بەڕێوەدەبرد، کە وەک سیستەمێکی {{بنز|عەرەبانەی ئەسپ|en|horsecar}} بە ناوی Ferro Carril Urbano de la Habana لە ساڵی ١٨٥٨ دەستی پێکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tramz.com/cu/hb/hb.html|سەردێڕ=The Tramways of Cuba|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200121091121/http://www.tramz.com/cu/hb/hb.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٨٦٣ لەگەڵ کۆمپانیای ڕکابەری گواستنەوەدا یەکیگرت وەک Empresa del Ferro-Carril Urbano y Omnibus de La Habana و دواتر لە ساڵی ١٩٠٠ لەژێر دەستی خاوەنە بیانییە نوێیەکاندا بەناوی کۆمپانیای هێڵی ئاسنینی کارەبایی هاڤانا کارەبایی کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tramz.com/cu/hb/hbb.html|سەردێڕ=The Tramways of Cuba|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200122140446/http://www.tramz.com/cu/hb/hbb.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کەمبوونەوەی سەرنشینان بووە هۆی ئیفلاسبوون لە ساڵی ١٩٥٠ و خاوەنی نوێ Autobus Modernos SA وازی لە سیستەمەکە هێنا لە بەرژەوەندیی پاسەکان و عەرەبانە ماوەکانیش لە ساڵی ١٩٥٢ فرۆشران بە ماتانزاس.{{Citation needed|date=December 2021}} === ڕێگاوبانەکان === تۆڕی ڕێگاوبانی شارەکە تا ڕادەیەک بەرفراوانە، و شەقامی فراوان، ڕێگای سەرەکی و ڕێگای گەیشتنی گەورەی بۆ شارەکە هەیە وەک ئەوتۆپیستا ناسیۆناڵ (A1)، {{بنز|کارێتێرا سێنتراڵ (کووبا)|en|Carretera Central (Cuba)|lt=کارێتێرا سێنتراڵ}} و {{بنز|ڤیا بلانکا (کووبا)|en|Via Blanca (Cuba)|lt=ڤیا بلانکا}}. تۆڕی ڕێگاوبانەکان لە سەردەمی ئیسپانییەکانەوە لە قۆناغی دروستکردن و گەشەکردندایە بەڵام بەهۆی کەمیی چاککردنەوەوە ڕووبەڕووی تێکچوونێکی گەورە بووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Transporte publico en La Habana|ناونیشان=http://transporte-publico-en-la-habana.mundoviajero.net/|بڵاوکەرەوە=Mundo Viajero|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|زمان=es|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110903022831/http://transporte-publico-en-la-habana.mundoviajero.net/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێگا خێراکان ({{بنز|ڕێگای خێرا|en|Controlled-access highway|lt=ئۆتۆپیستاکان}}) بریتین لە: * A1 – ئەوتۆپیستا ناسیۆناڵ، لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|سانتا کلارا، کووبا|en|Santa Clara, Cuba|lt=سانتا کلارا}} و {{بنز|سانکتی سپیریتوس، کووبا|en|Sancti Spiritus, Cuba|lt=سانکتی سپیریتوس}}، لەگەڵ بەشی کورتی زیادە لە نزیک سانتیاگۆ و گوانتانامۆ * A4 – ئەوتۆپیستا ئێستێ-ئۆستێ، لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|پینار دێل ڕیۆ|en|Pinar del Río}} * ڤیا بلانکا، بۆ ماتانزاس و {{بنز|ڤارادێرۆ|en|Varadero}} * ڕێگای ئەڵقەیی هاڤانا ({{langx|es|Primer anillo|links=no}})، کە لە {{بنز|تونێلی هاڤانا|en|Havana tunnel|lt=تونێل}}ێکەوە لەژێر دەروازەی کەنداوی هاڤانادا دەست پێدەکات * ئەوتۆپیستا دێل مێدیۆدیا، لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|سان ئەنتۆنیۆ دێ لاس بانیۆس|en|San Antonio de los Baños}} * ئۆتۆپیستایەک لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|مێلێنا دێل سور|en|Melena del Sur}} * ئۆتۆپیستایەک لە هاڤاناوە بۆ {{بنز|ماریێل، کووبا|en|Mariel, Cuba|lt=ماریێل}} == پەروەردە == {{Further|{{بنز|پەروەردە لە کووبا|en|Education in Cuba}}}} {{Recentism|date=December 2021}} [[File:Facultad de Matemáticas y Ciencias de la Computación.JPG|thumb|کۆلێژی بیرکاری و زانستی کۆمپیوتەر، زانکۆی هاڤانا]] حکوومەتی نیشتمانی هەموو بەرپرسیاریەتییەکی پەروەردە لە ئەستۆ دەگرێت، و قوتابخانەی سەرەتایی، ناوەندی، و ڕاهێنانی پیشەیی گونجاو لە سەرتاسەری کووبادا هەن. قوتابخانەکان کوالێتییان جیاوازە و پەروەردە لە هەموو ئاستەکاندا بێبەرامبەر و زۆرەملێیە جگە لە خوێندنی باڵا، کە ئەویش بێبەرامبەرە. زانکۆی هاڤانا، کە لە بەشی ڤێدادۆی هاڤانا هەڵکەوتووە، لە ساڵی ١٧٢٨ دامەزراوە و وەک دامەزراوەیەکی پێشەنگی خوێندنی باڵا لە {{بنز|نیوەگۆی ڕۆژاوا|en|Western Hemisphere}} سەیر دەکرا. ماوەیەکی کورت دوای شۆڕش، زانکۆکە، و هەروەها هەموو دامەزراوە پەروەردەییەکانی تر، خۆماڵی کران. لەو کاتەوە چەندین زانکۆی تریش کراونەتەوە، وەک {{بنز|پۆلیتەکنیکی خۆسێ ئەنتۆنیۆ ئێچێڤێریا|en|Polytechnic José Antonio Echeverría|lt=پەیمانگای باڵای پۆلیتەکنیکی خۆسێ ئەنتۆنیۆ ئێچێڤێریا}} کە تێیدا زۆرینەی ڕەهای ئەندازیارانی ئەمڕۆی کووبای تێدا دەخوێنن. {{بنز|قوتابخانەی نیشتمانیی بالێی کووبا|en|Cuban National Ballet School}} بە ٤,٣٥٠ قوتابییەوە یەکێکە لە گەورەترین قوتابخانەکانی بالێ لە جیهاندا و بەپڕستیژترین قوتابخانەی بالێیە لە کووبا.<ref>{{in lang|es}} [http://www.bohemia.cubasi.cu/2006/04/28/cultura/ballet-formacion-humanista.html La Escuela Nacional de Ballet] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090623000202/http://www.bohemia.cubasi.cu/2006/04/28/cultura/ballet-formacion-humanista.html |date=23 June 2009 }} – La Escuela desarrolla una experiencia única en el mundo, enmarcada en la Batalla de Ideas.</ref> == شوێنەوارەکان و سەنتەرە مێژووییەکان == [[File:James Gay Sawkins - Vista de la Plaza de San Francisco.jpg|thumb|دیمەنی {{بنز|گۆڕەپانی سان فرانسیسکۆ دێ ئاسیس|en|Plaza de San Francisco de Asís|lt=گۆڕەپانی سان فرانسیسکۆ}}ی هاڤانا لە ساڵی ١٨٤١ لەلایەن {{بنز|جەیمس جی. ساوکینز|en|James G. Sawkins}}ەوە]] * '''هاڤانای کۆن (Habana Vieja)''': کرۆکی شاری ڕەسەنی هاڤانا لەخۆدەگرێت. وەک شوێنەوارێکی کەلەپووری جیهانیی یوونێسکۆ ڕاگەیەندرا. * '''{{بنز|مەیدانی ڤیێخا، هاڤانا|en|Plaza Vieja, Havana|lt=پلازا ڤیێخا}}''': گۆڕەپانێکە لە هاڤانای کۆن، شوێنی لەسێدارەدان، ڕێپێوانەکان، شەڕی گا، و ''{{بنز|فیستیڤاڵ|en|Festival|lt=ڤیستیڤاڵەکان}}'' بووە. * '''{{بنز|لا کابانیا|en|La Cabaña|lt=قەڵای سان کارلۆس دێ لا کابانیا}}''': قەڵایەکە کە دەکەوێتە لای ڕۆژهەڵاتی کەنداوی هاڤانا، لا کابانیا سەرنجڕاکێشترین قەڵایە لە سەردەمی ئیسپانییەکاندا، بەتایبەتی دیوارەکانی کە لە کۆتایی سەدەی ١٨ەمدا دروست کراون. * '''{{بنز|کاپیتۆلی نیشتمانیی کووبا|en|National Capitol of Cuba|lt=ئێل کاپیتۆلیۆ ناسیۆناڵ}}''': لە ساڵی ١٩٢٩ وەک ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران دروست کراوە، ئەم بینا زەبەلاحە بە قوبەکەی دەناسرێتەوە، کە زاڵە بەسەر ئاسۆی شارەکەدا. لە ناوەوەیدا سێیەم گەورەترین پەیکەری ناوماڵ لە جیهاندا هەیە، بە ناوی ''La Estatua de la República''. لەم ڕۆژانەدا، بارەگای {{بنز|ئەنجومەنی زانستیی کووبا|en|Cuban Academy of Sciences}} و مۆزەخانەی نیشتمانیی مێژووی سروشتی لە ناو بیناکەدان و گەورەترین کۆمەڵەی مێژووی سروشتی لە وڵاتەکەدا لەخۆدەگرێت. * '''{{بنز|کاستیلۆ دێل مۆرۆ|en|Castillo de los Tres Reyes del Morro|lt=قەڵای ئێل مۆرۆ}}''': قەڵایەکە کە دەروازەی کەنداوی هاڤانا دەپارێزێت؛ قەڵای مۆرۆ بەهۆی هەڕەشەی چەتەکانی دەریا بۆ سەر بەندەرەکە دروست کرا. * '''{{بنز|کاستیلۆ دێ لا ڕیال فوێرسا|en|Castillo de la Real Fuerza|lt=قەڵای سان سەلڤادۆر دێ لا پونتا}}''': قەڵایەکی بچووکە کە لە سەدەی ١٦ەمدا دروست کراوە، لە خاڵی چوونەژوورەوەی ڕۆژاوا بۆ بەندەری هاڤانا، ڕۆڵێکی گرنگی گێڕا لە پاراستنی هاڤانا لە ماوەی سەدەکانی سەرەتای بوونی ئیسپانییەکان. نزیکەی بیست تۆپی کۆن و ئەنتیکەی سەربازی لەخۆدەگرێت. * '''{{بنز|مەسیحی هاڤانا|en|Christ of Havana}}''': پەیکەری مەڕمەڕیی ٢٠ مەتریی مەسیحی هاڤانا (١٩٥٨) لە لای ڕۆژهەڵاتی گردەکەی کەنداوەکەوە شارەکە پیرۆز دەکات، زۆر هاوشێوەی {{بنز|مەسیحی ڕزگارکەر (پەیکەر)|en|Christ the Redeemer (statue)|lt=مەسیحی ڕزگارکەر}}ی بەناوبانگ لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ. * '''{{بنز|شانۆی گەورەی هاڤانا|en|Great Theatre of Havana}}''': ئۆپێراخانەیەکە کە بە تایبەتی بە خاوەندارێتیی تیپی نیشتمانیی بالێی کووبا بەناوبانگە، هەندێک جار میوانداریی نمایشەکانی ئۆپێرای نیشتمانی دەکات. شانۆکە هەروەها وەک هۆڵی کۆنسێرت ناسراوە، هۆڵی {{بنز|گارسییا لۆرکا|en|Federico García Lorca|lt=گارسییا لۆرکا}}، کە گەورەترینە لە کووبا. * '''{{بنز|مالێکۆن، هاڤانا|en|Malecón, Havana|lt=مالێکۆن/دیواری دەریا}}''': ئەو شەقامەیە کە بە درێژایی کەناراوەکانی باکووری شارەکە دەڕوات، لە تەنیشت {{بنز|بەربەستی دەریا|en|seawall}}کەوە. مالێکۆن بەناوبانگترین شەقامی هاڤانایە، بە خۆرئاوابوونەکانی ناسراوە. * '''{{بنز|هۆتێل ناسیۆناڵ دێ کووبا|en|Hotel Nacional de Cuba}}''': هۆتێلێکی نیشتمانیی شێوازی {{بنز|ئارت دیکۆ|en|Art Deco}}یە کە لە ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا وەک کۆمەڵگەیەکی قومار و کاتبەسەربردن بەناوبانگ بوو. * '''{{بنز|مۆزەخانەی شۆڕش (کووبا)|en|Museum of the Revolution (Cuba)|lt=مۆزەخانەی شۆڕش}}''': لە ناو {{بنز|کۆشکی سەرۆکایەتی|en|Presidential Palace}}ی پێشوودایە، لەگەڵ یەختی {{بنز|گرانما (یەخت)|en|Granma (yacht)|lt=گرانما}} کە لە پشت مۆزەخانەکەوە نمایش کراوە. * '''{{بنز|گۆڕستانی کۆڵۆن، هاڤانا|en|Colon Cemetery, Havana|lt=گۆڕستانی کریستۆڤاڵ کۆلۆن}}''': گۆڕستانێک و مۆزەخانەیەکی کراوەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.carilat.de/stories/cubas_necropolis.htm |سەردێڕ=Havana's magnificent necropolis tells a story of wealth and freedom |بڵاوکەرەوە=Carilat.de |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20090801201611/http://www.carilat.de/stories/cubas_necropolis.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێکە لە بەناوبانگترین گۆڕستانەکانی ئەمریکای لاتین، بە جوانی و شکۆمەندییەکەی ناسراوە. گۆڕستانەکە لە ساڵی ١٨٧٦ دروست کراوە و نزیکەی یەک ملیۆن گۆڕی تێدایە. هەندێک لە بەردی گۆڕەکان بە پەیکەرەکانی ڕامۆس بلانکۆس، لە نێوان ئەوانی تردا، ڕازێنراونەتەوە. == کلتوور == === هێماکان === {{Main|{{بنز|نیشانی هاڤانا|en|Coat of arms of Havana}}}} [[File:Coat of arms of La Habana.svg|thumb|upright|نیشانی لا هابانا]] نیشانی هاڤانا لە سێ قەڵا پێکدێت کە نوێنەرایەتیی ئەو سێ قەڵایە دەکەن کە بەرگرییان لە شارەکە دەکرد: قەڵای فوێرسا، قەڵای مۆرۆ و قەڵای پونتا. کلیلەکە نوێنەرایەتیی ئەوە دەکات کە هاڤانا دەروازەی چوونە ژوورەوەی {{بنز|جیهانی نوێ|en|New World}} بووە. قەڵغانەکە، کە لە لایەکەوە بە لقێکی بەڕوو و لە لایەکی ترەوە بە {{بنز|تاجەگوڵینەی لاورێل|en|laurel wreath}} پشتگیری کراوە، هێمایە بۆ هێزی نەتەوەکە، تاجەگوڵینەی لاورێلیش بۆ شەرەف و شکۆمەندییە. ئەم هێمایانە نوێنەرایەتیی مافەکانی مرۆڤ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.opushabana.cu/index.php?option=com_content&view=article&id=260&Itemid=43|سەردێڕ=El escudo de la villa de La Habana|یەکەم=Alicia Melis|دوایین=Cappa|وێبگە=www.opushabana.cu|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220607193212/http://www.opushabana.cu/index.php?option=com_content&view=article&id=260&Itemid=43|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === تەلارسازی === هاڤانا شێوازی جۆراوجۆری تەلارسازی هەیە، لە قەڵاکانی سەدەی ١٦ەمەوە، تا باڵەخانە بەرزە مۆدێرنەکان. بارودۆخی ئێستای زۆرێک لە پێکهاتەکان لە دوای ساڵی ١٩٥٩ەوە تێکچووە یان ڕووخێندراون، لەوانەش ڕووخاندنی {{بنز|مەیدانی ڤاپۆر، هاڤانا|en|Plaza del Vapor, Havana|lt=مەیدانی ڤاپۆر}}، کە لە ساڵی ١٨٣٥ لەلایەن تەلارسازەکەی {{بنز|کۆشکی مارکیزا دێ ڤیلالبا|en|Palacio de la Marquesa de Villalba}}، یۆجێنیۆ ڕاینێری سۆرێنتینۆ، باوکی {{بنز|ئێوخێنیۆ ڕاینێری پیێدرا|en|Eugenio Rayneri Piedra}} تەلارسازەکەی کاپیتۆلیۆی ساڵی ١٩٢٩ دروست کرابوو. مەیدانی ڤاپۆر لە ساڵی ١٩٥٩ لەلایەن حکوومەتی نوێی شۆڕشگێڕەوە ڕووخێندرا.{{efn|مەیدانی ڤاپۆر لە ساڵی ١٩٥٩ ڕووبەڕووی چارەنووسێکی هاوشێوەی بازاڕی خۆراکی پاریس {{بنز|لێ ئال|en|Les Halles}} بووەوە لە ساڵی ١٩٧١دا. لێ ئال، کە نەیدەتوانی کێبڕکێ لە بازاڕی ئابووریی نوێدا بکات و پێویستی بە چاککردنەوەی گەورە هەبوو، ئەو ژینگە ڕەنگاوڕەنگەی کە سەردەمانێک پەیوەست بوو بە ناوچە قەرەباڵغەکەی دوکانەکانی بازرگانانەوە، بە تەواوی نەما کاتێک لێ ئال هەڵوەشێنرایەوە؛ بازاڕی کۆمەڵە گوازرایەوە بۆ دەوروبەری شار لە {{بنز|مەرشێ دێ ئینتێریت ناسیۆناڵ دێ ڕەنجیس|en|Marché d'Intérêt National de Rungis|lt=ڕەنجیس}}. دوو لە کۆشکە شووشە و ئاسنینەکانی بازاڕەکە هەڵوەشێنرانەوە و لە شوێنی تر دووبارە دروستکرانەوە؛ یەکێکیان لە دەوروبەری پاریس لە {{بنز|نۆژەن-سور-مارن|en|Nogent-sur-Marne}}، ئەوی تریان لە {{بنز|یۆکۆهاما|en|Yokohama}}، ژاپۆن.<ref name="auto">Parimage, "Les Halles, The New Heart of Paris". Mairie de Paris and SemPariSeine, July 2012.</ref> لە سەرەتای شۆڕشی ١٩٥٩ فیدڵ کاسترۆ فەرمانی دا بە وەستاندنی هەموو بیناسازییەک لە کووبا، و ڕووخاندنی مەیدانی ڤاپۆر؛ ''وەزارەتی تەندروستیی گشتی'' مەیدانی ڤاپۆری بە ناتەندروست ڕاگەیاند و فرۆشیارەکانی لەسەر زەوییەکانی شەقامی ئامیستاد لە نێوان شەقامەکانی ئێسترێیا و مۆنتێ نیشتەجێ کردەوە کە ئەکادیمیای سەمای مەریخ و بێلۆنای ڕووخێندراو بۆ چەندین ساڵ تێیدا کاری دەکرد. ''پەیمانگای نیشتمانیی پاشەکەوت و نیشتەجێبوون'' (INAV) جێگەی لۆتەری نیشتمانیی باتیستای گرتەوە، کە لەلایەن حکوومەتی شۆڕشگێڕەوە هەڵوەشێنرابووەوە، و لۆتەرییەکی نوێ بۆ کۆکردنەوەی پارە بۆ بیناسازیی نوێ، و بە سەرپەرشتیی پاستۆریتا نونیێز کە پڕۆژەی ئەوەی کرد کە بینایەکی نوێ و مۆدێرن، نەک جیاواز لەوانەی کە لەلایەن {{بنز|خۆسێپ لویز سێرت|en|Josep Lluís Sert}}ەوە پێشنیار کرابوون ساڵێک پێشتر لە {{بنز|پلان پیلۆتۆی هاڤانا|en|Havana Plan Piloto}}ی ١٩٥٥-١٩٥٨ی خۆیدا ئێستا لە شوێنە بەتاڵەکەدا دروست بکرێت.<ref name="fracasados">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://carlosbua.com/los-proyectos-inconclusos-o-fracasados-de-fidel-castro/|سەردێڕ=Los proyectos inconclusos o fracasados de Fidel Castro|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200108124810/http://carlosbua.com/los-proyectos-inconclusos-o-fracasados-de-fidel-castro/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}}{{efn|(INAV) دەزگایەکی دەوڵەتییە کە بە ئامانجی دروستکردنی خانوو بۆ هەموو ئەو کووباییانەی کە نەیانبوو لە ڕێگەی لۆتەرییەوە دروست کرا،<ref name="fracasados"/>}} چەندین داڕمانی بیناکان لە سەرتاسەری شارەکەدا بووەتە هۆی برینداربوون و گیانلەدەستدان بەهۆی کەمیی چاککردنەوەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-17935769|سەردێڕ=Cuba's crumbling buildings mean Havana housing shortage|دوایین=Rainsford|یەکەم=Sarah|ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٢|newspaper=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|زمان=en-GB|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170224132501/http://www.bbc.com/news/world-latin-america-17935769|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.havanatimes.org/?p=112640|سەردێڕ=Old Havana Building Collapse Kills Four - Havana Times.org|وێبگە=www.havanatimes.org|ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠١٥|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170224141543/http://www.havanatimes.org/?p=112640|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== ئیسپانی ==== [[File:Parte lateral del Castillo de la Real Fuerza.jpg|thumb|[[Castillo de la Real Fuerza|قەڵای لا ڕیال فوێرسا]]، ١٥٧٧]] سامانەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە دەهێنرانە ناو هاڤانا و بەناو هاڤانادا تێدەپەڕین چونکە خاڵێکی سەرەکیی گواستنەوە بوو لە نێوان جیهانی نوێ و جیهانی کۆندا. لە ئەنجامدا، هاڤانا قەڵابەندترین شار بوو لە ئەمریکاکاندا. زۆربەی نموونەکانی تەلارسازیی سەرەتایی دەکرێت لە قەڵا سەربازییەکاندا ببینرێن وەک لا فۆرتالێزا دێ سان کارلۆس دێ لا کابانیا (١٥٥٨-١٥٧٧) کە لەلایەن باتیستا ئەنتۆنێلییەوە دیزاین کرابوو و قەڵای مۆرۆ (١٥٨٩-١٦٣٠). ئەمە دەکەوێتە دەروازەی کەنداوی هاڤانا و تێڕوانینێک دەدات لە باڵادەستی و سامانی ئەوکاتە. هاڤانای کۆن هەروەها بە دیوارێکی بەرگری دەپارێزرا کە لە ساڵی ١٦٧٤ دەستی پێکردبوو بەڵام کاتێک لە ساڵی ١٧٦٧ تەواو بوو پێشتر لە سنوورەکانی تێپەڕیبوو، کە بوو بە گەڕەکی نوێی سێنترۆ هابانا. کاریگەریی شێوازە جیاوازەکان و کلتوورەکان دەکرێت لە تەلارسازیی ئیسپانیی هاڤانادا ببینرێت، لەگەڵ کۆمەڵێک جۆراوجۆر لە {{بنز|هونەری مودیخار|en|Mudéjar art|lt=تەلارسازیی مودیخار}}، {{بنز|تەلارسازیی ئیسپانی|en|Spanish architecture|lt=ئیسپانی}}، {{بنز|تەلارسازیی ئیتاڵیا|en|Architecture of Italy|lt=ئیتاڵی}}، {{بنز|تەلارسازیی یۆنانیی کۆن|en|Ancient Greek architecture|lt=یۆنانی}} و {{بنز|تەلارسازیی ڕۆمانی|en|Roman architecture|lt=ڕۆمانی}}. {{بنز|سیمیناری سان کارلۆس و سان ئەمبڕۆسیۆ|en|San Carlos and San Ambrosio Seminary}} (سەدەی ١٨ەم) نموونەیەکی باشە لە تەلارسازیی سەرەتاییی ژێر کاریگەریی ئیسپانی. کڵێسای سەرەکیی هاڤانا (١٧٤٨-١٧٧٧) کە زاڵە بەسەر گۆڕەپانی کاتێدراڵدا (١٧٤٩) باشترین نموونەی بارۆکی کووباییە. لە دەوروبەریدا کۆشکەکانی پێشووی کاونت دێ کاسا-بایۆنا (١٧٢٠-١٧٤٦) مارکیس دێ ئارکۆس (١٧٤٦) و مارکیس دێ ئاگواس کلاراس (١٧٥١-١٧٧٥) هەن. {{بنز|کڵێسای ڕۆحی پیرۆز، هاڤانا|en|Iglesia del Espíritu Santo, Havana|lt=کڵێسای ڕۆحی پیرۆز}} لە ساڵی ١٦٣٨دا تەرخان کرا. ڕۆحی پیرۆز چەندین تابلۆی شایەنی سەرنجی تێدایە لەوانەش مەسیحێکی دانیشتووی دوای-لەخاچدان لەسەر دیواری ڕاست، و کاتاکۆمبەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sacred-destinations.com/cuba/havana-iglesia-del-espiritu-santo|سەردێڕ=Sacred Destinations_havana-iglesia-del-espiritu-santo|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181105202757/http://www.sacred-destinations.com/cuba/havana-iglesia-del-espiritu-santo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە یەکێک لە کۆنترین پەرستگاکانی هاڤانا دادەنرێت و دەوترێت کە سەرنجڕاکێشیی سەرەکییەکەی لە بنەڕەتدا لە سادەیی بیناسازییە بەردینە جوانەکەیدایە.{{citation needed|date=August 2022}} کڵێساکە لە ساڵی ١٦٤٨ نۆژەنکرایەوە و فراوان کرا و پلەی پەرەشی پێدرا. لە سەردەمی ئیسپانییەکاندا گرنگییەکی ناوازەی هەبوو، چونکە بەپێی {{بنز|فەرمانی پاپایی|en|Papal Bull}}یەکی ساڵی ١٧٧٢ و بڕوانامەیەکی شاهانەی ساڵی ١٧٧٣، لەلایەن {{بنز|چارلزی سێیەمی ئیسپانیا|en|Charles III of Spain}}ەوە، بە "Única Iglesia inmune en esta ciudad, construida en 1855." ("تاکە کڵێسای پارێزراو لەم شارەدا، کە لە ١٨٥٥ دروست کراوە") ڕاگەیەندرا، کە واتای ئەوە بوو هەر تاکێکی داواکراو دەیتوانی ئەمپارۆ (پەناگە) تێیدا بدۆزێتەوە لە دژی کردەوەی دەسەڵاتداران یان دادپەروەری. تابلۆیەکی کانزایی لە بناری تاوەری زەنگەکەدا شایەدیی ئەم ڕاستییە دەدات.{{citation needed|date=August 2022}} گەورەترین سەرنجڕاکێشیی کڵێسای ڕۆحی پیرۆز لە ڕوانگەی تەلارسازییەوە لە سادەیی بیناسازییە بەردینە مەرجانییەکەی و نەبوونی ڕازاندنەوەی گرانبەهادایە.<ref name="autogenerated1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.spc.int/DigitalLibrary/Doc/FAME/Reports/Anon_52_Coral_Building_Material.pdf|سەردێڕ=Coral as a Building_Material|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121224062446/http:// ۆس، لە ساڵی ١٦٦٤ فەرمانی دا بە دروستکردنی نەخۆشخانەیەک بۆ ژنان و کڵێسایەکی لکێنراو بەخشرابوو بە {{بنز|فرانسیسی پاولا|en|Francis of Paola|lt=قەشە فرانسیسی پاولا}} کە یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی ڕێبازی کاسۆلیکی ڕۆمانیی {{بنز|مینیمەکان (ڕێبازی ئایینی)|Minim (religious order)|نەخۆشخانەی سان فرانسیسکۆ دێ پاولا بۆ ژنان لە ساڵی ١٦٧٢ دەستی بە کارەکانی کرد، کە بە زۆری لە بارودۆخێکی قەرەباڵغدا پێشوازی لە نەخۆشە دەروونییە ڕەشپێست و سپیپێستەکان دەکرد. دیمەنی خەمۆکی بیناکە و هاواری ژنە نەخۆشەکان وایکردبوو ئەم شوێنە ببێتە شوێنێکی ناسراو لە ناوچەکەدا، بەڵام نەک لەبەر ئەو هۆکارانەی کە نەخۆشخانەکان حەز دەکەن پێی بناسرێن، بەڵکو وەک ئاماژەیەکی خەمناک. لە ڕۆمانی مەزنی کرایۆڵی سەدەی ١٩ەمدا، سێسیلیا ڤالدێس لە نووسینی سیریلۆ ڤییاڤێردێ، کڵێسا-نەخۆشخانەکە چەندین جار ئاماژەی پێدەکرێت چونکە، گوایە، دایکی سێسیلیا لەوێدا بەند کرابوو کاتێک توانای مێشکی لەدەستدا دوای کێشە و نەهامەتییەکانی پەیوەندییە خۆشەویستییەکەی لەگەڵ دۆن کاندیدۆ گامبۆا.}} هەردوو بیناکە لە ساڵی ١٧٣٠ بەهۆی زریانێکەوە بە تەواوی وێران بوون و لە ساڵی ١٧٤٥ بە شێوازی بارۆکی کە ئەمڕۆ دەبینرێت دووبارە دروستکرانەوە و گەورە کران.<ref name=vieja/> ==== نیۆکلاسیک ==== {{بنز|تەلارسازیی نیۆکلاسیک|Neoclassical architecture|ژان-کلۆد نیکۆلا فۆرێستیێ|Jean-Claude Nicolas Forestier}}، سەرۆکی پلاندانانی شارنشینی لە پاریس بۆ ماوەی پێنج ساڵ گوازرایەوە بۆ هاڤانا بۆ هاریکاریکردن لەگەڵ تەلارسازەکان و دیزاینەرانی دیمەنی سروشتی. لە پلاندانانی سەرەکی شارەکەدا ئامانجی ئەوە بوو کە هاوسەنگییەکی گونجاو لە نێوان فۆرمی بیناسازی کلاسیک و دیمەنی سروشتی خولگەیی دروست بکات. ئەو تۆڕی ڕێگاوبانەکانی شارەکەی لە ئامێز گرت و بەیەکەوەی بەستنەوە لە هەمان کاتدا جەختی لەسەر شوێنەوارە دیارەکان دەکردەوە. کاریگەرییەکەی شوێنەوارێکی گەورەی لەسەر هاڤانا بەجێهێشتووە هەرچەندە زۆرێک لە بیرۆکەکانی بەهۆی {{بنز|قەیرانی ئابووریی مەزن|Great Depression|ڤێدادۆ|Vedado|thumb|left|کۆشکی ڤیلالبا، وێنەی ١٨٩٨]] لە ساڵی ١٨٧٥ دروست کراوە، لە ڕێپارتۆ دێ لاس لاس مورایاس، (شریتێکی زەویی فراوان کە دوای ڕووخاندنی دیوارەکانی شار لە ساڵی ١٨٦٣ مایەوە)، کاری تەلارساز یۆجێنیۆ ڕاینێری ئی سۆرێنتینۆ بوو.{{efn|یۆجێنیۆ ڕاینێری ئی سۆرێنتینۆ باوکی {{بنز|ئێوخێنیۆ ڕاینێری پیێدرا|Eugenio Rayneri Piedra}} تەلارسازی {{بنز|کاپیتۆلی نیشتمانیی کووبا|National Capitol of Cuba}} لە دەوروبەری ساڵی ١٨٨٠ کۆشکەکە خاوەندارێتی دەکرا لەلایەن کاونتی کاسا مۆرێ. کارگەی تووتنی "لا فلۆر دێ خۆسێ موریاس" لە بیناکەدا دامەزرا. دواتر، لە ڕێگەی قۆستنەوەی کرێکانەوە، بوو بە خانوویەکی کرێچیانە. لە ساڵی ١٩٥١ هەندێک لە شوێنەکانی تەرخان کران بۆ نیشتەجێبوون. لە نهۆمی سەرەوەیدا، سەنتەری ئیسپانی و سەنتەری ئیسرائیلیی کووبا بارەگایان هەبوو. کۆشکی مارکیزا دێ ڤیلالبا و {{بنز|مەیدانی ڤاپۆر، هاڤانا|Plaza del Vapor, Havana|وێبگە=Facebook|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> موڵکەکە، لە دوای {{بنز|کۆشکی ئالداما|Palacio de Aldama}}، بەهێزترین نموونەی نیۆکلاسیزمی کووباییە. کۆشکی مارکیزا دێ ڤیلالبا لەسەر شێوازی نیۆکلاسیکییە، و لەوانەیە تەنها لە هاڤانا بەراورد بکرێت – بەپێی وتەی ئالینا کاستێلانۆس – بە کۆشکی ئالداما. بەڵام لە کاتێکدا ئەمیان ڕازاندنەوەکە سنووردار دەکات بە باریکیی سروشتی کۆڵۆنەکان، بە کلاسیکترین شێوەی پارتێنۆنی یۆنانی، ئەوی تریان وردەکاریی ڕۆمانی و ڕێنێسانس بەکاردەهێنێت، بۆیە، کەوانەکان لەسەر کۆڵەکەکاندان، و بیناکە بە کۆرنیسێکی بەرچاو تاجدار کراوە. ڕازاندنەوە نیۆکلاسیکییەکە هەروەها دەکرێت لە بەرگی پەنجەرەکاندا ببینرێت، کە شێوەی جێگرەوەی پێدیمێنتی سێگۆشە یان نیوە بازنەیی وەردەگرن، و شووشە بەسەر دەرگاکەدا، هاوشێوەی {{بنز|Palacio de Aldama}} کۆشکێکی نیۆکلاسیکییە کە دەکەوێتە بەرامبەری پێچەوانەی {{بنز|کامپۆ دێ مارتێ، هاڤانا|Campo de Marte, Havana|هۆتێلی ڕۆیاڵ پاڵم (هاڤانا)، دەروازە، نزیکەی ١٩٣٠]] هۆتێلی ڕۆیاڵ پاڵم دەکەوێتە سەر گۆشەی سان ڕافایل و ئیندۆستریا. وەک "ئێدیفیسیۆ لویز. ئی. دێل ڤایێ" کرایەوە، وەک ڕێزێک بۆ گەورە سەرمایەداری شەکر کە خاوەنی بیناکە بوو. هەرچەندە زوو فرۆشرا بە کەسێکی کەنەدی بە ناوی ویڵبێر ئی. تۆدگام، کە گۆڕی بۆ هۆتێلە بەناوبانگەکەی ڕۆیاڵ پاڵم.<ref name="Royal">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|بینای باکاردی]] {{بنز|بینای باکاردی (هاڤانا)|Bacardi Building (Havana)|هاڤانای کۆن|Old Havana}}. بیناکە لەسەر شێوازی {{بنز|ئارت دیکۆ|art deco}}یە کە لە دەیەکانی یەکەمی سەدەی ٢٠ەمدا لە ئاستی نێودەوڵەتیدا باو بوو. بینای باکاردی دیزاین کرابوو بۆ ئەوەی ببێتە بارەگای سەرەکیی کۆمپانیای ڕۆمی {{بنز|باکاردی|Bacardi}}؛ لە سەرەتای ساڵانی ١٩٦٠ەکاندا لەلایەن حکوومەتەکەی کاسترۆوە خۆماڵی کرا. لە ساڵی ٢٠٠١دا، بیناکە لەلایەن کۆمپانیایەکی بیناسازی ئیتاڵییەوە نۆژەن کرایەوە. بەشی ناوەوەی ڕازاندنەوە ڕەسەنەکانی لە مەڕمەڕ و گڕانیتدا پاراستووە. بە یەکێک لە باشترین بیناکانی {{بنز|Art Deco}} لە ئەمریکای لاتین دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بینای لۆپێز سێرانۆ]] لەلایەن تەلارساز ڕیکاردۆ میرا لە ساڵی ١٩٢٩ دیزاین کراوە، کە لە ساڵی ١٩٤١ کتێبفرۆشیی La Moderna Poesia لەسەر شەقامی ئۆبیسپۆ بۆ هەمان خاوەن دیزاین کرد، {{بنز|بینای لۆپێز سێرانۆ|López Serrano Building}} بەرزترین بینای نیشتەجێبوون بوو لە کووبا تا دروستکردنی {{بنز|بینای فۆکسا|FOCSA Building}} لە ساڵی ١٩٥٦دا. دروستکردنی بیناکە لەلایەن خۆسێ ئەنتۆنیۆ لۆپێز سێرانۆوە پێشنیار کرا، کە بڵاوکەرەوەیەک بوو و La Moderna Poesíaی بەڕێوەدەبرد.<ref name=paseosporlahabana>{{بیرخستنەوەی وێب|ئیش=Paseos por la Habana .com |تەلارسازیی مۆدێرنیست|modernist architecture}}، کە بە بینا کوالێتی بەرزەکان ناسراوە، بەشێکی زۆری شارەکەی گۆڕی. نموونەکان بریتین لە {{بنز|هۆتێلی هیلتۆن|Hilton Hotel|بینای ڕادیۆسێنتڕۆ CMQ|Radiocentro CMQ Building}} لە ١٩٥٥ لەلایەن {{بنز|مارتین دۆمینگێز ئێستێبان|Martín Domínguez Esteban}} تەلارسازی {{بنز|FOCSA Building}} لە ١٩٥٦، و {{بنز|بینای دڵنیایی پزیشکی، هاڤانا|Edificio del Seguro Médico, Havana|ئەنتۆنیۆ کینتانا سیمۆنێتی|Antonio Quintana Simonetti}}ەوە.{{citation needed|هۆتێل هابانا لیبرێ دەکەوێتە سەنتەریترین گۆشەی ڤێدادۆوە.]] هۆتێلی {{بنز|تریپ هابانا لیبرێ|Tryp Habana Libre}} یەکێکە لە هۆتێلە گەورەکان لە {{بنز|کووبا|Cuba}}، کە لە {{بنز|Vedado}}، هاڤانا هەڵکەوتووە. هۆتێلەکە ٥٧٢ ژووری هەیە<ref>[http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre Tryp Habana Libre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre |date= ٥ی نیسانی ٢٠٢٣ }} لە کاردابوون و دروستکردنی بینای زیاتر لە سێ نهۆمیان قەدەغە دەکرد. ئەم یاسایە شەش ساڵ دواتر هەموار کرایەوە بۆ فراوانکردنی بیناسازی تا چوار نهۆم چونکە زۆرێک لە پلاندانەران و خاوەن موڵکەکان داوای پێویستیی ڕێگەپێدانیان دەکرد بۆ دروستکردنی بینای بەرزتر لە ناوچەکەدا.<ref name="Muñoz Hernández_1">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین= Muñoz Hernández |یەکەم=R. |ساڵ= ٢٠١١|journal= Arquitectura y Urbanismo |بەرگ=XXXII|ژمارە=١|پەڕەکان= ٨٨–٨٩}}</ref> [[File:Martín Domínguez Esteban FOCSA.jpg|دیمەنی ئاسمانی بینای فۆکسا لە ڕۆژاواوە، بە ڕاڕەوە هەڵواسراوەکانەوە، نزیکەی ١٩٥٨]] {{بنز|FOCSA Building}} بلۆکێکی نیشتەجێبوونە لە گەڕەکی ڤێدادۆی هاڤانا، کووبا. بە ناوی کۆمپانیای بەڵێندەری ''Fomento de Obras y Construcciones, Sociedad Anónima''ەوە ناونراوە، و تەلارسازەکان بریتی بوون لە ئێرنێستۆ گۆمێز سامپێرا (١٩٢١-٢٠٠٤)، مێرسێدێس دایاز (هاوسەرەکەی)، و {{بنز|Martín Domínguez Esteban}} (١٨٩٧-١٩٧٠)، کە تەلارسازی {{بنز|Radiocentro CMQ Building}} بوو. ئەندازیاری پێکهاتەیی لویز سایێنز دوپلاسێ بوو، لە کۆمپانیای Sáenz, Cancio & Martín، و پرۆفیسۆری ئەندازیاری لە {{بنز|زانکۆی هاڤانا|University of Havana}}. ئەندازیارە شارستانییەکان بارتۆلۆمێ بێستارد و مانوێل پادرۆن بوون. گوستاڤۆ بێکێر و فێرناندۆ ئێچ. مێنێسێس ئەندازیاری میکانیکی و کارەبایی بوون، بە ڕێککەوت.<ref name=Fox>Fox, Arthur. "Concrete Apartment House 39 Stories High." Engineering News Record 7/1955:34-37. Print.</ref><ref name=Cuevas /> دەکەوێتە سەر شوێنێک کە سنووردارە بە شەقامەکانی ١٧ و M و شەقامەکانی ١٩ و N لە {{بنز|Vedado}}.<ref name=Cuevas>Juan de las Cuevas Toraya, published in 2001.[http://arquitectura-cuba.blogspot.com/2009/10/edificio-focsa-1956.html arquitecturacuba.blogspot.com] {{Webarchive|right|{{بنز|Antonio Quintana Simonetti}} {{بنز|ئێدیفیسیۆ دێل سێگورۆ مێدیکۆ، هاڤانا|Edificio del Seguro Médico, Havana}}، ١٩٥٨]] {{بنز|ئێدیفیسیۆ دێل سێگورۆ مێدیکۆ|Edificio del Seguro Médico}} بینایەکی بازرگانییە لە ئێل {{بنز|Vedado}}، هاڤانا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|Antonio Quintana Simonetti}}ەوە. ==== دیمەنی شار ==== {{Recentism|upright=1.5 |نەخشەی ناوچەکانی هاڤانا]] هاڤانای هاوچەرخ دەکرێت لە بنەڕەتدا وەک سێ شار لە یەک شاردا وەسف بکرێت: {{بنز|Old Havana}}، {{بنز|Vedado}}، و گەڕەکە نوێیەکانی دەوروبەری.<ref name=":2" /> هاڤانای کۆن، بە شەقامە تەسکەکانی و باڵکۆنە هەڵواسراوەکانیەوە، سەنتەری نەریتیی بەشێکە لە بازرگانی، پیشەسازی، و کاتبەسەربردنی هاڤانا، هەروەها ناوچەیەکی نیشتەجێبوونیشە. بۆ لای ڕۆژاوا بەشێکی نوێتر هەیە، کە چەقی بەستووە لەسەر ناوچەی سەرەوەی شار کە بە {{بنز|Vedado}} ناسراوە، و بووەتە ڕکابەری هاڤانای کۆن بۆ چالاکییە بازرگانییەکان و ژیانی شەوانە. بینای {{بنز|National Capitol Building (Havana)|کارگەی شاهانەی تووتنی پارتاگاس|Real Fabrica de Tabacos Partagás}}، کە یەکێکە لە کۆنترین کارگەکانی جگەرە لە کووبا، لەم ناوچەیەدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ماریاناو|Marianao}} هەیە، کە یەکێکە لە بەشە نوێیەکانی شارەکە، و مێژووەکەی بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی ١٩٢٠ەکان. هەندێک لە تایبەتمەندیی دەوروبەری شار دوای شۆڕش لەدەستچوو، چونکە زۆرێک لە ماڵەکانی دەوروبەری شار لەلایەن حکوومەتی کووباوە خۆماڵی کران بۆ ئەوەی وەک قوتابخانە، نەخۆشخانە، و نووسینگەی حکوومی خزمەت بکەن. چەندین یانەی تایبەتیی دەرەوەی شار گۆڕدران بۆ سەنتەری کاتبەسەربردنی گشتی. {{بنز|میرامار، هاڤانا|Miramar, Havana|قوتابخانەی نێودەوڵەتیی هاڤانا|International School of Havana}} لە گەڕەکی میراماردایە. لە ساڵانی ١٩٨٠ەکاندا زۆر بەش لە {{بنز|Old Havana}}، لەوانەش پلازا دێ ئارماس، بوون بە بەشێک لە پڕۆژەیەکی نۆژەنکردنەوەی پێشبینیکراوی ٣٥-ساڵەی چەندین ملیۆن دۆلاری، بۆ ئەوەی کووباییەکان قەدری ڕابردوویان بزانن و گەشتیاری بەرز بکەنەوە. لە دە ساڵی ڕابردوودا{{which|واتسۆن و قرشەکە|Watson and the Shark}}}} [[File:1920 Centro Asturiano1.jpg|thumb|left|{{بنز|مۆزەخانەی نیشتمانیی هونەرە جوانەکانی هاڤانا|en|Museo Nacional de Bellas Artes de La Habana|lt=مۆزەخانەی نیشتمانیی هونەرە جوانەکان}}، وێنەی ١٩٢٧]] {{بنز|مۆزەخانەی نیشتمانیی هونەرە جوانەکانی هاڤانا|en|Museo Nacional de Bellas Artes de La Habana|lt=مۆزەخانەی نیشتمانیی هونەرە جوانەکان}} مۆزەخانەیەکی هونەرە جوانەکانە کە هونەری کووبایی و نێودەوڵەتی نمایش دەکات. مۆزەخانەکە یەکێک لە گەورەترین کۆمەڵەکانی تابلۆ و پەیکەر لە ئەمریکای لاتین لەخۆدەگرێت و گەورەترینە لە ناوچەی کاریبیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Historia del Museo Nacional|ناونیشان=http://www.museonacional.cult.cu/historia.php|ئیش=Museonacional.cult.cu|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١|زمان=es|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110718163303/http://www.museonacional.cult.cu/historia.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> لەژێر سەرپەرشتی ''وەزارەتی کلتووری کووبا''دا، دوو شوێن داگیر دەکات لە دەوروبەری ''پاسیۆ دێل پرادۆ''ی هاڤانا، ئەمانەش بریتین لە ''کۆشکی هونەرە جوانەکان''، کە تەرخان کراوە بۆ هونەری کووبایی و ''کۆشکی سەنتەری {{بنز|ئاستوریاس|en|Asturias|lt=ئاستوری}}''، کە تەرخان کراوە بۆ هونەری جیهانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Centro Asturiano|ناونیشان=http://www.museonacional.cult.cu/asturiano/historia.php?&id=2|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080212132521/http://www.museonacional.cult.cu/asturiano/historia.php?&id=2|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٠٨|ئیش=MuseoNacional.cult.cu|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> کەلەپوورە هونەرییەکەی لە زیاتر لە ٤٥,٠٠٠ پارچە پێکهاتووە.<ref name="Mario_Muñoz">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(ES) El Alma de la nación no se vende |ناونیشان=http://www.lajiribilla.cubaweb.cu/2001/n12_julio/334_12.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010822182815/http://www.lajiribilla.cubaweb.cu/2001/n12_julio/334_12.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٠١|ئیش=Cubaweb.cu |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٥ەوە پایتەخت میوانداریی بارەگای سەرەکیی {{بنز|دامەزراوەی لودڤیگی کووبا|en|The Ludwig Foundation of Cuba}} دەکات لە ڤێدادۆ، کە لەلایەن کۆکەرەوە ئەڵمانییەکان پیتەر و ئیرێن لودڤیگەوە دامەزراوە، و ڕێکخراوێکی ناحکوومی و قازانج نەویستە بۆ بڵاوکردنەوە و پاراستنی هونەری کووبایی. هونەرمەندە دیارەکانی پەیوەست بە شارەکەوە بریتین لە {{بنز|فێدێریکۆ بێلتران ماسێس|en|Federico Beltrán Masses}}،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.beltranmasses.com/biografia-beltran-masses/ |سەردێڕ=Biografiá |زمان=Spanish |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160513073202/http://www.beltranmasses.com/biografia-beltran-masses/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.stairsainty.com/artist/federico-beltran-masses/ |سەردێڕ=Federico Beltran Masses |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وتەگێڕانەوە=...the only child of Luis Beltran Fernandez Estepona, a former Spanish army officer stationed in Cuba, and Dona Mercedes Masses Olives, the daughter of a doctor from Lleida, Catalonia, who himself had married the daughter of a wealthy Spanish Cuban-landowner. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161108192925/http://www.stairsainty.com/artist/federico-beltran-masses/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{بنز|ڤیکتۆر مانوێل گارسیا ڤالدێس|en|Víctor Manuel García Valdés}}،<ref>Cernuda Art: Victor Manuel Garcia; http://www.cernudaarte.com/artists/victor-manuel-garcia/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200304060333/http://www.cernudaarte.com/artists/victor-manuel-garcia/ |date=2020-03-04 }}. Retrieved 12 September 2015</ref><ref name = AEX>Art Experts: Victor Manuel Garcia (1897–1969); http://www.artexpertswebsite.com/pages/artists/manuel.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180128132636/https://www.artexpertswebsite.com/pages/artists/manuel.php |date=28 January 2018 }}. Retrieved 12 August 2015</ref> و {{بنز|ویفرێدۆ لام|en|Wifredo Lam}}.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lahabana.com/guide/centro-de-arte-contemporaneo-wifredo-lam/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151018234530/http://www.lahabana.com/guide/centro-de-arte-contemporaneo-wifredo-lam/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Centro de Arte Contemporáneo Wifredo Lam|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|وێبگە=Havana City Guide|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref><ref name="afar.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afar.com/places/centro-de-arte-contemporaneo-wifredo-lam-la-habana|سەردێڕ=Centro de Arte Contemporáneo Wifredo Lam|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=www.afar.com|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191212215647/https://www.afar.com/places/centro-de-arte-contemporaneo-wifredo-lam-la-habana|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === هونەرەکانی نمایش === [[File:Ballet Nacional de Cuba.jpg|thumb|left|بالێی نیشتمانیی کووبا نمایش دەکات لە شانۆی گەورەی هاڤانا]] لە بەرامبەر پارکی ناوەندیی هاڤانادا {{بنز|شانۆی گەورەی هاڤانا|en|Gran Teatro de La Habana}} هەیە بە شێوازی {{بنز|تەلارسازیی بارۆک|en|baroque architecture|lt=بارۆک}}، کە شانۆیەکە لە ساڵی ١٨٣٧ دروست کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hashtaginfluence.com/places/grand-theater |سەردێڕ=170 Aniversario Gran Teatro |ئیش=#Influence |ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190108051006/https://hashtaginfluence.com/places/grand-theater |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> ئێستا نیشتمانی {{بنز|بالێی نیشتمانیی کووبا|en|Cuban National Ballet}} و {{بنز|فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی بالێ لە هاڤانا|en|International Ballet Festival of Havana}}یە، کە یەکێکە لە کۆنترینەکان لە جیهانی نوێدا. ڕووبەری پێشەوەی بیناکە بە پەیکەرێکی بەرد و مەڕمەڕ ڕازێنراوەتەوە. هەروەها پارچە پەیکەرسازییەکانی تێدایە لەلایەن {{بنز|جوزێپێ مۆرێتی|en|Giuseppe Moretti}}ەوە،<ref>{{in lang|es}} [https://web.archive.org/web/20071020113649/http://www.radiohc.cu/espanol/turismo/kaleidoscopio/granteatro1.htm Radio Havana-Cuba]- Existen también piezas escultóricas en las cuatro cúpulas del techo realizadas por Giuseppe Moretti.</ref> کە نوێنەرایەتیی خوازەکان دەکەن بۆ وێناکردنی خێرخوازی، پەروەردە، مۆسیقا و شانۆ. شانۆ سەرەکییەکە هۆڵی {{بنز|فێدێریکۆ گارسییا لۆرکا|en|Federico García Lorca|lt=گارسییا لۆرکا}}یە، بە جێگەی دانیشتن بۆ ١,٥٠٠ کەس و باڵکۆنەکانەوە. لە شکۆمەندییەکانی مێژووە دەوڵەمەندەکەی؛ گۆرانیبێژی {{بنز|تێنۆر|en|tenor}}ی ئیتاڵی {{بنز|ئێنریکۆ کاروسۆ|en|Enrico Caruso}} تێیدا گۆرانی وتووە، سەماکاری بالێی ڕووسی {{بنز|ئانا پاڤلۆڤا|en|Anna Pavlova}} سەما تێیدا کردووە، و ئەکتەری فەڕەنسی {{بنز|سارا بێرنهارت|en|Sarah Bernhardt}} نواندنی تێدا کردووە. {{بنز|ئالیسیا ئالۆنسۆ|en|Alicia Alonso}} ''{{بنز|پریما بالێرینا ئاسۆلوتا|en|prima ballerina assoluta}}''یەکی کووبایی و کۆریۆگرافەر بوو کە کۆمپانیاکەی لە ساڵی ١٩٥٥دا بوو بە {{بنز|بالێی نیشتمانیی کووبا|en|Cuban National Ballet|lt=بالێ ناسیۆناڵ دێ کووبا}}.<ref>Mary Clarke and [[David Vaughan (dance archivist)|David Vaughan]] (eds) 1977. ''The encyclopedia of dance & ballet''. Pitmans, London. p. 16.<!--ISSN/ISBN needed--></ref> ئالۆنسۆ لە ساڵی ١٩٢٠ "لە پەراوێزی" هاڤانا لەدایک بووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cubadebate.cu/noticias/2019/10/17/fallece-alicia-alonso-la-prima-ballerina-assoluta-del-ballet-nacional-de-cuba/|سەردێڕ=Alicia Alonso, Prima Ballerina Assoluta of the National Ballet of Cuba dies|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=CUBADEBATE|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191017205533/http://www.cubadebate.cu/noticias/2019/10/17/fallece-alicia-alonso-la-prima-ballerina-assoluta-del-ballet-nacional-de-cuba/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو زیاتر بە ڕۆڵەکانی لە {{بنز|جیزێل|en|Giselle}} و {{بنز|سوویتی کارمن (بالێ)|en|Carmen Suite (ballet)|lt=وەشانی بالێی ''کارمن''}} ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Alicia-Alonso|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100429041909/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/16956/Alicia-Alonso|سەردێڕ=Alicia Alonso &#124; Cuban dancer &#124; Britannica|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٠|وێبگە=www.britannica.com}}</ref> === ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆن === ==== CMQ ==== {{Main|{{بنز|CMQ (کووبا)|en|CMQ (Cuba)}}}} [[File:Radiocentro CMQ logo1950. Havana, Cuba.png|left|thumb|80px]] [[File:Radiocentro CMQ Building. Havana, Cuba.jpg|right|thumb|بینای ڕادیۆسێنتڕۆ CMQ، هاڤانا]] CMQ وێستگەیەکی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی کووبایی بوو کە لە هاڤانا، {{بنز|کووبا|en|Cuba}} هەڵکەوتبوو، کە لە ساڵانی ١٩٤٠ەکان و ١٩٥٠ەکاندا دەگەیشتە بینەران، و بینەر و بیسەرێکی زۆری ڕادەکێشا بە بەرنامەیەک کە لە مۆسیقاوە تا بڵاوکردنەوەی هەواڵ لەخۆدەگرت. دواتر فراوان بوو بۆ تۆڕەکانی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆن. وەک تۆڕێکی ڕادیۆیی ڕکابەرێکی توندی تۆڕی {{بنز|RHC-کادێنا ئازول|en|RHC-Cadena Azul}} بوو. کۆمپانیاکە لە ١٢ی ئازاری ١٩٣٣ لەلایەن میگێل گابریێل و ئانخێل کامبۆوە دامەزرا. دە ساڵ دواتر، لە ١ی ئابی ١٩٤٣، نیوەی لەلایەن گرووپی بازرگانیی {{بنز|گۆار مێسترێ|en|Goar Mestre}}ەوە کڕدرا. لە سەرەتادا، تەنها لە پایتەختدا پەخشی دەکرد و دواتر فراوان بوو بۆ بەشەکانی تری وڵاتەکە. کووبای پێش شۆڕش هەڵگرێکی سەرەتایی تەکنەلۆژیای نوێ بوو، لەوانەش تەلەڤیزیۆن. کووبا یەکەم وڵاتی ئەمریکای لاتین بوو کە تەلەڤیزیۆنی هەبێت. لە کانوونی یەکەمی ١٩٤٦دا وێستگەی CM-21P پەخشێکی ڕاستەوخۆی ئەزموونیی فرە-خاڵی ئەنجامدا. پەخشی بازرگانیی ئاسایی لە تشرینی یەکەمی ١٩٥٠ بە {{بنز|یونیۆن ڕادیۆ تیڤی|en|Unión Radio TV}}ی گاسپار پومارێخۆ دەستی پێکرد. بەدوای ئەمەدا '''CMQ-TV'''ی گۆار مێسترێ ئیسپینۆسا هات لەسەر کەناڵی ٦ لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٠. CMQ بە فەرمی لە ١١ی ئازاری ١٩٥١ دەستی پێکرد، و دەبوو بە پاشکۆیەکی {{بنز|NBC|en|NBC}}. تا ساڵی ١٩٥٤، CMQ-TV فراوان ببوو بۆ تۆڕێکی حەوت وێستگەیی. بە تۆڕی CMQ، کووبا دووەم وڵات بوو لە جیهاندا، تەنها لە دوای ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە تۆڕێکی تەلەڤیزیۆنیی نیشتمانیی هەبێت.<ref name=et>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CFXgj7a55agC&dq=cmq-tv&pg=PA636|سەردێڕ=Encyclopedia of Television |یەکەم١=Horace|دوایین١=Newcomb|یەکەم٢=Museum of Broadcast|دوایین٢=Communications|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Fitzroy Dearborn|ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٩٥٨-٣٩٤-١|via=Google Books}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://cuba1952-1959.blogspot.com/2009_02_01_archive.html|سەردێڕ=Cuba Baseball & TV- 1955 World Series|یەکەم=R.|دوایین=Aranda|ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120302035547/http://cuba1952-1959.blogspot.com/2009_02_01_archive.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەرەتای ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا بە پەخشکردنی ڕۆمانی ''El Derecho de Nacer''، لەلایەن فێلیکس بی. کانیێتەوە، جێگەی وێستگەی ڕکابەر، RHC Cadena Azul گرتەوە. بەم سەرکردایەتییەوەیە کە دووەمین کەناڵی تەلەڤیزیۆنیی کووبایی، CMQ TV، کەناڵی ٦ لەدایک دەبێت. لە سەرەتادا لە شەقامی مۆنتێ بوو، لەسەر گۆشەی پاسیۆ دێل پرادۆ. لە ١٢ی ئازاری ١٩٤٨، ستۆدیۆی ڕادیۆکە گوازرایەوە بۆ {{بنز|بینای ڕادیۆسێنتڕۆ|en|Radiocentro CMQ Building}} لە لا ڕامپا و شەقامی L لە {{بنز|ئێل ڤێدادۆ|en|El Vedado}}.{{citation needed|date=August 2022}} === ڤیستیڤاڵەکان === {{بەرفراوانتر|{{بنز|ڤیستیڤاڵەکان لە هاڤانا|en|Festivals in Havana}}}} ==== ڤیستیڤاڵی فیلم ==== {{Main|{{بنز|ڤیستیڤاڵی فیلمی هاڤانا|en|Havana Film Festival}}}} ڤیستیڤاڵی فیلمی هاڤانا ڤیستیڤاڵێکی کووباییە کە جەخت دەکاتە سەر پێشخستنی سینەماکارانی ئەمریکای لاتین. هەروەها بە ئیسپانی بە ''Festival Internacional del Nuevo Cine Latinoamericano de La Habana'' ناسراوە، و بە ئینگلیزیش بە ڤیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی سینەمای نوێی ئەمریکای لاتینیی هاڤانا.<ref>[https://www.imdb.com/Sections/Awards/Havana_Film_Festival/ Havana Film Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090314235628/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Havana_Film_Festival/ |date=2009-03-14 }} at the [[Internet Movie Database]].</ref> هەموو ساڵێک لە ماوەی مانگی کانوونی یەکەمدا لە شاری {{بنز|هاڤانا|en|La Havana}}، کووبا بەڕێوەدەچێت. یەکەمین ڤیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی سینەمای نوێی ئەمریکای لاتینی لە ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩ بەڕێوەچوو، و زیاتر لە ٦٠٠ دەرهێنەری فیلمی ئەمریکای لاتین وەڵامی یەکەمین بانگەوازیان دایەوە کە لەلایەن {{بنز|پەیمانگای کووبایی بۆ هونەر و پیشەسازیی سینەمایی|en|Cuban Institute of the Cinematographic Art and Industry}} (ICAIC) کرا. دامەزرێنەرەکانی بریتی بوون لە سەرۆکی ICAIC، ئەلفرێدۆ گێڤارا، و سینەماکاران {{بنز|خولیۆ گارسیا ئێسپینۆسا|en|Julio García Espinosa}} و {{بنز|پاستۆر ڤێگا|en|Pastor Vega}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://habanafilmfestival.com/los-fundadores/ |سەردێڕ=Fundadores |وێبگە=Habana Film Festival |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230924174130/http://habanafilmfestival.com/los-fundadores/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەک لە بانگەوازی دامەزراندنیدا دەربڕدراوە، ڤیستیڤاڵەکە ئامانجی ئەوە بوو کە "پەرە بە کۆبوونەوەی بەردەوامی سینەماکارانی ئەمریکای لاتین بدات کە بە کارەکانیان کلتووری هونەریی وڵاتەکانمان دەوڵەمەند دەکەن (...)؛ دڵنیابوون لە پێشکەشکردنی هاوبەشی فیلمە خەیاڵییەکان، دۆکیۆمێنتارییەکان، کارتۆنەکان و ڕووداوەکانی ئێستا (...)، و بەشداریکردن لە بڵاوبوونەوە و سووڕانەوەی نێودەوڵەتیی بەرهەمە سەرەکی و گرنگەکانی سینەماکانمان".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://habanafilmfestival.com/historia/ |سەردێڕ=Fundadores |وێبگە=Habana Film Festival |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171227161407/https://habanafilmfestival.com/historia/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا ڤیستیڤاڵی فیلمی هاڤانا ڕایگەیاند کە دووبارە ئیڤان گیروود وەک سەرۆکی ڤیستیڤاڵەکە دیاری دەکاتەوە. گیروود پێشتر لە ساڵی ١٩٩٤ تا ٢٠١٠ وەک سەرۆک خزمەتی کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cinematropical.com/cinema-tropical/ivan-giroud-reappointed-director-of-the-havana-film-fest |سەردێڕ=Iván Giroud Reappointed Director of the Havana Film Fest |ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|وێبگە=Cinema Tropical |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230929180742/https://www.cinematropical.com/cinema-tropical/ivan-giroud-reappointed-director-of-the-havana-film-fest |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == تەندروستی == {{بەرفراوانتر|{{بنز|چاودێریی تەندروستی لە کووبا|en|Healthcare in Cuba}}}} {{Recentism|date=December 2021}} هەموو دانیشتووانی کووبا دەستڕاگەیشتنیان هەیە بە چاودێریی تەندروستی بێبەرامبەر لە نەخۆشخانەکاندا،<ref name="Harvard">[http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html Harvard Public Health Review/Summer 2002] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110705121500/http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html |date=5 July 2011 }} The Cuban Paradox</ref> پۆلیکلینیکە ناوخۆییەکان، و پزیشکانی خێزانی گەڕەک کە هەر یەکەیان بە تێکڕا خزمەتی ١٧٠ خێزان دەکەن،<ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4583668.stm Medical know-how boosts Cuba's wealth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006055926/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4583668.stm |date=2022-10-06 }} BBC online.</ref> کە ئەمەش یەکێکە لە بەرزترین ڕێژەکانی پزیشک بۆ نەخۆش لە جیهاندا.<ref>[http://hdr.undp.org/statistics/data/indicators.cfm?x=58&y=2&z=1 Commitment to health: resources, access and services] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060718084329/http://hdr.undp.org/statistics/data/indicators.cfm?x=58&y=2&z=1 |date=18 July 2006 }} United Nations Human Development report</ref> سەرەڕای ئەوەش، سیستەمی تەندروستی بەدەست کەمیی پێداویستییەکان، ئامێرەکان و دەرمانەکانەوە دەناڵێنێت کە بەهۆی کۆتایی هاتنی یارمەتییەکانی {{بنز|یەکێتیی سۆڤیەت|en|Soviet Union}} لە سەرەتای ساڵانی ١٩٩٠ەکان و {{بنز|گەمارۆی ئەمریکا بۆ سەر کووبا|en|United States embargo against Cuba|lt=گەمارۆی ئەمریکا}} دروست بووە.<ref name="US embargo">The effects of the U.S. embargo on medicines in Cuba have been studied in numerous reports.<br /> • '''R Garfield and S Santana'''. Columbia University, School of Nursing, New York; [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1380757/ "The impact of the economic crisis and the US embargo on health in Cuba"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200510111538/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1380757 |date=2020-05-10 }} "this embargo has raised the cost of medical supplies and food Rationing, universal access to primary health services" <br /> • '''American Association for World Health'''; [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=8150565&dopt=Abstract Online]. American Association for World Health Report. March 1997. Accessed ''6 October 2006''. Supplementary source : [http://www.apha.org/wfpha/cuba.htm American Public Health Association website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813155121/http://www.apha.org/wfpha/cuba.htm |date=13 August 2006 }} "After a year-long investigation, the American Association for World Health has determined that the U.S. embargo of Cuba has dramatically harmed the health and nutrition of large numbers of ordinary Cuban citizens." <br /> • '''Felipe Eduardo Sixto'''; [http://lanic.utexas.edu/project/asce/pdfs/volume12/sixto.pdf An evaluation of Four decades of Cuban Healthcare] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619225952/http://lanic.utexas.edu/project/asce/pdfs/volume12/sixto.pdf |date=19 June 2010 }}.<br /> "The lack of supplies accompanied by a deterioration of basic infrastructure (potable water and sanitation) resulted in a setback of many of the previous accomplishments. The strengthening of the U.S. embargo contributed to these problems." <br /> • '''Pan American Health organization'''; Health Situation Analysis and Trends Summary [https://www.paho.org/english/sha/prflcub.htm Regional Core Health Data System – Country Profile: CUBA] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016080815/http://www1.paho.org/english/sha/prflcub.htm |date=16 October 2015 }} "The two determining factors underlying the crisis are well known. One is the dissolution of the Soviet Union and the socialist bloc, and the other is the economic embargo the Government of the United States." <br /> • '''Harvard Public Health'''; [http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html Review/Summer 2002 : The Cuban Paradox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110705121500/http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html |date=5 July 2011 }} "Because its access to traditional sources of financing is seriously hindered by the sanctions, which until recently included all food and medicine, Cuba has received little foreign and humanitarian aid to maintain the vitality of its national programs"<br /> • '''''[[The Lancet]]'' medical journal'''; [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=8942780 Role of USA in shortage of food and medicine]. "The resultant lack of food and medicines to Cuba contributed to the worst epidemic of neurological disease this century."</ref> سەرەڕای ئەوەش، {{بنز|ڕێژەی مردنی کۆرپە|en|infant mortality rate}}<nowiki/>ی هاڤانا لە ساڵی ٢٠٠٩دا ٤.٩ بوو بۆ هەر ١,٠٠٠ لەدایکبوونێکی زیندوو،<ref name=Official_census /> ٥.١٢ لە سەرتاسەری وڵاتەکەدا، کە کەمترە لە زۆرێک لە {{بنز|وڵاتی پێشکەوتوو|en|Developed country|lt=وڵاتە پێشکەوتووەکان}}،<ref name=United_Nations>[http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/mortality.htm United Nations World Population Prospects: 2011 revision] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603014657/http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/mortality.htm |date=June 3, 2013 }} – 2011 revision</ref><ref name=Cia>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/library/publications/download/download-2009/index.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150328230723/https://www.cia.gov/library/publications/download/download-2009/index.html|سەردێڕ=CIA World Factbook 2009|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> و نزمترینە لە {{بنز|وڵاتانی تازەپێگەیشتوو|en|Developing country|lt=جیهانی تازەپێگەیشتوودا}}.<ref name= United_Nations /><ref name=Cia /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publico.es/agencias/efe/39756/cuba-tiene-la-menor-mortalidad-infantil-del-mundo-en-desarrollo-segun-unicef |سەردێڕ=Cuba tiene la menor mortalidad infantil del mundo en desarrollo, según UNICEF |ئیش=Público.es |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Publico.es |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130516083703/http://www.publico.es/agencias/efe/39756/cuba-tiene-la-menor-mortalidad-infantil-del-mundo-en-desarrollo-segun-unicef |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڕێوەبردنی سیستەمی چاودێریی تەندروستی بۆ وڵاتەکە تا ڕادەیەکی زۆر لە هاڤانادا چەقی بەستووە. نەخۆشخانەکانی هاڤانا لەلایەن حکوومەتی نیشتمانییەوە بەڕێوەدەبرێن، و هاووڵاتیان نەخۆشخانە و نۆرینگەیان بۆ دیاری دەکرێت کە دەتوانن بۆ چاودێری سەردانیان بکەن.{{Citation needed|date=December 2021}} == وەرزش == [[File:Latinoamericano02.JPG|thumb|{{بنز|یاریگای لاتینۆئەمێریکانۆ|en|Estadio Latinoamericano}}]] زۆرێک لە کووباییەکان هاندەری سەرسەختی وەرزشن و بە تایبەتی حەزیان لە بەیسبۆڵە. تیمی هاڤانا لە {{بنز|زنجیرەی نیشتمانیی کووبا|en|Cuban National Series}} بریتییە لە {{بنز|ئیندۆستریالێس|en|Industriales}}، کە یەکێکە لە سەرکەوتووترین تیمەکان لە پاڵەوانێتییەکەدا. لە ڕابردوودا، هەروەها نوێنەرایەتی کراوە لەلایەن {{بنز|هابانا (خولی کووبایی)|en|Habana (Cuban League)|lt=هابانا}} (لە {{بنز|خولی کووبایی|en|Cuban League}} پێش شۆڕش) هەروەها {{بنز|مێترۆپۆلیتانۆس|en|Metropolitanos}} و لا هابانا لە زنجیرەی نیشتمانیدا. شارەکە چەندین یاریگای وەرزشیی گەورەی هەیە، کە گەورەترینیان {{بنز|یاریگای لاتینۆئەمێریکانۆ|en|Estadio Latinoamericano}}یە، کە ئیندۆستریالێس یاریی تێدا دەکات. چوونە ژوورەوە بۆ بۆنە وەرزشییەکان بە گشتی بێبەرامبەرە، و یارییە کتوپڕەکان لە گەڕەکەکانی سەرتاسەری شارەکەدا ئەنجام دەدرێن. یانە کۆمەڵایەتییەکان لە کەناراوەکان دامەزراوە بۆ وەرزشە ئاوییەکان دابین دەکەن و چێشتخانە و هۆڵی سەمایان تێدایە. * هاڤانا میوانداریی {{بنز|یارییەکانی پانا ئەمریکانی ١٩٩١|en|1991 Pan American Games|lt=١١ەمین یارییەکانی پانا ئەمریکانی کرد لە ساڵی ١٩٩١}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Havana '91 Quadro de Medalhas|ناونیشان=http://www.quadrodemedalhas.com/jogos-pan-Americanos/jogos-pan-Americanos-1991-havana.htm|ئیش=Panamerican Games '91|بڵاوکەرەوە=quadrodemedalhas.com|زمان=pt|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303183434/http://www.quadrodemedalhas.com/jogos-pan-americanos/jogos-pan-americanos-1991-havana.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> یاریگا و دامەزراوەکان بۆ ئەم مەبەستە لە دەوروبەری ڕۆژهەڵاتی شارەکە کە دانیشتووانیان کەم بوو دروستکران. * هاڤانا میوانداریی {{بنز|جامی جیهانیی یەکێتیی نێودەوڵەتیی فیدراسیۆنەکانی گۆڕەپان و مەیدان|en|IAAF World Cup|lt=جامی جیهانیی ئای ئەی ئەی ئێف (IAAF)}} لە گۆڕەپان و مەیدان کرد لە ساڵی ١٩٩٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IAAF WORLD CUP IN ATHLETICS|ناونیشان=http://www.gbrathletics.com/ic/wp.htm|بڵاوکەرەوە=gbrathletics.com|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101226115736/http://gbrathletics.com/ic/wp.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * هاڤانا خوازیار بوو بۆ میوانداریکردنی {{بنز|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٠٨|en|2008 Summer Olympics}} و {{بنز|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠١٢|en|2012 Summer Olympics}}،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Olympic bids: The rivals|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/3068323.stm|بڵاوکەرەوە=BBC.co.uk|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090210040857/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/3068323.stm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام نەخرایە لیستی کۆتاییەوە. * هاڤانا سێ جار میوانداریی {{بنز|سێنترۆباسکێت|en|Centrobasket}}ی کرد، کە بریتی بوون لە ساڵانی ١٩٦٩، ١٩٨٩ و ١٩٩٩. == کەسایەتییە دیارەکان == {{main|{{بنز|پۆل:کەسایەتییەکانی هاڤانا|en|Category:People from Havana}}}} == شارە دەستەخوشکەکان == {{بەرفراوانتر|{{بنز|پێڕستی شارە دەستەخوشکەکانی کووبا#هاڤانا|en|List of twin towns and sister cities in Cuba#Havana}}}} == ئەمانەش ببینە == {{Portal|کاریبی|}} == تێبینییەکان == {{notelist}} == سەرچاوەکان == {{reflist|colwidth=30em}} == کتێبنامە == {{refbegin|26em}} * Eddie Lennon, Julie Napier and Farida Haqiqi. ''Wonderful Havana'' (1st ed.). Cool World Books, updated February 2013. * King, Charles Spencer (2009) ''Havana My Kind of Town''. US: [[CreateSpace]]. {{ISBN|978-1-4404-3269-9}}. * Alicia García Santana. ''Havana: History and Architecture of a Romantic City''. Monacelli, October 2000. {{ISBN|978-1-58093-052-9}}. * Angela, Ferriol Maruaga; ''et al.'': ''Cuba crisis, ajuste y situación social (1990–1996)'', Editorial de Ciencias Sociales, 1998. {{ISBN|978-959-06-0348-8}}. * ''The Rough Guide to Cuba'' (3rd ed.). [[Rough Guides]], May 2005. {{ISBN|978-1-84353-409-9}}. * Barclay, Juliet (1993). ''Havana: Portrait of a City''. London: Cassell. {{ISBN|978-1-84403-127-6}} (2003 paperback edition). گێڕانەوەیەکی گشتگیری مێژووی هاڤانا لە سەرەتای سەدەی ١٦ەمەوە تا کۆتایی سەدەی ١٩ەم. * Carpentier, Alejo. ''La ciudad de las columnas'' (شاری ستوونەکان). پێداچوونەوەیەکی مێژوویی شارەکەیە لەلایەن یەکێک لە گەورەترین نووسەرانی ئەدەبیاتی ئیبیرۆئەمەریکانی، کە خەڵکی ڕەسەنی ئەم شارەیە. * Cluster, Dick, & Rafael Hernández, ''History of Havana.'' New York: Palgrave-MacMillan, 2006. {{ISBN|978-1-4039-7107-4}}. مێژوویەکی کۆمەڵایەتیی شارەکەیە لە ساڵی ١٥١٩ەوە تا ئێستا، کە بە هاوبەشی لەلایەن نووسەر و سەرنووسەرێکی کووبایی دانیشتووی هاڤانا و ڕۆماننووس و نووسەرێکی مێژووی باوی ئەمریکییەوە نووسراوە. * Eguren, Gustavo. ''La fidelísima Habana'' (هاڤانای زۆر دڵسۆز). پەڕتووکێکی وێنەداری بنەڕەتییە بۆ ئەوانەی دەیانەوێت مێژووی لا هابانا بزانن، کە تۆمارە مێژووییەکان، وتارەکان لە خەڵکی ڕەسەن و نا-ڕەسەن، بەڵگەنامەکانی ئەرشیف، و زیاتریش لەخۆدەگرێت. * United Railways of Havana. ''Cuba: A Winter Paradise''. 1908–1909, 1912–1913, 1914–1915 and 1915–1916 editions. New York, 1908, 1912, 1914 and 1915. نەخشەکان، وێنەکان و وەسفی هێڵە کارەباییەکانی دەوروبەری شار و نێوان شارەکان. * "Electric Traction in Cuba". ''Tramway & Railway World'' (London), 1 April 1909, pp.&nbsp;243–44. نەخشە، وێنەکان و وەسفی هێڵی ئاسنینی ناوەندیی هاڤانا. * "The Havana Central Railroad". ''Electrical World'' (New York), 15 April 1909, pp.&nbsp;911–12. Text, 4 photos. * "Three-Car Storage Battery Train". ''[[Electric Railway Journal]]'' (New York), 28 September 1912, p.&nbsp;501. وێنە و وەسفی ئۆتۆمۆبیلە پاترییەکانی کووبا. * Berta Alfonso Gallol. ''Los Transportes Habaneros. Estudios Históricos''. La Habana, 1991. ڕاپرسییەکی یەکلاکەرەوە (بەڵام بێ وێنە یان نەخشە). * James A. Michener and John Kings. ''Six Days in Havana''. University of Texas Press; first edition (1989). {{ISBN|978-0-292-77629-6}}. چاوپێکەوتن لەگەڵ نزیکەی ٢٠٠ کووبایی لە پاشخان و پێگەی زۆر جیاوازدا، و پەیوەندی بەوەوە هەیە کە وڵاتەکە چۆن پێشکەوتووە دوای ٩٠ ساڵ لە سەربەخۆیی لە ئیسپانیا و لەژێر سەرکردایەتیی ٣٠ ساڵەی کاسترۆدا. * تێبینییەکی تری سەرنجڕاکێش دەربارەی ئەو چاپیەی ''لێ نیویۆرک تایمز'': لە لاپەڕە ٥، کورتە هەواڵێک هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات، "پلانەکە بۆ سازدانی پێشانگایەکی پانا-ئەمریکانی لە بوفالۆ بۆ کاتی ئێستا دواخراوە بەهۆی دۆخی ناسەقامگیری هۆشی گشتی لە ئەنجامی ئاڵۆزییەکانی ئیسپانیا-کووبا." سەرۆک {{بنز|ویلیام مەکینلی|en|William McKinley}} تیرۆر کرا لە پێشانگای پانا-ئەمریکانی کاتێک لە کۆتاییدا لە ساڵی ١٩٠١ بەڕێوەچوو. * Cathryn Griffith, ''Havana Revisited: An Architectural Heritage''. W. W. Norton 2010. {{ISBN|978-0-393-73284-9}} * Guadalupe Garcia, ''Beyond the Walled City: Colonial Exclusion in Havana''. 2015, Berkeley: University of California Press. {{ISBN|978-0-520-28604-7}} ([https://web.archive.org/web/20171022224033/https://cubacounterpoints.com/archives/5327 review]). * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Baklanoff |یەکەم=Eric N. |ساڵ=١٩٩٨|chapter=Cuba on the Eve of the Socialist Transition: A Reassessment of the Backwardness-Stagnation Thesis |chapter-url=http://www.ascecuba.org/c/wp-content/uploads/2014/09/v08-31baklanoff.pdf |سەردێڕ=Cuba in Transition, Volume&nbsp;8 |ناونیشان=http://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/ |شوێن=Silver Spring,&nbsp;MD |بڵاوکەرەوە=ASCE |پەڕەکان=٢٦٠–٢٧٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٦٤٩٠٨٢-٧-٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230406061627/https://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Smith |یەکەم١=Kirby |دوایین٢=Llorens |یەکەم٢=Hugo |ساڵ=١٩٩٨|chapter=Renaissance and Decay: A Comparison of Socioeconomic Indicators in Pre-Castro and Current-Day Cuba |chapter-url=http://www.ascecuba.org/c/wp-content/uploads/2014/09/v08-30smith.pdf |سەردێڕ=Cuba in Transition, Volume&nbsp;8 |ناونیشان=http://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/ |شوێن=Silver Spring, MD |بڵاوکەرەوە=ASCE |پەڕەکان=٢٤٧–٢٥٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٦٤٩٠٨٢-٧-٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230406061627/https://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/}} {{refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Sister project links|voy=Havana}} * {{YouTube|jOUTPSnJ_fA|Alameda de Paula, old havana, the first promenade that had the capital of Cuba}} * [https://aap.cornell.edu/news-events/mart-n-dom-nguez-esteban Martín Domínguez Esteban] * [https://elpais.com/elpais/2018/01/05/eps/1515153311_985252.html La sombra del arquitecto Martín Domínguez Esteban] * [https://www.youtube.com/watch?v=su_VxdXN-wE Exploring Havana: The tallest building in Cuba, El Focsa.] * [https://www.nyc10009.com/focsa-havana FOCSA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana |date=12 December 2021 }} * [https://web.archive.org/web/20071219014124/http://concise.britannica.com/ebc/article-9355074/Alicia-Alonso Alicia Alonso entry], Concise Encyclopædia Britannica; accessed 5 May 2014. * [https://web.archive.org/web/20050306163804/http://www.abt.org/education/archive/ballets/carmen_alonso.html Profile], ABT Original Carmen premiere, abt.org; accessed 5 May 2014. * [https://web.archive.org/web/20051026100328/http://www.abt.org/education/archive/ballets/theme_and_variations.html ABT Original Theme and Variations], abt.org; accessed 5 May 2014. * ڤیدیۆ: [http://danceinteractive.jacobspillow.org/dance/alicia-alonso-erik-bruhn گرتە ڤیدیۆییەکانی ئەرشیف]، ئالۆنسۆ و {{بنز|ئێریک بروون|en|Erik Bruhn}} نمایشکردنی "پا دێ دوو" (Pas de Deux) لە ''جیزێل''، بەشی دووەم (١٩٥٥) لە جەیکۆبس پیلۆ * ڤیدیۆ: [https://www.bbc.co.uk/programmes/p035smnl ''شایەتحاڵ: خانمی یەکەمی بالێی کووبایی'']، چاوپێکەوتن پەخشکراوە لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥، لە {{بنز|خزمەتگوزاریی جیهانیی بی بی سی|en|BBC World Service}} {{Wikisource|1911 Encyclopædia Britannica/Havana}} {{Navboxes |title= Articles relating to Havana |list= {{Havana}} {{Havana municipalities}} {{Provinces of Cuba|+capitals}} {{List of North American capitals}} {{Havana landmarks|state=collapsed}} {{Pan American Games host cities}} {{World Heritage Sites in Cuba}} {{Cuba topics}} }} {{Havana landmarks|state=collapsed}} {{Authority control}} <!--Don't move the STANDARD empty space after pipe in cat:havana--> {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا}} [[پۆل:هاڤانا| ]] [[پۆل:پایتەختەکان لە باکووری ئەمریکا]] [[پۆل:پایتەختەکانی کاریبی]] [[پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکان لە کووبا]] [[پۆل:پارێزگاکانی کووبا]] [[پۆل:شوێنەوارەکانی کەلەپووری جیهانی لە کووبا]] [[پۆل:ئەو شوێنە دانیشتوواندارانەی لە ساڵی ١٥١٥ دامەزراون]] [[پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١٦ەم لە کووبا]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ١٥١٥ لە ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانی]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ١٥١٥ لە باکووری ئەمریکا]] [[پۆل:پایتەختەکانی ئەمریکای باکوور]] f307vsuu7f8mpwf222eli43xackcd4g 0 127416 1660388 1648473 2026-09-04T13:34:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1660388 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox film | name = دایکی ھیند | image = Mother India poster.jpg | caption = پۆستەری فیلم | alt = | director = [[مەحبووب خان]] | producer = مەحبووب خان | writer = مەحبووب خان{{ھن}}[[وەجاھەت میرزا]]{{ھن}}[[س. عەلی ڕەزا]] | starring = [[نەرگز(نەرگز)|نەرگز]]{{ھن}}[[سونێل دەت]]{{ھن}}[[ڕاجێندرا کومار]]{{ھن}}[[ڕاج کومار]] | music = [[Naushad]] | cinematography = [[فەرەیدوون ئیرانی]] | editing = شەمسودین قادری | studio = مەحبووب پرۆدەکشن | released = {{Film date|١٩٥٧|١٠|٢٥|ھیندستان|df=y}} | runtime = ١٧٢ خوولەک | country ={{flag|India}} | language = [[ھیندی]] | budget = | gross = }} '''دایکی ھیند''' (بەئینگلیزی: '''mother india''') فیلمیکی تراژیدی - درامی ھیندییە لە ساڵی ١٩٥٧ بەرھەمھێنراوە، لە ڕۆڵگێڕانی نەرگز و سونێل دەت و راجێندرا کومار و راج کومار. فیلمەکە لەدەرھێنانی مەحبوب خانە و لە نێوان باشترین ٢٥ فیلمی [[بۆلیوود]] دادەنرێت لە مێژوودا. یەکەمین فیلمی ھیندییە کە نێردرا بۆ [[خەڵاتی ئۆسکار]] وە فیلمەکە بووە یەکێک لەپێنج پاڵێوراوە کۆتاییەکانی خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین فیلمی بیانی بەڵام لەکۆتاییەکاندا بەجیاوازی یەکدەنگ شکستیھێنا. == کاست == * نیرگز [[nargiz]] رۆلی رادھا و پالەوانی فیلمەکە * سونیل دەت [[sunil dutt]] رۆلی بیرجو کوری بچووکی رادھا * راجندرا کۆمار [[Rajendra Kumar]] رۆلی رامو کوری گەورەی رادھا * راج کۆمار [[raj kumar]] رۆلی مێردی رادھا * [[Kanhaiyalal]] رۆلی لالا * [[Jilloo Maa]] رۆلی خەسووی رادھا == چیرۆکی فیلم == چیرۆکی فیلمەکە باسی کاتێک ئەکا کە پڕۆژەیەکی ئاو دروست کردنی کۆتای دێت و بانگی رادھا (نیرگز) ئەکەن ئەو پڕۆژەیە بکاتەوە و ئەویش ڕابردووی خۆی بیر ئەکەوێتەوە کە تازە ھاوسەرگیری کردبوو. ھاوسەرگیری نیوان رادھا و شابوو بەم شێوەیە دەبێت کاتێک دایکی رادھا قەرزێکی زۆری دایکی شابووی لەسەرە و ناتوانی بیداتەوە بۆیە خەڵک و دەم سپی گوندەکە داوا دەکەن کە رادھا بدرێت بە کورە تاقانەکەی دایکی شەبوو واتا شابوو کاری شابوو کشتوکاڵ بوو لە زەویکی تەواو بەرداوی و ناخۆش دا. دواتر ڕۆژێک لە کاتی کارکردنا دەستی شابوو بەر تاشە بەردێکی گەورە دەکەوی و ناچار دەبن دەستی ببڕنەوە کە دوای ئەوە ناتوانی ئیش بکات ھەست بە شەرمەزاری ئەکات کە لە بەروبوومی ژنەکەی ئەخوات و دەرەبەگی ئەو ناوچەیە بە ناوی لالا زۆر فشار ئەخاتەسەری بۆیە بڕیار ئەدات گوندەکە جی بھێڵێ و سەری خۆی ھەڵگری دوای ماوەیک لە سەرھەڵگرتنی شابووی مێردی ڕادھا منداڵە بچوکەکەی و خەسووی کۆچی دوای ئەکەن و تەنھا رادھا و ھەردسێ کوڕەکەی ئەمێنن دوای ماوەیک ڕەشەبایەکی بەھیز و لافاوێکی بەھێز ھەڵدەکات و تەواوی لادێکە تێک ئەدات لالا دەستی یارمەتی بۆ رادھا درێژ ئەکات لە بەرامبەر جەستەی رادھا بەڵام ئەو بە توندی ڕەتی ئەکاتەوە و منداڵی چوارەمی ئەبێتە قوربانی ڕەشەبا و لافاوەکە لەگەڵ ئەوەی زۆربەی خەڵکی لادێکھ بڕیاری جێھێشتنی لادێکە ئەدەن بەڵام ڕادھا بڕیار ئەدات بمێنێتەوە و خانۆکەی چاک بکات. دوای چەندھا ساڵ بیرجو و رامو ھەردوو کوڕەکەی ڕادھا گەورە بوون و ڕامو کوڕە گەورەکە کەسێکی لەسەرخۆ دەرکەوت و دوای ماوەیەک ھاوسەرگیری کرد بەڵام بیرجو کوڕێکی سەرشێتی لێ دەرچوو دوای زۆربەی کچانی لادێکە کەوتبوو بەتایبەت کچەکەی لالا، ئەم توڕەێی بیرجو لە کۆتای دا خەتەر بوو. دوای ماوەیەک بیرجو ھێرش ئەکاتە سەر لالا و پاوانی ھاوسەرگیری دایکی کە وەک رەھنێک لای لالا ئەبێت ئەیدزێ دواتر بیرجو لە گوندەکە ئەچێتە دەرەوە و ئەبێتە ڕێگر بەڵام دایکی بەڵێنی لێ وەر ئەگرێ کە زەرەری بوو ماڵی لالا نەبێ دوای ماوەیک روپای کچی لالا ھاوسەر گیری ئەکات و بیرجو لە ڕۆژی ھاوسەرگیری خۆی و عەسابەکەی دین ھاوسەرگیریەکە تێک ئەدەن و بیرجو حەقی ئەوەی لالا بەسری ھێنان لەو ڕۆژەیا لالا ئەکوژیت و کچەکەی ئەفڕێنێت لە کاتێک بە ئەسپ کچە ئەفڕێنێ رادھای دایکی بیرجو فیشەکێک ئەنێت بە بیرجوەوە و ھەر لە باوشی خۆی گیان لەدەست ئەدات و فیلمەکە ئەگڕێتەوە سەرتا کاتێک ڕادھا پیرە و پڕۆژە ئاوەکە ئەکاتەوە و ئاو ئەچێتە ناو کێڵگەکان. == سەرچاوەکان == * [[:en:Mother India|Mother India]] {{تووڵی دەروازە|فیلم|ژن|ھیندستان|بۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Mother India}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمە ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی]] [[پۆل:فیلمە دووبارە دەرھاتووە ھیندیەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان]] [[پۆل:فیلمە نایابە ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی برا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی چینە کۆمەڵایەتییەکان]] [[پۆل:ڕیالیزمی کۆمەڵایەتی لە فیلم]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە کێڵگەدا ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمە درامییەکان بە زمانی ھیندی]] [[پۆل:فیلمە دراما ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمە فێمینیستەکانی ھیندستان]] [[پۆل:فیلمە ھیندییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] cryb4s9r7k0gdcwuz7bhzfq2n5l0hvy 14 129004 1660870 1111153 2026-09-04T21:20:45Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660870 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Construction materials}} [[پۆل:نژیاروانی]] [[پۆل:کردنەوە]] [[پۆل:ماددەکان]] [[پۆل:ئەندازیاریی بینا]] [[پۆل:باخەوانی]] [[پۆل:بنیاتنان]] 66hkdms8k5jkp5ahr6opm3qn0clpa1u 0 129452 1660460 1358344 2026-09-04T15:00:47Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660460 wikitext text/x-wiki {{زانیاریی زانا | وێنە = Armen Firman Abbás Ibn Firnás (MUNCYT, Eulogia Merle).jpg | قەبارەی وێنە = | لیدوان = | سەردێڕ = عەبباس کوڕی فیرناس | ناو = عەبباس کوڕی فیرناس | ناوی تەواو = ئەبولقاسم عەبباس کوڕی فیرناس بن ویرداس تاکورینی | ناوەکانی تر =عباس بن فرناس ([[عەرەبی]]) | ڕێکەوتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = تاکورنا، [[ڕۆندە]]، [[ئەندەلوس]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | سەردەم = [[سەردەمی زێڕینی ئیسلام]] | ناوچە = [[ئەندەلوس]] | قوتابخانە = | بایەخە سەرەکییەکان = | بیرۆکە بەرچاوەکان = | کارە دیارەکان = ھەوڵدانی فڕین | کاریگەر بووە بە = | کاریگەری بووە لەسەر = }} '''ئەبولقاسم عەبباس کوڕی فیرناس کوڕی ویرداس تاکورینی'''<ref>« Ibn Firnas ('Abbâs) » by Ahmed Djebbar, ''Dictionnaire culturel des science'', by Collective under the direction of Nicolas Witkowski, Du Regard Editions, 2003, ISBN 2-84105-128-5.</ref><ref name="Lynn White 1961, 100f.">Lynn Townsend White, Jr. (Spring, 1961).</ref> لە ڕۆندا لە ئیسپانیا لە دایک بووە، لە سەردەمی خەلافەتی ئومەوی لە ئەندەلوس، بەوە بەناوبانگ بوو کە یەکەم کەس بووە ھەوڵی فڕینی داوە.<ref name="Lienhard"><span class="citation episode">"'Abbas Ibn Firnas". </span></ref><ref name="Lynn White 1961, 100f."/> ھەروەھا شاعیریش بوو، زاناش بوو بە بیرکاری و گەردوونناسی و کیمیا. ئیبن فەرنای لە ڕۆژاوادا بە لاتینی ناسراوە بە ('''Armen Firman''') <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.muslimheritage.com/topics/default.cfm?ArticleID=815 |سەردێڕ=Arabic and Islamic Names of the Moon Craters ''MuslimHeritage 9-28-07'' |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131016113328/http://www.muslimheritage.com/topics/default.cfm?ArticleID=815 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>، لەگەڵ ئەوەش چەند سەرچاوەیەکیش ھەن دەڵێن کە ئەمانە دوو کەسی جیاوازن.<ref name="Lienhard"/><ref name="1001 Inventions Heritage"><span class="citation" id="CITEREFT_S_Al-Hassani">T S Al-Hassani، Salim؛ Elizabeth Woodcock & Rabah Saoud، ''1001 Inventions-Muslim Heritage in Our World Second edition'' (الطبعة 2007)، Foundation for Science Technology and Civilisation، ISBN&nbsp;978-0-9552426-1-8</span><span class="citation"></span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Far.wikipedia.org%3A%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3+%D8%A8%D9%86+%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%A7%D8%B3&rft.aufirst=Salim&rft.aulast=T+S+Al-Hassani&rft.au=T+S+Al-Hassani%2C+Salim&rft.btitle=1001+Inventions-Muslim+Heritage+in+Our+World%0ASecond+edition&rft.edition=2007&rft.genre=book&rft.isbn=978-0-9552426-1-8&rft.pub=Foundation+for+Science+Technology+and+Civilisation&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">&nbsp;</span> وسائط <code>&#x7C;coauthors=</code> تم تجاهلها (مساعدة)</ref> == ژیانی == [[پەڕگە:Puente_de_Abbas_Ibn_Firnas.jpg|وێنۆک|پردی عەبباس کوڕی فیرناس لە قورتوبە.]] عەبباس کوڕی فیرناس لە (تاکورنا) لە ڕۆندە، لە خێزانێکی بە ڕەگەز ئەمازیغی<ref>[http://www.uh.edu/engines/epi1910.htm جامعة هيوستن - عباس بن فرناس]</ref> لە بەنی ئومەییە،<ref name="المغرب في حلي المغرب">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://shamela.ws/browse.php/book-6633 |سەردێڕ=المغرب في حلي المغرب لابن سعيد المغربي |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170318190432/http://shamela.ws/browse.php/book-6633#page-295 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر لە قورتوبە ژیاوە و خوێندویەتی، و شارەزا بووە لە فەلسەفە و کیمیا و گەردونناسی. ھاوسەردەمی ئەلحەکەم بن ھوشام و کوڕەکەی عەبدولڕەحمان و نەوەکەشی محەممەد بووە،<ref>[[عباس بن فرناس#تراجم إسلامية|عنان 1970]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>266</span></ref> زیرەک بوو، ھەتا عەبدولڕەحمان کردبووی بە مامۆستای خۆی لە گەردونناسی.<ref>[[عباس بن فرناس#دولة الإسلام في الأندلس، الجزء الأول|عنان 1997]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>281</span></ref> ناویان دەنا (حكيم الأندلس) حەکیمی ئەندەلوس.<ref>[http://www.hiramagazine.com/archives/title/555 مجلة حراء - عباس بن فرناس، أول رائد فضاء في التاريخ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112003317/http://www.hiramagazine.com/archives/title/555 |date=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ }}</ref> شاعیریش بوو، توانی کتێبی (العروض)ی خەلیل بن ئەحمەدی فەڕاھیدی لێک بداتەوە.<ref name="المقري374">[[عباس بن فرناس#نفح الطيب من غصن الأندلس الرطيب-المجلد الثالث|المقري 1968]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>374</span></ref> ناوبانگی ئیبن فەرناس دەگەڕێتەوە بۆ ئەو داھێنانانەی کە پێش سەردەمەکەی کەوتووە، ئیبن فەرناس تاوانبار کرا بە کوفر و بێ دینی، و دادگایی کرا لە مزگەوتی قورتوبە، بەرامبەر گشتی، کە کۆتایی ھات بە بێتاوان کردنی کە تاوانبار کرابوو بە چەند سکاڵایەک و نەزانی.<ref>[[عباس بن فرناس#تراجم إسلامية|عنان 1970]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>269</span></ref> کۆچی دوایی کرد لە کۆتاییەکانی سەردەمی ئەمیر (محەممەد بن عەبدولڕەحمان). == کارەکانی == ئیبن فەرناس کاتژمێرێکی ئاوی درووست کرد ناسراو بوو بە ناوی (الميقاتة)، و گەیشتە ڕێگەی خۆی بۆ درووستکردنی شووشەی ڕوون لە بەرد،<ref name="المقري374"/> ھەروەھا چاویلکەی پزیشکیشی دروست کردووە، ھەروەھا ئامێری (Armillary sphere)یش<ref>[[عباس بن فرناس#تراجم إسلامية|عنان 1970]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>267</span></ref> کە پێکدێت لە زنجیرەیەک ئەڵقە، جووڵانی ھەسارەکان و ئەستێرەکان دەنوێنێ، و پەرەی بە ڕێگەیەک داوە بۆ بڕینی بەردی کوارتز لە ئەندەلوس بێ ئەوەی لە ئەندەلوسەوە بینێرن بۆ میسڕ تا بیبڕن.<ref name="Lynn White 1961, 100f."/><ref name="Lienhard"/> لە ماڵەکەیدا، ئیبن فیرناس ژوورێکی درووستکرد وەکو نمونەیەک کە ڕوواڵەتی ئاسمان بدات، تیایدا ئەستێرەکان و ھەسارەکان و برووسکەکان،<ref name="المقري374"/> کە چەند تەکنەلۆژیایەک بەڕێوەی دەبرد لە ژێر ماڵەکەی. بەڵام مەزنترین داھێنانەکانی، بریتییە لە بەکارھێنانی دوو باڵ بۆ ھەوڵدانی فڕین، کە مەقەڕڕی باسی لێوە کردووە،<ref name="Lynn White 1961, 100f."/> تا پێش (إلمر المالمسبوري) بکەوێت لە فڕین بە فڕۆکەی (Glider) لە  ئینگلتەرا نێوان ساڵانی ١٠٠٠-١٠١٠ کە کەسی نەبنیەوە دۆکیومێنتی بکات.<ref name="Lynn White 1961, 100f."/> == ڕیزلێنانی == بەم دواییانە، بە ڕێزگرتن لە ناوی، دەمە ھەیڤێک بەناوی ئەو کراوە.<ref>[http://planet4589.org/astro/lunar/Craters Lunar Nomenclature]</ref> ھەروەھا پەیکەرێکیشی بۆ درووستکراوە بەرامبەر فڕۆکەخانەیەک لە بەغدا، لەسەری نووسراوە "یەکەم فڕۆکەوانی عەرەبی لە ئەندەلوس لە دایک بووە". لیبیاش چاپیکی پۆستەیی بەناوی ئەو دەرکرد، ھەروەھا میوانخانەیەکی فڕۆکەخانە لە تەڕابلوس، ھەروەھا فڕۆکەخانەی باکووری بەغدا بەناو کراوە.<ref>[http://www.uragency.net/2012-03-11-16-31-52/2012-03-11-16-34-21/13586-2012-11-26-06-39-09.html وكالة أور الإخبارية - ديالى تحول مطار ابن فرناس الى مدينة رياضية] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141101210944/http://www.uragency.net/2012-03-11-16-31-52/2012-03-11-16-34-21/13586-2012-11-26-06-39-09.html |date= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ }}</ref> و لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١١، پردی عەبباس بن فیرناس درووست کرا لە قورتوبە لەسەر دەریاچەی دۆڵی گەورە، لە ناوەڕاستەکەی پەیکەرێکی ئیبن فیرناس درووستکراوە دوو باڵی پێوە جێگیر کراوە کە درێژ دەبنەوە تا کۆتاییەکانی پردەکە، ئەمیش بە نەخشەکێشانی ئەندازیار (خوسيه لويس مانثاناريس خابون).<ref name="cita_abc"><span class="citation web">[http://cordoba.abc.es/20110114/cordoba/abcp-abre-noveno-puente-cordoba-20110114.html "Hoy se abre el noveno puente de Córdoba hacia una ronda inacabada"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120416095002/http://cordoba.abc.es/20110114/cordoba/abcp-abre-noveno-puente-cordoba-20110114.html |date=١٦ی نیسانی ٢٠١٢ }}. 14 January 2011<span class="reference-accessdate">. اطلع عليه بتاريخ 14 January 2011</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Far.wikipedia.org%3A%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3+%D8%A8%D9%86+%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%A7%D8%B3&rft.btitle=Hoy+se+abre+el+noveno+puente+de+C%C3%B3rdoba+hacia+una+ronda+inacabada&rft.date=14+January+2011&rft.genre=book&rft_id=http%3A%2F%2Fcordoba.abc.es%2F20110114%2Fcordoba%2Fabcp-abre-noveno-puente-cordoba-20110114.html&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">&nbsp;</span></ref> و لە ڕۆندا، سەنتەرێکی گەردونناسی کراوەتەوە ناوی ئەو لەخۆدەگرێت. == پەراوێزەکان == <div class="reflist reflist-cols reflist-cols2"> <references /></div> == سەرچاوەکان == * أبو الحسن على بن موسى بن سعيد المغربي الأندلسي (المتوفى: 685هـ)، الكتاب: المغرب في حلى المغرب، المحقق: د. شوقي ضيف، الناشر: دار المعارف - القاهرة، الطبعة: الثالثة، 1955، عدد الأجزاء: 2 * <span class="citation book" id=".D9.86.D9.81.D8.AD_.D8.A7.D9.84.D8.B7.D9.8A.D8.A8_.D9.85.D9.86_.D8.BA.D8.B5.D9.86_.D8.A7.D9.84.D8.A3.D9.86.D8.AF.D9.84.D8.B3_.D8.A7.D9.84.D8.B1.D8.B7.D9.8A.D8.A8">المقري، أبو العباس أحمد بن محمد بن أحمد (1988). </span><span class="citation book" id=".D9.86.D9.81.D8.AD_.D8.A7.D9.84.D8.B7.D9.8A.D8.A8_.D9.85.D9.86_.D8.BA.D8.B5.D9.86_.D8.A7.D9.84.D8.A3.D9.86.D8.AF.D9.84.D8.B3_.D8.A7.D9.84.D8.B1.D8.B7.D9.8A.D8.A8">''نفح الطيب من غصن الأندلس الرطيب - المجلد الثالث''. </span><span class="citation book" id=".D9.86.D9.81.D8.AD_.D8.A7.D9.84.D8.B7.D9.8A.D8.A8_.D9.85.D9.86_.D8.BA.D8.B5.D9.86_.D8.A7.D9.84.D8.A3.D9.86.D8.AF.D9.84.D8.B3_.D8.A7.D9.84.D8.B1.D8.B7.D9.8A.D8.A8">دار صادر، بيروت.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Far.wikipedia.org%3A%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3+%D8%A8%D9%86+%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%A7%D8%B3&rft.au=%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%B1%D9%8A%2C+%D8%A3%D8%A8%D9%88+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3+%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF+%D8%A8%D9%86+%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF+%D8%A8%D9%86+%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF&rft.aufirst=%D8%A3%D8%A8%D9%88+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3+%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF+%D8%A8%D9%86+%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF+%D8%A8%D9%86+%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF&rft.aulast=%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%B1%D9%8A&rft.btitle=%D9%86%D9%81%D8%AD+%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%8A%D8%A8+%D9%85%D9%86+%D8%BA%D8%B5%D9%86+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3+%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B7%D9%8A%D8%A8+-+%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%AF+%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB&rft.date=1988&rft.genre=book&rft.pub=%D8%AF%D8%A7%D8%B1+%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%8C+%D8%A8%D9%8A%D8%B1%D9%88%D8%AA&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">&nbsp;</span> * <span class="citation book" id=".D8.AF.D9.88.D9.84.D8.A9_.D8.A7.D9.84.D8.A5.D8.B3.D9.84.D8.A7.D9.85_.D9.81.D9.8A_.D8.A7.D9.84.D8.A3.D9.86.D8.AF.D9.84.D8.B3.D8.8C_.D8.A7.D9.84.D8.AC.D8.B2.D8.A1_.D8.A7.D9.84.D8.A3.D9.88.D9.84">عنان، محمد عبد الله (1997). </span><span class="citation book" id=".D8.AF.D9.88.D9.84.D8.A9_.D8.A7.D9.84.D8.A5.D8.B3.D9.84.D8.A7.D9.85_.D9.81.D9.8A_.D8.A7.D9.84.D8.A3.D9.86.D8.AF.D9.84.D8.B3.D8.8C_.D8.A7.D9.84.D8.AC.D8.B2.D8.A1_.D8.A7.D9.84.D8.A3.D9.88.D9.84">''دولة الإسلام في الأندلس، الجزء الأول''. مكتبة الخانجي، القاهرة. </span><span class="citation book" id=".D8.AF.D9.88.D9.84.D8.A9_.D8.A7.D9.84.D8.A5.D8.B3.D9.84.D8.A7.D9.85_.D9.81.D9.8A_.D8.A7.D9.84.D8.A3.D9.86.D8.AF.D9.84.D8.B3.D8.8C_.D8.A7.D9.84.D8.AC.D8.B2.D8.A1_.D8.A7.D9.84.D8.A3.D9.88.D9.84">ISBN&nbsp;977-505-082-4.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Far.wikipedia.org%3A%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3+%D8%A8%D9%86+%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%A7%D8%B3&rft.au=%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%86%2C+%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF+%D8%B9%D8%A8%D8%AF+%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&rft.aufirst=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF+%D8%B9%D8%A8%D8%AF+%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&rft.aulast=%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%86&rft.btitle=%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85+%D9%81%D9%8A+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3%D8%8C+%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%D8%A1+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84&rft.date=1997&rft.genre=book&rft.isbn=977-505-082-4&rft.pub=%D9%85%D9%83%D8%AA%D8%A8%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%8A%D8%8C+%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A9&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">&nbsp;</span> * <span class="citation book" id=".D8.AA.D8.B1.D8.A7.D8.AC.D9.85_.D8.A5.D8.B3.D9.84.D8.A7.D9.85.D9.8A.D8.A9">عنان، محمد عبد الله (1970). </span><span class="citation book" id=".D8.AA.D8.B1.D8.A7.D8.AC.D9.85_.D8.A5.D8.B3.D9.84.D8.A7.D9.85.D9.8A.D8.A9">''تراجم إسلامية شرقية وأندلسية''. </span><span class="citation book" id=".D8.AA.D8.B1.D8.A7.D8.AC.D9.85_.D8.A5.D8.B3.D9.84.D8.A7.D9.85.D9.8A.D8.A9">مكتبة الخانجي، القاهرة.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Far.wikipedia.org%3A%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3+%D8%A8%D9%86+%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%A7%D8%B3&rft.au=%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%86%2C+%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF+%D8%B9%D8%A8%D8%AF+%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&rft.aufirst=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF+%D8%B9%D8%A8%D8%AF+%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&rft.aulast=%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%86&rft.btitle=%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%85+%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%A9+%D8%B4%D8%B1%D9%82%D9%8A%D8%A9+%D9%88%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%A9&rft.date=1970&rft.genre=book&rft.pub=%D9%85%D9%83%D8%AA%D8%A8%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%8A%D8%8C+%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A9&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">&nbsp;</span> * Lynn Townsend White, Jr. (Spring, 1961). "Eilmer of Malmesbury, an Eleventh Century Aviator: A Case Study of Technological Innovation, Its Context and Tradition", ''Technology and Culture'' '''2''' (2), p.&nbsp;97–111 [100f.], doi<span>:</span>[[doi:10.2307/3101411|10.2307/3101411]]. == بەستەری دەرەکی == * [http://www.poetsgate.com/Poet.aspx?id=3097 '''بوابة الشعراء :''' ديوان عباس بن فرناس] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200921122933/https://www.poetsgate.com/Poet.aspx?id=3097 |date=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ }} * [https://archive.today/20121224204518/http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=259325 عَبَّاس بن فِرْناس] - موسوعة الأعلام، خير الدين الزركلي، 1980 * [http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=199621 عباس بن فرناس]{{بەستەری مردوو|url=http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=199621 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ }}{{dead link|date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - الموسوعة العربية الميسرة، 1965 * [https://archive.today/20121224232543/http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=250609 ابن فرناس، عباس] - موسوعة المورد، منير البعلبكي، 1991 * [https://web.archive.org/web/20160307000305/http://netmuslims.com/index.php/islamic-articles/muslim-contributions/105-scientific-inventions العالم العربي عباس ابن فرناس] * [https://web.archive.org/web/20161112063755/http://www.grouporigin.com/clients/qatarfoundation/chapter2_7.htm علماء من أصل عربي – عباس إبن فرناس] * [https://www.youtube.com/watch?v=qfL3rE9ICgI رجل الماني يطير على طريقة عباس بن فرناس] {{زانایانی موسڵمان}} {{پۆلی کۆمنز|Abbas Ibn Firnas}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شیعر|فڕین|زانست|فەلسەفە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٨١٠]] [[پۆل:مردووانی ٨٧٥]] [[پۆل:مردووانی ٨٨٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٩یەم]] [[پۆل:کیمیاگەرانی سەردەمی نێوەڕاستی ئیسلام]] [[پۆل:پزیشکە ئەندەلوسییەکان]] [[پۆل:داھێنەرە موسڵمانەکان]] [[پۆل:موسڵمانەکانی سەدەی ٩ەم]] fjif3sjhwvkw9qorzlma9qyig0soeu1 0 129478 1660685 1627240 2026-09-04T19:38:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1660685 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | italic title = no | name = دواھەمین ھەناری دونیا | image =Dwahemin henar.jpg | image_size = 185px | alt = | caption = وێنەی سەربەرگی چاپی شەشەمی ڕۆمانەکە. | author = [[بەختیار عەلی]] | audio_read_by = | title_orig = دواھەمین ھەناری دونیا | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = باسم ڕەسام (چاپی شەشەم) | cover_artist = باسم ڕەسام (چاپی شەشەم) | country = [[کوردستان]]، [[عێراق]] | language = کوردی | series = | release_number = | subject = ڕۆمان | genre = ڕاستیی جادوویی | set_in = | published = | publisher = {{plainlist| * [[ناوەندی ڕەھەند]] ،[[دەزگای ڕۆشنبیری و ھونەری ئەندێشە|ئەندێشە]]}} | publisher2 = | pub_date = ٢٠٠٢ (چاپی یەکەم) | english_pub_date = | media_type = {{plainlist| * چاپ (ھاردباک و پەیپەرباک) * کتێبی دەنگی * پی–دی–ئێف}} | pages = | awards = باشترین ڕۆمانی ٢٠٠٣، فێستیڤاڵی گەلاوێژ، سلێمانی | isbn = | isbn_note = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = | followed_by = | native_wikisource = | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website =}} '''دواھەمین ھەناری دونیا''' [[ڕۆمان]]ێکی [[بەختیار عەلی]]یە، ڕۆمانەکە لە ساڵی ٢٠٠٢دا بڵاوکرایەوە.<ref name=":0">[http://www.nrttv.com/Nrt2/News.aspx?id=10282&MapID=5 دواھەمین ھەناری دونیا بە فەڕەنسی بڵاودەبێتەوە، ئێن ئارتی ٢]، ڕۆژی ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە. [[ژپنک]]: {{isbn|978-964-380-877-8}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٣دا، خەڵاتی باشترین ڕۆمانی وەرگرت لە [[فێستیڤاڵی گەلاوێژ]] لە سلێمانی.<ref>[http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=2663 دواھەمین ھەناری دونیا" لە مەھاباد شرۆڤە کرا]{{بەستەری مردوو|url=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=2663 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}، ماڵپەڕی ھاژە، ڕۆژی ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.</ref> == کورتەی ڕۆمانەکە == لەسەر کەشتییەک بۆئەوەی بیبات بۆ خۆراوا لەگەڵ چەند پەنابەرێکدا، موزەفەری سوبحدەم چیرۆکەکەی دەگێڕێتەوە. کە پێشمەرگەیەکی پلەبەرز بوو، کە جارێکیان سەرکردەیەکی شۆڕشگێڕی ڕزگارکرد و دەورەدران بە سوپاکانی ڕژێمەوە. بیستویەک ساڵ بە دیلی بەسەردەبات، لە ناوەڕاستی سەحرادا. کە ئازاد دەبێتەوە، دەستدەکات بە گەشتێکی دوورودرێژ بۆ ئەوەی بزانێت چی بەسەر وڵاتەکەیدا ھاتووە. گەشتێک بەناو چیرۆک، نھێنی، و بەناو خەڵک کە یارمەتیی دەدەن بۆ دۆزینەوەی کوڕە ونبووەکەی. گەشتێک کە لە کۆتاییدا بە ڕێگایەکیدا دەبات کە ھەزارانی دیکە پێش ئەو بڕیویانە ئەویش ڕێگای دەریای سپییە بۆ خۆراوا. == وەرگێڕانەکان == دواھەمین ھەناری دونیا تا ئێستا بە زمانی [[کوردیی باکووری|کوردی کورمانجی]]، [[ئەڵمانی]]، [[عەرەبی]]، [[فارسی]] و [[فەڕەنسی]]،[[ئیتالی]] بڵاو کراوەتەوە.<ref name=":0"/> بڕیارە لە ساڵی ٢٠٢٠دا بە زمانی [[ئینگلیزی]] بڵاوبێتەوە. ئەم ڕۆمانە تا ئێستا لە لایەن سێ وەرگێڕی جیاوازەوە کە بریتین لە ([[مەریوان ھەڵەبجەیی (وەرگێڕ)|مەریوان ھەڵەبجەیی]]، [[ڕەزا کەریم موجاور]] و [[ئارەش سەنجابی]]) وەرگێڕدراوەتە سەر [[زمانی فارسی]]. === فارسی (آخرین انار دنیا)، ٢٠٠٩ === ئەم وەرگێڕانە یەکەم وەرگێڕان بوو بۆ کتێبەکە. لەلایەن ئارەش سنجابییەوە وەرگێڕدرایە سەر زمانی [[فارسی]] لە ساڵی ٢٠٠٩دا. وەرگێڕانەکە لەلایەن ''نشر افراز''ەوە کاری بڵاوکردنەوەی بۆکرا و لە شاری [[تاران]] بڵاوکرایەوە. کتێبەکە پێکھاتووە لە ٣٣٩ لاپەڕە.<ref>[http://www.sorankurdmad.blogfa.com/post/35 آخرین انار دنیا]، ماڵپەڕی sorankurdmad. [[ژپنک]]: {{isbn|978-964-243-053-6}}</ref> === فارسی (آخرین انار دنیا)، ٢٠١٤ === لە ساڵی ٢٠١٤دا، ڕۆمانەکە دووبارە وەرگێڕدرایەوە سەر زمانی فارسی بەڵام ئەمجارەیان لەلایەن [[مەریوان ھەڵەبجەیی (وەرگێڕ)|مەریوان ھەڵەبجەیی]]یەوە بوو،<ref name=":0"/> کتێبەکە لە [[تاران]] لە ٣٩١ لاپەڕەدا لە چاپدرا و لەلایەن ''نشر ثالث''ەوە کاری بڵاوکردنەوەی بۆکراوە. === ئەڵمانی (Der letzte Granatapfel)، ٢٠١٦ === ئەم وەرگێڕانە ئەڵمانییە لەلایەن وەرگێڕی کورد ڕاوێژ سەلیم و خانمە وەرگێڕی ئەڵمانی ئوتە کانتێرا لانگ کاری وەرگێڕانی بۆکراوە. لە ساڵی ٢٠١٦دا، لە ئەڵمانیا لەچاپدراوە و لەلایەن دەزگای یۆنیۆنسفێرلاگی ئەڵمانییەوە کاری دابەشکردنی بۆکراوە. کۆی لاپەڕەکانی ئەم وەرگێڕانە ٣٥٢ لاپەڕەیە.<ref>[https://www.deutschlandfunkkultur.de/bachtyar-ali-der-letzte-granatapfel-durch-das-wilde.950.de.html?dram:article_id=356051 Durch das wilde Nachkriegskurdistan]، ماڵپەڕی deutschlandfunkkultur، بڵاوکراوەتەوە لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦. [[ژپنک]]: {{isbn|978-3-293-00499-3}}</ref> === شێوەزاری کورمانجی (Hinara Dawî ya Dinyayê)، ٢٠١٧ === لە ساڵی ٢٠١٧دا، کتێبەکە وەرگێڕدرایە سەر شێوەزاری کورمانجی لەلایەن بەسام مستەفاوە و لەلایەن دەزگای ئاڤێستاوە بڵاوەکرایەوە لە تورکیا و شارەکانی باکوری کوردستان. پێکھاتووە لە ٣٥٢ لاپەڕە.<ref>[http://www.basnews.com/index.php/kr/culture-arts/book/395043 Romana Hinara Dawî ya Dinyayê derket]، ماڵپەڕی باس نیوز، ڕۆژی ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ بڵاوکراوەتەوە. [[ژپنک]]: {{isbn|978-605-908-296-9}}</ref> === ئیتاڵی (L'Ultimo Melograno)، ٢٠١٨ === ئەم وەرگێڕانەیان لە ساڵی ٢٠١٨ لەلایەن م. دیۆتالێڤییەوە کرا بۆ زمانی ئیتاڵی و لەلایەن چیارلێتێرێوە لە ٨ی مارچدا بڵاوکرایەوە.<ref>[https://editoriaraba.com/2018/07/23/lultimo-melograno-di-bachtyar-ali-le-vite-spezzate-delliraq-e-la-salvezza-dellumanita/ “L’ultimo melograno” di Bachtyar Ali: le vite spezzate dell’Iraq e la salvezza dell’umanità] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200920002323/https://editoriaraba.com/2018/07/23/lultimo-melograno-di-bachtyar-ali-le-vite-spezzate-delliraq-e-la-salvezza-dellumanita/ |date=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ }}، ماڵپەڕی editoriaraba، ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٨. [[ژپنک]]: {{isbn|978-8832960211}}</ref> === عەرەبی (آخرُ رمان الدنیا)، ٢٠١٨ === ئەم وەرگێڕانەیان لەلایەن نووسەر و وەرگێڕی میسری غەسان حەمدانەوە بوو کە لە ساڵی ٢٠١٨دا بڵاویکردەوە. [[غەسان حەمدان]] وەرگێڕانەکەی لە فارسییەوە کردووە بۆ عەرەبی و پێکدێت لە ٣٨٢ لاپەڕە.<ref>[https://rommanmag.com/view/posts/postDetails?id=5179 غسان حمدان: لا توجد مؤسسة ثقافية لترجمة أدب الشرق]، ماڵپەڕی rommanmag، ٢٣ی شووباتی ٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە.</ref> === عەرەبی (آخر رمَّانات العَالم)، ٢٠١٨ === لە ساڵی ٢٠١٨دا، دووبارە ڕۆمانەکە بە عەرەبی لەلایەن ئیبراھیم خەلیل و عەبدوڵڵا شەیخۆوە بڵاوبۆوە. === فەڕەنسی (Le dernier grenadier du monde)، ٢٠١٩ === وەرگێڕانەکە لەلایەن خاتوو ساندرین ترایدیاوە لە کوردییەوە وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی فەڕەنسی و لە ساڵی ٢٠١٩دا لەلایەن دەزگای "میتالیێ"وە بڵاوکراوەتەوە. وەرگێڕانی ڕۆمانەکە ٢ ساڵی پێچووە و پێکھاتووە لە ٢٢٠ لاپەڕە. ھاوکات ئەمە یەکەمین ڕۆمانی بەختیار عەلییە کە بکرێت بە فەڕەنسی.<ref>[https://peshangpress.org/ڕۆمانی-دواهەمین-هەناری-دونیای-بەختیا/ ڕۆمانی «دواھەمین ھەناری دونیا»ی بەختیار عەلی بە فەڕەنسی بڵاودەکرێتەوە]{{بەستەری مردوو|url=https://peshangpress.org/%DA%95%DB%86%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%95%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%87%DB%95%D9%86%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7/ |date=تەممووزی ٢٠٢٠ }}، ماڵپەڕی پێشەنگ، ٢ی ئابی ٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە لەلایەن ھاوکار حەمە.</ref> == نوێنترین چاپ == * دواھەمین ھەناری دونیا، چاپی ھەشتەم، ٢٠١٨، چاپخانەی ئەندێشە، ناوەندی ڕۆشنبیریی و ھونەریی ئەندێشە. * Le dernier grenadier du monde, Bachtyar Ali, Mitallié, 2019. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{بەختیار عەلی}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژەی کوردی|وێژە}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی بەختیار عەلی]] e6pwds746w87fim409uaedfp937vo6c 0 129644 1660487 1510383 2026-09-04T15:15:37Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660487 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox person |name=عــــــەزیز ئـــەنساری|image=Aziz Ansari 2012 Shankbone.JPG|caption=ئەنساری لەساڵی ٢٠١٢|birth_name=|birth_date={{birth date and age|1983|2|23}}|birth_place=باشووری کارۆلاینا ، ئەمەریکا|deathdate=|deathplace=|medium=[[Stand-up comedy|Stand-up]], [[television]], [[film]]|active=2004–present|genre=|subject=[[Everyday life]], [[Culture of the United States|American culture]], [[popular culture]]|alma_mater=زانکۆی نیویۆڕک|notable_work=Randy Springs in ''[[Funny People]]''<br/>[[Tom Haverford]] in ''[[Parks and Recreation]]''<br />Chet in ''[[30 Minutes or Less]]''<br/>''[[Intimate Moments for a Sensual Evening]]''<br/>''[[Master of None]]''|website={{url|azizansari.com}}}}'''عەزیز ئەنساری '''(لەدایکبووی ٢٣ی فێبرایەری ١٩٨٣) ئاکتەرێکی ئەمەریکیە.بەهۆی ڕۆڵی تۆم هاڤەرفۆردەوە لە زنجیرەی Parks and Recreationدا ناسراوە ، هەروەها ڕۆڵی دێڤ شای بینی لەزنجیرەی تۆڕی [[نێتفلیکس|نێتفیلکس]] بەناوی Master of None کەوا لەساڵی ٢٠١٥ دەرچوو و ئەنساری تیایدا ڕۆڵ دەبینێ و درووستیشی کردووە و ئەڵقەکانیش دەنوسێتەوە. عەزیز لەخێزانێکی هیندی تامیلی مــسوڵمان لەدایکبووە لەوڵاتی هیندستان ، دواتر خێزانەکەی چوونەتە کالیفۆرنیا و لەوێدا گەورەبووە ، وردە وردە لەڕێگای ئەنجامدانی سیمیناری کۆمێدیەوە سەرنجی خەڵکی ڕاکێشاو و توانی بەشداری چەندین فیلم بکات لەوانە Funny People; I Love You, Man; Observe and Report; and 30 Minutes or Less. == سەرچاوە == ١.ویکی ئینگلیزی {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Aziz Ansari}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:پیاوە فێمینیستەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی پیبۆدی]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:براوەکانی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری میوزیکاڵ یان کۆمیدی (تەلەڤیزیۆن)]] 0pk3n47q2prrzwtj4hw5ox2ovlh883h 0 129649 1660525 1510589 2026-09-04T15:35:31Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660525 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox television |show_name=فـــــاڕگۆ|image=Fargo (TV logo).png|caption=|genre=چیڕۆکی جیاواز<br />درامای تاوانکاری<br />[[کۆمێدیای ڕەش]]|creator=نۆوا هاولێی|based_on={{Based on|''فیلمی فاڕگۆ''|[[Coen brothers|Joel Coen<br />Ethan Coen]]}}|starring={{Plainlist | * [[بیڵی بۆب سۆرنتن]] * ئەلیسن تۆڵمان * [[کۆلین هانکس]] * [[ماڕتن فریمان]] * [[کریستن دەنست]] * [[پاتریک ویڵسن]] * [[جێسی پلێمنس]] }}|composer=جێف ڕوسۆ|country=ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا|language=ئینگلیزی|num_seasons=4 <!-- update only after a new season begins -->|num_episodes=41 <!-- update only after a new episode airs -->|list_episodes=|executive_producer={{Plainlist | * نۆوا هاولێی *وارن لیتفڵ فیڵد * جۆوێل کۆون * ئیسان کۆون * ئادەم بێرنستاین * گایەر کۆسنکی }}|producer={{Plainlist | * کیم تۆد *چاد ئۆکس * مایکڵ فریسلی }}|location=[[ئەلبێرتا]] ، کالیاری|cinematography=دانا گۆنزالێس|runtime=48–68 خولەک|company={{Plainlist | * 26 Keys Productions * The Littlefield Company * Nomadic Pictures * [[Mike Zoss Productions]] * FX Productions * [[MGM Television]] | بڵاوکەرەوە = [[20th Television]] }}|channel=[[FX (TV channel)|FX]]|picture_format=[[16:9]] [[HDTV]]|first_aired={{start date|2014|4|15}}|last_aired=بەردەوامە|website=http://www.fxnetworks.com/fargo}}'''فارگۆ'''{{بەستەری مردوو|url=http://www.fxnetworks.com/fargo%7D%7D |date=ئابی ٢٠١٨ }} ([[ئینگلیزی]]: Fargo) بریتییە لە زنجیرە درامایەکی [[کۆمیدیای ڕەش]] درووستکراوە و نووسراوە لەلایەن نۆوا ھاولێیەوە. زنجیرەکە بنچینەی لە فیلمەکەی ساڵی ١٩٩٦ەوە وەرگرتووە بە ھەمان سەردێرەوە کەوا دووبارە براکانی کۆوێن کاری دەرھێان و نووسینیان بۆ کردووە، و بۆ زنجیرەکەش وەک بەرھەمھێنەر گەڕاونەتەوە. ھەر وەرزێکی زنجیرەکە باسی چیڕۆکێکی جیاواز دەکات، لە ناوچە و سەردەمێکی جیاواز، کاستێکی جیاواز و کۆمەڵە کەسی جیاوازیش، ھەرچەندە ھەر وەرزێکیش پەیوەندی خۆیان بەیەکەوە ھەیە بەشێوەیەک. وەرزی یەکەم، لەساڵی ٢٠٠٦ە چیڕۆکەکەی، لە نواندنی [[بیڵی بۆب سۆرنتن]]، ئـــەلیسان تۆڵمان، کۆلین ھانکس و [[ماڕتن فریمان]]ە. زنجیرەکە [[خەڵاتی ئێمی]] بۆ باشترین چکۆلە زنجیرە بردەوە لەگەڵ باشترین کاست و دەرھێنانیش، و پاڵێوراویش کرا بۆ باشترین نووسین، و باشترین ئاکتەر بۆ بیڵی و ماڕتن و ئەلیسان و ھانکس. ھەروەھا [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب]]ی بردەوە بۆ باشترین [[چکۆلە زنجیرە]]ی تیڤی و خەڵاتی باشترین ئاکتەر بۆ بیڵی بۆب سۆرنتن بوو.  وەرزی دووەمی، لەساڵی ١٩٧٩ دەست پێ دەکات لەنواندنی کریستن دەنست ، پاتریک ویڵسن، [[جێسی پلێمەنس|جێسی پلێمنس]]، ژان سماڕت و تێد دانسن. بەھەمان شێوەی وەرزی یەکەم زنجیرەکە پاڵێوراو کرا بۆ چەندین خەڵات لەوانە، سێ پاڵاوتنی گۆڵدن گڵۆب لەگەڵ چەندان پاڵاوتنی دیکەی خەڵاتی ئێمی. لە ٢٣ی نۆڤەمبەری ٢٠١٥، کەنالی ئێف ئێکس فارگۆی بۆ وەرزی سێیەم نوێ کردەوە لەنواندنی ئیوان مکگرۆگر و کاری کوون ە، و چیڕۆکەکەشی لەساڵی ٢٠١٠ دەست پێ دەکات و لەسەرەتاکانی ٢٠١٧ پەخش کرا و بۆ کۆمەڵێک خەڵاتی ئێمی پاڵێورا.نۆوا هاوڵێی درووستکەری زنجیرەکە دواتر ڕایگەیاند کەوا وەرزی چوارەمی زنجیرەکە ئەستەمە درووستبکرێت. == سەرچاوەکان == *ویکیپیدیای ئینگلیزی {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە خەڵاتی پیبۆدییان وەرگرتووە]] [[پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان]] [[پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنییەکانی فۆکس لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدیا ڕەشەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٤]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە ڕەشە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە دراما تاوانە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئێم جی ئێم تەلەڤیژن]] aq0hlyry8gp7maept0bpbg38va45lh7 0 129879 1660640 1653658 2026-09-04T17:48:02Z ~2026-48099-92 78901 /* خێلەکانی ناو ھۆزەکە */ 1660640 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ھەرکی | native_name = {{Lang|ku|Herkî, ھەرکی ([[Kurdish language|Kurdish]])}} | image = Herkiyan.jpg | caption = فەتاح ئاغای ھەرکی (چەپ)، حاجی ساحێ مالەشین (ناوەڕاست)، و سەید ئاغای ھەرکی (ڕاست) | population = | regions = [[عێراق]] ([[پارێزگای دھۆک]]، [[پارێزگای ھەولێر]])، [[ئێران]] ([[ورمێ]])، [[تورکیا]] ([[پارێزگای حەکاری|جۆلەمێرگ]]) | languages = [[کورمانجی]] | religions = [[سوننە]] ([[شافعی]]) }} {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن}} }} '''ھەرکی''' گەورەترین ھۆزی [[کورد|کوردییەکان]] و بەشی ھەرە زۆری ئەم ھۆزە لە [[باشووری کوردستان]] دەژین. ژمارەیەکی زۆریشیان لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ن لەگەڵ چەندین بنەماڵەی گەورە لە [[باکووری کوردستان]]. و لە [[ڕۆژاوای کوردستان]]یش لە شاری [[عاموودێ]] ، == خێلەکانی ناو ھۆزەکە == هۆزی هەرکی دابەش دەبێت بە سەر دوو لقی سەرەکی دا ئەوانیش (ڕەوەند و بنەجی) بنەجی دابەش دەبێت بە سەر حەوت خێل دا ئەوانیش (دری و ستونی و بێداوی و ناوچەلی و شیوی و ئەردویلی و کیا) وە هەر یەکێک لە وانیش دابەش دەبێت بە سەر چەند بنەماڵەی گەورەدا وە ڕەوەند دابەش دەبێت بە سەر سێ لقی سەرەکیدا ئەوانیش (مەندا و سیدا و سەرهاتی) وە لقی مەندا دەبێت بە سێ بەش ئەویش (خدری و سمایلی و راستەمەندا) وە خدری پێکدێت لە (مالە زاهێر و پس اغا و بابەزدینی و مالە گیادین و هەسنی و بەدری و مام براهیما و مالە حاج و مام حاجکا و مالە کیوی و مالە سیار و بێیی)کە ١٢ قەبیلەنە وە قەبیلەکانی (مالە زاهێر و پس اغا و بابەزدینی و مالە گیادین) دەبن بە ئاموزای یەکتری هەموان لە نەوەی کەسێکن بە ناوی (بادین ئاغا) وە راستەمەندا پێکدێت لە (ئاودیا و مامشێخا و ئاقوبا و شابی و کانیە سپی)کە ٥ قەبیلەن وە سمایلی پێکدێت لە (سمایلی و مالە حەید و مالە پیر و مالە بەد و هاجیەسوری) وە لقی سیدا پێکدێت لە (خودێ دای و میرزا شێخا و مالە سوار و مامیسا و کوردالی و کی و میساندینی و مالە خان و مالە چاوشین و لیاسی و مالە سێن و مالە باس و مالە مەلحەم و مالە بی) ئەوانیش ١٤ قەبیلەنە وە لقی سەرهاتی پێکدێت لە (ناوی و مالەشین و مالەشەم و مالە مەمەدی و مژدینی و مالە حوسێن) وە ئەوانەش هەمویان دابەشدەبن بە سەر لق و بنەمالەی گەورەدا == شێوازی ژیانیان == ھەرکییەکان لەکۆندا [[کۆچەر]] بوون لەبناری شاخەکانی کوردستان کۆچیان کردووە بە ئازادی بەڵام ئەم ژیانە ئازادەیان لێ تێک چوو دوای ڕێککەوتنامەی سیڤەر ١٩٢٠ بەھۆی دروستبوونی وڵاتی تورکیا و عێراق و سووریا و ئێران کە سنووری ئەم وڵاتانە کێشرا بوە ھۆی ڕێگری لەبەردەمیان و ناچاربوون لە یەکێک لەم وڵاتە تازە دروست بوانە نیشتەجێ ببن، لەسەرتا ھەرکییەکان دانیان بەو سنوورە دانەدەنا و لە ھاتوچۆ بەردەوام بوون بەڵام بەھۆی ھێرشی تورکەکان و ڕێگرییەکانیان کە ژمارەیەکی زۆڕیان لێ کوژرا ناچاربوون لەو گوندانە نیشتەجێ ببن کە زستانان لێی دەمانەوە، پەیدابونی ئەم سنوورانە ئاراستەی ژیانی ھەرکی و تەواوی ھۆزە کوردەکانی تری تێک دا، بەجۆرێک نەیان دەتوانی وەک باب و باپیرانیان بە ئازادی کۆچ بکەن و سنووری وڵاتەکەو شوێنی کارکردنیان بەرتەسکتر بویەوە، ھەربەم ھۆیەوە دەبینین ھەرکییەکان لە ھەرچوارپارچەی کوردستان بوونیان ھەیە و ھەریەکەیان ناسنامەیەکی جیاوازی ھەڵگرتوە، بەڵام لە بنەڕەت دا یەک ھۆز و یەک بنەماڵەن کە تاوەکو ئەمڕۆ پەیوەندی خێزانی و کۆمەڵایەتیان لەگەڵ یەک بەھێزە. ئەمڕۆ ھەرکییەکان لە کوردستانی ئێران لە بەراندز و شەملەکان و شاری [[ورمێ]] و لە دەشتەبیڵ (شنۆ) و [[تەرگەڤەر|تەرگەوەڕ]] و [[مێرگە ڤەر|مەرگەوەڕ]]، بەڵام ھەرکییەکانی کوردستانی عێراق لەنێوان قەزای خەباتی و ناحیەی بەستۆڕە و کۆڕێ و کەسنەزان و مەلا ئومەر و سێبیران و توپ زاوا بەحرکەو کانی قرژالە وە پایتەختی عەشیرەتی هەرکی گوندی دڕەش ە لە [[ھەولێر]] وە لە شاری ئاکرێی و دھۆک ناحیەی گردەسین و ڕۆژھەڵاتی [[نەینەوا|موسل]] نیشتەجێن، ھەرکی لە [[تورکیا]] لە ھەرک و بێداو و گەوەڕی [[شەمزینان]] دەژین. هەندێکیشیان لە گوندی [[شۆرە|شۆرەی]] بناری چیای [[ھەڵگورد|هەڵگورد]] دەژین نزیکەی ٢٠٠ ساڵە، ھەروەھا لە دەوری دەریاچەی [[وان]] و و [[قەرەکۆسە|ئاگری]] نیشتەجێ بوینە، ھەرکییەکان بە ئازایی و جوامێری ناوبانگیان دەرکردوە بەتایبەت دوای بەزۆر نیشتەجێکردنیان کە بوونەتە مەترسی بۆ ھەموو حکوومەتەکانی عێراق و تورکیا و ئێران، ھەربەم ھۆیەوە بەردەوام لەلایەن دوژمنانی کوردەوە ھەژمارێکی تایبەت بۆ ھەرکییەکان کراوە. == گوندەکانی ھەرکی لە ورمێ == موانا، شەملەکان، لورزینی، کانی سپی، لێر، ئەنھەر، خانەقا، جورنی، دزگیر، دۆڵە پسان، ئورسی، نرگی، سلامی، ھەفتەوا، گسیان، ھێشماوا، بەرازان، سێگرکان، سوسناوا، ھەلەج، گلاز، سێکانی، حەکی، ئاودی، ڕەشگوند، چریاوا == ئێزابێلا بێرد لەناو ھەرکییەکان == [[ئێزابێلە بێرد]] (خاتوو بیشۆپ) پەرتوکێکی لەبارەی ھەرکییەکانەوە نوسیوە لەوکاتەی سەردانی شاری ھەکاری کردوە وەک گەریدەیەک:<blockquote class="">دوای کێشانی سنووری ئێراق تورکیا لە ١٩٢٠ و دابەشکردنی کوردستان حکوومەتی دامەزراوی تورکیا نەیتوانی دەسەلاتی ھەبێت بەسەر ئەو سنوورەی کەتازە بۆی کێشراوە، بەمە تووشی ڕووبەرووبونەوەی ھۆزەکوردەکان ببویەوە، شانشینی بەریتانیا لێژنەیەکی دیاری کرد بۆ ھەڵسەنگەیاندنی بارودۆخەکە و دیاریکردنی کێشەکان بەمە لیژنەیەک ھات بۆ ھەکاری و ناوچەی شەمزینان بەڵام بەھۆی ڕێگری و تورەیی کوردەکان بەرامبەر تورک و ئینگلیز نەیانتوانی لە ناوچەی شەمزینان بمێننەوە، بۆیە خاتوو بیشۆب ھەرلەھەکاری مایەوە لای گوندنشینە فەلەکان ئەوانەی ناچاربوون باج بدەنە ھۆز و میرە کوردەکان.</blockquote> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [[ویکیپیدیای ئینگلیزی|وێکیپیدیای ئینگلیزی]] {{لقوپۆپی زمانی کوردی}} {{ھۆزەکان و عەشیرەتەکانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|عێراق|تورکیا}} [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] ks1zzangxt0ziahq91catzxiqf062hh 0 129961 1660414 1648497 2026-09-04T13:38:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1660414 wikitext text/x-wiki {{ڕێکخستن|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} {{unreferenced|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} {{Orphan|date=ئاب ٢٠٢١}} دروستکراوی [[فەڕەنسا]]،فیلمێکی سینەمایی درێژە لەدەرھێنانی [[نیکۆڵاس بۆوخریێف]] و بەرھەم ھێنانی [[ڕێریک بێسنارد]] و نیکۆڵاس بۆوخریێف ە،سەرەتای وێنەگرتنی چیڕۆکەکە لە ٢٥ ئۆگستی ٢٠١٤ دەستی پێکرد لە [[پاریس]] ،لەڕێکەوتی ٣ ئۆکتۆبەری ٢٠١٤ ،کاری وێنەگرتن تەواو بوو ،لە ٢٠ ئۆکتۆبەری ٢٠١٥ بۆ یەکەمجار لە [[ڤیستیڤاڵی بوسانی نێودەوڵەتی]] نمایش کرا. == چیڕۆکەکە == سام، ڕۆژنامەوانێکی سەربەخۆیە،بڕیاڕدەدات لێکۆڵینەوە لەبارەی ئەوگەنجە سەرەڕۆیانە بکات کە پەیوەندی بە کۆمەڵەی ئیسلامیە توندڕەوەکانەوە دەکەن،لەو نێوەندەدا باس لە چوارگەنج دەکات کە دەیانەوێت شانەیەکی جیھادی دروست بکەون لە ناوەڕاستی پاریس بەمەبەستی ئاژاوە نانەوە. == بەشداربوان == * مالیک زیدی لە ڕۆڵی سام * دیمیتری ستۆرگی لە ڕۆڵی حەسەن * فرانچیۆس سیڤیل لە ڕۆڵی چریستۆف * نەسیم سی ئەحمەد لە ڕۆڵی دریس * ئەحمەد دراما لە ڕۆڵی سیدی * فڕانک گەستامبیدە لە ڕۆڵی دوبڕێوڵ * ژودیس داڤیس لە ڕۆڵی لاورە * نایلیا ھارزۆن لە ڕۆڵی زۆرا * نیکۆڵاس گڕاندھۆممە لە ڕۆڵی ھەربەلین * ئەسەد بەواب لە ڕۆڵی ئیمام * مەلەک ئۆودیال لە ڕۆڵی ئەحمەد * لەورانت ئەلیکساندرێ لە ڕۆڵی پیاوی کوتان. == بڵاوکردنەوە == == سەرچاوەکان == [[ویکیپیدیای ئینگلیزی]] == بەستەرە دەرەکیەکان == {{تووڵی دەروازە|فیلم}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر لە ئەورووپا]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە پاریس داندراون]] jdk06uuraybb00hhgr1uwk9mq88j1ks 0 130151 1660877 1660267 2026-09-04T21:39:00Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660877 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی |ناو=داگلاس فێربەنکس |وێنە=DouglasFairbanksSr.jpg |قەبارەی وێنە = 150px |ناوی کاتی لەدایکبوون = |شوێنی لەدایکبوون =[[دنۆر]]-[[کۆلۆرادۆ]] |ڕێکەوتی لەدایکبوون =[[٢٣ی ئایار]]ی [[١٨٨٣]]ی زایینی |ڕێکەوتی مردن=[[١٢ی کانوونی یەکەم]]ی [[١٩٣٩]]ی زایینی |شوێنی مردن=[[سانتا مۆنیکا، کالیفۆرنیا]] |نەتەوە= [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکایی]] | پیشە=[[ئەکتەر]]-[[فیلم نامەنووس]]-[[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنەر]]-[[پێکھێنەر]] | ساڵانی چالاکی=[[۱۸۹۹]][[۱۹۳٤]] | ھاوسەرەکانی= [[ئانابس سوولی]]-[[مڕی پێکفۆرد]]-[[سیلوییائشلی]] |منداڵەکان = [[مایکڵ داگلاس]]-[[پیتێر داگلاس]]- [[جوئێل داگلاس]] }} [[پەڕگە:Douglas Fairbanks Sr. - Private Life of Don Juan.jpg|وێنۆک]] '''داگلاس فێربەنکس''' ({{بە ئینگلیزی|Douglas fairbank}}) ناوی سەرەکی خۆی '''داگلاس ئاڵتون تووماس ئوولموون''' (لە دایکبووی [[٢٣ی ئایار]]ی [[١٨٨٣]]ی زایینی-کۆچی [[١٢ی کانوونی یەکەم]]ی [[١٩٣٩]]ی زایینی) [[ئەکتەر]]-[[فیلم نامە نووس]]-[[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەر]] و [[پێکھێنەری]] ئامریکایییە ئەو کە باوکی بریکار بوو، پاش سەرکەوتن لە برادۆی گەییشتە [[سینەما]]. فێربەنکس سەرەتا ڕۆڵی کەسایەتییە سەروڕووخۆش و بێخەیاڵەکانی دەگێڕا و پاشان لە فیلمە سەرکێشەکان وەکوو [[هێمای زۆرۆ]] , [[ڕابین هوود]] , [[دزی بەغداد]] , [[دزە دەریاییە ڕەشپۆشەکان]] بە ڕۆڵگێڕیی قارەمانانە کە لە شمشێڕبازییا تواناییەکی بەرچاویان هەبوو، دەرکەوت. هاوسەری دووەمی فێربێنکس [[مێری پێفکۆرد]] بوو کە لە ئەکتەرە بەناوبانگەکانی سینەمای بێدەنگە. فێربەنکس و هاوسەرەکەی لەگەڵ [[دەیوید ڤارک گریفیس]] و [[چارلی چاپلین]] لەساڵی[[۱۹۱۹]]ی زایینیدا کۆمپانیای [[یوونایتد ئارتیستس]]ـیان دامەزراند.<ref>[http://www.kameltarin.com/archive/۱۰-بازیگر-سرشناس-فیلم‌های-صامت ۱۰ بازیگر سرشناس فیلم‌های صامت | کاملترین] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312071056/http://www.kameltarin.com/archive/%DB%B1%DB%B0-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D9%85%D8%AA |date=١٢ی ئازاری ٢٠١٣ }}</ref> ناوبانگی فێربەنکس بەهۆی ڕۆڵگێری لە فیلمی زۆرۆ [[۱۹۲۰]]ی زایینی -ڕابین هوود[[۱۹۲۲]]ی زایینی - دزی بەغداد [[۱۹۲٤]]ی زایینیـیە. فێربەنکس یەکێک لە ئەندامانی کۆمپانیای[[یوونایتد ئارتیستس]] و [[ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جوڵاو]] بوو و یەکەمین ڕێوڕەسمی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]]ی لە ساڵی [[۱۹۲۹]]ی زایینیدا بەڕێوەبرد. ==سەرچاوەکان== {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Douglas Fairbanks}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:وەرگری خەڵاتی ڕێزلێنانی ئەکادیمیا]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ستەنتکارە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ناشتنەکان لە گۆڕستانی ھۆڵیوود فۆرێڤەر]] atnqzo9jo9vj9va5h0g64gsau8z76mo 0 131475 1660900 1400684 2026-09-04T22:32:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە) 1660900 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:The ultimate collection.jpeg|چەپ|150px]] '''دوایین کۆکراوە''' ([[ئینگلیزی]]: ''The Ultimate Collection'') بەرھەمێکی گرووپی ڕۆکی ئەمریکی [[ئێڤەنێسنس]]ە کە لە مانگی کانوونی یەکەمی ساڵی ٢٠١٦ دەخرێتە بازاڕەکانەوە و نوێترین کاری گرووپەکەیە، ئەم بەرھەمە پێکھاتووە لە سندوقێکی [[ڤاینڵ]] کە ھەر چوار ئەلبومی فەرمی ستودیۆ [[ئۆریجن (ئەلبومی ئێڤەنێسنس)|ئۆریجن]]، [[فۆڵێن (ئەلبومی ئێڤەنێسنس)|فۆڵێن]]، [[دەرگا کراوەکە (ئەلبومی ئێڤەنێسنس)|دەرگا کراوەکە]] و [[ئێڤەنێسنس (ئەلبومی ئێڤەنێسنس)|ئێڤەنێسنس]] لەگەڵ دێمۆی بڵاونەکراوە ''چرپە ونبووەکان'' لەخۆ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://www.evanescence.com | سەردێڕ =دوایین کۆکراوە | ڕێکەوتی سەردان =٧ی کانوونی یەکەم، ٢٠١٦ | بەرھەم =ئێڤەنێسنس| بڵاوکەرەوە= کۆنکۆرد بایسیکل| پەڕە =دەستپێک}}</ref> بەرھەمەکان ھەمووی لە سندوقێکدان کە پیتی یەکەمی گرووپەکە و لۆگۆکەیان (e) لەسەر ھەڵکەندراوە و لەتاریکیدا دەدرەوشێتەوە. وەک زیادە، بەرھەمەکە وێنە و نووسراوە دەستییەکانی گرووپەکە و چەند شتێکی نەبینراویتر لەخۆ دەگرێت، وە ھەروەھا گۆرانی ''ھەتا لە مردنیشدا'' کە بۆ یەکەمجار لە ئۆریجن بینراوە سەرلەنوێ تۆمارکراوەتە بەتایبەتی بۆ بەرھەمەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://loudwire.com/evanescence-the-ultimate-collection-vinyl-box-set-december/ | سەردێڕ =ئێڤەنێسنس بۆ بڵاوکردنەوەی ''دوایین کۆکراوە'' | ڕێکەوتی سەردان =٧ی کانوونی یەکەم، ٢٠١٦| نووسەر =شاد بۆار | ڕێکەوت =١١ی تشرینی یەکەم، ٢٠١٦ | بەرھەم =لاودوایەر}}</ref> ==پەراوێزەکان== {{پەراوێزەکان}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{ئێڤەنێسنس}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:ئێڤەنێسنس]] 05ffzfykqtuvzgjcg2x3jopzx5l6i9g 4 133799 1660656 1466462 2026-09-04T18:58:28Z Amine yousefi 16159 1660656 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:پرسگا/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 6 |maxarchivesize = 100K |archiveheader = {{HelpArchive}} |minthreadsleft = 2 |minthreadstoarchive = 1 }} {{ویکیپیدیا:پرسگا/سەرپەڕە}} {{clear}} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لە بنی بنەوەی پەڕەکە بنووسە --> == ناتوانم بابەتەکانم پێداچوونەوە بکەم == ئەو کاتەتان باش، ماوەیەکە دەستم پێکردووە هەتا یارمەتیی ویکیپێدیا بدەم بۆ زیاتر دەوڵەمەندکردنی بابەتەکان و زیاتر گرینگیدان بە زمانەکەمان، بەڵام ئێستا ئەو بابەتانە کە بۆ یەکەم جار لەلایەن منەوە بڵاو کراونەتەوە، ناتوانم پێداچوونەوەیان بکەم و کاتێک کرتە دەکەمە سەر بەشتی پێداچوونەوە، دەمباتەوە سەرەتا و دەبێ دیسان لە سەرێ ڕا دەست پێ بکەمەوە. هیوادارم کەسێک هەبێت بتوانێت یارمەتیم بدات. [[بەکارھێنەر:Raman Baraana|Raman Baraana]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Raman Baraana|لێدوان]]) ‏٠٧:١٥، ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو {{وب|Raman Baraana}} ببوورە زوو وەڵامت نەدراوەتەوە. بە خێر بێیت بۆ ویکیپیدیا! مەبەستت لە پێداچوونەوە چییە؟ ڕاستەوخۆ دەتوانی لەڕێگەی بەستەری دەستکاری یان دەستکاریی سەرچاوەوە، پێداچوونەوە و دەستکاریی وتارەکان بکەیت. دەتوانن چاوێکیش لە [[یارمەتی:دەستکاریکردن]] بکەن. ئەگەر وەڵامەکەم بەس نییە، تکایە ڕوونکردنەوەیەکم بدەنێ کە مەبەستت لە بەشی پێداچوونەوە چییە. سپاس و دووبارە بە خێر بێیت! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:١٧، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == بابەتی نوێ == سڵاو دەمەوێ بابەتی نوێ دابنێم بۆ پەڕەی ویکیپیدیا بەڵام ناتوانم بابەتی نوێ دابنێم [[بەکارھێنەر:Iamsuzy9|Iamsuzy9]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Iamsuzy9|لێدوان]]) ١٩:٠٢، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو {{وب|Iamsuzy9}} بۆ دروستکردنی وتارێکی نوێ، تکایە [https://www.youtube.com/watch?v=bo_ugff2g6A چاوێک لەم ڤیدیۆیە بکە]. ئەگەر ھەر نەتتوانی، کێشەکەت باس بکە تا یارمەتیت بدەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:١٠، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == لیستی ژمارەکراو == سڵاو هاوڕێیان لێرە [[یارمەتی:ڕێنماییی خێرا]] نووسراوە بە دانانی # ژمارە بۆ لیستەکان دادەنرێت، ویستم بۆ ئەم وتارە '''[[بیگ ڕید]]''' وا بکەم بەڵام هەموو ژمارەکان دەنووسرێن 1 نازانم بۆ، تکایە ئەگەر دەزانن چاکی بکەن. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٥٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) m657nmk21vl08sqe2m5dgcixl2f0cg6 1660715 1660656 2026-09-04T20:04:58Z Aza 86 /* لیستی ژمارەکراو */ وەڵامدانەوە 1660715 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:پرسگا/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 6 |maxarchivesize = 100K |archiveheader = {{HelpArchive}} |minthreadsleft = 2 |minthreadstoarchive = 1 }} {{ویکیپیدیا:پرسگا/سەرپەڕە}} {{clear}} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لە بنی بنەوەی پەڕەکە بنووسە --> == ناتوانم بابەتەکانم پێداچوونەوە بکەم == ئەو کاتەتان باش، ماوەیەکە دەستم پێکردووە هەتا یارمەتیی ویکیپێدیا بدەم بۆ زیاتر دەوڵەمەندکردنی بابەتەکان و زیاتر گرینگیدان بە زمانەکەمان، بەڵام ئێستا ئەو بابەتانە کە بۆ یەکەم جار لەلایەن منەوە بڵاو کراونەتەوە، ناتوانم پێداچوونەوەیان بکەم و کاتێک کرتە دەکەمە سەر بەشتی پێداچوونەوە، دەمباتەوە سەرەتا و دەبێ دیسان لە سەرێ ڕا دەست پێ بکەمەوە. هیوادارم کەسێک هەبێت بتوانێت یارمەتیم بدات. [[بەکارھێنەر:Raman Baraana|Raman Baraana]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Raman Baraana|لێدوان]]) ‏٠٧:١٥، ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو {{وب|Raman Baraana}} ببوورە زوو وەڵامت نەدراوەتەوە. بە خێر بێیت بۆ ویکیپیدیا! مەبەستت لە پێداچوونەوە چییە؟ ڕاستەوخۆ دەتوانی لەڕێگەی بەستەری دەستکاری یان دەستکاریی سەرچاوەوە، پێداچوونەوە و دەستکاریی وتارەکان بکەیت. دەتوانن چاوێکیش لە [[یارمەتی:دەستکاریکردن]] بکەن. ئەگەر وەڵامەکەم بەس نییە، تکایە ڕوونکردنەوەیەکم بدەنێ کە مەبەستت لە بەشی پێداچوونەوە چییە. سپاس و دووبارە بە خێر بێیت! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:١٧، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == بابەتی نوێ == سڵاو دەمەوێ بابەتی نوێ دابنێم بۆ پەڕەی ویکیپیدیا بەڵام ناتوانم بابەتی نوێ دابنێم [[بەکارھێنەر:Iamsuzy9|Iamsuzy9]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Iamsuzy9|لێدوان]]) ١٩:٠٢، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو {{وب|Iamsuzy9}} بۆ دروستکردنی وتارێکی نوێ، تکایە [https://www.youtube.com/watch?v=bo_ugff2g6A چاوێک لەم ڤیدیۆیە بکە]. ئەگەر ھەر نەتتوانی، کێشەکەت باس بکە تا یارمەتیت بدەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:١٠، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == لیستی ژمارەکراو == سڵاو هاوڕێیان لێرە [[یارمەتی:ڕێنماییی خێرا]] نووسراوە بە دانانی # ژمارە بۆ لیستەکان دادەنرێت، ویستم بۆ ئەم وتارە '''[[بیگ ڕید]]''' وا بکەم بەڵام هەموو ژمارەکان دەنووسرێن 1 نازانم بۆ، تکایە ئەگەر دەزانن چاکی بکەن. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٥٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] نابێ لە نێوان ئایتمەکانی لیستەکەدا ھێڵی نوێ دابنرێ. وا دەزانێ لیستێکی نوێیە و دووبارە لە ژمارەی ۱ەوە دەستی پێ دەکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٠٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) mrt0bb93vbuyvs014u8wv0afgv6mv69 1660733 1660715 2026-09-04T20:10:57Z Amine yousefi 16159 /* لیستی ژمارەکراو */ 1660733 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:پرسگا/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 6 |maxarchivesize = 100K |archiveheader = {{HelpArchive}} |minthreadsleft = 2 |minthreadstoarchive = 1 }} {{ویکیپیدیا:پرسگا/سەرپەڕە}} {{clear}} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لە بنی بنەوەی پەڕەکە بنووسە --> == ناتوانم بابەتەکانم پێداچوونەوە بکەم == ئەو کاتەتان باش، ماوەیەکە دەستم پێکردووە هەتا یارمەتیی ویکیپێدیا بدەم بۆ زیاتر دەوڵەمەندکردنی بابەتەکان و زیاتر گرینگیدان بە زمانەکەمان، بەڵام ئێستا ئەو بابەتانە کە بۆ یەکەم جار لەلایەن منەوە بڵاو کراونەتەوە، ناتوانم پێداچوونەوەیان بکەم و کاتێک کرتە دەکەمە سەر بەشتی پێداچوونەوە، دەمباتەوە سەرەتا و دەبێ دیسان لە سەرێ ڕا دەست پێ بکەمەوە. هیوادارم کەسێک هەبێت بتوانێت یارمەتیم بدات. [[بەکارھێنەر:Raman Baraana|Raman Baraana]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Raman Baraana|لێدوان]]) ‏٠٧:١٥، ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو {{وب|Raman Baraana}} ببوورە زوو وەڵامت نەدراوەتەوە. بە خێر بێیت بۆ ویکیپیدیا! مەبەستت لە پێداچوونەوە چییە؟ ڕاستەوخۆ دەتوانی لەڕێگەی بەستەری دەستکاری یان دەستکاریی سەرچاوەوە، پێداچوونەوە و دەستکاریی وتارەکان بکەیت. دەتوانن چاوێکیش لە [[یارمەتی:دەستکاریکردن]] بکەن. ئەگەر وەڵامەکەم بەس نییە، تکایە ڕوونکردنەوەیەکم بدەنێ کە مەبەستت لە بەشی پێداچوونەوە چییە. سپاس و دووبارە بە خێر بێیت! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:١٧، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == بابەتی نوێ == سڵاو دەمەوێ بابەتی نوێ دابنێم بۆ پەڕەی ویکیپیدیا بەڵام ناتوانم بابەتی نوێ دابنێم [[بەکارھێنەر:Iamsuzy9|Iamsuzy9]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Iamsuzy9|لێدوان]]) ١٩:٠٢، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو {{وب|Iamsuzy9}} بۆ دروستکردنی وتارێکی نوێ، تکایە [https://www.youtube.com/watch?v=bo_ugff2g6A چاوێک لەم ڤیدیۆیە بکە]. ئەگەر ھەر نەتتوانی، کێشەکەت باس بکە تا یارمەتیت بدەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:١٠، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == لیستی ژمارەکراو == سڵاو هاوڕێیان لێرە [[یارمەتی:ڕێنماییی خێرا]] نووسراوە بە دانانی # ژمارە بۆ لیستەکان دادەنرێت، ویستم بۆ ئەم وتارە '''[[بیگ ڕید]]''' وا بکەم بەڵام هەموو ژمارەکان دەنووسرێن 1 نازانم بۆ، تکایە ئەگەر دەزانن چاکی بکەن. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٥٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] نابێ لە نێوان ئایتمەکانی لیستەکەدا ھێڵی نوێ دابنرێ. وا دەزانێ لیستێکی نوێیە و دووبارە لە ژمارەی ۱ەوە دەستی پێ دەکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٠٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: زۆر سپاس کاک ئازا {{وب|Aza}} سەرنجم نەدابوو بەوە. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:١٠، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ldw6rbwrswn4wb9fza3u94abettmmix 1660982 1660733 2026-09-05T01:49:26Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت (کۆنتر لە ٦٠ ڕۆژ) بۆ [[ویکیپیدیا:پرسگا/ئەرشیڤی ٦]] 1660982 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:پرسگا/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 6 |maxarchivesize = 100K |archiveheader = {{HelpArchive}} |minthreadsleft = 2 |minthreadstoarchive = 1 }} {{ویکیپیدیا:پرسگا/سەرپەڕە}} {{clear}} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لە بنی بنەوەی پەڕەکە بنووسە --> == بابەتی نوێ == سڵاو دەمەوێ بابەتی نوێ دابنێم بۆ پەڕەی ویکیپیدیا بەڵام ناتوانم بابەتی نوێ دابنێم [[بەکارھێنەر:Iamsuzy9|Iamsuzy9]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Iamsuzy9|لێدوان]]) ١٩:٠٢، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو {{وب|Iamsuzy9}} بۆ دروستکردنی وتارێکی نوێ، تکایە [https://www.youtube.com/watch?v=bo_ugff2g6A چاوێک لەم ڤیدیۆیە بکە]. ئەگەر ھەر نەتتوانی، کێشەکەت باس بکە تا یارمەتیت بدەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:١٠، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == لیستی ژمارەکراو == سڵاو هاوڕێیان لێرە [[یارمەتی:ڕێنماییی خێرا]] نووسراوە بە دانانی # ژمارە بۆ لیستەکان دادەنرێت، ویستم بۆ ئەم وتارە '''[[بیگ ڕید]]''' وا بکەم بەڵام هەموو ژمارەکان دەنووسرێن 1 نازانم بۆ، تکایە ئەگەر دەزانن چاکی بکەن. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٥٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] نابێ لە نێوان ئایتمەکانی لیستەکەدا ھێڵی نوێ دابنرێ. وا دەزانێ لیستێکی نوێیە و دووبارە لە ژمارەی ۱ەوە دەستی پێ دەکاتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٠٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: زۆر سپاس کاک ئازا {{وب|Aza}} سەرنجم نەدابوو بەوە. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:١٠، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) o0b2crt8h70dy30d4eu4zryzvl46nj6 0 134075 1660463 1510259 2026-09-04T15:04:15Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660463 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} شەیخی زمانی عەرەبی، موتەکەللیمێکی مەزھەبی ئەشعەری و فەفیھێکی [[مەزھەبی شافعی]]، دامەزرێنەری زانستی بەلاغە: '''عەبدولقاھر بن عەبدولڕەحمان بن محەممەد''' ({{بە عەرەبی|عبدالقاھر بن عبدالرحمن بن محمد}})، لە [[جورجان]] لەدایک بووە و ھەر لەوێش زانستی وەدەست ھێناوە و ھەر لەوێ بووە تا مردنی لە ساڵی ٤٧١ی کۆچی. لای (محەممەد بن ئەلحەسەن بن عەبدولوارس) خوێندوویەتی، زۆری مەدح کردووە چونکە ئەو لە جورجان نەھاتووەتە دەرەوە و نەگەشتووە بە مامۆستای تر، کە ئەمیش خوشکەزای [[ئەبوو عەلی فارسی|ئەبوو عەلی فارسییە]]، ھەروەھا لای قازیی جورجانی (عەلی بن عەبدولعەزیز بن ئەلحەسەن بن عەلی بن ئیسماعیل جورجانی)یش وێژە و زانستەکانی فێربووە، ئەویش لە کۆڕ و مەجلیسەکانی شانازی پێوە دەکرد. جورجانی یەکێکە لە زانا ھەرە بەناوبانگەکانی ئیسلام و زمانی عەرەبی، جا بێجگە لە زمانی عەرەبیش زمانی تورکی و فارسی و ھیندی زانیوە. زانتسخوازان دەھاتن بۆ لای، قوتابی زۆری ھەبوون لەوانە (عەلی بن زەید بن ئەلفوسەیحی) و (ئەبوو نەسڕ ئەحمەد بن محەممەد) و بێجگە لەمانیش. لە خانەوادەیەکی ھەژار لە دایک بوو بۆیە نەیدەتوانی بۆ زانستخوازی لە جورجان بچێتە دەرەوە، بەڵام دوو زانا لە جوجان بوون قەرەبووی ئەوەیان کردەوە: محەممەد بن ئەلحەسەن بن عەبدولوارس و (عەلی بن عەبدولعەزیز بن ئەلحەسەن بن عەلی بن ئیسماعیل جورجانی). ئەو بە دامەزرێنەری یان یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[بەلاغە (عەرەبی)|زانستی بەلاغە]] دادەنرێت، ھەردوو کتێبەکەی (دلائل الإعجاز) و (أسرار البلاغة) دوو گرینگترین کتێبەکانین لەم بوارەدا. جورجانی پاشماوەی گرنگی دوای خۆی بەجێھێشت، لەوانە: * سەت عەوامیلەکە (العوامل المئة) ناسراو بە [[عەوامیلی جورجانی]]. * (أسرار البلاغة) * (دلائل الإعجاز) * (المفتاح فی الصرف) * (المقتصد) * (المغنی فی شرح الإیضاح) == سەرچاوەکان == * [http://www.alukah.net/literature_language/0/26217/ شبکة الألوکة] * [http://shamela.ws/index.php/author/36 المکتبة الشاملة] * [https://web.archive.org/web/20170331035540/http://sunnionline.us/arabic/2008/08/293/ سنی أون لاین] {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|وێژە|ژیاننامە|ئێران|ئیسلام}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:زمانەوانان]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٠٠٠]] [[پۆل:مردووانی ١٠٧٨]] [[پۆل:نووسەرانی ئایینی]] [[پۆل:نووسەرانی دینی]] [[پۆل:ئەشعەرییەکان]] [[پۆل:شافعییەکان]] ajgwb6npp350f0bfe99aonq6eutxal9 0 134376 1660589 1502011 2026-09-04T16:36:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کۆریا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1660589 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[شیللا]] لە ٥٧ی پێش زایینی دامەزراوە تا ٩٣٥ی زایینی، یەکێک بوو لە [[سێ شانشینەکەی کۆریا]]، ھەر لە زووەوە شیللا لەلایەن بنەماڵەکانی [[پارک]]، [[سۆک|سیۆک]] و [[کیم]] فەرمانڕەوایەتی کراوە. فەرمانڕەواکانی شیللا ناونیشانی جۆراوجۆریان ھەبووە، وەک ''ئیساگوم''، ''ماریپکام''، ''دایوانگ''. وەک ھەندێک پاشاکانی [[بایکجی]] ھەندێکیان خۆیان بە ئیمپراتۆر ناوزەند ئەکرد. == ئەمانەش ببینە == *[[درەختی خێزانیی پاشاکانی گۆریۆ]] *[[درەختی خێزانیی پاشاکانی جۆسۆن]] {{تووڵی دەروازە|کۆریا|مێژوو|ژیاننامە|پاشایەتی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆریا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} 37lu5wdqdgi992gbr4zinv01650yg2r 0 135536 1660454 1510210 2026-09-04T14:59:43Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660454 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:A Portrait of The Crown Prince Abbas Mirza, Signed L. Herr, Dated (1)833.jpg|وێنۆک]] '''عەباس میرزا''' (١٧٨٩–١٨٣٣) جێگری شای [[قاجاڕەکان|قاجاڕ]]، [[فەتح عەلی شا]] و ھەروەھا سەرکردەێکی سەربازی [[ئێران]]ی بوو. ئەو سەرکردایەتی چەندین شەڕی لە نێوان قاجاڕەکان و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]] لە ئەستۆ بوو. ئەو ھەروەھا یەکێک بوو لە یەکەمین کەسانێک کە دەستی کرد بە نوێکردنەوەی ھێزە سەربازییەکانی ئێران. عەباس میرزا ھەروەھا مرۆڤێکی ھۆگری [[وێژە|ئەدەب]] و [[ھونەر]] بوو. عەباس میرزا بەر لە باوکی خۆی، کۆچی دوایی کرد و ھیچ کات نەبوو بە شای ئێران. == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20170322001130/https://en.wikipedia.org/wiki/Abbas_Mirza ویکیپیدیای ئینگلیزی] {{پۆلی کۆمنز|Abbas Mirza Qajar}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|سیاسەت}} [[پۆل:قاجاڕەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٩]] [[پۆل:مردووانی ١٨٣٣]] [[پۆل:شازادە جێنشینەکان]] cm3ialkw9jbf27o3vm3c7hnq9empv64 0 136149 1661055 1550115 2026-09-05T11:54:24Z Amine yousefi 16159 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1661055 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕۆماننووس''' ئەو کەسەیە کە ھەڵدەستێ بە بەرھەمھێنان یان [[نووسەر|نووسینی]] [[ڕۆمان|ڕۆمانێک]]. بەرھەمھێنانی ڕۆمان بە کار دادەنرێت، ھەندێک ڕۆماننووس بە پیشەیی کار دەکەن، ھەندێک نانی خۆیان بەھۆیەوە پەیدا دەکەن، و ھەندێکیش وەک حەزێک ئەنجامی دەدەن. زۆربەی ڕۆماننووسەکان ھەوڵێکی زۆر دەدەن لەپێناو وەرگرتنی ھەلێک بۆ بڵاوکردنەوەی [[ڕۆمانی یەکەم|ڕۆمانی یەکەمیان]]، چونکە [[بڵاوکردنەوە|بنکەی بڵاوکەرەوە]] پارەکەی ناخاتە مەترسییەوە لە پێناو فرۆشتنی کتێبێک لە نەناسراو بێت بۆ خەڵک، وە ھەروەھا سەرکەوتن یان شکستھێنانی ڕۆمانی یەکەم لەوانەیە کاریگەری ھەبێت لەسەر توانای نووسەر بۆ بڵاوکردنەوەی کارێکی لە داھاتوودا. بەرھەمھێنانی ڕۆمان قەدەغە نەکراوە لەسەر چینێک یان تەمەنێکی دیاری کراو، بەڵکو ھەموو چینەکانی گۆمەڵگا و تەمەنە جیاوازەکان دەتوانن ڕۆمان بنووسن ئەگەر ھۆکاری تەواویان ھەبێت. چونکە ڕۆماننووسەکان کاریگەرن بەو ڕووداوانەی لە دەوور و بەریان ڕوو دەدەن لێیانەوە بیرۆکە وەر دەگرن. دواتر دوای نووسینی و بڵاوکردنەوەی، [[ڕەخنەی ئەدەبی|ڕەخنەگران]] ھەڵ دەستن بە نرخاندنی ڕۆمانەکە و بڵاوکردنەوەی لەناو خەڵکدا، و ئەگەر سەرکەوت لەگەڵ خوێنەراندا ئەوا ئەو کاتژمێرە دەبێتە بنکەی سەرسامبووان بەپێی سەرکەوتنەکەی. == سەرچاوەکان == #[http://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A6%D9%8A/ مانای '''ڕۆماننووس''' لە فەرھەنگی مەعانی]. #[https://io.hsoub.com/meanword/6384-%D9%85%D8%A7-%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%89-%D9%83%D9%84%D9%85%D8%A9-%D9%85%D8%AF%D9%88%D9%86-%D9%88-%D9%83%D8%A7%D8%AA%D8%A8-%D9%88-%D9%85%D8%A4%D9%84%D9%81 مانای وشەی "تۆمارکەر" و "نووسەر" و "بەرھەمھێن" چییە ؟؟؟] لەسەر [https://web.archive.org/web/20170815180220/https://io.hsoub.com/ سایتی حسوب I/O] #"[http://www.oed.com/view/Entry/128768?redirectedFrom=Novelist& novelist, n.]". OED Online. Oxford University Press. #Alter, Alexandra (2009-11-13). "[https://web.archive.org/web/20170210163313/https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052748703740004574513463106012106 How to Write a Great Novel]". Wall Street Journal. ISSN 0099-9660. #Grant, Lindsey (December 1, 2010). "[https://web.archive.org/web/20170905232035/http://blog.nanowrimo.org/post/2068578620/the-great-nanowrimo-stats-party The Office of Letters and Light Blog – The Great NaNoWriMo Stats Party]". Blog.lettersandlight.org. #"[https://web.archive.org/web/20150205133822/http://www.nytimes.com/2008/01/06/books/bestseller/0106bestchildren.html New York Times Best Seller List]". The New York Times. #Woodroof, Martha (October 8, 2013). "[https://web.archive.org/web/20170830150143/http://www.npr.org/sections/monkeysee/2013/10/08/224084404/first-novels-the-romance-of-agents First Novels: The Romance Of Agents]". Monkey See (NPR). #"[https://web.archive.org/web/20100314063853/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/the-big-question-what-should-you-do-if-you-want-to-get-your-first-novel-published-768098.html The Big Question: What should you do if you want to get your first novel published? - Features, Books]". The Independent. 2008-01-04. {{تووڵی دەروازە|ڕۆمانەکان|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Novelists}} [[پۆل:نووسین]] [[پۆل:ڕۆماننووسان]] [[پۆل:خولیاکان]] 211rov133ns8ze45y5waqqh9z8m5tvy 0 136151 1660597 1502018 2026-09-04T16:38:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە) 1660597 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Paul-Charles_Chocarne-Moreau_The_Cunning_Thief.jpg|وێنۆک|Paul-Charles Chocarne-Moreau, ''The Cunning Thief'', 1931]] دزی بریتییە لە بردنی موڵکی کەسێک بەبێ ئاگای کەسەکە و نەگەڕاندنەوەی. ئەو کەسەی دزی دەکات پێی دەوترێت دز. == سەرچاوەکان == *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Theft |سەردێڕ = «Theft» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٩ی تەممووزی ٢٠١٧}} {{پۆلی کۆمنز|Theft}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:تاوانەکان]] l610j3cn02nxzhd8pclbmvlwk1y5knz 0 136325 1660510 1510551 2026-09-04T15:30:18Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660510 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''فابل''' [[چەشنی ئەدەبی|چەشنێکی ئەدەبییە]]: [[چیرۆک|چیرۆکێکی]] خەیاڵکرد و پوختەیە بە زمانی [[شیعر]] یا [[پەخشان]] کە ھەوڵ ئەدا پەیامێکی ئەخلاقی بگەیەنێ بە خوێنەرەکەی یا بیسەرەکەی. ھەندێ جار پەیامە ئەخلاقییەکە وەکوو [[پەند|پەندێکی]] پڕناوەرۆک بەڕاشکاوی لە کۆتاییی چیرۆکەکەشدا دێتەوە. پاڵەوانان و کەسایەتییەکانی فابل بریتین لە ئاژەڵ و گیا و گیانلەبەری ئەفسانەیی، بەڵام ئەو ئاژەڵ و گیا و گیانلەبەرانە تایبەتمەندی و کەسایەتیی مرۆڤیان پێ دراوە، بە زمانی مرۆڤ قسە ئەکەن و وەکوو مرۆڤ بیر ئەکەنەوە. <ref> [https://literarydevices.net/fable پێناسەی فابل لە literarydevices.net] </ref> فابل لە [[پارابل]] جیاوازە. جیاوازییەکەشی ئەوەیە کە لە پارابلدا لە جیاتیی ئاژەڵ و گیا و گیانلەبەر، مرۆڤ بۆ خۆی پاڵەوانی چیرۆکەکەیە. == بەستەری دەرەکی == * [http://drsalimi.blogfa.com/post-13.aspx ئاشنایەتی لەگەڵ تەمسیل و ئیستیعارە، دوکتۆر حسەین سەلیمی بەجیستانی (فارسی)] * [http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=فابل فابل، زانستنامەی ڕوشد (فارسی)]{{بەستەری مردوو|url=http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%81%D8%A7%D8%A8%D9%84 |date=ئایاری ٢٠٢٢ }} == سەرچاوەکان == <references/> {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Fables}} [[پۆل:فۆلکلۆر]] [[پۆل:داھێنانە یۆنانییەکان]] ijzyg0tlu7yn7kbj39hrwwqx5w1o5lt 0 136573 1661046 1573636 2026-09-05T11:04:02Z KurdishFalconeer 78268 /* مشتومڕ لەسەر نەژاد */ [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە]] 1661046 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ئەردەشێری یەکەم<br />{{lang|pal|𐭠𐭥𐭲𐭧𐭱𐭲𐭥}} | title = [[شاھەنشای ئێران]] | image = Dinar of Ardashir I (cropped).jpg | caption = دینارێکی زێڕینی ئەردەشێری یەکەم، ٢٣٠ز | succession = [[شای فارس]] | reign = ٢١١/٢١٢-٢٢٤ز | predecessor = شاپووری پاپەکان | successor = فەرمانگە ھەڵوەشایەوە | succession1 = شاھەنشای [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] | reign1 = ٢٢٤–٢٤٢ز | reg-type1 = {{nowrap|Co-ruler}} | regent1 = [[شاپووری یەکەم]] (٢٤٠–٢٤٢ز) | coronation1 = ٢٢٦<br />[[تەسیفۆن]] | predecessor1 = ئەردەوانی چوارەمی ئەشکانی | successor1 = [[شاپووری یەکەم]] | spouse = [[مورۆد]] | issue = [[شاپووری یەکەم]] | royal house = [[خانەدانی ساسانی]] | father = [[پاپەگ]] یاخود [[ساسان]] | mother = [[ڕۆداگ]] | birth_date = نەزانراو | birth_place = تیرودا، [[بانەوان، فارس|خیر]]، فارس | death_date = شوباتی ٢٤٢ز | death_place = | place of burial = | dynasty = | religion = [[زەردەشت]] }} '''ئەردەشێری یەکەم''' ناسراو بە '''ئەردەشێری بابەکان''' ({{langx|pal|𐭠𐭥𐭲𐭧𐭱𐭲𐭥}})، ھەروەھا بە '''ئەردەشێری یەکخەر''' ناسراوە<ref>"Sasanian Dynasty", A. Shapur Shahbazi, ''Encyclopædia Iranica'', (July 20, 2005).[http://www.iranicaonline.org/articles/sasanian-dynasty <nowiki>[1]</nowiki>]</ref> (١٨٠–٢٤٢ی [[زایینی]])، دامەزرێنەری [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]، دوایین ئیمپراتۆریەتیی ئێرانی کۆن بوو. دوای شکاندنی [[ئەرتەبانی چوارەم]]، دوایین [[پێڕستی فەرمانڕەواکانی ئەشکانی|شاھەنشاھی ئەشکانی]]، لە دەشتی [[جەنگی ھورمزگان|ھورمزگان]] لە ساڵی ٢٢٤، [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|خانەدانی ئەشکانی]] ڕووخاند و [[خانەدانی ساسانی]] دامەزراند. دواتر، ئەردەشێر خۆی بە [[شاھەنشا]] (''[[شا|شاھان شا]]'') ناوبرد و دەستی کرد بە داگیرکردنی ئەو زەوییەی کە پێی دەگوت [[ئێران (وشە)#بەکارھێنانی پێش ئیسلام|«ئێرانشەھر»]]، نیشتمانی [[ئاریا (ئێران)|ئێرانییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Political History of Ērānšahr|دوایین=Daryaee}}</ref> ڕاپۆرتە مێژووییە جیاوازەکان دەربارەی ڕەچەڵەک و باوباپیرانی ئەردەشێر ھەن. بەگوێرەی «تاريخ الرسل والملوك»ی [[محەممەد کوڕی جەریر تەبەری|تەبەری]]، ئەردەشێر کوڕی [[پاپەک]]، کوڕی [[ساسان]] بوو. گێڕانەوەیەکی تر کە لە [[کارنامەی ئەردەشێری بابەکان|«کارنامەی ئەردەشێری بابەکان»]] و [[شانامە|«شاھنامە»]]ی [[فیردەوسی]]دا تۆمارکراوە، دەڵێت ئەردەشێر لە ئەنجامی ھاوسەرگیری ساسان، کە نەوەی [[داریووشی سێیەم]] بوو، لەگەڵ کچی پاپەک، پارێزگارێکی ناوچەیی لە [[پارێزگای فارس|فارس]]، لەدایکبووە. بەگوێرەی ڕاپۆرتی تەبەری، ئەردەشێر لە دەوروبەری [[ئیستەخر]]، [[فارس (سەرزەوی)|فارس]] لەدایکبووە. تەبەری ئەوەش زیاد دەکات کە ئەردەشێر کاتێک تەمەنی حەوت ساڵ بووە نێردراوە بۆ لای گەورەی قەڵای دارابگارد. دوای مردنی گەورەکە، ئەردەشێر جێگەی گرتەوە و بوو بە فەرماندەی قەڵای دارابگارد. دواتر پاپەک [[شا]]یەکی ناوچەیی فارسی بە ناوی [[گۆچێھر]] ڕووخاند و کوڕەکەی خۆی، [[شاپوور (فراتاراکا)|شاپوور]]ی لەبری ئەو دەستنیشان کرد. شاپوور و باوکی، پاپەک، لەناکاو مردن و ئەردەشێر بوو بە فەرمانڕەوای فارس. گرژی لە نێوان ئەردەشێر و ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانیدا زیادی کرد، و سەرەنجام لە ٢٨ی نیسانی ٢٢٤، ئەردەشێر لە دەشتی ھورمزگان ڕووبەڕووی سوپای ئەرتەبانی چوارەم بووەوە، کە لەوێدا شاھەنشاھی ئەشکانی شکا و لە شەڕدا کوژرا. بەپێی ڕاپۆرتە شاھانەکان، پاپەک بوو کە گۆچێھر، شای ناوچەیی فارسی ڕووخاند و کوڕەکەی خۆی، شاپووری لەبری ئەو دەستنیشان کرد؛ ئەردەشێر ڕەتیکردەوە دەستنیشانکردنی شاپوور قبووڵ بکات و براکەی و ھەر کەسێکی تری کە لە دژی وەستابوو لادا و دواتر دراوی لێدا کە وێنەی ڕوخساری خۆی لەسەر بوو و وێنەی باوکی، پاپەک لە پشتەوە بوو. ئەوە ئەگەری ھەیە کە ئەو ڕۆڵە یەکلاکەرەوەیەی دەربارەی ئەردەشێر لە سەرکردایەتیکردنی ڕاپەڕین دژی حکوومەتی ناوەندی باس دەکرێت، بەرھەمی لێکۆڵینەوە مێژووییەکانی دواتر بێت. پاپەک پێدەچێت تا ئەو کاتە زۆربەی فارسی لەژێر دەسەڵاتی خۆیدا یەکخستبێت. ئەردەشێر ڕۆڵێکی بەرچاوی ھەبوو لە پەرەپێدانی ئایدۆلۆژیای شاھانەدا. ئەو ھەوڵیدا خۆی وەک پەرستەری [[وەرمەز|مەزدا]] و نەوەی خوداکان نیشان بدات کە خاوەنی [[خوەرنە|«خوەرنە»]]یە، ئەو شکۆمەندییە شاھانەییە یەزدانییەی کە لە زەردەشتیدا بۆ پاشاکان دادەنرێت. بۆ شەرعییەت دان بە دەسەڵاتی خۆی و لێسەندنەوەی شەرعییەت لە [[ئەشکانییەکان]]، ئیدیعای ڕەچەڵەکی کرد لە شاکانی ئێرانی ئەفسانەیی و خۆی وەک بەردەوامپێکەری [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|ھەخامەنشییەکان]]، دروستکەرانی یەکەم ئیمپراتۆریەتیی فارسی، نیشان دا، ھەرچەندە باوەڕی ئێستا ئەوەیە کە ساسانییە سەرەتاییەکان زانیاری زۆریان دەربارەی مێژووی ھەخامەنشییەکان نەبووە. لە لایەکی ترەوە، ھەندێک مێژوونووس پێیان وایە کە یەکەم شاھەنشاھە ساسانییەکان ئاشنای ھەخامەنشییەکان بوون و جێنشینەکانیان بە ئەنقەست ڕوویان لە [[خانەدانی کیانی|کیانییە]] ئەفسانەییەکان کردووە. ئەوان بە ئاگایانە ھەخامەنشییەکانیان پشتگوێ خستووە بۆ ئەوەی ڕابردووی خۆیان بۆ کیانییەکان بگێڕنەوە؛ و ئەوە لەو شوێنەدا بوو کە [[مێژوونووسی|مێژوونووسیی]] پیرۆزیان بەکارھێنا. بۆ نیشاندانی سەرکەوتنەکانی، ئەردەشێر [[نەخشەبەردینە]]ی لە [[شارستانی فەیروزاباد|فەیروزاباد]] (شاری گۆر یان ئەردەشێر-خوەرە)، [[نەقشی ڕەجەب]] و [[نەقشی ڕوستەم]] ھەڵکۆڵی. لە نەخشەبەردینەکەیدا لە نەقشی ڕوستەم، ئەردەشێر و ئەھوورا مەزدا لە بەرامبەر یەکترن لەسەر پشتی ئەسپ و تەرمی ئەرتەبان و [[ئەھریمەن]] لەژێر سمە ئەسپەکانی ئەردەشێر و مەزدا بەدی دەکرێن. دەتوانرێت لە وێنەکە ئەوە وەربگیرێت کە ئەردەشێر وای دادەنا یان ئاواتی دەخواست کە کەسانی تر وا تێبگەن کە دەسەڵاتی ئەو بەسەر ئەو خاکەی کە لە [[بەردەنووس|بەردەنووسەکاندا]] بە «ئێران» ناونراوە لەلایەن پەروەردگارەوە دیاری کراوە. وشەی «ئێران» پێشتر لە [[ئاوێستا|«ئاوێستا»]]دا و وەک «ناوی خاکی ئەفسانەیی [[ئاریایییەکان]]» بەکارھاتبوو. لە سەردەمی ئەردەشێردا، ناوی «ئێران» بۆ ئەو ناوچەیە ھەڵبژێردرا کە لەژێر دەسەڵاتی ساسانیدا بوو. بیرۆکەی «ئێران» بۆ ھەردوو کۆمەڵگەی [[زەردەشتی]] و نازەردەشتی لە ھەموو شانشینەکەدا قبووڵ کرا و بیرەوەری بەکۆمەڵی [[گەلانی ئێرانی|ئێرانییەکان]] لە قۆناغە جیاوازەکان و چینە جیاوازەکانی کۆمەڵگەی ئێرانیدا تا سەردەمی مۆدێرنی ئەمڕۆ بەردەوام بوو و ژیا. ئەوەی ڕوونە ئەوەیە کە چەمکی «ئێران» پێشتر بەکارھێنانێکی ئایینی و نەتەوەیی ھەبووە و دواتر کۆتایی ھاتووە بە دروستکردنی ڕووی سیاسی خۆی و چەمکی کۆمەڵەیەکی جوگرافی لە خاکەکان. == ڕەگناسی == «ئەردەشێر» شێوەی [[فارسیی نوێ]]ی ناوی [[فارسیی ناوەڕاست]]ی [[File:ArdashirPahlaviName.png|75x75px]]ە، کە لە بنەڕەتدا لە [[ئێرانیی کۆن]]ی «Artaxšaθra-» وەرگیراوە، کە ھاوتایە لەگەڵ وشەی [[یۆنانیی کۆن|یۆنانی]] Artaxérxēs» (Αρταξέρξης)»)، و زمانی [[زمانە ئەرمەنییە کۆنەکان|ئەرمەنیی کۆن]] «Artašēs» ({{lang|xcl|[[wikt:Արտաշէս|ئەرتاشێس]]}}).<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Sasanian History|دوایین=Shahbazi}}</ref> بە واتای وشە، ئەردەشێر واتە «ئەو کەسەی فەرمانڕەوایییەکەی لەسەر بنەمای ڕاستگۆیی و دادپەروەرییە».<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Artaxerxes|دوایین=Schmitt}}</ref> بەشی یەکەمی «Arta-xšaθra-» لە چەمکی ئایینی دادپەروەری کە بە [[ڕتا]] یان [[ئاشا]] ناسراوە وەرگیراوە و بەشی دووەمی پەیوەندی بە چەمکی «شار» و «شانشین»ەوە ھەیە.<ref name=":02" /> سێ لە [[شاھەنشا]]ەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] و چوار لە [[شا]]یە خۆجێییەکانی پارس—کە بە [[فراتاراکا]] و [[پاشاکانی پارس]] ناسراون—ناویان ئەردەشێر بووە، و ئەردەشێری یەکەم لە زنجیرەی شاکانی ناوچەکەدا ئەردەشێری پێنجەم بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Orders of Achaemenid Shahanshahs|دوایین=Sharpp}}</ref> == مێژوونووسی == سەرچاوە سەرەکییەکانی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] دەکرێن بۆ دوو پۆلی «پاشماوە دەقییەکان» و «ڕاپۆرتەکان» دابەش بکرێن: === پاشماوە دەقییەکان === پاشماوە دەقییەکان [[بەردەنووس]]، نووسراوەکانی سەر [[پێست]]، [[پاپیرۆسەکان]] و قاپ و قاچاخەکان دەگرێتەوە کە بە چەندین [[زمان]] و [[ڕێنووس]] نووسراون.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Cambridge History of Iran|دوایین=Windengren}}</ref> نموونەی پاشماوە دەقییەکانی پەیوەندیدار بە ئەردەشێری یەکەم بریتین لە بەردەنووسە کورتەکەی لە نەقشی ڕەجەب و ھەروەھا [[بەردەنووسی شاپووری یەکەم لە کەعبەی زەردەشت]].<ref name=":0" /> === ڕاپۆرتەکان === ڕاپۆرتەکان ئەو دەقانەن کە لە زمان و سەردەمە جیاوازەکاندا نووسراون.<ref name=":0" /> بنەمای نووسینی ھەموو [[مێژوونووس]]ە [[موسڵمان]]ەکان (مێژووە [[عەرەب]]ی فارسییەکان)، «[[خودای نامە]]»ی فەرمیی دەرباری [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] بووە کە یاداشتە تۆمارکراوەکانی ناو ڕۆژژمێرە فەرمییەکانی دەرباری وەک سەرچاوە بەکارھێناوە. خودای نامە لە کۆتاییی سەردەمی ساسانی بە [[فارسیی ناوەڕاست]] ئامادە کراوە. ناوی وەرگێڕانە [[عەرەبی]]یەکەی پەرتووکەکە «سیر الملوک العجم» بوو و وەرگێڕانە فارسییەکەشی «[[شانامە|شاھنامە]]» بوو. ئەمڕۆ ھیچ کام لە وەرگێڕانە ڕاستەوخۆکانی خودای نامە یان دەقە فارسییە ڕەسەنەکەی لەبەر دەستدا نین.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Iran During the Sassanians|دوایین=Christensen}}</ref> ==== یۆنانی-ڕۆمانی ==== [[کاسیۆس دیۆ]] یەکێکە لە سەرچاوەکانی مێژووی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|ئەشکانی]] کە ڕاپۆرتێکی لەسەر ڕووخانی ئەشکانییەکان و سەرھەڵدانی ئەردەشێری یەکەم داوە.<ref name=":0" /> مێژووی «[[ھێرۆدیان]]» ھەروەھا بە شێوەیەکی بەرفراوان چۆنییەتی گۆڕینی پاشایەتی لە ئەشکانییەوە بۆ [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] ڕوونکردووەتەوە.<ref name=":1" /> ھەرچەندە [[ئاگاسیاس]] لە سەردەمی [[خەسرەوی یەکەم]]دا ژیاوە، بەڵام بەھۆی دەستڕاگەیشتنی بە ساڵنامە شاھانەکان لە ئەرشیفی [[تیسفۆن]]، پەرتووکی مێژووەکەی یەکێکە لە سەرچاوە سەرەکییەکان. بەڵام لە ڕاپۆرتکردنی چیرۆکی گەنجی ئەردەشێردا لێدوانی عامییانەی بەکارھێناوە.<ref name=":0" /> ==== ئەرمەنی ==== [[مێژووی ئەرمەنستان]] لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]]دا بە تەواوی بەستراوەتەوە بە مێژووی شاھانەی ئێران؛ بۆیە نەک تەنھا نووسینەکانی مێژوونووسە ئەرمەنییەکانی ئەو کاتە بابەتگەلی گرنگ سەبارەت بە بەسەرھاتەکانی [[شاھەنشا]]ەکانی ئێران دەخەنە ڕوو، بەڵکو بارودۆخی [[پەیوەندییەکانی ئەرمەنستان و ئێران|پەیوەندییەکانی ئێران و ئەرمەنستان]] نیشان دەدەن.<ref name=":1" /> «مێژووی ئەرمەنی» لە نووسینی [[ئاگاتانگێلۆس]] یەکێکە لە سەرچاوە ئەرمەنییەکان سەبارەت بە سەرەتای سەردەمی ساسانی.<ref name=":0" /> [[مۆڤسیس خۆرێناتسی]]، کە بە [[ھێرۆدۆت]]ی ئەرمەنی ناسراوە، مێژوونووسێکی سەدەی پێنجەمی زایینییە و چیرۆکێکی سەبارەت بە ئەردەشێری یەکەم گێڕاوەتەوە کە تا ڕادەیەک ھاوشێوەی ئەو چیرۆکەیە کە لە ژیاننامەی [[کورووشی مەزن]] وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Epics in Persia|دوایین=Safa}}</ref> ==== سوریانی ==== پۆلێکی تری سەرچاوەکانی مێژووی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] بریتین لەو پەرتووکانەی کە لەلایەن [[مەسیحییەکان]]ەوە بە [[زمانی سوریانی]] نووسراون. «ڕۆژژمێری ئەربێلا» دەقێکە لە ناوەڕاستی سەدەی شەشەمی زایینی نووسراوە و مێژووی ناوچە کریستیانەکانی [[مێزۆپۆتامیا]] لە سەدەی دووەمەوە تا ساڵی ٥٥٠ لەخۆدەگرێت.<ref name=":1" /> پەرتووکەکە بۆ سەردەمی ڕووخانی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|ئەشکانییەکان]] و سەرھەڵدانی ساسانییەکان زۆر بەنرخە.<ref name=":0" /> «مێژووی ئۆدێسا» پەرتووکێکە لە ساڵی ٥٤٠ نووسراوە و ڕۆژژمێری ڕووداوەکانی ساڵی ١٣٢ی پێش زایین تا ٥٤٠ لەخۆدەگرێت.<ref name=":1" /> «ڕۆژژمێری کەرخی بێت سۆلوگ»، سەرچاوەیەکی کورت بەڵام گرنگە کە زانیاری بەنرخ سەبارەت بە سەرەتای سەردەمی ساسانی دەخاتە ڕوو.<ref name=":0" /> ==== فارسیی ناوەڕاست ==== «[[کارنامەی ئەردەشێری بابەکان]]» چیرۆکێکی داستانییە دەربارەی ئەردەشێری یەکەم و چۆنییەتی سەرکەوتنی بۆ سەر تەختی ئێرانی. دەقەکە لە دەوروبەری ساڵی ٦٠٠ی زایینی و لە کۆتاییی سەردەمی ساسانی بە [[فارسیی ناوەڕاست|زمانی فارسیی ناوەڕاست]] نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Culture of Persian Literature|دوایین=Sharifi}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=In the Cambridge History of Iran|دوایین=Parikhanian}}</ref> ==== فارسیی نوێ ==== [[File:Coin of Ardashir I (phase 3), Hamadan mint.jpg|thumb|upright=1.5|[[دراھەم|دراھەمێکی]] ئەردەشێری یەکەم، لە [[ھەمەدان]] لە نێوان ساڵانی ٢٣٣ بۆ ٢٣٩ لێدراوە.]] [[شاھنامە]]ی [[فیردەوسی]] گەورەترین و گرنگترین سەرچاوەیە سەبارەت بەو ڕاپۆرتانەی کە پەیوەندییان بە مێژووی نیشتمانیی [[مێژووی ئێران|ئێران]]ەوە ھەیە. زانیاری بەسوود سەبارەت بە ڕێکخراو و شارستانییەتی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] دەخاتە ڕوو.<ref name=":0" /> «مێژووی بەڵعەمی»، کە دووبارە نووسینەوەیەکی [[زمانی فارسی|فارسی]]ی «[[مێژووی تەبەری]]»یە، یەکێکە لە گرنگترین بەرھەمە پەخشانییە فارسییەکان دەربارەی ساسانییەکان. جیا لە دەقە [[عەرەبی]]یەکە، بەرھەمەکە بەنرخە چونکە ھاوتا فارسییەکانی دەربڕینە عەرەبییەکانی مێژووی [[محەممەد کوڕی جەریر تەبەری|تەبەری]] دابین دەکات.<ref name=":0" /> «فارسنامە» یەکێکە لە سەرچاوە فارسییە بەسوودەکان دەربارەی مێژووی ساسانی کە زانیاری بەنرخ دەربارەی بارودۆخ و پلەوپایەی [[پارێزگار]]ە دەستنیشانکراوە گەورەکان و پێگەکانیان دەخاتە ڕوو، لە کاتێکدا وەک بەشێک لە خەڵکی گشتی بە نیسبەت پاشاکانەوە دادەنران.<ref name=":0" /> «مێژووی تەبەرستان»ی [[ئیبن ئیسفەندیار]] یەکێکی ترە لە سەرچاوەکانی مێژووی ساسانی. «[[نامەی تانسەر]]» لە ناو پەرتووکەکەدا نووسراوە.<ref name=":0" /> «موجەمەل التواریخ» دەقێکی خاوەن بەھایەکی سنووردارە، چونکە زۆربەی ڕاپۆرتەکانی لە سەرچاوەکانی تریشدا بە درێژی باسکراون.<ref name=":0" /> «پەیمانی ئەردەشێر» نامەیەک یان ئامۆژگارییەکی ئەردەشێری یەکەمە دەربارەی ڕێوڕەسمەکانی حکوومەت کە لە «موجەمەل التواریخ»دا ناوی ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Log of Ardashir I|دوایین=Mashkur}}</ref> ==== عەرەبی ==== «[[مێژووی تەبەری]]» زنجیرە پەرتووکێکە بە زمانی [[عەرەبی]] کە سەرچاوەی سەرەکی و بنەڕەتییە دەربارەی مێژووی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]].<ref name=":0" /> «مروج الذھب»ی [[مەسعوودی]] سەرچاوەیەکی تری مێژووی ساسانییە.<ref name=":0" /> == نەژاد == بەپێی پەڕتووکی کارنامەی ئەردەشێری بابەکان، کە لە سەدەی ٦ی زایینی نووسراوە، بەڵام ئەگەڕێتەوە سەردەمانی ئەردەشێری یەکەم و شاپووری یەکەمی کوڕی. ئەوا ئەردەشێر بە بنەچە ئەگەڕێنەوە سەر دارا ([[داریووشی سێیەم|داریووش]])، کۆتا فەرمانڕەوای [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|هەخامنشی]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=André-Salvini|یەکەم=Béatrice|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=kJnaKu9DdNEC&pg=PA251&dq=ardashir+I+avenged+Dara&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwih2NKZwMSGAxX9cvEDHVYoMzIQ6wF6BAgJEAU#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=Forgotten Empire: The World of Ancient Persia|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٤٧٣١-٤|پەڕەکان=٢٥١|زمان=en}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ardashir I}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ژیاننامە|ئێران}} [[پۆل:ئێران]] [[پۆل:پادشایانی ئێرانی]] [[پۆل:دامەزرێنەرانی شار]] 5zq9d7celr6eolj66al95tusnlu07qd 0 136698 1660592 1648513 2026-09-04T16:37:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1660592 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=درەیک|image=Drake at Bun-B Concert 2011.jpg|image size=200px|image_size=200px|image caption=Aubrey Drake Graham|caption=درەیک لە کەنەدا لەساڵی ٢٠١١.|birth_name=ئۆبری درەیک گراهام|birth_date={{birth date and age|mf=yes|1986|10|24}}|birth_place=تۆرنتۆ ، ئۆنتاریا ، کەنەدا|net worth=١٠٠ ملیۆن دۆلار|net_worth=[[United States dollar|US $]]100 million<ref>http://heavy.com/news/2017/03/drake-net-worth-how-much-money-does-he-make-have-ovo-sound-air-jordan-house/</ref>|module='''<nowiki/>'''ڕاپەری پۆپ'''<nowiki/>'''}}'''ئۆبری دڕەیک جەیمس''' (لەدایکبووی ٢٤ی ئۆکتۆبەری ١٩٨٦) ڕاپەرێک،ئاکتەرێک و نووسەری گۆرانیەکی کەنەدیە کەوا نزیکەی ٥ ملیۆن ئەلبومی فرۆشتووە.درەیک لەزنجیرەی "Degrassi: The Next Generation" بەناوبانگ بوو بە کەسایەتی جیمی بڕووکس. هەروەها کاری لەگەڵ دەیان هونەرمەندی تر کردووە لەوانە [[ڕیانا|ڕیهانا]] بەگۆرانی "What's My Name" لە ٢٠١٠ و Work لە ٢٠١٦.هەروەها لەگەڵ خانمە ڕاپەر نیکی میناج لەساڵی ٢٠١٢ بۆ گۆرانی "Moment 4 Life" کەوا دواتر بۆ خەڵاتی گرامیش پاڵێورا بۆ باشترین گۆرانی ڕاپ.سێیەم ئەلبومی بەناوی "Take Care" کە لەساڵی ٢٠١٣ دەرچوو ئەمجارە خەڵاتی گرامی بردوە بۆ باشترین ئەلبوومی ڕاپ. لەساڵی ٢٠١٦ بەگۆرانی "‌Hotline Bling" چەندین خەڵاتی بردەوە و ڕیکۆردی زۆری شکاند. درەیک لە٢٠١٦دا لەگەڵ خانمە ئاکتەر و گۆرانیبێژ [[جێنیفەر لۆپێز]]دا لەخۆشەویستدابوون. لە ١٨ی مارسی ٢٠١٧ ، درەیک ئەلبوومی "More Life" بڵاوکردەوە کەوا گۆرانی سەرەکی ئەلبومەکەشی "Fake Love" بووک. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} *ویکیپیدیای ئینگلیزی {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ژن|کەنەدا}} {{پۆلی کۆمنز|Drake}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:جووە کەنەدییەکان]] [[پۆل:ژەنیارانی کەنەدی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی کەنەدی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی جوو]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک]] [[پۆل:بازرگانانی ئەفریقی- ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا]] [[پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە تۆرۆنتۆوە]] [[پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت]] [[پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:بازرگانانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:کۆچبەرە کەنەدییەکان بۆ ئەمریکا]] aupjnl04yaitks7o5j2d0be9ahky8on 0 136954 1660591 1638243 2026-09-04T16:37:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660591 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = درەکێ | ناوی_خۆماڵی = Drake | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ھەڵەبجە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای ھەڵەبجە]](ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی بیارە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 900 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[ھەورامی]])،([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە]] ([[شافعی]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''درەکێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی بیارە]]، [[قەزای ھەڵەبجە]]، [[پارێزگای ھەڵەبجە]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''درەکێ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[نارنجڵە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[بنجەودڕەی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ھانەگەرمڵە]] لە [[شارستانی پاوە]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[خارگێڵان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە}} {{گوند و شارۆچکەکانی ھەورامان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەڵەبجە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی ھەورامانی عێراق]] pwxmgbokmrhtfotwf310fd5us33k5jv 0 137027 1660681 1371669 2026-09-04T19:37:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660681 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دوانزەئیمام | ناوی_خۆماڵی = Duwanza Imam | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = گوند | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ھەڵەبجە|ھەڵەبجە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٤٩٧ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''دوانزەئیمام''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سیروان]]، [[قەزای ھەڵەبجە]]، [[پارێزگای ھەڵەبجە]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> ==جوگرافیا== دوانزەئیمام لە باکورەوە ھاوسنورە لەگەڵ گوندی [[تەپەگوڵاوی]] و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی [[کاگردەڵ]] و لەڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ناحیەیی [[سیروان، شارۆچکە|سیروان]] لەڕۆژاواوە لەگەڵ [[بەنداوی دەربەندیخان]] .<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> {{گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەڵەبجە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] qk2plydi8fuf2zk4ilc19goyaxxfql1 0 137381 1660590 1382099 2026-09-04T16:36:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660590 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = درەوشاوێ | ناوی_خۆماڵی = Drawshawi | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٨١٦ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''درەوشاوێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای ماوەت]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> ==جوگرافیا== درەوشاوێ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[خەزێنە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کانی بی]] و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی [[هەنجیرەسوورە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[سەفرە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ماوەت}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] dsy183ntllnw1wyetmr0s4rslk9mi4z 1660618 1660590 2026-09-04T17:17:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1660618 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = درەوشاوێ | ناوی_خۆماڵی = Drawshawi | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٨١٦ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''درەوشاوێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای ماوەت]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> ==جوگرافیا== درەوشاوێ لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[خەزێنە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کانی بی]] و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی [[هەنجیرەسوورە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[سەفرە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ماوەت}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] m5fx7yrk93sli3xlxznvf3urptd5ud8 0 137383 1660596 1382101 2026-09-04T16:37:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660596 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دزگان | ناوی_خۆماڵی = Dizgan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٧٠٠ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''دزگان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای ماوەت]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> ==جوگرافیا== دزگان لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گەماڵانی خواروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[عیساوێ]] و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی [[دەشتی خانێ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[خەزێنە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ماوەت}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] irzxo02q84z887lrkece0vfk9azra42 1 138015 1661038 1658157 2026-09-05T10:14:57Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1661038 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[ھاڤانا]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=538296 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150110042047/http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future زیاد کرا بۆ http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٥٥، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=755443 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160325091944/http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf بۆ http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٥٣، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=845185 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160325091944/http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf بۆ http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:١١، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=849079 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150110042047/http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future بۆ http://www.lonelyplanet.com/cuba/travel-tips-and-articles/how-obamas-us-cuba-deal-could-shape-havanas-future زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٢٨، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1623623 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20260809200348/http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html لە http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20111215120537/http://arquitectura-cuba.blogspot.com/2009/10/edificio-focsa-1956.html لە http://arquitectura-cuba.blogspot.com/2009/10/edificio-focsa-1956.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٣٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1624830 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20260809200348/http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html لە http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٩:١٩، ١٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1628866 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٣:٢٥، ١٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1630062 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20260809200348/http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html لە http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٠٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1647127 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20260809200348/http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html لە http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٣٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1653007 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20260809200348/http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html لە http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٢٣، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1656523 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ x گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20260809200348/http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html لە http://www.hotelhabanalibre.com/en/architects,-builders.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:٢١، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1658156 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:١٩، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ھاڤانا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1661037 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ {oldarchive} گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20230405175139/https://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre لە http://www.meliacuba.com/cuba-hotels/hotel-tryp-habanalibre *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211212180552/https://www.nyc10009.com/focsa-havana بۆ https://www.nyc10009.com/focsa-havana زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:١٤، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) dc46ij6dei84nnyccfllocrl2wkhvgj 1 138512 1660363 1655533 2026-09-04T12:52:02Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660363 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر [[سەردەشت]]. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=540357 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120125054707/http://www.odvcw.org/articleshow.php?id=114 زیاد کرا بۆ http://www.odvcw.org/articleshow.php?id=114 تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٣٥، ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=609664 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20101206094322/http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 بۆ http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٣٢، ١٢ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=618729 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160304201045/http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 بۆ http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٣٨، ١٧ی ئایاری ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=696733 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150427063810/http://www.dsrc.ir/view/article.aspx?id=247 بۆ http://www.dsrc.ir/view/article.aspx?id=247 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٤٣، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=744023 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150207015345/http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx بۆ http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٢٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == دەستکاری و بڵاو کردنەوەی زانیاری هەڵە == بە گوێرەی ڕاپۆرتی ناوەندی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران، ژمارە‌ی دانیشتوانی شاری سەردەشت لە ساڵی ٢٠١٦ زایینی (واتە ١٣٩٥ی هەتاوی) دا ٤٦،٤١٢ کەس بووە و من ئەم هەڵەیە کە پێشتر ٦٨،١٦٥ نووسرابوو چاککرد بەڵام بەداخەوە ویکیپدیاوانی بەڕێز زانیاریە هەڵەکەی گەراندۆتەوە، تکایە چاکسازی دووبارە بە پێی ڕاپۆورتەکانی ناوندە پەیوەندیدارەکان ئەنجام بدەن، کاتێکی شاد [[بەکارھێنەر:AminiM24|AminiM24]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:AminiM24|لێدوان]]) ‏١١:٣٧، ١٠ی نیسانی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=828666 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150424003205/http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8907180286 بۆ http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8907180286 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:١٦، ٢٥ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٤ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=843070 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150207015345/http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx بۆ http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160304201045/http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 بۆ http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20101206094322/http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 بۆ http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150424003205/http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8907180286 بۆ http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8907180286 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٢٨، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=876424 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211107184139/https://www.visitiran.ir/fa/destination/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA بۆ https://www.visitiran.ir/fa/destination/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٥٤، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=895708 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141129032201/http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html بۆ http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٩:١٢، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=938852 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220124003313/https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8209-07642/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D بۆ https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8209-07642/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220122224440/https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8403-07675/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D بۆ https://www-isna-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.isna.ir/amp/8403-07675/?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:١٣، ٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == بەسەرداچوونەوە == سڵاو بەڕێز {{وب|Sakura emad}} ئێستا بینیم کە بەسەر وتارەکەدا چوویتەوە و وابزانم لە تووڵامزار کەڵکتان وەرگرتووە، بەڵام بەڕای من گەڕاندنەوەی بەسوودترە چۆن زۆر یەک لە سەرچاوە فارسییەکان بە ھەڵە وەرگێڕانییان بۆکراوە و زۆر یەک لە وشەکان بە ھەڵە گۆڕدراون، ھەروەھا داڕێژەی جوگرافیا دەستکاری کراوە و تێک چووە، بەڵام لە چەند جێیەکی کەم بەسوود بووە کە زۆربە زیادکردنی پیتی «ی» بە وشەکان بووە کە ئەمانە دەتوانین بە دەستیش بکەین. بۆ پێکەوە چەسپاندنی وشەکانیش (وەک لە ژێر ---> لەژێر / لە لایەن ---> لەلایەن) بە شتێکی پێویستی نازانم و دەشتوانرێت بە دەستەوە بکرێت، بەڵام ھەر دوو جۆر دەبن و جیاوازییەکی وایان نییە. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="font-family:Cursive; color: #10C1FF; Background: White; font size:13px;">AHR</span>]] _{([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="color:#ffd700; Background:White">'''وتووێژ'''</span>]])} ‏١٣:٥٣، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Ahrir|Ahrir]] من زۆر بە وردی پێداچوونەوەم بۆ گۆڕانکارییەکان کردووە ئینجا گۆڕانکارییەکانم پەسەند کردووە، بەڵام گەر شتێک لەبەرچاوی من نەبینراوە و تۆ پێت وایە ھەڵەیەک ھەیە، ئەوە گەڕاندمەوە {{زۆر سپاس}}. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٤:٤٩، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢ (UTC) دەستت خۆش {{وب|Sakura emad}} بێجگە لە تێکدانی سەرچاوە و ھەندێک وشە، بەگشتی بەسوود بوو کە دواتر لەڕووی ئەو پێداچوونەوەی ئێوە حەتمەن بەشە بەسوودەکان دەگەڕێنمەوە. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="font-family:Cursive; color: #10C1FF; Background: White; font size:13px;">AHR</span>]] _{([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="color:#ffd700; Background:White">'''وتووێژ'''</span>]])} ‏١٦:٤٧، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=998596 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220123165220/http://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index بۆ http://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:١٠، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == ڕوونکردنەوە == سڵاو بەڕێز {{وب|Tessla}} تکایە گەڕاندنەوەی دەستکارییەکانم بۆ ڕوون بکەوە، بەتایبەت کوژرانی فەرماندەی سپای سەردەشت کە ھیچ سەرچاوەیەکی بڕواپێکراو بۆ مردنی ئەو کەسە بوونی نییە؛ نە سەرچاوە حکوومەتییەکان و نە سەرچاوە بڕواپێکراوەکانی دژە حکوومەتییەکان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:١٧، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ وڵاتەکانیش منیش پێموایە وتووێژ بکرێ کە پێموا نەبێ کەس بێتە ناو باسەکە، بەڵام بۆ فەرماندەی سپا باشتر وایە یا بسڕێتەوە یان بکڕێتە بریندار بووە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:١٩، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو لەتۆش @[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، لەپەڕەی وتووێژی بەکارھێنەریت روونم کردەوە، کە پێویستە وتووێژ بکرێت لەسەر دەستکارییەکانت، ھەم سەبارەت بە کوژرانەکە و ھەم سەبارەت بە گۆڕینی وڵاتەکان، گەر سووری لەسەر دەستکاریەکەت لە کوژرانەکە، کەوایە با @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، یەکێک بێت کە ڕای خۆی بڵێت سەبارەت بە وڵات و کوژرانەکەش. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١١:٢٨، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: بەشێوەیەکی کەسی من حەزم بە ناوەڕۆکێک نییە باسی کوشتن بکات ھیوادارم جارێکی تر لەم بابەتانە ئەزموونی کەسێکی تر وەربگیرێت. بەڵام بۆ ئەم بابەتەی ئێستاش گەر پێتان وایە ئەو سەرچاوانەی دانراون لەسەر ناوەڕۆکەکە و باوەڕپێکراو نین ئەوا سڕینەوەی ئاساییە، باوەڕپێکراویشیان دەکەوێتە سەر ئەوەی سەرچاوەکە چەن ناوبانگی ھەیە و ھەواڵەکانی چەند بەڵگەی پێویستی لەناوە بۆ ئەو بابەتانەی بڵاوی دەکاتەوە سەلمێنراو بن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٤٧، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1137218 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230608092507/https://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index بۆ https://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٥٦، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1178391 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230608092507/https://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index بۆ https://www.sardasht-ag.ir/fa/home/index زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:١٤، ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٧ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1325457 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220501204402/https://www.qdl.qa/en/universal-viewer/81055/vdc_100032533196.0x000002 بۆ https://www.qdl.qa/en/universal-viewer/81055/vdc_100032533196.0x000002 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160304201045/http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 بۆ http://nawendiashti.com/k/news.php?readmore=140 زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.nti.org/e_research/profiles/Iran/Chemical/2340_2959.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20101206094322/http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 بۆ http://www.chemical-victims.com/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3961&Site=chemical&Lang=fa-IR&ItemID=5002&mid=17722 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210709181342/http://www.payvand.com/news/04/apr/1184.html بۆ http://www.payvand.com/news/04/apr/1184.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150207015345/http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx بۆ http://drkhezri.ir/DrRasoolKhezri/sardasht.aspx زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٠٣، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1338029 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://sardasht-mroad.ir/showpage.php?id=3 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20221101050902/https://behrah.com/map.php بۆ https://behrah.com/map.php زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٤٤، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٩ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1375169 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211108113341/https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%AF%DB%95%D9%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%88%DB%95%DA%A9%D9%88%D9%88-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D9%86 بۆ https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%DB%95%D8%AF%DB%95%D9%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%88%DB%95%DA%A9%D9%88%D9%88-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D9%86 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210919052217/https://www.asandid.com/section/postal-code-west-west-azarbaijan بۆ https://www.asandid.com/section/postal-code-west-west-azarbaijan زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.tabnak.ir/fa/tags/23666/1/tabnak.ir/fa/tag/1/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220412180112/http://www.islahweb.org/ar/node/5033 بۆ http://www.islahweb.org/ar/node/5033 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdistanmedia.com/so/news/archive/2017-09-23/25983 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-18-18/item/1528-2019-03-06-10-54-55 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220415164633/http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-12-28/item/977-2018-09-02-18-56-38 بۆ http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-12-28/item/977-2018-09-02-18-56-38 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdistanmedia.com/so/news/archive/2022-04-04/90732 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www-farsnews-ir.cdn.ampproject.org/v/s/www.farsnews.ir/amp/13990805001107?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240109094503/https://humanrights.eadl.ir/news/tabid/74/articleType/ArticleView/articleId/8907 بۆ https://humanrights.eadl.ir/news/tabid/74/articleType/ArticleView/articleId/8907 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdistanmedia.com/so/news/%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%DA%98%D8%B1%D8%A7%D9%88-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%DB%95%DA%95%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D9%88%D9%86-%D8%A8%DB%86%D9%88%DB%95 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdistanmedia.com/so/news/%D8%B1%D8%A7%D9%BE%DB%86%D8%B1%D8%AA/-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%84%DB%95-%D9%86%D8%A7%DA%95%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C%DB%8C%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%95%D9%87%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D9%88%DB%8E%D9%86%D9%87 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210308120312/https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%DB%95-%D8%A8%DB%86%D9%86%DB%95%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%AF%D8%B4%D8%AA%D9%BE%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%DB%86-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%DB%95%D8%AE%DB%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D8%A8%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88%D9%86 بۆ https://kurdistanmedia.com/so/news/%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9-%D9%87%D8%A7%D9%88%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%DB%95-%D8%A8%DB%86%D9%86%DB%95%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%AF%D8%B4%D8%AA%D9%BE%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%DB%86-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%DB%95%D8%AE%DB%86%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D8%A8%DB%95%D8%B3%DB%95%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88%D9%86 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.islahweb.org/ar/node/5016 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220602234719/https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/3988046?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D بۆ https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/3988046?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220425101610/https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/6665551?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D بۆ https://www-yjc-news.cdn.ampproject.org/v/s/www.yjc.news/fa/amp/news/6665551?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230416155527/https://rwmal.net/19424/ بۆ https://rwmal.net/19424/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٣٥، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٥ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1377980 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211222222913/https://govartishk.com/conflicts/ بۆ https://govartishk.com/conflicts/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240126153419/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=185336 بۆ https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=185336 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240208010454/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=182559 بۆ https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=182559 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240206230137/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=152186 بۆ https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=152186 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://ihuo.ac.ir/233-%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-2.html *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://nasnews.com/kurd/view.php?cat=4570 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20221121011836/https://www.akhbar-rooz.com/180784/1401/08/29/ بۆ https://www.akhbar-rooz.com/180784/1401/08/29/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٥١، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1428181 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211029060808/https://esta.krd/104275/ بۆ https://esta.krd/104275/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٤٤، ٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1433474 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220122010113/https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=329303 بۆ https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=329303 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٨:٢٨، ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1434911 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211107111324/https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=320263 بۆ https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=320263 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٠٧، ٢٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1448663 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220701021721/https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22127&type=komalayati بۆ https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22127&type=komalayati زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٩:٤٥، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1460341 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108213509/https://dwaroj.net/%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%DB%95%D8%B3%D8%AA%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8C-%D9%BE%DA%95-%D9%84%DB%95-%D8%A6%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8E%DA%A9-%D9%84 بۆ https://dwaroj.net/%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%DB%95%D8%B3%D8%AA%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8C-%D9%BE%DA%95-%D9%84%DB%95-%D8%A6%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8E%DA%A9-%D9%84 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231124114013/https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=339224A7&news=%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87%20%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%20%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%82%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%20%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C بۆ https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=339224A7&news=%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87%20%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%20%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%82%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%20%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230520173354/https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=2113036D&news=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF%20%D8%A8%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%DB%B5%DB%B3%20%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D9%81%D8%B1%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA بۆ https://www.hanakhabar.ir/news.php?id=2113036D&news=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF%20%D8%A8%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%DB%B5%DB%B3%20%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D9%81%D8%B1%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:١٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1481734 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230127091700/http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-18-18/item/1528-2019-03-06-10-54-55 بۆ http://penus.krd/index.php/ckb/2018-04-02-19-18-18/item/1528-2019-03-06-10-54-55 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211107104052/https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22098&type=farhang بۆ https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=22098&type=farhang زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠١:٢٧، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٧ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1560545 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://archive.org/details/abu-abdurahman-kurdi-f_barid_20180128_1802/page/n22/mode/1up?q=%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84+%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20250810030808/https://books.google.iq/books?id=140MAQAAMAAJ&q=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&dq=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjh8Kfjh9COAxUw9QIHHTGSGQ4Q6AF6BAgFEAM لە https://books.google.iq/books?id=140MAQAAMAAJ&q=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&dq=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4+%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjh8Kfjh9COAxUw9QIHHTGSGQ4Q6AF6BAgFEAM *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231221153820/https://www.hamshahrionline.ir/news/225970/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%DB%B7 بۆ https://www.hamshahrionline.ir/news/225970/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%DB%B7 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211026120436/https://ku.mehrnews.com/news/32998/%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%D8%B4-%D9%A3%D9%A3-%D8%B3%D8%A7%DA%B5-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%98-%D9%86%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%95%D9%88%DB%95 بۆ https://ku.mehrnews.com/news/32998/%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%D8%B4-%D9%A3%D9%A3-%D8%B3%D8%A7%DA%B5-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%98-%D9%86%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%95%D9%88%DB%95 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108213507/https://ku.mehrnews.com/news/46415/%D9%87%DB%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%95%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%DB%95%DA%A9%DB%95%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%8E%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%86%D8%B4-%D8%AF%DB%95%D8%A8%DB%8C%D9%86 بۆ https://ku.mehrnews.com/news/46415/%D9%87%DB%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%95%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%DB%95%DA%A9%DB%95%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%DB%95-%D9%84%DB%8E%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%86%D8%B4-%D8%AF%DB%95%D8%A8%DB%8C%D9%86 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108213509/https://ku.mehrnews.com/news/46418/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%88%DB%95 بۆ https://ku.mehrnews.com/news/46418/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%88%DB%95 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108213510/https://ku.mehrnews.com/news/28552/%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DA%B5-%DA%A9%D9%84%DB%86%D8%B1-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DA%A9%DB%95 بۆ https://ku.mehrnews.com/news/28552/%D8%AC%DB%95%D9%86%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DA%B5-%DA%A9%D9%84%DB%86%D8%B1-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DA%A9%DB%95 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108214731/https://ku.mehrnews.com/news/176/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%88%DB%8C-%D9%86%D8%A7%DA%95%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%D8%A8%DA%95%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%95-%D9%88%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C بۆ https://ku.mehrnews.com/news/176/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%88%DB%8C-%D9%86%D8%A7%DA%95%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%D8%A8%DA%95%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%95-%D9%88%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://ku.mehrnews.com/news/55437/%D8%B4%DB%95%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8E%DA%A9-%D9%84%DB%95-%D8%B3%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%DB%95-%D9%87%DB%8E%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A6%DB%8C%D8%B3%DA%95%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://seeiran.ir/%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٣:١٤، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٨ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1583760 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220122005517/https://kurdish.sahartv.ir/news/%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86_%D9%87%DB%95%D9%88%D8%A7%DA%B5-i345682 بۆ https://kurdish.sahartv.ir/news/%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86_%D9%87%DB%95%D9%88%D8%A7%DA%B5-i345682 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240115095735/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i242767 بۆ https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i242767 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdistanukurd.com/?p=11536 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220410112537/https://kurdistanukurd.com/?p=5551 بۆ https://kurdistanukurd.com/?p=5551 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdistanukurd.com/?p=5575 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240208013011/https://kurdistanukurd.com/?p=29453 بۆ https://kurdistanukurd.com/?p=29453 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240507021539/https://kurdistanukurd.com/?p=75569 بۆ https://kurdistanukurd.com/?p=75569 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210926080113/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-i401043 بۆ https://kurdish.sahartv.ir/news/%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-i401043 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250223161816/https://kurdish.sahartv.ir/tv/%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AA%DB%95_%D8%A8%DB%95%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95-i313639 بۆ https://kurdish.sahartv.ir/tv/%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AA%DB%95_%D8%A8%DB%95%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95-i313639 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220122202350/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i391241 بۆ https://kurdish.sahartv.ir/news/%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%8C_%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-i391241 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٥:٣٣، ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1592444 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250223161542/https://www-rudaw-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.rudaw.net/sorani/kurdistan/100520152-amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D بۆ https://www-rudaw-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.rudaw.net/sorani/kurdistan/100520152-amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٨:١٨، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1638562 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108213507/https://xelk.org/2407/ بۆ https://xelk.org/2407/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:٠٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1655532 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220422153137/https://www.rojikurd.net/mirovayeti/23859/ بۆ https://www.rojikurd.net/mirovayeti/23859/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٠٤، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[سەردەشت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660362 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220414220102/https://kurdpress.com/fa/news/29174/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C/ بۆ https://kurdpress.com/fa/news/29174/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240108213508/https://ku.kurdpress.com/news/6300/%D9%BE%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C-%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%86%DA%AF%DB%95%DA%95%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA بۆ https://ku.kurdpress.com/news/6300/%D9%BE%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%95%D8%B1%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C-%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%86%DA%AF%DB%95%DA%95%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240404181243/https://www.kurdpress.com/news/37736/%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%B3%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C بۆ https://kurdpress.com/news/37736/%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%B3%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٥٢، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) jq0ki3v2tv8dpovspnh10z3lol45s3a 0 142273 1660660 1442489 2026-09-04T19:33:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660660 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دسکەرە | ناوی_خۆماڵی = Diskara | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی دسکەرە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی دسکەرە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارەزوور]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەڕایەن]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٥٩٠ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''دسکەرە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەڕایەن]]، [[قەزای شارەزوور]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == جوگرافیا == '''دسکەرە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کۆمەڵگای نەسر]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کانی ھەمزە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی [[زەڕایەن]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[خەرجانە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای شارەزوور}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 4ncv9smzm17bztkxxtck9wpy3aw814e 0 142749 1660945 1371680 2026-09-04T22:39:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660945 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دووئاوان | ناوی_خۆماڵی = Dw Awan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:دووئاوان.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی دووئاوان | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی دووکان]](ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٤١٥ | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ |ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''دووئاوان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی دووکان]](ناوەند)، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == جوگرافیا == '''دووئاوان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کلکەسماق]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[عازەبان، ئاغجەلەر|عازەبان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[تەلان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کلێسە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] gy4xhavzwbiyqq09dqq066ek312opu5 0 142819 1660935 1638201 2026-09-04T22:37:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660935 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دولکان | ناوی_خۆماڵی = Dulkan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سورداش]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٧٣١ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''دولکان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سورداش]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''دولکان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کانی شۆک]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[باوەمەندان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[چاڵاخ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[عیسابەگی]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]] <ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] pcy75sjn7fr5lr5kuv8hr8wnzp78qc7 0 143584 1660531 1510625 2026-09-04T15:39:08Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660531 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Periodic function illustration.svg|وێنۆک|300px|چەپ|فانکشنێکی خوولی، کاتی خوولی ئەم فانکشنە بریتییە لە <math>P</math>]] لە [[بیرکاری|بیرکاریدا]]، '''فانکشنی خوولی''' یان '''فانکشنی دووبارەبووە''' <ref>بیرکاری کتێبی قوتابی- پۆلی یازدەھەمی زانستی</ref> ({{بە ئینگلیزی|Periodic function}}) بە [[فانکشن (ماتماتیک)|فانکشنێک]] دەوترێت کە بەھایەکەی لە ماوە ڕێکەکاندا بە شێوەیەکی خوولی دووبارە دەبێتەوە. بە زمانی بیرکاری بۆ ھەر فانکشنێکی خوولی ئەم پەیوەندییە پاسادانە: {{Ltr}} <math> f(x+T)=f(x)\, </math> {{Ltr/end}} لێرەدا بە ''T'' دەوترێت '''کاتی خوولی''' فانکشنی <math> f </math>. == پێناسە == <math> f(x) </math> فانکشنێکی خوولییە کاتێک ژمارەیەک وەک <math> T \ne 0 </math> بوونی ھەبێت، بە شێوەیەک کە بۆ ھەر بەھایەکی پەسەندکراوی x، ھەر دوو ژمارەی <math> X+T </math> و <math> X-T </math> لە بواری پێناسەکراوی فانکشنەکەدا بن ھەروەھا، ھاوکێشەی <math> f(x \pm T)=f(x) </math> پاسادان بێت. ==نموونە== [[پەڕگە:Sine cosine plot.svg|300px|چەپ|وێنۆک| <math>f(x) = \sin(x)</math> و <math>g(x) = \cos(x)</math>; خوولین بە کاتی خوولی 2&pi;.]] فانکشنی [[ساین]] خوولییە و کاتی خوولەکەی بریتییە لە <math>2\pi</math> و بۆ ھەر بەھایەکی <math>x</math> پاسادانی ئەم ھاوکێشە دەکات: {{Ltr}} :<math>\sin(x + 2\pi) = \sin x </math> {{Ltr/end}} ئەم فانکشنە لە ماوەی سیفر و <math>2\pi</math> دووبارە دەبێتەوە. بە گشتی [[فانکشنە سێگۆشەییەکان|فانکشنە سێگۆشەییە]] بنەڕەتییەکان خوولین. ==تایبەتمەندییەکان== ئەگەر فانکشنی <math>f</math> خوولی بێت و کاتی خوولی ئەم فانکشنە <math>P</math> بێت، <math>x</math> لە [[بواری فانکشن|بواری]] <math>f</math> دا ھەر چەند بێت، بۆ ھەر ژمارەیەکی تەواوی <math>n</math> ئەم ھاوکێشە پاسادان بێت {{Ltr}} : <math>f(x + nP) = f(x)</math> {{Ltr/end}} ئەگەر <math>f(x)</math> فانکشنێکی خوولی بە کاتی خوولی <math>P</math> بێت ئەوا <math>f(ax)</math> لە کاتێکدا کە <math>a</math> ژمارەیەکی ناسیفری [[ژمارەی ڕاستەقینە|ڕاستەقینەیە]]، خوولییە و کاتی خوولەکەی بریتییە لە <math>\cfrac{P}{|a|}</math>. بۆ نموونە <math>f(x)=\sin(x)</math> خوولییە و کاتی خوولەکەی بریتییە لە <math>2 \pi</math> کەوایە <math>\sin(5x)</math> خوولییە و کاتی خوولەکەی بریتییە لە <math>\cfrac{2 \pi}{5}</math>. == ئەمانەش ببینە == *[[لەرەلەر]] *[[درێژیی شەپۆل]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://fa.wikipedia.org/wiki/تابع_متناوب|سەردێڕ = تابع متناوب|زمان = فارسی|سەردان = ٢٩ ئازاری ٢٠١٨}} {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|شیکاریی ماتماتیکی}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Periodic functions}} [[پۆل:ژمێرەی جیاکاری و تەواوکاری]] [[پۆل:فانکشن و نەخشەکان]] [[پۆل:ماتماتیکی سەرەتایی]] [[پۆل:فانکشنە بیرکارییەکان]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:سێگۆشەزانی]] s60qe99i3foz5ly1ymc4odgygk8s4xj 0 143719 1660407 1611427 2026-09-04T13:37:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژاپۆن-کۆلکە) 1660407 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|زنجیرەی دراگۆن بۆڵ سووپەر|دراگۆن بۆڵ (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/سەر | ناو = دراگۆن بۆڵ سووپەر | وێنە = پۆستەری دراگۆن بۆڵ سووپەر.jpg | سەردێڕ = پۆستەری دراگۆن بۆڵ سووپەر | قەبارەی_وێنە = | ja_kanji = ドラゴンボール | ja_romaji = Dragon Ball Super | چەشن = <!--ئاگاداری: سەرچاوەی باوەڕپێکراو بەکار بھێنە بۆ سەلماندنی چەشن بە پێی سیاسەتەکانی ویکیپیدیا.--> }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/چاپ | جۆر = مانگا | ناو = | نووسەر =[[ئاکیرا توریاما]] | وێنەکێش = تویوتارو | بڵاوکەرەوە = [[شوئیشا]] | بڵاوکەرەوەی_ئینگلیزی = | دێمۆگرافیا = [[شۆنن مانگا|شۆنن]] | چاپمەن = | گۆڤار = [[ڤی جەمپ]] | گۆڤاری_ئینگلیزی = | بڵاوکراوەتەوە = | یەکەم = ۲۰ی حوزەیرانی ۲۰۱٥ | کۆتا = ئێستا | بەرگەکان = ٤ | پێڕستی بەرگەکان = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/ڤیدیۆ | جۆر = زنجیرەی تەلەفیزیۆنی | ناو = | دەرھێنەر = | بەرھەمھێنەر = | نووسەر = ئاکیرا توریاما | مۆسیقا = نۆریهیتۆ سۆمیتۆمۆ | ستودیۆ = [[تۆێی ئەنیمەیشن]] | مۆڵەتنامە = | شەبەکە = [[تەلەڤیزیۆنی فوجی]] | شەبەکە_en = | یەکەم = ٥ی تەممووزی ۲۰۱٥ | کۆتا = ۲٥ی ئازاری ۲۰۱٨ | ئەڵقەکان = ۱۳۱ | پێڕستی_ئەڵقە = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/پێ}} '''دراگۆن بۆڵ سوپەر''' (ドラゴンボール ''Dragon Ball Super'') بریتییە لە زنجیرەیەک [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]] و زنجیرەیەک [[ئەنیمێ|ئەنیمێی]] [[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]] کە لە لایەن [[تۆێی ئەنیمەیشن]]ەوە بەرهەمهێنراوە و لە [[٥ی تەممووز]]ی [[٢٠١٥]] دەستی بە پەخشکردن کرد،<ref name="debut">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2015-06-04/dragon-ball-super-tv-anime-debuts-on-july-5/.88900 | سەردێڕ = Dragon Ball Super TV Anime Debuts on July 5 | ڕێکەوت = ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥| ویبسایت = Anime News Network | ڕێکەوتی سەردان = ۳ی نیسانی ۲۰۱٨}}</ref> و لە [[٢٥ی ئازار]]ی [[٢٠١٨]] وەرزی یەکەمی کۆتایی هات. زنجیرەکە تەواوکەری [[دراگۆن بۆڵ (مانگا)|دراگۆن بۆڵ]] و [[دراگۆن بۆڵ زێد]]ە، هەروەها ئەمە یەکەم جارە لە ۱٨ ساڵەوە چیرۆکی نوێ بەکاربێت. ڕووداوەکانی زنجیرەکە دەکەوێتە دوای بەزاندنی [[ماجین بوو]] کە ئاشتی دیسانەوە زەوی گرتۆتەوە. زنجیرەکە هەموو ڕۆژێکی یەک شەممە کاتژمێر ۰۹:۰۰ بەیانی لەسەر [[تەلەڤیزیۆنی فوجی]] پەخش دەکرا، و ژمارەی ئەڵقەکانی ۱۳۱ ئەڵقەیە.<ref name="ANN">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.animenewsnetwork.com/news/2015-04-28/dragon-ball-gets-1st-new-tv-anime-in-18-years-in-july/.87608 | سەردێڕ = Dragon Ball Gets 1st New TV Anime in 18 Years in July | ڕێکەوت = ٢٨ی نیسانی ٢٠١٥| ماڵپەڕ = [[شبكة أخبار الأنمي]] | ڕێکەوتی سەردان = ۳ی نیسانی ۲۰۱٨}}</ref> == چیرۆک == ڕووداوەکانی زنجیرەکە ڕێکدەکەوێتە دوای [[دراگۆن بۆڵ زێد]]ەوە. دوای چەند مانگێک لە بەزاندنی [[ماجین بوو]]، ئاشتی دیسانەوە بۆ زەوی دەگەڕێتەوە. و [[سۆن گۆکو|گوکو]] جێگیر بووە و لە ڕووی داراییەوە پاڵپشتی بنەماڵەکەی دەکات. و خێزان و هاوڕێکانی بە پارێزراوی و ئاشتیانە دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.toei-anim.co.jp/tv/dragon_s/about/ | بڵاوکەرەوە = [[تۆێی ئەنیمەیشن]] | زمان = ژاپۆنی | سەردێڕ = ja:テレビシリーズ初！鳥山明オリジナル原案！「ドラゴンボール」テレビアニメーション 新シリーズ放送決定！ | trans_title = Original TV series! Original concept by Akira Toriyama! New "Dragon Ball" TV series broadcast date set! | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی نیسانی ۲۰۱٨}} </ref> بەڵام هەڕەشەیەکی نوێ دەردەکەوێت، ئەویش [[بیروس]]ە کە بە تۆقێنەرترین جەنگاوەری گەردوونی ۷ دادەنرێت. ئەو کاتەی بیروس لە خەوە قوڵەکەی هەڵدەستێت، پەرۆشی شەڕ کردن لەگەڵ جەنگاوەرێکدا دەبێت کە لە خەونێکی پێشبینیدا بینوویەتی و ناوی سووپەر سایاجین گۆدە.<ref name="ToeiAnimEpList">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.toei-anim.co.jp/tv/dragon_s/episode/list/ | بڵاوکەرەوە = Toei Animation | زمان = ژاپۆنی | سەردێڕ = ja:あらすじ｜ドラゴンボール超 | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی نیسانی ۲۰۱٨}} </ref> بۆ پاراستنی زەوی گۆکو خۆی دەگۆڕێت بۆ سووپەر سایاجین گۆد لە پێناو شەڕ کردن لەگەڵ بیروسدا. لەگەڵ ئەوەی گۆکو شەڕەکەی دەدۆڕێنێت بەڵام بیروس زەوی لەناو نابات. == کەسایەتییەکان == هەمان کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ زێد لە زنجیرەکەدا دەردەکەوێت، هەروەها لەگەڵ کەسایەتی جاکۆ، کە [[ئاکیرا توریاما]] بۆ مانگایەکی تر بە ناوی [[گینگا پاترۆڵ جاکۆ]] دروستی کردووە. لە ڕێگەی زنجیرە ئەنیمێ و مانگاکەدا چەندین کەسایەتی نوێ دەردەکەوێت، کە گرنگترینیان خوای وێرانکردن [[بیروس]] و یاریدەدەرەکەی [[ویس]]ە. {| class="wikitable" style="text-align:center; line-height:16px;" ! کەسایەتییەکە ! دەنگە ژاپۆنییەکە |- | Son Goku (Dragon Ball)|سۆن گۆکو | rowspan="4" | Masako Nozawa |- |<blockquote>بلاک </blockquote> |- |سۆن گۆهان |- |سۆن گۆتێن |- |ڤیجیتا | Ryō Horikawa |- |ترانکس | rowspan="3" | Takeshi Kusao |- |ترانکسی داهاتوو |- |لافاندەر |- |پۆلما | rowspan="3" | Hiromi Tsuru |- |پۆلمای داهاتوو |- |تایتس |- | پیکۆلۆ | Toshio Furukawa |- |کۆریرین | rowspan="4" | Mayumi Tanaka |- | یاجیرۆبێ |- | یاجیرۆبێ داهاتوو |- | العرافة بابا |- | بیروس | Kōichi Yamadera |- | ویس | rowspan="3" | Masakazu Morita |- |لەبەرگرتنەوەکەی ڤیجیتا |- | ئێرۆ، کای ئۆ شینی گەردوونی ٨ |- | مامۆستا روشی | Masaharu Satō |- | سایبۆرگ ۱٨ | Miki Itō |- | چیچی | rowspan="2" | Naoko Watanabe |- | پوار |- | ڤیدڵ | rowspan="2" | Yūko Minaguchi |- |پان |- |گۆتینکس | Masako Nozawa<br />Takeshi Kusao |- |جاکۆ | Tsubasa Yonaga |- | یاموچا | Tōru Furuya |- | تێن شێنهان | Hikaru Midorikawa |- | دێندێ | Aya Hirano |- | مستر سێتن | Unshō Ishizuka |- | بێجیتۆ | Masako Nozawa<br />Ryo Horikawa |- | مارۆن | Hiroko Ushida |- | فرێزەر | rowspan="2" | Ryūsei Nakao |- | فرۆست |- | Zamasu | rowspan="2" | Shinichiro Miki |- | زاماسوی داهاتوو |- | گۆواسۆ، کای-ئۆ شینی گەردوونی ۱۰ | Tetsuo Gotō |- | رومۆشی | rowspan="2" | Yasuhiko Kawazu |- | پۆپۆ |- | Animaux de Dragon Ball#Oolong|Oolong | rowspan="2" | Naoki Tatsuta |- | ماگتا |- | پاشای گەردوون | rowspan="2" | Ken Uo |- | Animaux de Dragon Ball#Maître Karin|Maître Karin |- |پیلاف | Shigeru Chiba |- | شو | Tesshō Genda |- | مای | rowspan="2" | Eiko Yamada |- | مای داهاتوو |- | ماجین بو | Kōzō Shioya |- | کیبیتوشین | rowspan="2" | Shinichiro Ohta |- | شین |- | کیبیتو | Shin Aomori |- | Divinités de Dragon Ball#Vieux Kaio Shin|Doyen Kaio Shin | rowspan="2" | Ryōichi Tanaka |- | Humains de Dragon Ball#Monsieur Brief|{{Dr|Brief}} |- | شامپا | Mitsuo Iwata |- | بادوس | Yuriko Yamaguchi |- | زین-ئۆ | Satomi Kōrogi |- | سایبۆرگ 17 | Shigeru Nakahara |- | چاوتسۆ | rowspan="2" | Hiroko Emori |- | مەدام بریفس |- | ئێنما | rowspan="3" | Ryūzaburō Ōtomo |- | Shenron |- | Humains de Dragon Ball#Gyumao|Gyumao |- | شیسامی | Tetsu Inada |- | پیرۆشکی | Hisao Egawa |- | سوربێ | Shiro Saito |- | تاگۆما | Kazuya Nakai |- | گینیۆ | Katsuyuki Konishi |- | کابا | Daisuke Kishio |- | کولیفلا | Yuka Komatsu |- | le seigneur Zuno | Keiichi Sonobe |- | مۆناکا | Masami Kikuchi |- | بوتامو | Yasuhiro Takato |- | هیت | Kazuhiro Yamaji |- | Potage | Shiro Saito |- | Gryll | Jiro Saito |- | ئارالێ | Mami Koyama |- | Animaux de Dragon Ball#Tortue|Tortue | rowspan="3" | Takahiro Fujimoto |- | بیبلیز |- | Caroni |- | گرێگۆری | rowspan="2" | Yūsuke Numata |- | Divinités de Dragon Ball#Quitela|Quitela, Kaio Shin de l'univers 9 |- | کای-ئۆ | rowspan="2" | Jōji Yanami <small>({{1re|voix}}, ép. 1 à 11)</small><br />Naoki Tatsuta <small>({{2e|voix}})</small> |- | گێڕەوەرەکە |} == هەروەها == * [[دراگۆن بۆڵ]] * [[دراگۆن بۆڵ زێد]] * [[دراگۆن بۆڵ جیتی]] * [[دراگۆن بۆڵ زێد کای]] * [[پاڵەوانێتی گەردوونەکان (دراگۆن بۆڵ سووپەر)|پاڵەوانێتی گەردوونەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20180408185710/http://www.toei-anim.co.jp/tv/dragon_s/ ماڵپەڕی فەرمی] (بە ژاپۆنی) * {{هێڵی هەواڵی ئەنیمێ|anime|17006}} {{پۆلی کۆمنز|Dragon Ball}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن|خەیاڵی زانستی|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠٢٠}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:شۆنن مانگا]] [[پۆل:مانگای شوئیشا]] [[پۆل:دراگۆن بۆڵ]] [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:مانگای ڤیز میدیا]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی]] [[پۆل:فەنیمەیشن]] [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی فوجی]] [[پۆل:زنجیرە مانگاکان]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای ھونەری جەنگی]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ھونەری جەنگی]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٥ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ھونەرە جەنگییەکان]] [[پۆل:تەلەڤیزیۆنی تۆوێی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:تونامی]] 0i50x3ln8pqmbzng3w14z3zhk8p6v88 0 143841 1660406 1648483 2026-09-04T13:37:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1660406 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|زنجیرەی دراگۆن بۆڵ کای|دراگۆن بۆڵ (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/سەر | ناو = دراگۆن بۆڵ زێد کای | وێنە = پۆستەری دراگۆن بۆڵ زێد کای.png | سەردێڕ = | قەبارەی_وێنە = | ja_kanji = ドラゴンボール改 | ja_romaji = تۆپەکانی ئەژدیهای نوێکراوە | چەشن = [[سەرکێشی]]، [[ئەکشن]]، [[کۆمیدیا]]<!--ئاگاداری: سەرچاوەی باوەڕپێکراو بەکار بھێنە بۆ سەلماندنی چەشن بە پێی سیاسەتەکانی ویکیپیدیا.--> }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/ڤیدیۆ | جۆر = زنجیرەی تەلەفیزیۆنی | ناو = | دەرھێنەر = یاساهیرۆ ناواتارێ | بەرھەمھێنەر = | نووسەر = [[ئاکیرا توریاما]] | مۆسیقا = کینجی یامامۆتۆ (۱-۹٥) <br/> شونسوکێ کیکوچی (۹٦-۹٨) <br/> نۆریهیتۆ سومیتومۆ (۹۹-۱٥۹) | ستودیۆ = [[تۆێی ئەنیمەیشن]] | مۆڵەتنامە = | شەبەکە = [[تەلەڤیزیۆنی فوجی]] | شەبەکە_en = | یەکەم = ٥ی نیسانی ۲۰۰۹ | کۆتا = ۲٨ی حوزەیرانی ۲۰۱٥ | ئەڵقەکان = ۱٥۹ | پێڕستی_ئەڵقە = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/پێ}} '''دراگۆن بۆڵ زێد کای''' ({{بە ژاپۆنی|ドラゴンボール改}}) (کای واتە نوێکراوە) بریتییە لە زنجیرە [[ئەنیمێ|ئەنیمێیەکی]] وەرگیراو لە زنجیرە [[مانگا]]ی [[دراگۆن بۆڵ]] کە سەدەکەی بە سەدەی زێڕینی کۆمپانیای [[شۆنن جەمپ]] ناونرا. و هەروەها ئەم زنجیرەیە لە دروستکردنی [[ئاکیرا توریاما]]یە. == شتێک لەسەر ئەنیمێکە == ئەم زنجیرەیە وەک نوێکردنەوەیەکە بۆ زنجیرە ئەنیمێی [[دراگۆن بۆڵ زێد]] کە تا ئێستا سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەستهێناوە و هەروەها گرتە و ئەڵقە فیلەرەکان دەسڕێتەوە و کوالێتەکەی بۆ HD واتە کوالێتی بەرز بەرز دەکرێتەوە. وە هەروەها ئەم جارە زیاتر دەچێتەوە سەر مانگاکە. ئەنیمێکە بۆ یەکەم جار لە ٥ی نیسان پەخشکرا، کە هەروەها ڕۆژی لەدایکبوونی [[ئاکیرا توریاما]]یە. هەروەها ئەنیمێکە لە ۲۹۱ ئەڵقەوە بۆ ۱٥۹ ئەڵقە کەمکرایەوە، و ئەیمێکە لە دوو وەرز پێکهاتووە، یەکەم ۹٨ ئەڵقەیە و دووەم ٦۱ ئەڵقەیە. هەروەها ٥٤ ئەڵقە لە زنجیرەکە بە دۆبلاژکراوی لەسەر کەناڵی [[سپەیستوون]] (کەناڵێکی عەرەبی بەناوبانگی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە) بە بۆنەی تێپەڕ بوونی ۱٥ ساڵ بەسەر کردنەوەی کەناڵەکەدا پەخشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.toei-animation.com/en/node/1506 | سەردێڕ = DRAGON BALL Z KAI IN THE MIDDLE EAST {{!}} TOEI Animation Europe | ماڵپەڕ = www.toei-animation.com | زمان = fr | ڕێکەوتی سەردان = ۷ی نیسانی ۲۰۱٨ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئابی ٢٠١٧ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170822174851/http://www.toei-animation.com/en/node/1506 | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == هەروەها == * [[خشتەی ئەڵقەکانی دراگۆن بۆڵ زێد کای]] * [[دراگۆن بۆڵ زێد]] * [[دراگۆن بۆڵ]] * [[دراگۆن بۆڵ جی تی]] * [[دراگۆن بۆڵ سووپەر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا|تەلەڤیزیۆن|ئەنیمەیشن|دەیەی ٢٠٠٠}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:دراگۆن بۆڵ]] [[پۆل:پێڕستی ئەڵقەکانی دراگۆن بۆڵ]] [[پۆل:تۆوێی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیەکان کە لە ٢٠٠٩ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی]] [[پۆل:گۆڕینی قەبارە لە خەیاڵدا]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی فوجی]] [[پۆل:میتۆلۆژیی ژاپۆنی لە ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:تەلەڤیزیۆنی تۆوێی ئەنیمەیشن]] 5uni34f91m9gvap5lkq2a6x81dagk22 0 143860 1660405 1400657 2026-09-04T13:37:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژاپۆن-کۆلکە) 1660405 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|زنجیرەی دراگۆن بۆڵ زێد|دراگۆن بۆڵ (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/سەر | ناو = دراگۆن بۆڵ زێد | وێنە = پەڕگە:دراگۆن بۆڵ زێد.jpg | سەردێڕ = | قەبارەی_وێنە = | ja_kanji = ドラゴンボール | ja_romaji = Doragon Bōru Zetto | چەشن = ئەکشن، [[فەنتازیا]]<!--ئاگاداری: سەرچاوەی باوەڕپێکراو بەکار بھێنە بۆ سەلماندنی چەشن بە پێی سیاسەتەکانی ویکیپیدیا.--> }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/ڤیدیۆ | جۆر = زنجیرەی تەلەفیزیۆنی | ناو = | دەرھێنەر = دایسکی نیشیۆ | بەرھەمھێنەر = | نووسەر = [[شونسوکی کیکوچی]] | مۆسیقا = | ستودیۆ = [[تۆێی ئەنیمەیشن]] | مۆڵەتنامە = | شەبەکە = [[تەلەڤیزیۆنی فوجی]] <br/> [[ئەنیماکس]] <br/> [[تۆکیۆ ئێم ئێکس]] | شەبەکە_en = | یەکەم = ۲٦ی نیسانی ۱۹٨۹ | کۆتا = ۳۱ی کانوونی دووەمی ۱۹۹٦ | ئەڵقەکان = ۲۹۱ | پێڕستی_ئەڵقە = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/پێ}} '''دراگۆن بۆڵ زێد''' ({{بە ژاپۆنی|ドラゴンボールZ}}، بە [[رۆماجی]]:Dragon Ball Z) بریتییە لە زنجیرە ئەنیمێیەکی ژاپۆنی لە بەرهەمهێنانی [[تۆێی ئەنیمەیشن]]ە، و [[تەواوکەر]]ی زنجیرەی [[دراگۆن بۆڵ]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amazon.com/dp/B0079KGANU |سەردێڕ=Dragon Ball Z Kai: Season 1 [Blu-ray] |بڵاوکەرەوە=Amazon.com |ڕێکەوتی سەردان=۷ی نیسانی ۲۰۱٨}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20131015230225/http://www.questia.com/read/1P2-5061899/made-in-japan-chasing-the-dragon-pokemon-was-nicknamed Made in Japan: Chasing the Dragon ; Pokemon Was Nicknamed 'Kiddie Crack' but a New Wave of Japanese Monsters Threatens to Be Even More Addictive]. ''The Independent'' (London), March 5, 2000.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=The Hype All Dressed up with Somewhere to Go |ئیش=Los Angeles Daily News | بڵاوکەرەوە=McClatchy-Tribune Information Services | ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠| ڕێکەوتی سەردان=۷ی نیسانی ۲۰۱٨ | via=HighBeam Research | ناونیشان=http://www.highbeam.com/doc/1G1-83398113.html | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131105184931/http://www.highbeam.com/doc/1G1-83398113.html | ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە [[ژاپۆن]] بۆ ماوەی ٦ ساڵ پەخشکرا، لە نیسانی ۱۹٨۹ دەستی بە پەخشکردن کرد و لە کانوونی دووەمی ۱۹۹٦ کۆتایی هات. == بەشەکان == === دراگۆن بۆڵ زێد: لۆرد سلاغ === '''دراگۆن بۆڵ زێد: لۆرد سلاغ''' بریتییە لە فیلمی چوارەم لە زنجیرەی [[دراگۆن بۆڵ]] و لە ساڵی ۱۹۹۱ دا لە [[ژاپۆن]] دەرچووە. فیلمەکە دەربارەی نامیکییەکی پیر دەسوڕێتەوە کە دەیەوێت زەوی کۆنتڕۆڵ بکات بەڵام بە ڕێکەوت تۆپەکانی دراگۆن بۆڵ لەبەردەمیدا دەدۆزێتەوە، هەر بۆیە هەلەکە دەقۆسێتەوە و داوای گەنجێتی هەتا هەتایی دەکات. بەڵام [[پیکۆلۆ (دراگۆن بۆڵ)|پیکۆلۆ]] و [[سۆن گۆکو|گۆکو]] دەدۆزێتەوە لەبەرامبەری و شەڕ دەکات لەگەڵیان، پاشان گۆکو تووڕە دەبێت و بۆ یەکەم جار خۆی بۆ سووپەر سایاجینی بێکەڵک دەگۆڕێت و دەیبەزێنێت. === دراگۆن بۆڵ: شازادە خاتوونە خەوتووەکەی قەڵا خراپەکە === '''دراگۆن بۆڵ: شازادە خاتوونە خەوتووەکەی قەڵا خراپەکە''' ({{بە ژاپۆنی|魔神城のねむり姫}}) بریتییە لە فیلمی دووەم لە زنجیرەی دراگۆن بۆڵ، کە لە ۱٨ی تەممووزی ۱۹٨۷ بڵاوکرایەوە. ئەو کاتەی [[سۆن گۆکو|گۆکو]] لە تەمەنی ۱۲ ساڵیدا بوو دەیویست لەگەڵ مۆتێن رۆشیدا دەرچێت تا ببێت بە قوتابی لەلای، هەروەها لە شوێنێکی ترەوە [[کوریرین]]ی ڕەبەن بە هەمان مەبەست دێت. بەڵام روشی بۆ ئەوەی وەریانگرێت بۆ ڕۆژئاوا دەیاننێرێت، لە شوێنێک کە پێنچ شاخ وەستاوە و لەوێ قەڵایەک بوونی هەیە، و لە ناو قەڵاکەش ئەفسانەیەک هەیە، و بەپێی ئەفسانەکەش جوانکیلەیەکی خەوتوو (شازادە خاتوون) لەوێ هەیە، و هەر بە پێی ئەمەش هەر کەسێکیان شازادە خاتوونەکە بهێنێتەوە ئەوا لەلای [[موتێن رۆشی]] دەبێت بە قوتابی. لە کۆتاییدا دستدەکەن بە ڕۆشتن بۆ گەشتەکەیان. === دراگۆن بۆڵ زێد: سووپەر ڕۆبۆتی ۱۳ === '''دراگۆن بۆڵ زێد: سووپەر ڕۆبۆتی ۱۳''' ({{بە ئینگلیزی|Dragon Ball Z: Super Android 13}}) بریتییە لە فیلمی حەوتەم لە زنجیرەی [[دراگۆن بۆڵ]]، و باسی چیرۆکی ئاندرۆید دەکات کاتێک [[سۆن گۆکو|گۆکو]] دەکوژێت. چیرۆکی فیلمەکە باسی کوشتنی گۆکو لەلایەن ئاندرۆیدەوە دەکات. لە سەرەتایی فیلمەکەدا ڕۆبۆتی ۱۷ دەبینین کە هەڵساوە بە کوشتنی دکتۆر گێرۆ و خوێنی بەسەر کۆمپیتەرەکەدا بڵاوبۆتەوە. و پاشان ژمارە ۱٤ و ۱٥ دروست دەکات، و پاشان هێرش دەکەنە سەر گۆکو دواتر بۆ جەمسەزی باکوور دەگوازنەوە. ژمارە ۱۳ ئازاد دەبێت و بۆ لەناوبردنی زەوی دێت و خەریک بوو گۆکو بکوژێت بەڵام ڤێجیتا ڕزگاری دەکات، و ترانکسیش ۱٤ دەکژێت، و پاشان ۱٥ سەری لە جەستەی دەکاتەوە و لەناودەچێت، هەر بۆیە ۱۳ لەگەڵ پاشماوەکانی ۱٤ و ۱٥ یەک دەگرێت و سووپەر ۱۳ پێکدەهینێت، هەروەها هەموو هەوڵەکانی گۆکو و خەریکبوو خۆی لەناو ببات بەڵام بە هۆی یارمەتی ترانکسەوە بە زیندووی مایەوە و پاشان گۆکو گینکی داما بەکاردەهێنێت و سووپەر ۱۳ دەکوژێت. == زنجیرە ئۆڤاکان == '''دراگۆن بۆڵ زێد: پیلانی سڕینەوەی سایاجینەکان ''' ({{بە ئینگلیزی|In the boot he drove the line of lobade alsayan}}) بریتییە لە ئەڵقەیەکی تایبەتی دراگۆن بۆڵ زێد، کە باسی پیلانی تسۆفۆرۆ بۆ سڕینەوەی سایاجینەکان دەکات. ; ۱. کینە بەرامبەر سایاجینەکان دکتۆر لایچی ئەو کەسەیە کە گازی دیسترۆنی دروستکردووە، هەروەها ئەو ئەو کەسەیە کە فریزەر و کۆلیر و سلاغ و تۆرلیسی گێڕایەوە هەر بۆیە گۆکو و ڤێجیتا و ترانکس و گۆهان و بیکۆلۆ ئەوانیان و گازەکەیان لەناوبرد. ; هەسارەی تاریکی پاش ئاوەی کۆتاییان بە ئەوانە هێنا، بۆ هەسارەی تاریکی چوون تا دکتۆر لایچی لەناوبەرن، ویستیان لەناویبەرن بەڵام ئەو خۆی لەگەڵ کینەکەی بەرامبەر سایاجینەکان و جەنگاوەرەکانی تردا یەکخست (یەکگرت) و ئێستا کەسێکە کە نابەزنێرێت. ; شەڕەکە پاشان هاچیباک هێرش دەکاتە سەریان، و پێیان دەڵێت: پێویستە هەموو سایاجینەکان لەناوچن، بۆیە ڤێجیتا بە فاینڵ فلاش هێرش دەکاتە سەری بەڵام هیچ کاریگەری نەبوو بەڵکو تەنانەت پێی هێرشی کردەوە سەری و ناوی لێنا "تۆپی تۆڵەکردنەوە". دای چەندین هەوڵ ترانکس سەرکەوت بە بریندار کردنی دەمی وە لەو کاتەدا گۆکو خاڵی لاوزی ئەو ئاشکرا دەکات و بە هەموویان هێرش دەکەنە سەری و هەسارەی تاریکی لەناودەبەن. == هەروەها == * [[کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ زێد]] * [[دراگۆن بۆڵ]] * [[دراگۆن بۆڵ زێد کای]] * [[دراگۆن بۆڵ جیتی]] * [[دراگۆن بۆڵ سووپەر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن|ئەنیمەیشن|دەیەی ١٩٩٠}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:دراگۆن بۆڵ]] [[پۆل:مانگای ڤیز میدیا]] [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای درامیی کۆمیدی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی]] [[پۆل:فەنیمەیشن]] [[پۆل:گۆڕینی قەبارە لە خەیاڵدا]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەندیکایانەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە بۆ یەکەمجار پەخشکراون]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی فوجی]] [[پۆل:میتۆلۆژیی ژاپۆنی لە ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای ھونەری جەنگی]] [[پۆل:چاودێریی تەلەڤیزیۆن لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:زنجیرەی ئەنیمی]] [[پۆل:تەلەڤیزیۆنی تۆوێی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:تونامی]] ouoy1qnje3ijvyje51amhvd85viuho8 0 143865 1660404 1501952 2026-09-04T13:37:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژاپۆن-کۆلکە) 1660404 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|زنجیرەی دراگۆن بۆڵ جیتی|دراگۆن بۆڵ (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/سەر | ناو = | وێنە = پەڕگە:دراگۆن بۆڵ جی تی.jpg | سەردێڕ = | قەبارەی_وێنە = | ja_kanji = ドラゴンボールGT | ja_romaji = Doragon Bōru Jī Tī | چەشن = [[ئەکشن]]، هونەری جەنگی، فەنتازیای زانستی، [[کۆمیدیا]]<!--ئاگاداری: سەرچاوەی باوەڕپێکراو بەکار بھێنە بۆ سەلماندنی چەشن بە پێی سیاسەتەکانی ویکیپیدیا.--> }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/ڤیدیۆ | جۆر = زنجیرەی تەلەفیزیۆنی | ناو = | دەرھێنەر = ئوسامۆ کاسیا | بەرھەمھێنەر = | نووسەر = | مۆسیقا = [[شونسوکی کیکوچی]] | ستودیۆ = [[تۆێی ئەنیمەیشن]] | مۆڵەتنامە = | شەبەکە = [[تەلەڤیزیۆنی فوجی]] | شەبەکە_en = | یەکەم = ۷ی شوباتی ۱۹۹٦ | کۆتا = ۱۹ی تشرینی دووەمی ۱۹۹۷ | ئەڵقەکان = ٦٤ | پێڕستی_ئەڵقە = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/پێ}} '''تۆپەکانی ئەژدیھا جیتی''' یان '''دراگۆن بۆڵ جیتی''' ({{بە ژاپۆنی|ドラゴンボールGT}}، {{بە ئینگلیزی|Dragon Ball GT}}) بریتییە لە [[ئەنیمێ|ئەنیمێیەکی]] [[ژاپۆن]]ی وەک بەشێکی لاوەکی سەیر دەکرێت و لەگەڵ چیرۆکە سەرەکییەکە (دراگۆن بۆڵ زێد) ھیچ پەیوەندییەکی نییە. چیرۆکەکە بە وەرگرتنەوەی تۆپەکانی دراگۆن بۆڵ لە لایەن [[بیلاف]] لە گۆشکی کامی دەست پێدەکات، بەڵام [[سۆن گۆکو|گۆکو]] دەردەکەوێت و بە هەڵە ئاواتی ئەوە دەخوازێت کە گۆکو بچووک ببێتەوە، و هەر بەڕاست ڕوویدا. پاشان تۆپە ئەستێرەییە ڕەشەکان لە گەردووندا بڵاو دەبنەوە، و ئەوەش دەبێت بە ئەرک لەسەر گۆکو کە تۆپەکان پێش تێپەڕ بوونی ساڵێک بگەڕێنێتەوە ئەگەرنا زەوی لەناودەچێت. وە لەم بەشەدا گۆکو بەرامبەر دوژمنانێک شەڕ دەکات کە پێشتر لەگەڵ کەسانی وا بەهێزدا شەڕی نەکردووە بەڵام گۆکوش بەهێز دەبێت بەڵکو تەنانەت هاوڕێکانیشی بەهێزتر دەبن و ئەویش کاتێک شەڕ لەگەڵ بەیبی ڤێجیتا و سووپەر ۱۷دا دەکات بە سووپەر سایاجین ٤ دەگات. بەڵام ئەم دووانە بە بەراورد دوژمنی کۆتایی هیچ نین، کە شین شێنرۆنه کە گۆکو توانی بیبەزێنێت بەڵام لەناوینەبرد و ئەویش تۆپەکانی دراگۆن بۆڵی قوتدا و بوو بە ئۆمیگا شێنرۆن. بەڵام ڤیجیتا و گۆهان و ترانکس و گۆتێن بۆ یارمەتیدانی گۆکو دێن بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ناتوانن ئۆمیگا ببەزێنن، پاشان ڤیجیتا بە سووپەر سایاجین ٤ دەگات بەڵام دیسانەوە لەگەڵ ئەم خۆگۆڕینەیەشدا نەیانتوانی ئۆمیگا ببەزێنن، بەڵام لە کوتاییدا ڤیجیتا و گۆکو یەک دەگرن و سووپەر سایاجین ٤ گۆجیتا پێک دەهێنن، و شەڕی ڕاستەقینە دەست پێ دەکەن. == هەروەها == * [[دراگۆن بۆڵ زێد]] * [[دراگۆن بۆڵ]] * [[دراگۆن بۆڵ زێد کای]] * [[دراگۆن بۆڵ سووپەر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Category:Dragon Ball}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا|ئەنیمەیشن|دەیەی ١٩٩٠}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:تۆوێی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:دراگۆن بۆڵ]] [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی]] [[پۆل:فەنیمەیشن]] [[پۆل:زنجیرە ئەنیمێیە تەلەڤیزیۆنییەکانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی فوجی]] [[پۆل:میتۆلۆژیی ژاپۆنی لە ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:ئەنیمێی مادمان ئینتەرتەینمنت]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای ھونەری جەنگی]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ھونەری جەنگی]] [[پۆل:زنجیرە تەلەفزیۆنییەکانی ژاپۆن لە ساڵی ١٩٩٧ کۆتاییان هات]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆییەکان گونجاندووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیەکانی ١٩٩٦]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ژاپۆنییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٧ کۆتاییان پێ ھات]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان سەبارەت بە منداڵ]] [[پۆل:گۆڕینی قەبارە لە خەیاڵدا]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ھونەرە جەنگییەکان]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆیییەکان گونجاندووە]] [[پۆل:تەلەڤیزیۆنی تۆوێی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:تونامی]] pgn0py4ufhlk7gh5f62lg5d3bx2c5j2 0 144373 1660403 1400656 2026-09-04T13:37:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژاپۆن-کۆلکە) 1660403 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|زنجیرەی دراگۆن بۆڵ|دراگۆن بۆڵ (ڕوونکردنەوە)}} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/سەر | ناو = | وێنە = پەڕگە:DB Tankōbon.png | سەردێڕ = بەرگی یەکەم تانکۆبۆنی زنجیرەکە، لە ژاپۆن لە ۱۰ی ئەیلوولی ۱۹٨٥ بڵاو کراوەتەوە. | قەبارەی_وێنە = | ja_kanji = ドラゴンボール | ja_romaji = Doragon Bōru | چەشن = [[ئەکشن]]، و هونەری جەنگی، و فەنتازیای زانستی<!--ئاگاداری: سەرچاوەی باوەڕپێکراو بەکار بھێنە بۆ سەلماندنی چەشن بە پێی سیاسەتەکانی ویکیپیدیا.--> }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/چاپ | جۆر = مانگا | ناو = | نووسەر = [[ئاکیرا توریاما]] | وێنەکێش = | بڵاوکەرەوە = [[شوئیشا]] | بڵاوکەرەوەی_ئینگلیزی = | دێمۆگرافیا = | چاپمەن = | گۆڤار = [[هەفتانەی شۆنن جەمپ]] | گۆڤاری_ئینگلیزی = | بڵاوکراوەتەوە = ٤۲ | یەکەم = ۳ی ئەیلوولی ۱۹٨٤ | کۆتا = ٥ی حوزەیرانی ۱۹۹٥ | بەرگەکان = | پێڕستی بەرگەکان = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/ڤیدیۆ | جۆر = زنجیرەی تەلەفیزیۆنی | ناو = | دەرھێنەر = مینۆرۆ ئۆکازاکی <br/> دایسکی نیشیۆ | بەرھەمھێنەر = | نووسەر = | مۆسیقا = شنسکی کێکچی | ستودیۆ = [[تۆیی ئەنیمەیشن]] | مۆڵەتنامە = | شەبەکە = تەلەڤیزیۆنی فوجی، [[ئەنیماکس]] | شەبەکە_en = | یەکەم = ۱٦ی شوباتی ۱۹٨٦ | کۆتا = ۱۲ی نیسانی ۱۹٨۹ | ئەڵقەکان = ۱٥۳ <!-- This parameter should only be incremented when new ئەڵقەکان air or when a [[Wikipedia:Identifying reliable sources|reliable source]] can confirm a specific number of ئەڵقەکان. --> | پێڕستی_ئەڵقە = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/پێ}} '''دراگۆن بۆڵ''' ({{بە ژاپۆنی|ドラゴンボール}}) ({{بە ئینگلیزی|Dragon Ball}}) بریتییە لە زنجیرەیەک [[مانگا (کۆمیک)|مانگای]] [[ژاپۆن]]ی و لە نووسینی [[ئاکیرا توریاما]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Dragon Ball 大全集 5: TV Animation Part 2 |بڵاوکەرەوە=[[شوئیشا]] |ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٤-٠٨-٧٨٢٧٥٥-٠|پەڕەکان=٢٠٦–٢١٠|زمان=Japanese |trans-title=Dragon Ball Complete Works 5: TV Animation Part 2}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2000-08-21/viz-explains-censorship-in-dragonball-manga |سەردێڕ=Viz explains censorship in Dragonball Manga |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=[[هێڵی هەواڵی ئەنیمێ]] |زمان=en |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170625182344/http://www.animenewsnetwork.com/news/2000-08-21/viz-explains-censorship-in-dragonball-manga |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Dragon Ball Z 孫悟空伝説|trans-title=Son Goku Densetsu|زمان=Japanese|بڵاوکەرەوە=[[شوئیشا]]|ساڵ=٢٠٠٣|پەڕەکان=٩٠–١٠٢|ژپنک=٩٧٨-٤-٠٨-٨٧٣٥٤٦-٧}}</ref> هەروەها لەسەر زنجیرە مانگاکە زنجیرەیەک وێنەی جووڵاوی ([[ئەنیمێ]]) لێ بەرهەمهێنراوە. == چیرۆک == چیرۆکەکە بە گەیشتنی منداڵێکی سایاجین [[سۆن گۆکو]] بۆ زەوی دەست پێ دەکات، ئەمەش دوای ئەوەی لە هەسارەی ڤێجیتا دەنێرێت. لە کاتی گەیشتنی گۆکو بۆ زەوی دەکەوێتە ناو ڕووبارێکەوە و پیرەمێردێک بە ناوی "سۆن گۆهان" دەیدۆزێتەوە و زۆر خۆشیدەێت بۆیە بڕیاری بەخێوکردنی دەدات، بەڵام ئەو منداڵێکی زۆر لاسار بوو تا ڕۆژێک کاتێک هەوڵی لێکردنەوەی سێوێکی دەدا بەسەردا کەوت و بۆ سروشتی منداڵە ئاساییەکان گۆڕا. گۆکو بە دەستی پیرەمێردەکە گەورە بوو پاشان پیرەمێردەکە مرد و بەڵام پێش مردنی سۆن گۆهان مەشقێکی زۆری بە گۆکو کرد تا لە چاو مرۆڤدا گەیشت بە ئاستێکی بەرز، پاشان بۆ [[موتێن رۆشی]] دەچێت تا ڕاهێنانی پێ بکات و لەوێ لەگەڵ [[کریلین]] یەک دەناسن و دەبن بە هاوڕێ و مۆتێن روشی دەست بە مەشق کردن پێیان دەکات و پاشان لەگەڵیاندا بۆ پاڵەوانێتی هونەری جەنگی دەچن و بەژداری تێدا دەکەن. دوای چەند ساڵێک دیسانەوە پاڵەوانێتێکە ڕێکدەخرێتەوە و گۆکو تێدا لەگەڵ چیچی یەک دەناسێن (یەک دەبیننەوە) و پاشان لە کۆتاییدا هاوسەرگیری لەگەڵدا دەکات و منداڵی لێ دەبێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|خەیاڵی زانستی|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Dragon Ball}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:ئاکیرا توریاما]] [[پۆل:شۆنن مانگا]] [[پۆل:مانگای شوئیشا]] [[پۆل:مانگای ڤیز میدیا]] [[پۆل:زنجیرە مانگاکان]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای درامیی کۆمیدی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی]] [[پۆل:فەنیمەیشن]] [[پۆل:مانگاکانی ١٩٩٤]] [[پۆل:مانگای مادمان ئینتەرتەینمنت]] [[پۆل:ئەو مانگایانەی گۆڕدراوە بۆ فیلم]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای ھونەری جەنگی]] [[پۆل:مشتومڕەکانی ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:گۆڕینی قەبارە لە خەیاڵدا]] 2q6wjiextdrb4jutm7w20u8dal990ic 0 144972 1660928 1638205 2026-09-04T22:36:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660928 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دورێ | ناوی_خۆماڵی = Dwre | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی قەڵادزێ]](ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 703 | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ |ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''دورێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی قەڵادزێ]](ناوەند)، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''دورێ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی [[قەڵادزێ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[نورەدین]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[وەستاسیمان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[پێماڵک]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] cy1e5c0i13ca8xlo7yeyi46loajeg0o 0 144983 1660665 1638218 2026-09-04T19:34:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660665 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دمشەت | ناوی_خۆماڵی = Dmshat | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی قەڵادزێ]](ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 733 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''دمشەت''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی قەڵادزێ]](ناوەند)، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''دمشەت''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گوش گوش]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[گردەسپیان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[خڕەبەردان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[گردمەیتەر]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] as17vl7k4u6gsalogw06onnn5zkki4b 0 145411 1660574 1638276 2026-09-04T16:34:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660574 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = درگەڵەی مەنگوڕ | ناوی_خۆماڵی = Drgalai Mangur | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ژاراوە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 725 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''درگەڵەی مەنگوڕ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ژاراوە]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''درگەڵەی مەنگوڕ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قەڵاتوکان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[مام ژیلە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کۆزینە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[زودانی کۆن]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] rjgl4tcf0a4bjy5k39pftz5xxd74xga 0 145765 1660909 1638215 2026-09-04T22:33:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660909 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دوبێ | ناوی_خۆماڵی = Dube | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ھەڵشۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 968 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''دوبێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ھەڵشۆ]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''دوبێ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[سەرخان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[شیوەڕەزی سەروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کانی ڕەش، ھەڵشۆ|کانی ڕەش]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[بەلک]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 64hkmdao8yebvjd46ubj6c16tih1qg7 0 146180 1660813 1659193 2026-09-04T20:36:37Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660813 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''شووشەی پتەو''' ({{بە ئینگلیزی|Tempered glass}}) جۆرێکە لە شووشەی سەلامەتی (Safety Glass) کە لە کاتی دروستکردنی گەرم دەکرێت ( ٥٦٤ پلەی سیلیزی) یا چالاکی کیمیایی لەگەڵ دەکرێت بۆ ئەوەی پتەوییەک بدات بە شووشەکە. [[پەڕگە:Tempered kurdi.png|وێنۆک|رووی شووشەیەکی پتەو، (تەنیشتە بینین)]] ئەم جۆرە شووشەیە لە ڕووی دەرەوەی پەستاوتنی بۆ دەکرێت ([[:en:Compression (physics)|compression]]) و لە ڕووی ناوەوەش ڕاکێشانی بۆ دەکرێت ([[:en:Ultimate tensile strength|tensile]])؛ بەمەش دوو ھێزی ھاوتای دژ بەیەک دروستدەبێت کە وا لە شووشەکە دەکات کە پتەوبێت و لە کاتی بەرکەوتنێکی بەھێز شووشەکە ورد ببێت بۆ پارچەی زۆر وورد کە نەبنێتە ھۆی برینداربوون. [[پەڕگە:Broken phone box.jpg|وێنۆک|ووردبوونی شووشەی پتەو لە کاتی شکاندنیدا لە یەکێک لە کابینەی تەلەفۆنەکانی [[لەندەن]] ]] شووشەی پتەو بەھۆی پتەویی و سەلامەتیەکەی لە زۆر بواردا بەکاردەبرێت؛ ئۆتۆمبێل، شووشەی گەرماوەکان، تەلارسازی، دەرگا، مێز، ڕەفەی ناو بەفرگرەکان، شووشەی گولە نەبڕ، ئامێرە یەلیکترۆنیەکان و زۆر بواری تر وەک شووشەی فڕنی چێشتخانەکان. == لە باشیەکانی شووشەی پتەو == * بەرگریەکی زۆری ھەیە بۆ ھێزی پێکدادان (لایەنی کەم ٦٩ مێگا [[پاسکاڵ]] یاخود ١٠،٠٠٠ [[پاوەند بۆ ھەر ئینچێکی چوارگۆشە|پاوەند بۆ ھەر ئینج چوارگۆشە]]). * لەکاتی شکاندا وورد دەبێت بۆ پارچەی زۆر بچووک کە نابێتە ھۆی برینداربوونی دەوروبەرەکەی . * بەھۆی ئەو دوو تایبەتمەندیانەوە لە زۆر بواری رۆژانەماندا کەڵکی لێ وەرگیراوە : شووشەی ناوە گەرماوەکان . بالکۆنیەکان ، [[حەوزی مەلەکردن|مەلەوانگە]] ، ئۆتۆمبێل ، دەرمانسازی ، چیشتخانەکان ، بیناسازی ، [[خۆراک]] ، [[ئامێرە ئەلیکترۆنیەکان]] و شتی تر . == لەخراپیەکانی شووشەی پتەوو == * شووشەی پتەو نابڕدرێت : شووشەی پتەو وەک شووەشەی ئاسای ناتوانی بیبریت بەو (قیاس) دووریانەی کە تۆ دەتەوێت ، بەڵکو پێش گەرمکردنی ( درووست کردنی) دەبێت دووریەکانی دیاری بکەیت . * ناتوانیت کار لەسەر لێوارەکانی شووشەی پتەو بکەیت : ئەگەر دەتەوێت شووشەکەت لێوارەکانی تیژ نەبێت ، دەبێت پێش بەرھەمھێنانی چارەسەری بۆ بکرێت چونکە دوای گەرم کردن و بەرھەم ھێنان ناتوانیت دەست کاری بکەیت چونکە دەبێتە ھۆی وورد بوونی شووشەکە ؛ بەھۆی ئەو دوو ھێزە ھاوتا پەنگ خواردووەی ناو شووەشەکە . * لە ڕووی سیکیورتی خاڵێکی لاوازی ھەیە : ئەویش بەھۆی ئەوەی شووشەی پتەو لە کاتی شکاندنی دا وورد دەبێت بۆ ھەزارەھا پارچەی وورد کە ھیچ لێوارێکی تیژ بەجێناھێڵێت ؛لەکاتی شکاندنی پەنجەرەیەک رێگا خۆشدەکات بۆی بە ئاسانی بەناویدا تێپەر ببیت. * لەکاتی دروستکردنیدا بە گەرمی بەناو ڕۆلەیەکدا دەروات ، ئەمەش وادەکات شووشەکە روویەکی سافی بێ خەوشی نەبێت . * نرخی بەرھەمھێنانی ئەم جۆرە شووشەیە گرانە . == ئەمانەش ببینە == [[شووشەی گۆرێلا]] [[پاوەند بۆ ھەر ئینچێکی چوارگۆشە]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Tempered_glass|سەردێڕ = Tempered glass|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٣٠ی تەممووزی ٢٠١٨}} {{پۆلی کۆمنز|Tempered glass}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|کیمیا|زانستی ماددە}} [[پۆل:داھێنانە فەڕەنسییەکان]] hllhr2c9ljphk6j1wqhgzmmqe76apdn 0 146848 1660940 1469578 2026-09-04T22:38:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1660940 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = دوو بورجەکە | image = بەرگی دوو بورجەکە.gif | caption = چاپی کۆن | author = [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] | country = شانشینی یەکگرتوو | language = ئینگلیزی | series = [[شای ئەنگوستیلەکان]] | genre = [[ڕۆمانی خەیاڵی|خەیاڵی]] | subject = [[Tolkien's legendarium]] | set_in = [[زەوی ناوەڕاست]] | publisher = [[George Allen & Unwin]] | release_date = ۱۱/۱۱/۱۹٥٤ | pages = ۳٥۲ پەڕە ("چاپی یەکەم") | dewey = 823.912 | preceded_by = [[ھاوڕێیانی ئەنگوستیلە]] | followed_by = [[گەڕانەوەی پاشاکە]] }} '''دوو بورجەکە''' یان '''دوو تاوەرەکە''' ({{بە ئینگلیزی| The Tow Towers}}) دووەم بەشی ڕۆمانی [[شای ئەنگوستیلەکان]]ە کەلەلایەن نوسەری ئینگلیز [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] نوسراو. بەشی [[ھاوڕێیانی ئەنگوستیلە]] لە پێشیدایە و [[گەڕانەوەی پاشاکە]] بەدوایدادێت. کە باس لە جیھانێکی خەیاڵی خاکی ناوەڕاست دەکات. لە ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٥٤ لە [[شانشینی یەکگرتوو]] بڵاوکراوەتەوە. ئەم قەبارەی پێکھاتووە لە چیرۆکی دوای ھەردوو کتێبەکەی بەشی یەکەم، وە لە دوو کتێب پێکھاتووە. ==پێشوازی== [[دۆناڵد بار]] لە «[[نیویۆرک تایمز]]»دا پێداچوونەوەیەکی ئەرێنی بۆ کتێبەکە کرد و بە «کارێکی نائاسایی – ورووژاندنی پاک، گێڕانەوەیەکی بێ کۆسپ، گەرمییەکی ئەخلاقی، دڵخۆشییەکی ڕووکەشانە لە جوانی، بەڵام زیاتر لە ھەمووی ورووژاندنێک» ناوی برد.<ref>https://www.nytimes.com/1955/05/01/archives/the-heroic-tale-returns.html</ref> ئانتۆنی بوچەر، لە پێداچوونەوەی بەرگەکەدا لە «گۆڤاری [[فەنتازیا]] و [[زانستی خەیاڵی]]» نووسیویەتی کە «دوو تاوەرەکە» «داواکارییەکی زۆر لە ئارامی خوێنەرانی دەکات» بەھۆی ئەو بەشانەی کە «دەکرێت لاببرێن بەبێ کاریگەری لەسەر شێوە و ناوەڕۆک». سەرەڕای ئەوەش، ستایشی بەرگەکەی کرد و وتی «ھیچ نووسەرێک جگە لە [[ئی. ئاڕ. ئێدیسۆن]] ھەرگیز ئەفسانەی خۆی بەم شێوەیە بە ڕەزامەندی و بەھێزی دروست نەکردووە و بە زیندوویی نەھێناوەتەوە کە بە ھەندێک لە جوانترین پەخشانی ڕووت کە ئەم دەیەیە سەختە بە چاپی بینیوە وەسف کراوە».<ref>https://archive.org/details/FRL-F-0013/page/n39/mode/2up</ref> «تایمس لیتەراری ساپڵمێنت» بە «داستانێکی [[پەخشان]] لە ستایشی ئازایەتیدا» ناوی برد و ڕای گەیاند کە «وێستێرنێس»ی تۆڵکین «لە خەیاڵی خوێنەردا لەگەڵ ئاسگارد و کاملۆتدا ڕیز دەکرێت».<ref>https://www.tolkien.ro/text/JRR%20Tolkien%20-%20A%20Descriptive%20Bibliography%20-%20Wayne%20G%20Hammond.pdf{{بەستەری مردوو|url=https://www.tolkien.ro/text/JRR%20Tolkien%20-%20A%20Descriptive%20Bibliography%20-%20Wayne%20G%20Hammond.pdf |date=ئابی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Two_Towers#CITEREFThompson2007</ref> جۆن جۆردن، کە سەرسام بوو بە گێڕانەوەی کتێبەکە لە «ئایریش پرێس»دا، نووسیویەتی دەربارەی «چنینی داستان، ڕۆمانسی پاڵەوانێتی، نواندن، و چیرۆکی پەریان، و جۆرە سەرکێشیترەکەی چیرۆکی لێکۆڵینەوە، بۆ ناو نەخشێک کە لە ھەمان کاتدا نامۆ و بە شێوەیەکی سەیر ئاشنایە بە ئەزموونی ئێمە». ئەو مردن و دووبارە دەرکەوتنەوەی جادووگەر گانداڵفی بە زیندووبوونەوەی [[مەسیح]] بەراورد کرد، و نووسی کە ئەمە دەکرێت «بەبێ بێڕێزی» بکرێت بەھۆی جددییەتی تۆڵکینەوە دەربارەی چاکە و خراپە.<ref>https://dc.swosu.edu/mythlore/vol13/iss2/2/</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Two_Towers#CITEREFThompson2007</ref> [[مەحموود مەزلاوی]]، لە «ئیجپشن گازێت»دا، نووسیویەتی کە کتێبەکە «خوێنەرانی ڕۆمانی دەروونیی مۆدێرنی سەرەکی دڵخۆش نەکردووە»، بەڵام ئەوە نیشانەی ئاراستەیەکی نوێ بووە لە ئەدەبیاتدا.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Two_Towers#CITEREFManzalaoui1965</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Two_Towers#CITEREFThompson2007</ref> لە «ئۆبزێرڤەر»دا، شاعیری سکۆتلەندی [[ئێدوین مویر]]، کە ستایشی «ھاوڕێیەتیی ئەنگوستیلە»ی کردبوو، داھێنانی ئێنتەکانی تۆڵکین و گێڕانەوەی شەڕی ھێڵم دیپی بە نایاب ناوبرد. ئەو نووسی کە بە پێچەوانەی گریمانەی ھەندێک کەسەوە، مرۆڤ ناتوانێت ئەنگوستیلەکە بە [[بۆمبی ئەتۆمی]] یەکسان بکات؛ بەڵکو، ڕاستەوخۆ نوێنەرایەتی خراپە دەکات.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Two_Towers#CITEREFMuir1954</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Two_Towers#CITEREFThompson2007</ref> ==وەرگێڕانەکان== فیلمی ساڵی ٢٠٠٢ی پیتەر جاکسن «[[شای ئەنگوستیلەکان]]: دوو تاوەرەکە» لەسەر بنەمای «دوو تاوەرەکە» دروستکراوە. ھەندێک بابەتی نوێی بۆ زیاد کراوە، وەک ئەو دیمەنەی کە ئاراگۆرن بەسەر قەراغێکی بەردیندا دەکەوێت؛<ref>https://books.google.com/books?id=i3s6n_n1wPwC&pg=PP1</ref> ھەندێک بابەتی لە بەرگی پێشوو، «ھاوڕێیەتیی ئەنگوستیلە»، ھێناوەتە ناوەوە، وەک ھێرشی وارگەکان بۆ سەر پەنابەرانی ئێدۆراس؛<ref>https://books.google.com/books?id=i3s6n_n1wPwC&pg=PP1</ref> و ھەندێک بابەتی بۆ فیلمی دواتر بەجێھێشتووە، وەک دیمەنەکە لەگەڵ جاڵجاڵۆکە زەبەلاحەکە شیلۆبدا.<ref>https://journals.chapman.edu/ojs/index.php/VocesNovae/article/download/438/742</ref> فیلمەکە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە ستایش کرا و لە بۆکس ئۆفیسدا زۆر سەرکەوتوو بوو.<ref>https://www.boxofficemojo.com/title/tt0167261/</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [https://en.wikipedia.org/wiki/The_Lord_of_the_Rings ویکیپیدیای ئینگلیزی] {{تووڵی دەروازە|کتێب|شانشینی یەکگرتوو|ڕۆمانەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانە بریتانیایییەکان کە کراونەتە فیلم]] 6jk4qskiuacw0f9vm0d6gwhiws0xl8k 0 149387 1660682 1638216 2026-09-04T19:37:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660682 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دوانزەئیمام | ناوی_خۆماڵی = Dwanza Imam | ناوەکانی_تر = Un iki Imam | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی کفری]] (ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٢٠٢ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''دوانزەئیمام''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی کفری|قەزای کفری]] (ناوەند)، [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''دوانزەئیمام''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ناساڵەح]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[زەرداوی گەورە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کاکۆڵی، سەرقەڵا|کاکۆڵی]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[تەل فەقار]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای کفری}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 2a2yui0f188s8aq6zxklhsn3ugzunxd 0 149480 1660579 1638266 2026-09-04T16:35:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660579 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = درۆزنەی بچوک | ناوی_خۆماڵی = Droznai Little | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەرقەڵا]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 422 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''درۆزنەی بچوک''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەرقەڵا]]، [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''درۆزنەی بچوک''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[سماقە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[وەلی ھەیەر]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[درۆزنەی گەورە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی ماران، سەرقەڵا|کانی ماران]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[درۆزنەی گەورە]] {{گوندەکانی قەزای کفری}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] in7efp1hl1w407zlzfgc2e1fpr8645u 0 149481 1660580 1638259 2026-09-04T16:35:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660580 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = درۆزنەی گەورە | ناوی_خۆماڵی = Droznai Big | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەرقەڵا]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 433 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''درۆزنەی گەورە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەرقەڵا]]، [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''درۆزنەی گەورە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[سێگردان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[وەلی ھەیەر]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ملەسوور]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[درۆزنەی بچوک]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[درۆزنەی بچوک]] {{گوندەکانی قەزای کفری}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] cstt4s82bz0cf39i0a72fpm9k0s366c 0 151676 1660473 1358405 2026-09-04T15:10:37Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660473 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی ئایینی |ناو=عەبدوڵڵا کوڕی عومەر کوڕی خەتاب |ناوی خۆماڵی= |ناوی زمانی خۆماڵی=[[عەرەبی]] |وێنە= |سەردێڕ= |ئایین=[[ئیسلام]] |خوێندنگا= |پەرستگا= |فەرمان= |ناوەکانی تر= |ناوی ڕەبەنی= |نەتەوە=[[عەرەب]] |ناوی کاتی لەدایکبوون= |ب.لەدایکبوون=٦١٠ ز. |شوێنی لەدایکبوون= |ب.مردن=٧٣ی ک. |شوێنی گۆڕ= |شوێن= |مامۆستا=[[محەممەد]] |قوتابیەکانی= |کارەکانی=شارەزای بواری فەرموودە، فیقھ |پیشە=زانا}} '''عەبدوڵڵا کوڕی عومەر کوڕی خەتاب''' ({{بە عەرەبی|عبد الله بن عمر بن الخطاب}}) لەوانە بوو کە ڕیوایەتی زۆر لە پێغەمبەرەوە گێڕاوەتەوە، وە لە ھەموو کار و بارێکی ژیانیدا شوێنپێی پێغەمبەری ھەڵدەگرت. لە ساڵی ٧٣ یدا کۆچی دوایی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dangiislam.org/Glossary.aspx?MapID=1 |سەردێڕ=http://www.dangiislam.org |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190203090517/http://dangiislam.org/Glossary.aspx?MapID=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی شوباتی ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>[[:ar:عبد الله بن عمر بن الخطاب|ویکیپیدیای عەرەبی]]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|ژیاننامە|ئیسلام|محەممەد}} {{ھاوەڵان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Abdullah ibn Umar}} [[پۆل:زانایانی فەرموودە]] [[پۆل:مردووانی ٤٦٣]] [[پۆل:ھاوەڵەکان]] [[پۆل:عومەر کوڕی خەتتاب]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٦١٠]] [[پۆل:سەحابە فەرموودە گێڕەڕەوەکان]] 9vh55wg64zbfjapmdocygndp5xdzowr 0 153342 1660577 1638269 2026-09-04T16:34:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660577 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = درۆزنە | ناوی_خۆماڵی = Drozna | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەنگاو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 647 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''درۆزنە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگاو]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''درۆزنە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[دەرزیلە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[مەسۆیی بەرگەچ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[دەروارەی خواروو]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[جامڕێزی خواروو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[درۆزنەی بچوک]] * [[درۆزنەی گەورە]] {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] pxro3wo6awrjmqujtz3mxedlhbto66c 0 153343 1660663 1638219 2026-09-04T19:33:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660663 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = دلکە | ناوی_خۆماڵی = Dlka | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەنگاو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 853 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''دلکە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگاو]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''دلکە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[دێلێژە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کانی خاکی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ھۆمەرامان]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کەڵەڕەشی گەورە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 206hpt5ohjmsjn28qkalgwpzrzk26vs 0 154102 1660507 1402860 2026-09-04T15:29:29Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660507 wikitext text/x-wiki {{short description|ڕۆمان لە نووسینی بەختیار عەلی}} {{Infobox book | name = غەزەلنووس و باغەکانی خەیاڵ | title_orig = غەزەلنووس و باغەکانی خەیاڵ | translator = | image = | caption = | author = [[بەختیار عەلی]] | illustrator = | cover_artist = باسم ڕەسام | country = کوردستان، عێراق | language = [[کوردیی ناوەندی]] | series = | genre = ڕاستیی جادوویی | publisher = ئەندێشە | release_date = ٢٠٠٨ | english_release_date = | media_type = چاپ (ھاردباک و پەیپەرباک) | pages = }} '''غەزەلنووس و باغەکانی خەیاڵ''' ڕۆمانێکی کوردییە لە نووسینی [[بەختیار عەلی]]. بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٨دا بڵاوکرایەوە. == وەرگێڕانەکان == === ئینگلیزی، (I Stared at the Night of the City)، ٢٠١٦ === '''''I Stared at the Night of the City''''' یاخود بە کوردی '''''سەیری شەوی شارەکەم کرد''''' وەرگێڕدراوی ئینگلیزیی ئەم ڕۆمانەیە کە لەلایەن پیشەگەری پێشووی [[بی بی سی]]ی بەریتانی و وەرگێڕی کورد کەریم عەبدولڕەحمانەوە کاری وەرگێڕانی بۆکراوە. ئەم وەرگێڕانە لە ساڵی ٢٠١٦دا بڵاوکرایەوە و دەنگدانەوەیەکی گەورەی دوای خۆی بەچێھێشت بەھۆی ئەوەی یەکەم ڕۆمانی کوردی بوو لە مێژوودا کە کراوە بە ئینگلیزی. ئەمە یەکەم کتێبی درێژە کە کەریم عەبدولڕەحمان وەریگێڕاوەتە سەر ئینگلیزی. بۆ ماوەی زیاتر لە ھەشت ساڵ کاری لەگەڵ [[بی بی سی|بی‌بی‌سی]]دا کردووە. لە ٢٠١٣دا، خەڵاتکرا بە جێیەک لە سەنتەری بەریتانی وەرگێڕانی ئەدەبی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://worldbookshelf.englishpen.org/Writers-in-Translation-translators-Kareem-Abdulrahman|سەردێڕ=english pen|وێبگە=worldbookshelf.englishpen.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190527192955/http://worldbookshelf.englishpen.org/Writers-in-Translation-translators-Kareem-Abdulrahman|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> جۆشوا کیتینگی وێبسایتی سلەیت ووتارێکی نووسی دەربارەی کتێبەکە، بە گشتی جەختی لەسەر وەرگێڕانی کتێبە کوردییەکان بۆ سەر زمانی ئینگلیزی دەکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.slate.com/blogs/browbeat/2016/12/30/i_stared_at_the_night_of_the_city_is_the_first_kurdish_novel_ever_translated.html|سەردێڕ=The First Kurdish Novel Ever Translated Into English Bridges Politics, Poetry, and Johnny Depp Movies|یەکەم=جۆشو|دوایین=کیتینگ|date٣٠ دێسەمبەری ٢٠١٦|via=وێبسایتی سلەیت}}</ref> لە ٥ی سێپتەمبەردا، سەرھەنگ ھەرس ووتارێکی ھەواڵی لە [[ئێن ئاڕ تی]]ی ئینگلیزی بڵاوکردەوە (دواتریش بڵاوکرایەوەیە لە ئی-کورد دەیڵی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=سەرھەنگ |یەکەم١=ھەرس |سەردێڕ=First Kurdish novel translated to English to be published in Britain |ناونیشان=https://ekurd.net/british-publisher-kurdish-novel-2016-09-06 |وێبگە=ئی-کوەرد دەیڵی |ڕێکەوتی سەردان=١٧ ئۆگەستی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190527192955/https://ekurd.net/british-publisher-kurdish-novel-2016-09-06 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وە بوونە سەرچاوەی دوو ڕاپۆرتی دیکە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=ئەبرامس |یەکەم١=دێنیس |سەردێڕ=First English Translation of a Kurdish Novel To Be Published |ناونیشان=https://publishingperspectives.com/2016/09/kurdish-novel-english-translation/ |وێبگە=Publishing Perspectives |6=accessda |7=accessdate١٧ ئاب ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190527193004/https://publishingperspectives.com/2016/09/kurdish-novel-english-translation/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=ھاوارد |یەکەم١=کەیت |سەردێڕ=Why hasn’t a single Kurdish novel been published in English until now? |ناونیشان=https://www.mhpbooks.com/why-hasnt-a-single-kurdish-novel-been-published-in-english-until-now/ |وێبگە=Melville House |6=accessda |7=accessdate١٧ ئابی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190527192954/https://www.mhpbooks.com/why-hasnt-a-single-kurdish-novel-been-published-in-english-until-now/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە پێکھاتبوون لە چاوپێکەوتن لەگەڵ ھەردوو [[بەختیار عەلی]] و کەریم عەبدولڕەحمان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بەختیار عەلی}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|وێژەی کوردی|ڕۆمانەکان}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} [[پۆل:کتێبەکانی بەختیار عەلی]] [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:ڕۆمانەکانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:وێژەی کوردی]] 014yumxxvq7y8fvsujosqlmzvmsruzr 0 154828 1660517 1358618 2026-09-04T15:33:12Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660517 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{Infobox video game series |title=فاڕ کڕای |image=Far Cry logo.svg |genre=بینا ھاوێژی کەسی یەکەم |developer=[[کڕایتێک]] <small>(٢٠٠٤)</small><br/>[[یوبیسۆفت مۆنتڕیال]] <small>(٢٠٠٥–)</small><br/>[[یوبیسۆفت تۆرنتۆ]] <small>(٢٠١٨)</small> |publisher=[[یوبیسۆفت]] |platforms=[[ویندۆز]]، [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]]، [[ویی]]، [[ئەڕکەید]]، [[پلەی ستەیشن ٣]]، [[پلەی ستەیشن ٤]] و [[ئێکس بۆکس وەن]] |first release version=''[[فاڕ کڕای]]'' |first release date=٢٣ ئازاری ٢٠٠٤ |latest release version=''[[فار کڕای: کازیوەیەکی نوێ]]'' |latest release date=١٥ی فێبرایەری ٢٠١٩ }} '''فار کڕای''' زنجیرە کایەیەکی بینا ھاوێژی یەکەمە کەوا لەلایەن یوبیسۆفتەوە دەردەکرێ. یەکەم کایە بەناوی فار کڕای لە ئازاری ٢٠٠٤دا دەرچوو و لە بڵاوکردنەوەی کڕایتێک بوو. دواتر یوڤیسۆفت کارەکانی دایە دەست یوبیسۆفت مۆنتڕیال. تاکو ئێستا پێنچ کایە لە زنجیرەکەدا ھەن، لەگەڵ سێ کایەی سەربەخۆی تر. کایەکانی فار کڕای، تەواوکەری جیڕۆکەکانی یەکدی نین، بەڵام ھەموویان لە شێوازی جیھانی کراوەوە و مامەڵەکردن لەگەڵ دوژمنان ھاوبەشیان ھەیە. کایەکانی فار کڕای بەگشتی سەرکەوتنیان بەدەستھێناوە و پێشوازی باشیان لێکراوە. یوبیسۆفت لە ساڵی ٢٠١٤دا ڕایگەیاند کەوا ژمارەی فرۆشتنەکانی کایەکە ٢٠ میلیۆنی ڕەتداوە.<span data-segmentid="66" class="cx-segment"><ref name="ubisoftgroup">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=//www.ubisoftgroup.com/en-us/about_ubisoft/facts_and_figures.aspx|سەردێڕ=Facts & Figures|ساڵ=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Ubisoft]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140721012750/http://www.ubisoftgroup.com/en-us/about_ubisoft/facts_and_figures.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref></span> == کایەکان == * فار کڕای * ''Far Cry Instincts'' (2005) * ''Far Cry Instincts: Evolution'' (2006) * ''Far Cry Instincts: Predator'' (2006) * ''Far Cry Vengeance'' (2006) * ''Paradise Lost'' (2007) * ''Far Cry 2'' (2008) * ''Far Cry 3'' (2012) * ''Far Cry 3: Blood Dragon'' (2013) * [[فاڕ کرای ٤|فار کڕای ٤]] * [[فار کرای پرایمل]] * [[فار کرای ٥]] * [[فاڕ کڕای: کازیوەیەکی نوێ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Far Cry}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی}} [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ فیلمدا گونجاون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە خەیاڵییە زانستییەکان]] fh93sfy2x9683tlc7i06jbekeuod7hw 0 155919 1660920 1638213 2026-09-04T22:35:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660920 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دورباش | ناوی_فەرمی = Dur Bash | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Durbaş - دورباش | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = پەڕگە:بقعه ایوب انصاری.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = گۆڕی ئەیوب ئەنساری | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی تیکاب|تیکاب]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب|ناوەندی شارستانی تیکاب]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی ئەنسار|ئەنسار]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 2047 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 1067 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شیعە]] [[دواانزە ئیمامی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دورباش''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی ئەنسار]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب]]، [[شارستانی تیکاب]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> '''دورباش''' ناوەندی [[گوندستانی ئەنسار]]ە. کەوتوەتە ناوجەیەکی شاخاویەوە، جاددەی قیری بۆ چووە، خوێندنگەی سەرەتایی و ناوەندی تیادایە وە دوو مزگەوتی تیادایە بەناوەکانی ('''رەسولی ئەکرەم و جامع''')، پێنج تەکیە و بنکەی تەندروستی و دەرمانخانە و ئاش و پۆستی نامە و فرۆسگای ھەرەوەزی و دوکانی ووردە واڵە و گۆشت فرۆش و کۆمپانیای ھەرەوەزی گوند و پڕۆژەی ئاو و کارەبا و غاز لەم گوندەدا ھەیە. == ناو == == جوگرافیا == '''دورباش''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قەڵاجیق]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[سەبیل]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ئەی قەڵاسی]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[گەزەدرە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٠٦٧) کەس و (٢٣١) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[ئازەربایجانی|ئازەری]]ن و لە ئازەرییە [[خانەدانی ئەفشاری|ئەفشاری]]ەکانن. * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == شوێنەوار == * یەکێک لەو جێگا گرنگانەی کە سەرنجی گەشتیار بۆخۆی ڕادەکێشێت بەتایبەت لە مانگی حوزەیراندا ئەویش گۆڕی '''ئەیوب ئەنسار'''ە. * قەڵای مێژووی گوندەکە و گەرماوی ژێرزەمینی. == کار == کاری سەرەکی دانیشتوانی ئەم گوندە کشتوکاڵ و ئاژەڵدارییە. == خوو و ڕەوشت == * یەکێک لە خووەکانی ئەم گوندە ئەوەیە کە پیاوێکیان تەمەنی بگاتە سەروو (٥٠)ساڵ وەک ڕێزێک بۆ ئەو کەسە بەتەمەنە لەکۆتایی ناوەکەیەوە بڕگەی (کا) دەخەنە پاڵی وە (حسێن کا و ئەحمەدکا و جەعفەرکا ..... . * خەڵکی ئەم گوندە ھەموو ساڵێک لە کۆتا ھەینی مانگی (٧)دا بە خێزانی سەردەکەونە سەر چیا و سەردانی گۆڕی ئەیوب ئەنساری دەکەن. * لە دوانیوەڕۆی ڕۆژی چوارشەممەدا ڕیش سپیانی ئەم گوندە لە بڵندگۆی مزگەوتەوە خەڵکی ئاگادار دەکەنەوە تا وەکو سەربکەون بەسەر کێوی ئەیوب ئەنساردا، ژنانی ئەم گوندە لەڕۆژی پێنچ شەممەدا سوکە ژەمێک حازردەکەن و جلی تازە دەپۆشن، زۆری خەڵکەکە بە پێخواسی(پێی پەتی) ئاپۆڕادەبەستن و دەچنە سەر ئەیوب ئەنساری وە ھەندێکیان بە ئوتومبێل دەچن تاوەکو نزیک گوندی [[عەرەبشا]]. لە ھەمان رۆژدا کە سەردانی ئەیوب ئەنساریان کرد ئیتر لەو دەشت و کێوە دەمێننەوەو سەیران لەگەڵ خەزانەکانیان دەکەن، وە لەڕۆژی دوایدا ھەرکەس دەگەڕێتەوە سەر کاری خۆی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://awqaftakab.ir/tag/%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1 |سەردێڕ=مراسم سالگرد ایوب انصار در روستای دورباش به روایت تصویر |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150204090817/http://awqaftakab.ir/tag/%d8%a7%d9%86%d8%b5%d8%a7%d8%b1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی شوباتی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی تیکاب]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{شارستانی تیکاب}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانی تەکاب]] 2l8xrx5j3d92wtnkoqg0jfypg8ilu3b 0 156346 1660659 1638233 2026-09-04T19:33:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660659 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دزەی گەورە | ناوی_فەرمی = Dizaj-e Bozorg | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Dizac-i Büzürg - دیزج‌بزرگ | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[نەغەدە (شارستان)|نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە|ناوەندی شارستانی نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی بەگم قەڵا|بەگم قەڵا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1300 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 526 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دزەی گەورە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی بەگم قەڵا]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە]]، [[نەغەدە (شارستان)|شارستانی نەغەدە]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''دزەی گەورە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[میماندار]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[خەلیفان، نەغەدە|خەلیفان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[دەمیرچی]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[باڵخچی]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == پێکھاتەی دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٥٢٦) کەس و (١٠٤)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ی [[موکری]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی نەغەدە]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی نەغەدە}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] sp95f6744o8xv07c149b178naj8g2al 0 156443 1660662 1638228 2026-09-04T19:33:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660662 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دلمە | ناوی_فەرمی = Eslamabad | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = İslamabad - اسلام‌آباد | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[نەغەدە (شارستان)|نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی محەمەدیار|محەمەدیار]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی حەسەنلو|حەسەنلو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1297 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 238 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[شیعە|شیعەی دوانزەئیمامی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دلمە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی حەسەنلو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە]]، [[نەغەدە (شارستان)|شارستانی نەغەدە]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''دلمە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[تەلیقان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[تۆپزاوا، نەغەدە|تۆپزاوا]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[تابیە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ئاغچەزیوە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == پێکھاتەی دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٨٣) کەس و (٦٠)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی لە [[ئازەربایجانی|ئازەری]]یە [[قەرەپاپاق]]ەکانن. * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی نەغەدە]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی نەغەدە}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] tapn7gtpsvxr9y2r887kyt49ufayjlx 0 156481 1660923 1638210 2026-09-04T22:35:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660923 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دورگه بەرد | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[نەغەدە (شارستان)|نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی محەمەدیار|محەمەدیار]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی مەھدی|مەھدی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1287 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 715 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دورگه بەرد''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی مەھدی]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە]]، [[نەغەدە (شارستان)|شارستانی نەغەدە]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدووری (٩کم) دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی [[نەغەدە]]وە. == ناو == == جوگرافیا == '''داش دورگە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گۆل، نەغەدە|گۆل]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[قەرەقەساب]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سەرالی سەروو]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[محەممەدیار|شارەدێی محەممەدیار]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == پێکھاتەی دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧١٥) کەس و (١٤٠)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ی [[موکری]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی نەغەدە]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی نەغەدە}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] dwx3e6pwl8xr6385772l9x4rs1afyga 0 156482 1660924 1638209 2026-09-04T22:35:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660924 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دورگەی ئۆروزخان | ناوی_فەرمی = Darageh-ye Oros Khan | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Dərəgəh-i Oruzxan - درگەارسخان | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[نەغەدە (شارستان)|نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی محەمەدیار|محەمەدیار]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی مەھدی|مەھدی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1285 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 319 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[شیعە|شیعەی دوانزەئیمامی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دورگەی ئۆروزخان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی مەھدی]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە]]، [[نەغەدە (شارستان)|شارستانی نەغەدە]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدووری (٩کم) دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی [[نەغەدە]]وە. == ناو == == جوگرافیا == '''دورگەی ئۆروزخان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ [[دەریاچەی ورمێ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[شەھرەکی مەھدی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سەرالی خواروو]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[تازەکەندی جەبەل]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == پێکھاتەی دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣١٩) کەس و (٨٣)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی لە [[ئازەربایجانی|ئازەری]]یە [[قەرەپاپاق]]ەکانن. * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی نەغەدە]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی نەغەدە}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] muto13a19z7owzpcag0hdmuw5jtpr45 0 156485 1660925 1638207 2026-09-04T22:36:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660925 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دورگەی لوتفوڵا | ناوی_فەرمی = Darageh-ye Lotfollah | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Dərəgəh-i Lütfullah - درگەلطف‌الە | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[نەغەدە (شارستان)|نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی محەمەدیار|محەمەدیار]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی مەھدی|مەھدی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1282 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 416 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دورگەی لوتفوڵا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی مەھدی]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە]]، [[نەغەدە (شارستان)|شارستانی نەغەدە]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''دورگەی لوتفوڵا''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گردەقیت]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[گۆلێ، مەھاباد|گۆلێ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[قەرەشڵاق]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ئادی]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == پێکھاتەی دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٤١٦) کەس و (٧٦)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ی [[موکری]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی نەغەدە]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی نەغەدە}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] g5d2ywb44dc5zwt2vn7pgg4m2z2b56c 14 156524 1660873 1124651 2026-09-04T21:26:01Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660873 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Orientalism}} [[پۆل:ڕەگەزپەرستی]] [[پۆل:مێژووی ھونەر]] [[پۆل:ڕەگەزناسی]] [[پۆل:مێژوو بەپێی مژار]] [[پۆل:چاندی ئاسیایی]] nzl4ux7jjflsdl9hhrhgmnhsmnkgok5 0 156720 1660492 1286626 2026-09-04T15:18:46Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660492 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} [[پەڕگە:Aladdin 2019 Logo Black.svg|وێنۆک|220x124px|چەپ]] '''عەلادین''' یان '''ئەلەدین'''<ref>https://ku.m.wiktionary.org/wiki/Eledîn</ref> فیلمێکی مۆسیقیی و خەیاڵییە کە لەلایەن [[کۆمپانیای واڵت دیزنی]] لە ساڵی ٢٠١٩ بەرھەمھێنراوە. دەرھێنەری فیلمەکە گای ڕیچییە، فیلمەکە لە فیلمی ئەنیمەیشنی ئەلەدین ١٩٩٢ وەرگیراوە و نوێکراوەتە کە چیرۆکی ئەو فیلمەش لە کتێبی [[ھەزار و یەک شەو]] وەرگیرابوو. ئەکتەرە سەرەکییەکانی فیلمەکە [[ویڵ سمیت]]، [[مینا مەسوود]]، [[نایۆمی سکۆتس]]، [[مەڕوان کەنزاری]]، [[نەڤید نێگەبان]]، [[نەسیم پەدراد]]، [[بیڵی ماگنوسەن]] و [[نومان ئەجار]]ن. چیرۆکی فیلمەکە باس لە ئەلەدین دەکات کە دەکەوێتە داوی خۆشەویستی شازادە یاسەمین == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|ھۆڵیوود|ڕۆژھەڵاتی ناوین|مەغریب|دەیەی ٢٠١٠|مۆسیقا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Aladdin (2019 film)}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:جنۆکەکان لە فیلم]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:دووبارە دروستکردنەوەی فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە مۆسیقییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە مۆسیقییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ڕۆمانسییەتی نێوان چینەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە سەدەکانی ناوەڕاستدا ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە ستۆدیۆکانی لۆنگکرۆس وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە شاری سوری وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە دووبارە دروستکراوەکان]] [[پۆل:فیلمە فەنتازییە مۆسیقایییەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:فیلمە فەنتازییە مۆسیقایییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە شازادەکان]] [[پۆل:فیلمە مۆسیقییە ڕۆمانسییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ھاوڕێیەتی]] bwandl5vyu57kax0g8asq5z1hc0vg8n 0 156894 1660397 1501942 2026-09-04T13:36:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1660397 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[File:LondonSmog.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:LondonSmog.jpg|alt=|وێنۆک|وێنەگرتنی{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3ALondonSmog.jpg%7Calt%3D%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%95%DA%AF%D8%B1%D8%AA%D9%86%DB%8C |date=ئابی ٢٠٢١ }} دیمەنێکی سەدەی ١٩ لە شەقامەکانی لەندەن، ٢٠٠٤.]] '''درامای مێژوویی''' دەستەواژەیەکە کە ئاماژە بە کارێکی ھونەری دەدات کەوا باس لە زەمەنێکی ڕابردووی مێژوو دەکات لە چوارچێوەی فیلم و تەلەڤیزیۆن. بەرھەمێکی درامای مێژوویی دەکرێ لە [[سەدەکانی ناوین]]<nowiki/>دا ڕووبدا یاخود لەسەرەتاکانی [[سەدەی ١٦یەم|سەدەی ١٦]] بەپێی ویستی سیناریستی فیلمەکە. == ڕاستی و درووستی مێژوویی == ھەندێک بەرھەمی ھونەری کە ھەوڵی گەیاندنی ڕووداوە مێژووییەکان وەک خۆیان دەدەن لەڕێگەی توێژینەوەی درێژی مێژوویی، ئەم کارانە زۆرجار بە دۆیکودراماش ناودەبرێن، نموونەی ئەم کارانە بریتین لە ''Cinderella Man، '' [[لیستەکەی شیندلر]] و [[لینکۆڵن (فیلم)|لینکن]]''.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZcGNAQAAQBAJ|سەردێڕ=Inspired by True Events: An Illustrated Guide to More Than 500 History-Based Films, 2nd Edition: An Illustrated Guide to More Than 500 History-Based Films|دوایین=Niemi|یەکەم=Robert|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ژپنک=٩٧٨١٦١٠٦٩١٩٨٧|زمان=en}}</ref>'' بەرھەمی تریش ھەیە کەوا ڕووداوە مێژووییەکان بە خەیاڵی دەکەن وەک [[دلێر (فیلم)|دلێر]] و ''Les Misérables''. == نموونەکان == کۆمەڵێک نموونەی ئەو فیلمانەی کەوا درامایەکی مێژوویین بریتین لە ''Marie Antoinette'' (١٩٣٨), ''The Leopard'' (١٩٦٣), ''Barry Lyndon'' (١٩٧٥), ''Amadeus'' (١٩٨٤), ''The Age of Innocence'' (١٩٩٣), ''Last Man Standing'' (١٩٩٦), ''Shakespeare in Love'' (١٩٩٨), ''Bathory'' (٢٠٠٨), ''The Other Boleyn Girl'' (٢٠٠٨), ''The Young Victoria'' (٢٠٠٩), ''Darkest Hour'' (٢٠١٧) و ''The Favourite'' (٢٠١٨). نموونەی ئەو بەرھەمە تەلەڤزیۆنانەی کەوا درامای مێژوویین ''Robin Hood'' (١٩٥٣), ''Middlemarch'' (١٩٩٤), ''Pride and Prejudice'' (١٩٩٥), ''The Tudors'', ''Mad Men'', ''Boardwalk Empire'', ''Call the Midwife'', ''Downton Abbey'', ''Deadwood'', ''Halt and Catch Fire'', ''Dr. Quinn, Medicine Woman'', ''Father Brown'', ''Medici'', [[شتە نامۆکان]], [[ئەمریکییەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ئەمریکییەکان]], ''Little House on the Prairie'', ''That '70s Show'', ''The Get Down'', ''Another Period'', ''Peaky Blinders'', ''The Marvelous Mrs. Maisel'' and [[چێڕنۆبڵ (کورتە زنجیرە)|چێرنۆبڵ]] (٢٠١٩). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} <references group="" responsive="١"></references> {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|ھونەرەکان|وێژە|مێژوو}} {{فیلم-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] [[پۆل:دراما]] [[پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن]] 5iv0rvxu2ch4oi78g1mrd0uy7xijbgs 0 156922 1660736 1660255 2026-09-04T20:11:37Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1660736 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} [[پەڕگە:Wooduv kov.jpg|وێنۆک]] '''داڕشتە''' پێک دێت لە تێکەڵێک لە کانزاکان یاخود کانزایەک کارلێک دەکات لەگەل توخمێکیتر یان زیاتر، بۆ نموونە تێکەڵاو کردنی توخمە کانزای زێڕ لەگەل مسدا زێڕی سوور دروست دەکات، و ھەروەھا زێڕ و زیو دەبێتە ھۆی دروستبوونی زێڕی سپی، بەھەمانشێوە توخمی ئاسن یەکدەگرێت لەگەڵ توخمە ناکانزای کاربۆن و سلیکۆن تێکەڵەیەک دروست دەکات پێیدەگوترێت ستیل یان ستیڵی سلیکۆن، ئەمەش بەمەبەستی زیادکردنی ڕەقی و کشانی ماددەکە دەکرێت، ئەمەش بە پێچەوانەی توخمەکامیتری کە ماددەی کانزاییان تێدایە و بەڵام وەکو کانزاکان ڕەفتارناکەن، بۆنمونە ئۆکسیدی ئەلەمنیۆم و کلۆریدی سۆدیۆم.. تێکەڵکردنی کانزاکان دەبێتە ھۆی گەڕاندنەوەی ھەموو تایبەتمەندییەکانی ماددە وەکو توانای گەیاندنی کارەبا و گەرمی و توانای نوشتاندنەوە و توانای کارلێکی موگناتیسی و زۆرێکی تر. داڕشتەکان بە شێوەیەکی فراوان و بەربڵاو لە زۆر ڕوەوە بەکار دەھێنێن بۆ نموونە ستیل لە زۆربەی پارچەکانی ئۆتۆمبێل و کەلوپەلە پزیشکییەکاندا بەکاردەھێنرێت. لە ھەندێک باردا تێکەڵکردنی کانزاکان دەبێتە ھۆکارێک بۆ کەمکردنەوەی نرخەکەیان لەکاتێکدا پارێزگاریش لەو تایبەتمەندییە باشانەی خۆی ھەردەکات. لە کەیسێکیتردا تێکەڵکردنی ماددە کانزاکان بە ماددەیەکیتری کانزا یان ناکانزا یان توخمێکیتر وادەکات ئەو ماددە تازە دروسبووە تایبەتمەندییە میکانیکییەکانی زۆر باشترببێت وەکو توانای ڕاکێشان و پیاکێشان و توانای بەرگەگرتینی زیاتری ھەیە دژی داخوران. داڕشتە دەکرێت گیراوەی کانزای ڕەق بێت یانیش کانزایەک لەگەل نیمچە کانزایەک یانیش لەگەل توخمێکیترا کاریلێک کردبێت. داڕشتەکان بە تایبەتمەندییەتی بەندی کانزایی پێناسە دەکرێن. ھەندێکیان دەناسرێنەوە بەھۆی ڕێکخستنی شێوازی ئەتۆمەکان بەشێکیان پێیان دەگوترێت لەیەکچوو بەشێکیشیان لەیەکنەچوون برۆنز مادەیەکی داڕشتەیە. {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانستی ماددە|فیزیک|کیمیا|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Alloys}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:داڕشتەکان| ]] [[پۆل:کانزاناسی]] [[پۆل:کیمیا]] k3rvasz5y2oexddq3gfbshcvyq25pps 100 157064 1660616 1652753 2026-09-04T17:12:11Z Amine yousefi 16159 1660616 wikitext text/x-wiki {{portal styles}} {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#483c32; border-style:solid; border-width:5px; border-color:#808080; border-bottom:0px"} {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#483c32; border-style:solid; border-width:5px; border-color:#808080; border-top:0px" | style="vertical-align:top;" | <div style="float:right; width:100%"> {{/box-header|<big>دەروازەی ڕۆمانەکان</big>|دەروازە:ڕۆمانەکان/دەستپێک|}} {{دەروازە:ڕۆمانەکان/دەستپێک}} {{/box-footer|}} </div> <div style="float:right; width:100%"> {{/box-footer|}} </div> {{/box-footer|}} {{دەروازە:ڕۆمانەکان/نوێکردنەوەی پەڕە}} {{/box-footer|}} <div class="portal-column-right"> {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=15|سەر=وتاری ھەڵبژێردراو|ژمارە=1|ژێرپەڕە=وتاری ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=10|سەر=دەقی ھەڵبژێردراو|ژمارە=1|ژێرپەڕە=دەقی ھەڵبژێردراوی ڕۆمان|بن=ئەرشیڤ...}} {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=19|سەر= وێنەی ھەڵبژێردراو|ژێرپەڕە=وێنەی ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{/box-footer|}} </div> <div class="portal-column-left"> {{ناوەڕۆکی ھەڵکەوتیی دەروازە|زۆرترین=9|سەر= ژیاننامەی ھەڵبژێردراو|ژێرپەڕە= ژیاننامەی ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{Random portal component|زۆرترین=1|سەر= ئایا زانیوتە؟|ژێرپەڕە=زانیاری||بن=ئەرشیڤ...}} {{/box-header|پۆلەکان|دەروازە:ڕۆمانەکان/پۆلەکان}} {{دەروازە:ڕۆمانەکان/پۆلەکان}} {{/box-footer|}} </div> <div style="float:right; width:100%;"> {{Random portal component|زۆرترین=4|سەر=وتەی ھەڵبژێردراو|ژێرپەڕە=وتەی ھەڵبژێردراو|بن=ئەرشیڤ...}} {{/box-header|دەروازە پەیوەندیدارەکان|دەروازە:ڕۆمانەکان/دەروازە پەیوەندیدارەکان}} {{دەروازە:ڕۆمانەکان/دەروازە پەیوەندیدارەکان}} {{/box-footer|}} {{/box-header|ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت|دەروازە:ڕۆمانەکان/ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت}} {{دەروازە:ڕۆمانەکان/ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت}} {{/box-footer|}} {{/box-header|پڕۆژەکانی تری ویکیپیدیا|دەروازە:ڕۆمانەکان/ویکیمیدیا}} {{دەروازە:ڕۆمانەکان/ویکیمیدیا}} {{/box-footer|}} </div> {{/box-header|<big>دەروازەکان</big>|دەروازەکان|}} {{دەروازەکان}} {{/box-footer|}} </div> [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:دەروازەکان]] [[پۆل:داڕێژەکانی دەروازەی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پێڕستی دەروازەکان]] cug4xwa8o6pmzw4ja8xvnokubcfmzf1 0 157420 1661009 1177975 2026-09-05T05:55:24Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1661009 wikitext text/x-wiki {| class="infobox infobox_v2 plainlist" cellspacing="3px" ! colspan="2" | {| cellpadding="0" cellspacing="0" style="text-align: center;" width="100%" | width="10%" | | style="color:#000000;" width="80%" |ڤاڵنتینا تریشکۆڤا | width="10%" | |} |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#e3e0ff;color:#000000" |([[زمانی ڕووسی|بە زمانی ڕوسی:]]<span lang="ru">ентина Владимировна Терешкова</span>) |- | colspan="2" align="center" |<div>[[پەڕگە:RIAN archive 612748 Valentina Tereshkova.jpg|ناوەڕاست|وێنۆک]]</div><div>تریشکۆڤا ساڵی 1969</div> |- | colspan="2" | ---- |- ! colspan="2" style="text-align:center;background-color:#e3e0ff;color:#000000" | زانیاری کەسی |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ناو لەدایکبوونەوە | style=" " |ڤاڵنتینا تریشکۆڤا {| class="infobox infobox_v2 plainlist" cellspacing="3px" | style=" " |<span lang="ru">Валентина Владимировна Терешкова</span>) |} |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |لەدایکبوون | style=" " |[[٦ مارس]]ی [[١٩٣٧|1937]]<span class="noprint"> (تەمەن ٨٢ ساڵ)</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ھاوڵاتی | style=" " |[[ڕووسیا]] [[یەکێتیی سۆڤیەت]] |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ئەندام لە | style=" " |لیژنەی مەرکەزی بۆ حیزبی شوعی سۆڤیەت، مەجلسی دوما |- | colspan="2" style="text-align:center;background-color:#f9f9f9;color:#000000;" | |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#e3e0ff;color:#000000" | ژیانی پیشەیی |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |قوتابخانە | style=" " |ئەکامدیمی سەربازی بۆ ئەندازیاری ھێزی ئاسمانی |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |کار | style=" " |کەشتیوانی ئاسمانی، سیاسەتمەدار، سەرباز، ئەندازیار، فڕۆکەوان |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |حیزب | style=" " |حیزبی شوعی سۆڤێتی ڕوسیای یەکگرتوو |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |زمانی دایک | style=" " |[[زمانی ڕووسی|ڕووسی]] |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |زمانی نوسین و گفتوگۆ | style=" " | [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]] |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ماوەی مانەوە لە بۆشایی ئاسمان | style=" " | ٤٢٧٢ خولەک |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#e3e0ff;color:#000000" | واژوو |- | colspan="2" style="text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" |[[پەڕگە:Valentina Tereshkova Signature.svg|ناوەڕاست|وێنۆک]] |- | colspan="2" class="navigation-only" style="border-top: 2px #b5adff dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;" | |} [[پەڕگە:The Soviet Union 1963 CPA 2890 stamp (Second 'Team' Manned Space Flight. Portrait of Valentina Tereshkova).jpg|alt=<nowiki>[[File:Valentina Tereshkova (January 1963).jpg|thumb|Valentina Tereshkova (January 1963)]</nowiki>|وێنۆک]] '''ڤاڵنتینا فلا دیمیروفنا نریشکۆڤا''' (لە ٦ مارسی ١٩٣٧ لەدایکبووە)، کەشتیوانێکی ئاسمانی خانەنشینە، توانیویەتی بفڕێت بۆ بۆشایی ئاسمان لەسەر کەشتی فوستک ٦ لە ساڵی ١٩٦٩ و یەکەم ژن بووە لە مێژوو کە بفڕێت بۆ بۆشایی ئاسمان و تاکە ژن بووە کە بە تەنھا فڕینی بۆ بۆشایی ئاسمان بەبێ کۆمەڵ ئەنجام دابێت. لە گوندێکی بچووک لەدایک بووە کە ناوی (بولشویا ماسلینیکۆڤا) لە ھەرێمی (یارۆسلاڤل)، دوای تەواوکردنی خوێندنەکەی کە قوتابخانە دەستی کرد بە کارکردن لە کارگەی تایەکان پاشان ئەندازیاری خوێند و ڕاھێنانی کرد لە نیشتنەوە بە پەڕەشوت. ڤاڵنتینا و چوار لە ھاوڕێکانی (تتیانا کوزنتسوڤا، ئرینا سولویوڤا، زھانا یرکینا، فالنتینا بونومریڤا) ھەڵبژێدران لەنێوان چوارسەد داواکار بۆ ئەوەی ببن بە کەشتیوانی ئاسمانی. لە ١٦ی حوزەرانی ١٩٦٣، تریشکۆڤا توانی بفڕێت بۆ بۆشایی ئاسمان لەسەر کەشتی فوستوک ٦ کە یەکەم ئەفرەت بوو کە ئەو کارە بکات، و ١٩ ساڵی تری ویست ھەتاوەکو ئافرەتێکی تر بڕوات بۆ بۆشایی ئاسمان (سفیتلانا سافیتسکایا)، بەڵام ئەو چوار ئافرەتەی کە لەگەڵ تریشکۆڤایا ھەڵبژێردران نەیانتوانی گەشت بۆ بۆشایی ئاسمان بکەن == باری خێزانی == باوکی یەکێک پاڵەوانانی شەڕ ھەژمار دەکرێت کە لەکاتی شەڕ لەگەڵ نازییەکان گیانی لەدەست دا، تریشکۆڤا لەساڵی ١٩٦٣ ھاوسەرگیری لەگەڵ کەشتیوانی ئاسمانی (ئیدریان نیکۆلاڤ) کرد و لە ساڵی ١٩٦٤ کچێکیان بوو بەناوی (ئلینا). تریشکۆڤا لە ساڵی ١٩٨٢ تەڵاق درا پاشان ھاوسەرگیری لەگەڵ دکتۆر (شابوشنیکوف) کە ساڵی ١٩٩٩ گیانی لەدەست دا. == لە ئاستی لێھاتوویی == لە ئەکادیمی زوھوفسکی ھێزی ئاسمانی دەستی بە خوێندن کرد و لە ساڵی ١٩٦٩ دەرچوو وەک ئەندازیارییەکی بۆشایی ئاسمان و لەساڵی ١٩٧٧ بڕوانامای دکتۆرای لە ئەندازیاری بەدەست ھێنا. لە چەندین پلەو پایەی حکومەت کاری کردووە: * ١٩٦٦–١٩٧٤ کاری کردووە وەک یەکێک لە ئەندامانی مەجلسی بڵندی یەکێتی سۆڤیەت. * ١٩٧٤–١٩٨٩ دامەزرا لە دیوانی بەڕێوبەرایەتی یەکێتی سۆڤیەت * ١٩٩٦–١٩٩١ لە لیژنەی مەرکەزی بۆ حیزبی شوعی کاری کردووە * لە ساڵی ١٩٧٧ خانەنشین کرا بە داواکاری سەرۆکی ڕووسیا == چالاکیی کۆمەڵایەتی == لە ساڵی ٢٠١١ لە پارتی ڕووسیای یەکگرتوو لە لیستی ناوچەیی یارۆسلاڤ بۆ دۆمای دەوڵەتی ڕووسیا هەڵبژێردرا. تێرێشکۆڤا لەگەڵ ئیلێنا میزولینا، ئیرینا یارۆڤایا و ئەندرێ سکۆچ <ref>[https://lenta.ru/tags/persons/skoch-andrey/ Андрей Владимирович Скоч: биография (lenta.ru)]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.business-vector.info/andrej-skoch-esli-hochesh-136683/ |سەردێڕ=Скоч Андрей Владимирович: карьера в Госдуме и благотворительность {{!}} Агентство деловых новостей "Бизнес-вектор" (business-vector.info) |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠٢٢ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308230532/https://www.business-vector.info/andrej-skoch-esli-hochesh-136683/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://pg21.ru/page66932 Андрей Скоч (pg21.ru)]</ref>، ئەندامی گروپێکی جێگری نێوان کوتلەییەکانن بۆ پاراستنی بەها مەسیحییەکان؛ بەم پێگەیە پشتگیری لە هێنانەکایەی هەموارکردنەوەکانی دەستووری ڕووسیا کرد، کە بەپێی ئەو یاسایە "ئۆرتۆدۆکسی بنەمای ناسنامەی نەتەوەیی و کولتووری ڕووسیایە". جێگری سەرۆکی لیژنەی دومای ویلایەتی بۆ پێکهاتەی فیدراڵی و خۆبەڕێوەبەری ناوخۆیی لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ەوە. == خەڵاتەکان == تریشکۆڤا چەندین خەڵاتی وەرگرتووە لەوانەش ([[پاڵەوانی یەکێتی سۆڤیەت]]، [[چێکۆسلۆڤاکیا]]، [[ڤیێتنام]]، [[مەنگۆلیا]] و چەندینی تر، توانیویەتی ١٢ خەڵات بەدەست بھێنێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =//ar.wikipedia.org/wiki/فالنتينا_تريشكوفا|سەردێڕ =فالنتینا تریشکوفا |زمان =عەرەبی |سەردان = ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فڕین|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Valentina Tereshkova}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:پاڵەوانەکانی یەکێتی سۆڤیەت]] [[پۆل:سیاسەتدارانی سۆڤیەت]] [[پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین]] [[پۆل:جەنەراڵەکانی ھێزی ئاسمانی سۆڤیەت]] i6mitmlkdgyhawq3evs65z8qwt8ddpu 0 157533 1660598 1502024 2026-09-04T16:38:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660598 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox book | name = دزی ھەورەبرووسکەکە | author = [[ڕیک ریۆردان]] | cover_artist = پیتەر بۆڵینگەر{{ھن}}[[جۆن ڕۆکۆ]] | country = [[ئەمریکا]] | series = ''[[پێرسی جاکسۆن و ئۆڵۆمپیانەکان]]'' (bk 1) | genre = [[فانتازیا]]، [[میتۆلۆجی یۆنانی]]، [[ڕۆمانی پێگەییشتوی لاو]] | publisher = [[Miramax Books]]{{ھن}}[[Puffin Books]], [[Disney-Hyperion]] | pub_date = ١ی تەمووزی ٢٠٠٥{{ھن}}<ref name="Lightning Thief">{{بیرخستنەوەی کتێب| ناونیشان=http://books.disney.com/book/percy-jackson-and-the-olympians-book-one-the-lightning-thief/ | سەردێڕ=The Lightning Thief | بڵاوکەرەوە=[[Hyperion Books for Children]] | نووسەر=Riordan, Rick | ساڵ=٢٠٠٦|شوێن=New York, NY | ژپنک=٠-٧٨٦٨-٣٨٦٥-٥| ڕێکەوتی سەردان= ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩ | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190512231639/https://books.disney.com/book/percy-jackson-and-the-olympians-book-one-the-lightning-thief/ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠١٩ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | media_type = پرینتکراو، کتێبی دەنگی | pages = ٣٧٧<ref name=LCC>[http://lccn.loc.gov/2005299400 "The lightning thief"] (first edition). LC Online Catalog. Library of Congress (lccn.loc.gov). Retrieved 2015-11-05.</ref> | congress = PZ7.R4829 Li 2005<ref name=LCC/> | isbn = 0-7868-5629-7 <!--<ref name=LCC/> --> | oclc = 60786141 | followed_by = [[دەریای دڕندەکان]] }} '''''دزی ھەورەبرووسکەکە''''' ڕۆمانێکی فانتازیای سەرکێشییە لەبارەی [[میتۆلۆژیا]]ی [[یۆنانی]] دەکات کە بڵاوکراوەتەوە لەساڵی ٢٠٠٥. یەکەم پەرتووکی جۆری پێگەییشتووی لاوانە لەلایەن نووسەر ڕیک ریۆردان. یەکەم پەرتووکە لە زنجیرە پەرتووکەکانی پێرسی جاکسۆن و ئۆڵۆمپیانەکان. زنجیرە پەرتووکەکە باس لە سەرکێشی پێرسی جاکسۆنی ١٢ ساڵان دەکات کە بۆی دەردەکەوێ نیو خوایە (نیو خوایە و نیو مرۆڤە). پێرسی کوڕی دایکێکی کوشندە و باوکەکەی، پۆسایدن (خوای یۆنانی) ە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھونەرەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانەکانی ٢٠٠٥]] hszvzhbmm8k530bv1erb171gi0e8pbj 1660711 1660598 2026-09-04T20:03:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660711 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox book | name = دزی ھەورەبرووسکەکە | author = [[ڕیک ریۆردان]] | cover_artist = پیتەر بۆڵینگەر{{ھن}}[[جۆن ڕۆکۆ]] | country = [[ئەمریکا]] | series = ''[[پێرسی جاکسۆن و ئۆڵۆمپیانەکان]]'' (bk 1) | genre = [[فانتازیا]]، [[میتۆلۆجی یۆنانی]]، [[ڕۆمانی پێگەییشتوی لاو]] | publisher = [[Miramax Books]]{{ھن}}[[Puffin Books]], [[Disney-Hyperion]] | pub_date = ١ی تەمووزی ٢٠٠٥{{ھن}}<ref name="Lightning Thief">{{بیرخستنەوەی کتێب| ناونیشان=http://books.disney.com/book/percy-jackson-and-the-olympians-book-one-the-lightning-thief/ | سەردێڕ=The Lightning Thief | بڵاوکەرەوە=[[Hyperion Books for Children]] | نووسەر=Riordan, Rick | ساڵ=٢٠٠٦|شوێن=New York, NY | ژپنک=٠-٧٨٦٨-٣٨٦٥-٥| ڕێکەوتی سەردان= ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩ | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190512231639/https://books.disney.com/book/percy-jackson-and-the-olympians-book-one-the-lightning-thief/ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠١٩ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | media_type = پرینتکراو، کتێبی دەنگی | pages = ٣٧٧<ref name=LCC>[http://lccn.loc.gov/2005299400 "The lightning thief"] (first edition). LC Online Catalog. Library of Congress (lccn.loc.gov). Retrieved 2015-11-05.</ref> | congress = PZ7.R4829 Li 2005<ref name=LCC/> | isbn = 0-7868-5629-7 <!--<ref name=LCC/> --> | oclc = 60786141 | followed_by = [[دەریای دڕندەکان]] }} '''''دزی ھەورەبرووسکەکە''''' ڕۆمانێکی فانتازیای سەرکێشییە لەبارەی [[میتۆلۆژیا]]ی [[یۆنانی]] دەکات کە بڵاوکراوەتەوە لەساڵی ٢٠٠٥. یەکەم پەرتووکی جۆری پێگەییشتووی لاوانە لەلایەن نووسەر ڕیک ریۆردان. یەکەم پەرتووکە لە زنجیرە پەرتووکەکانی پێرسی جاکسۆن و ئۆڵۆمپیانەکان. زنجیرە پەرتووکەکە باس لە سەرکێشی پێرسی جاکسۆنی ١٢ ساڵان دەکات کە بۆی دەردەکەوێ نیو خوایە (نیو خوایە و نیو مرۆڤە). پێرسی کوڕی دایکێکی کوشندە و باوکەکەی، پۆسایدن (خوای یۆنانی) ە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھونەرەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانەکانی ٢٠٠٥]] 128pci0d3cb3f50r0xpbtu3edns9an0 0 157632 1660584 1648509 2026-09-04T16:35:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660584 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=دریو بینسکی|image_upright=|landscape=<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank -->|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=|birth_name=دریو گۆڵدبێرگ|birth_date={{Birth date and age|1991|05|24}}|birth_place=[[تەکساس]]|residence=|nationality=[[American people|ئەمریکی]]|other_names=|citizenship=|education=ھەڵگری بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە ئابووری و بازرگانی|alma_mater=[[زانکۆی ویسکنسن-مادیسۆن]]|occupation={{hlist|[[بڵۆگەری گەشتکردن]]|[[ڤڵۆگەر]]}}|years_active=٢٠١٥ - ئێستا|organization=|known_for=|notable_works=<!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works"; or by |label_name=, which produces label "Label(s)" -->|home_town=[[سکۆتسدەیل، ئەریزۆنا|Scottsdale]], [[Arizona]]|website={{URL|https://drewbinsky.com/}}|image=}} '''دریو بینسکی''' (لەدایکبووی ٢٤ی ئایاری ١٩٩١) بڵۆگەری گەشتکردن و ڤڵۆگەری [[ئەمریکی]]یە. گۆڵدبێرگ ڤیدیۆی گەشتەکانی تۆماردەکات لە کەناڵی [[یوتیوب]]ی خۆی و ھەژماری تۆڕی کۆمەڵایەتییەکانی. لە ئەیلوولی ٢٠١٩دا، ئەو گەشتی بۆ ١٧١ وڵات کردووە و ولانی داناوە تا ساڵی ٢٠٢٠، گەشت بۆ ھەموو وڵاتەکان بکات. ئەو ڕیکۆردی گینسی تۆمارکردووە بەوەی کە لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا، سەردانی زۆرترین شوێنەواری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/373467-most-unesco-world-heritage-site-visits-in-24-hours |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190326152123/http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/373467-most-unesco-world-heritage-site-visits-in-24-hours |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و خویندن == دریو گۆڵدبێرگ لەدایکبوو لە ویلایەتی [[تەکساس]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و لە ویلایەتی [[ئەریزۆنا]] لە ناوچەی سکۆتسدەیل گەورە بووە.<ref name="Republic">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Shannahan|یەکەم=Melissa|سەردێڕ=Drew Binsky: How a Scottsdale blogger went around the world on Snapchat, Instagram|newspaper=The Arizona Republic|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.azcentral.com/story/travel/destinations/2016/06/21/drew-binsky-scottsdale-travel-blogger-snapchat-instagram/85662632/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201108120035/http://www.azcentral.com/story/travel/destinations/2016/06/21/drew-binsky-scottsdale-travel-blogger-snapchat-instagram/85662632/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> «بینسکی» نازناوێکە کە وەریگرتووە لە خێزانەکەی، ئەو لە ئایینی [[جولەکە]]یە.<ref name="NewsAU">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Killalea|یەکەم=Debra|سەردێڕ=Three days in North Korea: Drew ‘Binsky’ Goldberg’s video aims to change the way you see the DPRK|بڵاوکەرەوە=news.com.au|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.news.com.au/travel/travel-advice/travellers-stories/three-days-in-north-korea-drew-binsky-goldbergs-video-aims-to-change-the-way-you-see-the-dprk/news-story/eaeaf7c7a87071f68adb9018ba7c6b3d|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> دریو لە زانکۆی ویسکنسن-مادیسۆن خوێندوویەتی و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی ھەیە لە بواری ئابووری و بازرگانی.<ref name="CNBC">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Saiidi|یەکەم=Uptin|سەردێڕ=His parents wanted him to get a corporate job, until he made $154,000 in one year|ئیش=Make It|بڵاوکەرەوە=CNBC|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2019/03/18/travel-blogger-video-maker-drew-binsky-on-his-career-choice.html|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{وێبگەی فەرمی|https://drewbinsky.com/}} *{{یووتیووب|c=UC0Ize0RLIbGdH5x4wI45G-A}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئینتەرنێت}} {{پۆلی کۆمنز|Drew Binsky}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:جووە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١]] [[پۆل:یوتیووبەرە کوڕەکان]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:بلۆگەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکا بە ڕەچەڵەک لیتوانیا-جوولەکە]] 3ijtkjpwlpc3dhp6so9iemjigdj6c9v 0 158006 1660489 1510408 2026-09-04T15:17:23Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660489 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kuwaiti Prime Minister Alaa Hussein Ali 1990 with Iraqi President Saddam Hussein.jpg|وێنۆک|عەلا حوسێن لە دانشتنێکیدا لەگەڵ [[سەددام حوسێن]]. بەغدا، ١٩٩٠.]] '''عەلا حوسەین عەلی ئەل-خەفاجی جابر''' (لەدایکبووی ١٩٤٨) وەک سەرۆکی حکومەتی [[کووەیت|کوەیت]] دەستنیشانکرا لە قۆناغی سەرەتاییەکانی [[شەڕی کەنداو]] لە ساڵی ١٩٩٠، و دواتریش وەک جێگری سەرۆک وەزیرانی عێڕاقیش دەستبەکاربووە. == ژیانی سیاسی == عەلا وەک خوێندکارێک لە بەغدا خوێدوویەتی لەوێشدا بۆتە ئەندامی [[حیزبی بەعس]]. دواتر کە گەڕایەوە کوەیت پلەی جێداری ھەبوو، بەڵام بەر لە داگیرکردنی کوەیت بانگێشتی ڕیزی سوپای عێراق کرا و پلەی عەقیدی پێدرا. دوای داگیرکردنی کوەیت لەئابی ١٩٩٠بۆ ھەفتەیەک کرا بەسەرۆکی حکومەت کوەیت لەلایەن [[سەددام حوسێن|سەددام حسێن]]ەوە. دواتر کە کوەیت کرا بەپارێزگای ١٩ەمی عێڕاق، عەلا کرا بەجێگری سەرۆک وەزیرانی عێراق. دوای شکستی عێڕاق لەشەڕی کەنداودا، ڕایکرد بۆ [[نەرویژ]]. لەکوەیت بەتۆمەتی خیانەتی مەزن حوکمی لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو. بەڵام ساڵی ٢٠٠٠ بەویستی خۆی چوەوە کوەیت و ڕووبەڕووی دادگا بووە و حوکمەکەی ئاسانکرا بۆ ٢٥ ساڵ زیندانی، وا بڕیارە لە ساڵی ٢٠٢٤ لە زینداندا ئازاد بکرێت.<references group="" responsive="1"/> == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20160304025938/http://www.casi.org.uk/discuss/2000/msg00060.html چیڕۆکی داگیرکردنی کوەیت] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/734439.stm بی بی سی: حوکمی لە سێدارەدان بۆ عەلا حسێن] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|کووەیت|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨]] [[پۆل:سەرکردەکانى حیزبی بەعسی عێراقی]] [[پۆل:مێژووی کووەیت]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە کوەیتییەکان]] tut3ijsiz0cdsw7p56d98i9p11noeuk 0 158010 1660416 1400661 2026-09-04T13:39:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، زمان-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660416 wikitext text/x-wiki دەستەواژەی '''ڕاستیی سیاسی''' یان '''دروستیی سیاسی''' ({{بە ئینگلیزی|Political correctness}}؛ کورت دەکرێتەوە بۆ '''PC''') بەکاردێت بۆ پێناسەکردنی ھەر زمان، سیاسەت یاخود حوکمێک، کەوا بەو نیازەوە دەردەبڕدرێن کە ھیچ بەشێکی کۆمەڵگە پێ ھەراسان نابێت بەھۆی ئەوەی کە شێوەی دەربڕینەکە وریایانەیە و گونجاوە.<ref>For definitions, see:</ref><ref name="Gibson">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Gibson|یەکەم١=Caitlin|سەردێڕ=How ‘politically correct’ went from compliment to insult|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/how-politically-correct-went-from-compliment-to-insult/2016/01/13/b1cf5918-b61a-11e5-a76a-0b5145e8679a_story.html|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|agency=[[The Washington Post]]|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref><ref name="Gibson2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Gibson|یەکەم١=Caitlin|سەردێڕ=How ‘politically correct’ went from compliment to insult|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/how-politically-correct-went-from-compliment-to-insult/2016/01/13/b1cf5918-b61a-11e5-a76a-0b5145e8679a_story.html|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|agency=[[The Washington Post]]|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref><ref name="Florence">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Florence|یەکەم١=Joshua|سەردێڕ=A Phrase in Flux: The History of Political Correctness|journal=[[Harvard Political Review]]|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=http://harvardpolitics.com/united-states/phrase-flux-history-political-correctness/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200822071043/https://harvardpolitics.com/united-states/phrase-flux-history-political-correctness/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Chow">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Chow|یەکەم١=Kat|سەردێڕ='Politically Correct': The Phrase Has Gone From Wisdom To Weapon|ناونیشان=https://www.npr.org/sections/codeswitch/2016/12/14/505324427/politically-correct-the-phrase-has-gone-from-wisdom-to-weapon|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[National Public Radio]] ([[NPR]])|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> یاخود بریتیە لەو وشە و ڕەفتارانەی کە لە کاتی دەبڕینیاندا، ھیچ چینێکی کۆمەڵگە ئیھانە ناکات. لە کۆتاییەکانی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوو، دەستەواژەکە تایبەت کراوە بۆ ئاماژەدان بەو جۆرە قسانەی کەوا دوورە لە بێبەشکردن یان شێواندنی ھەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگا، بە تایبەت ئەو چین و توێژانەی کەوا بەھۆی ڕەچەلەک و ڕەگەزیانەوە پێناسە دەکرێن.<ref name="Friedman">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Friedman|یەکەم١=Marilyn|authorlink1=Marilyn Friedman|دوایین٢=Narveson|یەکەم٢=Jan|authorlink2=Jan Narveson|سەردێڕ=Political correctness: for and against|ڕێکەوت=1995|بڵاوکەرەوە=[[Rowman & Littlefield]]|شوێن=[[Lanham, Maryland|Lanham]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٤٧٦-٧٩٨٦-٧|ناونیشان=https://books.google.com/?id=lnU9pMbHk0sC|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref><ref name="Charles-Wartella">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Media Coverage of the "Political Correctness" Debate|ناونیشان=https://archive.org/details/sim_journal-of-communication_spring-1992_42_2/page/83|دوایین=Whitney|یەکەم=D. Charles|دوایین٢=Wartella|یەکەم٢=Ellen|lastauthoramp=yes|journal=[[Journal of Communication]]|ساڵ=١٩٩٢|بەرگ=٤٢|issue=2|پەڕەکان=٨٣|doi=10.1111/j.1460-2466.1992.tb00780.x}}</ref> سەرەتای بەکارھێنانی دەستەواژەکە دەگەڕێتەوە بۆ دەیەی حەفتاکان و ھەشتاکان لەلایەن چەپگەڕەکانەوە وەک دەستەواژەیەکی تەنز ئامێز بەکارھاتووە، دواتر و لەکۆتاییەکانی سەدەی بیستەم مانای دەستەواژەکە گۆڕانکاری بەسەردا ھات و بووە دەستەواژەیەکی نوێ کە بنچینەی لە ڕەخنەکانی [[شۆپپارێزی]]ەوە گرتبوو.<ref name="Bernstein">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bernstein|یەکەم١=Richard|سەردێڕ=Ideas & Trends: The Rising Hegemony of the Politically Correct|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1990/10/28/weekinreview/ideas-trends-the-rising-hegemony-of-the-politically-correct.html?pagewanted=all|authorlink=Richard Bernstein|ئیش=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠}}</ref><ref name="Bernstein2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bernstein|یەکەم١=Richard|سەردێڕ=Ideas & Trends: The Rising Hegemony of the Politically Correct|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1990/10/28/weekinreview/ideas-trends-the-rising-hegemony-of-the-politically-correct.html?pagewanted=all|authorlink=Richard Bernstein|ئیش=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠}}</ref><ref name="Berman1992">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Berman|یەکەم١=edited by Paul|سەردێڕ=Debating P.C. : the controversy over political correctness on college campuses|ڕێکەوت=1992|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٧-٨٠١٧٨-٤|پەڕە=Introduction|ناونیشان=https://books.google.com/?id=6XflI-OaALAC&lpg=PP1&dq=Berman%20Debating%20PC}}</ref><ref name="Smith1999">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Smith|یەکەم١=Dorothy E.|سەردێڕ=Writing the social: critique, theory, and investigations|ڕێکەوت=1999|بڵاوکەرەوە=[[University of Toronto Press]]|شوێن=Toronto (Ont.)|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٢٠-٨١٣٥-٣|پەڕە=١٧٥|edition=Repr.|ناونیشان=https://books.google.com/?id=XICxNH7EH_MC|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> بەشێک لەو وشە کۆنانەی کەوا جیاکاری تیادا بەدی دەکرێت ئێستا گۆڕاون و بەو وشانە دەگوترێت "لەڕووی سیاسیەوە درووستن - Politically Correct". بۆ نموونە وشەی "Mankind" کرا بە "Humankind" لە زمانی ئینگلیزیدا تاکو جیاکاری لەنێوان ڕەگەزی نێر و مێ بنبڕ بکات. دروستیی سیاسی کاریگەری گەورەی لەسەر زۆربەی زمانەکانی جیھان کردووە تاکو وشەکان بەشێوەیەک دابنرێن کە جیاکاری تیادا بەدی نەکرێت.<ref name="Bernstein3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bernstein|یەکەم١=Richard|سەردێڕ=Ideas & Trends: The Rising Hegemony of the Politically Correct|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1990/10/28/weekinreview/ideas-trends-the-rising-hegemony-of-the-politically-correct.html?pagewanted=all|authorlink=Richard Bernstein|ئیش=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠}}</ref><ref name="Smith19992">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Smith|یەکەم١=Dorothy E.|سەردێڕ=Writing the social: critique, theory, and investigations|ڕێکەوت=1999|بڵاوکەرەوە=[[University of Toronto Press]]|شوێن=Toronto (Ont.)|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٢٠-٨١٣٥-٣|پەڕە=١٧٥|edition=Repr.|ناونیشان=https://books.google.com/?id=XICxNH7EH_MC|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> دروستیی سیاسی بێبەش نەبووە لەوەی کە ڕەخنەی توندی لێبگیرێت و ھەندێکجار بەشێک لەو وشانەی دەستکاری دەکرێن بە وشەی "شێتانە" ناویان دەبردرێ. بۆ نموونە وشەی "کورتەباڵا-dwarf" گۆڕدراوە بۆ "vertically challenged - واتا کێشەی درێژی ھەیە). بە بڕوای چاودێرانی سیاسی، سەپاندنی وشە درووستە سیاسیەکان بۆ ئەوەی کە [[شۆپپارێزی]] بتوانێ زاڵبێت بەسەر [[لیبرالیزم]] و لە بەرژەوەندی خۆیاندا بیقۆزنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://blogs.scientificamerican.com/beautiful-minds/the-personality-of-political-correctness/|سەردێڕ=The Personality of Political Correctness; The idea of political correctness is central to the culture wars of American politics|دوایین=Kaufman|یەکەم=Scott Barry|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ئیش=[[Scientific American]]|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190927222216/https://blogs.scientificamerican.com/beautiful-minds/the-personality-of-political-correctness/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} <references group="" responsive="1"/> {{پۆلی کۆمنز|Political correctness}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|زمان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{زمان-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زمانەوانیی کۆمەڵایەتی]] [[پۆل:وشە سیاسییەکان]] m1f8w2ixr8e0pm1xjx0739mmdrkxw4a 0 158095 1660635 1660067 2026-09-04T17:34:50Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:میسر|میسر]] 1660635 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Funerary_relief_of_Amenemhet_I_from_El-Lisht_by_John_Campana.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی تاشراوی [[ئەمنمھاتی]] یەکەم لەکاتێکدا لەلایەن خزمەتکارەکانییەوە یاوەری دەکرێت.]] '''داستانەکەی سینۆھە''' بە یەکێک لە چاکترین کارەکانی [[ئەدەبی کۆنی میسڕی]] دادەنرێت و یەکێکە لە کۆنترین [[ڕۆمان]]ەکانی مێژووی مرۆڤایەتی. چیڕۆکەکەی باسی ڕووداوەکانی دوای مەرگی [[ئەمنمھاتی یەکەم]] دەکات کەوا سەرکردەی دوازدەمەھین بەرەی وڵاتی [[میسر|میسڕ]] بوو لە سەرەتاکانی سەدەی بیستەمی [[پێش زایین]]. خودی چیڕۆکەکەش لە دەوروبەری ساڵی ١٨٧٥ی پێش زایین نوسراوە، ھەرچەندە وەشانە سەرەتاییەکانی لە سەردەمی [[ئەمنمھاتی یەکەم|ئەمنمھاتی سێیەم]]دا لە ساڵی ١٨٠٠ی پێش زاییندا دۆزراوەتەوە، بۆیە ڕوون نییە بەتەواوەتی کە بەروارەکەی کەی بووە.<ref>R. B. Parkinson, ''The Tale of Sinuhe and Other Ancient Egyptian Poems''. Oxford World's Classics, 1999, p. 21</ref> چیڕۆکی کتێبەکە باسی خزمەتکارێک دەکات کەوا لەکاتی کارکردندا زانیاریەکی مەترسیداری نێو کۆشک دەبیستێ، بۆیە بەھۆی ترسەوە کۆچ دەکات بەرەو سوریا، لەوێ کۆمەڵێک ڕووداوی بەسەردێت و ھەوڵی گەڕانەوەی بۆ میسڕ دەدات. لە ئێستادا گفتوگۆیەکی درێژخایەن لەنێو میسڕناسان ھەیە لەبارەی ئەوەی کە ئایا چیڕۆکەکە ڕاستیە یاخود نا، بەڵام زۆرینەیان پێیانوایە چیڕۆکەکە بەرھەمێکی خەیاڵیە.<ref>[[James Peter Allen]], ''[[Middle Egyptian: An Introduction to the Language and Culture of Hieroglyphs]]'', Cambridge University Press 2000, p.281</ref><ref>The best tale begins with the death of King Amenemhat, who was the first king of the 12th dynasty. In the '[[Instructions of Amenemhat]]' the king describes, from beyond the grave, how he was the victim of an assassination.("''Religion in ancient Egypt''" Byron Esely Shafer, John b. , Leonard H. Lesko, [[David P. Silverman]], p160, Taylor & Francis, 1991)</ref> ئەو بابەتانەی کتێبەکە دەیورێژێنێت کۆمەڵە بابەتێکن کەوا لەسەرتاسەری جیھاندا بەدی دەکرێن، نووسەرە نەناسراوەکەی کتێبەکە بە «[[ویلیام شێکسپیر|شێسکپیر]]ی میسڕی» ناونراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sinuhe}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|وێژە|ئەفریقا|مێژوو|ڕۆمانەکان|شیعر|میسر}} {{وێژە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ئەدەبی کۆنی میسڕی]] t0s1mksiyyehm7c4ltse9o3e7ywcr9n 0 158166 1660913 1638214 2026-09-04T22:34:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660913 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دودای | ناوی_فەرمی = Duday | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Duday - دودای | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی پۆلدەشت|پۆلدەشت]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ئاراس|ئاراس]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات|گەچلەراتی ڕۆژھەڵات]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1570 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 79 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[شیعە|شیعەی دوانزەئیمامی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دودای''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات]]، [[ناوچەی ئاراس]]، [[شارستانی پۆلدەشت]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''دودای''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ [[بەنداوی ئاراس]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[وێران باخ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[دۆراھام]] لە [[کۆماری ئۆتۆنۆمی ناخچەوان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[قەڵاچوغ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٩) کەس و (٢٠) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[ئازەربایجانی|ئازەری]]ن. * بە زمانی [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی پۆلدەشت]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{شارستانی پۆلدەشت}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] ea6dzlasbxr9eemsp4vswv94fdgpl7q 0 160531 1660773 1659779 2026-09-04T20:23:37Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660773 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = {{raise|0.2em|Shenzhen}} |official_name = <!-- Official name in English if different from 'name' --> |native_name = {{lower|0.1em|{{nobold|{{lang|zh-hans|深圳市}}}}}} |other_name = |settlement_type = [[Sub-provincial city in the People's Republic of China|Sub-provincial city]] |image_skyline =Shenzhen city montage.png |image_caption = Clockwise from top left: [[East Pacific Center]], [[KK100]], [[Shun Hing Square]], [[Coastal City]], Shenzhen Bay at night, and [[Shenzhen Stock Exchange]] |image_map = Guangdong subdivisions - Shenzhen.svg |map_caption = Location of Shenzhen City jurisdiction in Guangdong |pushpin_map = China |pushpin_label_position = |pushpin_map_caption = Location in China |pushpin_mapsize = |subdivision_type = وڵات |subdivision_name = {{ئاڵا|چین}} |subdivision_type1 = [[Province (China)|Province]] |subdivision_name1 = [[Guangdong]] |subdivision_type2 = [[Administrative divisions of the People's Republic of China#County level|County-level divisions]] |subdivision_name2 = 6 |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |established_title = شار |established_date = March 1979 |established_title2 = [[Special Economic Zone|SEZ]] formed |established_date2 = 1 May 1980 |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = |government_footnotes = |government_type = Sub-provincial city |leader_title = [[Communist Party of China|CPC]] Committee Secretary |leader_name = [[Ma Xingrui]] |leader_title1 = Mayor |leader_name1 = [[Xu Qin]] |area_magnitude = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 2050 |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_water_percent = |area_urban_km2 = 1991.64 |area_metro_km2 = |population_as_of = 2013 |population_footnotes =<ref name="stat">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://english.sz.gov.cn/gi/|سەردێڕ=Overview, General Info, Shenzhen Government Online[1]|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Shenzhen Government Online|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170525115028/http://english.sz.gov.cn/gi/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |population_note = |population_total = 10630000 |population_density_km2 = auto |population_metro = |population_density_metro_km2 =auto |population_urban = 10630000 |population_density_urban_km2 = auto |population_blank1_title = Major [[Ethnicities of China|ethnicities]] |population_blank1 =[[Han Chinese|Han]] |population_density_blank1_km2 = |population_blank2_title = |population_blank2 = | languages_type = Spoken Language | languages = [[Waitau dialect|Bo On Dialect]], [[Cantonese|Guangzhou Cantonese]] |timezone = [[China Standard Time|China Standard]] |utc_offset = +8 |latd= 22 |latm= 33 |latNS=N |longd=114 |longm=06 |longEW=E |coordinates_display = d |elevation_footnotes = <!--for references: use<ref> </ref> tags--> |elevation_m = 0-943.7 |elevation_ft = 0-3145.7 |postal_code_type = [[Postal code of China|Postal code]] |postal_code = 518000 |area_code = ۷٥٥ |un_locode = CNSZX |blank_name = GDP |blank_info = 2014<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://district.ce.cn/zg/201502/05/t20150205_4527300.shtml|سەردێڕ=Shenzhen's GDP per capita reached 149.5 thousand Yuan in 2014 which ranked the first among all sub-provincial cities|بڵاوکەرەوە=China Economics|زمان=Chinese}}</ref> |blank1_name = &nbsp;- Total |blank1_info = [[Renminbi|CNY]] 1.600&nbsp;trillion<br/>USD 260.48&nbsp;billion |blank2_name = &nbsp;- per capita |blank2_info = [[Renminbi|CNY]] 149,500<br/>USD 24,336 |blank3_name = &nbsp;- Growth |blank3_info = {{increase}} 8.8% |blank4_name = [[License Plate (China)|Licence plate prefixes]] |blank4_info = {{lang|zh-cn|粤B}} |blank5_name = City flower |blank5_info = [[Bougainvillea]] |blank6_name = City trees |blank6_info = [[Lychee]] and [[mangrove]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://english.sz.gov.cn/gi/|سەردێڕ=ShenZhen Government Online|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170525115028/http://english.sz.gov.cn/gi/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |website = [http://english.sz.gov.cn/ sz.gov.cn] |footnotes = }} [[پەڕگە:Shenzhen Skyline from Nanshan.jpg|وێنۆک| شاری شێنجێن]] '''شێنجێن''' (بە [[چین]]ی 深圳 = Shēnzhèn) شارێکە دەکەوێتە باشوری خۆرهەڵات [[چین]]، سەر بە بەرێوبەرایەتیی [[گوانگدۆنگ]]یە. ئەم شارە بە یەکێک لە شارە گرنگەکانی چین دادەنرێت بەتایبەت لە بواری ئابوورییەوە. رێژەی دانیشتوانی لە ساڵی ٢٠٢٠دا ١٧.٥٦ ملیۆن کەس بووە. [[پەڕگە:Shenzhen city montage.png| وێنۆک|چەند ناوچەیەکی شارەکە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [http://news.bbc.co.uk/hi/arabic/news/newsid_7382000/7382721.stm رووداوەکانی شاری شێنجێن] * [https://web.archive.org/web/20071011185207/http://www.china.org.cn/english/LivinginChina/226215.htm * http://www.szdaily.com/content/2014-07/01/content_9733325.htm {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|چین|شارەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shenzhen}} [[پۆل:شارە گەورەکان]] 3gjalkqjrtklqhfw0j3gjc12c7tujax 0 160536 1660396 1501940 2026-09-04T13:36:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1660396 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''درامای تەلەڤیزیۆنی و فیلم''' ({{بە ئینگلیزی|TV and Film Drama}}) ھەردووکیان فۆڕمی بەناوبانگی کات بەسەربردنن کە چیرۆکگێڕانی بینراو بەکاردەھێنن بۆ سەرقاڵکردنی بینەران. درامای [[تەلەڤیزیۆن]] جۆرێکە لە بەرنامەیەک کە بە شێوەیەکی گشتی لە چەندین ئەڵقە یان وەرز پێکدێت، ھەر ئەڵقەیەک نزیکەی ٣٠–٦٠ خولەک بەردەوام دەبێت. [[دراما]] تەلەڤیزیۆنییەکان دەتوانن لە درامای تاوانکارییەوە دەست پێبکەن تا دەگاتە بەرنامەی زانستی خەیاڵی و زۆر شتی تر. لە بەرامبەردا درامای [[فیلم]] بە شێوەیەکی گشتی ئاماژەیە بۆ فیلمێکی تەواو کە لە ڕێگەی دیمەن و دیالۆگەوە چیرۆکێک دەگێڕێتەوە. دراما فیلمییەکان دەتوانن ژانری جیاوازیان ھەبێت وەک درامای ڕۆمانسی، درامای مێژوویی، یان درامای پرسی کۆمەڵایەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Merriam-Webster, Incorporated|سەردێڕ=Drama|ساڵ=٢٠١٥|ناونیشان=http://www.merriam-webster.com/dictionary/drama|وتەگێڕانەوە=a play, movie, television show, that is about a serious subject and is not meant to make the audience laugh}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|بۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|Drama films}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] [[پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن]] 0poef7s7wzxl09qvee6lm9n45fvjq7j 0 161611 1660364 1659375 2026-09-04T12:52:27Z MTFG283 77727 /* بەرواری خواڕوو (ژێری) */ 1660364 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''بەرواری''' یان '''بەرواری باڵا''' ناوچەیەکە کەوتۆتە باکوری [[پارێزگای دھۆک|پاڕێزگای دھۆک]] لە [[باشووری کوردستان]] و پاێزگای [[ھەکاری]] لە [[باکووری کوردستان]] (بەرواری باڵا). خۆی پێشتر ھەمووی سەر بە پاڕێزگای ھەکاری بوو دوای کێشانی سنوری [[تورکیا]] و [[عێراق]] بوو بە دووبەش بەرواری باڵا و بەرواری خواڕوو لەپاڵ کورد ئاشووریەکانیش لەم ناوچەیە نیشتەجێن. == مێژوو == ناوچەیەکی شاخاویە لەپاڕێزگای دھۆک پێشتر بەشێک بوو لە میزۆپۆتامیا، لە ١٢٥٨شاڵاوێکی کۆچکردنی ئاشووریەکانی بەخۆوە بینی دوای کەوتنی [[بەغدا]] و داگیرکردنی لەلایەن [[مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]]. دوای ھاتنی [[عوسمانییەکان|عوسمانیەکان]] کریستیانەکانی ناوچەکە تووشی ڕاوەدوونان و ئاوارەیی بوونەوە بەرەو [[دەشتی نەینەوا]] و زەوی و زارەکانیان بۆ میرە کوردەکان گەڕاندەوە. لەسەدەی نۆزدەھەم میر محەممەد پاشا (پاشای کۆرە) میری [[میرنشینی سۆران|سۆران]]، توانی ناوچەکە بخاتە ژێڕ ڕکێفی خۆیەوە و زەوی و زارەکان بدات بە یەزیدیەکان، بەڵام دواتر عوسمانیەکان بۆ ناشیرکردنی شکۆی پاشای کۆرە دەستیان بە ڕاوە دوونانی یەزیدیەکان کرد و ھەزارانیان لێ کوشتن، پاشان ھانی یەزیدیەکانیان دا کە دژی پاشای کۆرە بوەستنەوە بەمەبەستی تۆڵەکردنەوەیان دواتر ھەمان سیاسەتیان لەگەڵ خێلە کوردیەکانی تردا کرد تاوەکو بووە ھۆی لاوازی و لەناوبردنی میرنشینی سۆران. لەکاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]] ھەردوو پاشماوەی دەولەتی عوسمانی و [[سەفەوییەکان|سەفەوی]] ڕێککەوتن بە ڕاگواستنی دانیشتوانی ناوچە سنووریەکان بەرەو سنوورە دوورەکانی ئێران ھەربۆیە کوردەکانی [[چیای کوردان|چیای کورمانجانیان]] گواستەوە بۆ باکووری خۆڕھەڵاتی [[ئێران]] و ئاشووریەکانیشیان گواستەوە بۆ ورمێ بەسەرۆکایەتی پەتریک مار شیمۆنی نۆزدەھەمی بنیامیین. بەڵام ھەوڵەکانی دواتر سەرکەوتوو بوون بۆ دووبارە گەڕاندنەوەیان بەرەو ناوچەی بەرواری کە تاوەکوو ئێستا لەوێ دەژیین. لەپاڵ ئاشووریەکان [[جولەکە]]کانیش لەناوچەکە دەژییان بەڵام لە ساڵی ١٩٤٧ دوای درووستبوونەوەی دەوڵەتی ئیسرائیل ھەموویان گەڕانەوە [[ئیسرائیل]]. بەھۆی بەشداری دانیشتوانەکەی لە شۆرشە یەک لەدوای یەکەکانی کوردستان ناوچەکە ڕووبەڕووی [[کارەساتی ئەنفال]] بویەوە لە ھەشتاکان کە بەشێکی زۆریان ڕاگوێزران و ھەندێکیشیان گەڕانەوە. == گوندەکانی ناوچەکە == === ڕێزبەندی ناوی گوندەکان === ==== بەرواری خواڕوو (ژێری) ==== ناوچەی بەرواری خواڕوو لەناو سنووری کوردستانی باشوور ھەڵکەوتووە کە ئەمانەن: * راڤینا * ھیرۆر * بەدھێ * کانی سارکێ * ئادینیێ * ئاتۆش * قومری * [[شارەوانیا بریفکا]] * چەلکێ * [[کانی ماسێ]] * بێبادێ * بێرکیات * شکەفتێ * کانیکا * تروانشێ * بشمی یایێ * دۆرە * درێشکە * داودێ مەزن * ئەییت * تاشیش * مایە * ژەقلە * سەردەشت * حەلوا * مەرکەژایێ * باز * [[ئاسهێ]] * مشکە * ئەنیشکێ * خوارە * مالختێ * ژێدیدێ * بەقۆلکا * چەلەک * ئەگری * ھاییس * تیلەر * بناڤی * بەشیل * چەم سەیدە * باسە نوورە * ملبرکێ * [[ئێکمالە|ئێکمالێ]] ==== بەرواری باڵا ==== بەرواری باڵا کەوتۆتە ناوسنووری کوردستانی باکوور کە ئەمانەن: * ئەللامیان * چاڕۆس * ئەرک * ئەسپان * ھەردەلانی * قورانی * قەدشانس * خاردەڵان * کگار * نێروێ * شئلازا * قۆترانی * ساڵان * شمونێ * شواووتە * تەرمێل * تیرقۆنیس == ئەمانەش ببینە == * [[باڵەک|باڵەکایەتی]] * [[بارزان]] * [[خۆشناوەتی]] *[[فازڵ بەرواری]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Barwari|سەردێڕ = Barwari|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Barwar}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:ئێزیدی]] [[پۆل:زمانی کوردی]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:ئایینەکانی کوردستان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ھەرێمە دابەشکراوەکان]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکانی تورکیا]] 2f2w8v97hv32gop4wo4a20y7m4krb5y 0 163669 1660842 1658973 2026-09-04T20:45:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660842 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''سوپاسگوزاری''' {{تێبینی|لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستانی ئێران]] وشەی سپاس بەکاردەھێنن، لەکاتێکدا لە [[باشووری کوردستان|کوردستانی عێراق]] وشەی سوپاس بەکاردەھێنن.}} ھەستێکە کە لە کاتێکدا دروست دەبێت کە یەکێک کارێکی کردووە کە لەلایەن کەسی سوپاسگوزارەوە بە باش زانراوە. بۆ نموونە، کاتێک یارمەتی کەسێک دەدەیت، ئەو کەسەی یارمەتیت داوە سوپاسگوزار دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/wiki/شكر_(توضيح)|سەردێڕ=ویکیپیدیای عەرەبی|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> == تێبینی == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|دەروونناسی|ئایین|کۆمەڵگا}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Gratitude}} [[پۆل:ڕێنووس|زمانی کوردی]] [[پۆل:سۆزەکان]] [[پۆل:سایکۆلۆژیای ڕەوشت]] gao8asvhrzkj7r2zr4mqjpcmp83gngk 0 164535 1660446 1446836 2026-09-04T14:54:18Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660446 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=عیرفان خان |honorific_suffix= |image=Irrfan Khan May 2015.jpg |image_size= |caption=خان لە ساڵی ٢٠١٥ |birth_name=شەھابزاد عیرفان عەلی خان<ref name="NYT"/> |birth_date={{birth date|df=yes|١٩٦٧|١|٧}} |death_date={{death date and age|df=yes|٢٠٢٠|٤|٢٩|١٩٦٧|١|٧}} |death_place=[[مومبای]]، [[مەھاراشترا]]، ھیندستان<ref name="NYT">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/reuters/2020/04/29/arts/29reuters-india-obituary-irrfankhan.html |سەردێڕ=Irrfan Khan, Indian Actor in 'Life of Pi', Dies of Cancer Aged 54 |ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200429122338/https://www.nytimes.com/reuters/2020/04/29/arts/29reuters-india-obituary-irrfankhan.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> |death_cause=[[ھەوکردنی کۆلۆن]] |birth_place=[[جایپور]]، [[ڕاجستان]]، ھیندستان |alma mater=سکوڵی نەتەوەیی بۆ دراما |occupation=ئەکتەر |years_active=١٩٨٥–٢٠٢٠ |spouse={{Marriage|سوتاپا سیکدار|١٩٩٥}} |children=٢ |works= |awards= |honours=[[پادما شری]] (٢٠١١) |religion=[[ئیسلام]]}} '''شەھابزاد عیرفان عەلی خان''' ناسراو بە '''عیرفان خان''' (٧ی کانوونی دووەمی ١٩٦٧ – ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠)،<ref name="death">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Irrfan Khan, actor extraordinaire and India's face in the West, dies at 53|ناونیشان=https://www.hindustantimes.com/bollywood/irrfan-khan-dies-at-53/story-Hd8s2xZ6uNeqDjgV0sl7zI.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ئیش=Hindustan Times|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|زمان=en}}</ref> ئەکتەری ھیندییە بەکارەکانی زیاتر لە [[بۆلیوود]] دەرکەوتووە، ھاوکات لەئاستی جیھان بە دەرکەوتنەکانی لە فیلمە بەریتانی و ئەمریکییەکان ناسرا. عیرفان خان بەیەکێک لەباشترین ئەکتەرە ھیندییەکان دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/news/jurassic-world-actor-irrfan-khan-756206|سەردێڕ='Jurassic World' Actor Irfan Khan on Upcoming Film: "It Will Be Like a Scary Adventure"|یەکەم١=Ariston|دوایین١=Anderson|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151008160426/http://www.hollywoodreporter.com/news/jurassic-world-actor-irrfan-khan-756206|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2013/jul/25/irrfan-khan-bollywood-d-day|سەردێڕ=Irrfan Khan: 'I object to the term Bollywood'|یەکەم١=Nosheen|دوایین١=Iqbal|ئیش=the Guardian|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151009211929/http://www.theguardian.com/film/2013/jul/25/irrfan-khan-bollywood-d-day|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> خان بەبەشداریکردنی ٣٠ ساڵ لە سینەما، چەندین خەڵاتی بردەوە لەوانە خەڵاتی نیشتمانی لە ھند خەڵاتی فیلمی ئاسیا ھەروەھا براوەی چوار خەڵاتی فیلم فەیر بووە. لە ساڵی ٢٠١١، لەلایەن حکوومەتی ھیندستان، خەڵاتی پادما شری پێدرا لەبەرامبەر کارە ھونەرییەکان، ئەم خەڵاتە چوارەم بەرترین خەڵاتە بدرێتە کەسی سڤیل لەناوی ھیند.<ref name="Padma Awards">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|سەردێڕ=Padma Awards|بڵاوکەرەوە=Ministry of Home Affairs, Government of India|ڕێکەوت=٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ }}</ref> خان لەماوەی کارکردنی لەچەندین فیلمی گرنگ لە بۆلیوود دەرکەوت، لەوانە زەنەیمسەیک (٢٠٠٦)، لایڤ ئین میترۆ (٢٠٠٧)، پان سینگ تۆمار (٢٠١١) کە بەھۆی ئەم فیلمەوە خەڵاتی باشترین ئەکتەری لە خەڵاتەکانی نیشتمانی بەدەستھێنا. زیاتر لەوەش لە فیلمەکانی نیویۆرک (٢٠٠٩)، [[سەفەرتاسەکە (فیلم)|سەفەرتاسەکە]] (٢٠١٣)، حەیدەر (٢٠١٤)، پیکو (٢٠١٥)، تەلڤار (٢٠١٥). لە ھۆڵیوود لە فیلمەکانی [[سلەمدۆگ میلیۆنێر]] (٢٠٠٨) دەرکەوت کە بووە براوەی باشترین فیلم لە خەڵاتەکانی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکار]]، [[ژیانی پای (فیلم)|ژیانی پای]] (٢٠١٢)، زە ئەمەیزینگ سپایدەرمان (٢٠١٢)، جێراسیک وۆرلد (٢٠١٥) و [[دۆزەخ (فیلم)|دۆزەخ]] (٢٠١٦) دەرکەوت. ھەروەھا لە زنجیرەی ئەمریکی<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Chhabra|یەکەم=Aseem|سەردێڕ=Excerpt: Irrfan Khan; The Man, The Dreamer, The Star by Aseem Chhabra|ناونیشان=https://www.hindustantimes.com/books/excerpt-irrfan-khan-the-man-the-dreamer-the-star-by-aseem-chhabra/story-P9mcVEhTnHSWCxD3fGo3eK.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ئیش=Hindustan Times|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Irrfan Khan: Top Indian Footfalls|ناونیشان=https://boxofficeindia.com/india-footfalls.php?actorid=254&role=24|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=Box Office India}}</ref> کۆتا کاری عیرفان خان، لە ساڵی ٢٠٢٠ بوو لە فیلمی ئەنگریزی میدیەم.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Re-watching Irrfan: From Salaam Bombay to Angrezi Medium|ناونیشان=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/re-watching-irrfan-from-salaam-bombay-to-angrezi-medium-1672387-2020-04-29|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ئیش=India Today|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> تا ساڵی ٢٠١٧، کۆی داھاتی فیلمەکانی عیرفان خان ٣٫٦ بیلیۆن دۆلار بووە.<ref name="mojo">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Irrfan Khan Movie Box Office Results|ناونیشان=http://www.boxofficemojo.com/people/chart/?view=Actor&id=irrfankhan.htm|وێبگە=[[Box Office Mojo]]|ساڵ=٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠١٨|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180409043106/http://www.boxofficemojo.com/people/chart/?view=Actor&id=irrfankhan.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> عیرفان خان لە ساڵی ٢٠١٨، تووشی نەخۆشییەکی دەگمەنی [[شێرپەنجە]] بوو، بۆ ئەو مەبەستەش لە لەندەن چارەسەری وەردەگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2018/03/16/entertainment/irrfan-khan-tumor/index.html|سەردێڕ='Life of Pi' star Irrfan Khan reveals he has a rare tumor|یەکەم=Lisa Respers|دوایین=France|ئیش=CNN|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180316162432/https://edition.cnn.com/2018/03/16/entertainment/irrfan-khan-tumor/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-43426481|سەردێڕ=Life of Pi actor has rare tumour|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠١٨|ئیش=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٨|زمان=en-GB|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180613093743/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-43426481|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دواتر لە ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠، بەھۆی نەخۆشییەکەیەوە کۆچی دواییکرد.<ref name="death"/> == خەڵاتەکان == {| class="wikitable sortable" !ساڵ !فیلم !خەڵات !پۆلین !ئەنجام !ژێدەر |- |٢٠٠٤ |ھاسل |خەڵاتەکانی فیلم فەیر |باشترین ئەکتەر لە ڕۆڵی نەرێنی |{{Won}} |<ref name="ffawards">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.filmfare.com/news/bollywood/irrfan-khan-passes-away-40511.html|سەردێڕ=Irrfan Khan passes away|ئیش=Filmfare|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> |- |٢٠٠٧ |زە نەیمسەیک |[[Independent Spirit Awards|خەڵاتەکانی سپریت ئیندپێندێنت]] |باشترین ئەکتەری پاڵپشت |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-spiritawards/bob-dylan-movie-leads-indie-spirit-awards-idUSN2749218720071127|سەردێڕ=Bob Dylan movie leads indie Spirit Awards|وێبگە=Reuters|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> |- |٢٠٠٨ |لایف ئین ئە مێترۆ |خەڵاتەکانی فیلم فەیر |باشترین ئەکتەری پاڵپشت |{{Won}} |<ref name="ffawards"/> |- |٢٠١١ |{{mdash}} |پادما شری |ھونەر |{{Won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-43476602|سەردێڕ=Obituary: Irrfan Khan|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ئیش=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|زمان=en-GB}}</ref> |- | rowspan="3" |٢٠١٣ | rowspan="3" |پان سینگ تۆمار |خەڵاتەکانی نیشتمانی |باشترین ئەکتەر |{{Won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/paan-singh-tomar-wins-national-awards-for-best-film-156422-2013-03-18|سەردێڕ=Paan Singh Tomar wins big at National Awards|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠١٣|وێبگە=India Today|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> |- | rowspan="2" |خەڵاتەکانی فیلم فەیر |باشترین ئەکتەر |{{Nom}} |<ref name="ffawards"/> |- |باشترین ئەکتەر (ڕەخنەگرانە) |{{Won}} |<ref name="ffawards"/> |- |٢٠١٤ |[[سەفەرتاسەکە (فیلم)|سەفەرتاسەکە]] |خەڵاتەکانی فیلمی ئاسیا |باشترین ئەکتەر |{{Won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2014/film/news/the-grandmaster-grandly-masters-asian-film-awards-1201148772/|سەردێڕ='The Grandmaster' Grandly Masters Asian Film Awards|ئیش=Variety|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> |- | rowspan="2" |٢٠١٨ | rowspan="2" |ھیندی میدیەم | rowspan="2" |خەڵاتەکانی فیلم فەیر |باشترین ئەکتەر |{{Won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2018/winners|سەردێڕ=Filmfare Award 2018 Winners - List of Filmfare Award Winners|ئیش=Filmfare}}</ref> |- |باشترین ئەکتەر (ڕەخنەگرانە) |{{Nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2018/nominations|سەردێڕ=Filmfare Awards 2018 Nominations {{!}} 63rd Filmfare Awards 2018|ئیش=Filmfare|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Irrfan Khan|عیرفان خان}} * {{IMDb name|451234}} * {{Instagram|irrfan}} * [https://www.bollywoodhungama.com/celebrity/irrfan-khan/ عیرفان خان] لە [[بۆلیوود ھەنگاما]] * [https://web.archive.org/web/20100209014219/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1959014,00.html عیرفان خان لەسەر بەرگی گۆڤاری تایم] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ھیندستان|بۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|شانۆ}} [[پۆل:موسڵمانانی ھیندی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ھیندی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتەکانی فیلم فەیر]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاوی هیندی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاوی ھیندی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەرانی فیلمی ئاسیایی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی فیلمی نیشتمانیی باشترین ئەکتەر]] [[پۆل:ڕێبازەکانی ئەکتەران]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشی نایابی کاستێک لە فیلمێکی سینەماییدا]] m3x6ap1fiwfs29cxdipvg38gj0rhh7j 0 165113 1660951 1658075 2026-09-04T23:00:00Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660951 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:France_manche_vue_dover.JPG|وێنۆک|دیمەنێکی دۆڤر ڕووبەڕوو بە فەڕەنسا.]] '''نۆکەندی ئینگلیز''' یان '''نۆکەندی فەڕەنسی''' یان '''نۆکەندی مانش''' ({{بە فەڕەنسی|La Manche}}، {{بە ئینگلیزی|English Channel}}) بریتییە لە بەشێک لە [[ئۆقیانووسی ئاتلانتیک|زەریای ئەتلەسی]] کە بەری [[فەڕەنسا]] و [[بەریتانیا]] لێک دەکاتەوە و [[دەریای باکوور]] بە [[ئۆقیانووسی ئاتلانتیک|زەریای ئەتلەسی]] دەبەستێتەوە. درێژییەکەی ٥٦٣ کم بە پانی ٢٤٠ کم ە، لە کەندەڵانی دۆڤر بەرتەسکترین شوێنی نۆکەندەکەیە. لەسەردەمی فەرمان ڕەوایی [[ڕۆمای کۆن|ڕۆمانییەکان]] پێیان دەگووت بریتانیکۆس، تاوەکو ساڵی ١٥٤٩ ناوی “دەریای بەریتانیاً بوو. کەناڵەکە پێچاوپێچە بە بەرز و نزمی جیاوازەوە، قوڵترین شوێنی ١٢٠ مەترە و تەنکترین شوێنیشی ٤٥ مەترە کە کەوتۆتە ناوچەی دۆڤر و کالیێ. ھەروەھا چەندین دوورگەی ھەیە وەک دوورگەکانی جێرزی و جێرنزی و وایلفوایت، تونێلی مانش کە ھەردوو وڵاتی فەڕەنسا و بەریتانیا بەیەک دەبەستێتەوە کەوتۆتەژێڕ ئەم نۆکەندە کە لە ١٩٩٤ درووستکراوە. ھەروەھا ناوەندێکی بەناوبانگی کێبرکێی مەلەوانییە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * Carpentier A, Martin CS, Vaz S (Eds.), ''Channel Habitat Atlas for marine Resource Management, final report / Atlas des habitats des ressources marines de la Manche orientale, rapport final (CHARM phase II).'' INTERREG 3a Programme, IFREMER, Boulogne-sur-mer, France, 2009 * [[Charles Joseph Dumas-Vence]], ''Notice sur les ports de la Manche et de la mer du Nord'', Revue maritime et coloniale, Ministère de la Marine et des Colonies, 1869 et 1886; * [[Charles Joseph Dumas-Vence]], ''Atlas des cartes, plans et vues. Notice sur les côtes de la Manche et de la mer du Nord'', Revue maritime et coloniale, Ministère de la Marine et des Colonies, 1876. * Claude Larsonneur, Robert Horn, Jean Paul Auffret, Pierre Hommeril and Andre Moal, " ''Géologie de la Partie Meridionale de la Manche Centrale'' ", Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences, Vol. 279, No. 1288, A Discussion on the Geology of the English Channel (Jul. 24, 1975), {{ص.|١٤٥–١٥٣}} * [http://www.onml.fr/publications/ Observatoire national de la mer et du littoral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160131183846/http://www.onml.fr/publications/ |date=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ }} (2015), [http://www.onml.fr/uploads/media/texte-namo_01.pdf ''Synthèse statistique de la façade Nord Atlantique - Manche Ouest''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180426122139/http://www.onml.fr/uploads/media/texte-namo_01.pdf |date=٢٦ی نیسانی ٢٠١٨ }}, publié ١٠ تەممووز ٢٠١٥ * [http://www.vertigo.uqam.ca/vol7no3/art4vol7no3/frame_article.html Mer côtière à forte pression anthropique propice au développement d'une gestion intégrée : exemple du bassin oriental de la Manche (Atlantique Nord-est)]{{بەستەری مردوو|url=http://www.vertigo.uqam.ca/vol7no3/art4vol7no3/frame_article.html |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} - Vertigo, décembre 2006 * [http://eur-lex.europa.eu/smartapi/cgi/sga_doc?smartapi!celexplus!prod!DocNumber&lg=fr&type_doc=COMfinal&an_doc=2006&nu_doc=275 Vers une politique maritime de l’Union : une vision européenne des océans et des mers] - Livre vert de l'Union européenne, 2006 * [https://web.archive.org/web/20120114053148/http://www.littoral.ifen.fr/Cartographie.6.0.html Outil de cartographie de l'Observatoire du littoral]: données terrestres (occupation du sol, limites administratives…) et maritimes (bathymétrie, nature des fonds, infrastructures de transport…) * [http://www.marevita.org/ Biodiversité des algues marines et de la faune marine des côtes françaises: Manche et Atlantique] - Marevita == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.dover.uk.com/channelswimming/ Full Channel swim lists and swimmer information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110306130538/http://www.dover.uk.com/channelswimming/ |date= ٦ی ئازاری ٢٠١١ }} * [http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~genmaps/genfiles/COU_files/ENG/aaEng/ortelius_anglia-epitome-det3_1595.jpg Oceanus Britannicus or British Sea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080307064119/http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~genmaps/genfiles/COU_files/ENG/aaEng/ortelius_anglia-epitome-det3_1595.jpg |date= ٧ی ئازاری ٢٠٠٨ }} * [https://web.archive.org/web/20060614050912/http://www.thechannelswimmers.com/ Channel swimmers website] * [http://www.soloswims.com/ Archives of long distance swimming] * [http://www.channelswimming.net/ Channel Swimming and Piloting Federation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430174338/http://www.channelswimming.net/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١١ }} * [http://www.channelswimmingassociation.com/ Channel Swimming Association] * [http://www.readagainbooks.com/airbattleovertheenglishchannel.htm World War II Eye Witness Account – Audio Recording] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101113105607/http://www.readagainbooks.com/airbattleovertheenglishchannel.htm |date=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ }} Air Battle over the English Channel (1940) * [http://www.panache.eu.com/ Projet PANACHE, Site officiel] {{Webarchive|url=https://archive.today/20140327034500/http://www.panache.eu.com/ |date=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤ }} et [https://www.facebook.com/pages/Protected-Area-Network-Across-the-Channel-Ecosystem/481731665200325 ''PANACHE sur facebook''] * {{En icon}} [http://www.nostraproject.eu/ Projet Nostra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241223172029/https://www.nostraproject.eu/ |date=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ }} * [https://web.archive.org/web/20140328064238/http://www.valmer.eu/valmer-et-panache/?lang=fr Initiative VALMER] * [http://atlas-transmanche.certic.unicaen.fr/ Atlas-transmanche] * [https://web.archive.org/web/20091214185653/http://www.ifremer.fr/charm/ Programme CHARM] * [https://web.archive.org/web/20190325211558/http://www.channelcoast.org/ Channelcoast] * [http://www.littoral.ifen.fr/ Observatoire du littoral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110423225257/http://www.littoral.ifen.fr/ |date=٢٣ی نیسانی ٢٠١١ }} * [http://www.espon.eu/ Programme ESPON] * projet CAMIS : [https://camis.arcmanche.eu/stock/files/user4/1_Sous_leau.pdf Sous l’eau Morphologie sous-marine et ressources halieutiques de l'espace transmanche]{{بەستەری مردوو|url=https://camis.arcmanche.eu/stock/files/user4/1_Sous_leau.pdf |date=ئایاری ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|English Channel}} {{زانیارییە کتێبخانەییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شانشینی یەکگرتوو|ئەورووپا|فەڕەنسا}} [[پۆل:جوگرافیای فەڕەنسا]] [[پۆل:دەریاکانی ئەورووپا]] [[پۆل:نۆکەندەکان]] [[پۆل:دەریاوانان]] r31sbg3mwobboavhejo9u8z3c45hupl 1 165121 1660952 1658076 2026-09-04T23:00:01Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660952 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[نۆکەندی ئینگلیز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=688103 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140328064238/http://www.valmer.eu/valmer-et-panache/?lang=fr بۆ http://www.valmer.eu/valmer-et-panache/?lang=fr زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190325211558/http://www.channelcoast.org/ بۆ http://channelcoast.org/ زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://camis.arcmanche.eu/stock/files/user4/1_Sous_leau.pdf تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٣٤، ١٠ی ئایاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نۆکەندی ئینگلیز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=739915 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110430174338/http://www.channelswimming.net/ بۆ http://www.channelswimming.net/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٥٢، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[نۆکەندی ئینگلیز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=876666 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160131183846/http://www.onml.fr/publications/ بۆ http://www.onml.fr/publications/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180426122139/http://www.onml.fr/uploads/media/texte-namo_01.pdf بۆ http://www.onml.fr/uploads/media/texte-namo_01.pdf زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.vertigo.uqam.ca/vol7no3/art4vol7no3/frame_article.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:١٠، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نۆکەندی ئینگلیز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1130823 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.is/20140327034500/http://www.panache.eu.com/ بۆ http://www.panache.eu.com/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٤٦، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نۆکەندی ئینگلیز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1182142 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110423225257/http://www.littoral.ifen.fr/ بۆ http://www.littoral.ifen.fr/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٢١، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نۆکەندی ئینگلیز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1560029 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241223172029/https://www.nostraproject.eu/ بۆ http://www.nostraproject.eu/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٤٣، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نۆکەندی ئینگلیز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1584145 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110306130538/http://www.dover.uk.com/channelswimming/ بۆ http://www.dover.uk.com/channelswimming/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:٢٤، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نۆکەندی ئینگلیز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1658075 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20101113105607/http://www.readagainbooks.com/airbattleovertheenglishchannel.htm بۆ http://www.readagainbooks.com/airbattleovertheenglishchannel.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٢٠، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نۆکەندی ئینگلیز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660951 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080307064119/http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~genmaps/genfiles/COU_files/ENG/aaEng/ortelius_anglia-epitome-det3_1595.jpg بۆ http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~genmaps/genfiles/COU_files/ENG/aaEng/ortelius_anglia-epitome-det3_1595.jpg زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:٠٠، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) m1rw6bnto247k34w1hvqhwt2z5xvazv 0 165622 1660941 1502150 2026-09-04T22:38:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1660941 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''دوو تاڵ قژ: کچانی ونبووی دەرسیم''' ({{بە تورکی|İki Tutam Saç: Dersim'in Kayıp Kızları}}) فیلمێکی [[بەڵگەنامە]]یییە، لە دەرھێنانی [[نەزاھەت گویندۆغان]]. فیلمەکە لە ساڵی ٢٠١٠ بە [[زمانی تورکی]] بڵاوکرایەوە.<ref>[http://bianet.org/biamag/toplumsal-cinsiyet/126128-dersim-in-kayip-kizlari-bir-hiclestirme-oykusu Dersim'in Kayıp Kızları: Bir Hiçleştirme Öyküsü]، ماڵپەڕی bianet، ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ بڵاوکراوەتەوە.</ref> ئەم بەڵگەفیلمە دواتر ئامادەکرا و کرا بە کتێبێک بەھەمان ناوەوە. فیلمەکە باس لە [[کۆمەڵکوژیی دەرسیم|ڕەشەکوژیی دەرسیم]] دەکات لە ساڵی ١٩٣٧، لە چاوی دوو کچی ئەوکاتە کە ئێستا تەمەنیان گەیشتۆتە ھەشتا ساڵی، ئەو دوو ژنە بیرەوەرییە تاڵەکانی ئەوکاتە بۆ بینەران دەگێڕنەوە. بۆ فیلم و کتێبەکە، ھەر دوو بەرھەمھێنەر نەزاھەت گویندۆغان و کازم گویندۆغان لە شارە جیاجیاکانی تورکیا گەڕان بەدوای ئەو کچ و ژنە ڕزگاربووانەی کە لە ڕەشەکوژیی دەرسیم دەربازیان بووە، لە ئەنجامدا توانیان ١٠٠ ژن بدۆزنەوە.<ref>[http://www.chawykurd.com/details.aspx?=hewal&jmare=3699&Jor=58&Jor2=108 کتێبی "کچانی ونبووی دەرسیم"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211019013702/http://www.chawykurd.com/details.aspx?=hewal&jmare=3699&Jor=58&Jor2=108 |date=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ }}، ماڵپەڕی چاوی کورد، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لەلایەن بەکر شوانی نووسراوە.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|فیلم}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی تورکی]] 4trzakgh8cxrpjl1vrra6df6z367boj 0 165638 1660820 1659074 2026-09-04T20:39:18Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660820 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:International_Date_Line.png|وێنۆک|سوڕانی ھێڵی ڕێکەوتی نێونەتەوەیی بە ١٨٠پلە.]] '''خوڵگەی ڕێکەوتی نێونەتەوەیی''' ({{بە ئینگلیزی|International Date Line}}) بریتییە لە ھێڵێک یان خوڵگەیەکی گریمانەیی زانستی کە لەسەر ڕووی زەوی کێشراوە، لەوھێڵەوە ڕۆژ دەست پێدەکات، لەو ھێڵەش کۆتایی پێ دێت، ھێڵەکە لە سەر ھێڵی درێژی ١٨٠ لە شاری گرینچ دەست پێدەکات، بەرەو دەستە ڕاست و دەستە چەپ؛ زەریای ھێمنی لەت کردووە بۆ دوو بەر: بەری خۆڕھەڵات و بەری خۆڕئاوا بەگوێرەی ڕەچاوکردنی دوورگەکانی (دوورگە چۆڵەکان و دوورگە ئاوەدانەکان)، ھەرکەسێک ئەم ھێڵە ببڕێت بە بەری خۆڕھەڵات و خۆڕئاوای ھەموو جارێک ڕێکەوت و ڕۆژی بۆ ماوەی ٢٤ کاژێر دەگۆڕدرێت کە دەکاتە ڕۆژێکی تەواو. [[پەڕگە:Dateline-animation-3deg-borderonly-180px.gif|وێنۆک|ڕوونکردنەوەیەکی ئاسایی پەیوەندی نێوان خوڵگەی ڕێکەوت و ڕێکەوت و کاتی ئەمڕۆمان، ھەر ڕەنگەو ڕێکەوتێکی نوێ دەنوێنێت .]] [[پەڕگە:World_Time_Zones_Map.png|چەپ|وێنۆک|نەخشەی کاتی ناوچەکان (دوایین دەستکاری مارچی ٢٠١٣).]] [[پەڕگە:UTC_hue4map_X_world_Robinson.png|چەپ|وێنۆک|+ ١٤ ھێڵی سەرەکی درێژی .]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://ar.wikipedia.org/wiki/خط_التاريخ_الدولي|سەردێڕ = خط التاريخ الدولي|زمان = عەرەبی|سەردان = ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|International Date Line|خوڵگەی ڕێکەوتی نێونەتەوەیی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕووسیا|کات}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:کیریباس]] [[پۆل:ساموا]] [[پۆل:کات]] [[پۆل:دەریای چووکچی]] [[پۆل:ئۆقیانووسی ئارام]] [[پۆل:گەردوون]] au49uq5o931kno29jt5apyaqqecezk3 0 167242 1660381 1648469 2026-09-04T13:33:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1660381 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = دایناسۆڕە باشەکە | وێنە = The Good Dinosaur poster.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = پیتەر سۆن | بەرھەمھێنەر = دێنیس ڕیم | نووسین = | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن =سەرکێش{{ھن}} کۆمیدی | کاست = | موزیک = مایکڵ دانا | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = ستیڤن سکافەر | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[واڵت دیزنی پیکچەرز]] | ڕێکەوتی دەرچوون = ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ | ماوەی فیلم = ٩٤ خولەک | وڵات = ئەمریکا | زمان = ئینگلیزی | زنجیرە = | تێچوون = ١٧٥ ملیۆن دۆلار | داھات = ٣٣٢٫٢ ملیۆن دۆلار | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''دایناسوڕە باشەکە''' ({{بە ئینگلیزی|The Good Dinosaur}}) ئەنیمەیشنێکی سەرکێشیی کۆمیدیی ئەمریکیی سێ دوورییە. لە بەرھەمھێنانی ستۆدیۆی [[پیکسار]] و کۆمپانیای [[واڵت دیزنی]]ە فیلمەکە دابەشی سینەماکان کردووە، فیلمەکە [[ڕایمۆند ئۆچە]]، جاک بڕایت، سام ئیلۆت، ئانا پاکوین، ئاجی باکڵی، ستیف زان، فرانسیس مەکدورمان، جێفری ڕایت و مارکۆس سکرینبەر وەک ئەکتەری دەنگی تێیدا بەشداربوون. == چیرۆک == چیرۆکی فیلمەکە باس لە دایناسۆڕێکی ھەرزەکار دەکات لەخێزانێک لەدایک بووە بەناوی [[ئاپاتۆساور]]، ئارلۆی ناوی دایناسۆڕەکەیە، دوای ئەوەی ڕەشەبایەک دەبێتە ھۆی مردنی باوکی و ئەو بزردەبێت و بەڵام لەگەشتەکەی بەردەوام دەبێت بۆ دۆزینەوەی خێزانەکەی، کە گەیشت بە شوێنێک کوڕێکی مرۆڤی دیت، کاتێک دەبنە دۆستی یەکتر ژیانیان دەگۆڕێت. ئەوان بەیەکەوە بەکەشتییەک بار دەکەن و سەفەرێکی پر سەرکێشی و مەترسی ئەنجام دەدەن. کوڕە منداڵەکە دەکەوێتە ژێر مەترسی ڕەشەبایەکی بەھێز و ئارلۆی لەبەر ئەوەی باوکی بەھۆی ڕەشەباکەوە مرد ترسێکی زۆری ھەبوو بۆ ئەوەی منداڵەکە ڕزگار بکات ھەرچۆنێک بوو متمانەی بەخۆی ھێناو زاڵ بوو بەسەر ترسەکەی و منداڵەکەی ھاورێی ڕزگار کرد. == کەسایەتی == ئارلۆ: دایناسۆڕە باشەکەیە، لە خێزانی ئاپاتاسۆر لەدایک دەبێت کە ڕەگەزی نێرە بەڵام بچووکترینە لەناو خێزانەکەیان و کاری زۆری دەکەوێتە سەر. ئەوان ژووری بەرد بنیات دەنێن بۆ ڕێگریکردن لە زستان، ھەرکەسێک بەھایەکی خۆی دەسەلمێنێت سەرکەوتن دەھێنێتە دی لەم خێزانە، ھەموویان دەیانتوانی چاپی دەستی بکەن لەسەر دیوارەکە جگە لە ئارلۆ چونکە بەتوانا نەبوو. سپۆت: منداڵە زیرەکەکەیە، ئەویش خێزانەکەی بزرکردبوو دواتر دەیدۆزنەوە و باوەڕ دەکات کەئەوە خێزانەکەی خۆیەتی چونکە وای دەزانی ئەوان مردوون نەیدەویست بڕوات لەگەڵ خێزانەکەی بەڵام ئارلۆ یارمەتی دا و ڕازی کرد کە بچێتەوە ماڵی خۆی لەبەر ئەوە سپۆت دەیەویست لەگەڵ ئارلۆ بژێت چونکە یارمەتی داو ڕزگاری کرد لە مەترسییەکی گەورە، دواتر سپۆت لەو شوێنە جیادەبێتەوە و دواتر ئارلۆ خێزانی خۆی دەبینێتەوە. == بڵاوکردنەوە == فیلمی دایناسۆڕە باشەکە لە تشرینی دووەمی ٢٥ی ٢٠١٥ لە سینەماکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، و فیلمەکە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لەڕۆژی ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ لە سینەماکان نمایشکرا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/The_Good_Dinosaur|سەردێڕ = The Good Dinosaur|زمان = ئینگلیزی|سەردان =٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|The Good Dinosaur|دایناسۆڕە باشەکە}} * [https://www.pixar.com/feature-films/the-good-dinosaur#the-good-dinosaur-1 وێبگەی فەرمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230616220318/https://www.pixar.com/feature-films/the-good-dinosaur#the-good-dinosaur-1 |date=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ }} لە پیکزار * {{IMDb title|1979388|دایناسۆڕە باشەکە}} * {{TCMDb title|2007901|دایناسۆڕە باشەکە}} * {{Mojo title|pixar2013|دایناسۆڕە باشەکە}} * {{Rotten Tomatoes|the_good_dinosaur|دایناسۆڕە باشەکە}} * {{Metacritic film|the-good-dinosaur|دایناسۆڕە باشەکە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دایناسۆڕ|ئەنیمەیشن|ھۆڵیوود|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|دیزنی|دەیەی ٢٠١٠|کارتۆن|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی هاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە هاوڕێییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی کۆمیدی-درامای ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەیناسۆرەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان]] [[پۆل:فیلمە فانتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمێدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پیکسار]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ھاوڕێیەتییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی براوەی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان]] bjjjtfw8144ior86eg24xq16l7e4tym 0 167381 1660490 1402801 2026-09-04T15:18:06Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660490 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم | ناو = عەلائەدین (فیلمی ١٩٩٢) | وێنە = پۆستەری عەلائەدین.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = جۆن مۆسکەر{{ھن}}ڕۆن کلێمنتس | بەرھەمھێنەر = جۆن مۆسکەر{{ھن}}ڕۆن کلێمنتس | نووسین = جۆن مۆسکەر{{ھن}}ڕۆن کلێمنتس{{ھن}}تێد ئیلیۆت{{ھن}}تێری ڕۆسیۆ | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = ئالان مێنکن | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = مارک ھاستەر | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢ | ڕێکەوتی دەرچوون = | ماوەی فیلم = ٩٠ خولەک | وڵات = ئەمریکا | زمان = ئینگلیزی | زنجیرە = | تێچوون = ٢٨ ملیۆن دۆلار | داھات = ٥٠٢ ملیۆن دۆلار | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''عەلائەدین''' ({{بە ئینگلیزی|Aladdin}}) فیلمێکی ئەنیمەیشنی ئەمریکی، میوزیکاڵ و خەیاڵییە. فیلمەکە لە ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی لە ساڵی ١٩٩٢ بەرھەمھێنراوە، ھەروەھا لەلایەن کۆمپانیای [[واڵت دیزنی پیکچەرز]] بەسەر سینەماکان دابەشکراوە. فیلمەکە ٣١یەمین فیلمی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنییە، ھەروەھا بە چوارەم ئەنیمەیشنی سەردەمی نوێببوونەوە یان ڕێنیسانسی دیزنی دادەنرێت. بنەمای فیلمەکە لەسەر کەلەپووری عەرەبی، چیرۆکی عەلائەدین و چرا جادوویەکە لەیەک ھەزار و یەک شەوە داڕێژراوە، زۆرینەی کاسەیەتی و چیڕۆکی ئەم فیلمە دەگەڕێتەوە بۆ فیلمی ''[[دزەکەی بەغدا]]'' (١٩٤٠)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fantasy: The Thief of Bagdad|ناونیشان=http://www.fosteronfilm.com/fantasy/thiefbagdad.htm|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Foster On Film}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Bernstein, Matthew|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=q2_E_gl9BbYC|سەردێڕ=Visions of the East|نووسەر٢=Studlar, Gaylyn|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٩٧٨-١-٨٦٠٦٤-٣٠٥-٧}}</ref> ھاوکات لۆکەیشنی فیلمەکە گۆڕاوە لە [[بەغدا]] بۆ شارێکی عەرەبی خەیاڵی بەناوی ئەقرەبە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Johnson|یەکەم=Zach|سەردێڕ=Disney Myths Debunked by Ron Clements and John Musker, Directors of The Little Mermaid, Aladdin and Hercules|ناونیشان=http://www.eonline.com/uk/news/706239/disney-myths-debunked-by-ron-clements-and-john-musker-directors-of-the-little-mermaid-aladdin-and-hercules|magazine=Entertainment Weekly|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> فیلمەکە [[جۆن مۆسکەر]] و [[ڕۆن کلێمنتس]] دەریان ھێناوە، ھەروەھا سیناریۆی فیلمەکەشیان نووسیوە، پێشتریش بەھەمان شێوە ھەردووکیان فیلمی (پەری دەریا ١٩٨٩) دەرھێنا. دەنگەکانی عەلائەدین لەلایەن سکۆت وێنگەر، جۆناسان فریمان، لیندا لارکین، فرانک وێلکەر، جێلبەرت جووتفراید، دۆگلاس سیل، گرتنی چراکە لەلایەن ڕۆبن ویلیامز. فیلمی عەلائەدین لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢ بڵاوکرایەوە، یەکێک بوو لە فیلمە سەرکەوتوەکانی ساڵی ١٩٩٢، توانی ٢١٧ ملیۆن دۆلار داھات کۆبکاتەوە، ھەروەھا زیاتر لە ٥٠٤ ملیۆن دۆلار لەھەموو جیھان. فیلمەکە بووە سەرچاوەی ئیلھام بۆ دروستکردنی چەند فیلمێکی دیکە لەوانە، فیلمی (''جەعفەر دەگەڕێتەوە''، ١٩٩٤)، (''عەلائەدین و پاشایی دزەکان،'' ١٩٩٦). == چیرۆک == جەعفەر وەزیری سوڵتان، ھەوڵدەدات دەستی بگاتە چرا ئەفسوناوییەکە و دەشکەوتی سەمەرە. جەعفەر توتییەکی ھەیە کە شوێنی ئەشکەوتەکە دەزانێت بەڵام تەنھا کەسێک دەتوانێت گەوھەرەکە بێنێت «گەوھەرەکە لە قورێکدایە» لەناو ئەشکەوتەکە. یاسمین (کچی سوڵتان) بە زۆر پێکردنی ھاوسەرگیری دڵگران بوو بۆیە ھەموو داواکارییەکانی ڕەت کردەوە، دواتر ھەوڵیدا و ڕای کردە بازار لەوێ چاوی بە بەعەلائەدین و مەیموونەکەی کە ناوی (ئابۆو) دەکەوێت. عەلائەدین شوێنی ئەشکەوتەکە دەدۆزێتەوە بۆ ئەوەی بچێت گەوھەرەکە بێنێت، بەڵام پڵینگێک کە سەری ئەشکەوتەکەیە ئاگاداریان ناکاتەوە کە دەست لەچی دەدەن ئاسایە تەنھا چراکە نەبێت، جەعفەر بە ئامێرێک شوێنێ عەلائەدین دەبینێتەوە، شێوەی خۆی بۆ کەسێکی بەتەمەن دەگۆڕێت بۆ ئەوەی بچێتە ئەشکەوتەکە عەلائەدین بکوژێت و گەوھەرەکە ببات، عەلائەدین و مەیموونەکەی لە ئەشکەوتەکە مافوورێکی جادووی لەگەڵ گەوھەرەکە دەدۆزنەوە، دواتر چاوی بەچراکە دەکەوێت دەیەوێت چراکە لە قورەکە دەربھێنێت و بیبات بەڵام نازانێت ھۆکاری ڕووخانی ئەشکەوتەکە دەرھێنانی ئەو چرایەیە لەو قوڕە، پاشان کە چراکەی دەرکرد ئەشکەوتەکە دەستی کرد بە لەرزین و ڕوخان، دواتر بە مافوورەکە ویستیان دەربچن و ڕزگار بن لە ئەشکەوتەکە جەعفەر لەسەر شێوەی کەسێکی بەتەمەن دەست درێژ دەکات بۆ یارمەتیدانی عەلائەدین تەنھا بۆ بەدەستھێنانی گەوھەرەکە، دەستی عەلائەدین دەگرێت توانی گەوھەرەکە لە عەلائەدین بدزێت عەلائەدینی فرێدایە ناو ئەشکەوتەکە بەڵام نەمرد بەڵکوو گیری خواردبوو، خۆشبەختانە چراکەیان لەلا بوو، پاشان دەستێکیان بە چراکە خشاند و جنۆکەیەکی گەورەی شین لە چراکە ھاتە دەرەوە، داوای سێ ئارەزوو لە عەلائەدین دەکات بۆ بۆ ئەوەی بۆی جێبەجێ بکات، بەڵام عەلائەدین دەڵێت دەمەوێت لەم دەشکەوتە بمانبەیتە دەرەوە، دواتر لێی دەپرسێت ئەی تۆ ئارەزووی چی دەکەیت، جنۆکەکە دەڵێت ئارەزوو دەکەم ئازاد بم چونکە من بەندکراوی نێو ئەو چرایەم، عەلائەدین بەڵێنی پێدەدات بۆ ئەوەی ئارەزووەکەی بێنێتەدی. جەعفەر پیلان دادەنێت کە یاسمین و سوڵتان بکوژێت، بەڵام پیلانەکەی شکستی ھێنا، چونکە عەلائەدین ھەروەک (شازادە عەلی) ھاتە ناو کۆشکەکەوە؛ بەڵام یاسمین ئەوی ڕەتکردەوە، وەک کەسێکی گاڵتەچی ڕەچاوی کرد، بۆ شەوەکەی عەلائەدین و یاسمین چاویان بەیەک کەوت، عەلائەدین مافوورە جادوویەکەی بە یاسمین ناساند، دواتر یاسمین بۆی دەرکەوت کە عەلائەدین ئەو کوڕەی بازارەکە بوو کە بینی. == کەسایەتییەکان == * ڕۆبن ویلیامز (ڕۆڵی جنۆکە): جنۆکەیەکی کۆمیدی و گاڵتەجارە، خەریکی ھەموو شتێکە، دەتوانێت ھەموو شتێک بکات کەدەیەوێ بەڵام ئەو تەنھا بەقسەی ئەو کەسە دەکات کە دەست دەخشێنێ لەسەر چراکەی. جنۆکەیەکی شینە، برچێکی ڕەشی درێژی ھەیە. * جۆناثان فریمان (ڕۆڵی جەعفەر): وەزیری سوڵتان بوو، دوژمنی سەرەکی فیلمەکە بوو، لەسەرەتادا ویستیان وەک کەسێکی بێزار دای بنێن، بەڵام دواتر لەلایەن بەڕێوبەران ڕەتکرایەوە، بڕیاریاندا وەک کەسێکی بێدەنگ و خراپ دای بنێن بۆ ئەوەی زیاتر لەناوەوە ترسناک بێت. * فڕانک وێڵکەر (ڕۆڵی ئەبۆ): مەیموونەکەی عەلائەدین، گیاندارێکی کۆمیدییە لە فیلمەکەدا، لەگەڵ عەلائەدین خولیای دزین بوو. بۆ دروستکردنی مەیموونەکە لە فیلمەکەدا، لە باخچەی ئاژەڵانی [[سان فرانسیسکۆ|سانفرانسیسکۆ]] وێنەی مەیموونێکیان گرت بۆ دروستکی (ئەبۆ). * لیندا لارکین (ڕۆڵی یاسمین): شازادە یاسمین لە کۆشکێک لەگەڵ باوکیدا دەژیا، باوکی سوڵتانی کۆشکەکە بوو، یاسمین لەگەڵ عەلائەدین کەوتە داوای خۆشەویستی، قژێکی ڕەش، جلێکی شینی لەبەرە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://movies.disney.com/aladdin}} * {{IMDb title|0103639|عەلائەدین}} * {{AllMovie title|1338|عەلائەدین}} * {{Mojo title|aladdin|عەلائەدین}} * {{Rotten Tomatoes|1042582-aladdin|عەلائەدین}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|ئەنیمەیشن|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ١٩٩٠|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|عێراق|کارتۆن|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Aladdin (1992 film)}} [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٢]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:جنۆکەکان لە فیلم]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:مشتومڕی فیلمەکان]] [[پۆل:فیلمە هاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی هاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە مۆسیقییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە مۆسیقییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە جادوو]] [[پۆل:دیزنی ڕێنێسانس]] [[پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ڕۆمانسییەتی نێوان چینەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی کەسانی لە یاسا دەرچوو]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین گۆرانی ڕەسەن بەدەستھێناوە]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کچ]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمێیەکانی تایبەت بە مناڵان لە دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمە فانتازییە سەرکێشییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمدییەکانی ١٩٩٢]] [[پۆل:فیلمە فەنتازییە مۆسیقایییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە گۆڕینی شێوە]] [[پۆل:فیلمەکانی دیزنی پرێنسس]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی جۆن مەسکەر]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی ڕۆن کلێمێنتس]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆکانی جۆن مەسکەر]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆکانی ڕۆن کلێمێنتس]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان لەسەر پەیوەندیی نێوان کچ و باوک]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە مەیموونەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتناسی]] hi55fxsm9uozaik4ohdb5n6lwj40v5l 0 167438 1660409 1501954 2026-09-04T13:38:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1660409 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Driver San Francisco Box Art.jpg|وێنۆک]]'''درایڤەر: سانفرانسیسکۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Driver San Francisco}})یارییەکە لە جۆری ئاکش، سەرکێشی و لێخوڕینی ئۆتومبێل. یارییەکە لە ئەیلوولی ٢٠١١ بڵاوکرایەوە بۆ [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]]، [[پلەی ستەیشن ٣]]، [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]] بەردەستە. دواتر وەشانێکی دیکە بۆ سیستەمی ئەپڵ [[مەک ئۆئێس]] لە ئازاری ٢٠١٢ وەشێنرا. یارییەکە لەلایەن کۆمپانیای «یوبی سۆفت ڕیفلیکشنز» گەشەی پێدرا، دواتر لە کۆمپانیای «یوبی سۆفت ئینتەرتەیمێنت» بڵاوکرایەوە. لەکاتی بڵاوکردنەوەی یارییەکە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی باشی بۆکرا، لەگەڵ دەرچونەکەی چاپی «ویی-Wii» ئەوا یارییەکە بۆچوونی جیاوازی لەسەر دەربڕا. یارییەکە بەکۆمەڵییە، کۆمەڵێک یاریزان دەتوانن بەیەکەوە یاری بکەن. == یاریکردن == یارییەکە تایبەتمەندی لادانی نوێی ھەیە، یاریزان دەتوانێت لە ئۆتۆمۆبیلێکەوە بچێتە سەر ئۆتۆمبێلێکی تر بەبێ ھاتنەدەرەوە لەناو چیڕۆکی یارییەکە، یەکێک لە بیرۆکەی یارییەکە لە بەرنامەی [[زەوی گۆگڵ|گووگڵ ئێرت]] وەرگیرابوو،<ref name="videogamer">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.videogamer.com/ps3/driver_san_francisco/preview-2410.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111106222529/https://www.videogamer.com/ps3/driver_san_francisco/preview-2410.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ |سەردێڕ=Driver: San Francisco Preview |نووسەر=Smith, Jamin |بڵاوکەرەوە=VideoGamer.com |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> لە یارییەکەدا، یاریزان دەتوانن بە L1 لەسەر پلەی ستەیشن ٣ پاڵ بنێن، یان دەتوانن بە دوگمەی چەپ لە «ئێکس بۆکس ٣٦٠» شان بدەن. == ئۆتۆمۆبیلەکان == یارییەکە زنجیرەیەکی بێھاوتایە لەشاری سان فرانسیسکۆ، یارییەکە مۆڵەتی پێدراوە کە ئۆتۆمۆبیلی ژیانی ڕاستەقینەی تێدابێت، بەتایبەت وەک ئۆتۆمبێلەکانی [[شیڤرۆلێت]]، [[ئاودی]]، [[ئەلفا ڕۆمیۆ]]، [[ئەستۆن مارتین]]، بێنتڵی، ئۆتۆمبێلی ڕوف، [[دۆج]]، [[فۆرد]]، ئێم سی لارین، [[ھەمەر]]، شێڵبی، [[لامبۆرگینی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.newgamenetwork.com/news/2933/driver-san-francisco-full-list-of-cars-revealed/ |سەردێڕ=Driver San Francisco full list of cars revealed |بڵاوکەرەوە=New Game Network |ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> == چیرۆک == یارییەکە درێژە دەداتە چیرۆکی جۆن تانەر، ئەو پاڵەوانەی لەبەشەکانی تری (درایڤەر ١، درایڤەر ٢، درایڤەر ٣) ھەبوو، ڕووداوێکی بەسەردا دێت کە بێھۆش دەبێت، ئەو کەسەی ڕووداوەکەی بەسەرھێنا ناوی جێریچۆ دوژمنی جۆن تانەرە، لە کۆتای یاری درایڤەر ٣ لەبەندینخانە ڕزگاری بوو، لەم بەشەدا بە بە جۆن گەیشت. == پەرەسەندن == یارییەکە لە دەوروبەری پێنج ساڵ لە گەشەپێداندا بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Alexander, Leigh|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Ubisoft's Guillemot Talks Driver Delay, Studio Restructuring|ناونیشان=http://www.gamasutra.com/view/news/31548/Ubisofts_Guillemot_Talks_Driver_Delay_Studio_Restructuring.php|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١١|وێبگە=[[Gamasutra]]}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥ بەفەرمی بڕیاردرا کە یارییەکە بەرھەم بھێندرێت، ئەمەش لەکاتی ڕاگەیاندنێکی [[سۆنی]] بوو کە تێیدا لیستی ١٠٢ یارییان ڕاگەیاند کە بۆ پلەی ستەیشن ٣ بڵاودەکرێنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ign.com/articles/2005/09/16/tgs-2005-sony-confirms-102-ps3-games |سەردێڕ=TGS 2005: Sony Confirms 103 PS3 Games |نووسەر=Dunham, Jeremy |وێبگە=IGN |ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://driver-thegame.ubi.com/driver-san-francisco/}} * {{MobyGames|id=/driver-san-francisco}} * {{MobyGames|id=/wii/driver-san-francisco_|name=''درایڤەر: سان فرانسیسکۆ'' (Wii)}} {{تووڵی دەروازە|ئۆتۆمۆبیل|شانشینی یەکگرتوو|کایەی ڤیدیۆیی|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|Driver: San Francisco}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:گەمەکانی ویندۆز]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:یارییەکانی وی]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایەکانی مەک ئۆئێس]] [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە بەریتانیا پەرەیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە خەونەکان]] [[پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە جیھان کراوەکان]] [[پۆل:کایەکانی یوبی سۆفت]] 9ct7tk1jigcbxcirm9vabhlu5me8239 0 168302 1660803 1659334 2026-09-04T20:33:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1660803 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''خۆکوشتن لە تورکیا''' ئاماری خۆکوشتن لە تورکیا لە نێوان ساڵەکانی ۲۰۰۲ بۆ ۲۰۱٨ دا ٥۰ هەزار و ۳۷٨ کەس لە تورکیا خۆیان کوشتووە باوترین هۆکاری خۆکوژی لە تورکیا نەخۆشیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Türkiye’de son 17 yılda 50 bin 378 kişi intihar etti|ناونیشان=https://www.sozcu.com.tr/2019/gundem/turkiyede-son-17-yilda-50-bin-378-kisi-intihar-etti-5372009/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.sozcu.com.tr|زمان=tr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=İntihar dosyası II: Türkiye'de intiharlar - teyit.org|ناونیشان=https://teyit.org/intihar-dosyasi-ii-turkiyede-intiharlar//|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200531153550/https://teyit.org/intihar-dosyasi-ii-turkiyede-intiharlar//|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==ئامار== لە نێوان ساڵەکانی ۲۰۰۲ بۆ ۲۰۱٨، پێنج هەزار و ۳۱٨ کەس لەوانەی کە خۆیان کوشتووە کێشەی خێزانی بوون، ٤٤٨۱ کەس بژێوی ژیانیان کەم بوو، ۱۰هەزار و ٨٨۷ کەس نەخۆشیان هەبوو، هەزار و ۱۰۰٤ یان شکستی بازرگانی بوون، ۲٤۱۲ کەس نەیتوانی هاوسەرگیری خۆشەویستی بکات و ویستراوبوو، هەروەها ۳٨۹٨ کەس بە هۆکاری دیکە گیانیان لە دەستدا تا ئێستا نادیارە بۆچی ۲۱ هەزار و ۲٥٦ کەس خۆیان کوشتووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:خۆکوشتن]] owk8x2rb684a8rn9g0l7x67oe3uzz8s 0 169131 1660390 1648476 2026-09-04T13:35:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660390 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = دایەنی منداڵ: شاژنی بکوژ | وێنە = | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = ماکجی | بەرھەمھێنەر = ماکجی، ماری ڤیۆلا، زاک سکیلەر | نووسین = دان لاگانە، بڕاد مۆریس، جێمی واردن، ماکجی | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = بێر ماککرای | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = ماڕتن بێرنفێڵد | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[نێتفلیکس]] | ڕێکەوتی دەرچوون = ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ | ماوەی فیلم = ١٠١ خولەک | وڵات =[[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] | زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] | زنجیرە = | تێچوون = | داھات = | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''دایەنی منداڵ: شاژنی بکوژ''' ({{بە ئینگلیزی|The Babysitter: Killer Quen}}) فیلمێکی ترسناک و کۆمیدی ئەمریکییە، لەلایەن «ماک جی» کاری دەرھێنان و بەرھەمھێنانی بۆکراوە، ھەروەھا کاری سیناریۆکەی لەلایەن دان لاگانە، ماک جی، براد مۆریس، جێمی واردن بۆ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://media.netflix.com/en/only-on-netflix/81012366|سەردێڕ=The Babysitter: Killer Queen|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> پاشکۆی فیلمی ٢٠١٧ «دایەنە»، ئەستێرەکانی فیلمەکە جودا لیوس، ئێمیڵی ئالین لیند، [[جێنا ئۆرتێگا]]، ڕۆبی ئامێڵ، ئەندرێو باکیلۆر، لاسیلی بیب، ھانا مایی لیی، [[بێلا تۆرن]]، ساماڕا ویڤینگ، کێن مارینۆ. فیلمەکە بە چیرۆکی کۆڵ جۆنسۆن بەردەوامە، ئێستا لە قۆناغی ناوەندیی ئامادەییدا، کە دەبێت جارێکی دیکە شەڕ بکات، بۆ ئەوەی لە شەودا مانەوەی خۆی مسۆگەر بکات، کە دوژمنە دێوەکان و کۆن و نوێ تێیدا دەتۆقێت. فیلمەکە لە ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ لە [[نێتفلیکس]] بڵاوکراوەتەوە. بە گوێرەی میتاڕەخنەگر، پێداچوونەوەی گشتی نالەباری لە ڕەخنەگرانەوە پێگەیشتووە. == ڕۆڵەکان == * جودا لیوس: وەک کۆل * ئێمێڵی ئالین لیند: وەک میلانی * جێنا ئۆرتێگا: وەک فوبی * ڕۆبی ئامێڵ: وەک ماکس * ئەندرێو باکیلۆر: وەک جۆن * ھانا مایی لیی: وەک سۆنیا * [[بێلا تۆرن]]: وەک ئەلیسۆن == بەرھەمھێنان == لە ئەیلوولی ٢٠١٩ ڕاگەیەندرا، کە جۆدا لویس، ھانا مای لی، ڕۆبی ئامێل، بیلا تۆرنی، ئەندرێو، ئێمێلی ئالین لیند، لێسلی بیبی و کێن مارینۆ لە یەکەم فیلمی پاشکۆوە ڕۆڵەکانیان دووبارە دەردەکەن، لەگەڵ سیناریۆکانی ماک جی لە دەرھێنانی ماک جی، دان لاگانا، براد مۆریس، جیمی واردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/judah-lewis-mcg-returning-sequel-netflix-horror-flick-babysitter-1243455|سەردێڕ=Judah Lewis Returning for Sequel to Netflix Horror Flick 'The Babysitter' (Exclusive)|وێبگە=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]|یەکەم=Borys|دوایین=Kit|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> ماک جی چیرۆکەکەی بە (فاوست) وەسف کرد، فیلمی «مێل بروکس» لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ دەردەکرا،<ref name="syfy">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Oller |یەکەم=Jacob |سەردێڕ=The Babysitter: Killer Queen's McG talks Supernatural's end, Tarantino kills, and social media woes |ناونیشان=https://www.syfy.com/syfywire/babysitter-killer-queen-mcg-interview-supernatural |وێبگە=SYFY WIRE |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> جینا ئۆرتێگا لە یەکێک لە ڕۆڵەکان چووە ڕیزی نواندن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/jenna-ortega-joins-babysitter-sequel-1248717|سەردێڕ='Jane the Virgin' Actress Jenna Ortega Joins 'The Babysitter' Sequel (Exclusive)|وێبگە=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]|یەکەم=Mia|دوایین=Galuppo|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> وێنەگرتنی سەرەکی لە ساڵی ٢٠١٩ لە سایتی لۆس ئەنجلس لە کالیفۆرنیا ئەنجام درا. ئەو قاتە کورتەی کە لویس لەبەری کردووە وەک ڕێزێکە بۆ لویس ئەندرسۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2019/09/the-babysitter-2-netflix-ken-marino-cast-1202745078/|سەردێڕ=Ken Marino Returning For Netflix’s ‘The Babysitter 2’|وێبگە=Deadline Hollywood|یەکەم=Anthony|دوایین=D'Alessandro|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> == پێشوازی == پێداچوونەوەی پێشوەختی دایەنی منداڵ: شاژنی بکوژ نێگەتیڤ بوو، ڕەخنەگرانیش فیلمەکەیان بە «بێ ئیلھام و شەرمەزاری» وەسف کرد. تا مانگی ئەیلوولی ٢٠٢٠ لە ڕۆتن تەماتە ٤٣٪ لە ٣٠ پێداچوونەوە ئەرێنی بوون،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cinemablend.com/news/2554483/netflixs-the-babysitter-killer-queen-reviews-are-in-see-what-critics-are-saying|سەردێڕ=Netflix’s The Babysitter: Killer Queen Reviews Are In, See What Critics Are Saying|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=CINEMABLEND}}</ref> و تێکڕای ڕێژەی ھەڵسەنگاندن ٧٨٬٤/١٠ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/entertainment/movies/2020/09/11/the-babysitter-killer-queen-reviews-critics-slam-sequel/3468274001/|سەردێڕ=Critics slam 'The Babysitter: Killer Queen' as 'uninspired' and 'embarrassing'|یەکەم=Sara M.|دوایین=Moniuszko|وێبگە=USA TODAY}}</ref> لە مێتاڕەخنەگردا، تێکڕای کێش ڕێژەکەی لە ١٠٠ کەس ٢٢ کەس بوو، لەسەر بنەمای پێداچوونەوەی ٦ ڕەخنەگر، پێشنیاری «پێداچوونەوەی گشتی نالەبار» دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Babysitter: Killer Queen |ناونیشان=https://www.metacritic.com/movie/the-babysitter-killer-queen |وێبگە=[[مێتاکریتیک|Metacritic]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> دێنیس ھارڤی لە جۆری ڤیرتای نووسیویەتی: (گومان لەوەدا نییە کە ھەوادارانی ڕەسەنەکان چاوەڕوانی چێژی زیاتر دەکەن، بە تاوانی کوالیتی بەرز، تەنیا بۆ ئەوەی زۆر شت دەست بکەوێت، کە لە جیاتی ئەوە زۆر باشن). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەر دەرەکییەکان == * {{IMDb title}} * {{ناونیشانی نێتفلیکس}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠٢٠|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی نێتفلێکس بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە گەنجانەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دەستایینەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە قوربانیی مرۆیی]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە قسەی ناشرین]] [[پۆل:فیلمە سپلاتەرە ئەمریکییەکان]] f6wbsym4ps48c69us8r7rrnockjgbau 0 169617 1660594 1648518 2026-09-04T16:37:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کتێب-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1660594 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{وەسف|کارەکتەرێکی خەیاڵی لە زنجیرەی ھاری پۆتەر}} {{Infobox character | color = #004101 | series = [[ھاری پۆتەر]] | name = درەیکۆ ماڵفۆی | image = Draco_Mal.jpeg | caption = تۆم فێڵتن وەک درەیکۆ {{ھن}}لە ''ھاری پۆتەر و زیندانیکراوی ئازکابان'' | first = ''ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسووفەکە'' (١٩٩٧) | last = ''ھاری پۆتەر و پیرۆزییە کوشندەکان'' (٢٠٠٧) | creator = [[جەی کەی ڕۆولینگ]] | portrayer = تۆم فێڵتن | lbl1 = خانە | data1 = سلیزەرین | family = {{plainlist| * لوسیەس ماڵفۆی (باوک) * نارسیزا ماڵفۆی (دایک) }} | spouse = ئاستۆریا گرینگڕاس | children = سکۆرپیەس ماڵفۆی (کوڕ) | relatives = {{plainlist| * ئاندرۆمیا تۆنکس و بێلاتریکس لێسترەینج (پور) * نیمفادۆرا تۆنکس (پورزا) }} | lbl21 = لەدایکبووی | data21 = ٥ی حوزەیرانی ١٩٨٠ }} '''درەیکۆ لوسیەس ماڵفۆی''' کارەکتەرێکە لە زنجیرەی ''[[ھاری پۆتەر]]''ی [[جەی کەی ڕۆولینگ]]. ئەو خوێندکارە لەھەمان ساڵی [[ھاری پۆتەر (کەسایەتی خەیاڵی)|ھاری پۆتەر]] و سەر بە خانەی سلیزەرینە. ئەو زۆرینەی کات لەگەڵ دوو ھاوڕێی، ڤینسێنت کراب و گرێگۆری گۆیڵدایە، کە خۆیان بە لایەنگری دەردەخەن. درەیکۆ بە شەڕفرۆشێکی ترسنۆک باسکراوە کە خەڵک بەکارئەھێنێت و ئازاریان دەدات بۆ دەستکەوتنی ئەوەی کە ئەیەوێت؛ لەگەڵ ئەوەشدا، بەکارھێنەرێکی فێڵبازی جادووە. ئەو لەلایەن تۆم فێڵتن بەرجەستە کراوە لە [[ھاری پۆتەر (زنجیرە فیلم)|زنجیرە فیلمی ''ھاری پۆتەر'']]. == بەستەرە دەرەکییەکان == *[https://harrypotter.fandom.com/wiki/Draco_Malfoy دەریکۆ ماڵفۆی] لە ویکی ھاری پۆتەر، ویکییەکی دەرەکی *[http://www.hp-lexicon.org/wizards/draco.html درەیکۆ ماڵفۆی] لە فەرھەنگی ھاری پۆتەر *[https://web.archive.org/web/20051125084001/http://www.mugglenet.com/infosection/characters/bios/draco.shtml مەگڵنێت: ڕۆڵ لە کتێبەکاندا] {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|وێژە|دەیەی ١٩٩٠|مێژوو|کتێب|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|ترسناک|کۆمیدیا|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Draco Malfoy}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کتێب-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:ئینگلیزە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ھاری پۆتەر]] ibw3y4iyo26g0frxefoqcsun7ds36o4 0 170602 1660890 1558263 2026-09-04T21:57:42Z Kurd2021 40095 بەسەرداچوونەوە 1660890 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Female_nobel_laureates.png|وێنۆک|500x500پیکسڵ|سەرجەم خەڵاتەکانی نۆبێل کە لەلایەن ژنانەوە براونەتەوە (١٩٠١–٢٠٢٥)]] [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتەکانی نۆبێل]] پێنج خەڵاتی جیاوازن کە بەپێی وەسیەتنامەکەی [[ئەلفرێد نۆبێل]] لە ساڵی ١٨٩٥، دەبەخشرێن بە "ئەو کەسانەی کە لە ساڵی پێشوودا، گەورەترین سوودیان بە مرۆڤایەتی گەیاندووە." سەرباری ئەوەش، خەڵاتی بانکی سوید لە زانستە ئابوورییەکان بۆ یادی ئەلفرێد نۆبێل (کە زۆرجار بە خەڵاتی نۆبێلی ئابووری ناودەبرێت) لەلایەن بانکی ناوەندیی سویدەوە لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزراوە و دەبەخشرێت بە "کەسێک یان چەند کەسێک لە بواری زانستە ئابوورییەکان کە کارێکی زۆر گرنگ و دیاریان بەرهەم هێنابێت." تا ساڵی ٢٠٢٥، بەپێی دامەزراوەی نۆبێل،<ref name="nobel-awareded-women">{{Cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/nobel-prize-awarded-women/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009083546/https://www.nobelprize.org/prizes/lists/nobel-prize-awarded-women/ |archive-date=2025-10-09 |access-date=2025-11-01 |website=NobelPrize.org |language=en-US |title=Nobel Prize-awarded women |url-status=live}}</ref> ٦٨ خەڵاتی نۆبێل و خەڵاتی یادەوەریی ئابووری بەخشراوە بە ٦٧ ژن ([[ماری کووری]] دوو جار خەڵات کراوە، یەکەم جار لە فیزیادا لە ساڵی ١٩٠٣، پاشان لە کیمیادا لە ساڵی ١٩١١).<ref>{{Cite news|title=100 Years Ago: Marie Curie Wins 2nd Nobel Prize|url=http://www.scientificamerican.com/article/curie-marie-sklodowska-greatest-woman-scientist/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507005057/http://www.scientificamerican.com/article/curie-marie-sklodowska-greatest-woman-scientist/|archive-date=2021-05-07|access-date=2025-11-01|work=Scientific American|language=en}}</ref> کۆی گشتیی براوەکانی خەڵاتی نۆبێل (کە دووبارە نەبوونەتەوە) بریتین لە ٨٩٤ پیاو، ٦٤ ژن، و ٢٧ ڕێکخراو تا ساڵى ٢٠٢٥.<ref>{{Cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/facts/nobel-prize-facts/ |access-date=2018-10-17 |website=NobelPrize.org |title=Nobel Prize facts}}</ref> دابەشبوونی نزیکەییی خەڵاتەکانی نۆبێل کە بەخشراون بە ژنان بەم شێوەیەی خوارەوەیە (پێڕستی بەردەوام نوێکراوەی دامەزراوەی نۆبێل دەکرێت لە وێبگەکەیان لەژێر ناوی [https://www.nobelprize.org/prizes/lists/nobel-prize-awarded-women/ "ژنانێک کە خەڵاتی نۆبێلیان پێدراوە"] بدۆزرێتەوە): * بیست ژن [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|خەڵاتی ئاشتیی نۆبێلیان]] بردۆتەوە (١٦.٣٪ لە کۆی ١١٠ خەڵاتی بەخشراو)؛<ref>{{Cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-peace-prizes |access-date=2020-10-01 |website=NobelPrize.org |title=All Nobel Peace Prizes}}</ref> * هەژدە ژن [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێلیان لە وێژە]] بردۆتەوە (١٥٪ لە کۆی ١٢٠ خەڵاتی بەخشراو)؛<ref>{{Cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-prizes-in-literature |access-date=2020-10-01 |website=NobelPrize.org |title=All Nobel Prizes in Literature}}</ref> * چواردە ژن خەڵاتی نۆبێلیان لە [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی]] بردۆتەوە (٥.٦٪ لە کۆی ٢٣٠ خەڵاتی بەخشراو)؛<ref>{{Cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-laureates-in-physiology-or-medicine |access-date=2023-10-02 |website=NobelPrize.org |title=All Nobel Prizes in Physiology or Medicine}}</ref> * هەشت ژن [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|خەڵاتی نۆبێلیان لە کیمیا]] بردۆتەوە (٤.١٪ لە کۆی ١٩١ خەڵاتی بەخشراو)؛<ref>{{Cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-prizes-in-chemistry |access-date=2020-10-07 |website=NobelPrize.org |title=All Nobel Prizes in Chemistry}}</ref> * پێنج ژن [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک]] بردۆتەوە (١.٨٪ لە کۆی ٢٢٤ خەڵاتی بەخشراو)؛<ref>{{Cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-prizes-in-physics |access-date=2020-10-06 |website=NobelPrize.org |title=All Nobel Prizes in Physics}}</ref> * سێ کەس ( [[ئێلینۆر ئۆسترۆم]], [[ئستەر دوفلۆ|ئیستەر دوفلۆ]] و [[کلۆدیا گۆڵدین]] ) خەڵاتی یادکردنەوەیان لە زانستە ئابوورییەکاندا بەدەستھێنا (٢٫١٧٪ لە ٩٢ براوە لە کۆی گشتی). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=All Prizes in Economic Sciences|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-prizes-in-economic-sciences|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> یەکەم ژن کە خەڵاتی نۆبێلی بردەوە [[ماری کووری]] بوو، کە خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیادا لە ساڵی ١٩٠٣ لەگەڵ [[پیەر کووری|پیێر کیوری]] و [[ھێنری بێکەرێل|هێنری بێکوێرێل]] خەڵاتی نۆبڵی فیزیای بەدەستهێنا. <ref name="NobelFactswomen3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/lists/women.html |ڕێکەوتی سەردان=2017-10-07}}</ref> <ref name="Physics19033">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1903/ |ڕێکەوتی سەردان=2008-10-16}}</ref>.<ref name="NobelFactswomen2">{{cite web |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/lists/women.html |access-date=2017-10-07 |title=Nobel Laureates Facts - Women |publisher=[[Nobel Foundation]]}}</ref><ref name="Physics19032">{{cite web |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1903/ |access-date=2008-10-16 |title=Nobel Prize in Physics 1903 |publisher=[[Nobel Foundation]]}}</ref> کیوری هەروەها یەکەم کەس و تاکە ژنە کە چەندین خەڵاتی نۆبێلی بردبێتەوە؛ لە ساڵی ١٩١١دا، خەڵاتی نۆبێلی لە کیمیا بردەوە. کچەکەی کیوری، [[ئرێن ژولیۆ کوری]]، خەڵاتی نۆبێلی لە کیمیا لە ساڵی ١٩٣٥ بردەوە، بەمەش بوونە تاکە دایک و کچ کە هەردووکیان خەڵاتەکانی نۆبێلیان بردبێتەوە<ref name="NobelFactswomen2" /> وە پیێر و ئیرێن کیوری تاکە باوک و کچن کە هەردووکیان خەڵاتی نۆبێلیان بردبێتەوە، لە کاتێکدا بە بەراورد ٦ جووت لە باوک و کوڕ هەن کە خەڵاتەکانی نۆبێلیان بردۆتەوە.<ref>{{Cite web |last1=Chatterjee |first1=Debjani |url=https://www.ndtv.com/india-news/global-day-of-parents-2021-parent-child-pairs-who-won-the-nobel-prize-2453933 |access-date=2021-06-01 |website=[[NDTV]] |title=Global Day Of Parents 2021: Parent-Child Pairs Who Won The Nobel Prize}}</ref> دواترین ژنان کە خەڵاتی نۆبێلیان پێبەخشرا بریتین لە [[ماریا کۆرینا ماچادۆ]] بۆ ئاشتی، [[مێری برونکۆو]] بۆ زیندەزانی یان پزیشکی (٢٠٢٥)، [[ھان کانگ]] لە وێژە (٢٠٢٤)، [[کلاودیا گۆڵدین]] [[نەرگس محەممەدی (ھەڵسووڕاوی مافی مرۆڤ)|نێرگس محەمەدی]] بۆ ئاشتی، [[Anne L'Huillier|ئان لۆلیێر]] لە فیزیا و [[Katalin Karikó|کاتالین کاریکۆ]] لە فیزیۆلۆژی یان پزیشکی (٢٠٢٣)، [[ئانی ئێرنۆ|ئانی ئێرنۆکس]] لە ئەدەب و [[Carolyn R. Bertozzi|کارۆلین ڕ.بێرتۆزی]] بۆ کیمیا (٢٠٢٢)، [[Maria Ressa|ماریا ڕێسا]] بۆ ئاشتی (٢٠٢١)، [[لویس گلیک|لویس گلوک]] لە ئەدەب، [[ئەندریا گیز|ئەندریا ئێم.گێز]] لە فیزیا، [[ئیمانیۆڵ شاربێنتی|ئیمانوێل شارپێنتیە]] و [[جنیفەر داودنا|جێنیفر دۆدنا]] لە کیمیا (٢٠٢٠). <ref name="nobel-awareded-women2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/nobel-prize-awarded-women/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251009083546/https://www.nobelprize.org/prizes/lists/nobel-prize-awarded-women/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2025-10-09 |ڕێکەوتی سەردان=2025-11-01 |وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref>زۆرترین خەڵاتی نۆبێل کە لە یەک ساڵدا بەخشرابێت بە ژنان لە ساڵی ٢٠٠٩دا بوو، کاتێک پێنج ژن لە چوار پۆلدا بوونە براوەی خەڵاتەکە.<ref>{{cite web |last=Buchholz |first=Katharina |date=October 8, 2021 |url=https://www.statista.com/chart/25939/female-male-laureates-nobel-prize/ |access-date=January 4, 2026 |website=Statista Daily Data |title=Infographic: Women Make Slow Progress at the Nobel Prizes}}</ref> == پێڕستی ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل == <!-- Do not add an image unless the source information and license are sufficient and verifiable. Images without these details will be removed. --> {|class="wikitable sortable" width="98%" style="background:#ffffff;" |- ! ساڵ!! class="unsortable" width="75px"|وێنە !! width="250px"|ناو !! width="150px"|وڵات !! width="150px"|بوار !! class="unsortable" | ھۆکار |- | align="center" | ١٩٠٣ | [[پەڕگە:Marie Curie.jpg|75px]] | | {{sortname|ماری |کوری}}{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ [[پیەر کوری]] و [[ھێنری بێکەرێل]])</small> | [[پۆلەندا]] و [[فەڕەنسا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|فیزیک]] | "لە پێزانینی ئەو خزمەتە نائاساییانەی کە بە توێژینەوە ھاوبەشەکانیان لەسەر ئەو دەرکەوتە تیشکانەی کە پرۆفیسۆر [[ھێنری بێکەرێل]] دۆزیویاویانە پێشکەشیان کردووە"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Prize in Physics 1903|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1903/summary/|وێبگە=nobelprize|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- | align="center" | ١٩٠٥ | [[پەڕگە:Bertha von Suttner nobel.jpg|75px]] | [[بەرسا ڤۆن سەتنەر]] | [[نەمسا]] | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] | سەرۆکی فەخری نووسینگەی ئاشتی نێودەوڵەتی و بۆ نووسینی ڕۆمانی تفەنگەکەت دابنێ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Peace Prize 1905|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1905/summary/|وێبگە=nobelprize|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- | align="center" | ١٩٠٩ | [[پەڕگە:Selma Lagerlöf.jpg|75px]] | [[سەلما لاگەرلۆف]] | [[سوێد]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] | "بەھۆی ئایدیالییە بەرزەکەی و خەیاڵە زیندووەکان و ئەو دیدە ڕۆحییەی کە نوسینەکەی دیاری دەکات"<ref name="Literature1909">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1909/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1909|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩١١ | [[پەڕگە:Marie Curie.jpg|75px]] | [[ماری کوری]] | [[پۆلەندا]] و [[فەڕەنسا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] | "بۆ دۆزینەوەی [[ڕادیۆم]] و [[پۆلۆنیۆم]]"<ref name="Chemistry1911">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = The Nobel Prize in Chemistry 1911 | بڵاوکەرەوە = Nobel Foundation | ناونیشان = http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1911/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٢٦ | [[پەڕگە:Grazia Deledda 1926.jpg|75px]] | [[گرازیا دیلێددا]] | [[ئیتاڵیا]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] | "بەھۆی نووسینە ئیلھامبەخشەکانییەوە، کە ژیانی خۆی لەدوورگەی ماڵەکەیدا بەوێنەیەکی ڕوون و گۆڕانکراو ھاوبەشی لەگەڵ کێشە گشتییەکانی مرۆڤ وێنا دەکات "<ref name="Literature1926">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1926/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1926|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٢٨ | [[پەڕگە:Sigrid Undset 1928.jpg|75px]] | [[سیگرید ئوندسێت]] | [[نەرویژ]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] | "بۆ باسکردنە بەھێزەکەی سەبارەت بە ژیانی باکوور لە سەدەکانی ناوەڕاست "<ref name="Literature1928">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1928/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1928|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٣١ | [[پەڕگە:Jane Addams profile.jpg|75px]] | [[جەن ئادامس]]{{ھن}}<small>(بە ھاوبەشی لەگەڵ [[نیکۆلاس مۆرای بۆتلەر]])</small> | [[ئەمریکا]] | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] | کۆمەڵناس و سەرۆکی کۆمەڵەی ژنانی جیھانی بۆ ئاشتی و ئازادی.<ref name="Peace1931">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1931/|سەردێڕ=Nobel Peace Prize 1931|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٣٥ | [[پەڕگە:Irène Joliot-Curie Harcourt.jpg|75px]] | [[ئرێن ژولیۆ کوری]]{{ھن}}<small>(بە ھاوبەشی لەگەڵ [[فرێدریک ژولیۆ کوری]])</small> | [[فەڕەنسا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] | "بۆ دروستکردنی توخمە [[ناوکیدی تیشکن|تیشکدەرەکانی]] نوێ"<ref name="Chemistry1935">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = The Nobel Prize in Chemistry 1935 | بڵاوکەرەوە = Nobel Foundation | ناونیشان = http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1935/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٣٨ | [[پەڕگە:Pearl Buck 1972.jpg|75px]] | [[پێرل باک]] | [[ئەمریکا]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] | "بۆ ئەو وەسفە دەوڵەمەند و ئەفسانەیییەی ژیانی جوتیارانی چیین"<ref name="Literature1938">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1938/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1938|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٤٥ | [[پەڕگە:Gabriela Mistral-01.jpg|75px]] | [[گابریێلا میسترال]] | [[چیلی]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] | "بۆ ئەو شعرە گۆرانییە ئیلھام بەخشە بەھێزەی کە وایکرد ناوەکەی ببێت بە ئاسۆی ھەموو جیھانی ئەمریکای لاتینی "<ref name="Literature1945">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1945/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1945|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٤٦ | [[پەڕگە:EmilyGreeneBalch.jpg|75px]] | [[ئیمێلی گرین بالچ]]{{ھن}}<small>(بە ھاوبەشی لەگەڵ [[جۆن مۆت]])</small> | [[ئەمریکا]] | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] | "بۆ ئەو کارانەی بە درێژایی ژیانی ئەنجامی دا لە پێناو ئاشتی ".<ref name="Peace1946">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1946/|سەردێڕ=Nobel Peace Prize 1946|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٤٧ | [[پەڕگە:Gerty Theresa Cori.jpg|75px]] | [[جێرتی کۆری]]{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ ھەریەکە لە [[کاڕڵ فێردیناند کۆری]] و [[بێرناردۆ ھۆسایی]])</small> | [[ئەمریکا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|پزیشکی]] | "بۆ دۆزینەوەی دابڕینی گۆڕینی کارای یاریدەدەر بۆ کاتیگۆجین"<ref name="Medicine1947">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1947/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 1947|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٦٣ | [[پەڕگە:Maria Goeppert-Mayer.jpg|75px]] | [[ماریا گۆپەرت مایەر]]{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ ھەریەکە لە [[J. Hans D. Jensen]] و [[Eugene Wigner]])</small> | [[ئەمریکا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|فیزیک]] | "بۆ دۆزینەوەکانیان پەیوەندبە بەرگی ناوکی"<ref name="Physics1963">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = The Nobel Prize in Physics 1963 | بڵاوکەرەوە = Nobel Foundation | ناونیشان = http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1963/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٦٤ | [[پەڕگە:Dorothy Hodgkin Nobel.jpg|75px]] | [[دۆرۆتی ھۆدگکین]] | [[شانشینی یەکگرتوو]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] | "بۆ دیاریکردنەکانی پێکھاتەکانی ماددە زیندە کیمیایییە گرنگەکان بە تەکنیکی تیشکی ئێکس "<ref name="Chemistry1964">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = The Nobel Prize in Chemistry 1964 | بڵاوکەرەوە = Nobel Foundation | ناونیشان = http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1964/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٦٦ | [[پەڕگە:Nelly Sachs 1966.jpg|75px]] | [[نیلی زاکس]]{{ھن}}<small>(بە ھاوبەشی لەگەڵ [[شموئێل یووسف عەگنۆن]])</small> | [[سوێد]] – [[ئەڵمانیا]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] | بۆ نووسینە نایاب و ناوازەکانی"<ref name="Literature1966">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1966/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1966|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" rowspan="2" | ١٩٧٦ | [[پەڕگە:Betty Williams.jpg|75px]] | [[بێتی ویلیامز]] | rowspan="2" | [[شانشینی یەکگرتوو]] | rowspan="2" | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] | rowspan="2" | بۆ دامەزراندنی بزووتنەوەی ئاشتیی ئیرلەندای باکوور (دواتر ناوەکەی گۆڕا بۆ کۆمیتەی ئاشتی خەڵک)<ref name="Peace1976">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1976/|سەردێڕ=Nobel Peace Prize 1976|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | [[پەڕگە:Mairead Corrigan Gaza.jpg|75px]] | [[مایرێد ماگوێر]] |- | align="center" | ١٩٧٧ | [[پەڕگە:Rosalyn Yalow - portrait.jpg|75px]] | [[ڕۆسالین یالۆو]]{{ھن}}<small>(بە ھاوبەشی لەگەڵ ھەریەکە لە [[ڕۆجەر گۆلمین]] و [[ئەندریو شاڵی]])</small> | [[ئەمریکا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|پزیشکی]] | "بۆ گەشە پێدان و تاقیکردنەوەی بەرگری تیشکدەر لە [[ھۆڕمۆنی پێپتاید]]"<ref name="Medicine1977">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1977/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 1977|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٧٩ | [[پەڕگە:MotherTeresa 090.jpg|75px]] | [[دایکە تیرێسا]] | [[ھیندستان]] و [[یووگۆسلاڤیا]] | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] | سەرۆکی میسیۆنەری خێرخوازی، [[کەلکەتە]].<ref name="Peace1979">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1979/|سەردێڕ=Nobel Peace Prize 1979|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٨٢ | [[پەڕگە:ARB-Alva-Myrdal.jpg|75px]] | [[ئالڤا مێردال]]{{ھن}}<small>(بە ھاوبەشی لەگەڵ [[ئالفۆنسۆ گارسیا ڕۆبلیس]])</small> | [[سوێد]] | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] | وەزیری پێشوی حکوومەت و دیپلۆماتکار و نووسەر.<ref name="Peace1982">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1982/|سەردێڕ=Nobel Peace Prize 1982|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٨٣ | [[پەڕگە:Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg|75px]] | [[باربارا مەککلینتۆک]] | [[ئەمریکا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|پزیشکی]] | "بۆ دۆزینەوەی ئەندامی چینی گوێزەرەوە"<ref name="Medicine1983">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1983/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 1983|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٨٦ | [[پەڕگە:Rita Levi-Montalcini (1986) (cropped).jpg|75px]] | [[ڕیتا لێڤی مۆنتالچینی]]{{ھن}}<small>(بە ھاوبەشی لەگەڵ [[Stanley Cohen (biochemist)|Stanley Cohen]])</small> | [[ئیتالیا]] – [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|پزیشکی]] | "بۆ دۆزینەوەکانی ھۆکارەکانی گەشەکردن"<ref name="Medicine1986">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1986/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٨٨ | [[پەڕگە:Nci-vol-8236-300 Gertrude Elion.jpg|75px]] | [[گێرترود ئێلیۆن]]{{ھن}}<small>(بە ھاوبەشی لەگەڵ ھەریەکە لە [[James W. Black]] و [[George H. Hitchings]])</small> | [[ئەمریکا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|پزیشکی]] | "بۆ دۆزینەوەی بنەمای گرینگ بۆ چارە سەری سڕکەرەکان "<ref name="Medicine1988">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1988/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 1988|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" rowspan="2" | ١٩٩١ | [[پەڕگە:Nadine Gordimer 01.JPG|75px]] | [[نادین گۆردیمەر]] | [[ئەفریقای باشوور]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] | "بۆ نوسینە ئەفسانەیییە نایابەکانییەوە لە سەر وتەکانی ئەلفرێد نۆبڵ کە سودمەندە بۆ مرۆڤایەتی"<ref name="Literature1991">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1991/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1991|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | [[پەڕگە:Remise du Prix Sakharov à Aung San Suu Kyi Strasbourg 22 octobre 2013-18.jpg|75px]] | [[ئون سان سو چی]] | [[میانمار|بورما]] | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] | "بۆ خەبات و تێکۆشانی ئاشتیانەی لە پێناو دیموکراسی و مافەکانی مرۆڤ"<ref name="Peace1991">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1991/|سەردێڕ=Nobel Peace Prize 1991|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٩٢ | [[پەڕگە:Rigoberta Menchu 2009 cropped.jpg|75px]] | [[ڕیگۆبەرتا مەنچو]] | [[گواتیمالا]] | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] | " "لە بەرامبەر کار و چالاکییەکانی لە بواری دادپەروەریی کۆمەڵایەتی و تێگەیشتن لە نێوان نەتەوە و کولتوورە بنیاتنراوەکان لەسەر بنەمای ڕێزگرتن لە مافی خەڵکی ڕەسەن peoples"<ref name="Peace1992">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1992/|سەردێڕ=Nobel Peace Prize 1992|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٩٣ | [[پەڕگە:Toni Morrison 2008-2.jpg|75px]] | [[تۆنی مۆریسۆن]] | [[ئەمریکا]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] | "یۆ ورد بینی و ناوەڕۆکی شاعیرانە لە ڕۆمانەکانیدا کە ڕووکەشە سەرەکییەکانی ئەمریکا دەردەخا"<ref name="Literature1993">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1993/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1993|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٩٥ | [[پەڕگە:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4383.jpg|75px]] | [[کریستیانە نوسلاین ڤۆلھارد]]{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ ھەریەکە لە [[Edward B. Lewis]] و [[Eric F. Wieschaus]])</small> | [[ئەڵمانیا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|پزیشکی]] | "لە پای ئەو کار و توێژینەوەیان لەسەر کۆنتڕۆڵکردنی [[جێنەتیک]]ی لەسەر گەشەکردنی [[ئاولەمە]]."<ref name="Medicine1995">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1995/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 1995|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٩٦ | [[پەڕگە:Szymborska 2011 (1).jpg|75px]] | [[ڤیسواڤا شیمبۆرسکا]] | [[پۆڵەندا|پۆلەندا]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] | "بۆ شیعرە تەنز ئامێزەانی کە لە چوارچێوەیەکی مێژووی و ژیانی مەعریفی و تیشک خستنە سەر بەشەکانی حەقیقەتی مرۆڤایەتی بوو reality"<ref name="Literature1996">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1996/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1996|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ١٩٩٧ | [[پەڕگە:JodyWilliamsMay2010.jpg|75px]] | [[جۆدی ویلیامز]]{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ [[International Campaign to Ban Landmines]])</small> | [[ئەمریکا]] | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] | "لەپای کارەکانی بۆ پاککردنەوە و قەدەغەکردنی بەکارھێنانی مین لە دژی مرۆڤ"<ref name="Peace1997">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1997/|سەردێڕ=Nobel Peace Prize 1997|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٢}}</ref> |- | align="center" | ٢٠٠٣ | [[پەڕگە:Shirin-Ebadi-Amsterdam-2011-Photo-by-Persian-Dutch-Network.jpg|75px]] | [[شیرین عیبادی]] | [[ئێران]] | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] | "بۆ کاروچالاکییەکانی لە بوارەکانی دێموکراسی و مافەکانی مرۆڤ و بە تایبەت مافەکانی ژنان و منداڵان "<ref name="Peace2003">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2003/|سەردێڕ=Nobel Peace Prize 2003|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" rowspan="3" | ٢٠٠٤ | [[پەڕگە:Elfriede jelinek 2004 small.jpg|75px]] | [[ئێلفرێدە ئیلینێک]] | [[نەمسا]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] | "بۆ چوونە ناوەوەی مۆسیقای دەنگ و دەنگی دژ لە ڕۆمان و شانۆنامەکاندا کە بە گڕوتینێکی زمانەوانی تایبەتەوە پەردەی لەسەر خراپەکانی کڵێساو کۆمەڵگا و هێزی سڕینەوە هەڵماڵی"<ref name="Literature2004">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2004/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2004|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | [[پەڕگە:Wangari Maathai portrait by Martin Rowe.jpg|75px]] | [[وانگاری ماتای]] | [[کینیا]] | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] | «بۆ بەشدارییەکانی لەپێناو گەشەپێدانی جێگیریی، دێموکراسی و ئاشتی»<ref name="Peace2004">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2004/|سەردێڕ=Nobel Peace Prize 2004|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | [[پەڕگە:LindaBuck cropped 1.jpg|75px]] | [[لیندا بڕاون باک]] <small>(بە ھاوبەشی لەگەڵ [[ڕیچارد ئەکسل]])</small> | [[ئەمریکا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|پزیشکی]] | «بۆ دۆزینەوەی [[بۆن وەرگر|وەرگرە بۆندارەکان]] و ڕێکخستنی ئامێری بۆنکردن.»<ref name="Medicine2004">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2004/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2004|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ٢٠٠٧ | [[پەڕگە:Doris lessing 20060312 (square).jpg|75px]] | [[دۆریس لێسینگ]] | [[شانشینی یەکگرتوو]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] | "بەهۆی بەکارهێنانی ئەزموونی ژنبوونیەوە ،بە گومان و هێزی پێشبینیکردنەوە و خستنە ژێر پشکنینی بەشێکی شارستانییەتی."<ref name="Literature2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2007/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2007|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" | ٢٠٠٨ | [[پەڕگە:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|75px]] | [[فرانسواز باری سینۆسی]] <small>(بەھاوبەشی لەگەڵ ھەریەکە لە [[Harald zur Hausen]] و [[Luc Montagnier]])</small> | [[فەڕەنسا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|پزیشکی]] | " لە پای دۆزینەوەکەیان بوو دەربارەی ڤایرۆسی نەمانی بەرگری لە مرۆڤ."<ref name="Medicine2008">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2008/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2008|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | align="center" rowspan="5" | ٢٠٠٩ | [[پەڕگە:Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG|75px]] | [[ئیلیزابێت بلاکبێرن]]{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ [[Jack W. Szostak]])</small> | [[ئەمریکا]] – [[ئوسترالیا]] | rowspan="2" | [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|پزیشکی]] | rowspan="2" | "بەهۆی دۆزینەوەی ئەوەی کە چۆن [[کرۆمۆسۆم|کرۆمۆسۆمەکان]] بەهۆی تیلۆمەرەکانەوە پارێزراون لە هەڵوەشاندن."<ref name="Medicine2009">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2009/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2009|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> |- | [[پەڕگە:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|75px]] | [[کارۆل گریدەر]]{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ [[Jack W. Szostak]])</small> | [[ئەمریکا]] |- | [[پەڕگە:Ada E. Yonath.jpg|75px]] | [[عادا یۆنات]]{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ ھەریەکە لە [[Venkatraman Ramakrishnan]] و [[Thomas A. Steitz]])</small> | [[ئیسرائیل]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] |"بۆ توێژینەوەکەی لەسەر پێکھاتە و کاری ڕایبۆسۆم"<ref name="Chemistry2009">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/|سەردێڕ=Nobel Prize in Chemistry 2009|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> |- | [[پەڕگە:Müller, Herta.IMG 9379 cropped.JPG|75px]] | [[ھێرتا مولەر]] | [[ئەڵمانیا]] – [[ڕۆمانیا]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] |"who, with the concentration of poetry and the frankness of prose, depicts the landscape of the dispossessed"<ref name="Literature2009">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2009/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2009|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> |- | [[پەڕگە:Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-30.jpg|75px]] | [[ئێلینۆر ئۆسترۆم]]{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ [[Oliver E. Williamson]])</small> | [[ئەمریکا]] | [[پێڕستی براوەکانی خەڵاتی نۆبێل لە بواری ئابووریدا|ئابووری]] |"for her analysis of economic governance, especially the commons"<ref name="Economics2009">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/2009/|سەردێڕ=Nobel Prize in Economics 2009|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> |- | align="center" rowspan="3" | ٢٠١١ | [[پەڕگە:Ellen Johnson-Sirleaf, April 2010.jpg|75px]] | [[ئەلن جۆنسن سیرلیف]] | rowspan="2" | [[لیبیا]] | rowspan="3" | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] | rowspan="3" | "بۆ خەباتی ئاشتیانەیان لە پێناو سەلامەتی و مافەکانی ژنان ھەروەھا بۆ بەشداریان لە کاری ئاشتیانەدا "<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2011/press.html |سەردێڕ=The Nobel Peace Prize 2011 |بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> |- | [[پەڕگە:Leymah-gbowee-at-emu-press-conference.jpg|75px]] | [[لیما گبۆوی]] |- | [[پەڕگە:Tawakkul Karman (Munich Security Conference 2012).jpg|75px]] | {{sortname|تەوەکەل|کرمان}} | [[یەمەن]] |- | align="center" | ٢٠١٣ | [[پەڕگە:Alice Munro.jpg|75px]] | [[ئالیس مونرۆ]] | [[کەنەدا]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] |"بۆ لێھاتوویی لە نووسینی کورتە چیرۆکی ھاوچەرخ"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2013/press.pdf |سەردێڕ=The Nobel Prize in Literature 2013 |بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131012073434/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2013/press.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | align="center" rowspan="2" | ٢٠١٤ | [[پەڕگە:May-Britt Moser 2014.jpg|75px]] | [[مەی بریت مۆزەر]]{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ ھەریەکە لە [[Edvard Moser]] و [[John O'Keefe (neuroscientist)|John O'Keefe]])</small> | [[نەرویژ]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|پزیشکی]] | "بۆ دۆزینەوەی ئەو خانانەی کە سیستەمی شوێنی مێشک پێک ئەھینن "<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2014/press.html |سەردێڕ=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2014 |بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> |- | [[پەڕگە:Malala Yousafzai at Girl Summit 2014.jpg|75px]] | {{sortname|مەلالە|یووسفزای|مەلالە یووسفزای}}{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ [[کایلاش ساتیارتی]])</small> | [[پاکستان]] | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] |"بۆ تێکۆشانی لە دژی سەرکوتکردنی منداڵان و گەنجان ھەوڵەکانی بۆ بەدەست ھێنانی [[مافی خوێندن]] بۆ منداڵان".<ref name="nobel-2014">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2014/press.pdf |سەردێڕ=The Nobel Peace Prize 2014 |بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170318005202/https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/nobelmedia/nm_archive/award_ceremonies.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | align="center" rowspan="2" | ٢٠١٥ | [[پەڕگە:Tu Youyou 5012-1-2015.jpg|75px]] | [[تو یویو]]{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ ھەریەکە لە [[William C. Campbell (scientist)|William C. Campbell]] و [[Satoshi Ōmura]])</small> | [[کۆماری گەلی چین|چین]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|پزیشکی]] |"بۆ دۆزینەوەی دەرمانێک نوێ بۆ چارەسەری [[مەلاریا]]"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2015/press.pdf |سەردێڕ=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2015 |بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> |- | [[پەڕگە:Swetlana Alexandrowna Alexijewitsch.jpg|75px]] | [[سڤێتلانا ئالیکسیێڤیچ]] | [[بیلاڕووس|بێلارووس]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] |"for her polyphonic writings, a monument to suffering and courage in our time"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2015/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2015|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> |- | align="center" rowspan="4" | ٢٠١٨ |[[پەڕگە:Donna Strickland - 2017 (cropped).jpg|75px]] |[[دانا ستریکلەند]]{{ھن}}<small>(shared with [[Gérard Mourou]] and [[Arthur Ashkin]])</small> |[[کەنەدا]] |[[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|فیزیک]] |"for their method of generating [[Chirped pulse amplification|high-intensity, ultra-short optical pulses]]"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2018/|سەردێڕ=The Nobel Prize in Physics 2018|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> |- |[[پەڕگە:Frances Arnold 2012.png|75px]] |[[فرانسیس ئارنۆڵد]]{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ ھەریەکە لە [[Greg Winter|Gregory Winter]] و [[George P. Smith (chemist)|George Smith]])</small> |[[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] |[[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] |"بۆ دۆزینەوەی ڕێگایەکی نوێ لە بەکارھێنانی پەرەسەندنی ئاراستەکراو بۆ ئەندازیاری [[ئەنزیم]]ەکان"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2018/10/03/science/chemistry-nobel-prize.html|سەردێڕ=Nobel Prize in Chemistry Is Awarded to 3 Scientists for Using Evolution in Design of Molecules|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> |- |[[پەڕگە:Nadia Murad in Washington - 2018 (42733243785) (cropped).jpg|75px]] |[[نادیە موراد]]{{ھن}}<small>(بە ھاوبەشی لەگەڵ [[Denis Mukwege]])</small> |[[عێراق]] |[[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] |"بۆ ھەوڵەکانی بۆ کۆتایی ھێنان بە بەکارھێنانی توندوتیژی سێکسی وەک چەکێک لە جەنگ و ململانێی چەکداریدا"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-45759221|سەردێڕ=Nobel Peace Prize for anti-rape activists Nadia Murad and Denis Mukwege|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> |- |[[پەڕگە:Olga Tokarczuk (2018).jpg|75px]] |[[ئۆلگا تۆکارچوک]] |[[پۆڵەندا|پۆلەندا]] |[[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] |"for a narrative imagination that with encyclopedic passion represents the crossing of boundaries as a form of life"<ref name="Literature2018">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2018/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2018|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | align="center" | ٢٠١٩ | [[پەڕگە:Esther Duflo - Pop!Tech 2009 - 001 (cropped (2)).jpg|75px]] | {{sortname|ئستەر |دوفلۆ}}{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ [[مایکڵ کریمر]] و [[ئەبھیجەت بانەرجی]])</small> | | [[فەڕەنسا|فەڕەنسی]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] | | [[پێڕستی براوەکانی خەڵاتی نۆبێل لە بواری ئابووریدا|ئابووری]] |"بۆ پێشنیارەکەیان لەپێناو کەمکردنەوەی ھەژاری"<ref>Nobel Prize 2019 [https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2019/summary/ nobelprize.org]</ref> |- | align="center" rowspan="4" | ٢٠٢٠ | | [[ئەندریا گیز]]{{ھن}}<small>(shared with [[Reinhard Genzel]] and [[Roger Penrose]])</small> | [[ئەمریکا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|فیزیک]] |"لەمەڕ دۆزینەوەکەیان لەبارەی بوونی ماددەی زۆر گەورە لە چاڵە ڕەشەکە"<ref>Nobel Prize 2020 [https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2020/summary/ nobelprize.org]</ref> |- |[[پەڕگە:Emmanuelle Charpentier.jpg|75px]] | {{sortname|ئیمانیۆڵ |شاربێنتی}}{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ [[جنیفەر داودنا]])</small> | [[فەڕەنسا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] |"پەرەپێدانی شێوازێک لە دەستکاریکردنی جینۆمی"<ref>name="Nobel Chemistry Prize 2020" [https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2020/summary/ nobelprize.org]</ref> |- |[[پەڕگە:Professor Jennifer Doudna ForMemRS.jpg|75px]] | {{sortname|جنیفەر |داودنا}}{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ [[ئیمانیۆڵ شاربێنتی]])</small> | [[ئەمریکا]] | [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] |"پەرەپێدانی شێوازێک لە دەستکاریکردنی جینۆمی"<ref>name="Nobel Chemistry Prize 2020"[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2020/summary/ nobelprize.org]</ref> |- |[[پەڕگە:Louise Glück circa 1977.jpg|75px]] | {{sortname|لویس |گلیک}} | [[ئەمریکا]] | [[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] |"بۆ دەنگە شیعرییە بێ وێنەکەی، کە بە جوانییە تەواوەکەی، بوونی تاک گشتگیر دەکات"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Summary of the 2020 Nobel Prize in Literature| ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2020/summary/}}</ref> |- | align="center" | ٢٠٢١ | [[پەڕگە:Maria Ressa.jpg|75px]] | {{sortname|ماریا |رێسا}}{{ھن}}<small>(بەھاوبەشی لەگەڵ [[دیمیتری موراتۆڤ]])</small> | [[فلیپین]] | [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|ئاشتیی]] |""بۆ ھەوڵەکانیان لە پاراستنی ئازادی ڕادەربڕین، کە مەرج و ھۆکارێکە بۆ دیموکراسی و ئاشتی بەردەوام".<ref>Nobel Prize 2021 [https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2021/summary/ nobelprize.org]</ref> |- |٢٠٢٢ |[[پەڕگە:Annie Ernaux al Salone del Libro (cropped2).jpg|75px]] |{{sortname|ئانی |ئێرنۆ}} |[[فەڕەنسا]] |[[پێڕستی وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|وێژە]] |"بۆ ئەو بوێری و وردبینییە کلینیکییەی کە بەھۆیەوە ڕەگ و دوورکەوتنەوە و سنوورەکانی بەکۆمەڵی یادەوەریی کەسی ئاشکرا دەکات"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2022/summary/|سەردێڕ=The Nobel Prize in Literature 2022|وێبگە=NobelPrize.org|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{خەڵاتەکانی نۆبێل}} {{تووڵی دەروازە|زانست|ژن|ژیاننامە|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|Women Nobel laureates}} [[پۆل:ئەو خەڵاتانەی ژنانیان شکۆدارکردووە]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:خەڵاتە زانستییەکان شکۆدارکردنی ژنان]] 3n6lq9ciu6m763y8holdw7xxbvwf0kb 0 170932 1660999 1612667 2026-09-05T03:11:14Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660999 wikitext text/x-wiki پەتای جیهانیی [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] لە وڵاتی دانیمارك بەشێکە لە پەتای جیهانیی نەخۆشی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢ پەیوەندیدار بە ھەناسەی سەخت و تیژ|ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩]] (COVID-19) کە هۆکارەکەی نەخۆشی سەختی کۆئەندامی هەناسەی ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢ (SARS-CoV-2). لە ڕێکەوتی ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠دا بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە بە وڵاتی [[دانمارک|دانیمارك]] دا پشتڕاست کرایەوە. هەتا ڕێکەوتی ١٤ی ئابی ٢٠٢٠ بارەکانی تووشبوون ١٥،٣٧٩ کەس و بارەکانی گیانلەدەستدان ٦٢١ کەس و بارەکانی چاکبوونەوە ١٣،٢١٦ کەس بوو.<ref name="TV2 first 27Feb">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Braagaard|یەکەم=Natali|ناونیشان=https://nyheder.tv2.dk/samfund/2020-02-27-dansker-smittet-med-coronavirus|سەردێڕ=Dansker smittet med coronavirus|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠|ئیش=TV 2|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|زمان=da|trans-title=Dane infected with coronavirus}}</ref> دانیمارك یەکێک بوو لە یەکەمین وڵاتە ئەوروپییەکان بۆ جێبەجێ کردنی ڕێکارەکانی قەدەغەی هاتووچۆ لە ١٣ی ئازار بە دواوە. دوای ماوەیەکی بەردەوام لە بەزربوونەوەی خاواندن لە نەخۆشخانەکان دواتر لە کۆتایی مانگی ئازاردا ژمارەی تووشبووانی کۆڤید-١٩ لە نەخۆشخانەکان بەرەو کەمبوونەوە دەرۆیشت وە هەروەها ژمارەی ئەو تووشبووانەی پێویستیان بە یەکەی چاودێری چر و ئامێرەکانی هەناسەدان بوو لە خوار ڕێژە و ژمارەی سەرچاوەکانەوە بوو بە واتایەکی دی بەردەست بوونی سەرچاوە تەندروستییەکان بەشی هەموو تووشبووەکانی دەکرد. لە ١٥ی نیسان بە دواوە دووبارە کردنەوە و ئاسایی کردنەوەی شوێنەکان هەنگاو بەهەنگاو دەستیپێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Håndtering af COVID-19: Prognose og kapacitet i Danmark for intensiv terapi|ناونیشان=https://www.sst.dk/-/media/Nyheder/2020/ITA_COVID_19_220320.ashx|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢٠|ئیش=Sundhedsstyrelsen (Danish Health Authority)|زمان=da|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412015634/https://www.sst.dk/-/media/Nyheder/2020/ITA_COVID_19_220320.ashx|url-status=dead}}</ref> لە هەوڵێک دا بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییە ئابوورییەکانی پەتا جیهانییەکە حکومەتی دانیمارك هەستا بە پێشکەشکردنی پێشنیار بۆ هەموو حیزبەکانی پەرلەمان بۆ جێبەجێکردنی چەند یارمەتی و پاڵپشتییەکی ئابووری گەورە. بەڵام سەرەڕای ئەم هەوڵانە چاوەڕوان دەکرێت کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا (کۆی بەرهەمی ناوخۆیی - GDP ) بەڕێژەی %٣-١٠ کەم بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kauffmann|یەکەم=Julie|ناونیشان=https://politiken.dk/indland/politik/art7714937/%C2%BBVi-vil-g%C3%B8re-hvad-der-end-skal-til-for-at-f%C3%A5-Danmark-igennem-den-her-sv%C3%A6re-tid%C2%AB|سەردێڕ=Hjælpepakke er klar, men flere kan være på vej: "Vi vil gøre, hvad der end skal til for at få Danmark igennem den her svære tid"|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ئیش=Politiken|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢٠|زمان=da}}</ref> == شوباتی ٢٠٢٠ == لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠ دا دانیمارك یەکەمین تووشبووی پشتڕاست کردەوە کە پیاوێک بوو خەڵکی شاری رۆسکلید بە ناوی (جەیکۆب تاگ ڕاملینگ) و پشکنینەکەی لە (نەخۆشخانەی زانکۆی زیلاند – رۆسکیلد) بۆ کۆڤید-١٩ ئەرێنی دەرچوو. لە چەند رۆژی پێشووتردا لە ناوچەی لۆمباردی وڵاتی [[ئیتالیا|ئیتاڵیا]] خەریکی وەرزشکردن ببوو وە لە ٢٤ی [[شوبات]] دا گەڕابۆوە بۆ دانیمارك. پەتاکەی بەشێوەیەکی سوك گرتبوو وە نیشانەکانی پەتاکە بە کەمی لەسەری دەرکەوتبوون و خرایە ژێر کەرەنتینەوە لە ماڵەکەی خۆی دا.<ref name="WFSA">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Federation Of Societies of Anaesthesiologists – Coronavirus|ناونیشان=https://www.wfsahq.org/resources/coronavirus|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200312233527/https://www.wfsahq.org/resources/coronavirus|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=wfsahq.org}}</ref> لە ٢٨ی شوبات دا، پیاوێکی دانیمارکی پشکنینەکەی لە کۆپنهاگن ئەرێنی دەرچوو کە لە ١٥ شوبات دا لە باکوری ئیتاڵیا گەڕابۆوە و خرایە ژێر کەرەنتینەوە لە ماڵەکەی خۆی دا. ئەم دیاردەیە بە کێشە دادەنرا چونکە ماوەیەکی زۆر هەبوو لەنێوان گەڕانەوەی کەسەکە و پەیوەندی کردنی بە نەخۆشخانەوە کە دەکرا لەو ماوەیەدا (١٥ی شوبات هەتا ٢٨ی شوبات) چەندین کەسی تووشکردبێت و کارەکەی بۆ بەرپرسانی تەندروستی گرانتر دەکرد بۆ دەستنیشانکردنی هەموو ئەو کەسانەی بەرکەوتەیان لەگەڵی دا هەبوو. لە ٢٩ی شوبات دا، پیاوێک دوای گەڕانەوەی لە کۆنفرانسێک لە (میونخ – ئەڵمانیا) پشکنینەکەی لە (نەخۆشخانەی زانکۆی ئاهوس) بۆ ڤایرۆسەکە ئەرێنی دەرچوو کە نیشانەیەکی کەمی نەخۆشییەکەی هەبوو وە خرایە ژێر کەرەنتینەوە لە ماڵەکەی خۆی دا. دواتر زانرا کە کەسێکی دیکەی بەڕەچەڵەک ئیتاڵی لە هەمان کۆنفرانس دا تووشبووی ڤایرۆسەکە بووە و بە سەرچاوەی تووشبوونی پیاوە دانیمارکییەکە دادەنرێت.<ref name="Imperial13March2020">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Crunching the numbers for coronavirus|ناونیشان=https://www.imperial.ac.uk/news/196137/crunching-numbers-coronavirus/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200319084913/https://www.imperial.ac.uk/news/196137/crunching-numbers-coronavirus/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=Imperial News}}</ref> == قەدەغەکردنی هاتووچۆ == لە ١٣ی ئازاری ٢٠٢٠ بەدواوە هەموو ئەو کەسانەی لە کەرتە گشتییە ناسەرەکییەکان دا کاریان دەکرد فەرمیان پێدرابوو کە لە ماڵەکانی خۆیان بۆ ماوەی دوو هەفتە بمێننەوە و خۆیان کەرەنتین بکەن. لە کەرتی تایبەتیش دا حکومەت داوای بەپەلەی لە خاوەن کارەکان کرد ڕێگەبدەن لە هەمان کاتی کەرەنتین دا کارمەندەکانیان لە ماڵەوە بمێننەوە و کار بکەن. بە هیچ شێوەیەکیش ڕێگەنەدەدرا قەدەغەکردنەکە کاریگەریی هەبێت لەسەر ئەو کارانەی سەرەکییەن بۆ کۆمەڵگە (وەک کارمەندی دەرمانخانە، کارمەندنی فرۆشتی خۆراک و ئەو کەسانەی لە بواری چاک کردنەوەی هەستیاری لایەنەکانی ژێڕخان دا کاریان دەکرد.) هەروەها هەر لە هەمان رۆژدا (١٣ی ئازار) هەموو خوێندنە ناوەندییەکان، زانکۆکان، کتێبخانەکان، پەیمانگاکانی کلتوریی و شوێنە هاوشێوەکان بۆ ماوەی دوو هەفتە داخران و پاشان لە ١٦ی ئازاردا هەموو قوتابخانە سەرەتاییەکان و دایانگەکانیش بۆ ماوەی دوو هەفتە داخران. پارێزگاکان هەستان بە دانانی دایەنگە بۆ ئەو بەخێوکەرانەی نەیاندەتوان لە ماڵەوە بمێنەوە و چاودێری منداڵەکانیان بکەن بەهۆی سروشتی کارەکانیانەوە. بەهۆی بەرزی ئەگەری تووشبوون و لاوازی بەساڵاچووان بەرامبەر ڤایرۆسەکە، حکومەت بەتوندی پێشنیاری دەکرد کە داپیرە و باپیرەکان هەڵنەستن بە کردەی چاودێری کردنی کوڕەزا و کچەزاکانیان.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Honoré|یەکەم=David Rue|ناونیشان=https://www.berlingske.dk/samfund/tv-2-redaktoer-smittet-med-coronavirus|سەردێڕ=TV 2-redaktør smittet med coronavirus|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠|ئیش=Berlingske|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|زمان=da|trans-title=TV2-editor infected with coronavirus}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|COVID-19 pandemic in Denmark}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ بەپێی وڵات]] [[پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ لە ئەورووپا]] izlnkwtb982z2aqag7raurce29wky05 3 171678 1660984 1656310 2026-09-05T01:49:36Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت (کۆنتر لە ٢٠ ڕۆژ) بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی ٧]] 1660984 wikitext text/x-wiki <!--test---> {{DISPLAYTITLE:<span style="position:absolute; top:-9999px;">User_Talk:</span>{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}} <div style="position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;">[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]</div> <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(20d) |counter = 7 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> <center>ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,</center> <center>باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.</center> <br /> {| style="background:gray;" |<span style="color: yellow">[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''</span> |} ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە: {{col-begin|width=50%}} |- | *[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری) *[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان) *[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون) *[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە) *[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن) {{col-end}}|} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٣٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> == ترجمە == {{Pin message|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}} دەمباش Sakura emad, تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن: * [[w:ar:وجدان النقیب]] * [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] * [[w:ar:فیفیان صلیوا]] ومن غیر عراقیات: * [[w:ar:عزیزة ھارون]] * [[w:ar:روز شحفة]] * [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] * [[w:ar:جھان غزاوی عونی]] * [[w:ar:ثمار حلوانی]] وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}} :١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}} <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}} سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> {{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}} سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون: :* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]] :ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت، :من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}} {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)'' </div> |} <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == دەنگ بدە بە بابەتەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == Missing location-map modules (18 August 2026) == 34 articles show a red error instead of a map, because 29 map modules are missing. 23 of them exist on English Wikipedia and can be imported; 6 do not. === Can be imported (23) === {| class="wikitable sortable" ! Map !! Articles !! Where |- | [[:en:Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo District|<bdi>Sri Lanka Colombo District</bdi>]] | 2 | [[سری جایاواردێناپورا کۆتێ]]، [[کۆلۆمبۆ]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Balkans|<bdi>Balkans</bdi>]] | 1 | [[نۆڤی پازار، سربیا]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Benelux|<bdi>Benelux</bdi>]] | 1 | [[پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠١٥]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Burma|<bdi>Burma</bdi>]] | 1 | [[ھاکا]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Canada Southern Quebec|<bdi>Canada Southern Quebec</bdi>]] | 1 | [[سەینت جۆرج، کێبێک]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Caribbean|<bdi>Caribbean</bdi>]] | 1 | [[ناساو، باھاماس]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Central America|<bdi>Central America</bdi>]] | 1 | [[شاری گواتیمالا]] |- | [[:en:Module:Location map/data/China Jilin|<bdi>China Jilin</bdi>]] | 1 | [[پایتەختەکان و گۆڕستانەکانی شانشینی کۆگوریۆی کۆن]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Cuba|<bdi>Cuba</bdi>]] | 1 | [[ھاڤانا]] |- | [[:en:Module:Location map/data/El Salvador|<bdi>El Salvador</bdi>]] | 1 | [[سان سالڤادۆر]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Iraqi Kurdistan|<bdi>Iraqi Kurdistan</bdi>]] | 1 | [[جامی جیھانیی تۆپی پێی کۆنیفا ٢٠٢٤]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Japan Iwate Prefecture|<bdi>Japan Iwate Prefecture</bdi>]] | 1 | [[ئاگرکەوتنەوەی ئۆفوناتۆ]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Libya|<bdi>Libya</bdi>]] | 1 | [[تەرابلوس]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Luzon|<bdi>Luzon</bdi>]] | 1 | [[مانیلا]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur subdistrict|<bdi>Malaysia Kuala Lumpur subdistrict</bdi>]] | 1 | [[کوالالومپور]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Netherlands|<bdi>Netherlands</bdi>]] | 1 | [[ئەمستەردام]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Oceania|<bdi>Oceania</bdi>]] | 1 | [[ئەتۆڵی بیکینی]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Punjab Pakistan|<bdi>Punjab Pakistan</bdi>]] | 1 | [[تەکسیلا]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Serbia Belgrade|<bdi>Serbia Belgrade</bdi>]] | 1 | [[بۆرچا]] |- | [[:en:Module:Location map/data/South Asia|<bdi>South Asia</bdi>]] | 1 | [[ئیسلاماباد]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Spain Catalonia vegueries|<bdi>Spain Catalonia vegueries</bdi>]] | 1 | [[بارسێلۆنا]] |- | [[:en:Module:Location map/data/Syria Aleppo|<bdi>Syria Aleppo</bdi>]] | 1 | [[حەلەب]] |- | [[:en:Module:Location map/data/West Asia|<bdi>West Asia</bdi>]] | 1 | [[مەککە]] |} === Not on English Wikipedia (6) === : <small>Importing cannot fix these. Either the module has to be written here, or the article's map parameter should name one that exists.</small> {| class="wikitable sortable" ! Map !! Articles !! Where |- | <code><bdi>ئەمریکا ئۆریگۆن</bdi></code> | 2 | [[ئاگرکەوتنەوەی فلات (٢٠٢٥)]]، [[ئاگرکەوتنەوەی کرام]] |- | <code><bdi>Italy لۆمباردیا</bdi></code> | 1 | [[بسانۆ]] |- | <code><bdi>ئەمریکا، باشووری لۆس ئەنجلەس.</bdi></code> | 1 | [[سان پێدرۆ، لۆس ئەنجلەس]] |- | <code><bdi>تورکیا</bdi></code> | 1 | [[یایلاداگی (ئەسکەندەروون)]] |- | <code><bdi>ژاپۆن</bdi></code> | 1 | [[قەڵای ھیمێجی]] |- | <code><bdi>گرینلاند</bdi></code> | 1 | [[نووک]] |} — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٢٢:٤٨، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[user:XYZ|XYZ]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٣٧، ١٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::{{ping|xyz}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٣٧، ١٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == پرسیار == سەلام. لەکوێ دەتوانم پەڕەی ئایا زانیوتە دەستکاری کەم؟ هەرچەند گەڕام نەمدیتەوە [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٢:٣١، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :[[داڕێژە:ئایا زانیوتە]] ئەمە خۆیەتی @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] بەڵام ئایا لێی دەزانن؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٣:٠٤، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بەڵێ لێزانینەکەی ئاسانە، تەنیا چەند پرسیارم هەیە چونکە زۆرتر لە ویکی فارسی دا بوومە سەرنجم نەداوە بەوانە، بابەتەکە بە ۲۴ سەعات یێک جار دەگۆڕێ؟ ئەگەر دەگۆڕێ بە تەرتیب دەگۆڕێ یان تێکەڵ پێکەڵ؟ یانی لە ۱ی ڕا دەرواتە ۲ی دوایە ۳ یان لە ۴۰ی ڕا دەرواتە ۵ لەوێ ڕا دەرواتە ۱۲ بە کەیفی خۆیەتی؟ دوای وانەش بۆچی لە هەموو بەشەکان هەر یێک بابەتوو داناوە؟ [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٥:٣٩، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] بەخوا خۆم کارم لەم بەشانەی ویکیپیدیا نەکردووە و ناشزانم لە ویکی سۆرانی چۆن دەیکەن بمبورە : ) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:١٧، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] دەیباشه خواهیش دەکەم کێشەی نێ💙. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٧:٤٠، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) شتێکی دی، هەمیشە لەنێو دەستکاری کردنێ دا هۆشدار کیبۆرد و یونیکۆدی عەڕەبی و شتم بۆ دێ زۆر بەردەستم دەگرێ، چۆن لادەچێ؟ [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٩:٣٤، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] گەر ھۆشداریتان بۆدێت دەبێت تەختەکلیلی ناستاندارد بەکاربێنن لەبەر ئەوەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٣٦، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] تەختەکلیلەکە فەرمی کوردی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە نێوی «کردی (ایران)»ە، لە منداڵیەوە هەر عادەتمان بەو تەختەکلیلەی گرتۆ بەکارهێنانی تەختەکلیلی باشووری زۆر سەختە دەبێ سەعاتێکی لە پیتەکان بگەڕێین{{ئیمۆجی|1F602}}، هیچ ڕێگایێکی چارە نێ ئەو شتە بڕوا؟ [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٩:٤٧، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] نەخێر : ) بەداخەوە ھەتا ئەوکاتەی تەختەکلیلەکەت ھ و ە لێک جیانەکاتەوە ھەر ئەم ئاگادارییە دێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٠:٤٨، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] بۆ پرسیارەکەت لەبارەی ئایا زانیوتە، دەبێ بڵێم کە هەر ٢٤ ساعەت جارێک نوێ دەبێتەوە بە تێکەڵی یەکیان نیشان دەدات؛ ڕەنگە ئەگەر لەوەی ئێستا زۆر زیاتر بوون ئەوە بیانکەینە هەر ٢٤ سەعات چەند دانە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٢٩، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] زۆر سوپاس لە هەردووک عەزیزان. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٢:٤٣، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Move AddTopic from Common.js to a separate gadget page == <div lang="en" dir="ltr"> Could you move [[Special:Permalink/1428072#L-635--L-652|this part]] of [[MediaWiki:Common.js]] to a gadget page and enable that by default instead? Some tools I use conflict with it and therefore I'd like to disable it. Also, the <syntaxhighlight inline lang="js">lastEditsectionLink.after( ' | ' )</syntaxhighlight> line can be removed (see [[:phab:T268900]]). [[بەکارھێنەر:NguoiDungKhongDinhDanh|NguoiDungKhongDinhDanh]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:NguoiDungKhongDinhDanh|لێدوان]]) ١٠:٣٨، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) </div> :Hello @[[بەکارھێنەر:NguoiDungKhongDinhDanh|NguoiDungKhongDinhDanh]] Thanks for contacting me. :: i'll discuss that with my local Fellow interface admin and i'll let you know what can be done regarding this issue. :[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٥١، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:NguoiDungKhongDinhDanh|NguoiDungKhongDinhDanh]] {{Done|check it now}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٠:٠٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) gm66548n25aqeh94wl8be6sr6rfvq7w 0 171753 1660449 1402708 2026-09-04T14:56:31Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660449 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = عیماد موغنییە{{ھن}}{{Nobold|{{lang|ar|عماد مغنیة}}}} | nationality = [[لوبنان]]ی | image = | caption = | imagesize = | office = [[حیزبوڵڵای لوبنان]] (سەرۆکی ئەرکان) | term_start = | term_end = ٢٠٠٨ | vicepresident = | predecessor = | successor = | birth_date = {{Birth date|1962|12|07|df=y}} | birth_place = [[Tayr Dibba]], [[لوبنان]] | death_date = {{Death date and age|2008|2|12|1962|08|30|df=y}} | death_place = [[دیمەشق]]، [[سووریا]] | constituency = | children = مستەفا{{ھن}}فاتمە{{ھن}} جیھاد موغنییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= «انتخاب» فرزند عماد مغنییە بە عنوان «فرماندە شاخە نظامی حزب‌اللھ»|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/f2-lebanon-hezbollah-selected-mustafa-moghnieh-as-military-leader/27740864.html|وێبگە=رادیو فردا|بڵاوکەرەوە=RadioFarda|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=fa}}</ref>{{ھن}}فوواد{{ھن}}حەسەن{{ھن}}حوسێن{{ھن}}ئەسرا{{ھن}}سارا | party = [[حیزبوڵڵای لوبنان]] | order2 = | term_start2 = | term_end2 = | president = | predecessor2 = | successor2 = }} '''عیماد فایز موغنییە''' ({{lang-ar|عماد فايز مغنية}}) ناسراو بە {{عەرەبی|'''حاج ڕضوان'''}} (لەدایکبووی ١٩٦٢ لە نایین – مردن ٢٠٠٨ لە دیمەشق<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=OFAC Recent Actions {{!}} U.S. Department of the Treasury|ناونیشان=https://m.treasury.gov/resource-center/sanctions/OFAC-Enforcement/Pages/20111122.aspx|وێبگە=U.S. DEPARTMENT OF THE TREASURY|بڵاوکەرەوە=treasury.gov|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=en}}</ref>) ئەندامی دامەزرێنەری ڕێکخراوی جیھادی ئیسلامی لوبنان و سەرۆکایەتی ژمارە دووی حیزبوڵڵای لوبنان بوو. زانیاری لەسەر موغنییە کەمە، بەڵام باوەڕ ئەوەیە موغنییە سەرۆکێ کارمەندانی حیزبوڵڵا بوو و چاودێری سەربازی، ھەواڵگری و ئاسایش حیزبوڵڵای لوبنانی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Matthew|دوایین١=Levitt|یەکەم٢=David|دوایین٢=Schenker|سەردێڕ=Who Was Imad Mughniyeh?|ناونیشان=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/who-was-imad-mughniyeh|وێبگە=www.washingtoninstitute.org|بڵاوکەرەوە=The Washington Institute for Near East Policy|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=en}}</ref> == کوشتن == عیماد موغنییە، لە ١٢ی شوباتی ٢٠٠٨ لە دەوروبەریی کاتژمێر ٢٣:٠٠ لە گەڕەکی کافر سوسەی دیمەشق، سووریا، بە تەقینەوەی ئۆتۆمبێلێک کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Ladki|یەکەم١=Laila Bassam, Nadim|سەردێڕ=Hezbollah's most wanted commander killed in Syria bomb|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/newsOne/idUSL1350754620080213|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ئیش=Reuters|agency=Reuters|بڵاوکەرەوە=reuters.com|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٠٨|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Imad Mughniyah}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:حیزبوڵڵای لوبنان]] [[پۆل:خەڵکی باشووری لوبنان]] [[پۆل:تیرۆرکردنەکانی مۆساد]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئەمریکی لە بەیرووت]] mlgeufu7fjpif7gd4o4haxl15lndirq 0 173657 1660785 1659553 2026-09-04T20:27:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660785 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Sextant.jpg|وێنۆک| ئامێری سێکستانت]] '''سێکستانت''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Sextant) ئامێرێکی [[فەلەکی]]ی کۆنە کە بۆ پێوانی گۆشەی نێوان دوو لاشە لە بۆشایی ئاسماندا یان نێوان دوو ئەستێرە بەکاردەھات. ھەروەھا [[ئایزک نیوتن]] لە سەدەی ١٧ی زایینی ئەو ئامێرەی نوێکردەوە. بەکارھێنانی ئامێری سێکستانت لە بنەڕەتدا بۆ دیاریکردنی گۆشە و بەرزیی نێوان دوو لاشەیە لە بۆشایی ئاسماندا، ھەر وەک چۆن بۆ دیاریکردنی دووری نێوان [[مانگ]] و ئەو تەنەی کە دیاریت دەکرد بەکاردەھات بەپێی کاتی گرینیتش. == سەرچاوەکان == * [http://astro.ukho.gov.uk/nao/history/ مێژووییەک لە HM، نووسینگەی ساڵنامەی دەریایی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624072559/http://astro.ukho.gov.uk/nao/history/ |date=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦ }} * [https://web.archive.org/web/20070703070037/http://www.historicalatlas.com/lunars/ وێبگەی مانگ وێب] ==بەستەری دەرەکیی== * [http://www.tecepe.com.br/nav/CDSextantProject.htm دروستکردنی سێکستانتی خۆت] سادەیی دروستکردنی سێکستانت و پرۆژەی خۆت. {{تووڵی دەروازە|گەردوون|تەکنۆلۆژیا|جوگرافیا|فڕینی بۆشایی|فڕین|زانست}} {{پۆلی کۆمنز|Sextants}} [[پۆل:ئامێرە فەلەکییەکان]] [[پۆل:گەردوون]] 1ju3cdue5ms7riu7c2bf4rz1q6do4vb 0 174516 1660747 1660207 2026-09-04T20:15:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660747 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بنبەست|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''شانگری لا''' شوێنێکی خەیاڵییە، کە لە ڕۆمانی ونبووی ١٩٣٣ دا لەلایەن نووسەری بەریتانی جەیمس ھیلتۆن ەوە باس کراوە. ھیلتۆن شانگری لا بە دۆڵێکی دڵپیس و نەرمی دڵ فریودەری سەرنج ڕاکێش دەچوێنێت ، کە لە کۆتایی ڕۆژئاوای چیای کونلۆن دا ھەڵکەوتبوو، شانگری لا لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا بووەتە ھاوواتا لەگەڵ ھەر بەھەشتێکی تری سەر زەوی، بە تایبەتی یوتۆپیای ئەفسانەیی ھیمالایا - کە خاکێکی چاڵی دڕێژکۆڵەی خۆشە، ناوچەیەکی دوورە دەست و دابڕاوە لە جیھان. لە ڕۆمانەکەدا ئەو کەسانەی لە شانگری لا دەژین، کەسانێکی بە تەمەنن، سەدان ساڵ لەودیو تەمەنی ئاسایییەوە دەژین و تەنھا بە ھێواشی لە ڕواڵەتدا پیر بوون ناوەکە ھەروەھا گوزارشت لە تێڕوانینێکی ڕۆژھەڵاتنالیستی بیانی دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Myth of Shangri-la: Tibet, Travel Writing and the Western Creation of Sacred Landscape|ناونیشان=https://www.amazon.com/Myth-Shangri-Writing-Creation-Landscape/dp/0520066863|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=www.amazon.com}}</ref> [[پەڕگە:Marine Corps guard at Shangri-La (later Camp David) on May 7, 1944 - 208-PU-Folder 3 (29265928051).jpg|وێنۆک|ژۆنگدیان لە یوونان]] لە نووسراوە کۆنەکانی تبتدا بوونی حەوت شوێنی لەو جۆرە بە ناوی (نجێ-بیول کەمبالانگ) ھاتووە خمابلانگ یەکێکە لە چەند بیول (خاکی شاراوەی ھاوشێوەی شانگری لا) کە لەو بڕوایەدا بوو لە سەدەی نۆدا لەلایەن پادماسامباڤاوە دروست کراوە وەک شوێنی ئایدیڵ، کە شوێنێکی پیرۆزی پەناگەیە بۆ بوودییەکان لە کاتی تەنگانەدا.<ref>https://wk.baidu.com/view/a54c701bff00bed5b9f31d9d?pcf=2&bfetype=new</ref> [[پەڕگە:Zhongdian-sumtseling-gompa-c12.jpg|وێنۆک|سەربازێکی بەریتانی پاسەوانی کەمپی شانگری لا دەکات]] == بەکارھێنان == شانگری لا زۆرجار لە چوارچێوەی ھاوشێوەی «باخچەی عەدەن»دا بەکار دەھێنرێت، بۆ ئەوەی گوزارشت لە بەھەشتێک بکات کە لە مرۆڤی ھاوچەرخ شاراوەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=aprilholloway|سەردێڕ=Mysteries of the Kingdom of Shambhala|ناونیشان=https://www.ancient-origins.net/ancient-places-asia/mysteries-kingdom-shambhala-001529|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=www.ancient-origins.net|زمان=en}}</ref> ھەندێک جار وەک نموونەیەک بۆ گەڕانێکی درێژ یان شتێکی ھەڵھاتوو بەکاردێت؛ بۆ پیاوێک کە بە خولیایییەوە ژیانی خۆی بەسەر دەبات و بەدوای چارەسەری نەخۆشیدا بگەڕێت، جا بەوکەسە دەوترێت یان وا دەکرێت بلێین ئەو پیاوە «شانگری لا»یە ھەروەھا لەوانەیە بەکاربێت بۆ نواندنی خەواندنی موگناتیسی کە لە شێوەی خۆشەویستی، بەختەوەری، یان ئایدیای یوتۆپیدا بێت. ڕەنگە لەم چوارچێوەیەدا شان بەشانی نموونە ئەفسانەیی و بەناوبانگەکانی تری ھاوشێوەی میتافۆرمەکانی وەک (ئەلدۆرادۆ) و کانیای لاوان و (Grail)ی پیرۆز.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Huc|یەکەم=Evariste Régis|ناونیشان=http://archive.org/details/travelsintartary02huce|سەردێڕ=Travels in Tartary, Thibet, and China, during the years 1844-5-6|دوایین٢=Hazlitt|یەکەم٢=William|ڕێکەوت=١٨٥٢|بڵاوکەرەوە=London, Office of the National Illustrated Library|ئەوانی تر=University of Pittsburgh Library System}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ھونەرەکان|وێژە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} jaeqacf0i4wp1gwfgtr9ztmrbbwvuxu 0 175387 1660356 1408355 2026-09-04T12:32:51Z Kurd2021 40095 بەسەرداچوونەوە 1660356 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q231178|پێڕستی ڕەش=زمانی زگماکی، زمانی زگماکی، Described at URL, Hair color,Eye color، زمانەکانی ئاخاوتن، خێزان، خزمەکان، Candidacy in election، حاڵەتی مافەکانی لەبەرگرتنەوە، کارە کۆکراوەکان}}'''گلۆریا ماری ستاینەم''' ({{بە ئینگلیزی|Gloria Steinem}}؛ ٢٥ی ئازاری ١٩٣٤ – ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦) ڕۆژنامەنووس و چالاکوانی [[بزاڤی کۆمەڵایەتی]] ئەمریکی بوو کە وەک سەرکردەیەکی ناسراوی نیشتمانیی شەپۆلی دووەمی [[فێمینیزم]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە کۆتایییەکانی شەستەکان و سەرەتای حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا دەرکەوت بە تایبەتی لە هەشتاکان و سەرەتای نەوەدەکاندا بە دیارکەوتوویی مایەوە.<ref name="cnn" /><ref name="history">{{cite web |url=http://www.historynet.com/gloria-steinem |archive-url=https://web.archive.org/web/20141004035757/http://www.historynet.com/gloria-steinem |archive-date=October 4, 2014 |access-date=November 8, 2014 |title=Gloria Steinem |publisher=historynet.com |url-status=live}}</ref><ref name="encyclopedia">{{cite encyclopedia|url=http://www.encyclopedia.com/topic/Gloria_Steinem.aspx|title=Gloria Steinem|encyclopedia=Encyclopedia of World Biography|date=2004|access-date=November 9, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141109172103/http://www.encyclopedia.com/topic/Gloria_Steinem.aspx|archive-date=November 9, 2014}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ishak |first=Natasha |date=May 9, 2020 |url=https://allthatsinteresting.com/gloria-steinem |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114074951/https://allthatsinteresting.com/gloria-steinem |archive-date=January 14, 2026 |access-date=January 14, 2026 |website=All That's Interesting |language=en-US |title=How Gloria Steinem Went From Going Undercover At Playboy To Being The World's Most Famous Feminist |url-status=live}}</ref> ستاینەم ستوونووس بوو لە گۆڤاری ''نیویۆرک''، ھەروەھا ھاودامەزرێنەربوو لە گۆڤاری خاتوون (Ms.).<ref name="encyclopedia" /> لە ساڵی ١٩٦٩دا، وتارێکی بە ناوی «دوای ھێزی ڕەش، ئازادی ژنان.» بڵاوکردەوە،<ref>{{cite web |last=Steinem |first=Gloria |date=April 7, 1969 |url=https://nymag.com/news/politics/46802/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130101115011/http://nymag.com/news/politics/46802/ |archive-date=January 1, 2013 |access-date=March 12, 2013 |work=[[New York (magazine)|New York]] |title=Gloria Steinem, After Black Power, Women's Liberation |url-status=live}}</ref> کە سەرنجی نیشتمانیی بۆ ڕاکێشا و وەک سەرکردەیەکی فێمینیست پێگەی پێبەخشی.<ref name="connecticutforum2">{{cite web |url=https://www.ctforum.org/panelist/gloria-steinem |archive-url=https://web.archive.org/web/20150715025242/https://www.ctforum.org/panelist/gloria-steinem |archive-date=July 15, 2015 |access-date=November 9, 2014 |work=The Connecticut Forum |title=Gloria Steinem, Feminist Pioneer, Leader for Women's Rights and Equality |url-status=live}}</ref> لە ساڵی ١٩٧١، هاوبەشی کرد لە دامەزراندنی کۆبوونەوەی سیاسیی نیشتمانیی ژنان، کە مەشق و پشتیوانیی پێشکەش بەو ژنانە دەکرد کە هەوڵی بەدەستهێنانی پۆستی هەڵبژێردراو و دیاریکراویان دەدا. هەروەها لە ساڵی ١٩٧١دا، هاودامەزرێنەری هاوپەیمانیی چالاکیی ژنان بوو، کە تا ساڵی ١٩٩٧ پشتیوانیی لە تۆڕێکی چالاکوانانی فێمینیست دەکرد و کاری بۆ بەرەوپێشبردنی پرس و یاساکانی فێمینیستی دەکرد. لە نەوەدەکاندا، ستاینەم یارمەتیدەر بوو لە دامەزراندنی ڕۆژی کچەکانمان دەبەین بۆ سەر کار، کە بۆنەیەک بوو بۆ ئەوەی کچانی گەنج دەربارەی دەرفەتەکانی کاری داهاتوو فێر ببن.<ref>{{Cite web |url=https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/gloria-steinem |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712031637/https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/gloria-steinem |archive-date=July 12, 2018 |access-date=March 11, 2021 |language=en |title=Gloria Steinem |publisher=National Women's History Museum |url-status=live}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، ستاینەم لەگەڵ [[جەین فۆندا]] و [[ڕۆب مۆرگان]] بە هاوبەشی سەنتەری میدیایی ژنانیان دامەزراند، کە ڕێکخراوێکە "کار دەکات بۆ ئەوەی ژنان لە میدیادا بینراو و بەهێز بن".<ref>{{cite web |url=http://www.feminist.com/activism/wmc36.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029112516/http://www.feminist.com/activism/wmc36.html |archive-date=October 29, 2014 |access-date=November 9, 2014 |work=Feminist.com |title=The Invisible Majority – Women & the Media |url-status=live}}</ref> ئەو وەک ڕێکخەر و وانەبێژێک گەشتی نێودەوڵەتیی کردووە و وتەبێژی میدیایی بوو لەسەر پرسەکانی یەکسانی.<ref name="Gloriasteinem.com2">{{cite web |url=http://www.gloriasteinem.com/about/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327023915/http://www.gloriasteinem.com/about |archive-date=March 27, 2018 |access-date=June 5, 2018 |title=The Official Website of Author and Activist Gloria Steinem – About |publisher=Gloriasteinem.com}}.</ref> لە ساڵی ٢٠١٥دا، ستاینەم لە پاڵ دوو براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی (مەیرێد مەگوایەر لە ئێرلەندای باکوور و [[لەیما گبۆوی]] لە لیبێریا)<ref name="Nations" /> و چەندین ژنە چالاکوانی تری دیاری بواری ئاشتی، گەشتێکیان لە پایتەختی کۆریای باکوور، [[پیۆنگیانگ]]، بۆ کۆریای باشوور ئەنجامدا، بە بڕینی ناوچەی داماڵراو لە چەکی کۆریا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Gloria Steinem}} [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی]] [[پۆل:سۆسیالیستە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم]] [[پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:فێمینیستە جووەکان]] [[پۆل:سۆسیالیستەکانی جوولەکە]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] ah4847fi8f6s8wbefmowfxco1yz7g4d 1660876 1660356 2026-09-04T21:35:44Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660876 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q231178|پێڕستی ڕەش=زمانی زگماکی، زمانی زگماکی، Described at URL, Hair color,Eye color، زمانەکانی ئاخاوتن، خێزان، خزمەکان، Candidacy in election، حاڵەتی مافەکانی لەبەرگرتنەوە، کارە کۆکراوەکان}}'''گلۆریا ماری ستاینەم''' ({{بە ئینگلیزی|Gloria Steinem}}؛ ٢٥ی ئازاری ١٩٣٤ – ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦) ڕۆژنامەنووس و چالاکوانی [[بزاڤی کۆمەڵایەتی]] ئەمریکی بوو کە وەک سەرکردەیەکی ناسراوی نیشتمانیی شەپۆلی دووەمی [[فێمینیزم]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە کۆتایییەکانی شەستەکان و سەرەتای حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا دەرکەوت بە تایبەتی لە هەشتاکان و سەرەتای نەوەدەکاندا بە دیارکەوتوویی مایەوە.<ref name="cnn" /><ref name="history">{{cite web |url=http://www.historynet.com/gloria-steinem |archive-url=https://web.archive.org/web/20141004035757/http://www.historynet.com/gloria-steinem |archive-date=October 4, 2014 |access-date=November 8, 2014 |title=Gloria Steinem |publisher=historynet.com |url-status=live}}</ref><ref name="encyclopedia">{{cite encyclopedia|url=http://www.encyclopedia.com/topic/Gloria_Steinem.aspx|title=Gloria Steinem|encyclopedia=Encyclopedia of World Biography|date=2004|access-date=November 9, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141109172103/http://www.encyclopedia.com/topic/Gloria_Steinem.aspx|archive-date=November 9, 2014}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ishak |first=Natasha |date=May 9, 2020 |url=https://allthatsinteresting.com/gloria-steinem |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114074951/https://allthatsinteresting.com/gloria-steinem |archive-date=January 14, 2026 |access-date=January 14, 2026 |website=All That's Interesting |language=en-US |title=How Gloria Steinem Went From Going Undercover At Playboy To Being The World's Most Famous Feminist |url-status=live}}</ref> ستاینەم ستوونووس بوو لە گۆڤاری ''نیویۆرک''، ھەروەھا ھاودامەزرێنەربوو لە گۆڤاری خاتوون (Ms.).<ref name="encyclopedia" /> لە ساڵی ١٩٦٩دا، وتارێکی بە ناوی «دوای ھێزی ڕەش، ئازادی ژنان.» بڵاوکردەوە،<ref>{{cite web |last=Steinem |first=Gloria |date=April 7, 1969 |url=https://nymag.com/news/politics/46802/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130101115011/http://nymag.com/news/politics/46802/ |archive-date=January 1, 2013 |access-date=March 12, 2013 |work=[[New York (magazine)|New York]] |title=Gloria Steinem, After Black Power, Women's Liberation |url-status=live}}</ref> کە سەرنجی نیشتمانیی بۆ ڕاکێشا و وەک سەرکردەیەکی فێمینیست پێگەی پێبەخشی.<ref name="connecticutforum2">{{cite web |url=https://www.ctforum.org/panelist/gloria-steinem |archive-url=https://web.archive.org/web/20150715025242/https://www.ctforum.org/panelist/gloria-steinem |archive-date=July 15, 2015 |access-date=November 9, 2014 |work=The Connecticut Forum |title=Gloria Steinem, Feminist Pioneer, Leader for Women's Rights and Equality |url-status=live}}</ref> لە ساڵی ١٩٧١، هاوبەشی کرد لە دامەزراندنی کۆبوونەوەی سیاسیی نیشتمانیی ژنان، کە مەشق و پشتیوانیی پێشکەش بەو ژنانە دەکرد کە هەوڵی بەدەستهێنانی پۆستی هەڵبژێردراو و دیاریکراویان دەدا. هەروەها لە ساڵی ١٩٧١دا، هاودامەزرێنەری هاوپەیمانیی چالاکیی ژنان بوو، کە تا ساڵی ١٩٩٧ پشتیوانیی لە تۆڕێکی چالاکوانانی فێمینیست دەکرد و کاری بۆ بەرەوپێشبردنی پرس و یاساکانی فێمینیستی دەکرد. لە نەوەدەکاندا، ستاینەم یارمەتیدەر بوو لە دامەزراندنی ڕۆژی کچەکانمان دەبەین بۆ سەر کار، کە بۆنەیەک بوو بۆ ئەوەی کچانی گەنج دەربارەی دەرفەتەکانی کاری داهاتوو فێر ببن.<ref>{{Cite web |url=https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/gloria-steinem |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712031637/https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/gloria-steinem |archive-date=July 12, 2018 |access-date=March 11, 2021 |language=en |title=Gloria Steinem |publisher=National Women's History Museum |url-status=live}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، ستاینەم لەگەڵ [[جەین فۆندا]] و [[ڕۆب مۆرگان]] بە هاوبەشی سەنتەری میدیایی ژنانیان دامەزراند، کە ڕێکخراوێکە "کار دەکات بۆ ئەوەی ژنان لە میدیادا بینراو و بەهێز بن".<ref>{{cite web |url=http://www.feminist.com/activism/wmc36.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029112516/http://www.feminist.com/activism/wmc36.html |archive-date=October 29, 2014 |access-date=November 9, 2014 |work=Feminist.com |title=The Invisible Majority – Women & the Media |url-status=live}}</ref> ئەو وەک ڕێکخەر و وانەبێژێک گەشتی نێودەوڵەتیی کردووە و وتەبێژی میدیایی بوو لەسەر پرسەکانی یەکسانی.<ref name="Gloriasteinem.com2">{{cite web |url=http://www.gloriasteinem.com/about/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327023915/http://www.gloriasteinem.com/about |archive-date=March 27, 2018 |access-date=June 5, 2018 |title=The Official Website of Author and Activist Gloria Steinem – About |publisher=Gloriasteinem.com}}.</ref> لە ساڵی ٢٠١٥دا، ستاینەم لە پاڵ دوو براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی (مەیرێد مەگوایەر لە ئێرلەندای باکوور و [[لەیما گبۆوی]] لە لیبێریا)<ref name="Nations" /> و چەندین ژنە چالاکوانی تری دیاری بواری ئاشتی، گەشتێکیان لە پایتەختی کۆریای باکوور، [[پیۆنگیانگ]]، بۆ کۆریای باشوور ئەنجامدا، بە بڕینی ناوچەی داماڵراو لە چەکی کۆریا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Gloria Steinem}} [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی]] [[پۆل:سۆسیالیستە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم]] [[پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:فێمینیستە جووەکان]] [[پۆل:سۆسیالیستەکانی جوولەکە]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] 7f5w4ro4y69f9egkrzyz0ktpysrel2z 0 178151 1660752 1660200 2026-09-04T20:16:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660752 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''شانشینی جیاوۆسی''' (بە چینی:膠西郡) شانشینێکی مێژوویی وڵاتی [[چین|چینە]] لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی چین]] دروستبووە و لەسەرەتای شانشینی ھان بووەتە بەشێک لە [[شانشینی چی (ئیمپراتۆریەتی ھان)|شانشینی چی]]، جیاوۆسی درابووە دەست شازادە ئانگ (لیو ئانگ - 劉卬) کوڕی پادشا لیو فێی پادشای شانشینی چی. شازادە ئانگ لە [[ھەڵگەرانەوەکەی حەوت ویلایەتەکەی ھان|کودەتاکەی بۆ سەر ھان]] لەناوبرا. پلەکەی و پۆستەکەی لێ سەنرایەوە پاش کودەتاکە، و دوای ئەو لیو دوان (端) کوڕی [[لیو چی|ئیمپراتۆر جینگ]] ھاتە شوێنی و بەسەرکەوتووی پلەکەی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Zhou|یەکەم=Zhenhe|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Jiaoxi_Commandery|سەردێڕ=Xihan Zhengqu Dili 西汉政区地理|ڕێکەوت=١٩٨٧|بڵاوکەرەوە=People's Press|شوێن=Beijing}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * تۆماری جوگرافیای مێژوویی (١٩٨٧) ژۆو ژێنھێ، سیھان ژێنگچو دیلی <bdi>西汉政区地理</bdi>. بێیجینگ: ڕۆژنامەی نەتەوەیی لاپەڕەی ١١٢-١١٤ * کتێبی تۆماری ھان، بەرگی ١٤ {{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|جوگرافیا}} {{Uncategorized|date=ئاب ٢٠٢١}} cmtf7d3werv4ot0jpwwl7bnqmf02uud 0 178202 1660750 1660202 2026-09-04T20:16:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660750 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} شانشینی زیچوان (بە چینی: 菑川國, 甾川國, 淄川國) شانشینیکی ناو [[شانشینی ھان|ئیمپراتۆرییەتی ھان]] بوو، کە لە سەردەمی ئەمرۆدا دەکەوێتە [[شاندۆنگ|باکوری شاندۆنگ]]. زیچوان لە [[شانشینی چی (ئیمپراتۆریەتی ھان)|شانشینی چی]] جیاکراوەتەوە لە ١٦٥ی پێش زاین، و دراوە بە لیو سیان (劉賢) کوڕی لیو فێی پادشای شانشینی چی سیان لە کاتی [[ھەڵگەرانەوەکەی حەوت ویلایەتەکەی ھان|کودەتاکەی ھان]] لەناوبرا، دواتر براکەی لیو ژی (劉志) چووە شوێنی.<ref>''[[Book of Later Han]]'', Chapter 1.</ref> ئەو پاشایانەی فەرمانرایی شانشینەکەیان کردووە: * لیو سیان (賢), ١٦٤ی پێش زاین – ١٥٤ی پێش زاین؛ * لیو ژی (志), پاشا یی (懿) پادشای زیچوان، ١٥٤ ی پێش زاین – ١٣٠ پێش ژاین؛ * لیو جیان (建), پاشا جینگ (靖) پادشای زیچوان، ١٣٠ ی پێش زاین تا ١٠٩ی پێش زاین؛ * لیو یی (遺), پاشا چینگ (頃) پاشای زیچوان، ١٠٩ی پێش زاین تا ٧٤ی پێش زاین؛ * لیو ژۆنگگو (終古), پاشا سی (思) پادشای زیچوان، ٧٤ی پێش زاین تا ٤٦ی پێش زاین؛ * لیو شانگ (尚), پادشا کائۆ (考) پادشای زیچوان، ٤٦ی پێش زاین تا ٣٩ی پێش زاین؛ * لیو ھێنگ (橫), پاشا سیائۆ (孝) پادشای زیچوان، ٣٩ی پێش زاین تا ٩ی پێش زاین؛ * لیو یو (友), پاشا ھوایی (懷) پادشای زیچوان، ٩ی پێش زاین تا ٢ی پێش زاین؛ * لیو یۆنگ (永), ٢ی پێش زاین تا ٨ی زاینی؛<ref>''[[Book of Han]]'', Chapter 14.</ref> * لیو ژۆنگ (終), ٢٦ی تا ٣٦. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو}} [[پۆل:شانشینەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان]] i7ubtkr82if9gmh06lumiqr9u1hbvpy 0 178203 1660751 1660201 2026-09-04T20:16:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660751 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''شانشینی جینان''' (بە [[زمانی چینی|چینی]]: 濟南郡) شانشینێکی مێژوویی چینە، کە ئێستا ئەکەویتە پارێزگای [[شاندۆنگ]]. شانشینی جینان لە رۆژھەڵاتی ھان دامەزرا. لەژێر [[شانشینی چی (ئیمپراتۆریەتی ھان)|شانشینی چی]]. {{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 9ekl8xfqmkih83hgpue2k9a8m7oths6 0 178206 1660738 1660250 2026-09-04T20:12:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1660738 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''داوەجر''' ناونیشانێکە بۆ کەسێک کە ھاوسەرەکەی لەدەست دەدات بەڵام ھێشتا پلە فەرمییەکەی ھەر دەمێنێنتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Queen as a Title – History of Titles for Female Rulers|ناونیشان=http://womenshistory.about.com/od/marriageoverview/a/dowager.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٧|ئیش=about.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160513000826/http://womenshistory.about.com/od/marriageoverview/a/dowager.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{wiktionary|dowager}} {{تووڵی دەروازە|ژن|سیاسەت|مێژوو}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ژنان لە سیاسەت]] [[پۆل:نازناوی خانەدانەکان]] 2q3pqeuba4vrncso0tiiaw20n3wd79r 0 178309 1660778 1659714 2026-09-04T20:25:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660778 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:西夏男供養人像.png|وێنۆک|خەڵکانی تانگوت]] [[پەڕگە:西夏女供養人像.png|وێنۆک|ژنان لە خەڵکانی تانگوت]] '''خەڵکانی تانگوت''' (بە چینی: 党項) ھۆزێکی تبیتۆ بورمان بوون کە لە [[رۆژئاوای سیا]] دەژیان. پێشوو تر لەژێر حکومەتی تونھیون دەژیان تا بە نزیکەیی ١٠ی پێش زاین خۆیان گواستەوە بۆ نێوان [[باکور و باشوری چین]] و [[رۆژئاوای سیا|ئیمپراتۆریەتی سیایان]] دامەزراند (لە ١٠٣٨ تا ١٢٢٧) خەڵکانی تانگوت بە زمانی تانگوت قسە دەکەن کە پەیوەندیدارە بە [[زمانی چیانگیک]] یان [[زمانی یی]] کە دەگەڕێتەوە بۆ [[تبیتۆ-بورمی|خێزانی تبیتۆ-بورمی]]<ref name="Driem2001">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=van Driem|یەکەم=George|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fiavPYCz4dYC&pg=PA460|سەردێڕ=Handbuch Der Orientalistik|بڵاوکەرەوە=BRILL|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٠-٠٤-١٢٠٦٢-٩}}</ref> == مێژوو == <gallery> پەڕگە:Western Xia expansion.png|نەخشەی فراوانبوونی تانگوت </gallery>لە ٨٨١ تانگوتەکان یارمەتی ئیمپراتۆریەتی تانگیان دا تا سەرکەوێت بەسەر [[کوودەتا]]ی ھوانگ چاۆ، وەک پاداشتێک [[ئیمپراتۆر سیزۆنگی تانگ|ئیمپراتۆری]] [[شانشینی تانگ|ئیمپراتۆریەتی تانگ]] سێ پارێزگای بەخشی بە ژەنەڕالی تانگوت [[لی سیگۆنگ]] {{sfn|Beckwith|2009|p=171}} == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Tangut people}} {{شریتی دەروازە|چین|تورکیا|ڕووسیا}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکان لە مێژووی چین]] gfuhj3zb1awv1ivziucrhklpz5w59ca 0 178581 1660686 1502067 2026-09-04T19:38:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1660686 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox book |name = دوای تۆ |image = |author = جۆجۆ مۆیز |country = بریتانیا |language = ئینگلیزی |genre = ڕۆمان {{ھن}} |release_date = ٢٩ سپتامبر ٢٠١٥ |media_type = |pages = |isbn = 0-7181-5783-4 }} '''دوای تۆ''' ({{بە ئینگلیزی|After you}}) [[ڕۆمان]]ێکی ڕۆمانسییە کە لەلایەن [[جۆجۆ مۆیز]] نووسراوە. کتێبەکە بۆ یەکەم جار لە [[بریتانیا]] لە ٢٩ی ئەیلولی ٢٠١٥ چاپ کرا. ڕۆمانی دوای تۆ درێژەی ڕۆمانە پڕفرۆشەکەی پێشووی نووسەرە، بە ناوی «[[من بەر لە تۆ]]»، کە لە ساڵی ٢٠١٢ دا بڵاوکراوەتەوە. جۆجۆ مۆیز سەبارت بەم ڕۆمانەوە دەڵێت، من بەنیاز نەبووم بەردەوام بم لە نووسینی سەرکێشییەکانی ڕۆمانی «من بەر لە تۆ»، بەڵام کارکردن لەسەر فیلمنامەیەکی سینەمایی و خوێندنەوەی بڕێکی زۆر لە تویت و ئیمەیلەکان کە بەردەوام پرسیاریان دەکرد لویز (کەسایەتیی سەرەکیی ڕۆمانەکە) چی بەسەر ھات، وای لێکردم درێژە بە نووسینی ئەم پاشکۆیە بدەم. و دەڵێت کاراکتەرە سەرەکییەکانی ناو چیرۆکەکە ھیچ کات منیان جێ نەھێشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=After You|ناونیشان=http://www.jojomoyes.com/books/after-you/|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> == پوختەی چیرۆک == «دوای تۆ» درێژەی ژیانی لویسا کلارکە دوای مردنی ویڵ. بەدوای ژیانێکی بەماناتردا، وەک چۆن ویڵ ھانی دابوو، لویسا دەگوازێتەوە بۆ [[لەندەن]] و کارێک لە باڕێکی فڕۆکەخانەدا دەدۆزێتەوە. شەوێک، گفتوگۆیەکی چاوەڕواننەکراو لەسەر بانی باڵەخانەکەی تووشی شۆکی دەکات، کە دەبێتە ھۆی برینداربوونێکی سەخت بەھۆی کەوتنەخوارەوە. دوای چاکبوونەوە، لویسا دەچێتە ناو گرووپێکی پشتیوانییەوە لە کڵێسایەکی ناوچەکەدا. لە ھەمان کاتدا، لیلی، کچە نەناسراوەکەی ویڵ، لێی نزیک دەبێتەوە، کە دەیەوێت لە باوکی کۆچکردووی تێبگات و پەیوەندی لەگەڵ باپیر و داپیری لە لای باوکیەوە دروست بکات. پەیوەندییە ئاڵۆزەکانی لیلی لەگەڵ خێزانە نزیکەکەیدا وای لێدەکات بچێتە لای لویسا بژی. لە ھەمان کاتدا، لویسا لە سام نزیک دەبێتەوە، کە مامی ئەندامێکی گرووپە پشتیوانییەکەیەتی، و یەکێکە لەو فریاگوزارانەی بەرپرس بوون لە ڕزگارکردنی ژیانی دوای ڕووداوەکە. لەگەڵ قووڵبوونەوەی پەیوەندییەکەیاندا، لویسا ڕووبەڕووی ھەڵبژاردنێکی قورس دەبێتەوە کاتێک ھاوڕێکەی، نەیسن، کارێکی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکای پێشکەش دەکات. سەرەڕای ھەستە تازە گەشەکردووەکانی بۆ سام، لویسا چاوپێکەوتنەکە دەکات و بۆ کارەکە وەردەگیرێت، کە ئەمەش ڕەنگدانەوەی ململانێی بەردەوامیەتی لەنێوان ڕەزامەندی کەسی و گەشەی پیشەییدا. == ئەمانەش ببینە == *[[من بەر لە تۆ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/After_You_(novel)| سەردێڕ=After You (novel)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢١ی نیسانی ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانەکانی ٢٠١٥]] 197o0jzrra5hbtnymolhqnef09246z2 0 179169 1660601 1638238 2026-09-04T16:38:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660601 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دزێ دۆڵ | ناوی_فەرمی = Dize - دیزج دول - Dizeh | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.2315|frame-long=45.3348|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری دۆڵ|دۆڵ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1293 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 714 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دزێ دۆڵ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری دۆڵ]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم گوندە ناوەندی [[گوندەواری دۆڵ]]ە. == ناو == == جوگرافیا == '''دزێ دۆڵ''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[کەنعانا ئەڤراز]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[وەزنێ، نەغەدە|وەزنێ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[دەریاچەی ورمێ]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سامورتێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧١٤) کەس و (١٨٨) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] و [[کورەسوننی]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) و [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] * [[دزێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 2ozoitbs7tfipx7jquv2meruhh4ewpd 0 179333 1660600 1638240 2026-09-04T16:38:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660600 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دزێ تەکێ | ناوی_فەرمی = Dizec - دیزج تکیە - Dizaj-e Takyeh | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.4224|frame-long=45.1727|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری چەمێ بەراندێزا ئەڤراز|چەمێ بەراندێزا ئەڤراز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1297 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 703 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دزێ تەکێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری چەمێ بەراندێزا ئەڤراز]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''دزێ تەکێ''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شەمس حاجیان]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[پۆڵاتلوو]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[مورادەلیا ئەڤراز]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ساعەتلوو]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٠٣) کەس و (٢٠٤) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] و [[ئازەربایجانی|ئازەری]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]]) پێکھاتووە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 17req2jer3h0ljumqq2dm2hbjdwl5ud 0 179372 1660602 1638237 2026-09-04T16:38:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660602 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دزێ فەتحی | ناوی_فەرمی = Dizac-i Fəthi - دیزج فتحی - Dizaj-e Fathi | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.3987|frame-long=45.0732|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری بەراندێز|بەراندێز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1342 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 93 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دزێ فەتحی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری بەراندێز]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''دزێ فەتحی''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خەتالی]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تازەکەند جەمالخانە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[عەلیاوا بەراندێز]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[بەراندێز]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٩٣) کەس و (١٩) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] و [[ئازەربایجانی|ئازەری]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]]) پێکھاتووە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] gdf3h5xvz01p0wrr4ir6ho7y05exgy4 0 179376 1660603 1638235 2026-09-04T16:39:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660603 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دزێ | ناوی_فەرمی = Dizac-i Rəhimpur - دیزج رحیم‌پور - Dizaj-e Rahim Pur | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.4094|frame-long=45.1041|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری بەراندێز|بەراندێز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1319 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 113 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دزێ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری بەراندێز]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''دزێ''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دێدانا ئەڤراز]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تازەکەند جەمالخانە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[عەلیاوا بەراندێز]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[بەراندێز]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١١٣) کەس و (٢٨) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] و [[ئازەربایجانی|ئازەری]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]]) پێکھاتووە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] * [[دزێ]] * [[دزێ دۆڵ]] * [[دزێ تەکێ]] * [[دزێ فەتحی]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] ipniwfvm3ugz5gt8hgdw5kr7kgeg651 0 179972 1660386 1567601 2026-09-04T13:34:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1660386 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox book | name = دایک و مانای ژیان | author = [[ئیرڤین دی. یالۆم]] | language = [[ئینگلیزی]] | country = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | genre = [[دەروونناسی]] | publisher = | isbn = | title_orig = | translator = | image = Momma and the Meaning of Life.jpg | border = بەڵێ | caption = | cover_artist = | release_date = ١٩٩٩ | media_type = | pages = }} '''دایک و مانای ژیان''' ({{بە ئینگلیزی|Momma and the Meaning of Life}}) یەکێکە لە کتێبە [[دەروونناسی]]یەکانی [[ئیرڤین دی. یالۆم]]. کتێبەکە کورتە چیرۆک و ئەنجامی چەند ساڵەی کاری چارەسەری دەروونی یالۆم لەخۆ دەگرێت. لە کتێبی دایک و مانای ژیاندا، چەمکە چارەسەریی و فەلسەفییەکان و بابەتەکان بە شێوەی چیرۆک دەردەکەون. == کورتە == ئەم کتێبە لە شەش چیرۆک پێک ھاتووە، کە چواریان لەسەر بنەمای واقیع نووسراون، و دوانیان لەسەر بنەمای خەیاڵی. لەم چیرۆکانەدا نووسەر کێشەکان و تەحەداکانی پەیوەندی نێوان نەخۆش و چارەسەرکەر دەڵێتەوە کە ئەمەش دەستکەوتێکی گرینگە بۆ دەروونناسی. ''دایک و مانای ژیان'' یەکەمین چیرۆکی کتێبەکەیە کە لەبارەی کاریگەریی دایک لەسەر پێکھاتنی کەسایەتیی منداڵاندایە. لەم چیرۆکەدا ئیرڤین یالۆم وێنای ژیانی ژنێک دەکات کە دوای مردنی دایکی خەونی پێیەوە دەبینێت. ئەم ژنە کە لە دایکی بێزار بووە، بەڵام دوای ١٠ ساڵ لە مەرگی دایکی سێبەرەکەی ھەر بەسەر ژیانیدایە و دەڵێت: «بۆچی ئێستا کە چەندین ساڵە لە دوژمنایەتی بەردەوامدا لەگەڵی دەژیم، دەبێت بە بیرییەوە بچم؟ ئەو کەسێکی خۆپەرست، [[پارانۆیا]]یی، بەدخوو، کینەیی، نەگریس، گوێ نەبیس و ھەتا بڵێی نەزان بوو. تەنانەت ساتێکیشم لەبیر نایەتەوە کە ھەستم بە ھۆگری کردبێت لەگەڵیدا.» بابەتی ئەم کتێبە، یان کتێبەکانی تری یالۆم شێواز و تەکنیکی جیاوازی چارەسەری دەروونییە، بە تێمەکی فەلسەفی قورسەوە. بەڵام یالۆم زۆر ماھیرانە ھەموو ئەمانە بە شێوەی چیرۆک دەگێڕێتەوە کە مرۆڤ ھەست بە گرانی کتێبەکە ناکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} *[https://www.goodreads.com/book/show/21024.Momma_and_the_Meaning_of_Life Momma and the Meaning of Life] == بەستەرە دەرەکییەکان == [https://fidibo.com/book/64248-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF-%DA%AF%DB%8C مامان و معنی زندگی] {{تووڵی دەروازە|دەروونناسی|کتێب|ڕۆمانەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکانی ١٩٩٩]] 9nwbcfvmnjcsapvzjqs3vlhrjgchkhx 0 180075 1660351 1507043 2026-09-04T12:05:09Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660351 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = سیاوەش لوتفیکار | وێنە = | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناو = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٤٥ | شوێنی لەدایکبوون = [[ئیلام]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | شوێنی گۆڕ = | پیشە = ھەڵبەستوان، وەرگێر و شانامەخوێن | زمان = [[کوردیی باشووری]] | نەتەوە = | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = | شوێنی بڕوانامە = | سەردەم = | بواری کارکردن = | قوتابخانەی ئەدەبی = | کارە دیارەکان = وەرگێڕانی [[شانامە]] | خەڵاتە دیارەکان = | ساڵانی چالاکی = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | خزمەکان = | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = }} '''سیاوەش لوتفیکار''' (١٩٤٥ لە [[ئیلام]] - ) ھەڵبەستوان، وەرگێر و شانامەخوێنێکی کوردی خەڵکی شاری [[ئیلام]] سەربە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە. سیاوەش لوتفیکار بە شێوازی وێژەی کۆنی کوردی ھونراوەکانی پاڵەوانی دەھونێتەوە. لوتفیکار جگە لە ھونراوە پاڵەوانییەکانی خۆی [[شانامە]]ی فیردەوسی لە [[زمانی فارسی]] بە کوردیی باشووری وەرگێڕاندووەتەوە.<ref name="کوردپرێس ١">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=پەردەلادان لەسەر کۆمەڵێکی ١٨ بەرگە لە وەرگێڕانی کوردیی چیرۆکەکانی شانامە بە شێعر لە ئیلامدا|ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/9924/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|agency=کوردپرێس|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/9924/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> ھەڵبەستەکانی سیاوەش لوتفیکار بە [[کوردیی باشووری]] و [[کوردیی ئیلامی|زاری ئیلامی]]یە. == کارەکان == * لوتفیکار، سیاوەش، ''ئەمیر ئەرسەلانی ڕوومی: سەرجەمی چیرۆکی ئەمیر ئەرسەلانی ڕوومی''، ئیلام: پەخشانگەی زاگرو‏‫و‫، ۱۳۹۸.‬‬ * لوتفیکار، سیاوەش، ''ئەمیر حەمزەی ساحیبقەران: سەرجەمی چیرۆکی ئەمیر حەمزەی ساحیبقەران''، ئیلام: پەخشانگەی زاگرو‏‫و‏‫، ۱۳۹۸.‮‬ * لوتفیکار، سیاوەش، ''خورشیدی خاوەر:‌ وەرگێڕانی ھەڵبەستێکی کوردیی ھەورامی بە کوردیی ئیلامی''، ئیلام: پەخشانگەی زاگرو‏‫و، ‏‫۱۳۹۳.‬ * لوتفیکار، سیاوەش، ''دەنگی ئاشنا: کۆمەڵە ھەڵبەستی کوردیی ئیلامی''، ئیلام: پەخشانگەی زاگرو‏‫و‏‫، ۱۳۹۴.‬ * لوتفیکار، سیاوەش، ''مەقاتلی لەعین''، ئیلام: پەخشانگەی زاگرو‏‫و، ‏‫۱۳۹۳.‬ * لوتفیکار، سیاوەش، ''یۆسف و زلێخا: ھەڵبەستی کوردیی باشووری (ئیلامی)''، ئیلام: پەخشانگەی زاگرو‏‫و، ‏‫۱۳۹۳.‬ * لوتفیکار، سیاوەش، ''ئەفسانەی حەزرەتی سولەیمان و ڕووسەم''، ئیلام: پەخشانگەی زاگرو‏‫و، ‏‫۱۳۹۳.‬ * لوتفیکار، سیاوەش، ''ئەفسانەی نەبەرد ڕووسەم وەرد زەردئاھەنگ توورانی''، ئیلام: پەخشانگەی زاگرو‏‫و، ‏‫۱۳۹۳.‬ == وەرگێڕانی شانامە == * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی یەکەم: ''پێشدادیان''، ئیلام: پەخشانگەی زاگرو‏‫و، ۱۳۹۹.‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی دووەم: ''سەردەمی پاشایەتیی مەنۆچێھر''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو، ‏‫۱۳۹۹.‬‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی سێھەم: ''پاشاکانی کیانی''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو، ‏‫۱۳۹۹.‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی چوارەم: ''ھەفت خوانی ڕووسەم''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو، ‏‫۱۳۹۹.‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی پێنجەم: ''چێرۆکی ڕووسەم و سۆراو''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو‏‫، ۱۳۹۹.‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی شەشەم: ''چیرۆکی سیاوەش''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو‏‫، ۱۳۹۹.‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی ھەفتەم: ''پاشایەتیی کەیخوسرەوی کیانی''‬‏‫، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو‏‫،۱۳۹۹.‮‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی ھەشتەم: ''شەڕەکانی ئێران و تۆران''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو، ‏‫۱۳۹۹.‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی نوھەم: ''چێرۆکی بێژەن و مەنیژە''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو، ‏‫۱۳۹۳.‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی دەھەم: ''نەبەردی یانزە ڕوخ''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو‏‫، ۱۳۹۹.‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی یانزەھەم: ''شەڕی کەیخوسرەو لەگەڵ ئەفراسیاو''‏‫، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو‏‫،۱۳۹۹.‮‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی دوانزەھەم: ''چێرۆکی پاشایەتیی لۆھراسب و گەشتاسب''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو، ‏‫۱۳۹۹.‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی سیانزەھەم: ''شەڕی ڕووسەم و ئەسفەندیار''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو، ‏‫۱۳۹۹.‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی چواردەھەم: ''ئەفسانەی شەڕی بێھمەن‌ و فەرامەرز''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو، ‏‫۱۳۹۳.‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی پانزەھەم: ''پاشایەتیی ئەسکەندەر''، ایلام: پەخشانگەی زاگروو، ‏‫۱۳۹۹.‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی شانزەھەم: ''سەردەمی ئەشکانەکان''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو‏‫، ۱۳۹۹.‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی ھفدەھەم: ''سەردەمی پاشایەتیی ئەنووشێرەوان''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو‏‫، ۱۳۹۹. ‬ * شانامەی کوردیی ئیلامی، بەرگی ھجدەھەم: ''پاشایەتیی خوسرەوپەرویز''، ئیلام: پەخشانگەی زاگروو‏‫، ۱۴۰۰.‬ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شیعری کلاسیکی کوردی}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی ئیلام]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیرەکانی کوردیی باشووری]] [[پۆل:وەرگێڕەکانی فارسی–کوردی]] [[پۆل:وەرگێڕە ئێرانییەکان]] imazhu8v3sa4ay4d76injl3szbou06l 100 180892 1660615 1606238 2026-09-04T17:10:03Z Amine yousefi 16159 1660615 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Clipboard.svg|چەپ|100px]] *'''پەرە بە ڕۆمانەکانی پێڕستی [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] و [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]]''' و '''[[بیگ ڕید]]''' بدە. *'''[[ڕۆمان|پەرە بە وتاری سەرەکی بدە.]]''' *'''[[:پۆل:ڕۆمانەکان|پەرە بە وتارەکانی ناو پۆلی ڕۆمانەکان بدە.]]''' *بیرۆکەت ھەیە؟ ڕەخنەت ھەیە؟ وتارێکی پوخت پێشنیار دەکەیت؟ '''[[دەروازە:ڕۆمانەکان/بیرۆکە|لێرە پێشنیاری بکە]]''' بۆ زیاتر بەرەوپێشبردنی دەروازەکە. j81gvba3dt5ppd3sfl3ytgjr2jxoir2 0 180919 1661029 1637386 2026-09-05T09:15:50Z Amine yousefi 16159 Amine yousefi پەڕەی [[ئوولیس]] گواستەوە بۆ [[ئولیس]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو 1637386 wikitext text/x-wiki {{Infobox book <!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --> | name = ئولیس | image = [[پەڕگە:JoyceUlysses2.jpg|200px]] | caption = | author = [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] | language = ئینگلیزی | genre = ڕۆمانی وێژەی ھاوچەرخ | publisher = [[سلڤیا بیچ]] | release_date = ٢ی شوباتی ١٩٢٢ | media_type = پەڕتووکی چاپکراو }} '''ئولیس''' یان '''یوولیسیز''' ({{بە ئینگلیزی| Ulysses}}) [[ڕۆمان]]ێکی نووسەری ئایری [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]]ە کە یەکێکە لە شاکارەکانی وێژەی ھاوچەرخ. ھەموو ڕووداوەکانی ڕۆمانەکە لە نزیکەی نۆزدە کاتژمێردا ڕوو دەدەن. پەڕتووکەکە، سێیەم بەرھەمی بڵاوکراوەی جەیمس جۆیسە، لە چلەم ساڵڕۆژی لەدایکبوونی نووسەرەکەیدا، لە ٢ی شوباتی ١٩٢٢ لە پاریس چاپ کرا. نەوا موکرجی دەستی کردووە بە وەرگێڕانی ئەم ڕۆمانە بۆ کرمانجی ناوەڕاست و بڕیار وایە بە پێنج بەرگ بڵاو بکرێتەوە، لە یادی سەد ساڵەی بڵاوکردنەوەی ڕۆمانەکەدا لە ٢ی ٢٠٢٢دا بەرگی یەکەمەکەی بە [[زمانی کوردی]] بڵاو کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nawa.net/ku/u/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220518085147/http://www.nawa.net/ku/u/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا کاوە نەمر سەرجەمی ڕۆمانەکەی وەرگێڕاوەتە سەر کرمانجی ژووروو و لە ساڵی ٢٠٢٣دا سەرەتا بە بەرگی نەرم و دواتر بە بەرگی ڕەقیش چاپ کرا و بڵاو کرایەوە. وەرگێڕانە کرمانجییەکە بە پیتی لاتینی نووسراوە و هیچ ڕاڤەیەکی لەگەڵدا نییە، بەڵکو تەنها دەقی ڕۆمانەکە خۆیەتی. جۆیس سەرەتا پەڕتووکەکەی وەک کورتەچیرۆکێک نووسیبوو و بڕیار وا بوو بەشێک بێت لە چیرۆکەکانی [[دوبلینەکان|دەبلنییەکان]]. ناوی لێ نابوو ''ڕۆژێک لە ژیانی میستەر بلوم لە ڤییەنا''، بەڵام دواتر ستیفن دێدەلسی ھێنایە ناو کارەکەوە، کە کەسێتیی سەرەکیی ڕۆمانی ''وێنەی ھونەرمەند لە تافی لاویدا''یە. ئولیس وەک وێژەی بەراورد لەسەرە ''ئۆدیسە''ی ھۆمیرۆس داڕێژراوە، ھەروەھا کەسێتیی ستیفن دێدەلسیش زۆر جار لەگەڵ کەسێتیی ھاملێتی کوڕی ناو شانۆنامەی ''ھاملێت''ی شەکسپیر ھاوتەریبە. ئولیس لە پێڕستی [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]]دا، پلەی یەکەمی بە دەست ھێناوە. == گرێچنە == ئەم ڕۆمانە لە ھەژدە ئەڵقە پێکدێت کە بەسەر سێ بەشی سەرەکیدا دابەش کراون، بەشی یەکەم لە سێ ئەڵقە پێکدێت؛ بەشی دووەم لە دوازدە ئەڵقە پێکدێت؛ بەشی سێیەمیش لە سێ ئەڵقە پێکدێت. === بەشی یەکەم: تیلێماخیاد (بەیتی تیلێماخۆس) === ئەم بەشە ڕۆمانی ''ھونەرمەند لە تافی لاویدا'' دەبەستێتەوە بە ''ئولیس''ەوە، لە سێ ئەڵقە پێکھاتووە کە کەسێتیی سەرەکیی ھەر سێ ئەڵقەکە ستیفن دێدەلسە. ==== ئەڵقەی یەکەم: تیلێماخۆس ==== شوێن: قەڵای مارتێللۆ لە ساندیکۆڤ - دەبلن کات: پێنجشەممە، ١٦ی حوزەیرانی ١٩٠٤، کاتژمێر ٨ی بەیانی ''بەک مەڵیگن''، کە خوێندکارێکی پزیشکییە و لە ڕاستیدا ناوی «مەلاخی مەڵیگن»ە و کوڕێکی زیرەک و شبروشێتە و ھەر خەریکی گاڵتەبازییە، بە دەم ڕیشتاشینەوە خۆی خستووەتە ڕۆڵی قەشەیەکەوە کە لە کڵێسادا سرووتی ماس جێبەجێ دەکات. ستیفن دێدەلس، بە نزیکی ھاوتەمەنی مەڵیگنە و مامۆستایەکی کاتیی قوتابخانەیەکی نزیکە لە قەڵاکەوە و «ھونەرمەند»ە، کوڕێکی خەمۆکە و ئەو بەیانییەش خەواڵووە، چونکە شەوی ڕابردوو باش نەنوستووە و بیر لەوە دەکاتەوە کۆتایی بە ھاوڕێیەتیی خۆی و مەڵیگن بھێنێت. میوانێکی مەڵیگن شەو لەگەڵیاندا بووە، کوڕێکی ئینگلییە و «لە ئۆکسفۆردەوە ھاتووە» و ناوی «ھاینس»ە، شەو خەونی بە پڵنگێکی ڕەشەوە دیوە، بە دەم خەوەوە ویستوویەتی لە ڕاستیدا تەقە لە پڵنگەکەی ناو خەونی بکات. ھەر ئەم ڕووداوەشە کە وای کردووە ستیفن باش نەنوێت، چونکە لە ترسدا «تۆقیوە». سەرەتا لە سەربانی قەڵاکە گفتوگۆیەکی ناخۆش لە نێوان مەڵیگن و دێدەلسدا ڕوو دەدات، کەمتر لە ساڵێک لەوەوبەر ستیفن دایکی مردووە، بەک مەڵیگن پێی وتووە: «دایکی تۆپیوە» و ستیفن لە دڵی دەرنەچووە و بە بێڕێزیی داناوە. کە ستیفن دواجار ئەمە بۆ مەڵیگن ئاشکرا دەکات کە ھێشتا ئەم قسەیەی لە دڵ دەرنەچووە، مەڵیگن بەوە بەرپەرچی دەداتەوە کە ستیفن خۆی دواھەمین خۆزگەکانی دایکی پێشێل کردووە، کە دایکی لە سەرەمەرگدا داوای لە ستیفن کردووە نزای بۆ بکات و کڕنۆش ببات، بەڵام ستیفن نەیکردووە. ھەروەھا بەوە تۆمەتباری دەکات کە ستیفن «دایکی خۆی کوشتووە». پاشان مەڵیگن دەچێتە خوارەوەی قەڵاکە، کە ژوورێکی لێیە. ستیفن لە سەربان بە تەنیا دەکەوێتەوە یادی دایکی کە بە نەخۆشییەکی وەک شێرپەنجە مردووە، نەک ئەو کوشتبێتی، یادی دایکی ئەو بە جێ ناھێڵێت و ستیفنیش لە ناخیدا خوازیارە یادی دایکی دەستی لێ ھەڵبگرێت و «بھێڵێت بژی» و ستیفن «لە گریانی گیانی خۆیدا» نوقم بووە، دواجار بۆ خواردنی نانی بەیانی دەچێتە خوارەوە بۆ لای مەڵیگن و ھاینس. لە خوارەوە لەناو قەڵاکە ژنێکی ئایری دێت و شیریان بۆ دەھێنێت و ھەرسێکیان پێکەوە، جگە لە ژنەکە، نانی بەیانی دەخۆن. مەڵیگن لە بری خۆی و ھاینس بڕیار دەدات کە پێش ئەوەی بچن بە ھەر لایەکدا، دەبێت لە ئاوەکەی ڕۆخەکەدا مەلە بکەن، بەڵام ستیفن، کە دەبێت بچێت بۆ قوتابخانە، لەگەڵیاندا مەلە ناکات. بڕیار وایە ھەر ئەو ڕۆژە ستیفن لە قوتابخانە مووچە وەربگرێت، کە مەڵیگن پێی دەڵێت: «شاباشەکەی قوتابخانە». دەچنە دەرەوەی قەڵاکە بۆ لای گوێئاوەکە، مەڵیگن لە گاڵتەکردنی خۆی بەردەوام دەبێت، ستیفن و ھاینس بە دەم [[جگەرەکێشان]]ێکەوە گفتوگۆیەکی کورت سەبارەت بە دین و مێژوو و شانۆنامەی ھاملێتی شەکسپیر دەکەن، بەڵام ناچنە ھیچ قووڵایییەکی گفتوگۆوە. لە دوورەوە دوو پیاو گفتوگۆ لەسەر دەرکەوتنی لاشەی مردووی پیاوێک دەکەن کە نۆ ڕۆژە خنکاوە. پاشان مەڵیگن لەگەڵ ھاوڕێیەکیدا دەچێتە ئاوەکەوە و ستیفنیش بە جێیان دەھێڵێت و دەچێت بۆ قوتابخانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=١. تیلێماخۆس|ناونیشان=http://www.nawa.net/ku/u/%D9%A1-%D8%AA%DB%8C%D9%84%DB%8E%D9%85%D8%A7%D8%AE%DB%86%D8%B3/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=نەوا موکرجی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205004602/http://www.nawa.net/ku/u/%D9%A1-%D8%AA%DB%8C%D9%84%DB%8E%D9%85%D8%A7%D8%AE%DB%86%D8%B3/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==== ئەڵقەی دووەم: نێستۆر ==== شوێن: قوتابخانەیەکی تایبەتی کوڕان لە دالکی – دەبلن کات: پێنجشەممە، ١٦ی حوزەیرانی ١٩٠٤، کاتژمێر ١٠ی بەیانی ستیفن لە قوتابخانە وانەی ''کلاسیک'' بە قوتابییەکانی دەڵێتەوە، وانەکە لە بارەی پیرۆس (٣١٨–٢٨٢پ. ز) و جەنگەکانییەوەیە، لە قوتابییەک دەپرسێتەوە کە ئەو نازانێت پیرۆس تەنانەت چییە، نەک کێیە، پێی وایە پیرۆس لەنگەرگایە! قوتابییەکانی تر پێی پێدەکەنن. ستیفن لەم پێوابوونەی قوتابییەکەیەوە خەیاڵی دەڕوات بۆ سەرمەستیی ئەمشەوی مەڵیگن و ھاینس، پێی وایە مەڵیگن گاڵتەبازێکە لە دەرباری سەروەرەکەیدا، کە ھاینسە و ھاوکات دەوڵەتی ئیمپریالیی بەریتانیایە. لەوێوە دەچێتەوە ناو مێژوو و بیر لە تیۆرییەکی ئەریستۆ دەکاتەوە لە بارەی شیان و بەئامانجگەیشتنەوە. لە پەڕتووکی خوێندنەکەدا دەچنە سەر ھۆنراوەیەکی جۆن میڵتن، کە ستیفن بێئاگایانە و بێباکانە لێیان دەپرسێتەوە. قوتابییەک ھۆنراوەکەی میڵتن ئەزبەر دەڵێتەوە، دەچێتەوە سەر وردەکاریی تیۆریی شیان و بەئامانجگەیشتنی ئەریستۆ، پاشان ئەو سەردەمەی بیر دێتەوە کە خۆی لە پاریس ژیاوە. دواتر ستیفن مەتەڵێک لە قوتابییەکانی دەپرسێت، کەس وەڵامەکەی نازانێت. کاتی وانە تەواو دەبێت، قوتابییەکان یاریی ھۆکییان ھەیە، کە یارییەکی ئینگلییە و ئایری نییە، یارییە ئایرییەکە پێی دەڵێن ''ھەرلینگ''، بەڵام قوتابییەکان ئەو یارییە ناکەن. یەکێک لە قوتابییەکان ناڕوات، کوڕێکی ناشرین و لاوازە، ناوی ''سارجنت''ە، ئەم قوتابییە لە نووسینەوەی وانەکانیدا دواکەوتووە، بەڕێوەبەری قوتابخانەکە، کە ناوی ''میستەر دیسی''یە، پێی وتووە کە بە یارمەتیی مامۆستا ستیفن وانەکانی بنووسێتەوە، وا دیارە وانەی بیرکارییە، چونکە لەسەر ناونیشانەکەی نووسراوە «ھاوکێشە» کە بە ئینگلی دەبێتە ''سەم sum''، ستیفن ئەم وشەیە بە لاتینی دەخوێنێتەوە کە بە ''سوم'' دەخوێنرێتەوە، واتە ''من''. لەوێوە دەچێتەوە سەر بیرکردنەوە لە ژیانی خۆی و دایکی، ئینجا بیر لە دایکی سارجنت و خۆشەویستیی دایک دەکاتەوە. ستیفن یارمەتیی سارجنت دەدات ڕاھێنانەکانی تەواو بکات. ھێمای سەر دەفتەرەکەی سارجنت ستیفن دەخاتە بیری [[ئیبن ڕوشد]] و موسای کوڕی مەیموون، لەوێشەوە دەچێتە بیری تێڕوانینەکانی جۆردانۆ بروونۆ (١٥٤٨–١٦٠٠). پاشان سارجنت نووسینەوەکەی تەواو دەکات و دەچێتە لای ھاوڕێکانی کە یاری دەکەن. ستیفن کەمێک بە دیار قوتابییەکانەوە دەوەستێت کە لە گۆڕەپانی قوتابخانەکە خەریکن دەست بە یاری دەکەن، ئەوان ھەرایەکی زۆریان ناوەتەوە و بەڕێوەبەری قوتابخانەکە ھەوڵ دەدات ڕێکیان بخات، داوا لە ستیفن دەکات لە نووسینگەکەی چاوەڕێی بکات. ستیفن لە نووسینگەکەی میستەر دیسیدا بە تەنیا چاوەڕێ دەکات، پاشان میستەر دیسی دێت و سەرەتا مووچەکەی ستیفن دەدات، کەچی ستیفن ھەر بێ ژماردن و بێباکانە ھەموو پارەکە دەخاتە گیرفانیەوە، ئەم ڕەفتارە بێباکانەیەی ستیفن وا دەکات میستەر دیسی ئامۆژگاریی ستیفن بکات کە کەمێک دەست بە پارەوە بگرێت. پاشان باسی ئەوە دەکات کە شانازیی ئینگلی ئەوەیە کە پێی وایە ھەرگیز ھیچ پارەیەکی قەرز نەکردووە! بەڵام ستیفن پێی وا بووە کە شانازیی بەریتانی ئەوەیە کە پێی وایە خۆر لەسەر ئیمپراتۆرییەتەکەی ھەرگیز ئاوا نابێت. میستەر دیسی پێی وایە ئەم قسانە ھەڵەن و بۆی ڕاست دەکاتەوە، بەڵام قسەکانی دیسی خۆی ھەڵەن. ئینجا دێنەوە سەر باسی پارە و پاشەکەوتکردن، ستیفن بیر لەو کەسانە دەکاتەوە کە قەرزاریانە. ئینجا دەچنە سەر ھەندێک باسی جۆراوجۆری مێژووی ئایرلاند. میستەر دیسی نامەیەکی ھەیە سەبارەت بە نەخۆشیی تەبەق، کە نەخۆشییەکی ئاژەڵانە، دەیەوێت بینووسێت و لەبەرئەوەی دەزانێت کە ستیفن خەڵک لە ڕۆژنامەکان دەناسێت، داوا دەکات یارمەتیی بدات تا بۆی بڵاو بکەنەوە. میستەر دیسی پێی وایە چارەی نەخۆشیی تەبەق کراوە و لە ئایرلاند واگرەی ئاژەڵ بە ڕێوەیە و پێویستە مەڕوماڵات و وڵاخی ئایرلاند لە دەست ئەم نەخۆشییە ڕزگار بکرێن. بۆیە داوا لە ستیفن دەکات کەمێک دابنیشێت تا ئەو نامەکەی دەنووسێت. ستیفن وا دەکات و لەم ماوە بێدەنگەدا سەرنجی ئەو تابلۆیانە دەدات کە بە ژوورەکەدا ھەڵواسراون، وێنەی پێشبڕکێی ئەسپسواری ھەڵواسراوە، لەوەوە دەکەوێتە بیری سەردەمێک کە لەگەڵ ھاوڕێیەکیدا بە ناوی کرانلی، کە لە ڕۆمانی ڕابردوودا زیاتر دەیناسین، پێکەوە چوون بۆ پێشبڕکێی ئەسپسواری. قوتابییە مناڵەکان کە لە گۆڕەپانەکەوە یاری دەکەن، گۆڵ دەکەن و فیکە لێدەدەن. میستەر دیسی نووسینی نامەکە تەواو دەکات و دەیداتە دەست ستیفن، ستیفن بە خێرایی دەیخوێنێتەوە. ھەرگیز نازانین ھەموو ئەوەی لەم نامەیەدا نووسراوە چییە، بەڵکو تەنھا لە ڕێی وشەی پچڕپچڕەوە دەزانین نامەکە لە بارەی چییەوەیە. میستەر دیسی باس لەوە دەکات کە جووەکان خەریکە بەریتانیا داگیر دەکەن، پێی وایە ئابووری و ڕۆژنامەگەری لەژێر ڕکێفی جووەکاندایە و دەیەوێت دژایەتییان بکات. ستیفن گفتوگۆیەکی نابەدڵانەی کورتی لەگەڵدا دەکات، بەڵام دواتر دەکەوێتە یادی بۆرسەی پاریس و شێوەی پارەپەیداکردنی بۆرسەچییەکانەوە. دواجار ستیفن لەسەر مێژوو یەکێک لە بەناوبانگترین و کاریگەرترین وتەکانی ڕۆمانەکە دەڵێت، کە دەڵێت: «مێژوو مۆتەکەیەکە کە دەمەوێت لێی ڕابم». میستەر دیسی لەمەوە دێتە سەر باسی خودا و ئامانج لە دونیا. ئینجا باس لە دین و مێژووی ئایرلاند و گریک دەکات، ئۆباڵی خراپەکارییەکان دەخاتە ئەستۆی ژن. دواتریش میستەر دیسی دەگاتە ئەو دەرئەنجامەی کە پێی وایە ستیفن زۆر لە قوتابخانەکە نامێنێتەوە، چونکە ستیفن بۆ ئەوە دروست نەبووە ببێت بە مامۆستا. ستیفن نامەکەی میستەر دیسی وەردەگرێت و لە خزمەتی مەرەخەس دەبێت، خەریکە دەگاتە دەرەوەی قوتابخانەکە، میستەر دیسی بە ڕاکردن بە دوایدا دێت و پێی دەڵێت کە ئایرلاند شانازیی ئەوەی بەردەکەوێت کە ھەرگیز جووەکانی نەچەوساندووەتەوە، چونکە ئایرلاند ھەرگیز ڕێی نەداوە جوو بێتە وڵاتەکەیانەوە! کە ئەم قسەیەشی ھەر ھەڵەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=٢. نێستۆر|ناونیشان=http://www.nawa.net/ku/u/%D9%A2-%D9%86%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%86%D8%B1/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=نەوا موکرجی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205003519/http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a2-%d9%86%db%8e%d8%b3%d8%aa%db%86%d8%b1/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==== ئەڵقەی سێیەم: پڕۆتیوس ==== شوێن: گوێئاوی ساندیماونت – دەبلن کات: پێنجشەممە، ١٦ی حوزەیرانی ١٩٠٤، کاتژمێر ١١ی بەیانی بەشی زۆری ئەم ئەڵقەیە لە شەپۆلی ھۆشی ستیفن پێکھاتووە، واتە گێڕانەوە دەچێتە ناو مێشکی ستیفنەوە و بیرەکانی دەردەخات. مەڵیگن لە کۆتایی ئەڵقەی یەکەمدا داینا کاتژمێر دوانزە و نیو لە مەیخانەی ذە شیپ لەگەڵ ستیفن یەک ببینن و ستیفن پارەی خواردنەوەیان بۆ بدات، بۆیە لەم ئەڵقەیەدا ستیفن بە پێ دەگەڕێت تا کات بە ڕێ بکات و بە دەم گەڕانەوە بیر دەکاتەوە. سەرەتا ستیفن بیر لە تیۆریی ڕەنگ و بینین لای ئەریستۆتالیس دەکاتەوە و بە تێڕوانینی یاکۆب بۆھمە و جۆرج بێرکەلی بەراوردی دەکات. پاشان ھەوڵ دەدات بە چاونووقاوی بە گوێئاوەکەی ساندیماونتدا بڕوات. ساندیماونت ناوچەیەکی پاڵشاری دەبلنە. دوو خانم دەبینێت بۆ لای گوێئاوەکە دادەبەزن، یەکێکیان مامانی خوشکێکی ستیفن بووە و ستیفنیش لەوەوە بیر لە مناڵبوون و ئافراندن و [[ئادەم و حەوا]] و ھاتنی خۆی بۆ دونیا دەکاتەوە. ماڵی خاڵی ستیفن، کە خاڵی ناوی ''ڕیچی گولدینگ''ە، ھەر لە ناوچەی ساندیماونتە و ستیفن لێوەی نزیکە، بیر دەکاتەوە ئایا سەرێک لە ماڵی خاڵی بدات یان نا، ئەم سەردانە لە خەیاڵی خۆیدا وێنا دەکات، وێنای ناو ماڵی خاڵی و قسەکانی خاڵی دەکات. خاڵی ستیفن ھەوادارێکی سەرسەختی ئۆپێرای ''شایەرەکە'' (''ئیل ترۆڤاتۆرێ Il Trovatore'')ی جیوزێپپێ ڤێردییە، بە تایبەتی یەکەم ھەوای ئۆپێراکە کە ناوی ''ئاللێرتا''یە، ستیفنیش ھەر بە دەم ڕێوە ئاوازی ئەم ھەوایە بە فیکە دەردەکاتەوە. دەیان شتی جۆراوجۆری مێژوویی و دینی دێنە خەیاڵی ستیفن، پاشان بیر لە ژیانی ڕابردووی خۆی دەکاتەوە کە لە پاریس چەند بێپارە بووە و خەریکی خوێندنەوەی پەڕتووک بووە. بیر لەوە دەکاتەوە ڕۆژێک لە ڕۆژان ویستوویەتی پەڕتووکانێک بنووسێت و تەنھا پیتێک ناونیشانیان بن و بیاننێرێت بۆ گەورەترین پەڕتووکخانەکانی جیھان. دواجار بۆی دەردەکەوێت کە ئەوەندە ڕۆ چووەتە بیرکردنەوەوە کە ماڵی خاڵی تێپەڕاندووە و سەردانیان ناکات. ستیفن دەکەوێتەوە ڕێ و بیرکردنەوەی تر لە پاریس کە ئەو کاتە پیاوێکی لەوێ دیوە بە ناوی ''کێڤن ئیگن''ەوە و کوڕێکی ھەبووە ناوی ''پاتریک'' بووە. کێڤن ئیگن پێشتر خەباتگێڕێکی ئایری بووە و ئەو کاتەی ستیفن لە پاریس دیویەتی لە چاپخانەدا کاری کردووە. کێڤن ئیگن ڕۆژێک لە ڕۆژان لە سەردەمی خەباتگێڕیدا لەسەر ئەوەی گوایە دەستی لە ڕزگارکردنی چەند ھاوخەباتێکی خۆیدا ھەبووە لە بەندیخانە، خۆی دەستبەسەر کراوە. ئینجا ھاوخەباتەکانی ھەوڵیان داوە لە بەندیخانە ڕزگاری بکەن بەوەی بەرمیلێک بارووتیان لە ژێرزەمینی بەندیخانەکەدا تەقاندووەتەوە، بەڵام ھەوڵەکەیان سەری نەگرتووە. پاشان ستیفن سەرلەنوێ بیر لە ڕادەی ھەژاریی خۆی دەکاتەوە لە پاریس کە ئەگەر دایکی لە ئایرلاندەوە پارەی بۆ ڕەوانە نەکردایە لە برسدا دەمرد؛ بیر لە ڕووداوێک دەکاتەوە کە دەرگاوانێک دەرگای پۆستەخانەکەی بەسەریدا داخستووە و پارە ڕەوانەکراوەکەی دایکیی لەو ڕۆژەدا وەرنەگرتووە. پاشان بیر لە نادادیی پاریس دەکاتەوە کە ناچار بووە بلیتی شوێنان ھەڵبگرێت تا ببێت بە بەڵگەی ئەوەی لە شوێنی تاوان نەبووە، نەکا ڕۆژێک تۆمەتێکی بخەنە پاڵ و تاوانێکی بە سەردا ساغ بکەنەوە کە ئەم دەستی تێیدا نەبووە! ئینجا بیر لەوە دەکاتەوە کاتێک گەڕاوەتەوە بۆ ئایرلاند بۆ ئەوەی پارە نەدات بە بارھەڵگری لەنگەرگاکە، کە کرێکەی سێ پنس بووە، وا خۆی پیشان داوە کە فەڕەنسییە و زمانی ئینگلی و ئایری تێناگات. بیر لەو بروسکەیە دەکاتەوە کە باوکی بۆی ناردووە تا بگەڕێتەوە ئایرلاند، چونکە دایکی لە سەرەمەرگدا بووە، ھەر بەو ھۆیەشەوە بووە کە پاریس و خوێندنی پزیشکیی بە جێ ھێشتووە و گەڕاوەتەوە دەبلن. ستیفن ھەر بەردەوام بە ڕێوەیە، دەکەوێتەوە بیری پاریس و کێڤن ئیگن و یەکبینینەکەیان و بیر لەو و لە بارووت دەکاتەوە. لەوێشەوە بیر لە مێژووی ئایرلاند و خەباتە جۆراوجۆرەکانی دەکاتەوە. لە دوورەوە سەگێک دەبینێت. بەردەوام بیر لە ڕۆژگارێکی ڕابردووی ئایرلاند و دواتر لە ئاو و ئەو پیاوە دەکاتەوە کە نۆ ڕۆژە خنکاوە و لە ئەڵقەی یەکەمەوە چەند کەسێک خۆیان بۆ ئامادە کردبوو ئەمڕۆ لاشەکەی دەربکەوێت. ژن و پیاوێک لە دوورەوە دەبینێت، وا دیارە قەرەجن و ڕاوی قاقلەی کەنار ئاوەکان دەکەن، دەردەکەوێت سەگەکەش ھی ئەوانە و ناوی ''تاتەرز''ە. تاتەرز کەلاکی سەگێکی دیوە و لێوەی نزیک بووەتەوە و بە دەوریدا دێت و دەچێت، بەڵام خاوەنەکەی تاتەرز بە ھاوار بانگی دەکاتەوە و کە دەگەڕێتەوە لای شەقێکی تێ ھەڵدەدات. ستیفن دەکەوێتە بیرکردنەوە لە ژیانی قەرەج و زمانی تایبەتی قسەکردن و گۆرانی و ھۆنراوەکانیان. پاشان بیر لە ھۆنراوەیەک دەکاتەوە کە خۆی دەیەوێت بینووسێت. دادەنیشێت و تێبینییەک لەسەر بەردێک دەنووسێتەوە و پەڕەی نامەکەی میستەر دیسیش دەردەھێنێت و سووچێکی لێ دەدڕێنێت تا مسۆدەی ھۆنراوەکەی خۆیی لەسەر بنووسێت. دیسان دەکەوێتەوە بیری جۆراوجۆر. پاشان سەرنجی ئاوی کەنداوەکە دەدات کە گیا و ڕووەک لە ژێریدا بە سستی دەجووڵێنەوە و بیری بە لای شتی جۆراوجۆردا دەڕواتەوە، تا بیر لە گۆڕانکاری دەکاتەوە، کە ھەموو شتێک بەردەوام لە گۆڕاندایە. دواتر لەسەر بەردەکە ھەڵدەستێت و کەشتییەک لە دوورەوە دەبینێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=٣. پڕۆتیوس|ناونیشان=http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a3-%d9%be%da%95%db%86%d8%aa%db%8c%d9%88%d8%b3/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=نەوا موکرجی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221223075658/http://www.nawa.net/ku/u/%D9%A3-%D9%BE%DA%95%DB%86%D8%AA%DB%8C%D9%88%D8%B3/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === بەشی دووەم: ئۆدیسیا === ئەم بەشە لە دوانزە ئەڵقە پێکھاتووە، سێ ئەڵقەی یەکەمی ئەم بەشە، واتە ئەڵقەی چوارەم و پێنجەم و شەشەم بە نزیکی لەگەڵ سێ ئەڵقەی یەکەمی ڕۆمانەکەدا ھاوتەریبن. کەسێتیی سەرەکیی سێ ئەڵقەی یەکەمی ئەم بەشە میستەر لیۆپۆڵد بلووم-ە، پاشان لە ئەڵقەی حەوتەمەوە پەرەی زیاتر بە چیرۆکەکە دەدرێت و بلووم و دێدەلس لە شوێنی جیاوازدا دەبینین. ==== ئەڵقەی چوارەم: کالیپسۆ ==== شوێن: ماڵی میستەر بلووم بە ناونیشانی ٧ی شەقامی ئێکلس – دەبلن؛ دواتر بلووم دەردەچێت و لە گۆشتفرۆشێکی نزیک ماڵی خۆیان گورچیلەی بەراز دەکڕێت و دەگەڕێتەوە ماڵەوە. کات: پێنجشەممە، ١٦ی حوزەیرانی ١٩٠٤، کاتژمێر ٨ی بەیانی. لە پاش نزیکەی چل لاپەڕە لە چاپە ئینگلییەکەی ھانس واڵتەر گابڵەر، بۆ یەکەم جار کەسێتییە ھەرە سەرەکییەکەی ڕۆمانی ''ئولیس'' دەبینین و دەناسین، کە پیاوێکی ٣٨ ساڵ (و مانگێک)ە بە ناوی ''لیۆپۆڵد بلووم''، کە زۆبەی کات لە ڕۆمانەکەدا ھەر بە ''میستەر بلووم'' و ''بلووم'' ناو دەھێنرێت و ژنەکەیشی بە ''پۆڵدی'' بانگی دەکات. جۆیس یەکەم پەرەگرافی ئەم ئەڵقەیەی تەرخان کردووە بۆ پەسنێکی گشتیی میستەر لیۆپۆڵد بلووم، کە لە وەرگێڕانە کوردییەکەدا بەم شێوەیەیە:<blockquote>میستەر لیۆپۆڵد بلووم بە تامەزرۆییەوە ئەندامەکانی ناوەوەی ئاژەڵ و باڵندەی دەخوارد. حەزی لە شۆربای خەستی ھەناو و سیقەتۆرەی گوێزی و دڵێکی ئاخنراوی برژاو و توێژاڵەجگەری سوورکراوە لەگەڵ وردەتوێناندا و گەرای سوورکراوەی ماگادۆس بوو. لە ھەموویان زیاتر، حەزی لە گورچیلەی برژاوی مەڕ بوو کە تامێکی چاکی میزی کەمێک بۆندەرکردووی بە مەڵاشووی دەبەخشی.</blockquote>ھەر لەم پەسنەوە دەزانین کە میستەر بلووم پاڵەوان نییە و کەسێتییەکی زۆر ئاساییە، تەنانەت زۆر جار لە خوار ئاستی ئاساییشەوەیە، بۆ نموونە کە دەڵێت: بلووم «حەزی لە گورچیلەی برژاوی مەڕ بوو کە تامێکی چاکی میزی کەمێک بۆندەرکردووی بە مەڵاشووی دەبەخشی». جۆیس خۆیشی ئەمەی بە وتەی خۆی پشتڕاست کردووەتەوە، ڕیچارد ئێڵمان لە لاپەڕە ٥ی پەڕتووکی ''جەیمس جۆیس'' (چاپخانەی [[زانکۆی ئۆکسفۆرد]] [١٩٨٢])ی خۆیدا دەڵێت:<blockquote>ڕەخنەگرە ماڕکسییەکان ھوروژمی ھێرشیان بۆ سەر جۆیس برد، جۆیسیش بە ھێواشی بە یوجین جۆلاسی ھاوڕێی وت: «نازانم بۆچی ھێرشیان کردووەتە سەرم. ھیچ کەسێک لە ھیچ کامێک لە پەڕتووکەکانمدا نرخی لە ھەزار پاوەن زیاتر نییە!»</blockquote>پاشان گێرانەوەی ئەڵقەی چوارەم دەچێتە سەر موبەقەکەی ماڵی میستەر بلووم، کە شمەکی بەرچایی بۆ خۆی و ژنەکەی ئامادە دەکات. ژنەکەی بلووم ناوی خاتوو ماریۆن بلووم-ە و میستەر بلووم بە «مۆڵی» ناوی دەبات و گۆرانیبێژی ئۆپێرایە و تا ڕادەیەک سەرکەوتوو و بەناوبانگە. ماڵی بلووم پشیلەیەکیان ھەیە، کە ڕەشە و خاڵێکی سپی، بە ھێندەی قۆپچەیەک لەسەر کلکی ھەیە، ناوی نییە و پێی دەڵێن «پشەکە»، بە دەوری قاچێکی مێزی موبەقەکەدا ھەڵدەکوڕمێت و بلوومیش شیری بۆ دادەنێت بیخوات. لەم ڕۆمانەدا تەنانەت پشیلەش دەدوێت و دەڵێت: «مکگنیاو!» و «مرکگنیاو!» و «گوڕڕڕ». میستەر بلووم کەمێک لە پشیلەکە ڕادەمێنێت و بیر لە تێگەیشتنی پشیلە و ھەندێک ڕەفتاریان دەکاتەوە. بلووم بیر لەوە دەکاتەوە بۆ نانی بەیانی چی بخوات، ھەندێک بژاردە تاووتوێ دەکات، دواجار بڕیار دەدات بچێت لە دوکانی گۆشتفرۆشێک بە ناوی ''دلوگاس'' گورچیلەی بەراز بکڕێت و بیخوات. ئینجا بەسەر قادرمەکاندا دەچێتە سەرەوە تا ژنەکەی ئاگادار بکاتەوە لەوەی دەڕوات و پرسیارێکی لێ بکات داخۆ ھیچی ناوێت، لە پشت دەرگای ژووری نوستنەکەیانەوە بە ھێواشی مۆڵی ئاگادار دەکاتەوە کە دەچێتە دەرەوە، بۆی دەردەکەوێت کە مۆڵی ھێشتا لە خەو ھەڵنەستاوە و تەنھا «منگ»ێک دەکات، کە لە وتەکانی پشیلەکە دەچێت! مۆڵی لەگەڵ ئەم منگەیەدا دەجووڵێت و ئەڵقە مسە شلەکانی چەرپاکەی دەزرنگێنەوە. ئینجا بلووم بیر لە ژیانی ڕابردووی مۆڵی دەکاتەوە کە کچی پیاوێکی سەرباز بووە بە ناوی ''بڕایەن کووپەر تویدی'' و دایکی ناوی لاریدۆ بووە، مۆڵی لە جەبەلتاڕیق لە دایک بووە و شتێک ئیسپانیی کەمی زانیوە و ھاتووە بۆ دەبلن و ئێستا ئەو ئیسپانییەی لە بیر چووەتەوە. مۆڵی لە ٨ی ئەیلوولی ١٨٧٠ لە دایک بووە و نزیکەی چوار ساڵ و چوار مانگ لە بلووم مناڵترە و لە ئێستای ڕۆمانەکەدا تەمەنی ٣٣ ساڵ (و نۆ مانگ)ە. بلووم شەبقەکەی لە سەر دەکات، کە لە ناوەوەی نووسراوە «شەب ھەرە باشەکانی پلاستۆ» و پیتەکانی «قە» تیایدا کاڵ بووەتەوە (شەبقە ھەرە باشەکانی پلاستۆ)، لە پشت ئەم نووسراوەی ناو سەروپێچی شەبقەکەیەوە کارتێک ھەیە، کە ناوی خوازراوی میستەر بلوومی لەسەرە، دواتر ئەمە زیاتر ڕوون دەبێتەوە کە بلووم بە دزییەوە ناوی لە خۆی ناوە ''ھێنری فلاوەر'' و بەم ناوەوە لەگەڵ خانمێکی نەناسراو بە ناوی ''مەرسا کڵیفرد'' نامە ئاڵوگۆڕ دەکات. بلووم کلیلی ماڵەوەی لە بیر دەچێت و ناچار دەرگای دەرەوە داناخات و تەنھا پێوەی دەدات و بە شەقامەکانی نزیک ماڵی خۆیاندا دەڕوات. بلووم بە گشتی زانینخوازییەکی بۆ زانست ھەیە، زۆر جار لە مێشکی خۆیدا و بە شەپۆلی ھۆش دەیەوێت لێکدانەوەی زانستی بۆ ڕووداوەکان و دیاردەکانی چواردەوری بکات. بیرێکی زۆر تیژ و باشیشی بۆ ژماردنی پارە و لێکدانەوەی قازانج و مایە ھەیە، کە بە درێژایی ڕۆمانەکە چەندین جار گوێمان لە دەنگی مێشکی دەبێت کە قازانج و زیان و مایەی زۆر کار لێکدەداتەوە. بە گشتی کەسێکە دەست بە پارەوە دەگرێت و دەستبڵاو نییە، دواتریش لە ئەڵقەی شەشەمدا بۆمان دەردەکەوێت بۆ کاری چاک و یارمەتیدانی ھەژاران کەمتەرخەم نییە و بەپەلەیە. یەکێکی تر لە تایبەتمەندییەکانی بلووم ئەوەیە زۆر گۆرانیی باخچەی ساوایان و منداڵان دەزانێت و زۆر جار دێڕێک یان وشەیەک دەخاتە نێو گۆرانیی منداڵانەوە. بلووم بە دەم ڕێوە بیر لە شتی جیاواز دەکاتەوە، وەک: تویدیی خەزووری؛ توانای ڕەنگی ڕەش لە گەڕانەوە و شکاندنەوەی گەرمی؛ نان و کولێرە و شتی تریش. پاشان بەم بیرانەوە لە خەیاڵیدا دەچێتە جێیەک لە خۆرھەڵات و بیر لە شێوازی ژیانی خەڵکی خۆرھەڵات دەکاتەوە کە مەلایەک بەرماڵێکی پێیە و دایکێک لە بەردەرگای ماڵی خۆیەوە منداڵەکانی بانگ دەکاتەوە و دەنگی [[سەنتوور]] دێت. بەڵام ھەر زوو دەردەکەوێت کە بلووم ئەم وێنانەی لە خوێندنەوەی پەڕتووکەوە ھێناوە و خۆی ئەزموونی چوونە خۆرھەڵاتی نییە. یەکێک لەو پەڕتووکانەی بلووم ئەم وێنانەی لێوە ھێناوە ناوی ''بە شوێن ڕێی خۆردا-''یە. پاشان بیر لە نموونەیەک لە ڕەوانبژیی ئاڕثەر گریفیث (١٨٧٢-١٩٢٢) دەکاتەوە، گریفیث نیشتمانپەروەرێکی ئایری بوو و ھەوڵی بۆ بەدەستھێنانی حوکمی سەربەخۆیی ئایرلاند داوە. بە بەر دوکانی پیاوێکدا دەڕوات بە ناوی لاری ئۆڕورک، پیاوێکی کەچەڵە، ئینجا بیر لە قازانج و مایەی ئەم پیاوە دەکاتەوە، پاشان بیر لە سایمن دێدەلسی باوکی ستیفن دێدەلس دەکاتەوە، کە پیاوێکی جەفەنگییە و وەک خۆی لاسایی ئەم میستەر لارییە دەکاتەوە. بیر لەوە دەکاتەوە گفتوگۆیەکی لەگەڵدا ساز بکات و چاکوچۆنییەکی لەگەڵدا بکات، بلووم وێنا دەکات ئێستا لاری باسی جەنگی نێوان ژاپۆن و ڕوسیا دەکات و پێی وایە کە «ڕوسییەکان لای ژاپۆنییەکان تەنھا بەرچاییەکی کاتژمێر ھەشتی بەیانین». بلووم بیر دەکاتەوە شتێک لە بارەی پرسەیەکەوە بڵێت کە خۆی ئامادە کردووە ئەو ڕۆژە بچێت بۆی، پرسەی ھاوڕێیەکیانە بە ناوی پاتریک (پادی) دیگنەم. ڕۆژباش لە میستەر ئۆڕورک دەکات و ئەویش وەڵامی دەداتەوە و زۆر درێژە بە چاکوچۆنییەکە نادات. دیسان دەکەوێتەوە بیری ئەوەی داخۆ دەبێت لاری چەند پارە پەیدا بکات و لەم بیرانەدایە کە بە بەردەم قوتابخانەی خۆماڵیی سانت جۆزێفدا دەڕوات، کە قوتابخانەی منداڵان بووە و دەنگی منداڵەکان دەبیستێت. ئینجا بلووم لاسایی منداڵان دەکاتەوە کە گۆرانیی ئەلفبا دەبێژن: «ئایبیسی دیفیجی کێڵۆمێن ئۆپیکیو ڕەستیوڤی دەبلیو»، یان کە منداڵان لە وانەی جوگرافیادا، کە بلووم پێی دەڵێت «جۆگەلەفڕی» چۆن ناوی دوورگەکانی ئایرلاند دەبەن: «ئینیشتورک. ئینیشاڕک. ئینیشبۆفین». بلووم دەگاتە بەر پەنجەرەکەی دوکانەکەی دلوگاس، چیتر ژمێرکارییەکەی لە بیر دەچێتەوە کە لاری چەند پارە پەیدا دەکات و دەچێتە ژوورەوە. دلوگاس تەنھا یەک گورچیلەی بەرازی ماوە و خانمێکیش لە پێش بلوومەوەیە کە لیستێکی پێیە و ناوی شمەکی پێویستیی لەسەر نووسراوە و بۆ دلوگاسیان دەخوێنێتەوە دلوگاسیش دەیانداتێ. ئەم خانمە لە ماڵەکەی تەنیشتی بلوومدا دەژی، کە ماڵی ''ودز-''ە، نە بلووم و نە گێڕەرەوەکەش زۆر لە بارەی ئەم ماڵەوە نازانن کە ئایا ئەم کچە کچی ئەو ماڵەیە، یان خزمەتکاریانە. بەڵام بلووم تەماشای دەستە قڵیشاوەکانی ئەم کچە دەکات و دواتر چاوی لەسەر سمتی دەنیشێتەوە. بلووم ڕۆژنامەیەکی گردکراوە ھەڵدەگرێت و دەیخوێنێتەوە، دلوگاس ئەم ڕۆژنامە خوێنراوانە بۆ پێچانەوەی گۆشت بۆ کڕیارەکانی بە کار دەھێنێت، بلووم یەک دوو بابەت لەناو ئەم لاپەڕەی ڕۆژنامەیەدا دەبینێت کە ھەندێک ئاماژەیان تێدایە بۆ ئەوەی کە دلوگاس جووە، چونکە ڕۆژنامەکە ناوی موسا مۆنتیفیۆرێ (١٧٨٤-١٨٨٥) دەھێنێت و باس لە ئاوەدانکردنەوەی «کێڵگە نموونەییەکەی کینارێت لەسەر ڕۆخی دەریاچەی تەبەریاس» دەکات. دەردەکەوێت بلووم پێشتر بیری لەوە کردووەتەوە کە دلوگاس جووە، بەڵام دڵنیا نەبووە، ئێستا ئەو گریمانەیە دەکات کە دلوگاس جگە لەوەی جووە، سییۆنیستێکی سەرسەختیشە. وێنەیەکی ناو ڕۆژنامەکە بلووم دەخاتە بیری ڕابردوو کە زووتر خۆی لە مەیدانی ئاژەڵانی دەبلن لای پیاوێک بە ناوی جۆزێف کوف کاری کردووە و لەوەوە دێتەوە سەر سمتی خانمەکەی بەردەمی کە کاتێک جل ھەڵدەخات و بە شۆراوەکاندا دەماڵێت چۆن لە نێو تەنوورەکەیدا دەلەنگێتەوە. دلوگاس خانمەکە بە ڕێ دەکات و دێتە سەر میستەر بلووم، بەپەلە داوای گورچیلەکە دەکات و ئەویش بۆی دەپێچێتەوە و پارەکە دەدات، بلووم خوازیارە زوو بە دوای خانمەکەدا بگەڕێتەوە ماڵەوە، چونکە دیمەنی پشتی خانمی بە دڵە! وێنای خانمەکە دەکات لە باوەشی پۆلیسێکدا و ماوەی پارەکەی ھەڵدەگرێت و ماڵئاوایی لە دلوگاس دەکات، بەڵام بڕیار دەدات لە دلوگاس نەپرسێت کە ئایا ئەو جووە یان نا. بلووم کە دێتە دەر، خانمەکە شوێنەواری نەماوە، ئیتر بە دەم ڕێی گەڕانەوەی ماڵەوە زیاتر لە ڕۆژنامەکە دەخوێنێتەوە، ڕیکلامێکی تێدایە کە بە عیبری نووسراوە «ئەگنداث نەتایم»، ھی کۆمپانیایەکی سییۆنییە کە باس لە کڕینی زەویی کەلاوە دەکات لە «حکومەتی تورکی» و لەوێ درەختی ئۆکالیپتۆس دەچێنن، یان درەختی تر و ئەم کۆمپانیایە ساڵانە نموونەی بەری درەختەکان بۆ خاوەنەکان دەنێرنەوە. پاشان بلووم بیر لە کۆنە دراوسێیەکی دەکاتەوە بە ناوی سیترۆن و بیر لە سەردەمی خۆشی زوو دەکاتەوە. پاشان بیر لە بەری ئەو درەختانە دەکاتەوە کە ئەو کۆمپانیایە لە ئیسرائیلەوە دەیاننێرێت بۆ ئایرلاند و بیر لە ڕێکەیان دەکاتەوە، لەوێشەوە بیر لە مێژووی گەلی جوو دەکاتەوە کە یەکەم نەژادی مرۆڤ لەوەوە بەری گرتووە، بێگومان ئەمەش بە گوێرەی گێڕانەوەی ''تەورات''، ئادەم و حەوا لە باپیرەکانی جووەکانن. پاشان بیر لە ڕاپێچکردن دوای ڕاپێچکردنی جووەکان دەکاتەوە لەسەر دەستی نەتەوە جیاجیاکان. بلووم بۆ گەڕانەوە ماڵەوە پەلە دەکات و بیر لە وێرانبوونی سەدۆم و عەمۆراش دەکاتەوە، کە ئەم چیرۆکەش ھەر لە ''تەورات''دا ھاتووە. دواتر سەرنجی ھەندێک لە خانووەکانی سەر ڕێکەی دەدات، وێنای کچەکەی خۆی دەکات کە بەرەوڕووی دێت. کچەکەی بلووم ناوی میلیسنت (میلی) بلوومە، دوێنێ، کە دەکاتە ١٥ی حوزەیرانی ١٩٠٤، ساڵڕۆژی لەدایکبوونی ١٥ساڵەی بووە و ئێستا لەگەڵ دایک و باوکیدا ناژی و لە مەلینگەر-ە، کە شارۆچکەیەکی کاونتیی وێستمیث-ە، کە یەکێکە لە کاونتییەکانی ئایرلاند. کە بلووم دەگاتەوە ماڵەوە، لە ڕاڕەوەکەدا دوو نامە و کارتێک دەبینێت کە ھاتوون و ھەڵیاندەگرێتەوە، یەکێکیان لەسەری نووسراوە «خاتوو ماریۆن بلووم» کە بلووم سەرنجی خەتی نووسینەکە دەدات و دەزانێت لە کێوە ھاتووە، بەڵام قسە ناکات، ئەو کەسەش پیاوێکە بە ناوی ھیو (بڵێسە) بۆیلەن، کە بەڕێوەبەری کارەکانی ژنەکەیەتی و پەیوەندیی سەرجێییشی لەگەڵیدا ھەیە و بلوومیش ئەمە دەزانێت. نامەکەی تر و کارتەکەش لە میلیی کچیانەوە ھاتووە، کارتەکە بۆ مۆڵی و نامەکەش بۆ بلووم. بلووم دەچێتەوە ژووری نوستنەکەیان و کارتەکەی میلی و نامەکەی کە بۆ مۆڵی نێرراون بە مۆڵی دەدات، پاش کەمێک خاوەخاو دەچێتەوە بە لای چای بەیانییەوە لە موبەق، کە کتلییەکەی لەسەر ئاگر داناوە. گورچیلەکە لە ڕۆژنامەکە دەردەھێنێت و دەیخاتە تاوەیەکەوە و لەگەڵ کەرەدا سووری دەکاتەوە و کاغەزی پێچەرەوەی گورچیلەکەش دەداتە پشیلەکە لێساولێسی بکات، ئینجا نامەکەی میلیی کچی دەردەھێنێت و ھەر وا سەرپێییانە دەیخوێنێتەوە. بلووم دەکەوێتە بیری ھەندێک یادەوەریی منداڵیی میلیی کچی و گۆرانییەک کە کاتی خۆی ئەم بۆ ئەوی وتووە «ئەی میلی بلووم نازداری منیت». پاشان بەرچاییەکە ھەڵدەگرێت و دەیبات بۆ ژنەکەی لە ژووری نوستنەکەی قاتی سەرەوەی ماڵەکەیان. بلووم لە ژووری نوستنەکە سەرنج دەدات لەو کاتەی ئەمی لێ نەبووە مۆڵی نامەکەی کردووەتەوە، چونکە تیلمەیەکی دڕاوی نامەکە لەژێر سەرینەکەیدا دەبینێت. وا خۆی دەردەخات کە نازانێت نامەکە لە کێوە بووە، بۆیە دەپرسێت «نامەکە لە کێوە بوو؟» ژنەکەیشی دەڵێت کە لە بۆیلەنەوە بووە و ئەمڕۆ دێت و بەرنامەی کۆنسێرتەکەی داھاتوویانی بۆ دەھێنێت. خاتوو بلووم بەرچایی دەخوات، پرسیاری کاتی پرسەکەی دیگنەم دەکات و وەڵام وەردەگرێت. مۆڵی لە ڕۆژانی ڕابردوودا ڕۆمانێکی خوێندووەتەوە بە ناوی ''ڕوبی: قارەمانی گۆڕەپان''، کە بلووم بە کرێ بۆی ھێناوە، باس لە کچێک دەکات بە ناوی ڕوبی و پاش ئەوەی خێزانەکەیان دادەڕمێت، لە تەمەنی سیانزە ساڵییەوە فرۆشراوە و خراوەتە بەر کاری زۆرەملێ و دواتر بە پیاوێک فرۆشراوە بە ناوی ''سینیۆر ئێنریکۆ مافێی''، کە بەڕێوەبەری سێرکە. ئەم پیاوە زۆر نادادانە لەگەڵ ڕوبیدا ڕەفتار دەکات و لێی دەدات. مۆڵی پرسیاری وشەیەکی ناو ئەم پەڕتووکە لە بلووم دەکات، کە وشەی «گیانگۆڕکێ»یە، بلووم ھەوڵ دەدات بۆی ڕوون بکاتەوە وشەکە بە چ واتایەک دێت و دواتر بلووم لەم چیرۆکەوە دەکەوێتە بیری سێرکێک کە خۆی چووە بۆی و ڕووداوێکی نەخوازراو تیایدا ڕووی داوە. وا دیارە ئەم پەڕتووکە پەڕتووکێکی ڕاستەقینە نەبێت و جۆیس خۆی لە لێکدانی چەند پەڕتووکێکی ھاوشێوە دروستی کردبێت. بەھەرحاڵ، بلووم بە دەم بیرکردنەوەوە سەرنجی ھەندێک لە شتەکانی نێو ژووری نوستنەکە دەدات، یەکێک لەوانە تابلۆیەکە بە پەنا سەریانەوە ھەڵیانواسیوە و ناوی ''خۆشوشتنی پەرییەکە''یە، ئینجا وشەی «گیانگۆڕکێ» بۆ مۆڵی ڕوون دەکاتەوە. لەپڕ بۆنی شتێکی سووتاو دەکەن، کە ئەویش گورچیلەکەیە کە بلووم لە خوارەوە لەناو تاوەکەدا بە جێی ھێشتووە. بلووم ڕۆمانەکە دەخاتە گیرفانی تا دواتر بیباتەوە بۆ ئەو جێیەی لێی بە کرێ ھێناوە و بە ھەڵەداوان دەچێتە خوارەوە. بلووم لە موبەقەکە دەبینێت لایەکی گورچیلەکە کەمێک سووتاوە، بەڵام خۆی وەھا حەزی لە گورچیلەیە و دادەنیشێت و لەگەڵ کووپێک چادا دەیخوات، لەناکاو بیری ھەندێک لە وتەکانی میلیی کچی دەکەوێتەوە لە نامەکە و جارێکی تر نامەکە دەردەھێنێت و دوو جار ھەموو نامەکە دەخوێنێتەوە. میلی لە نامەکەدا سوپاسی دەکات کە دوێنێ بە بۆنەی ڕۆژی لەدایکبوونیەوە دیاریی بۆی ناردووە، ئەویش کڵاوێکی تامۆشانتەر بووە، ئینجا باسی خۆی بۆ دەکات کە لە بواری فۆتۆگرافیدا کار دەکات و حەفتەی داھاتوو نیازیان وایە بچنە سەیران بۆ سەر دەریاچەیەک بە ناوی دەریاچەی ئۆوێڵ. ھەروەھا باسی کوڕێک دەکات کە خوێندکارێکی گەنجە و جارجار دێت سەردانیان دەکات، دواتر لە ڕۆمانەکەدا بۆمان دەردەکەوێت ئەم کوڕە ناوی ''ئەلێک بانەن''-ە. بلووم پاش خوێندنەوەی نامەکە دەکەوێتە بیری سەیریی دونیا کە میلی وا گەورە دەبێت و لێیان دوور دەکەوێتەوە، ئینجا ھەندێک یادەوەریی تری منداڵیی میلی دەھێنێتەوە بیری. لەوەوە بیر لە منداڵێکی تری خۆی و خاتوو بلووم دەکاتەوە کە کوڕێک بووە بە ناوی ''ڕودی'' و پێنج ساڵ دوای میلی، واتە دە ساڵ بەر لە ئێستا و لە ٢٩ی کانوونی یەکەمی ١٨٩٣ لە دایک بووە و لە ٩ی کانوونی دووەمی ١٨٩٤دا مردووە، واتە تەنھا یانزە ڕۆژ ژیاوە. مەرگی ئەم منداڵە کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر دەروونی میستەر بلووم و خاتوو بلوومی ژنیشی داناوە، دواتر دەردەکەوێت لەو کاتەوە پەیوەندیی سەرجێییان نەماوە و بلووم بۆ مەرگی ئەم کوڕەی زۆر پەرۆشە و خوازیار بوو لە دوای خۆی کوڕێکیشی بە جێ بھێشتایە. پاشان بلووم ترسی ئەوە دایدەگرێت کە نەکا میلی کە وا ئێستا لە دووری ئەوان دەژی خراپەی لەگەڵ بکرێت، ئینجا بیر لەوە دەکاتەوە کە ئەگەر میلی تووشی کێشە بوو چۆن بەرگریی لێ بکات و چۆن بچێت ڕزگاری بکات، بەڵام دواتر متمانەی پێ دەکات و بە خۆی دەڵێت «دەزانێت چۆن ئاگای لە خۆی بێت» و ئەگەر شتی خراپیش ڕووی دا ئەو کاتە ئەم وەک باوک بە ھانایەوە دەچێت. ئینجا بیر لەوە دەکاتەوە ئایا ڕۆژێک سەردانی بکات و دیارییەکی بۆ ببات یان نا؟ پشیلەکە، کە کاغەزی گورچیلەکەی تێر لێسایەوە، بلووم لەم بیرانە دادەبڕێنێت و دەیەوێت بڕوات. بلووم ھەست دەکات پێویستە بچێت دەست بە ئاو بگەیەنێت، لەناو چەکمەجەیەکدا حەفتەنامەیەک دەردەھێنێت و دەرگا بۆ پشیلەکە دەکاتەوە، پشیلەکە ڕادەکاتە سەرەوە بۆ لای مۆڵی، بلوومیش خۆی و حەفتەنامەکە دەچنە حەوشەی پشتەوە، کە لەوێ باخچەیەک و ئاودەستێکی لێیە، لە حەوشەکە کەمێک ڕادەوەستێت و بیرێک لە گەشەدان بە باخچەکە دەکاتەوە کە چی بڕوێنێت و چۆن خاکەکەی بەپیت بکاتەوە. گوێ بۆ ماڵەکەی تەنیشتیشیان ھەڵدەخات تا بزانێت ئایا کەسیان لە دەرەوەن یان نا. بە کورتیش بیر لە بڵێسە بۆیلەن دەکاتەوە، کە وا دیارە کەمێک لەوەوبەر دیویەتی کە بۆیلەن لای دەلاک بووە و قژی چەور کردووە و خۆی قۆز کردووە. ئینجا بیر لەوە دەکاتەوە ئەگەر کات ما و فریا کەوت پێش پرسەکە بچێت بۆ گەرماوی دەرەوە و خۆی بشوات. ئینجا بلووم دەچێتە ئاودەستەکە و بە دزییەوە لە کونێکەوە تەماشای پەنجەرەی ماڵەکەی تەنیشتیان دەکات. پاشان لەسەر کاسەی ئاودەستەکە دادەنیشێت. جۆیس نزیکەی دوو لاپەڕەی لەسەر چۆنێتیی ئەم ئاودەستکردنەی میستەر بلووم نووسیوە و لەمەوە دەزانین کە بلووم نەخۆشیی مایەسیریی ھەیە و دوێنێ قەبز بووە. بلووم لە حەفتەنامەکەدا چیرۆکێک دەخوێنێتەوە بە ناونیشانی ''نووسینی خەڵاتکراومان: کارامەییەکەی ماتچام''، لە نووسینی فیلیپ بیوفۆی، کە بە درێژایی ھەموو ڕۆمانی ''ئولیس'' دەرناکەوێت ئەم چیرۆکەی ماتچام چۆنە، ئەگەرچی لە ئەڵقەکانی داھاتوودا چەند جارێکی تریش ئاماژەی پێ دەدرێتەوە. فیلیپ بیوفۆی کەسێکی ڕاستینەیە و زۆر جار لەو حەفتەنامەیەدا چیرۆکی بڵاو کردووەتەوە، بەڵام لە ڕاستیدا ئەو چیرۆکەی نەنووسیوە کە جۆیس لە کۆتایی ئەم ئەڵقەیەدا ھێناویەتی و وا دیارە خەیاڵکردە. بلووم بیر لەو پارەیەش دەکاتەوە کە میستەر بیوفۆی لە بەرانبەر نووسینی ئەم چیرۆکەدا وەریگرتووە و بیر لەوە دەکاتەوە خۆیشی چیرۆکێک بھۆنێتەوە و بڵاوی بکاتەوە. جۆیس بە شێوەیەکی جەفەنگی ئاودەستکردنەکەی بلوومی ھاوکات کردووە لەگەڵ خوێندنەوەی چیرۆکە خەڵاتکراوەکەی ناو حەفتەنامەکە و زاراوەی سەربازیی بۆ کارەکەی بلووم بە کار ھێناوە، وەک: «خەریک بوو خۆی بە دەستەوە بدات، بەڵام بەرگریی کرد» و «بەرگرییەکەی داڕما». بلووم دێتەوە سەر بیری چیرۆکەکەی خۆی کە بە نیازە بینووسێت و وەک میستەر بیوفۆی پارەی پێ وەربگرێت، بیر دەکاتەوە کە ئایا لە بارەی چییەوە بێت، پێی وایە کە باشترە سوود لە پەندی پێشینان وەربگرێت و لە بارەی خۆی و ژنەکەیەوە بێت: «میستەر و خاتوو ل. م. بلووم» واتە میستەر لیۆپۆڵد بلووم و خاتوو مۆڵی بلووم. ئینجا بیر لەوە دەکاتەوە کە بەیانییەک لە بازاڕ باندێکی موزیک موزیکی ''سەمای سەعاتەکان''ی ئەمیلکارێ پۆنکیێللی (١٨٣٤-١٨٨٦)یان ژەندووە و ئەم بە گۆڕانی جلوبەرگی سەماکەرەکاندا، کە لەگەڵ موزیکەکەدا سەمایان کردووە، سەری سەعاتەکانی ناو موزیکەکەی بۆ مۆڵی ڕوون کردووەتەوە. بە گشتی لەم کۆتاییەدا بیر لە ڕۆتینێکی گشتیی ژیانی مۆڵی دەکاتەوە، ھەروەھا بیر لەو کاتەش دەکاتەوە کە مۆڵی و بۆیلەن یەکەم جار یەکیان ناسیوە. لە کۆتاییدا نیوەی چیرۆکە «خەڵاتکراو»ەکەی ناو حەفتەنامەکە دەدڕێنێت و خۆی پێ پاک دەکاتەوە و لە ئاودەست دێتە دەرێ. بلووم لەبەر ڕووناکییەکەی باخچەکەدا چاوێک بە پانتۆڵەکەیدا دەخشێنێت تا بزانێت لە ئاودەستەکە پیس بووە یان نا، چونکە نایەوێت جلەکانی بۆ پرسەکە بگۆڕێت، چونکە ھەر لە بەیانییەوە خۆی بۆ پرسەکە ئامادە کردووە و بۆینباخ و پانتۆڵی ڕەشی پۆشیوە. لەم کاتەدا کڵێسای جۆرج، کە لای ماڵیانەوە نزیکە، زەنگی سەعات ٨:٤٥ی بەیانی لێدەدات و ئەڵقەکە بە شەش جار دووبارەبوونەوەی «ھەیھوو» و بیرێکی کورتی بلووم تەواو دەبێت، کە ئەم تەواوکردنە تا ڕادەیەک ھاوتەریبی کۆتایی ئەڵقەی یەکەمی لای ستیفن دێدەلسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=٤. کالیپسۆ|ناونیشان=http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a4-%da%a9%d8%a7%d9%84%db%8c%d9%be%d8%b3%db%86/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=نەوا موکرجی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230114005847/http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a4-%da%a9%d8%a7%d9%84%db%8c%d9%be%d8%b3%db%86/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==== ئەڵقەی پێنجەم: لۆتوسخۆران ==== شوێن: بلووم لە ماڵی خۆیانەوە لە شەقامی ئێکلس بەرەو لەنگەرگای سێر جۆن ڕۆجەرسن دەڕوات کە لای بەری باشووری ڕووباری لیفیی ناوەڕاستی شاری دەبلنە، بەرەو پۆستەخانەکەی شەقامی وێستلاند ڕۆو دەسووڕێتەوە، پاشان بەرەو گەرماوەکەی شەقامی لەینستەر دەگەڕێتەوە – دەبلن کات: ١٦ی حوزەیرانی ١٩٠٤، کاتژمێر ١٠ی بەیانی میستەر بلووم بە لای لەنگەرگای سێر جۆن ڕۆجەرسندا تێدەپەڕێت کە لەوێ کار ھەیە و شتان بار دەکرێن. لەسەر ڕێکەی کوڕ و کچێکی منداڵی ھەژار دەبینێت، کوڕەکە جگەرە دەکێشێت. پاشان بە لای دوکانی گۆڕھەڵکەنێکدا دەڕوات. لەبەر پەنجەرەی دوکانێکی چادا دەوەستێت و بیر دەکاتەوە چا بکڕێت. دەیەوێت بە دزییەوە سەردانی پۆستەخانە بکات، تا بزانێت لە مەرسا کلیفردەوە نامەی بۆ ھاتووە یان نا. پێشتر بلووم لە ڕۆژنامەیەکدا ڕیکلامی کردووە کە «پێویستمان بە خانمێکی تایپێستی زیرەک ھەیە بۆ ھاوکاریکردنی پیاوێک لە کاری وێژەوانیدا» و چل و چوار خانم پەیوەندییان کردووە کە ئەم کارە وەربگرن، مەرسا یەکێکە لەوان و بلوومیش ئەم پەیوەندییەی تا ڕادەیەک خراپ بە کار ھێناوە، ئەگەرچی ھێشتا یەکتریشیان نەدیوە و لەوە ناچێت بلووم حەز بکات یەکتر ببینن. بلووم ناوی خوازراوی «ھێنری فلاوەر» بۆ ئەم پەیوەندییە بە کار دەھێنێت، واتە مەرسا وا دەزانێت بلووم ناوی ھێنرییە. لە ڕامان لە پەنجەرەی دوکانی چاکەوە بیر لە کێڵگەی چا دەکاتەوە لە سیلان و ڕۆژھەڵات کە چۆن لە ساڵێکدا شەش مانگ دەنوون. لەوێوە بیر لە گەرمی و لە دەریای مردوو دەکاتەوە و دواتر بە ناڕوونی بیر لە دەستووری ئەرخەمیدس دەکاتەوە. بلووم ڕۆژنامەیەکی ''فریمانس جۆرنەڵ''ی ئەو ڕۆژەی پێیە کە ڕۆژنامەیەکی ڕۆژانەی دەبلن بووە و بلووم خۆی لەوێ کار دەکات و نوێنەری ڕیکلامسازیی ئەو ڕۆژنامەیە و ڕۆژنامەی ''ذە ئیڤنینگ تەلەگراف''ە. دواجار دەگاتە پۆستەخانەکە و کارتی ھێنری فلاوەر ڕادەست دەکات، نامەیەکی لە مەرساوە بۆ ھاتووە و دەیدرێتێ. ئینجا خۆی بە تەماشاکردنی پۆستەرێکەوە دەخڵافێنێت، کە وێنەی سەربازانی سوپای تێدایە، لەوەوە بیر لە خەزووری دەکاتەوە کە لە سوپادا بووە و ئینجا بیر لە ھەندێک ڕووداوی پەیوەندیدار بە سوپا و دەبلن و شا ئێدواردی حەوتەمی بەریتانیا دەکاتەوە کە ماسۆنییە و ھەرگیز جلی ئاگرکوژێنەرەوە و پۆلیسی نەپۆشیوە. بلووم دەکەوێتەوە ڕێ و لە گیرفانیدا نامەکە دەکاتەوە، شتێکی بە دەرزی پێوە کراوە، وا دەزانێت فۆتۆیە. بەڵام ناسیاوێک دەبینێت بە ناوی مەکۆی، مەکۆی کارگێڕی وێستگەی شەمەندەفەرە و لەگەڵ لاشەدۆزی شاردا کار دەکات و یارمەتیی دەدات، ژنەکەیشی ھەر وەک ژنەکەی میستەر بلووم گۆرانیبێژە، بەڵام بلووم زۆر ڕای لێی نییە و پێی وایە لە ئاستی خاتوو ماریۆن بلووم (مۆڵی)دا نییە. بلووم حەز بەم بینینەی مەکۆی ناکات و دەیەوێت خۆی لێ بدزێتەوە، بەڵام ناتوانێت و مەکۆی دەیگرێت و سڵاوی لێ دەکات و گفتوگۆیەکی ئاسایی ڕوو دەدات و کە سەرنجی جلی پرسەکەی بەری بلووم دەدات دەپرسێت کێ مردووە؟ بلوومیش پێی دەڵێت کە پاتریک دیگنەم مردووە و کاتژمێر ١١ پرسەکەیەتی، کە دەکاتە نزیکەی سەعاتێکی تر. ئینجا مەکۆی دەکەوێتە باسی ئەوەی کە چۆن ھەواڵەکەی زانیوە و پێی ناخۆش بووە. لەم کاتەدا بلووم لەوبەر خۆیانەوە، کە میوانخانەیەکی لێیە، ژن و پیاوێک دەبینێت کە ژنەکە تا ڕادەیەک کەشخە و دەوڵەمەند دیارە، سواری عەرەبانەیەک دەبێت. بلووم خەیاڵی سەرجێیی لەگەڵ ئەم خانمەدا دەکات و مەکۆیش ھەر قسەی بۆ دەکات، بەڵام ترامێکی ناوشار دێتە نێوانیانەوە و بەری دیمەنەکەی لێ دەگرێت و عەرەبانەکەی خانمەکە دەڕوات، بلووم خوازیارە بە لایاندا بڕوات و جارێکی تر خانمەکە ببینێتەوە. لەم کاتەدا خۆی بە ڕۆژنامەکەیەوە سەرقاڵ دەکات و ڕیکلامێکی تێدا دەبینێت. مەکۆی دەیەوێت داوای باوڵێک لە بلووم بکات، کە وا دیارە ئەمە کاری یەکەم جاری نییە کە داوای باوڵ لە خەڵکان دەکات و نایانداتەوە، بلووم یەکسەر باس لەوە دەکات کە خاتوو بلووم کۆنسێرتێکی ھەیە و خۆیان پێویستیان بە باوڵەکەیانە. بە کورتی بلووم باسێکی گەشتە کۆنسێرتەکەی خاتوو ماریۆنی ژنی دەکات. مەکۆی دەیبڕێتەوە و داوا دەکات کە ئەگەر بلووم چوو بۆ پرسەکە، لە لیستی ئامادەبووانی پرسەکەدا ناوی مەکۆی بنووسێت، چونکە خۆی بۆی ناکرێت بچێت بۆ پرسەکە، گوایە لەبەر ئەوەیە کە ئەنگاوتەیەکی خنکان ھەیە کە دەبێت لەگەڵ لاشەدۆزەکەدا بچن بە دەنگیەوە. بەھەرحاڵ، بلووم بەڵێنی پێ دەدات کە وا دەکات و مەکۆی دەڕوات. بلووم دڵنیا نییە لەوەی مەکۆی ڕۆیشتووە و پێی وایە بۆ سیخوڕی دەورەی داوە، بە دزییەوە خۆی دوا دەخات و ھەندێک ڕیکلامی سەر شەقامەکە دەخوێنێتەوە کە ڕیکلام بۆ نمایشێکی شانۆیی دەکات و لەوەوە بیر لە ھەندێک ئەکتەر و شانۆگەری دەکاتەوە، ھەروەھا بیر لە باوکی و ھاملێت و بە تایبەتی دیمەنێکی شانۆگەرییەک دەکاتەوە، کە باوکی وتەکانی ئەو شانۆنامەیەی لە بەر بووە. ئینجا تەماشا دەکات و ئەرخەیان دەبێت کە مەکۆی ڕۆیشتووە. بە دوای پەناگایەکدا دەگەڕێت تا نامەکەی لێ بخوێنێتەوە. بە لای ھەندێک ئەسپدا دەڕوات و بە دەم خۆیەوە گۆرانیی ئۆپێرایەکی مۆتسارت دەبێژێت، کە ھەوای «لا چی دارێم لا مانۆ»یە، دەچێتە شەقامی کەمبەرلاند و تەماشایەکی چواردەوری خۆی دەکات و نامەکەی مەرسا دەخوێنێتەوە. مەرسا باس لەوە دەکات کە بۆ بینینی ھێنری (بلووم) زۆر پەرۆشە و زمانی نامەکە لە ڕووکەشدا ئاساییە، بەڵام واتای ناڕاستەوخۆی ھەیە کە ئاماژەی سەرجێییان تێدایە، یان ھیچ نەبێت بلووم وا دەیخوێنێتەوە. ئینجا بلووم بیر لە سەرجێیی دەکاتەوە لەگەڵیدا و نامەکە دەخاتەوە گیرفانی. بیر لە ئەگەری یەکبینین دەکاتەوە، بەڵام وا دیارە بلووم نایەوێت بیبینێت. بۆی دەردەکەوێت ئەوەی وای زانی فۆتۆتە و بە دەرزی نراوە بە نامەکەوە، گوڵ بووە، نەک فۆتۆ. دەرزییەکەی فڕێ دەدات و بیر لە پەیوەندیی نێوان خانمان و دەرزی دەکاتەوە کە ژنان دەرزییان زۆرە. لە ناوی مەرساشەوە بیرێکی کورت لە مەرسای نێو ''ئینجیل'' دەکاتەوە کە مەرسا و مریەم دوو خوشکی لەعازر بوون و ھاوڕێی عیسا بوون و عیسا سەردانی کردوون. پاشان زەرفی نامەکە دەدڕێنێت و پارچەکانی بەسەر شەقامەکەدا بڵاو دەکاتەوە و بیر لەوە دەکاتەوە ئەگەر ئەوە چەکێکی بانک بووایە ئاوھا بە ئاسانی دەیدڕاند؟ ئینجا بیر لە لۆردی خاوەنی بیرەخانەی گینیس دەکاتەوە کە چەکێکی حەوت ژمارەیی گۆڕیوەتەوە و بیر لە قازانجی بیرە دەکاتەوە. بلووم بە دەم ڕێوە دەگاتە کڵێسایەکی کاسۆلیکی بە ناوی ''ئۆڵ ھالۆس'' و تەماشای ئاگادارینامەکەی بەردەرگاکەی دەکات و لەوەوە بیر لە ھەندێک کاری مژدەبەری بۆ وڵاتی چین و لەوەشەوە بیر لە بودیزم و بودا دەکاتەوە و بەراوردێکی کورتی نێوان بودا و عیسا دەکات. بۆنەی ماس لە کڵێساکەدا دەگێڕرێت و ئەمیش بەشداریی تێدا دەکات و تەماشای چواردەوری خۆی دەکات. لەم سەرنجانەی بلوومەوە تێدەگەین کە بلووم زۆر لە دینی کاسۆلیک نازانێت و زۆر بە سرووتەکانیان ئاشنا نییە. ئینجا سەرنج لە نزا لاتینییەکانی قەشەکە دەدات و ھەوڵ دەدات لێیان تێبگات. نانەڕەقەکەی ماسی کاسۆلیک بە نانی فەتیرەی جووەکان بەراورد دەکات و بە ھەڵە وا بیر دەکاتەوە کە خەڵکان لە ماسی کاسۆلیکدا شەراب دەخۆنەوە و بە سەرخۆشی دێنە دەرەوە، کە ئەمە ڕاست نییە. سەرنج لە زۆربەی کارەکانی قەشە و باوەڕدارەکان دەدات و بۆ ئەو پرسیارن کە داخۆ ئاماژەکانیان چین و لە چی دەچن؟ پرسیاری جۆراوجۆری تریش لە مێشکیدا دەورووژێن. بۆ ساتێک بیر لەوە دەکاتەوە کە لەوانەشە ئێستا مەرسا لەو پەرستگایە بێت. دیسان بیر لە شەراب و پەیوەندییەکەی بە پەیداکردنی پارە و باوەڕەوە دەکاتەوە. سەرنجی ئەوەش دەدات کە بە داخەوە کڵێساکە ھیچ موزیکێک پێشکەش ناکات و لەمەشەوە بیر لە چەند ژەنیارێکی بەناوبانگی دەبلن دەکاتەوە و نمایشێکی مۆڵیی ژنیشی بە بیر دێتەوە کە زۆر نایاب کارێکی موزیکیی جاکینۆ ڕۆسینی (١٧٩٢-١٨٦٨)ی بێژاوە بە ناونیشانی ''ستابات ماتێر''. ئاوھاش بیر لە ھەندێک لە موزیکە نایابەکان و دواتر کاری ڕەبەنگاکانیش دەکاتەوە کە خەساویان لە کۆڕەکانیاندا ڕاگرتووە: واتە منداڵیان بە منداڵی خەساندووە تا کە گەورە بوون دەنگیان گڕ نەبێت و ھەر ئەو ئەدگارە منداڵییانە لە دەنگیاندا بمێنێت، بۆ ئەوەی لە کۆڕی سروودە دینییەکاندا بتوانن شوێنی خانمان بگرنەوە. پاشان قەشەکە دوایین نزاکان دەکات و بلوومیش بیر لە تۆکمەیی ڕێکخراوەیی دینی کاسۆلیک دەکاتەوە، ئینجا قەشەکە دەڕوات و سرووتەکە تەواو دەبێت. بلووم لە کڵێسا دەردەچێت و بەرەو دوکانێکی دەرمانساز دەچێت، لەوێ چاو بە ھەندێک لە شووشەواتەکاندا دەگیڕێت و بیر لە داو و دەرمان دەکاتەوە، پاشان داوای کرێمێک لە دەرمانسازەکە دەکات، کە نزیکەی دوو حەفتە لەوەوبەر بۆ مۆڵیی ژنی داوە بە کرد، ئێستا دانەیەکی نوێی لێ دەوێت و دەرمانسازەکەش پێی دەڵێت دوایی بۆی بێتەوە، ئینجا بلووم پێش دەرچوونی داوای سابوونێکی لیمۆ دەکات و ھەڵیدەگرێت و لە دوکانەکە دەردەچێت. لەسەر شەقامەکە کەسێک دەبینێت بە ناوی بانتەم لایەنس و گفتوگۆیەکی کورت لە نێوانیاندا ڕوو دەدات، لایەنس ڕۆژنامەکە لە بلووم وەردەگرێت و بە دوای ھەواڵی جامی زێڕینی ئەسپسوارییەکەی ئەو ڕۆژەدا دەگەڕێت، چونکە بانتەم لایەنس دەیەوێت گرەو لەسەر ئەسپێک بکات تا پارە بباتەوە، واتە قومار دەکات. لێرەدا بلووم قسەیەک دەکات کە دواتر زۆر لەسەری دەکەوێت: دەیەوێت بانتەم لایەنس بەوە لە کۆڵ خۆی بکاتەوە کە ڕۆژنامەکەی بداتێ و دەڵێت: «دەتوانیت بیبەیت بۆ خۆت» و «خۆم خەریک بوو فڕێی بدەم»، بەڵام ئاماژەی ناڕاستەوخۆی ئەم ڕستەیە، کە لە وەرگێڕانە کوردییەکەیدا زۆر ڕوون دەرناچێت و بلوومیش ھیچ مەبەستێکی ناڕاستەوخۆی لەم قسەیە نییە، دواتر خراپ لێک دەدرێتەوە. ھۆکەش ئەوەیە کە لە نێو ئەو جامە زێڕینەدا ئەسپێک ھەیە بە ناوی «ثرۆئەوەی» کە بە ئینگلی بە واتای «فڕێ بدە» یان «فڕێدەر» دێت و ھەر ئەو ئەسپەشە کە دواتر دەبێتە براوەی جامە زێڕینەکە. بانتەم لایەنس وا ئەو قسەیەی بلووم وەردەگرێت کە بلووم ناڕاستەوخۆ مەبەستی ئەوەیە: «گرەو لەسەر ثرۆئەوەی بکە»، بەڵام نایەوێت ڕاستەوخۆ پێی بڵێت، چونکە بلووم لە ڕۆژنامەیەکدا کار دەکات و دەتوانێت زانیاریی نھێنی لەسەر ئەسپەکان بزانێت، بۆیە نابێت وەھا ڕاستەوخۆ سووسە بداتە خەڵکان کە گرەو لەسەر چ ئەسپێک بکەن و نەکەن. ھەرچۆنێک بێت، بانتەم لایەنس سوپاسی دەکات و ڕۆژنامەکەی بۆ بە جێ دەھێڵێت و دەڕوات. بەڵام بلووم بە ھیچ شێوەیەک نازانێت کە ئەم قسە ئاساییەی کردی دواتر لە ئەڵقەی دوانزەیەمدا چ باجێکی دەبێت. پاشان بلووم بیر لە گرەوی سەر یاری دەکاتەوە و دەگاتە شەقامی لەینستەر کە گەرماوێکی تورکی لەوێ ھەیە. لەوێدا پۆستەری بۆنەیەکی وەرزشیی پاسکیلسواری دەبینێت کە دوانیوەڕۆی ھەمان ڕۆژ لە زانکۆ ساز دەدرێت، بلووم بیر لەوە دەکاتەوە کە ئەو ڕیکلامە زۆر خراپە و دەکرا باشتر کرابا. لەوێوە پیاوێک دەبینێت کە بە «کەڕەناژەن» بیری لێ دەکاتەوە، سڵاوێکی لێ دەکات و ئینجا بیر لەوە دەکاتەوە کەشوھەوا زۆر خۆش و بەھەشتییە و ماڵی ئەوەیە لەم کەشوھەوایەدا یاریی کریکێت بکەیت. بە کورتی بیر لە کریکێت و یەک دوو ڕووداوی ئەم یارییە دەکاتەوە. لە کۆتاییدا دەگاتە گەرماوەکە و خۆی دەشوات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=٥. لۆتوسخۆران|ناونیشان=http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a5-%d9%84%db%86%d8%aa%d9%88%d8%b3%d8%ae%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=نەوا موکرجی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230325190231/http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a5-%d9%84%db%86%d8%aa%d9%88%d8%b3%d8%ae%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Ulysses_(novel)| سەردێڕ=Ulysses (novel)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|کتێب|ڕۆمانەکان|ئیرلەند|دەیەی ١٩٢٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Ulysses (James Joyce)}} [[پۆل:کتێبە ئیرلەندییەکان]] [[پۆل:جەیمز جۆیس]] [[پۆل:ڕۆمانە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە کۆمیک]] 07j5bnruaedvjpybln9rg674dm59k8j 1661033 1661029 2026-09-05T09:18:59Z Amine yousefi 16159 1661033 wikitext text/x-wiki {{Infobox book <!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --> | name = ئولیس | image =JoyceUlysses2.jpg | caption = | author = [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] | language = ئینگلیزی | genre = ڕۆمانی وێژەی ھاوچەرخ | publisher = [[سلڤیا بیچ]] | release_date = ٢ی شوباتی ١٩٢٢ | media_type = پەڕتووکی چاپکراو }} '''ئولیس''' یان '''یوولیسیز''' ({{بە ئینگلیزی| Ulysses}}) [[ڕۆمان]]ێکی نووسەری ئایری [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]]ە کە یەکێکە لە شاکارەکانی وێژەی ھاوچەرخ. ھەموو ڕووداوەکانی ڕۆمانەکە لە نزیکەی نۆزدە کاتژمێردا ڕوو دەدەن. پەڕتووکەکە، سێیەم بەرھەمی بڵاوکراوەی جەیمس جۆیسە، لە چلەم ساڵڕۆژی لەدایکبوونی نووسەرەکەیدا، لە ٢ی شوباتی ١٩٢٢ لە پاریس چاپ کرا. نەوا موکرجی دەستی کردووە بە وەرگێڕانی ئەم ڕۆمانە بۆ کرمانجی ناوەڕاست و بڕیار وایە بە پێنج بەرگ بڵاو بکرێتەوە، لە یادی سەد ساڵەی بڵاوکردنەوەی ڕۆمانەکەدا لە ٢ی ٢٠٢٢دا بەرگی یەکەمەکەی بە [[زمانی کوردی]] بڵاو کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nawa.net/ku/u/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220518085147/http://www.nawa.net/ku/u/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا کاوە نەمر سەرجەمی ڕۆمانەکەی وەرگێڕاوەتە سەر کرمانجی ژووروو و لە ساڵی ٢٠٢٣دا سەرەتا بە بەرگی نەرم و دواتر بە بەرگی ڕەقیش چاپ کرا و بڵاو کرایەوە. وەرگێڕانە کرمانجییەکە بە پیتی لاتینی نووسراوە و هیچ ڕاڤەیەکی لەگەڵدا نییە، بەڵکو تەنها دەقی ڕۆمانەکە خۆیەتی. جۆیس سەرەتا پەڕتووکەکەی وەک کورتەچیرۆکێک نووسیبوو و بڕیار وا بوو بەشێک بێت لە چیرۆکەکانی [[دوبلینەکان|دەبلنییەکان]]. ناوی لێ نابوو ''ڕۆژێک لە ژیانی میستەر بلوم لە ڤییەنا''، بەڵام دواتر ستیفن دێدەلسی ھێنایە ناو کارەکەوە، کە کەسێتیی سەرەکیی ڕۆمانی ''وێنەی ھونەرمەند لە تافی لاویدا''یە. ئولیس وەک وێژەی بەراورد لەسەرە ''ئۆدیسە''ی ھۆمیرۆس داڕێژراوە، ھەروەھا کەسێتیی ستیفن دێدەلسیش زۆر جار لەگەڵ کەسێتیی ھاملێتی کوڕی ناو شانۆنامەی ''ھاملێت''ی شەکسپیر ھاوتەریبە. ئولیس لە پێڕستی [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]]دا، پلەی یەکەمی بە دەست ھێناوە. == گرێچنە == ئەم ڕۆمانە لە ھەژدە ئەڵقە پێکدێت کە بەسەر سێ بەشی سەرەکیدا دابەش کراون، بەشی یەکەم لە سێ ئەڵقە پێکدێت؛ بەشی دووەم لە دوازدە ئەڵقە پێکدێت؛ بەشی سێیەمیش لە سێ ئەڵقە پێکدێت. === بەشی یەکەم: تیلێماخیاد (بەیتی تیلێماخۆس) === ئەم بەشە ڕۆمانی ''ھونەرمەند لە تافی لاویدا'' دەبەستێتەوە بە ''ئولیس''ەوە، لە سێ ئەڵقە پێکھاتووە کە کەسێتیی سەرەکیی ھەر سێ ئەڵقەکە ستیفن دێدەلسە. ==== ئەڵقەی یەکەم: تیلێماخۆس ==== شوێن: قەڵای مارتێللۆ لە ساندیکۆڤ - دەبلن کات: پێنجشەممە، ١٦ی حوزەیرانی ١٩٠٤، کاتژمێر ٨ی بەیانی ''بەک مەڵیگن''، کە خوێندکارێکی پزیشکییە و لە ڕاستیدا ناوی «مەلاخی مەڵیگن»ە و کوڕێکی زیرەک و شبروشێتە و ھەر خەریکی گاڵتەبازییە، بە دەم ڕیشتاشینەوە خۆی خستووەتە ڕۆڵی قەشەیەکەوە کە لە کڵێسادا سرووتی ماس جێبەجێ دەکات. ستیفن دێدەلس، بە نزیکی ھاوتەمەنی مەڵیگنە و مامۆستایەکی کاتیی قوتابخانەیەکی نزیکە لە قەڵاکەوە و «ھونەرمەند»ە، کوڕێکی خەمۆکە و ئەو بەیانییەش خەواڵووە، چونکە شەوی ڕابردوو باش نەنوستووە و بیر لەوە دەکاتەوە کۆتایی بە ھاوڕێیەتیی خۆی و مەڵیگن بھێنێت. میوانێکی مەڵیگن شەو لەگەڵیاندا بووە، کوڕێکی ئینگلییە و «لە ئۆکسفۆردەوە ھاتووە» و ناوی «ھاینس»ە، شەو خەونی بە پڵنگێکی ڕەشەوە دیوە، بە دەم خەوەوە ویستوویەتی لە ڕاستیدا تەقە لە پڵنگەکەی ناو خەونی بکات. ھەر ئەم ڕووداوەشە کە وای کردووە ستیفن باش نەنوێت، چونکە لە ترسدا «تۆقیوە». سەرەتا لە سەربانی قەڵاکە گفتوگۆیەکی ناخۆش لە نێوان مەڵیگن و دێدەلسدا ڕوو دەدات، کەمتر لە ساڵێک لەوەوبەر ستیفن دایکی مردووە، بەک مەڵیگن پێی وتووە: «دایکی تۆپیوە» و ستیفن لە دڵی دەرنەچووە و بە بێڕێزیی داناوە. کە ستیفن دواجار ئەمە بۆ مەڵیگن ئاشکرا دەکات کە ھێشتا ئەم قسەیەی لە دڵ دەرنەچووە، مەڵیگن بەوە بەرپەرچی دەداتەوە کە ستیفن خۆی دواھەمین خۆزگەکانی دایکی پێشێل کردووە، کە دایکی لە سەرەمەرگدا داوای لە ستیفن کردووە نزای بۆ بکات و کڕنۆش ببات، بەڵام ستیفن نەیکردووە. ھەروەھا بەوە تۆمەتباری دەکات کە ستیفن «دایکی خۆی کوشتووە». پاشان مەڵیگن دەچێتە خوارەوەی قەڵاکە، کە ژوورێکی لێیە. ستیفن لە سەربان بە تەنیا دەکەوێتەوە یادی دایکی کە بە نەخۆشییەکی وەک شێرپەنجە مردووە، نەک ئەو کوشتبێتی، یادی دایکی ئەو بە جێ ناھێڵێت و ستیفنیش لە ناخیدا خوازیارە یادی دایکی دەستی لێ ھەڵبگرێت و «بھێڵێت بژی» و ستیفن «لە گریانی گیانی خۆیدا» نوقم بووە، دواجار بۆ خواردنی نانی بەیانی دەچێتە خوارەوە بۆ لای مەڵیگن و ھاینس. لە خوارەوە لەناو قەڵاکە ژنێکی ئایری دێت و شیریان بۆ دەھێنێت و ھەرسێکیان پێکەوە، جگە لە ژنەکە، نانی بەیانی دەخۆن. مەڵیگن لە بری خۆی و ھاینس بڕیار دەدات کە پێش ئەوەی بچن بە ھەر لایەکدا، دەبێت لە ئاوەکەی ڕۆخەکەدا مەلە بکەن، بەڵام ستیفن، کە دەبێت بچێت بۆ قوتابخانە، لەگەڵیاندا مەلە ناکات. بڕیار وایە ھەر ئەو ڕۆژە ستیفن لە قوتابخانە مووچە وەربگرێت، کە مەڵیگن پێی دەڵێت: «شاباشەکەی قوتابخانە». دەچنە دەرەوەی قەڵاکە بۆ لای گوێئاوەکە، مەڵیگن لە گاڵتەکردنی خۆی بەردەوام دەبێت، ستیفن و ھاینس بە دەم [[جگەرەکێشان]]ێکەوە گفتوگۆیەکی کورت سەبارەت بە دین و مێژوو و شانۆنامەی ھاملێتی شەکسپیر دەکەن، بەڵام ناچنە ھیچ قووڵایییەکی گفتوگۆوە. لە دوورەوە دوو پیاو گفتوگۆ لەسەر دەرکەوتنی لاشەی مردووی پیاوێک دەکەن کە نۆ ڕۆژە خنکاوە. پاشان مەڵیگن لەگەڵ ھاوڕێیەکیدا دەچێتە ئاوەکەوە و ستیفنیش بە جێیان دەھێڵێت و دەچێت بۆ قوتابخانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=١. تیلێماخۆس|ناونیشان=http://www.nawa.net/ku/u/%D9%A1-%D8%AA%DB%8C%D9%84%DB%8E%D9%85%D8%A7%D8%AE%DB%86%D8%B3/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=نەوا موکرجی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205004602/http://www.nawa.net/ku/u/%D9%A1-%D8%AA%DB%8C%D9%84%DB%8E%D9%85%D8%A7%D8%AE%DB%86%D8%B3/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==== ئەڵقەی دووەم: نێستۆر ==== شوێن: قوتابخانەیەکی تایبەتی کوڕان لە دالکی – دەبلن کات: پێنجشەممە، ١٦ی حوزەیرانی ١٩٠٤، کاتژمێر ١٠ی بەیانی ستیفن لە قوتابخانە وانەی ''کلاسیک'' بە قوتابییەکانی دەڵێتەوە، وانەکە لە بارەی پیرۆس (٣١٨–٢٨٢پ. ز) و جەنگەکانییەوەیە، لە قوتابییەک دەپرسێتەوە کە ئەو نازانێت پیرۆس تەنانەت چییە، نەک کێیە، پێی وایە پیرۆس لەنگەرگایە! قوتابییەکانی تر پێی پێدەکەنن. ستیفن لەم پێوابوونەی قوتابییەکەیەوە خەیاڵی دەڕوات بۆ سەرمەستیی ئەمشەوی مەڵیگن و ھاینس، پێی وایە مەڵیگن گاڵتەبازێکە لە دەرباری سەروەرەکەیدا، کە ھاینسە و ھاوکات دەوڵەتی ئیمپریالیی بەریتانیایە. لەوێوە دەچێتەوە ناو مێژوو و بیر لە تیۆرییەکی ئەریستۆ دەکاتەوە لە بارەی شیان و بەئامانجگەیشتنەوە. لە پەڕتووکی خوێندنەکەدا دەچنە سەر ھۆنراوەیەکی جۆن میڵتن، کە ستیفن بێئاگایانە و بێباکانە لێیان دەپرسێتەوە. قوتابییەک ھۆنراوەکەی میڵتن ئەزبەر دەڵێتەوە، دەچێتەوە سەر وردەکاریی تیۆریی شیان و بەئامانجگەیشتنی ئەریستۆ، پاشان ئەو سەردەمەی بیر دێتەوە کە خۆی لە پاریس ژیاوە. دواتر ستیفن مەتەڵێک لە قوتابییەکانی دەپرسێت، کەس وەڵامەکەی نازانێت. کاتی وانە تەواو دەبێت، قوتابییەکان یاریی ھۆکییان ھەیە، کە یارییەکی ئینگلییە و ئایری نییە، یارییە ئایرییەکە پێی دەڵێن ''ھەرلینگ''، بەڵام قوتابییەکان ئەو یارییە ناکەن. یەکێک لە قوتابییەکان ناڕوات، کوڕێکی ناشرین و لاوازە، ناوی ''سارجنت''ە، ئەم قوتابییە لە نووسینەوەی وانەکانیدا دواکەوتووە، بەڕێوەبەری قوتابخانەکە، کە ناوی ''میستەر دیسی''یە، پێی وتووە کە بە یارمەتیی مامۆستا ستیفن وانەکانی بنووسێتەوە، وا دیارە وانەی بیرکارییە، چونکە لەسەر ناونیشانەکەی نووسراوە «ھاوکێشە» کە بە ئینگلی دەبێتە ''سەم sum''، ستیفن ئەم وشەیە بە لاتینی دەخوێنێتەوە کە بە ''سوم'' دەخوێنرێتەوە، واتە ''من''. لەوێوە دەچێتەوە سەر بیرکردنەوە لە ژیانی خۆی و دایکی، ئینجا بیر لە دایکی سارجنت و خۆشەویستیی دایک دەکاتەوە. ستیفن یارمەتیی سارجنت دەدات ڕاھێنانەکانی تەواو بکات. ھێمای سەر دەفتەرەکەی سارجنت ستیفن دەخاتە بیری [[ئیبن ڕوشد]] و موسای کوڕی مەیموون، لەوێشەوە دەچێتە بیری تێڕوانینەکانی جۆردانۆ بروونۆ (١٥٤٨–١٦٠٠). پاشان سارجنت نووسینەوەکەی تەواو دەکات و دەچێتە لای ھاوڕێکانی کە یاری دەکەن. ستیفن کەمێک بە دیار قوتابییەکانەوە دەوەستێت کە لە گۆڕەپانی قوتابخانەکە خەریکن دەست بە یاری دەکەن، ئەوان ھەرایەکی زۆریان ناوەتەوە و بەڕێوەبەری قوتابخانەکە ھەوڵ دەدات ڕێکیان بخات، داوا لە ستیفن دەکات لە نووسینگەکەی چاوەڕێی بکات. ستیفن لە نووسینگەکەی میستەر دیسیدا بە تەنیا چاوەڕێ دەکات، پاشان میستەر دیسی دێت و سەرەتا مووچەکەی ستیفن دەدات، کەچی ستیفن ھەر بێ ژماردن و بێباکانە ھەموو پارەکە دەخاتە گیرفانیەوە، ئەم ڕەفتارە بێباکانەیەی ستیفن وا دەکات میستەر دیسی ئامۆژگاریی ستیفن بکات کە کەمێک دەست بە پارەوە بگرێت. پاشان باسی ئەوە دەکات کە شانازیی ئینگلی ئەوەیە کە پێی وایە ھەرگیز ھیچ پارەیەکی قەرز نەکردووە! بەڵام ستیفن پێی وا بووە کە شانازیی بەریتانی ئەوەیە کە پێی وایە خۆر لەسەر ئیمپراتۆرییەتەکەی ھەرگیز ئاوا نابێت. میستەر دیسی پێی وایە ئەم قسانە ھەڵەن و بۆی ڕاست دەکاتەوە، بەڵام قسەکانی دیسی خۆی ھەڵەن. ئینجا دێنەوە سەر باسی پارە و پاشەکەوتکردن، ستیفن بیر لەو کەسانە دەکاتەوە کە قەرزاریانە. ئینجا دەچنە سەر ھەندێک باسی جۆراوجۆری مێژووی ئایرلاند. میستەر دیسی نامەیەکی ھەیە سەبارەت بە نەخۆشیی تەبەق، کە نەخۆشییەکی ئاژەڵانە، دەیەوێت بینووسێت و لەبەرئەوەی دەزانێت کە ستیفن خەڵک لە ڕۆژنامەکان دەناسێت، داوا دەکات یارمەتیی بدات تا بۆی بڵاو بکەنەوە. میستەر دیسی پێی وایە چارەی نەخۆشیی تەبەق کراوە و لە ئایرلاند واگرەی ئاژەڵ بە ڕێوەیە و پێویستە مەڕوماڵات و وڵاخی ئایرلاند لە دەست ئەم نەخۆشییە ڕزگار بکرێن. بۆیە داوا لە ستیفن دەکات کەمێک دابنیشێت تا ئەو نامەکەی دەنووسێت. ستیفن وا دەکات و لەم ماوە بێدەنگەدا سەرنجی ئەو تابلۆیانە دەدات کە بە ژوورەکەدا ھەڵواسراون، وێنەی پێشبڕکێی ئەسپسواری ھەڵواسراوە، لەوەوە دەکەوێتە بیری سەردەمێک کە لەگەڵ ھاوڕێیەکیدا بە ناوی کرانلی، کە لە ڕۆمانی ڕابردوودا زیاتر دەیناسین، پێکەوە چوون بۆ پێشبڕکێی ئەسپسواری. قوتابییە مناڵەکان کە لە گۆڕەپانەکەوە یاری دەکەن، گۆڵ دەکەن و فیکە لێدەدەن. میستەر دیسی نووسینی نامەکە تەواو دەکات و دەیداتە دەست ستیفن، ستیفن بە خێرایی دەیخوێنێتەوە. ھەرگیز نازانین ھەموو ئەوەی لەم نامەیەدا نووسراوە چییە، بەڵکو تەنھا لە ڕێی وشەی پچڕپچڕەوە دەزانین نامەکە لە بارەی چییەوەیە. میستەر دیسی باس لەوە دەکات کە جووەکان خەریکە بەریتانیا داگیر دەکەن، پێی وایە ئابووری و ڕۆژنامەگەری لەژێر ڕکێفی جووەکاندایە و دەیەوێت دژایەتییان بکات. ستیفن گفتوگۆیەکی نابەدڵانەی کورتی لەگەڵدا دەکات، بەڵام دواتر دەکەوێتە یادی بۆرسەی پاریس و شێوەی پارەپەیداکردنی بۆرسەچییەکانەوە. دواجار ستیفن لەسەر مێژوو یەکێک لە بەناوبانگترین و کاریگەرترین وتەکانی ڕۆمانەکە دەڵێت، کە دەڵێت: «مێژوو مۆتەکەیەکە کە دەمەوێت لێی ڕابم». میستەر دیسی لەمەوە دێتە سەر باسی خودا و ئامانج لە دونیا. ئینجا باس لە دین و مێژووی ئایرلاند و گریک دەکات، ئۆباڵی خراپەکارییەکان دەخاتە ئەستۆی ژن. دواتریش میستەر دیسی دەگاتە ئەو دەرئەنجامەی کە پێی وایە ستیفن زۆر لە قوتابخانەکە نامێنێتەوە، چونکە ستیفن بۆ ئەوە دروست نەبووە ببێت بە مامۆستا. ستیفن نامەکەی میستەر دیسی وەردەگرێت و لە خزمەتی مەرەخەس دەبێت، خەریکە دەگاتە دەرەوەی قوتابخانەکە، میستەر دیسی بە ڕاکردن بە دوایدا دێت و پێی دەڵێت کە ئایرلاند شانازیی ئەوەی بەردەکەوێت کە ھەرگیز جووەکانی نەچەوساندووەتەوە، چونکە ئایرلاند ھەرگیز ڕێی نەداوە جوو بێتە وڵاتەکەیانەوە! کە ئەم قسەیەشی ھەر ھەڵەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=٢. نێستۆر|ناونیشان=http://www.nawa.net/ku/u/%D9%A2-%D9%86%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%86%D8%B1/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=نەوا موکرجی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205003519/http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a2-%d9%86%db%8e%d8%b3%d8%aa%db%86%d8%b1/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==== ئەڵقەی سێیەم: پڕۆتیوس ==== شوێن: گوێئاوی ساندیماونت – دەبلن کات: پێنجشەممە، ١٦ی حوزەیرانی ١٩٠٤، کاتژمێر ١١ی بەیانی بەشی زۆری ئەم ئەڵقەیە لە شەپۆلی ھۆشی ستیفن پێکھاتووە، واتە گێڕانەوە دەچێتە ناو مێشکی ستیفنەوە و بیرەکانی دەردەخات. مەڵیگن لە کۆتایی ئەڵقەی یەکەمدا داینا کاتژمێر دوانزە و نیو لە مەیخانەی ذە شیپ لەگەڵ ستیفن یەک ببینن و ستیفن پارەی خواردنەوەیان بۆ بدات، بۆیە لەم ئەڵقەیەدا ستیفن بە پێ دەگەڕێت تا کات بە ڕێ بکات و بە دەم گەڕانەوە بیر دەکاتەوە. سەرەتا ستیفن بیر لە تیۆریی ڕەنگ و بینین لای ئەریستۆتالیس دەکاتەوە و بە تێڕوانینی یاکۆب بۆھمە و جۆرج بێرکەلی بەراوردی دەکات. پاشان ھەوڵ دەدات بە چاونووقاوی بە گوێئاوەکەی ساندیماونتدا بڕوات. ساندیماونت ناوچەیەکی پاڵشاری دەبلنە. دوو خانم دەبینێت بۆ لای گوێئاوەکە دادەبەزن، یەکێکیان مامانی خوشکێکی ستیفن بووە و ستیفنیش لەوەوە بیر لە مناڵبوون و ئافراندن و [[ئادەم و حەوا]] و ھاتنی خۆی بۆ دونیا دەکاتەوە. ماڵی خاڵی ستیفن، کە خاڵی ناوی ''ڕیچی گولدینگ''ە، ھەر لە ناوچەی ساندیماونتە و ستیفن لێوەی نزیکە، بیر دەکاتەوە ئایا سەرێک لە ماڵی خاڵی بدات یان نا، ئەم سەردانە لە خەیاڵی خۆیدا وێنا دەکات، وێنای ناو ماڵی خاڵی و قسەکانی خاڵی دەکات. خاڵی ستیفن ھەوادارێکی سەرسەختی ئۆپێرای ''شایەرەکە'' (''ئیل ترۆڤاتۆرێ Il Trovatore'')ی جیوزێپپێ ڤێردییە، بە تایبەتی یەکەم ھەوای ئۆپێراکە کە ناوی ''ئاللێرتا''یە، ستیفنیش ھەر بە دەم ڕێوە ئاوازی ئەم ھەوایە بە فیکە دەردەکاتەوە. دەیان شتی جۆراوجۆری مێژوویی و دینی دێنە خەیاڵی ستیفن، پاشان بیر لە ژیانی ڕابردووی خۆی دەکاتەوە کە لە پاریس چەند بێپارە بووە و خەریکی خوێندنەوەی پەڕتووک بووە. بیر لەوە دەکاتەوە ڕۆژێک لە ڕۆژان ویستوویەتی پەڕتووکانێک بنووسێت و تەنھا پیتێک ناونیشانیان بن و بیاننێرێت بۆ گەورەترین پەڕتووکخانەکانی جیھان. دواجار بۆی دەردەکەوێت کە ئەوەندە ڕۆ چووەتە بیرکردنەوەوە کە ماڵی خاڵی تێپەڕاندووە و سەردانیان ناکات. ستیفن دەکەوێتەوە ڕێ و بیرکردنەوەی تر لە پاریس کە ئەو کاتە پیاوێکی لەوێ دیوە بە ناوی ''کێڤن ئیگن''ەوە و کوڕێکی ھەبووە ناوی ''پاتریک'' بووە. کێڤن ئیگن پێشتر خەباتگێڕێکی ئایری بووە و ئەو کاتەی ستیفن لە پاریس دیویەتی لە چاپخانەدا کاری کردووە. کێڤن ئیگن ڕۆژێک لە ڕۆژان لە سەردەمی خەباتگێڕیدا لەسەر ئەوەی گوایە دەستی لە ڕزگارکردنی چەند ھاوخەباتێکی خۆیدا ھەبووە لە بەندیخانە، خۆی دەستبەسەر کراوە. ئینجا ھاوخەباتەکانی ھەوڵیان داوە لە بەندیخانە ڕزگاری بکەن بەوەی بەرمیلێک بارووتیان لە ژێرزەمینی بەندیخانەکەدا تەقاندووەتەوە، بەڵام ھەوڵەکەیان سەری نەگرتووە. پاشان ستیفن سەرلەنوێ بیر لە ڕادەی ھەژاریی خۆی دەکاتەوە لە پاریس کە ئەگەر دایکی لە ئایرلاندەوە پارەی بۆ ڕەوانە نەکردایە لە برسدا دەمرد؛ بیر لە ڕووداوێک دەکاتەوە کە دەرگاوانێک دەرگای پۆستەخانەکەی بەسەریدا داخستووە و پارە ڕەوانەکراوەکەی دایکیی لەو ڕۆژەدا وەرنەگرتووە. پاشان بیر لە نادادیی پاریس دەکاتەوە کە ناچار بووە بلیتی شوێنان ھەڵبگرێت تا ببێت بە بەڵگەی ئەوەی لە شوێنی تاوان نەبووە، نەکا ڕۆژێک تۆمەتێکی بخەنە پاڵ و تاوانێکی بە سەردا ساغ بکەنەوە کە ئەم دەستی تێیدا نەبووە! ئینجا بیر لەوە دەکاتەوە کاتێک گەڕاوەتەوە بۆ ئایرلاند بۆ ئەوەی پارە نەدات بە بارھەڵگری لەنگەرگاکە، کە کرێکەی سێ پنس بووە، وا خۆی پیشان داوە کە فەڕەنسییە و زمانی ئینگلی و ئایری تێناگات. بیر لەو بروسکەیە دەکاتەوە کە باوکی بۆی ناردووە تا بگەڕێتەوە ئایرلاند، چونکە دایکی لە سەرەمەرگدا بووە، ھەر بەو ھۆیەشەوە بووە کە پاریس و خوێندنی پزیشکیی بە جێ ھێشتووە و گەڕاوەتەوە دەبلن. ستیفن ھەر بەردەوام بە ڕێوەیە، دەکەوێتەوە بیری پاریس و کێڤن ئیگن و یەکبینینەکەیان و بیر لەو و لە بارووت دەکاتەوە. لەوێشەوە بیر لە مێژووی ئایرلاند و خەباتە جۆراوجۆرەکانی دەکاتەوە. لە دوورەوە سەگێک دەبینێت. بەردەوام بیر لە ڕۆژگارێکی ڕابردووی ئایرلاند و دواتر لە ئاو و ئەو پیاوە دەکاتەوە کە نۆ ڕۆژە خنکاوە و لە ئەڵقەی یەکەمەوە چەند کەسێک خۆیان بۆ ئامادە کردبوو ئەمڕۆ لاشەکەی دەربکەوێت. ژن و پیاوێک لە دوورەوە دەبینێت، وا دیارە قەرەجن و ڕاوی قاقلەی کەنار ئاوەکان دەکەن، دەردەکەوێت سەگەکەش ھی ئەوانە و ناوی ''تاتەرز''ە. تاتەرز کەلاکی سەگێکی دیوە و لێوەی نزیک بووەتەوە و بە دەوریدا دێت و دەچێت، بەڵام خاوەنەکەی تاتەرز بە ھاوار بانگی دەکاتەوە و کە دەگەڕێتەوە لای شەقێکی تێ ھەڵدەدات. ستیفن دەکەوێتە بیرکردنەوە لە ژیانی قەرەج و زمانی تایبەتی قسەکردن و گۆرانی و ھۆنراوەکانیان. پاشان بیر لە ھۆنراوەیەک دەکاتەوە کە خۆی دەیەوێت بینووسێت. دادەنیشێت و تێبینییەک لەسەر بەردێک دەنووسێتەوە و پەڕەی نامەکەی میستەر دیسیش دەردەھێنێت و سووچێکی لێ دەدڕێنێت تا مسۆدەی ھۆنراوەکەی خۆیی لەسەر بنووسێت. دیسان دەکەوێتەوە بیری جۆراوجۆر. پاشان سەرنجی ئاوی کەنداوەکە دەدات کە گیا و ڕووەک لە ژێریدا بە سستی دەجووڵێنەوە و بیری بە لای شتی جۆراوجۆردا دەڕواتەوە، تا بیر لە گۆڕانکاری دەکاتەوە، کە ھەموو شتێک بەردەوام لە گۆڕاندایە. دواتر لەسەر بەردەکە ھەڵدەستێت و کەشتییەک لە دوورەوە دەبینێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=٣. پڕۆتیوس|ناونیشان=http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a3-%d9%be%da%95%db%86%d8%aa%db%8c%d9%88%d8%b3/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=نەوا موکرجی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221223075658/http://www.nawa.net/ku/u/%D9%A3-%D9%BE%DA%95%DB%86%D8%AA%DB%8C%D9%88%D8%B3/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === بەشی دووەم: ئۆدیسیا === ئەم بەشە لە دوانزە ئەڵقە پێکھاتووە، سێ ئەڵقەی یەکەمی ئەم بەشە، واتە ئەڵقەی چوارەم و پێنجەم و شەشەم بە نزیکی لەگەڵ سێ ئەڵقەی یەکەمی ڕۆمانەکەدا ھاوتەریبن. کەسێتیی سەرەکیی سێ ئەڵقەی یەکەمی ئەم بەشە میستەر لیۆپۆڵد بلووم-ە، پاشان لە ئەڵقەی حەوتەمەوە پەرەی زیاتر بە چیرۆکەکە دەدرێت و بلووم و دێدەلس لە شوێنی جیاوازدا دەبینین. ==== ئەڵقەی چوارەم: کالیپسۆ ==== شوێن: ماڵی میستەر بلووم بە ناونیشانی ٧ی شەقامی ئێکلس – دەبلن؛ دواتر بلووم دەردەچێت و لە گۆشتفرۆشێکی نزیک ماڵی خۆیان گورچیلەی بەراز دەکڕێت و دەگەڕێتەوە ماڵەوە. کات: پێنجشەممە، ١٦ی حوزەیرانی ١٩٠٤، کاتژمێر ٨ی بەیانی. لە پاش نزیکەی چل لاپەڕە لە چاپە ئینگلییەکەی ھانس واڵتەر گابڵەر، بۆ یەکەم جار کەسێتییە ھەرە سەرەکییەکەی ڕۆمانی ''ئولیس'' دەبینین و دەناسین، کە پیاوێکی ٣٨ ساڵ (و مانگێک)ە بە ناوی ''لیۆپۆڵد بلووم''، کە زۆبەی کات لە ڕۆمانەکەدا ھەر بە ''میستەر بلووم'' و ''بلووم'' ناو دەھێنرێت و ژنەکەیشی بە ''پۆڵدی'' بانگی دەکات. جۆیس یەکەم پەرەگرافی ئەم ئەڵقەیەی تەرخان کردووە بۆ پەسنێکی گشتیی میستەر لیۆپۆڵد بلووم، کە لە وەرگێڕانە کوردییەکەدا بەم شێوەیەیە:<blockquote>میستەر لیۆپۆڵد بلووم بە تامەزرۆییەوە ئەندامەکانی ناوەوەی ئاژەڵ و باڵندەی دەخوارد. حەزی لە شۆربای خەستی ھەناو و سیقەتۆرەی گوێزی و دڵێکی ئاخنراوی برژاو و توێژاڵەجگەری سوورکراوە لەگەڵ وردەتوێناندا و گەرای سوورکراوەی ماگادۆس بوو. لە ھەموویان زیاتر، حەزی لە گورچیلەی برژاوی مەڕ بوو کە تامێکی چاکی میزی کەمێک بۆندەرکردووی بە مەڵاشووی دەبەخشی.</blockquote>ھەر لەم پەسنەوە دەزانین کە میستەر بلووم پاڵەوان نییە و کەسێتییەکی زۆر ئاساییە، تەنانەت زۆر جار لە خوار ئاستی ئاساییشەوەیە، بۆ نموونە کە دەڵێت: بلووم «حەزی لە گورچیلەی برژاوی مەڕ بوو کە تامێکی چاکی میزی کەمێک بۆندەرکردووی بە مەڵاشووی دەبەخشی». جۆیس خۆیشی ئەمەی بە وتەی خۆی پشتڕاست کردووەتەوە، ڕیچارد ئێڵمان لە لاپەڕە ٥ی پەڕتووکی ''جەیمس جۆیس'' (چاپخانەی [[زانکۆی ئۆکسفۆرد]] [١٩٨٢])ی خۆیدا دەڵێت:<blockquote>ڕەخنەگرە ماڕکسییەکان ھوروژمی ھێرشیان بۆ سەر جۆیس برد، جۆیسیش بە ھێواشی بە یوجین جۆلاسی ھاوڕێی وت: «نازانم بۆچی ھێرشیان کردووەتە سەرم. ھیچ کەسێک لە ھیچ کامێک لە پەڕتووکەکانمدا نرخی لە ھەزار پاوەن زیاتر نییە!»</blockquote>پاشان گێرانەوەی ئەڵقەی چوارەم دەچێتە سەر موبەقەکەی ماڵی میستەر بلووم، کە شمەکی بەرچایی بۆ خۆی و ژنەکەی ئامادە دەکات. ژنەکەی بلووم ناوی خاتوو ماریۆن بلووم-ە و میستەر بلووم بە «مۆڵی» ناوی دەبات و گۆرانیبێژی ئۆپێرایە و تا ڕادەیەک سەرکەوتوو و بەناوبانگە. ماڵی بلووم پشیلەیەکیان ھەیە، کە ڕەشە و خاڵێکی سپی، بە ھێندەی قۆپچەیەک لەسەر کلکی ھەیە، ناوی نییە و پێی دەڵێن «پشەکە»، بە دەوری قاچێکی مێزی موبەقەکەدا ھەڵدەکوڕمێت و بلوومیش شیری بۆ دادەنێت بیخوات. لەم ڕۆمانەدا تەنانەت پشیلەش دەدوێت و دەڵێت: «مکگنیاو!» و «مرکگنیاو!» و «گوڕڕڕ». میستەر بلووم کەمێک لە پشیلەکە ڕادەمێنێت و بیر لە تێگەیشتنی پشیلە و ھەندێک ڕەفتاریان دەکاتەوە. بلووم بیر لەوە دەکاتەوە بۆ نانی بەیانی چی بخوات، ھەندێک بژاردە تاووتوێ دەکات، دواجار بڕیار دەدات بچێت لە دوکانی گۆشتفرۆشێک بە ناوی ''دلوگاس'' گورچیلەی بەراز بکڕێت و بیخوات. ئینجا بەسەر قادرمەکاندا دەچێتە سەرەوە تا ژنەکەی ئاگادار بکاتەوە لەوەی دەڕوات و پرسیارێکی لێ بکات داخۆ ھیچی ناوێت، لە پشت دەرگای ژووری نوستنەکەیانەوە بە ھێواشی مۆڵی ئاگادار دەکاتەوە کە دەچێتە دەرەوە، بۆی دەردەکەوێت کە مۆڵی ھێشتا لە خەو ھەڵنەستاوە و تەنھا «منگ»ێک دەکات، کە لە وتەکانی پشیلەکە دەچێت! مۆڵی لەگەڵ ئەم منگەیەدا دەجووڵێت و ئەڵقە مسە شلەکانی چەرپاکەی دەزرنگێنەوە. ئینجا بلووم بیر لە ژیانی ڕابردووی مۆڵی دەکاتەوە کە کچی پیاوێکی سەرباز بووە بە ناوی ''بڕایەن کووپەر تویدی'' و دایکی ناوی لاریدۆ بووە، مۆڵی لە جەبەلتاڕیق لە دایک بووە و شتێک ئیسپانیی کەمی زانیوە و ھاتووە بۆ دەبلن و ئێستا ئەو ئیسپانییەی لە بیر چووەتەوە. مۆڵی لە ٨ی ئەیلوولی ١٨٧٠ لە دایک بووە و نزیکەی چوار ساڵ و چوار مانگ لە بلووم مناڵترە و لە ئێستای ڕۆمانەکەدا تەمەنی ٣٣ ساڵ (و نۆ مانگ)ە. بلووم شەبقەکەی لە سەر دەکات، کە لە ناوەوەی نووسراوە «شەب ھەرە باشەکانی پلاستۆ» و پیتەکانی «قە» تیایدا کاڵ بووەتەوە (شەبقە ھەرە باشەکانی پلاستۆ)، لە پشت ئەم نووسراوەی ناو سەروپێچی شەبقەکەیەوە کارتێک ھەیە، کە ناوی خوازراوی میستەر بلوومی لەسەرە، دواتر ئەمە زیاتر ڕوون دەبێتەوە کە بلووم بە دزییەوە ناوی لە خۆی ناوە ''ھێنری فلاوەر'' و بەم ناوەوە لەگەڵ خانمێکی نەناسراو بە ناوی ''مەرسا کڵیفرد'' نامە ئاڵوگۆڕ دەکات. بلووم کلیلی ماڵەوەی لە بیر دەچێت و ناچار دەرگای دەرەوە داناخات و تەنھا پێوەی دەدات و بە شەقامەکانی نزیک ماڵی خۆیاندا دەڕوات. بلووم بە گشتی زانینخوازییەکی بۆ زانست ھەیە، زۆر جار لە مێشکی خۆیدا و بە شەپۆلی ھۆش دەیەوێت لێکدانەوەی زانستی بۆ ڕووداوەکان و دیاردەکانی چواردەوری بکات. بیرێکی زۆر تیژ و باشیشی بۆ ژماردنی پارە و لێکدانەوەی قازانج و مایە ھەیە، کە بە درێژایی ڕۆمانەکە چەندین جار گوێمان لە دەنگی مێشکی دەبێت کە قازانج و زیان و مایەی زۆر کار لێکدەداتەوە. بە گشتی کەسێکە دەست بە پارەوە دەگرێت و دەستبڵاو نییە، دواتریش لە ئەڵقەی شەشەمدا بۆمان دەردەکەوێت بۆ کاری چاک و یارمەتیدانی ھەژاران کەمتەرخەم نییە و بەپەلەیە. یەکێکی تر لە تایبەتمەندییەکانی بلووم ئەوەیە زۆر گۆرانیی باخچەی ساوایان و منداڵان دەزانێت و زۆر جار دێڕێک یان وشەیەک دەخاتە نێو گۆرانیی منداڵانەوە. بلووم بە دەم ڕێوە بیر لە شتی جیاواز دەکاتەوە، وەک: تویدیی خەزووری؛ توانای ڕەنگی ڕەش لە گەڕانەوە و شکاندنەوەی گەرمی؛ نان و کولێرە و شتی تریش. پاشان بەم بیرانەوە لە خەیاڵیدا دەچێتە جێیەک لە خۆرھەڵات و بیر لە شێوازی ژیانی خەڵکی خۆرھەڵات دەکاتەوە کە مەلایەک بەرماڵێکی پێیە و دایکێک لە بەردەرگای ماڵی خۆیەوە منداڵەکانی بانگ دەکاتەوە و دەنگی [[سەنتوور]] دێت. بەڵام ھەر زوو دەردەکەوێت کە بلووم ئەم وێنانەی لە خوێندنەوەی پەڕتووکەوە ھێناوە و خۆی ئەزموونی چوونە خۆرھەڵاتی نییە. یەکێک لەو پەڕتووکانەی بلووم ئەم وێنانەی لێوە ھێناوە ناوی ''بە شوێن ڕێی خۆردا-''یە. پاشان بیر لە نموونەیەک لە ڕەوانبژیی ئاڕثەر گریفیث (١٨٧٢-١٩٢٢) دەکاتەوە، گریفیث نیشتمانپەروەرێکی ئایری بوو و ھەوڵی بۆ بەدەستھێنانی حوکمی سەربەخۆیی ئایرلاند داوە. بە بەر دوکانی پیاوێکدا دەڕوات بە ناوی لاری ئۆڕورک، پیاوێکی کەچەڵە، ئینجا بیر لە قازانج و مایەی ئەم پیاوە دەکاتەوە، پاشان بیر لە سایمن دێدەلسی باوکی ستیفن دێدەلس دەکاتەوە، کە پیاوێکی جەفەنگییە و وەک خۆی لاسایی ئەم میستەر لارییە دەکاتەوە. بیر لەوە دەکاتەوە گفتوگۆیەکی لەگەڵدا ساز بکات و چاکوچۆنییەکی لەگەڵدا بکات، بلووم وێنا دەکات ئێستا لاری باسی جەنگی نێوان ژاپۆن و ڕوسیا دەکات و پێی وایە کە «ڕوسییەکان لای ژاپۆنییەکان تەنھا بەرچاییەکی کاتژمێر ھەشتی بەیانین». بلووم بیر دەکاتەوە شتێک لە بارەی پرسەیەکەوە بڵێت کە خۆی ئامادە کردووە ئەو ڕۆژە بچێت بۆی، پرسەی ھاوڕێیەکیانە بە ناوی پاتریک (پادی) دیگنەم. ڕۆژباش لە میستەر ئۆڕورک دەکات و ئەویش وەڵامی دەداتەوە و زۆر درێژە بە چاکوچۆنییەکە نادات. دیسان دەکەوێتەوە بیری ئەوەی داخۆ دەبێت لاری چەند پارە پەیدا بکات و لەم بیرانەدایە کە بە بەردەم قوتابخانەی خۆماڵیی سانت جۆزێفدا دەڕوات، کە قوتابخانەی منداڵان بووە و دەنگی منداڵەکان دەبیستێت. ئینجا بلووم لاسایی منداڵان دەکاتەوە کە گۆرانیی ئەلفبا دەبێژن: «ئایبیسی دیفیجی کێڵۆمێن ئۆپیکیو ڕەستیوڤی دەبلیو»، یان کە منداڵان لە وانەی جوگرافیادا، کە بلووم پێی دەڵێت «جۆگەلەفڕی» چۆن ناوی دوورگەکانی ئایرلاند دەبەن: «ئینیشتورک. ئینیشاڕک. ئینیشبۆفین». بلووم دەگاتە بەر پەنجەرەکەی دوکانەکەی دلوگاس، چیتر ژمێرکارییەکەی لە بیر دەچێتەوە کە لاری چەند پارە پەیدا دەکات و دەچێتە ژوورەوە. دلوگاس تەنھا یەک گورچیلەی بەرازی ماوە و خانمێکیش لە پێش بلوومەوەیە کە لیستێکی پێیە و ناوی شمەکی پێویستیی لەسەر نووسراوە و بۆ دلوگاسیان دەخوێنێتەوە دلوگاسیش دەیانداتێ. ئەم خانمە لە ماڵەکەی تەنیشتی بلوومدا دەژی، کە ماڵی ''ودز-''ە، نە بلووم و نە گێڕەرەوەکەش زۆر لە بارەی ئەم ماڵەوە نازانن کە ئایا ئەم کچە کچی ئەو ماڵەیە، یان خزمەتکاریانە. بەڵام بلووم تەماشای دەستە قڵیشاوەکانی ئەم کچە دەکات و دواتر چاوی لەسەر سمتی دەنیشێتەوە. بلووم ڕۆژنامەیەکی گردکراوە ھەڵدەگرێت و دەیخوێنێتەوە، دلوگاس ئەم ڕۆژنامە خوێنراوانە بۆ پێچانەوەی گۆشت بۆ کڕیارەکانی بە کار دەھێنێت، بلووم یەک دوو بابەت لەناو ئەم لاپەڕەی ڕۆژنامەیەدا دەبینێت کە ھەندێک ئاماژەیان تێدایە بۆ ئەوەی کە دلوگاس جووە، چونکە ڕۆژنامەکە ناوی موسا مۆنتیفیۆرێ (١٧٨٤-١٨٨٥) دەھێنێت و باس لە ئاوەدانکردنەوەی «کێڵگە نموونەییەکەی کینارێت لەسەر ڕۆخی دەریاچەی تەبەریاس» دەکات. دەردەکەوێت بلووم پێشتر بیری لەوە کردووەتەوە کە دلوگاس جووە، بەڵام دڵنیا نەبووە، ئێستا ئەو گریمانەیە دەکات کە دلوگاس جگە لەوەی جووە، سییۆنیستێکی سەرسەختیشە. وێنەیەکی ناو ڕۆژنامەکە بلووم دەخاتە بیری ڕابردوو کە زووتر خۆی لە مەیدانی ئاژەڵانی دەبلن لای پیاوێک بە ناوی جۆزێف کوف کاری کردووە و لەوەوە دێتەوە سەر سمتی خانمەکەی بەردەمی کە کاتێک جل ھەڵدەخات و بە شۆراوەکاندا دەماڵێت چۆن لە نێو تەنوورەکەیدا دەلەنگێتەوە. دلوگاس خانمەکە بە ڕێ دەکات و دێتە سەر میستەر بلووم، بەپەلە داوای گورچیلەکە دەکات و ئەویش بۆی دەپێچێتەوە و پارەکە دەدات، بلووم خوازیارە زوو بە دوای خانمەکەدا بگەڕێتەوە ماڵەوە، چونکە دیمەنی پشتی خانمی بە دڵە! وێنای خانمەکە دەکات لە باوەشی پۆلیسێکدا و ماوەی پارەکەی ھەڵدەگرێت و ماڵئاوایی لە دلوگاس دەکات، بەڵام بڕیار دەدات لە دلوگاس نەپرسێت کە ئایا ئەو جووە یان نا. بلووم کە دێتە دەر، خانمەکە شوێنەواری نەماوە، ئیتر بە دەم ڕێی گەڕانەوەی ماڵەوە زیاتر لە ڕۆژنامەکە دەخوێنێتەوە، ڕیکلامێکی تێدایە کە بە عیبری نووسراوە «ئەگنداث نەتایم»، ھی کۆمپانیایەکی سییۆنییە کە باس لە کڕینی زەویی کەلاوە دەکات لە «حکومەتی تورکی» و لەوێ درەختی ئۆکالیپتۆس دەچێنن، یان درەختی تر و ئەم کۆمپانیایە ساڵانە نموونەی بەری درەختەکان بۆ خاوەنەکان دەنێرنەوە. پاشان بلووم بیر لە کۆنە دراوسێیەکی دەکاتەوە بە ناوی سیترۆن و بیر لە سەردەمی خۆشی زوو دەکاتەوە. پاشان بیر لە بەری ئەو درەختانە دەکاتەوە کە ئەو کۆمپانیایە لە ئیسرائیلەوە دەیاننێرێت بۆ ئایرلاند و بیر لە ڕێکەیان دەکاتەوە، لەوێشەوە بیر لە مێژووی گەلی جوو دەکاتەوە کە یەکەم نەژادی مرۆڤ لەوەوە بەری گرتووە، بێگومان ئەمەش بە گوێرەی گێڕانەوەی ''تەورات''، ئادەم و حەوا لە باپیرەکانی جووەکانن. پاشان بیر لە ڕاپێچکردن دوای ڕاپێچکردنی جووەکان دەکاتەوە لەسەر دەستی نەتەوە جیاجیاکان. بلووم بۆ گەڕانەوە ماڵەوە پەلە دەکات و بیر لە وێرانبوونی سەدۆم و عەمۆراش دەکاتەوە، کە ئەم چیرۆکەش ھەر لە ''تەورات''دا ھاتووە. دواتر سەرنجی ھەندێک لە خانووەکانی سەر ڕێکەی دەدات، وێنای کچەکەی خۆی دەکات کە بەرەوڕووی دێت. کچەکەی بلووم ناوی میلیسنت (میلی) بلوومە، دوێنێ، کە دەکاتە ١٥ی حوزەیرانی ١٩٠٤، ساڵڕۆژی لەدایکبوونی ١٥ساڵەی بووە و ئێستا لەگەڵ دایک و باوکیدا ناژی و لە مەلینگەر-ە، کە شارۆچکەیەکی کاونتیی وێستمیث-ە، کە یەکێکە لە کاونتییەکانی ئایرلاند. کە بلووم دەگاتەوە ماڵەوە، لە ڕاڕەوەکەدا دوو نامە و کارتێک دەبینێت کە ھاتوون و ھەڵیاندەگرێتەوە، یەکێکیان لەسەری نووسراوە «خاتوو ماریۆن بلووم» کە بلووم سەرنجی خەتی نووسینەکە دەدات و دەزانێت لە کێوە ھاتووە، بەڵام قسە ناکات، ئەو کەسەش پیاوێکە بە ناوی ھیو (بڵێسە) بۆیلەن، کە بەڕێوەبەری کارەکانی ژنەکەیەتی و پەیوەندیی سەرجێییشی لەگەڵیدا ھەیە و بلوومیش ئەمە دەزانێت. نامەکەی تر و کارتەکەش لە میلیی کچیانەوە ھاتووە، کارتەکە بۆ مۆڵی و نامەکەش بۆ بلووم. بلووم دەچێتەوە ژووری نوستنەکەیان و کارتەکەی میلی و نامەکەی کە بۆ مۆڵی نێرراون بە مۆڵی دەدات، پاش کەمێک خاوەخاو دەچێتەوە بە لای چای بەیانییەوە لە موبەق، کە کتلییەکەی لەسەر ئاگر داناوە. گورچیلەکە لە ڕۆژنامەکە دەردەھێنێت و دەیخاتە تاوەیەکەوە و لەگەڵ کەرەدا سووری دەکاتەوە و کاغەزی پێچەرەوەی گورچیلەکەش دەداتە پشیلەکە لێساولێسی بکات، ئینجا نامەکەی میلیی کچی دەردەھێنێت و ھەر وا سەرپێییانە دەیخوێنێتەوە. بلووم دەکەوێتە بیری ھەندێک یادەوەریی منداڵیی میلیی کچی و گۆرانییەک کە کاتی خۆی ئەم بۆ ئەوی وتووە «ئەی میلی بلووم نازداری منیت». پاشان بەرچاییەکە ھەڵدەگرێت و دەیبات بۆ ژنەکەی لە ژووری نوستنەکەی قاتی سەرەوەی ماڵەکەیان. بلووم لە ژووری نوستنەکە سەرنج دەدات لەو کاتەی ئەمی لێ نەبووە مۆڵی نامەکەی کردووەتەوە، چونکە تیلمەیەکی دڕاوی نامەکە لەژێر سەرینەکەیدا دەبینێت. وا خۆی دەردەخات کە نازانێت نامەکە لە کێوە بووە، بۆیە دەپرسێت «نامەکە لە کێوە بوو؟» ژنەکەیشی دەڵێت کە لە بۆیلەنەوە بووە و ئەمڕۆ دێت و بەرنامەی کۆنسێرتەکەی داھاتوویانی بۆ دەھێنێت. خاتوو بلووم بەرچایی دەخوات، پرسیاری کاتی پرسەکەی دیگنەم دەکات و وەڵام وەردەگرێت. مۆڵی لە ڕۆژانی ڕابردوودا ڕۆمانێکی خوێندووەتەوە بە ناوی ''ڕوبی: قارەمانی گۆڕەپان''، کە بلووم بە کرێ بۆی ھێناوە، باس لە کچێک دەکات بە ناوی ڕوبی و پاش ئەوەی خێزانەکەیان دادەڕمێت، لە تەمەنی سیانزە ساڵییەوە فرۆشراوە و خراوەتە بەر کاری زۆرەملێ و دواتر بە پیاوێک فرۆشراوە بە ناوی ''سینیۆر ئێنریکۆ مافێی''، کە بەڕێوەبەری سێرکە. ئەم پیاوە زۆر نادادانە لەگەڵ ڕوبیدا ڕەفتار دەکات و لێی دەدات. مۆڵی پرسیاری وشەیەکی ناو ئەم پەڕتووکە لە بلووم دەکات، کە وشەی «گیانگۆڕکێ»یە، بلووم ھەوڵ دەدات بۆی ڕوون بکاتەوە وشەکە بە چ واتایەک دێت و دواتر بلووم لەم چیرۆکەوە دەکەوێتە بیری سێرکێک کە خۆی چووە بۆی و ڕووداوێکی نەخوازراو تیایدا ڕووی داوە. وا دیارە ئەم پەڕتووکە پەڕتووکێکی ڕاستەقینە نەبێت و جۆیس خۆی لە لێکدانی چەند پەڕتووکێکی ھاوشێوە دروستی کردبێت. بەھەرحاڵ، بلووم بە دەم بیرکردنەوەوە سەرنجی ھەندێک لە شتەکانی نێو ژووری نوستنەکە دەدات، یەکێک لەوانە تابلۆیەکە بە پەنا سەریانەوە ھەڵیانواسیوە و ناوی ''خۆشوشتنی پەرییەکە''یە، ئینجا وشەی «گیانگۆڕکێ» بۆ مۆڵی ڕوون دەکاتەوە. لەپڕ بۆنی شتێکی سووتاو دەکەن، کە ئەویش گورچیلەکەیە کە بلووم لە خوارەوە لەناو تاوەکەدا بە جێی ھێشتووە. بلووم ڕۆمانەکە دەخاتە گیرفانی تا دواتر بیباتەوە بۆ ئەو جێیەی لێی بە کرێ ھێناوە و بە ھەڵەداوان دەچێتە خوارەوە. بلووم لە موبەقەکە دەبینێت لایەکی گورچیلەکە کەمێک سووتاوە، بەڵام خۆی وەھا حەزی لە گورچیلەیە و دادەنیشێت و لەگەڵ کووپێک چادا دەیخوات، لەناکاو بیری ھەندێک لە وتەکانی میلیی کچی دەکەوێتەوە لە نامەکە و جارێکی تر نامەکە دەردەھێنێت و دوو جار ھەموو نامەکە دەخوێنێتەوە. میلی لە نامەکەدا سوپاسی دەکات کە دوێنێ بە بۆنەی ڕۆژی لەدایکبوونیەوە دیاریی بۆی ناردووە، ئەویش کڵاوێکی تامۆشانتەر بووە، ئینجا باسی خۆی بۆ دەکات کە لە بواری فۆتۆگرافیدا کار دەکات و حەفتەی داھاتوو نیازیان وایە بچنە سەیران بۆ سەر دەریاچەیەک بە ناوی دەریاچەی ئۆوێڵ. ھەروەھا باسی کوڕێک دەکات کە خوێندکارێکی گەنجە و جارجار دێت سەردانیان دەکات، دواتر لە ڕۆمانەکەدا بۆمان دەردەکەوێت ئەم کوڕە ناوی ''ئەلێک بانەن''-ە. بلووم پاش خوێندنەوەی نامەکە دەکەوێتە بیری سەیریی دونیا کە میلی وا گەورە دەبێت و لێیان دوور دەکەوێتەوە، ئینجا ھەندێک یادەوەریی تری منداڵیی میلی دەھێنێتەوە بیری. لەوەوە بیر لە منداڵێکی تری خۆی و خاتوو بلووم دەکاتەوە کە کوڕێک بووە بە ناوی ''ڕودی'' و پێنج ساڵ دوای میلی، واتە دە ساڵ بەر لە ئێستا و لە ٢٩ی کانوونی یەکەمی ١٨٩٣ لە دایک بووە و لە ٩ی کانوونی دووەمی ١٨٩٤دا مردووە، واتە تەنھا یانزە ڕۆژ ژیاوە. مەرگی ئەم منداڵە کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر دەروونی میستەر بلووم و خاتوو بلوومی ژنیشی داناوە، دواتر دەردەکەوێت لەو کاتەوە پەیوەندیی سەرجێییان نەماوە و بلووم بۆ مەرگی ئەم کوڕەی زۆر پەرۆشە و خوازیار بوو لە دوای خۆی کوڕێکیشی بە جێ بھێشتایە. پاشان بلووم ترسی ئەوە دایدەگرێت کە نەکا میلی کە وا ئێستا لە دووری ئەوان دەژی خراپەی لەگەڵ بکرێت، ئینجا بیر لەوە دەکاتەوە کە ئەگەر میلی تووشی کێشە بوو چۆن بەرگریی لێ بکات و چۆن بچێت ڕزگاری بکات، بەڵام دواتر متمانەی پێ دەکات و بە خۆی دەڵێت «دەزانێت چۆن ئاگای لە خۆی بێت» و ئەگەر شتی خراپیش ڕووی دا ئەو کاتە ئەم وەک باوک بە ھانایەوە دەچێت. ئینجا بیر لەوە دەکاتەوە ئایا ڕۆژێک سەردانی بکات و دیارییەکی بۆ ببات یان نا؟ پشیلەکە، کە کاغەزی گورچیلەکەی تێر لێسایەوە، بلووم لەم بیرانە دادەبڕێنێت و دەیەوێت بڕوات. بلووم ھەست دەکات پێویستە بچێت دەست بە ئاو بگەیەنێت، لەناو چەکمەجەیەکدا حەفتەنامەیەک دەردەھێنێت و دەرگا بۆ پشیلەکە دەکاتەوە، پشیلەکە ڕادەکاتە سەرەوە بۆ لای مۆڵی، بلوومیش خۆی و حەفتەنامەکە دەچنە حەوشەی پشتەوە، کە لەوێ باخچەیەک و ئاودەستێکی لێیە، لە حەوشەکە کەمێک ڕادەوەستێت و بیرێک لە گەشەدان بە باخچەکە دەکاتەوە کە چی بڕوێنێت و چۆن خاکەکەی بەپیت بکاتەوە. گوێ بۆ ماڵەکەی تەنیشتیشیان ھەڵدەخات تا بزانێت ئایا کەسیان لە دەرەوەن یان نا. بە کورتیش بیر لە بڵێسە بۆیلەن دەکاتەوە، کە وا دیارە کەمێک لەوەوبەر دیویەتی کە بۆیلەن لای دەلاک بووە و قژی چەور کردووە و خۆی قۆز کردووە. ئینجا بیر لەوە دەکاتەوە ئەگەر کات ما و فریا کەوت پێش پرسەکە بچێت بۆ گەرماوی دەرەوە و خۆی بشوات. ئینجا بلووم دەچێتە ئاودەستەکە و بە دزییەوە لە کونێکەوە تەماشای پەنجەرەی ماڵەکەی تەنیشتیان دەکات. پاشان لەسەر کاسەی ئاودەستەکە دادەنیشێت. جۆیس نزیکەی دوو لاپەڕەی لەسەر چۆنێتیی ئەم ئاودەستکردنەی میستەر بلووم نووسیوە و لەمەوە دەزانین کە بلووم نەخۆشیی مایەسیریی ھەیە و دوێنێ قەبز بووە. بلووم لە حەفتەنامەکەدا چیرۆکێک دەخوێنێتەوە بە ناونیشانی ''نووسینی خەڵاتکراومان: کارامەییەکەی ماتچام''، لە نووسینی فیلیپ بیوفۆی، کە بە درێژایی ھەموو ڕۆمانی ''ئولیس'' دەرناکەوێت ئەم چیرۆکەی ماتچام چۆنە، ئەگەرچی لە ئەڵقەکانی داھاتوودا چەند جارێکی تریش ئاماژەی پێ دەدرێتەوە. فیلیپ بیوفۆی کەسێکی ڕاستینەیە و زۆر جار لەو حەفتەنامەیەدا چیرۆکی بڵاو کردووەتەوە، بەڵام لە ڕاستیدا ئەو چیرۆکەی نەنووسیوە کە جۆیس لە کۆتایی ئەم ئەڵقەیەدا ھێناویەتی و وا دیارە خەیاڵکردە. بلووم بیر لەو پارەیەش دەکاتەوە کە میستەر بیوفۆی لە بەرانبەر نووسینی ئەم چیرۆکەدا وەریگرتووە و بیر لەوە دەکاتەوە خۆیشی چیرۆکێک بھۆنێتەوە و بڵاوی بکاتەوە. جۆیس بە شێوەیەکی جەفەنگی ئاودەستکردنەکەی بلوومی ھاوکات کردووە لەگەڵ خوێندنەوەی چیرۆکە خەڵاتکراوەکەی ناو حەفتەنامەکە و زاراوەی سەربازیی بۆ کارەکەی بلووم بە کار ھێناوە، وەک: «خەریک بوو خۆی بە دەستەوە بدات، بەڵام بەرگریی کرد» و «بەرگرییەکەی داڕما». بلووم دێتەوە سەر بیری چیرۆکەکەی خۆی کە بە نیازە بینووسێت و وەک میستەر بیوفۆی پارەی پێ وەربگرێت، بیر دەکاتەوە کە ئایا لە بارەی چییەوە بێت، پێی وایە کە باشترە سوود لە پەندی پێشینان وەربگرێت و لە بارەی خۆی و ژنەکەیەوە بێت: «میستەر و خاتوو ل. م. بلووم» واتە میستەر لیۆپۆڵد بلووم و خاتوو مۆڵی بلووم. ئینجا بیر لەوە دەکاتەوە کە بەیانییەک لە بازاڕ باندێکی موزیک موزیکی ''سەمای سەعاتەکان''ی ئەمیلکارێ پۆنکیێللی (١٨٣٤-١٨٨٦)یان ژەندووە و ئەم بە گۆڕانی جلوبەرگی سەماکەرەکاندا، کە لەگەڵ موزیکەکەدا سەمایان کردووە، سەری سەعاتەکانی ناو موزیکەکەی بۆ مۆڵی ڕوون کردووەتەوە. بە گشتی لەم کۆتاییەدا بیر لە ڕۆتینێکی گشتیی ژیانی مۆڵی دەکاتەوە، ھەروەھا بیر لەو کاتەش دەکاتەوە کە مۆڵی و بۆیلەن یەکەم جار یەکیان ناسیوە. لە کۆتاییدا نیوەی چیرۆکە «خەڵاتکراو»ەکەی ناو حەفتەنامەکە دەدڕێنێت و خۆی پێ پاک دەکاتەوە و لە ئاودەست دێتە دەرێ. بلووم لەبەر ڕووناکییەکەی باخچەکەدا چاوێک بە پانتۆڵەکەیدا دەخشێنێت تا بزانێت لە ئاودەستەکە پیس بووە یان نا، چونکە نایەوێت جلەکانی بۆ پرسەکە بگۆڕێت، چونکە ھەر لە بەیانییەوە خۆی بۆ پرسەکە ئامادە کردووە و بۆینباخ و پانتۆڵی ڕەشی پۆشیوە. لەم کاتەدا کڵێسای جۆرج، کە لای ماڵیانەوە نزیکە، زەنگی سەعات ٨:٤٥ی بەیانی لێدەدات و ئەڵقەکە بە شەش جار دووبارەبوونەوەی «ھەیھوو» و بیرێکی کورتی بلووم تەواو دەبێت، کە ئەم تەواوکردنە تا ڕادەیەک ھاوتەریبی کۆتایی ئەڵقەی یەکەمی لای ستیفن دێدەلسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=٤. کالیپسۆ|ناونیشان=http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a4-%da%a9%d8%a7%d9%84%db%8c%d9%be%d8%b3%db%86/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=نەوا موکرجی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230114005847/http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a4-%da%a9%d8%a7%d9%84%db%8c%d9%be%d8%b3%db%86/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==== ئەڵقەی پێنجەم: لۆتوسخۆران ==== شوێن: بلووم لە ماڵی خۆیانەوە لە شەقامی ئێکلس بەرەو لەنگەرگای سێر جۆن ڕۆجەرسن دەڕوات کە لای بەری باشووری ڕووباری لیفیی ناوەڕاستی شاری دەبلنە، بەرەو پۆستەخانەکەی شەقامی وێستلاند ڕۆو دەسووڕێتەوە، پاشان بەرەو گەرماوەکەی شەقامی لەینستەر دەگەڕێتەوە – دەبلن کات: ١٦ی حوزەیرانی ١٩٠٤، کاتژمێر ١٠ی بەیانی میستەر بلووم بە لای لەنگەرگای سێر جۆن ڕۆجەرسندا تێدەپەڕێت کە لەوێ کار ھەیە و شتان بار دەکرێن. لەسەر ڕێکەی کوڕ و کچێکی منداڵی ھەژار دەبینێت، کوڕەکە جگەرە دەکێشێت. پاشان بە لای دوکانی گۆڕھەڵکەنێکدا دەڕوات. لەبەر پەنجەرەی دوکانێکی چادا دەوەستێت و بیر دەکاتەوە چا بکڕێت. دەیەوێت بە دزییەوە سەردانی پۆستەخانە بکات، تا بزانێت لە مەرسا کلیفردەوە نامەی بۆ ھاتووە یان نا. پێشتر بلووم لە ڕۆژنامەیەکدا ڕیکلامی کردووە کە «پێویستمان بە خانمێکی تایپێستی زیرەک ھەیە بۆ ھاوکاریکردنی پیاوێک لە کاری وێژەوانیدا» و چل و چوار خانم پەیوەندییان کردووە کە ئەم کارە وەربگرن، مەرسا یەکێکە لەوان و بلوومیش ئەم پەیوەندییەی تا ڕادەیەک خراپ بە کار ھێناوە، ئەگەرچی ھێشتا یەکتریشیان نەدیوە و لەوە ناچێت بلووم حەز بکات یەکتر ببینن. بلووم ناوی خوازراوی «ھێنری فلاوەر» بۆ ئەم پەیوەندییە بە کار دەھێنێت، واتە مەرسا وا دەزانێت بلووم ناوی ھێنرییە. لە ڕامان لە پەنجەرەی دوکانی چاکەوە بیر لە کێڵگەی چا دەکاتەوە لە سیلان و ڕۆژھەڵات کە چۆن لە ساڵێکدا شەش مانگ دەنوون. لەوێوە بیر لە گەرمی و لە دەریای مردوو دەکاتەوە و دواتر بە ناڕوونی بیر لە دەستووری ئەرخەمیدس دەکاتەوە. بلووم ڕۆژنامەیەکی ''فریمانس جۆرنەڵ''ی ئەو ڕۆژەی پێیە کە ڕۆژنامەیەکی ڕۆژانەی دەبلن بووە و بلووم خۆی لەوێ کار دەکات و نوێنەری ڕیکلامسازیی ئەو ڕۆژنامەیە و ڕۆژنامەی ''ذە ئیڤنینگ تەلەگراف''ە. دواجار دەگاتە پۆستەخانەکە و کارتی ھێنری فلاوەر ڕادەست دەکات، نامەیەکی لە مەرساوە بۆ ھاتووە و دەیدرێتێ. ئینجا خۆی بە تەماشاکردنی پۆستەرێکەوە دەخڵافێنێت، کە وێنەی سەربازانی سوپای تێدایە، لەوەوە بیر لە خەزووری دەکاتەوە کە لە سوپادا بووە و ئینجا بیر لە ھەندێک ڕووداوی پەیوەندیدار بە سوپا و دەبلن و شا ئێدواردی حەوتەمی بەریتانیا دەکاتەوە کە ماسۆنییە و ھەرگیز جلی ئاگرکوژێنەرەوە و پۆلیسی نەپۆشیوە. بلووم دەکەوێتەوە ڕێ و لە گیرفانیدا نامەکە دەکاتەوە، شتێکی بە دەرزی پێوە کراوە، وا دەزانێت فۆتۆیە. بەڵام ناسیاوێک دەبینێت بە ناوی مەکۆی، مەکۆی کارگێڕی وێستگەی شەمەندەفەرە و لەگەڵ لاشەدۆزی شاردا کار دەکات و یارمەتیی دەدات، ژنەکەیشی ھەر وەک ژنەکەی میستەر بلووم گۆرانیبێژە، بەڵام بلووم زۆر ڕای لێی نییە و پێی وایە لە ئاستی خاتوو ماریۆن بلووم (مۆڵی)دا نییە. بلووم حەز بەم بینینەی مەکۆی ناکات و دەیەوێت خۆی لێ بدزێتەوە، بەڵام ناتوانێت و مەکۆی دەیگرێت و سڵاوی لێ دەکات و گفتوگۆیەکی ئاسایی ڕوو دەدات و کە سەرنجی جلی پرسەکەی بەری بلووم دەدات دەپرسێت کێ مردووە؟ بلوومیش پێی دەڵێت کە پاتریک دیگنەم مردووە و کاتژمێر ١١ پرسەکەیەتی، کە دەکاتە نزیکەی سەعاتێکی تر. ئینجا مەکۆی دەکەوێتە باسی ئەوەی کە چۆن ھەواڵەکەی زانیوە و پێی ناخۆش بووە. لەم کاتەدا بلووم لەوبەر خۆیانەوە، کە میوانخانەیەکی لێیە، ژن و پیاوێک دەبینێت کە ژنەکە تا ڕادەیەک کەشخە و دەوڵەمەند دیارە، سواری عەرەبانەیەک دەبێت. بلووم خەیاڵی سەرجێیی لەگەڵ ئەم خانمەدا دەکات و مەکۆیش ھەر قسەی بۆ دەکات، بەڵام ترامێکی ناوشار دێتە نێوانیانەوە و بەری دیمەنەکەی لێ دەگرێت و عەرەبانەکەی خانمەکە دەڕوات، بلووم خوازیارە بە لایاندا بڕوات و جارێکی تر خانمەکە ببینێتەوە. لەم کاتەدا خۆی بە ڕۆژنامەکەیەوە سەرقاڵ دەکات و ڕیکلامێکی تێدا دەبینێت. مەکۆی دەیەوێت داوای باوڵێک لە بلووم بکات، کە وا دیارە ئەمە کاری یەکەم جاری نییە کە داوای باوڵ لە خەڵکان دەکات و نایانداتەوە، بلووم یەکسەر باس لەوە دەکات کە خاتوو بلووم کۆنسێرتێکی ھەیە و خۆیان پێویستیان بە باوڵەکەیانە. بە کورتی بلووم باسێکی گەشتە کۆنسێرتەکەی خاتوو ماریۆنی ژنی دەکات. مەکۆی دەیبڕێتەوە و داوا دەکات کە ئەگەر بلووم چوو بۆ پرسەکە، لە لیستی ئامادەبووانی پرسەکەدا ناوی مەکۆی بنووسێت، چونکە خۆی بۆی ناکرێت بچێت بۆ پرسەکە، گوایە لەبەر ئەوەیە کە ئەنگاوتەیەکی خنکان ھەیە کە دەبێت لەگەڵ لاشەدۆزەکەدا بچن بە دەنگیەوە. بەھەرحاڵ، بلووم بەڵێنی پێ دەدات کە وا دەکات و مەکۆی دەڕوات. بلووم دڵنیا نییە لەوەی مەکۆی ڕۆیشتووە و پێی وایە بۆ سیخوڕی دەورەی داوە، بە دزییەوە خۆی دوا دەخات و ھەندێک ڕیکلامی سەر شەقامەکە دەخوێنێتەوە کە ڕیکلام بۆ نمایشێکی شانۆیی دەکات و لەوەوە بیر لە ھەندێک ئەکتەر و شانۆگەری دەکاتەوە، ھەروەھا بیر لە باوکی و ھاملێت و بە تایبەتی دیمەنێکی شانۆگەرییەک دەکاتەوە، کە باوکی وتەکانی ئەو شانۆنامەیەی لە بەر بووە. ئینجا تەماشا دەکات و ئەرخەیان دەبێت کە مەکۆی ڕۆیشتووە. بە دوای پەناگایەکدا دەگەڕێت تا نامەکەی لێ بخوێنێتەوە. بە لای ھەندێک ئەسپدا دەڕوات و بە دەم خۆیەوە گۆرانیی ئۆپێرایەکی مۆتسارت دەبێژێت، کە ھەوای «لا چی دارێم لا مانۆ»یە، دەچێتە شەقامی کەمبەرلاند و تەماشایەکی چواردەوری خۆی دەکات و نامەکەی مەرسا دەخوێنێتەوە. مەرسا باس لەوە دەکات کە بۆ بینینی ھێنری (بلووم) زۆر پەرۆشە و زمانی نامەکە لە ڕووکەشدا ئاساییە، بەڵام واتای ناڕاستەوخۆی ھەیە کە ئاماژەی سەرجێییان تێدایە، یان ھیچ نەبێت بلووم وا دەیخوێنێتەوە. ئینجا بلووم بیر لە سەرجێیی دەکاتەوە لەگەڵیدا و نامەکە دەخاتەوە گیرفانی. بیر لە ئەگەری یەکبینین دەکاتەوە، بەڵام وا دیارە بلووم نایەوێت بیبینێت. بۆی دەردەکەوێت ئەوەی وای زانی فۆتۆتە و بە دەرزی نراوە بە نامەکەوە، گوڵ بووە، نەک فۆتۆ. دەرزییەکەی فڕێ دەدات و بیر لە پەیوەندیی نێوان خانمان و دەرزی دەکاتەوە کە ژنان دەرزییان زۆرە. لە ناوی مەرساشەوە بیرێکی کورت لە مەرسای نێو ''ئینجیل'' دەکاتەوە کە مەرسا و مریەم دوو خوشکی لەعازر بوون و ھاوڕێی عیسا بوون و عیسا سەردانی کردوون. پاشان زەرفی نامەکە دەدڕێنێت و پارچەکانی بەسەر شەقامەکەدا بڵاو دەکاتەوە و بیر لەوە دەکاتەوە ئەگەر ئەوە چەکێکی بانک بووایە ئاوھا بە ئاسانی دەیدڕاند؟ ئینجا بیر لە لۆردی خاوەنی بیرەخانەی گینیس دەکاتەوە کە چەکێکی حەوت ژمارەیی گۆڕیوەتەوە و بیر لە قازانجی بیرە دەکاتەوە. بلووم بە دەم ڕێوە دەگاتە کڵێسایەکی کاسۆلیکی بە ناوی ''ئۆڵ ھالۆس'' و تەماشای ئاگادارینامەکەی بەردەرگاکەی دەکات و لەوەوە بیر لە ھەندێک کاری مژدەبەری بۆ وڵاتی چین و لەوەشەوە بیر لە بودیزم و بودا دەکاتەوە و بەراوردێکی کورتی نێوان بودا و عیسا دەکات. بۆنەی ماس لە کڵێساکەدا دەگێڕرێت و ئەمیش بەشداریی تێدا دەکات و تەماشای چواردەوری خۆی دەکات. لەم سەرنجانەی بلوومەوە تێدەگەین کە بلووم زۆر لە دینی کاسۆلیک نازانێت و زۆر بە سرووتەکانیان ئاشنا نییە. ئینجا سەرنج لە نزا لاتینییەکانی قەشەکە دەدات و ھەوڵ دەدات لێیان تێبگات. نانەڕەقەکەی ماسی کاسۆلیک بە نانی فەتیرەی جووەکان بەراورد دەکات و بە ھەڵە وا بیر دەکاتەوە کە خەڵکان لە ماسی کاسۆلیکدا شەراب دەخۆنەوە و بە سەرخۆشی دێنە دەرەوە، کە ئەمە ڕاست نییە. سەرنج لە زۆربەی کارەکانی قەشە و باوەڕدارەکان دەدات و بۆ ئەو پرسیارن کە داخۆ ئاماژەکانیان چین و لە چی دەچن؟ پرسیاری جۆراوجۆری تریش لە مێشکیدا دەورووژێن. بۆ ساتێک بیر لەوە دەکاتەوە کە لەوانەشە ئێستا مەرسا لەو پەرستگایە بێت. دیسان بیر لە شەراب و پەیوەندییەکەی بە پەیداکردنی پارە و باوەڕەوە دەکاتەوە. سەرنجی ئەوەش دەدات کە بە داخەوە کڵێساکە ھیچ موزیکێک پێشکەش ناکات و لەمەشەوە بیر لە چەند ژەنیارێکی بەناوبانگی دەبلن دەکاتەوە و نمایشێکی مۆڵیی ژنیشی بە بیر دێتەوە کە زۆر نایاب کارێکی موزیکیی جاکینۆ ڕۆسینی (١٧٩٢-١٨٦٨)ی بێژاوە بە ناونیشانی ''ستابات ماتێر''. ئاوھاش بیر لە ھەندێک لە موزیکە نایابەکان و دواتر کاری ڕەبەنگاکانیش دەکاتەوە کە خەساویان لە کۆڕەکانیاندا ڕاگرتووە: واتە منداڵیان بە منداڵی خەساندووە تا کە گەورە بوون دەنگیان گڕ نەبێت و ھەر ئەو ئەدگارە منداڵییانە لە دەنگیاندا بمێنێت، بۆ ئەوەی لە کۆڕی سروودە دینییەکاندا بتوانن شوێنی خانمان بگرنەوە. پاشان قەشەکە دوایین نزاکان دەکات و بلوومیش بیر لە تۆکمەیی ڕێکخراوەیی دینی کاسۆلیک دەکاتەوە، ئینجا قەشەکە دەڕوات و سرووتەکە تەواو دەبێت. بلووم لە کڵێسا دەردەچێت و بەرەو دوکانێکی دەرمانساز دەچێت، لەوێ چاو بە ھەندێک لە شووشەواتەکاندا دەگیڕێت و بیر لە داو و دەرمان دەکاتەوە، پاشان داوای کرێمێک لە دەرمانسازەکە دەکات، کە نزیکەی دوو حەفتە لەوەوبەر بۆ مۆڵیی ژنی داوە بە کرد، ئێستا دانەیەکی نوێی لێ دەوێت و دەرمانسازەکەش پێی دەڵێت دوایی بۆی بێتەوە، ئینجا بلووم پێش دەرچوونی داوای سابوونێکی لیمۆ دەکات و ھەڵیدەگرێت و لە دوکانەکە دەردەچێت. لەسەر شەقامەکە کەسێک دەبینێت بە ناوی بانتەم لایەنس و گفتوگۆیەکی کورت لە نێوانیاندا ڕوو دەدات، لایەنس ڕۆژنامەکە لە بلووم وەردەگرێت و بە دوای ھەواڵی جامی زێڕینی ئەسپسوارییەکەی ئەو ڕۆژەدا دەگەڕێت، چونکە بانتەم لایەنس دەیەوێت گرەو لەسەر ئەسپێک بکات تا پارە بباتەوە، واتە قومار دەکات. لێرەدا بلووم قسەیەک دەکات کە دواتر زۆر لەسەری دەکەوێت: دەیەوێت بانتەم لایەنس بەوە لە کۆڵ خۆی بکاتەوە کە ڕۆژنامەکەی بداتێ و دەڵێت: «دەتوانیت بیبەیت بۆ خۆت» و «خۆم خەریک بوو فڕێی بدەم»، بەڵام ئاماژەی ناڕاستەوخۆی ئەم ڕستەیە، کە لە وەرگێڕانە کوردییەکەیدا زۆر ڕوون دەرناچێت و بلوومیش ھیچ مەبەستێکی ناڕاستەوخۆی لەم قسەیە نییە، دواتر خراپ لێک دەدرێتەوە. ھۆکەش ئەوەیە کە لە نێو ئەو جامە زێڕینەدا ئەسپێک ھەیە بە ناوی «ثرۆئەوەی» کە بە ئینگلی بە واتای «فڕێ بدە» یان «فڕێدەر» دێت و ھەر ئەو ئەسپەشە کە دواتر دەبێتە براوەی جامە زێڕینەکە. بانتەم لایەنس وا ئەو قسەیەی بلووم وەردەگرێت کە بلووم ناڕاستەوخۆ مەبەستی ئەوەیە: «گرەو لەسەر ثرۆئەوەی بکە»، بەڵام نایەوێت ڕاستەوخۆ پێی بڵێت، چونکە بلووم لە ڕۆژنامەیەکدا کار دەکات و دەتوانێت زانیاریی نھێنی لەسەر ئەسپەکان بزانێت، بۆیە نابێت وەھا ڕاستەوخۆ سووسە بداتە خەڵکان کە گرەو لەسەر چ ئەسپێک بکەن و نەکەن. ھەرچۆنێک بێت، بانتەم لایەنس سوپاسی دەکات و ڕۆژنامەکەی بۆ بە جێ دەھێڵێت و دەڕوات. بەڵام بلووم بە ھیچ شێوەیەک نازانێت کە ئەم قسە ئاساییەی کردی دواتر لە ئەڵقەی دوانزەیەمدا چ باجێکی دەبێت. پاشان بلووم بیر لە گرەوی سەر یاری دەکاتەوە و دەگاتە شەقامی لەینستەر کە گەرماوێکی تورکی لەوێ ھەیە. لەوێدا پۆستەری بۆنەیەکی وەرزشیی پاسکیلسواری دەبینێت کە دوانیوەڕۆی ھەمان ڕۆژ لە زانکۆ ساز دەدرێت، بلووم بیر لەوە دەکاتەوە کە ئەو ڕیکلامە زۆر خراپە و دەکرا باشتر کرابا. لەوێوە پیاوێک دەبینێت کە بە «کەڕەناژەن» بیری لێ دەکاتەوە، سڵاوێکی لێ دەکات و ئینجا بیر لەوە دەکاتەوە کەشوھەوا زۆر خۆش و بەھەشتییە و ماڵی ئەوەیە لەم کەشوھەوایەدا یاریی کریکێت بکەیت. بە کورتی بیر لە کریکێت و یەک دوو ڕووداوی ئەم یارییە دەکاتەوە. لە کۆتاییدا دەگاتە گەرماوەکە و خۆی دەشوات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=٥. لۆتوسخۆران|ناونیشان=http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a5-%d9%84%db%86%d8%aa%d9%88%d8%b3%d8%ae%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=نەوا موکرجی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230325190231/http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a5-%d9%84%db%86%d8%aa%d9%88%d8%b3%d8%ae%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Ulysses_(novel)| سەردێڕ=Ulysses (novel)| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|کتێب|ڕۆمانەکان|ئیرلەند|دەیەی ١٩٢٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Ulysses (James Joyce)}} [[پۆل:کتێبە ئیرلەندییەکان]] [[پۆل:جەیمز جۆیس]] [[پۆل:ڕۆمانە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە کۆمیک]] cosfpgq8pn15orjxjnetgfe52admfpa 0 180927 1660634 1606847 2026-09-04T17:34:23Z Amine yousefi 16159 /* ٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە شانشینی یەکگرتوو */ 1660634 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی دەستی بە خوێندنەوەی گەورە کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. نمایشەکە مشتومڕی لێکەوتەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی شێوازێکی ھەستبزوێن بۆ ئەدەب، بەڵام لایەنگرانی ستایشیان کرد بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> خەڵکی بەریتانیا لە بنەڕەتدا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی ویلیام شکسپیر بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] «[[ماددە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] «[[نۆزدە و ھەشتا و چوار]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] «[[جەین ئایر (ڕۆمان)]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] «[[گرتەیەر لەناو جۆ]]» لە نووسینی [[جەی. دی. سالینجەر]] «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] «[[ھیوا گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوف]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] «[[ترێیەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] «[[سەرکێشییەکانی ئەلیس لە وڵاتی سەیر و سەمەرە]]» لە نووسینی [[لویس کارۆل]] «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] «[[ئانا کارینینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] «[[جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] «[[یولیسیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئاڵدۆس ھەکسلی]] «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] «[[پیرەمێرد و دەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوای]] «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] «[[جیھانی سۆفی]]» لە نووسینی [[جۆستاین گاردەر]] «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[جەنگی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ئێچ. جی. وێڵز]] «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] 4jm0rov5a3y7nq71ivyvcg8wu42qrxb 1660646 1660634 2026-09-04T18:12:49Z Amine yousefi 16159 /* ٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە شانشینی یەکگرتوو */ چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە، چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1660646 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی دەستی بە خوێندنەوەی گەورە کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. نمایشەکە مشتومڕی لێکەوتەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی شێوازێکی ھەستبزوێن بۆ ئەدەب، بەڵام لایەنگرانی ستایشیان کرد بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> خەڵکی بەریتانیا لە بنەڕەتدا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی ویلیام شکسپیر بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] «[[ماددە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] «[[نۆزدە و ھەشتا و چوار]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] «[[گرتەیەر لەناو جۆ]]» لە نووسینی [[جەی. دی. سالینجەر]] «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] «[[ھیوا گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوف]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] «[[جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] «[[پیرەمێرد و دەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوای]] «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] «[[جیھانی سۆفی]]» لە نووسینی [[جۆستاین گاردەر]] «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[جەنگی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ئێچ. جی. وێڵز]] «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] a0kh5trf1pdelit8ceebw38drfaq5c1 1660648 1660646 2026-09-04T18:19:56Z Amine yousefi 16159 /* ٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە شانشینی یەکگرتوو */ 1660648 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی دەستی بە خوێندنەوەی گەورە کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. نمایشەکە مشتومڕی لێکەوتەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی شێوازێکی ھەستبزوێن بۆ ئەدەب، بەڵام لایەنگرانی ستایشیان کرد بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> خەڵکی بەریتانیا لە بنەڕەتدا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی ویلیام شکسپیر بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] «[[ماددە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] «[[نۆزدە و ھەشتا و چوار]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] «[[ھیوا گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوف]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] «[[جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] «[[پیرەمێرد و دەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوای]] «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] «[[جیھانی سۆفی]]» لە نووسینی [[جۆستاین گاردەر]] «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[جەنگی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ئێچ. جی. وێڵز]] «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] 4sxw0menvb709h8jhy8cuvcr08pm1i2 1660653 1660648 2026-09-04T18:44:55Z Amine yousefi 16159 /* ٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە شانشینی یەکگرتوو */ 1660653 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی دەستی بە خوێندنەوەی گەورە کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. نمایشەکە مشتومڕی لێکەوتەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی شێوازێکی ھەستبزوێن بۆ ئەدەب، بەڵام لایەنگرانی ستایشیان کرد بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> خەڵکی بەریتانیا لە بنەڕەتدا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی ویلیام شکسپیر بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== {{Div col}} «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] «[[ماددە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] «[[نۆزدە و ھەشتا و چوار]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] «[[ھیوا گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوف]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] «[[جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[کەفارەت (ڕۆمان)|کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] «[[پیرەمێرد و دەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوای]] «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] «[[جیھانی سۆفی]]» لە نووسینی [[جۆستاین گاردەر]] «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[جەنگی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ئێچ. جی. وێڵز]] «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] eh592o2fl1640q0chafm13cmazlcsx5 1660757 1660653 2026-09-04T20:18:35Z Amine yousefi 16159 /* ٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە شانشینی یەکگرتوو */ 1660757 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی دەستی بە خوێندنەوەی گەورە کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. نمایشەکە مشتومڕی لێکەوتەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی شێوازێکی ھەستبزوێن بۆ ئەدەب، بەڵام لایەنگرانی ستایشیان کرد بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> خەڵکی بەریتانیا لە بنەڕەتدا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی ویلیام شکسپیر بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== {{Div col}} # «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[ماددە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] # «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] # «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] # «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] # «[[نۆزدە و ھەشتا و چوار]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] # «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] # «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] # «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] # «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] # «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] # «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] # «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] # «[[ھیوا گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] # «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] # «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] # «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] # «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوف]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] # «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] # «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] # «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] # «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] # «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] # «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] # «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] # «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] # «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] # «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] # «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] # «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] # «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] # «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] # «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] # «[[جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] # «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] # «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] # «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] # «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] # «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] # «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] # «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] # «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] # «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] # «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] # «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] # «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] # «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] # «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] # «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] # «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] # «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] # «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] # «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] # «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] # «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] # «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] # «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] # «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] # «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] # «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] # «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] # «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] # «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] # «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] # «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] # «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] # «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] # «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] # «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] # «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] # «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] # «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] # «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] # «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] # «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] # «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] # «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] # «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] # «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] # «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] # «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] # «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] # «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] # «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] # «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] # «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] # «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] # «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] # «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] # «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] # «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] # «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەفارەت (ڕۆمان)|کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] # «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] # «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] # «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] # «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] # «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] # «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] # «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] # «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] # «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] # «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] # «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] # «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] # «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] # «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] # «[[پیرەمێرد و دەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوای]] # «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] # «[[جیھانی سۆفی]]» لە نووسینی [[جۆستاین گاردەر]] # «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] # «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] # «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] # «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] # «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] # «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] # «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] # «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] # «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] # «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] # «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] # «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] # «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[جەنگی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ئێچ. جی. وێڵز]] # «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] # «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] # «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] # «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] # «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] 87a4p9vjkjccd8mwzg5bchmcdmvzfqq 1660855 1660757 2026-09-04T20:50:09Z Amine yousefi 16159 /* ٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە شانشینی یەکگرتوو */ لینکم دا بە ناوی وتارەکە، نازانم دروستە یان نا 1660855 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی دەستی بە خوێندنەوەی گەورە کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. نمایشەکە مشتومڕی لێکەوتەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی شێوازێکی ھەستبزوێن بۆ ئەدەب، بەڵام لایەنگرانی ستایشیان کرد بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> خەڵکی بەریتانیا لە بنەڕەتدا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی ویلیام شکسپیر بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== {{Div col}} # «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[کەرەستە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] # «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] # «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] # «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] # «[[نۆزدە و ھەشتا و چوار]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] # «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] # «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] # «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] # «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] # «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] # «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] # «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] # «[[ھیوا گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] # «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] # «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] # «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] # «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوف]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] # «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] # «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] # «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] # «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] # «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] # «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] # «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] # «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] # «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] # «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] # «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] # «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] # «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] # «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] # «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] # «[[جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] # «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] # «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] # «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] # «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] # «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] # «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] # «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] # «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] # «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] # «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] # «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] # «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] # «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] # «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] # «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] # «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] # «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] # «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] # «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] # «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] # «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] # «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] # «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] # «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] # «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] # «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] # «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] # «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] # «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] # «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] # «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] # «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] # «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] # «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] # «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] # «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] # «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] # «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] # «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] # «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] # «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] # «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] # «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] # «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] # «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] # «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] # «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] # «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] # «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] # «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] # «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] # «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] # «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] # «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] # «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] # «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] # «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] # «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەفارەت (ڕۆمان)|کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] # «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] # «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] # «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] # «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] # «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] # «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] # «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] # «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] # «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] # «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] # «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] # «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] # «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] # «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] # «[[پیرەمێرد و دەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوای]] # «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] # «[[جیھانی سۆفی]]» لە نووسینی [[جۆستاین گاردەر]] # «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] # «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] # «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] # «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] # «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] # «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] # «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] # «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] # «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] # «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] # «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] # «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] # «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[جەنگی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ئێچ. جی. وێڵز]] # «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] # «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] # «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] # «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] # «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] siiox8ye2go2unzo22tpybtcql9hyys 1660856 1660855 2026-09-04T20:55:10Z Amine yousefi 16159 /* ٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە شانشینی یەکگرتوو */ 1660856 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی دەستی بە خوێندنەوەی گەورە کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. نمایشەکە مشتومڕی لێکەوتەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی شێوازێکی ھەستبزوێن بۆ ئەدەب، بەڵام لایەنگرانی ستایشیان کرد بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> خەڵکی بەریتانیا لە بنەڕەتدا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی ویلیام شکسپیر بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== {{Div col}} # «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[کەرەستە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] # «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] # «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] # «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] # «[[١٩٨٤ (ڕۆمان)|١٩٨٤]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] # «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] # «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] # «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] # «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] # «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] # «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] # «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] # «[[ھیوا گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] # «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] # «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] # «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] # «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوف]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] # «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] # «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] # «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] # «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] # «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] # «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] # «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] # «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] # «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] # «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] # «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] # «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] # «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] # «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] # «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] # «[[جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] # «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] # «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] # «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] # «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] # «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] # «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] # «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] # «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] # «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] # «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] # «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] # «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] # «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] # «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] # «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] # «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] # «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] # «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] # «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] # «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] # «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] # «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] # «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] # «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] # «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] # «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] # «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] # «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] # «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] # «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] # «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] # «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] # «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] # «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] # «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] # «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] # «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] # «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] # «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] # «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] # «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] # «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] # «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] # «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] # «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] # «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] # «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] # «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] # «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] # «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] # «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] # «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] # «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] # «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] # «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] # «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] # «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] # «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەفارەت (ڕۆمان)|کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] # «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] # «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] # «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] # «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] # «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] # «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] # «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] # «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] # «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] # «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] # «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] # «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] # «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] # «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] # «[[پیرەمێرد و دەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوای]] # «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] # «[[جیھانی سۆفی]]» لە نووسینی [[جۆستاین گاردەر]] # «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] # «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] # «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] # «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] # «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] # «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] # «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] # «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] # «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] # «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] # «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] # «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] # «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[جەنگی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ئێچ. جی. وێڵز]] # «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] # «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] # «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] # «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] # «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] ew0ytglq2ev993j4pkq34z1143k34jg 1660857 1660856 2026-09-04T20:59:03Z Amine yousefi 16159 /* ٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە شانشینی یەکگرتوو */ 1660857 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی دەستی بە خوێندنەوەی گەورە کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. نمایشەکە مشتومڕی لێکەوتەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی شێوازێکی ھەستبزوێن بۆ ئەدەب، بەڵام لایەنگرانی ستایشیان کرد بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> خەڵکی بەریتانیا لە بنەڕەتدا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی ویلیام شکسپیر بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== {{Div col}} # «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[کەرەستە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] # «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] # «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] # «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] # «[[١٩٨٤ (ڕۆمان)|١٩٨٤]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] # «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] # «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] # «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] # «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] # «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] # «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] # «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] # «[[ئاواتە گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] # «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] # «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] # «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] # «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوف]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] # «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] # «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] # «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] # «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] # «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] # «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] # «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] # «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] # «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] # «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] # «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] # «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] # «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] # «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] # «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] # «[[جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] # «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] # «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] # «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] # «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] # «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] # «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] # «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] # «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] # «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] # «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] # «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] # «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] # «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] # «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] # «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] # «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] # «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] # «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] # «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] # «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] # «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] # «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] # «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] # «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] # «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] # «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] # «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] # «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] # «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] # «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] # «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] # «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] # «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] # «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] # «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] # «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] # «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] # «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] # «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] # «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] # «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] # «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] # «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] # «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] # «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] # «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] # «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] # «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] # «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] # «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] # «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] # «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] # «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] # «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] # «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] # «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] # «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] # «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەفارەت (ڕۆمان)|کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] # «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] # «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] # «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] # «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] # «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] # «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] # «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] # «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] # «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] # «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] # «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] # «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] # «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] # «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] # «[[پیرەمێرد و دەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوای]] # «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] # «[[جیھانی سۆفی]]» لە نووسینی [[جۆستاین گاردەر]] # «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] # «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] # «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] # «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] # «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] # «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] # «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] # «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] # «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] # «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] # «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] # «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] # «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[جەنگی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ئێچ. جی. وێڵز]] # «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] # «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] # «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] # «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] # «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] iu1w92lystum63iwc3q4voicdjws3f2 1660859 1660857 2026-09-04T21:06:43Z Amine yousefi 16159 1660859 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی دەستی بە خوێندنەوەی گەورە کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. نمایشەکە مشتومڕی لێکەوتەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی شێوازێکی ھەستبزوێن بۆ ئەدەب، بەڵام لایەنگرانی ستایشیان کرد بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> خەڵکی بەریتانیا لە بنەڕەتدا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی ویلیام شکسپیر بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== {{Div col}} # «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[کەرەستە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] # «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] # «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] # «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] # «[[١٩٨٤ (ڕۆمان)|١٩٨٤]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] # «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] # «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] # «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] # «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] # «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] # «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] # «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] # «[[ئاواتە گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] # «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] # «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] # «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] # «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوف]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] # «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] # «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] # «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] # «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] # «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] # «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] # «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] # «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] # «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] # «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] # «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] # «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] # «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] # «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] # «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] # «[[بلاک بیوتی|جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] # «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] # «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] # «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] # «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] # «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] # «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] # «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] # «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] # «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] # «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] # «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] # «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] # «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] # «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] # «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] # «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] # «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] # «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] # «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] # «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] # «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] # «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] # «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] # «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] # «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] # «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] # «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] # «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] # «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] # «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] # «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] # «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] # «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] # «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] # «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] # «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] # «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] # «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] # «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] # «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] # «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] # «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] # «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] # «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] # «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] # «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] # «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] # «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] # «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] # «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] # «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] # «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] # «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] # «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] # «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] # «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] # «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] # «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەفارەت (ڕۆمان)|کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] # «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] # «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] # «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] # «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] # «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] # «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] # «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] # «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] # «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] # «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] # «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] # «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] # «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] # «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] # «[[پیرەمێرد و دەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوای]] # «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] # «[[جیھانی سۆفی]]» لە نووسینی [[جۆستاین گاردەر]] # «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] # «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] # «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] # «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] # «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] # «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] # «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] # «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] # «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] # «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] # «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] # «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] # «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[جەنگی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ئێچ. جی. وێڵز]] # «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] # «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] # «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] # «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] # «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] 2cooqdyw97w5ym3f1xm7p0g87frtinq 1660869 1660859 2026-09-04T21:14:57Z Amine yousefi 16159 /* ٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە شانشینی یەکگرتوو */ 1660869 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی دەستی بە خوێندنەوەی گەورە کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. نمایشەکە مشتومڕی لێکەوتەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی شێوازێکی ھەستبزوێن بۆ ئەدەب، بەڵام لایەنگرانی ستایشیان کرد بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> خەڵکی بەریتانیا لە بنەڕەتدا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی ویلیام شکسپیر بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== {{Div col}} # «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[کەرەستە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] # «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] # «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] # «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] # «[[١٩٨٤ (ڕۆمان)|١٩٨٤]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] # «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] # «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] # «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] # «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] # «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] # «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] # «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] # «[[ئاواتە گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] # «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] # «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] # «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] # «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوف]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی. کەی. ڕۆولینگ]] # «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] # «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] # «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] # «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] # «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] # «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] # «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] # «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] # «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] # «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] # «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] # «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] # «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] # «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] # «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] # «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] # «[[بلاک بیوتی|جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] # «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] # «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] # «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] # «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] # «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] # «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] # «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] # «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] # «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] # «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] # «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] # «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] # «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] # «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] # «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] # «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] # «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] # «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] # «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] # «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] # «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] # «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] # «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] # «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] # «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] # «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] # «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] # «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] # «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] # «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] # «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] # «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] # «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] # «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] # «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] # «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] # «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] # «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] # «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] # «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] # «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] # «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] # «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] # «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] # «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] # «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] # «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] # «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] # «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] # «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] # «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] # «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] # «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] # «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] # «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] # «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] # «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] # «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەفارەت (ڕۆمان)|کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] # «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] # «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] # «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] # «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] # «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] # «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] # «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] # «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] # «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] # «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] # «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] # «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] # «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] # «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] # «[[پیرەمێرد و زەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوەی]] # «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] # «[[جیھانی سۆفیا]]» لە نووسینی [[یۆستاین گاردەر]] # «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] # «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] # «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] # «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] # «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] # «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] # «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] # «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] # «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] # «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] # «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] # «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] # «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شەڕی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ھێربەرت جۆرج وێڵز]] # «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] # «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] # «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] # «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] # «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] a716470tzfj6mjmc9pl8ah9kptiadyz 1660875 1660869 2026-09-04T21:32:13Z Amine yousefi 16159 /* ٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە شانشینی یەکگرتوو */ 1660875 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی دەستی بە خوێندنەوەی گەورە کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. نمایشەکە مشتومڕی لێکەوتەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی شێوازێکی ھەستبزوێن بۆ ئەدەب، بەڵام لایەنگرانی ستایشیان کرد بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> خەڵکی بەریتانیا لە بنەڕەتدا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی ویلیام شکسپیر بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== {{Div col}} # «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[کەرەستە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] # «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] # «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] # «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] # «[[١٩٨٤ (ڕۆمان)|١٩٨٤]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] # «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] # «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] # «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] # «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] # «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] # «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] # «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] # «[[ئاواتە گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] # «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] # «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] # «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] # «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوفەکە (کتێب)|ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوفەکە]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] # «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] # «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] # «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] # «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] # «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] # «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] # «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] # «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] # «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] # «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] # «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] # «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] # «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] # «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] # «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] # «[[بلاک بیوتی|جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] # «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] # «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] # «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] # «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] # «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] # «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] # «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] # «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] # «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] # «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] # «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] # «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] # «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] # «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] # «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] # «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] # «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] # «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] # «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] # «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] # «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] # «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] # «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] # «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] # «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] # «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] # «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] # «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] # «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] # «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] # «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] # «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] # «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] # «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] # «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] # «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] # «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] # «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] # «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] # «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] # «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] # «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] # «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] # «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] # «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] # «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] # «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] # «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] # «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] # «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] # «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] # «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] # «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] # «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] # «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] # «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] # «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] # «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەفارەت (ڕۆمان)|کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] # «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] # «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] # «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] # «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] # «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] # «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] # «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] # «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] # «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] # «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] # «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] # «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] # «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] # «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] # «[[پیرەمێرد و زەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوەی]] # «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] # «[[جیھانی سۆفیا]]» لە نووسینی [[یۆستاین گاردەر]] # «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] # «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] # «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] # «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] # «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] # «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] # «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] # «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] # «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] # «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] # «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] # «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] # «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شەڕی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ھێربەرت جۆرج وێڵز]] # «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] # «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] # «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] # «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] # «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] fn3jiel4lzzpv43wjq6vn22ohrm68rd 1660881 1660875 2026-09-04T21:46:09Z Amine yousefi 16159 /* ٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە شانشینی یەکگرتوو */ 1660881 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی دەستی بە خوێندنەوەی گەورە کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. نمایشەکە مشتومڕی لێکەوتەوە بەھۆی پەیڕەوکردنی شێوازێکی ھەستبزوێن بۆ ئەدەب، بەڵام لایەنگرانی ستایشیان کرد بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> خەڵکی بەریتانیا لە بنەڕەتدا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی ویلیام شکسپیر بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== {{Div col}} # «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[کەرەستە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] # «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] # «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] # «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] # «[[١٩٨٤ (ڕۆمان)|١٩٨٤]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] # «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] # «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] # «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] # «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] # «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] # «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] # «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] # «[[ئاواتە گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] # «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] # «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] # «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] # «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوفەکە (کتێب)|ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوفەکە]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] # «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] # «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] # «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] # «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] # «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] # «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] # «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] # «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] # «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] # «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] # «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] # «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] # «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] # «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] # «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] # «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] # «[[بلاک بیوتی|جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] # «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] # «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] # «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] # «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] # «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] # «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] # «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] # «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] # «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] # «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] # «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] # «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] # «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] # «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] # «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] # «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] # «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] # «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] # «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] # «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] # «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] # «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] # «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] # «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] # «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] # «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] # «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] # «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] # «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] # «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] # «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] # «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] # «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] # «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] # «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] # «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] # «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] # «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] # «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] # «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] # «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] # «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] # «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] # «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] # «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] # «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] # «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] # «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] # «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] # «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] # «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] # «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] # «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] # «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] # «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] # «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] # «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] # «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەفارەت (ڕۆمان)|کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] # «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] # «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] # «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] # «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] # «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] # «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] # «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] # «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] # «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] # «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] # «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] # «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] # «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] # «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] # «[[پیرەمێرد و زەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوەی]] # «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] # «[[جیھانی سۆفیا]]» لە نووسینی [[یۆستاین گاردەر]] # «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] # «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] # «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] # «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] # «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] # «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] # «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] # «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] # «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] # «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] # «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] # «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] # «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شەڕی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ھێربەرت جۆرج وێڵز]] # «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] # «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] # «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] # «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] # «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] ebot24fj2d8avazn8lvvl71j3bl2bvk 1660892 1660881 2026-09-04T22:14:13Z Amine yousefi 16159 1660892 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی پڕۆژەی بیگ ڕید (خوێندنەوەی گەورە)ی دەست پێ کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. بەرنامەکە بەھۆی ئەوەی بە شێوازێکی ھەستبزوێن مامەڵەی لەگەڵ ئەدەب دەکرد مشتومڕی لێ کەوتەوە، بەڵام لایەنگرانی بەرنامەکە ستایشیان کرد بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی بەرامبەر بە خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لە سەرەتادا خەڵکی بەریتانیا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی [[ویلیام شێکسپیر]] بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== {{Div col}} # «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[کەرەستە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] # «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] # «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] # «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] # «[[١٩٨٤ (ڕۆمان)|١٩٨٤]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] # «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] # «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] # «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] # «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] # «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] # «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] # «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] # «[[ئاواتە گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] # «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] # «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] # «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] # «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوفەکە (کتێب)|ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوفەکە]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] # «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] # «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] # «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] # «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] # «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] # «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] # «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] # «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] # «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] # «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] # «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] # «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] # «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] # «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] # «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] # «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] # «[[بلاک بیوتی|جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] # «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] # «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] # «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] # «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] # «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] # «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] # «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] # «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] # «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] # «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] # «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] # «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] # «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] # «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] # «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] # «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] # «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] # «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] # «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] # «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] # «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] # «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] # «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] # «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] # «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] # «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] # «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] # «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] # «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] # «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] # «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] # «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] # «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] # «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] # «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] # «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] # «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] # «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] # «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] # «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] # «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] # «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] # «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] # «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] # «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] # «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] # «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] # «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] # «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] # «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] # «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] # «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] # «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] # «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] # «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] # «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] # «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] # «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەفارەت (ڕۆمان)|کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] # «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] # «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] # «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] # «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] # «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] # «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] # «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] # «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] # «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] # «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] # «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] # «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] # «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] # «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] # «[[پیرەمێرد و زەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوەی]] # «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] # «[[جیھانی سۆفیا]]» لە نووسینی [[یۆستاین گاردەر]] # «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] # «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] # «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] # «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] # «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] # «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] # «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] # «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] # «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] # «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] # «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] # «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] # «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شەڕی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ھێربەرت جۆرج وێڵز]] # «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] # «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] # «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] # «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] # «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] 7utq2fo75lfjjjqtcwpii4xxvxsgngq 1660953 1660892 2026-09-04T23:01:30Z Amine yousefi 16159 چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە، چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1660953 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی بەرنامەی بیگ ڕید (خوێندنەوەی گەورە)ی دەست پێ کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. بەرنامەکە بەھۆی ئەوەی بە شێوازێکی ھەستبزوێن مامەڵەی لەگەڵ ئەدەب دەکرد ڕووبەڕووی مشتوومڕ و ڕەخنە بووەوە، بەڵام لایەنگرانی بەرنامەکە ستایشیان کرد چونکە بە باوەڕی ئەوان ئەم پلانە بووە ھۆی بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی بەرامبەر بە خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لە سەرەتادا خەڵکی بەریتانیا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی [[ویلیام شێکسپیر]] بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== {{Div col}} # «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[کەرەستە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] # «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] # «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] # «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] # «[[١٩٨٤ (ڕۆمان)|١٩٨٤]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی. ئێس. لویس]] # «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] # «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] # «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] # «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] # «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] # «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] # «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] # «[[ئاواتە گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] # «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] # «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆلستۆی]] # «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] # «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوفەکە (کتێب)|ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوفەکە]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی. ئاڕ. ئاڕ. تۆلکین]] # «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] # «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] # «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] # «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] # «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] # «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] # «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] # «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] # «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] # «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] # «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] # «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] # «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] # «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] # «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] # «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] # «[[بلاک بیوتی|جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] # «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] # «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] # «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] # «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] # «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] # «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] # «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] # «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] # «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] # «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] # «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] # «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] # «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] # «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] # «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] # «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] # «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] # «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] # «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] # «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] # «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] # «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] # «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] # «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] # «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] # «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] # «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] # «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] # «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] # «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] # «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] # «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] # «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] # «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] # «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] # «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] # «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] # «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] # «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] # «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] # «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] # «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] # «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] # «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] # «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] # «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] # «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] # «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] # «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] # «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] # «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] # «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] # «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] # «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] # «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] # «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] # «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] # «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەفارەت (ڕۆمان)|کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] # «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] # «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] # «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] # «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] # «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] # «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] # «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] # «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] # «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] # «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] # «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] # «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] # «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] # «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] # «[[پیرەمێرد و زەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوەی]] # «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] # «[[جیھانی سۆفیا]]» لە نووسینی [[یۆستاین گاردەر]] # «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] # «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] # «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] # «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] # «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] # «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] # «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] # «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] # «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] # «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] # «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] # «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] # «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شەڕی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ھێربەرت جۆرج وێڵز]] # «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] # «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] # «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] # «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] # «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] q53q45f4oatqtluhwu64onk4o2ddjay 1661018 1660953 2026-09-05T08:36:27Z Amine yousefi 16159 /* ٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە شانشینی یەکگرتوو */ 1661018 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی بەرنامەی بیگ ڕید (خوێندنەوەی گەورە)ی دەست پێ کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. بەرنامەکە بەھۆی ئەوەی بە شێوازێکی ھەستبزوێن مامەڵەی لەگەڵ ئەدەب دەکرد ڕووبەڕووی مشتوومڕ و ڕەخنە بووەوە، بەڵام لایەنگرانی بەرنامەکە ستایشیان کرد چونکە بە باوەڕی ئەوان ئەم پلانە بووە ھۆی بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی بەرامبەر بە خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لە سەرەتادا خەڵکی بەریتانیا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی [[ویلیام شێکسپیر]] بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== {{Div col}} # «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[کەرەستە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] # «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] # «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] # «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] # «[[١٩٨٤ (ڕۆمان)|١٩٨٤]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی ئێس لویس]] # «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] # «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] # «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] # «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] # «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] # «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] # «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] # «[[ئاواتە گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] # «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] # «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] # «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوفەکە (کتێب)|ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوفەکە]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیۆت]] # «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] # «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] # «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] # «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆڵد داھڵ]] # «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] # «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] # «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] # «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] # «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] # «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] # «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] # «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] # «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] # «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] # «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] # «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] # «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] # «[[بلاک بیوتی|جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] # «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] # «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] # «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] # «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] # «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] # «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] # «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] # «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] # «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] # «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] # «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] # «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] # «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] # «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] # «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] # «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] # «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] # «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] # «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] # «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] # «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] # «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] # «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] # «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] # «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] # «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] # «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] # «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] # «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] # «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] # «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] # «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] # «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] # «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] # «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] # «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] # «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] # «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] # «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] # «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] # «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] # «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] # «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] # «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] # «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] # «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] # «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] # «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] # «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] # «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] # «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن شتاینبێک]] # «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] # «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] # «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] # «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] # «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] # «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ھێنری شاریێر]] # «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] # «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەفارەت (ڕۆمان)|کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] # «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] # «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] # «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] # «[[کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] # «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] # «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] # «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] # «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] # «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] # «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] # «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] # «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] # «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] # «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] # «[[پیرەمێرد و زەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوەی]] # «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] # «[[جیھانی سۆفیا]]» لە نووسینی [[یۆستاین گاردەر]] # «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] # «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] # «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئەنتوان دۆ سانت-ئێکزوپێری]] # «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] # «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیەت]] # «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] # «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] # «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] # «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] # «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[جۆھانا سپیری]] # «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دی. ئێچ. لۆڕێنس]] # «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] # «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] # «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شەڕی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ھێربەرت جۆرج وێڵز]] # «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] # «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] # «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] # «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] # «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] j68avrb8g0d1pmgfvboqj6a029kox11 1661021 1661018 2026-09-05T09:00:05Z Amine yousefi 16159 /* ٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە شانشینی یەکگرتوو */ چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە، چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1661021 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} '''بیگ ڕید''' ({{بە ئینگلیزی| The Big Read}}) ڕاپرسییەک بوو بۆ دیاریکردنی باشترین [[ڕۆمان]]ی ھەموو سەردەمەکان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[بەریتانیا]] و لەلایەن [[بی بی سی]]ەوە ئەنجام درا. لەم ڕاپرسییەدا کە لەسەر ھێڵ و لە ڕێگەی [[ڕاژەی کورتە پەیام]] و تەلەفۆن ئەنجام درا، زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار کەس لە خەڵکی بەریتانیا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا پێڕستی باشترین ٢٠٠ ڕۆمان لە بەریتانیا بڵاو کرایەوە.<ref>The [[BBC]]'s Big Read [https://www.bbc.co.uk/arts/bigread/top100.shtml BBC - The Big Read] April 2003, Retrieved 9 December 2008</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110110172119/http://pressoffice.penguin.co.uk/static/downloads/releases2003/160503_bigreadstop100_2.pdf Penguin Dominates The Big Read Top 100] ''[[Penguin Books|Penguin]]'' Press Office</ref> ==مەبەست== بی بی سی بەرنامەی بیگ ڕید (خوێندنەوەی گەورە)ی دەست پێ کرد بە ئامانجی دۆزینەوەی «خۆشەویستترین ڕۆمانی نەتەوە» لە ڕێگەی دەنگدانی بینەرانەوە لە ڕێگەی وێب، کورتەنامە و تەلەفۆنەوە. بەرنامەکە بەھۆی ئەوەی بە شێوازێکی ھەستبزوێن مامەڵەی لەگەڵ ئەدەب دەکرد ڕووبەڕووی مشتوومڕ و ڕەخنە بووەوە، بەڵام لایەنگرانی بەرنامەکە ستایشیان کرد چونکە بە باوەڕی ئەوان ئەم پلانە بووە ھۆی بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری گشتی بەرامبەر بە خوێندنەوە.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لە سەرەتادا خەڵکی بەریتانیا دەنگیان بە ھەر ڕۆمانێک دا کە ئارەزوویان لێ بوو.<ref> "The Big Read", BBC, April 2003, Retrieved 9 December 2008; "Penguin Dominates The Big Read Top 100". <i>Penguin Books</i>. Archived from the original on 27 August 2007. Retrieved 24 August 2024; John Ezard (15 Dec 2003) "Tolkien runs rings round Big Read rivals". <i>The Guardian</i>; Boyd Tonkin (24 Oct 2003) "A Week in Books: The Big Read aims to reflect mass taste". <i>The Independent</i>; "Book awards: BBC's Big Read". <i>LibraryThing</i>. Retrieved 24 August 2024. </ref> لەمەوە، [[پێڕست]]ێکی ٢٠٠ کتێب ئامادەکرا، و ٢١ بەرزترینیان بۆ دەنگدانی زیاتر خرانەڕوو، بەو مەرجەی تەنھا یەک کتێب بۆ ھەر نووسەرێک لەناو ٢١ کتێبی سەرەکیدا ڕێگەپێدراو بوو. بەو پێیەی ڕاپرسییەکە لەسەر بنەمای ڕۆمان بوو، شانۆنامەکانی [[ویلیام شێکسپیر]] بەشێک نەبوون لە ڕاپرسییەکە. ==٢٠٠ باشترین ڕۆمان لە [[شانشینی یەکگرتوو]]== {{Div col}} # «[[شای ئەنگوستیلەکان]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[شانازی و پێشوەختە]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[کەرەستە تاریکەکانی]]» لە نووسینی [[فیلیپ پولمان]] # «[[ڕێبەری گالیسکەچی بۆ گالاکسی]]» لە نووسینی [[دۆگلاس ئادەمز]] # «[[ھاری پۆتەر و جامی ئاگر]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[کوشتنی بولبولێکی لاساییکەرەوە]]» لە نووسینی [[ھارپەر لی]] # «[[وینی دە پوو]]» لە نووسینی [[ئەی. ئەی. میلن]] # «[[١٩٨٤ (ڕۆمان)|١٩٨٤]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[شێرەکە، جادووگەرەکە و جلوبەرگەکە]]» لە نووسینی [[سی ئێس لویس]] # «[[جەین ئایر (ڕۆمان)|جەین ئایر]]» لە نووسینی [[شارلۆت برۆنتی]] # «[[گرتن-٢٢]]» لە نووسینی [[جۆزێف ھێلەر]] # «[[بەرزایییە باگرەکان]]» لە نووسینی [[ئێمیلی برۆنتی]] # «[[گۆرانی باڵندە]]» لە نووسینی [[سێباستیان فۆکس]] # «[[ڕێبێکا (ڕۆمان)|ڕیبێکا]]» لە نووسینی [[دافنە دوومۆریە]] # «[[پاسەوانێک لە مەزرا]]» لە نووسینی [[جێرۆم دەیڤید سالینجەر]] # «[[با لەناو بیدەکاندا]]» لە نووسینی [[کینێس گراھام]] # «[[ئاواتە گەورەکان]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ژنانی بچووک]]» لە نووسینی [[لویزا مەی ئەلکۆت]] # «[[ماندۆلینی کاپتن کۆرێلی]]» لە نووسینی [[لویس دێ بێرنیێر]] # «[[جەنگ و ئاشتی]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[لەگەڵ بادا چوو]]» لە نووسینی [[مارگرێت میچڵ]] # «[[ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوفەکە (کتێب)|ھاری پۆتەر و بەردی فەیلەسوفەکە]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و ژووری نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان]]» لە نووسینی [[جەی کەی ڕۆولینگ]] # «[[ھۆبیت]]» لە نووسینی [[جەی ئاڕ ئاڕ تۆلکین]] # «[[تێس لە بنەماڵەی دێربەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[میدڵمارچ]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیۆت]] # «[[نوێژێک بۆ ئۆین مینی]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[ھێشووەکانی تووڕەیی]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[سەرکێشییەکانی ئالیس لە وڵاتی سەرسوورھێنەر]]» لە نووسینی [[لویس کاڕۆڵ]] # «[[چیرۆکی ترەیسی بیکەر]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[سەد ساڵ لە تەنیایی]]» لە نووسینی [[گابریێل گارسیا مارکێز]] # «[[ستوونەکانی زەوی]]» لە نووسینی [[کێن فۆلێت]] # «[[دەیڤد کۆپەرفیڵد]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[چارلی و کارگەی شوکولاتە]]» لە نووسینی [[ڕۆڵد داھڵ]] # «[[دوورگەی گەنجینە]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن]] # «[[شارۆچکەیەک وەک ئەلیس]]» لە نووسینی [[نێڤیل شوت]] # «[[قەناعەت]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[دون]]» لە نووسینی [[فرانک ھێربێرت]] # «[[ئێما]]» لە نووسینی [[جەین ئۆستن]] # «[[ئان لە گرین گەیبڵز]]» لە نووسینی [[لووسی ماد مۆنتگۆمێری]] # «[[واتەرشیپ داون]]» لە نووسینی [[ڕیچارد ئادەمز]] # «[[گاتسبیی مەزن]]» لە نووسینی [[ئێف. سکۆت فیتزجێراڵد]] # «[[کۆنتی مۆنتی کریستۆ]]» لە نووسینی [[ئەلێکساندەر دوما]] # «[[سەردانەوەی برایدسھێد]]» لە نووسینی [[ئیڤلین وۆ]] # «[[کێڵگەی ئاژەڵان]]» لە نووسینی [[جۆرج ئۆروێڵ]] # «[[گۆرانییەکی کریسمس]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[دوور لە قەرەباڵغی شێتانە]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[شەوشاد بەڕێز تۆم]]» لە نووسینی [[میشێل ماگۆریان]] # «[[گەڕانی شێڵ]]» لە نووسینی [[ڕۆزاموند پیلچەر]] # «[[باخچە نھێنییەکە]]» لە نووسینی [[فرانسیس ھۆدگسۆن بێرنێت]] # «[[دەربارەی مشک و پیاوان]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[ڕاوەستان]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[ئاننا کارێنینا (ڕۆمان)|ئاننا کارێنینا]]» لە نووسینی [[لیۆ تۆڵستۆی]] # «[[کوڕێکی گونجاو]]» لە نووسینی [[ڤیکرام سێت]] # «[[بی ئێف جی]]» لە نووسینی [[ڕۆڵد داھڵ]] # «[[قەل و ئەمازۆنەکان]]» لە نووسینی [[ئارتەر ڕانسۆم]] # «[[بلاک بیوتی|جوانی ڕەش]]» لە نووسینی [[ئانا سیوێڵ]] # «[[ئارتێمیس فاول]]» لە نووسینی [[ئۆین کۆڵفەر]] # «[[تاوان و سزا]]» لە نووسینی [[فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی]] # «[[سفر و خاچەکان]]» لە نووسینی [[مالۆری بلاکمان]] # «[[یاداشتەکانی گێیشایەک]]» لە نووسینی [[ئارتەر گۆڵدن]] # «[[چیرۆکی دوو شار]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[باڵندە دڕکاوییەکان]]» لە نووسینی [[کۆلین مەککۆلۆ]] # «[[مۆرت]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[داری جادوویی دوور]]» لە نووسینی [[ئینید بلیتۆن]] # «[[ماگوس]]» لە نووسینی [[جۆن فاولز]] # «[[نیشانە باشەکان]]» لە نووسینی [[نیڵ گەیمەن]] و [[تێری پراچێت]] # «[[پاسەوانەکان! پاسەوانەکان!]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شای مێشەکان]]» لە نووسینی [[ویلیام گۆڵدینگ]] # «[[بۆن]]» لە نووسینی [[پاتریک زوسکیند]] # «[[خێرخوازە پانتۆڵ دڕاوەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆبێرت ترێسێل]] # «[[پاسەوانی شەو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ماتیڵدا]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[یاداشتی بریجیت جۆنز]]» لە نووسینی [[ھێلین فیڵدینگ]] # «[[مێژووی نھێنی]]» لە نووسینی [[دۆنا تارت]] # «[[ژنە سپییەکە]]» لە نووسینی [[ویلکی کۆلینز]] # «[[ئوولیس]]» لە نووسینی [[جەیمس جۆیس]] # «[[ماڵی ڕەش]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[کاری دووانە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[تویتەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[من قەڵاکە دەگرم]]» لە نووسینی [[دۆدی سمیت]] # «[[کونەکان]]» لە نووسینی [[لویس سەیکەر]] # «[[گۆرمێنگاست]]» لە نووسینی [[مێرڤین پیک]] # «[[خواوەندی شتە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[ئارونداتی ڕۆی]] # «[[ڤیکی فریشتە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جیھانی نوێی ئازا]]» لە نووسینی [[ئالدۆس ھەکسلی]] # «[[کێڵگەی ئاسوودەیی سارد]]» لە نووسینی [[ستێلا گیبۆنز]] # «[[جادووگەر]]» لە نووسینی [[ڕەیمۆند ئی. فەیست]] # «[[لەسەر ڕێگا]]» لە نووسینی [[جاک کێرواک]] # «[[باوکی ئایینی]]» لە نووسینی [[ماریۆ پوزۆ]] # «[[ھۆزی ورچی ئەشکەوت]]» لە نووسینی [[جین ئێم. ئاوێڵ]] # «[[ڕەنگی جادوو]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کیمیاگەر (ڕۆمان)|کیمیاگەر]]» لە نووسینی [[پاولۆ کۆیلۆ]] # «[[کاترین]]» لە نووسینی [[ئانیا سیتۆن]] # «[[کەین و ئابێل]]» لە نووسینی [[جێفری ئارچەر]] # «[[خۆشەویستی لە سەردەمی کۆلێرا]]» لە نووسینی [[گابرێل گارسیا مارکێز]] # «[[کچان لە خۆشەویستیدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[یاداشتەکانی شازادە]]» لە نووسینی [[مێگ کابۆت]] # «[[منداڵانی نیوەشەو]]» لە نووسینی [[سەلمان ڕوشدی]] # «[[سێ پیاو لە بەلەمێکدا]]» لە نووسینی [[جێرۆم ک. جێرۆم]] # «[[خواوەندە بچووکەکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەنار دەریا]]» لە نووسینی [[ئەلێکس گارلاند]] # «[[دراکیولا]]» لە نووسینی [[برام ستۆکەر]] # «[[خاڵی سپی]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کاغەزەکانی پیکویک]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[گەردەلوول شکێن]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[کارگەی زەردەواڵە]]» لە نووسینی [[ئیان بانکیس]] # «[[ڕۆژی چەقەڵ]]» لە نووسینی [[فرێدریک فۆرسایت]] # «[[دایکە وێنەکێشراوەکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[جودی نادیار]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاداشتی نھێنی ئادریان مۆڵ، تەمەن ١٣ و سێ چارەک]]» لە نووسینی [[سو تاونسێند]] # «[[دەریای دڵڕەق]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس مۆنسارات]] # «[[بێچارەکان]]» لە نووسینی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] # «[[سەرۆکی شارەوانی کاستەربریج]]» لە نووسینی [[تۆماس ھاردی]] # «[[یاری بوێری]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کچە خراپەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[وێنەی دۆریان گرەی]]» لە نووسینی [[ئۆسکار وایڵد]] # «[[شۆگون]]» لە نووسینی [[جەیمس کلاڤێڵ]] # «[[ڕۆژی تریفیدەکان]]» لە نووسینی [[جۆن ویندام]] # «[[لۆلا ڕۆز]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بازاڕی خۆنواندن]]» لە نووسینی [[ویلیام مەیക്پیس تاکەرەی]] # «[[داستانی فۆرسایت]]» لە نووسینی [[جۆن گاڵسوێرتی]] # «[[ماڵی گەڵاکان]]» لە نووسینی [[مارک ز. دانیلێوسکی]] # «[[ئینجیلی ژەھراوی]]» لە نووسینی [[باربارا کینگسۆڵڤەر]] # «[[پیاوی دروێنە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ئەنگوس، تانگ و ماچکردنی تەواو]]» لە نووسینی [[لویز ڕێنیسن]] # «[[سەگی باسکەرڤیڵ]]» لە نووسینی [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ]] # «[[خاوەندارێتی: ڕۆمانسێک]]» لە نووسینی [[ئەی. ئێس. بایت]] # «[[مامۆستا و مارگەریتا]]» لە نووسینی [[میخائیل بولگاکۆڤ]] # «[[چیرۆکی کارەکەر]]» لە نووسینی [[مارگرێت ئاتوود]] # «[[دانی، پاڵەوانی جیھان]]» لە نووسینی [[ڕۆڵد داھڵ]] # «[[ڕۆژھەڵاتی عەدەن]]» لە نووسینی [[جۆن ستاینبێک]] # «[[دەرمانی سەرسوڕھێنەری جۆرج]]» لە نووسینی [[ڕۆڵد داھڵ]] # «[[خوشکە نامۆکان]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[ڕەنگی وەنەوشەیی]]» لە نووسینی [[ئەلیس واکەر]] # «[[باوکی بەراز]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[سی و نۆ ھەنگاوەکە]]» لە نووسینی [[جۆن بوچان]] # «[[کچان لە فرمێسکدا]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شەوانی خەوتن]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ھەموو شتێک لە بەرەی ڕۆژئاواوە ئارامە]]» لە نووسینی [[ئێریچ ماریا ڕیمارک]] # «[[لە پشت پەردەی مۆزەخانە]]» لە نووسینی [[کەیت ئاتکینسن]] # «[[دڵسۆزی بەرز]]» لە نووسینی [[نیک ھۆڕنبی]] # «[[ئەو]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە]]» لە نووسینی [[ڕۆڵد داھڵ]] # «[[مایلی سەوز]]» لە نووسینی [[ستیڤن کینگ]] # «[[پەپوولە]]» لە نووسینی [[ئانری شاریێر]] # «[[پیاوان لە چەکدا]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[مامۆستا و فەرماندە]]» لە نووسینی [[پاتریک ئۆبرایان]] # «[[کلیلی ئێسک]]» لە نووسینی [[ئەنتۆنی ھۆرۆویتز]] # «[[مۆسیقای ڕۆح]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[دزی کات]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[فیلی پێنجەم]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[کەفارەت (ڕۆمان)|کەفارەت]]» لە نووسینی [[ئیان مەککیوان]] # «[[نھێنییەکان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[شمشێرە زیوییەکە]]» لە نووسینی [[ئیان سێڕایلیەر]] # «[[یەکێک بەسەر ھێلانەی کوکووەوە فڕی]]» لە نووسینی [[کێن کێسی]] # «[[دڵی تاریکی]]» لە نووسینی [[جۆزێف کۆنراد]] # «[[کیم (ڕۆمان)|کیم]]» لە نووسینی [[ڕودیارد کیپلینگ]] # «[[دوورینی خاچ]]» لە نووسینی [[دایانا گاباڵدۆن]] # «[[مۆبی-دیک]]» لە نووسینی [[ھێرمان مێلڤیل]] # «[[خواوەندی ڕووبار]]» لە نووسینی [[ویلبور سمیت]] # «[[گۆرانی خۆرئاوابوون]]» لە نووسینی [[لویس گراسیک گیبۆن]] # «[[ھەواڵەکانی کەشتیوانی]]» لە نووسینی [[ئی. ئانی پروڵکس]] # «[[جیھان بەپێی گارپ]]» لە نووسینی [[جۆن ئێرڤینگ]] # «[[لۆرنا دون]]» لە نووسینی [[ئاڕ. دی. بلاکمۆر]] # «[[کچان درەنگ دەچنە دەرەوە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[کۆشکە دوورەکان]]» لە نووسینی [[ئێم. ئێم. کەی]] # «[[جادووگەرەکان]]» لە نووسینی [[ڕۆاڵد داڵ]] # «[[تۆڕی شارلۆت]]» لە نووسینی [[ئی. بی. وایت]] # «[[فرانکنشتاین]]» لە نووسینی [[ماری شێلی]] # «[[ئەوان لەسەر چیمەن یاریان دەکرد]]» لە نووسینی [[تێری ڤێنابڵز]] و [[گۆردۆن ویلیامز]] # «[[پیرەمێرد و زەریا]]» لە نووسینی [[ئێرنست ھێمینگوەی]] # «[[ناوی گوڵەکە]]» لە نووسینی [[ئومبێرتۆ ئیکۆ]] # «[[جیھانی سۆفیا]]» لە نووسینی [[یۆستاین گاردەر]] # «[[منداڵی زبڵدان]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[بەڕێز فۆکسی نایاب]]» لە نووسینی [[ڕۆڵد داھڵ]] # «[[لۆلیتا]]» لە نووسینی [[ڤلادیمیر نابۆکۆڤ]] # «[[نەورەسی جۆناتان لیڤینگستۆن]]» لە نووسینی [[ڕیچارد باخ]] # «[[شازادە بچکۆلەکە]]» لە نووسینی [[ئانتوان دۆ سانت ئێگزوپێری]] # «[[منداڵە جانتاکە]]» لە نووسینی [[جاکلین ویلسۆن]] # «[[ئۆلیڤەر تویست]]» لە نووسینی [[چارڵز دیکینز]] # «[[ھێزی یەک]]» لە نووسینی [[برایش کۆرتنی]] # «[[سایلاس مارنەر]]» لە نووسینی [[جۆرج ئێلیۆت]] # «[[شێتی ئەمریکی]]» لە نووسینی [[برێت ئیستن ئێلیس]] # «[[یاداشتی ھیچ کەسێک]]» لە نووسینی [[جۆرج گرۆسمیت|جۆرج]] و [[ویدۆن گرۆسمیت]] # «[[ترینسپۆتینگ]]» لە نووسینی [[ئێرڤین وێڵش]] # «[[گوزبەمپس]]» لە نووسینی [[ئاڕ. ئێڵ. ستین]] # «[[ھایدی]]» لە نووسینی [[یۆھانا شپیری]] # «[[کوڕان و خۆشەویستان]]» لە نووسینی [[دەیڤد ھێربێرت لۆرێنس]] # «[[سووکەلەیی بوونی بەرگەنەگیراو]]» لە نووسینی [[میلان کوندێرا]] # «[[پیاو و کوڕ]]» لە نووسینی [[تۆنی پارسۆنز]] # «[[ڕاستییەکە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[شەڕی جیھانەکان]]» لە نووسینی [[ھێربەرت جۆرج وێڵز]] # «[[چرپەکاری ئەسپ]]» لە نووسینی [[نیکۆلاس ئیڤانس]] # «[[ھاوسەنگییەکی جوان]]» لە نووسینی [[ڕۆھینتۆن میستری]] # «[[جادووگەران لە دەرەوە]]» لە نووسینی [[تێری پراچێت]] # «[[پاشای پێشوو و ئاییندە]]» لە نووسینی [[تی. ئێچ. وایت]] # «[[کرمی زۆر برسی]]» لە نووسینی [[ئێریک کارڵ]] # «[[گوڵەکان لە بنمیچدا]]» لە نووسینی [[ڤی. سی. ئەندروز]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[١٠٠ باشترین ڕۆمان بەپێی کتێبخانەی مۆدێرن]] * [[١٠٠ کتێبی سەدەی لو مۆند]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Read| سەردێڕ=The Big Read | زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|The Big Read}} [[پۆل:پێڕستی باشترین کتێبەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕۆمانەکان]] [[پۆل:پەرەپێدانی کتێب]] g6pupdl3ljk6w9znre7wi8voxck49ty 0 181625 1660804 1659333 2026-09-04T20:33:38Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1660804 wikitext text/x-wiki '''خۆڕاگریی فەرەنسا''' ({{بە فەڕەنسی|La Résistance}}) چەند بزووتنەوەیک بوون کە لە حوزەیرانی ١٩٤٠ لە فەڕەنسا دەجەنگان دژی داگیرکاری [[حیزبی نازی|نازی]] بۆ سەر [[فەڕەنسا]] و لە دژی [[فەڕەنسای ڤیشی]]، تا تشرینی یەکەمی ١٩٤٤.{{Sfn|Weitz|1995|p=50}}{{Sfn|Kedward|1993|p=30}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/French_Resistance|سەردێڕ=بەرگری فەڕەنسی|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەڕەنسا|مێژوو|ئەڵمانیا|شەڕ|جەنگی جیھانیی دووەم}} {{پۆلی کۆمنز|French resistance}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:بەرگری فەڕەنسی]] [[پۆل:دژە فاشیزم لە فەڕەنسا]] [[پۆل:بەرگری جوڵانەوەکان لە جەنگی جیھانیی دووەم]] b9v47aa8uz6rhi8egqr2hd10m1hy81m 0 182840 1660937 1444581 2026-09-04T22:37:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1660937 wikitext text/x-wiki '''دونپزیل'''<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Huntington's Disease: Stages and Therapies|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=ECcqSm7d1Ro|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> لەژێر ناوی بازرگانی '''ئاریسێپت''' دەفرۆشرێت لەنێوان ئەوانی تر، بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشی ئەلزەھایمەر،<ref name="AHFS2019">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Donepezil Hydrochloride Monograph for Professionals|ناونیشان=https://www.drugs.com/monograph/donepezil-hydrochloride.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=Drugs.com|بڵاوکەرەوە=American Society of Health-System Pharmacists|زمان=en}}</ref> وا دەردەکەوێت کاریگەرییەکی سەرەتایی ھەبێت لە چالاکی و کارکردنی ھۆش و بیرەوەری،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Birks JS, Harvey RJ|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Donepezil for dementia due to Alzheimer's disease|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|بەرگ=٦|پەڕەکان=CD٠٠١١٩٠|doi=10.1002/14651858.CD001190.pub3|pmc=٦٥١٣١٢٤|pmid=٢٩٩٢٣١٨٤}}</ref> ھەرچۆنێک بێت پێویستە چارەسەرییەکە بوەستێنرێت گەر ھیچ سوودێکی کاریگەر بەدی نەکرا،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Swedish Council on Health Technology Assessment|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Dementia – Caring, Ethics, Ethnical and Economical Aspects: A Systematic Review|pmid=٢٨٨٧٦٧٧٠}}</ref> دەرمانەکە لە [[دەرمان لە ڕێگەی دەم|ڕێگەی دەمەوە]] بەکاردێت.<ref name="AHFS2019"/> کاریگەرییە لاوەکییەکانی وەک دڵ تێکەلھاتن، کێشەی خەو، توند و تیژی، سکچون، ھەستکردن بە ماندووبوون، ئازاری ماسولکە<ref name="AHFS2019"/><ref name=":0"/> ھەرچۆنێک بێت کاریگەرییە لاوەکییە بەھێزەکان وەک لێدانی ناتەواوی دڵ، زوو چوونە سەرئاو، سەرع،<ref name="AHFS2019"/> دەرمانەکە لە ساڵی ١٩٩٦ لە ئەمریکا پەسەند کرا کە بەشێوەی دەرمان بەکار بھێنرێت<ref name="AHFS2019"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == لێکۆلینەوەی زیاتر == * {{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Brenner, George D.|سەردێڕ=Pharmacology|ناونیشان=https://archive.org/details/pharmacology0000bren_j9v4|نووسەر٢=George M. Brenner|بڵاوکەرەوە=W. B. Saunders|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٢١٦-٧٧٥٧-٦|شوێن=Philadelphia}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Acting Editor-in-Chief Louise Welbanks.|سەردێڕ=Compendium of Pharmaceuticals and Specialities, 2000|ناونیشان=https://archive.org/details/cpscompendiumofp0000unse_k6b7|بڵاوکەرەوە=Canadian Pharmaceutical Assn|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٩١٩١١٥-٧٦-٧|edition=25th}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Donepezil|ناونیشان=https://druginfo.nlm.nih.gov/drugportal/name/donepezil|ئیش=Drug Information Portal|بڵاوکەرەوە=U.S. National Library of Medicine}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|پەرستاری|کیمیا}} {{پۆلی کۆمنز|Donepezil}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:چارەسەری نەخۆشی ئەلزەھایمەر]] [[پۆل:لقەکانی فایزەر]] pojed5ivkpijq2vpbp3nkmgthz8sqna 0 183871 1660989 1295158 2026-09-05T02:02:30Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660989 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی خۆگەڕ}} '''پزیشکی ھەناوی''' یان '''پزیشکی نەخۆشییەکانی ھەناو''' (بە ئینگلیزی: Internal medicine<ref>[https://www.acponline.org/acp-newsroom/what-is-a-doctor-of-internal-medicine-or-internist-0 what is a Doctor of Internal Medicine?], ACP</ref>) یەکێک لە ڕشتەکانی [[پزیشکی]]یە کە لە بواری دۆزینەوە، [[دەرمان]]، و چارەسەر کردنی نەخۆشی گەورەساڵان چالاکییەکانی ئەنجام دەدات. پسپۆرەکان لە پزیشکی ھەناوی چاودێری نەخۆشە خەوتووەکان لە [[نەخۆشخانە]] و ھەروەھا لە نەخۆشەکانی بەشی فریاکەوتن دەکەن. <ref>[https://www.raleighmedicalgroup.com/blog/entryid/515/why-internal-medicine-doctors-differ What Makes Internal Medicine Doctors Different From Other Doctors?], RMG</ref> == مێژوو== زیاتر لە یەک سەدەیە کە ئەم ڕشتەیە لە دونیای پزیشکیدا داھاتووە و بە یەکێک لە کۆنترین ڕشتەکانی پزیشکی ھەژمار دەکرێت. دواتر بە پێشکەوتنی [[زانست]] و [[تەکنۆلۆژیا|فەنیاری]]، ڕشتەکانی دیکە وەک پزیشکی نەخۆشییەکانی مێشک، دڵ، سییەکان و …ھتد لەم ڕشتەیە جیابوونەوە. بوون بە پسپۆر لە پزیشکی ھەناو سێ ساڵ دەخایەنێت.<ref>[https://www.german-heart-centre.com/news/the-difference-between-general-medicine-and-internal-medicine/ The Difference Between General Medicine And Internal Medicine?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210626094911/https://www.german-heart-centre.com/news/the-difference-between-general-medicine-and-internal-medicine/ |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١ }}, German Heart Center</ref> ==ژێرڕشتەکان== * پزیشکی گەورەساڵان * [[کاردیۆلۆژی]] * [[ئیمنۆلۆژی]] * [[ھماتۆلۆژی]] * [[پزیشکی نەخۆشخانە]] * [[نەخۆشییە چلکییەکان]] * [[پزیشکی وەرزشی]] و ھتد == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{داڕێژە:پزیشکی}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|پەرستاری}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Internal medicine}} [[پۆل:ڕشتەکانی پزیشکی]] [[پۆل:پزیشکیی ھەناوی]] hdjlu64l68abezp2nbaylqncclnwlri 0 184054 1660399 1400653 2026-09-04T13:36:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کۆریای باشوور-کۆلکە) 1660399 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} '''درامای کۆری''' (بە کۆری:한국드라마; بە ھانجا:韓國드라마) بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک '''کەی-دراما''' ('''K-drama''') ناسراوە، زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکە بە زمانی کۆری، لە [[کۆریای باشوور]] بەرھەم دەھێنرێت، دراما کۆرییەکان لە جیھاندا بەناوبانگن و دەنگیان داوەتەوە لەوانە دراما مێژووییەکان کە لە کوردستان بەناوبانگن وەک (د.ھۆرجۆن، جۆنگوما گەوھەری کۆشک، [[دۆنگ یی (زنجیرەی تەلەفزیۆنی)|دۆنگ یی]]، [[ئی سان|یی سان]]، ھەڵاتووەکەی جۆسۆن، خەونی من)، وە دراما مۆدێرنەکان کە لە کوردستان بەناوبانگن وەک (دۆ بۆنگ سون، خاتوو حامورابی)، دراما کۆرییەکان جگە لە زمانی کوردی وەردەگێردرێنە سەر زۆر زمانی تر جا بە شێوەی دۆبلاژ بێت یان ژێرنووس ئەم بڵاو بوونەوە فراوانە بەردەستە جیھانییە ثێی ئەوترێت ("[[شەپۆلی کۆری]]") <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Korean Drama Effect On Cultural and Feminist Theory (with images, tweets) · pattyptrb|ناونیشان=https://storify.com/pattyptrb/what-are-you-opinion-korean-drama-or-thai-drama|ئیش=Storify}}</ref>وە ھەنێکیان کاریگەرییەکی گەورەیان ھەبووە لەسەر وڵاتان بۆ نمونە جۆنگوما گەوھەری کۆشک دراماکەی فرۆشراوە بە ٩١ وڵات لە جیھان == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://kurdbin.net/Series_episodes.aspx?ContentID=137 جۆنگوما گەوھەری کۆشک] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627184858/http://kurdbin.net/Series_episodes.aspx?ContentID=137 |date=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ }} بە [[زمانی کوردی]]. * [http://kurdbin.net/Series_episodes.aspx?ContentID=130 یی سان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627184856/http://kurdbin.net/Series_episodes.aspx?ContentID=130 |date=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ }} بە [[زمانی کوردی]] * [http://kurdbin.net/Series_episodes.aspx?ContentID=109 دکتۆر ھۆرجۆن] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627184855/http://kurdbin.net/Series_episodes.aspx?ContentID=109 |date=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ }} بە [[زمانی کوردی]] {{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|تەلەڤیزیۆن|4=فیلم|5=چاند|6=شانۆ|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Television series of South Korea}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} [[پۆل:درامای ئاسیایی]] [[پۆل:درامای تەلەڤیزیۆنی]] [[پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:درامای تەلەڤیزیۆن]] ggtd6kur2497vxsm269yadbxwcze75y 0 184137 1660808 1659251 2026-09-04T20:34:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660808 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox officeholder|name=|image=|office1=Member of the [[Interim Legislative Assembly]]|term1=١٩٤٦ بۆ ١٩٤٨|birth_date=٢٣ی ئازاری ١٨٩٨<ref name=ET/>|birth_place=[[سێئول]], [[ئیمپراتۆریەتی کۆریا]]|death_date=١٩٨٨<ref name=ET/>|death_place=}}'''شین ئوی-کیونگ''' (بە کۆری: ٢٣ی ئایاری ١٨٩٨ بۆ ١٩٨٨) چالاکوان و سیاسەتوانێکی سەربەخۆ و فێرکەرێکی کۆریای باشوور بوو، لە ١٩٤٦ یەکێک بوو لەو چوار ئافرەتەی بۆ یەکەمجار لە کۆریای باشوور پۆستی یاسایی وەربگرێت.<ref>Soo Ja Kim (2016) [http://kiss.kstudy.com/thesis/thesis-view.asp?key=3493322 남조선과도입법의원 여성의원의 입법 활동(1946-1948): `여성의원 특별취급안`을 중심으로]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|سیاسەت|ژن|ژیاننامە|یاسا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨]] [[پۆل:خەڵکی سێئول]] [[پۆل:چالاکوانە سەربەخۆیە کۆرییەکان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئێوا]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆھۆکو]] [[پۆل:ژنانی کۆریای باشوور لە سیاسەت]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:خەڵکی کۆریای باشوور دوور لە وڵاتی خۆیان لە ژاپۆن]] lml5tkwfcrxtq3la9bxuiuyusri9p0h 0 184914 1660398 1400652 2026-09-04T13:36:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1660398 wikitext text/x-wiki '''درامای پزیشکی''' پرۆگرامێکی تەلەڤیزیۆنی یان فیلمە<ref>Planca, Daphne (15 September 2015). [http://www.asiastarz.com/articles/10127/20160915/andrew-garfield-starred-true-life-medical-drama-breathe-jointly-goes.htm "Andrew Garfield-starred true-life medical drama 'Breathe' jointly goes to Bleecker Street, Participant Media"]. ASZ News.</ref> کە تیشک دەخاتە ڕووداوانەی لە نەخۆشخانە و بابەتەکانی پەیوەندیدار بە نەخۆشخانەوە، وەک ئەمبولانس و ستافەکانی، پزیشک، یان ژینگەیەکی پزیشکی، زۆربەی دراما پزیشکییەکان سەرەنج دەخەنە سەر کارەکتەری پزیشکی و کاری پزیشکی ژیانی کاری پزیشکی، یان بە شێوەی ڕۆمانس خۆشەویستی لە نێوان دوو دکتۆری پزیشکی.<ref>[[Marshall McLuhan]] (1964) ''[[Understanding Media: The Extensions of Man]]'', chap. 31:<blockquote>One of the most vivid examples of the tactile quality of the TV image occurs in medical experience. In closed-circuit instruction in surgery, medical students from the first reported a strange effect-that they seemed not to be watching an operation, but performing it. They felt that they were holding the scalpel. Thus the TV image, in fostering a passion for depth involvement in every aspect of experience, creates an obsession with bodily welfare. The sudden emergence of the TV medico and the hospital ward as a program to rival the western is perfectly natural. It would be possible to list a dozen untried kinds of programs that would prove immediately popular for the same reasons. Tom Dooley and his epic of Medicare for the backward society was a natural outgrowth of the first TV decade.</blockquote></ref> ھەر شتێکی تری پەیوەندیدار بە پزیشکی، ھەنێکجار دراما پزیشکییەکان پەیامی پزیشکی ئەگەیەنن بە کۆمەڵگا بۆ نموونە ستافەکانی نەخۆشخانە چۆنن و ژیانی ڕۆژانەیان چۆنە، تەکنۆلۆژیای پزیشکی سەردەم یان تەکنۆلۆژیای پزیشکی کۆن، یان ھەر خستنە ڕوویەکی پزیشکی تر بۆ کۆمەڵگای سینەمایی و فیلم<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Hong|یەکەم١=Se-young|ناونیشان=http://sports.donga.com/3/all/20170519/84438908/1|سەردێڕ=김남길X김아중 '명불허전', 쌍방향 타임슬립…8월 편성 [공식]|وێبگە=Sports Dong-A|بڵاوکەرەوە=Sports Dong-A|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=ko}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Park|یەکەم١=Soo-jeong|ناونیشان=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=201705190800418844289_1|سەردێڕ=김남길x김아중, tvN '명불허전' 출연 확정..'비밀의숲' 후속|وێبگە=Herald Pop|بڵاوکەرەوە=Herald Corporation|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=ko}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Shin|یەکەم١=Young-eun|ناونیشان=http://entertain.naver.com/read?oid=009&aid=0003979634|سەردێڕ='명불허전' 김남길, 독보적 능청카리스마…"김남길 is 뭔들"|وێبگە=Naver|بڵاوکەرەوە=Maekyung|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=ko}}</ref> == لە کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکاندا == * درامای دکتۆرە ڕۆمانتیک ([http://kurdbin.net/Series_episodes.aspx?ContentID=116 بەستەر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210711213415/https://kurdbin.net/Series_episodes.aspx?ContentID=116 |date=١١ی تەممووزی ٢٠٢١ }}) - کە دەرھێنانی دەرھێنەر: یو ئین-شیک بۆ کراوە لەلایەن ([[سیۆ ھیون-جین]]، [[یو یۆن-سیۆک]]، [[ھان سوک-کیو]]) ڕۆلگێرانی بۆ کراوە لەلایەن پەخشی [[ئێس بی ئێس]] * درامای [[بۆ ناوی خۆت بژی|شایستەی ناوی خۆت]] - دەرھێنەر: ھۆنگ جۆنگ-چانگ، ڕۆلگێران ([[کیم نام-گیل]]، [[کیم ئاھ-جوونگ]]) بۆ کراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|فیلم|شانۆ|پەروەردە|تەلەڤیزیۆن}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە پزیشکییەکان]] [[پۆل:چەشنەکانی دراما]] [[پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:کارەکان دەربارەی پزیشکی]] [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] 3pch6crr6m9ltb12m02bkmqfy647lo9 1660559 1660398 2026-09-04T16:21:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Medical television programmes}} 1660559 wikitext text/x-wiki '''درامای پزیشکی''' پرۆگرامێکی تەلەڤیزیۆنی یان فیلمە<ref>Planca, Daphne (15 September 2015). [http://www.asiastarz.com/articles/10127/20160915/andrew-garfield-starred-true-life-medical-drama-breathe-jointly-goes.htm "Andrew Garfield-starred true-life medical drama 'Breathe' jointly goes to Bleecker Street, Participant Media"]. ASZ News.</ref> کە تیشک دەخاتە ڕووداوانەی لە نەخۆشخانە و بابەتەکانی پەیوەندیدار بە نەخۆشخانەوە، وەک ئەمبولانس و ستافەکانی، پزیشک، یان ژینگەیەکی پزیشکی، زۆربەی دراما پزیشکییەکان سەرەنج دەخەنە سەر کارەکتەری پزیشکی و کاری پزیشکی ژیانی کاری پزیشکی، یان بە شێوەی ڕۆمانس خۆشەویستی لە نێوان دوو دکتۆری پزیشکی.<ref>[[Marshall McLuhan]] (1964) ''[[Understanding Media: The Extensions of Man]]'', chap. 31:<blockquote>One of the most vivid examples of the tactile quality of the TV image occurs in medical experience. In closed-circuit instruction in surgery, medical students from the first reported a strange effect-that they seemed not to be watching an operation, but performing it. They felt that they were holding the scalpel. Thus the TV image, in fostering a passion for depth involvement in every aspect of experience, creates an obsession with bodily welfare. The sudden emergence of the TV medico and the hospital ward as a program to rival the western is perfectly natural. It would be possible to list a dozen untried kinds of programs that would prove immediately popular for the same reasons. Tom Dooley and his epic of Medicare for the backward society was a natural outgrowth of the first TV decade.</blockquote></ref> ھەر شتێکی تری پەیوەندیدار بە پزیشکی، ھەنێکجار دراما پزیشکییەکان پەیامی پزیشکی ئەگەیەنن بە کۆمەڵگا بۆ نموونە ستافەکانی نەخۆشخانە چۆنن و ژیانی ڕۆژانەیان چۆنە، تەکنۆلۆژیای پزیشکی سەردەم یان تەکنۆلۆژیای پزیشکی کۆن، یان ھەر خستنە ڕوویەکی پزیشکی تر بۆ کۆمەڵگای سینەمایی و فیلم<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Hong|یەکەم١=Se-young|ناونیشان=http://sports.donga.com/3/all/20170519/84438908/1|سەردێڕ=김남길X김아중 '명불허전', 쌍방향 타임슬립…8월 편성 [공식]|وێبگە=Sports Dong-A|بڵاوکەرەوە=Sports Dong-A|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=ko}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Park|یەکەم١=Soo-jeong|ناونیشان=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=201705190800418844289_1|سەردێڕ=김남길x김아중, tvN '명불허전' 출연 확정..'비밀의숲' 후속|وێبگە=Herald Pop|بڵاوکەرەوە=Herald Corporation|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=ko}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Shin|یەکەم١=Young-eun|ناونیشان=http://entertain.naver.com/read?oid=009&aid=0003979634|سەردێڕ='명불허전' 김남길, 독보적 능청카리스마…"김남길 is 뭔들"|وێبگە=Naver|بڵاوکەرەوە=Maekyung|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=ko}}</ref> == لە کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکاندا == * درامای دکتۆرە ڕۆمانتیک ([http://kurdbin.net/Series_episodes.aspx?ContentID=116 بەستەر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210711213415/https://kurdbin.net/Series_episodes.aspx?ContentID=116 |date=١١ی تەممووزی ٢٠٢١ }}) - کە دەرھێنانی دەرھێنەر: یو ئین-شیک بۆ کراوە لەلایەن ([[سیۆ ھیون-جین]]، [[یو یۆن-سیۆک]]، [[ھان سوک-کیو]]) ڕۆلگێرانی بۆ کراوە لەلایەن پەخشی [[ئێس بی ئێس]] * درامای [[بۆ ناوی خۆت بژی|شایستەی ناوی خۆت]] - دەرھێنەر: ھۆنگ جۆنگ-چانگ، ڕۆلگێران ([[کیم نام-گیل]]، [[کیم ئاھ-جوونگ]]) بۆ کراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|فیلم|شانۆ|پەروەردە|تەلەڤیزیۆن}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Medical television programmes}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە پزیشکییەکان]] [[پۆل:چەشنەکانی دراما]] [[پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:کارەکان دەربارەی پزیشکی]] [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] l18itcc8jfp2s0f9eevhaadu0qsujlp 0 188801 1660586 1431150 2026-09-04T16:36:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (زمان-کۆلکە) 1660586 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} '''درێژکردنەوە''' یان '''کشاندن''' یان '''فراوانکردن''' ({{بە عەرەبی|تطويل یان تمديد}}) ({{بە فارسی|کشیدە}}) بەکاردێت بۆ درێژکردنەوە یان کشاندنی مەودای ڕاستەقینەی نێوان پیتەکان، لە زمانی کوردی و سەرجەم ئەو زمانانەی کە لایەنی نووسینیان لە ڕاست بۆ چەپە دەتوانرێ کەڵک لەم ھێمایە وەربگیرێت کە زیاتر وەک جوانکارییەک بەکاردێت لەکاتی نووسیندا. نموونە: (زمــــــــــانــــــــــی کــــــــــوردی شـــــیـــــریـــــنـــــە) نموونەی نووسینێک لە دۆخی ئاسایی و کاتێک ھێمای درێژکردنەوەی لەگەڵدا بەکارھاتبێ. {| class="wikitable" !وشە !ماناکەی !ئاسایی !درێژکردنەوە |- align="right" !''{{Transl|ar|al-ḥamdu}}'' |ستایش |{{Lang|ar|الحمد}} |{{Lang|ar|الـــحـــمـــد}} |- align="right" !''{{Transl|ar|Raħīm}}'' |میھرەبان |{{Lang|ar|رحیم}} |{{Lang|ar|رحـــــیـــــم}} |} کۆدی ستانداردی ئەم ھێمایە لە سیستەمی [[یوونیکۆد|یونیکۆد]] بریتییە لە U+0640 و بەناوی ''Arabic Tatweel تۆمارکراوە.'' [[پەڕگە:Basmala.svg|وێنۆک|206x206پیکسڵ|لای ڕاستی ئەم بسم الله ھێمای درێژکردنەوەی لەگەڵدا بەکارھاتووە.]] == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|زمان|نووسین|زمانی عەرەبی}} {{زمان-کۆلکە}} [[پۆل:ھێڵکاری نووسین]] [[پۆل:ھێما و نیشانەکانی عەرەبی]] [[پۆل:تایپۆگرافی]] 03tbt5s68c72v8jhywk9f9o7uwalb0i 0 188908 1660679 1502057 2026-09-04T19:37:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1660679 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''دوان شوچینگ''' (بە چینی:端淑卿;لەدایکبووی ١٥١٠ بۆ ١٦٠٠) [[شاعیر|شاعیری]] بوو لەسەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی مینگ]] == ژیان == لە خێزانێکی خوێندەوار لە دایکبووە، خوێندن و خوێندنەوە لە باوکی دوان تینگبی فێربووە، لەگەل باوکی گەشتی بۆ چەندین شوێن کردووە و کلاسیکەکانی خوێندۆتەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|چین|مێژوو|شیعر|ژیاننامە|ژن}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:شاعیرە ژنە چینییەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥١٠]] [[پۆل:مردووانی ١٦٠٠]] [[پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:شاعیرانی ئانھوی]] [[پۆل:ژنە نووسەرە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:خەڵکی مانشان]] sozfnu5qvfxn0j4l2fpsqoyeg7n1cip 0 191620 1660671 1400678 2026-09-04T19:36:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1660671 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کتێب |ناو= دوا شەوی دابەزینی عیسا |وێنە=دوا شەوی دابەزینی عیسا.jpg |ناوی بنەڕەتی= |دانەر= [[شێرزاد حەسەن]] |لێکۆڵەر= |زمان=[[کوردی]] |وڵات=[[کوردستان]] |زنجیرە= |بابەت=[[ڕۆمان]] |جۆری ئەدەبی= |بڵاوکەرەوە= |دەرچوون= |مێژووی دەرچوون= |وەرگێڕ= |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو= |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان= |وێنەگر= |دیزاینەری بەرگ= |جۆری چاپ=چاپ {{ھن}} دەنگی |ژمارەی پەڕە= |پێوانە= |کێش= |پێشتر= |دواتر= }} '''دوا شەوی دابەزینی عیسا''' [[ڕۆمان]]ێکە لە نووسینی [[شێرزاد حەسەن]]؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دوا شەوی دابەزینی عیسا|ناونیشان=https://www.goodreads.com/work/best_book/45639344|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=www.goodreads.com}}</ref> ئەم ڕۆمانە ڕەھەندێکی [[مێژوو]]یی ھەیە و باسگەلێکی گرینگ وەکوو: نەتەوەی [[کورد]]، تووندوتیژی، [[ژن]] و مەرگدۆستی دەورووژێنێت. نووسینی ڕۆمانەکە ١٥ ساڵی خایاندووە و ١٧ ساڵ دواتریش بڵاو بووەتەوە. == چیرۆک == پەنابەرێکی کورد ساڵی ١٩٩٧، لە [[جەمسەری باکوور]]، لە شەوی [[کریسمس]]دا شایەتی دابەزینی [[مەسیح]]ە بۆ سەر [[زەوی]]؛ بڕیار وا بووە عیسا ساڵی ٢٠٠٠ بێتە خوارەوە تاوەکوو بانگەشە بۆ خۆشەویستی بکاتەوە و مرۆڤ وەئاگا بێنێتەوە بەڵام لەبەر شێواوی دۆخی ئەستێرەکە، تاقەتی نەھێناوە و داوای کردووە سێ ساڵ زووتر دابەزێت؛ یەسوع دەبێتە میوانی ئەو پەنابەرە کوردە کە لە کەمپێکدا نیشتەجێیە و ناھومێدانە چاوەڕوانی کوتەکاغەزێکە بەناوی مۆڵەت و ئەوێ شەوێش بە پێچەوانەی ھەموو خەڵکی شار و کەمپەکە نەچووەتە ھیچکوێ و بەشداریی ھیچ جێژنێکیشی نەکردووە، عیسا بۆی باس دەکات کە بە درێژایی ھەموو ئەو ساڵانەی لە ئاسمان بووە، دڵەڕاوکێی وێرانبوونی ئەم ھەسارەیەی ھەبووە و تەنیا ئەو شەوی موعجیزەیەیشی لەبەر دەستدایە.<ref>شێرزاد حەسەن، ڕۆمانی دوا شەوی دابەزینی عیسا، بەرنامەی وانەر، ٢٧ی ئابی ٢٠١٥</ref> == تایبەتمەندییەکان == لە دوا شەوی دابەزینی عیسادا ھەوڵی ئەوە دراوە کە کاراکتەرێکی ئاسمانی و پیرۆز وەکوو مەسیح ببێت بە [[کەسایەتیی خەیاڵی|کەسایەتییەکی خەیاڵی]] و وەکوو مروڤێکی ئاسایی سەیری بکردرێت و ئەو پیرۆزییەی لێ دابماڵدرێت؛ ھەوەھا دەیھەوێت لە لە خاچدانی مەسیح کەڵک وەربگرێت تاوەکوو باس لە تراژێدیی کوردبوون بکات و بڵێت کورد نەتەوەیەکە کە بە درێژایی مێژوو لە خاچ دراوە و دەدرێت. ڕۆمانەکە قارەمانێکی تایبەت و تاکی نییە و لە میللەتێک دەدوێت<ref>شێرزاد حەسەن، دەربارەی ڕۆمانی دوا شەوی دابەزینی عیسا، کتێبخوانی سێیەم، ٢٠ی ئایاری ٢٠١٥</ref> جیاوازیی ئەم ڕۆمانە لەگەڵ باقی بەرھەمەکانی دیکەی نووسەر ئەوەیە کە باس لە گەردوونگەرایی دەکات، واتە لەسەر ئاستی عالەمییە و پەیوەندیی ئێمە لەگەڵ دونیا ڕوون دەکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شێرزاد حەسەن لە ھەولێرەوە چیرۆکی دوا شەوی دابەزینی عیسا دەگێڕێتەوە|ناونیشان=http://www.xelk.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=22519&Jor=24|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=xelk.org}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.xelk.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=22519&Jor=24 |date=ئەیلوولی ٢٠٢١ }}</ref> ئەوەیکە ئاخۆ کورد فریادڕەسێکی ھەیە و ئەگەر ھەیە کەی دێت، نھێنی چیرۆکەکەیە و بڕیارەکەی سپێردراوەتە دەست خوێنەر. == چاپەکان == * [[چاپەمەنیی مانگ]] * ناوەندی غەزەلنووس == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شێرزاد حەسەن}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|وێژەی کوردی|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی شێرزاد حەسەن]] irdhqh4062zvhzxi4w1euf0iqjf2xds 0 192941 1660562 1660335 2026-09-04T16:24:45Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:Daimyo|Daimyo]] بۆ [[:Commons:Category:Daimyō|Daimyō]] 1660562 wikitext text/x-wiki '''دای-میۆ''' (大名، دای-میۆ) دای-میۆ ناونیشانێک خانەدانییە، کە لەپێشوودا کەسانی خانەدان ئەو ناونیشانەیان پێدراوە وەک لۆرد و دەرەبەگەکانی پێشووی ژاپۆن<ref>[https://www.britannica.com/topic/daimyo Daimyo]. ''Britanica''</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Katsuro|یەکەم=Hara|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FiHJX2FRg6sC&q=%22territorial+lord%22&pg=PA291|سەردێڕ=An Introduction to the History of Japan|بڵاوکەرەوە=BiblioBazaar, LLC|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-١-١١٠-٧٨٧٨٥-٢|پەڕە=٢٩١}}</ref> کە مێژووەکەی بە زۆری لە سەدەی ١٠ تا سەرەتای سەردەمی مێیجی دەبێت لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩یەم. دای-میۆ دەسەڵاتیان بەسەر زۆربەی ژاپۆن ھەبووە بە تایبەتی ئەو خاکانەی لەژێر دەستیان بووە، ھەرچۆنێک بێت دایمیۆ کان لەژێر دەسەڵاتی شۆگن دەبن و فەرمانیان لێ وەردەگرت.<ref>''Kodansha Encyclopedia of Japan'', entry for "daimyo"</ref> [[File:Kamei_Koremi.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kamei_Koremi.jpg|وێنۆک|یەکێک لە دای-میۆکان (کامێی کۆرێیمی)]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Daimyō}}{{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|مێژوو|پاشایەتی|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:دایمیۆ]] [[پۆل:بەشی پێداچوونەوە]] 3n6j0vd28s7z2nae4tjw5e3n83xja7w 3 193066 1660986 1657847 2026-09-05T01:49:40Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت (کۆنتر لە ٦٠ ڕۆژ) بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Tech/ئەرشیڤی ٥]] 1660986 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Tech/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{ئەرشیڤەکان}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٠٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٥:٤٤، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٤٧، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٤٣، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤٢، ١٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٠١، ١٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٥٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> 9orr1s9n278zormo5hs8ykvl9ebh0g5 0 193542 1660844 1658965 2026-09-04T20:46:18Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660844 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی خولی تۆپی پێ | ناو =خولی نەتەوەکانی ئەوروپا | وێنە =[[پەڕگە:Nations League 2021 Logo.jpg|بێچوارچێوە]] | ناونیشانی وێنە =دیمەنی یاری کۆتایی نەیشنزلیگ ساڵی ٢٠٢١ (فەڕەنسا × ئیسپانیا) | ناوی تەواو =خولی نەتەوەکانی ئەوروپا | دامەزراندن =٢٠١٨ (٧ ساڵ) | ھەڵوەشاندن = | ناوچە =ئەورووپا ([[یەکێتی تۆپی پێی ئەورووپا|یوفا]]) | ژمارەی تیمەکان = ٥٥ ھەڵبژاردە | Qualifier for = | پێشبڕکێ پەیوەندیدارەکان = | بێژەری تەلەڤیزیۆن = | جامی نێوخۆیی = | جامی نێودەوڵەتی = | پاڵەوان = | پاڵەوانی ئێستا ={{flagicon |POR}} [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]] (دووەم نازناو) | دروشم = |ماڵپەڕی فەرمی ={{Official website|https://www.uefa.com/uefanationsleague/}} |وەرزی ئەمساڵ = |سەرکەوتووترین تیم={{flagicon |POR}} [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]] (دوو نازناو)}} '''خولی نەتەوەکانی ئەورووپا - نەیشنزلیگ''' پێشبڕکێیەکی فەرمی [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتییە،<ref>[https://www.uefa.com/uefanationsleague/ UEFA Nations League Finals, UEFA.COM] {{Webarchive}}</ref> تێیدا تیپە نیشتمانییەکانی ئەندامانی [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یەکێتی ئەورووپا]] بەشداری دەکەن، [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٨-١٩|یەکەم پاڵەوانێتی]] لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٨ دەستی پێکرد، دوای [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]] کە لە [[ڕووسیا]] بەڕێوەچوو، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|و ھەڵبژاردەی پورتوگال]] لە ٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩ بوو بەیەکەم براوەی پاڵەوانێتییەکە، دوای ئەوەی لە یاری کۆتاییدا [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆڵەندا|لە ھەڵبژاردەی ھۆڵەندای]] بردەوە. ئەم پێشبڕکێیە لە ھەندێک کاتدا ئەنجام دەدرێت کە پێشتر بۆ یارییە دۆستانە نێودەوڵەتییەکان تەرخانکرابوو و پێی دەگوترا ھەفتەی فیفا.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/england/10722834/England-ready-to-play-in-new-Nations-League-as-revolutionary-Uefa-plan-earns-unanimous-backing.html England ready to play in new Nations League as revolutionary Uefa plan earns unanimous backing – Telegraph] {{Webarchive}}</ref><ref name="T">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/england/10722834/England-ready-to-play-in-new-Nations-League-as-revolutionary-Uefa-plan-earns-unanimous-backing.html |سەردێڕ=England ready to play in new Nations League as revolutionary UEFA plan earns unanimous backing |ئیش=The Telegraph |ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠١٤|agency=The Telegraph Media Group |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٤|دوایین=Rumsby |یەکەم=Ben}}</ref>ئێستا [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|ھەڵبژاردەی پوڕتووگال]] براوەی پاڵەوانێتییەکەیە دوای ئەوەی لە یاری کۆتایی لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ھەڵبژاردەی ئیسپانیا]]<nowiki/>ی بردەوە بەلێدانە یەکلاکەرەوەکان (٥–٣) دوای تەواوبوونی ھەردوو کاتی ئاسایی و زیادکراو بەدوو گۆڵ یەکسانبوون بۆ هەردوولا == براوەکان == {| class="wikitable" !هەڵبژاردە !براوە !ساڵ !دووەم !ساڵ |- |{{flagicon|POR}} [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|پوڕتووگال]] | align="center" |٢ |٢٠١٩,٢٠٢٥ | align="center" | | |- |{{flagicon|ESP}} [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]] | align="center" |١ |٢٠٢٣ | align="center" |٢ |٢٠٢٥,٢٠٢١ |- |{{flagicon|ENG}} [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]] | align="center" |١ |٢٠٢١ | align="center" | | |} == سەرچاوە == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|UEFA Nations League}} * {{Official website|https://www.uefa.com/uefanationsleague/index.html}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئەورووپا}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} moxdmpx71yfg3e2mbhkp89cnkiw6pxa 0 194258 1660801 1659394 2026-09-04T20:32:37Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1660801 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} [[پەڕگە:Speed of sound in water.svg|وێنۆک|خێرایی دەنگ لە ناو ئاو]] خێرایی دەنگ ئەو مەودایە کە بۆ ھەر یەک لە یەکەکانی کات بە شەپۆلێکی دەنگ گەشت کراوە وەک لە ڕێگەی مامناوەندی ئیلاستیکەوە بڵاو دەبێتەوە. لە ٢٠ لە ٦٨ پلەی فەھرەنھایت، خێرایی دەنگ لە ھەوادا نزیکەی ٣٤٣ مەترە لە چرکەیەکدا. بە توندی پشت دەبەستێت بە پلەی گەرما و ھەروەھا ئەو مامناوەندییەی کە شەپۆلێکی دەنگ لە ڕێگەیەوە بڵاو دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Speed of Sound Calculator|ناونیشان=https://www.weather.gov/epz/wxcalc_speedofsound|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=National Weather Service}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{Authority control}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک|کیمیا}} {{پۆلی کۆمنز|Speed of sound}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:دەنگ]] [[پۆل:دەنگناسی (فیزیک)]] [[پۆل:ئایرۆدینامیک]] [[پۆل:چەندێتییە فیزیکییەکان]] oqsrdksshbuvr4dkbrfvqwkk9tgj6if 0 194777 1660503 1557309 2026-09-04T15:25:15Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660503 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = عەلیڕەزا بەیرانوەند | وێنە = Alireza Beiranvand at Persepolis training, 2018.jpg | قەبارەی وێنە = 220px | لێدوانی وێنە = عەلیڕەزا بەیرانوەند لە ساڵی ٢٠١٨ | ناوی_خۆماڵی = | ناوی کاتی لەدایکبوون = عەلیڕەزا سەفەر بەیرانوەند<ref name="FIFA">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |سەردێڕ=2018 FIFA World Cup Russia – List of Players |وێبگە=FIFA.com |بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association |ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180619164139/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{birth date and age|١٩٩٢|٩|٢١|df=yes}} | شوێنی لەدایکبوون = [[سەرابیاس]]، [[شارستانی خوڕەماوە|خوڕەماوە]]، [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]]، [[ئێران]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] ([[لەک]])<ref name="komarixwaz"/><ref name="xendan"/><ref name="zarikrmanji"/> | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = یاریزانی تۆپی پێ | ساڵانی چالاکی = ٢٠٠٧-ئێستا | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = ١.٩٤ مەتر<ref name="FIFA" /> | کێش = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | ئایین = | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | باوان = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''عەلیڕەزا سەفەر بەیرانوەند''' ({{بە فارسی|علیرضا صفر بیرانوند}}؛ لەدایکبووی ٢١ی ئەیلوولی ١٩٩٢) یاریزانێکی تۆپی پێی [[کورد]]ە<ref name="komarixwaz">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.komarixwaz.com/ku/index.php/2011-10-19-18-09-19/9681-2019-01-05-14-09-44|سەردێڕ= یاریزانێکی کورد بە سێھەم یاریزانی ئاسیا لە ساڵی ٢٠١٨ ھەڵبژێردرا|ڕێکەوت= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە= بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان}}</ref><ref name="xendan">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.xendan.org/sport/detailnews.aspx?jimare=16727&babet=21&relat=1024|سەردێڕ= ئەمڕۆ جامى نەتەوەکانى ئاسیا دەست پێدەکات، ناوی تەواوی ئەو یاریزانە کوردانەى بەشدارن لە جامی ئاسیا|ڕێکەوت= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە= خەندان سپۆرت}}</ref><ref name="zarikrmanji">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.zarikrmanji.com/Home/Details?t=--%DA%AF%DB%86%DA%B5%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8E%D8%B2%DB%95-%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%95%D9%83%DB%95-%D8%AF%DB%95%DA%86%DB%8E%D8%AA%DB%95-%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C%DB%95%D9%83%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%84&id=24359|سەردێڕ= گۆڵپارێزە كوردەكە دەچێتە یانەیەكی پورتوگال|ڕێکەوت= تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە= زاری کرمانجی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20211120165854/https://www.zarikrmanji.com/Home/Details?t=--%DA%AF%DB%86%DA%B5%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8E%D8%B2%DB%95-%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%95%D9%83%DB%95-%D8%AF%DB%95%DA%86%DB%8E%D8%AA%DB%95-%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C%DB%95%D9%83%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%84&id=24359|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە لە پۆستی [[گۆڵپارێز (تۆپی پێ)|گۆڵپارێز]] بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێران]] و بە قەرزی لەلایەن [[یانەی تۆپی پێی ڕۆیاڵ ئەنتوێرب|یانەی ڕۆیاڵ ئەنتوێرب]]، بۆ [[یانەی تۆپی پێی بۆئەڤیستا|بۆئەڤیستا]] یاریی دەکات. بەیرانوەند دەروازەوانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێران لە [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٥]]، [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/world-cup/0/iran-world-cup-2018-squad-list-team-guide/|سەردێڕ=Iran World Cup 2018 squad list and team guide|دوایین=Sport|یەکەم=Telegraph|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ئیش=The Telegraph|issn=0307-1235}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Alireza Beiranvand}} * {{Instagram|alirezabeyranvand.official}} * [https://web.archive.org/web/20141229184628/http://www.persianleague.com/teams.html?id=2265&view=player&sid=27 عەلیڕەزا بەیرانوەند] لە وێبگەی PersianLeague.com * [http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.alireza.beiranvand.252232.en.html عەلیڕەزا بەیرانوەند] لە وێبگەی footballdatabase.eu * [http://www.national-football-teams.com/player/58027/Alireza_Beiranvand.html عەلیڕەزا بەیرانوەند] لە وێبگەی national-football-teams.com {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ|ئێران|کوردستان|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢]] [[پۆل:خەڵکی خوڕەماوە]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی کورد]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئێرانی]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە پورتوگال]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئێران]] [[پۆل:وەرزشکارانی کورد]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] n3v8dc831g2z5y95x6ox9z6q90vdx8p 0 195339 1660668 1449930 2026-09-04T19:35:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1660668 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->|name=دو فوو|genre=|relatives=[[دو شێنیان]] (باپیرە)<ref>Hung, 19</ref><br />دو سیان (باوک)|children=دو زۆنگوێن<br />دو زۆنگوو<br />دو فێنگئاڕ|influenced=|influences=|period=|movement=|occupation=شاعیر، سیاسەتوان|image=Dufu.jpg|death_place=|death_date=٧٧٠ (تەمەن ٥٧ بۆ ٥٨)|birth_place=[[گۆنگیی، ھێنان|گۆنگ یی لە ھێنان]], چین|birth_date=٧١٢|caption=ھیچ وێنەییەکی دو فوو لەبەردەست نییە ئەم بەرھەمە ھەست و بۆچوونی ھونەرمەندێکە لەسەر دوفوو|alt=وێنەییەک کە دوای دو فوو کێشراوە،|image_size=250px|website=}}'''دوو فوو''' ( بە چینی:杜甫،لەدایکبووی ٧١٢ بۆ ٧٧٠) شاعیر و سیاسەتوانێکی [[زمانی چینی|چینی]] بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی تانگ لەگەڵ ھاوڕێکەی [[لی بای]]،<ref name="young 2">Young, 2.</ref>دو فوو بە زۆری وەک یەکێک لە مەزنترین شاعیرە چینییەکان دەناسرایەوە لە سەردەمی خۆی.<ref name="ebrey 103">Ebrey, 103.</ref> گەورەترین خواستی ئەو ئەوە بوو خزمەتی وڵاتەکەی بکات وەک خزمەتکارێکی مەدەنی، بەڵام نەیتوانی خواستەکانی جێبەجێ بکات و بووە قوربانی [[کوودەتا]]یەک بەناوی (ئان لووشان) کە لە سەردەمی ئەودا دەستی پێکرد بەسەر ئیمپراتۆرییەتەکە بەھۆی [[کوودەتا]]کەی ساڵی ٧٥٥ی زایینی ژیانی ئەوو و تەواوی ولاتەکە کەوتە پشێوییەکی تەواو و ١٥ ساڵی ژیانی بە سەختی بەسەربرد<ref name="chou 62">Chou, 62.</ref><ref name="hung x32">Hung, 21.</ref><ref>Hsieh, 2.</ref><ref>Hung, 25–28.</ref> ئەگەرچی شتێکی زۆر لەبەردەستدا نییە لەسەر ئەو لەلایەن نووسەرانی ترەوە، کارەکانی دو فوو کاریگەرییەکی زۆری ھەبوو بەسەر چاندی وێژەی چینی و ژاپۆنی بە نزیکەیی ٥٠٠ لە شیعرەکانی بۆ تەمەنێک مانەوە و بووە جێگەی خوێندنەوە<ref name="ebrey 103" /> دو فوو یەکەم کەسە کە بە شێوەییەکی مێژوویی وەک کەسێک تۆمار بکرێت کە نەخۆشی شەکرەی ھەبووبێت، لە دوا ساتەکانی تەمەنی دا بەدەست [[شەکرە]]و و نەخۆشییەکی ترەوە دەنالێنێت، و لە کەشتییەک گیان لەدەست دەدات لە [[ڕووباری یانگتسی|ڕووباری یانگتزی]] لە تەمەنی ٥٨ ساڵی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=SAKAMOTO|یەکەم=Nobuo|ڕێکەوت=١٩٩٠|سەردێڕ=Diabetes: A brief historical retrospect|journal=Journal of the Japanese Association of Rural Medicine|زمان=Japanese|بەرگ=٣٨|issue=6|پەڕەکان=١٠٩١–١٠٩٥|doi=10.2185/jjrm.38.1091|issn=1349-7421|doi-access=free}}</ref> [[File:Dongqichang_Dufu_Shi.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dongqichang_Dufu_Shi.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ|کۆپییەکیەک لە شعری دو فوو لەلایەن [[دۆنگ چیچانگ|دۆنگ چیچانگەوە]] بەناوی "زوی گێ سینگ" کە بە شێوەییەکی [[خۆشنووسی]] نوسراوە]] == سەرچاوەکان == <references /> === کتێبناسی === * Cai, Guoying; (1975). ''Chinese Poems with English Translation''. 正中書局. * Chang, H. C. (1977). ''Chinese Literature 2: Nature Poetry''. New York: Columbia University Press. {{ISBN|0-231-04288-4}} * Ch'en Wen-hua. ''T'ang Sung tzu-liao k'ao''. * Chou, Eva Shan; (1995). ''Reconsidering Tu Fu: Literary Greatness and Cultural Context''. [[:en:Cambridge_University_Press|Cambridge University Press]]. {{ISBN|0-521-44039-4}}. * Cooper, Arthur (translator); (1986). ''Li Po and Tu Fu: Poems''. Viking Press. {{ISBN|0-14-044272-3}}. * Davis, Albert Richard; (1971). ''Tu Fu''. Twayne Publishers. * Ebrey, Walthall, Palais, (2006). ''East Asia: A Cultural, Social, and Political History''. Boston: Houghton Mifflin Company. * Ebrey, Patricia Buckley (1999). ''The Cambridge Illustrated History of China''. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-66991-X}} (paperback). * [[:en:David_Hawkes_(scholar)|Hawkes, David]]; (2016). ''A Little Primer of Tu Fu''. New York Review Books, revised ed., {{ISBN|978-9629966591}}. * Hinton, David (translator); (2019). ''The selected poems of Tu Fu''. New York : New Directions Publishing. {{ISBN|9780811228381}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hinton|یەکەم=David|ناونیشان=https://www.shambhala.com/awakened-cosmos.html|سەردێڕ=Awakened Cosmos: The Mind of Classical Chinese Poetry|بڵاوکەرەوە=Shambhala Publications|ساڵ=٢٠١٩|ژپنک=٩٧٨١٦١١٨٠٧٤٢٤|شوێن=Boulder}} * [[:en:Keith_Holyoak|Holyoak, Keith]] (translator); (2007). ''Facing the Moon: Poems of Li Bai and Du Fu''. Durham, NH: Oyster River Press. {{ISBN|978-1-882291-04-5}} * Hsieh, Daniel; (1994). "Du Fu's 'Gazing at the Mountain'". ''Chinese Literature: Essays, Articles, Reviews (CLEAR)''. 1–18. * Hung, William; (1952). ''Tu Fu: China's Greatest Poet''. [[:en:Harvard_University_Press|Harvard University Press]]. * Kizer, Carolyn; (1964). "Versions from Tu Fu". ''The Hudson Review''. Vol. 17, No. 2. 226–230. * Lee, Joseph J; (1970). "Tu Fu's Art Criticism and Han Kan's Horse Painting". ''Journal of the American Oriental Society''. Vol. 90, No. 3. 449–461. * McCraw, David; (1992). ''Du Fu's Laments from the South''. [[:en:University_of_Hawaii_Press|University of Hawaii Press]] {{ISBN|0-8248-1422-3}} * Owen, Stephen; (1981). ''The Great Age of Chinese Poetry: The High T'ang''. [[:en:Yale_University_Press|Yale University Press]]. {{ISBN|0-300-02367-7}}. * Owen, Stephen (editor); (1997). ''An Anthology of Chinese Literature: Beginnings to 1911''. W.W. Norton & Company. {{ISBN|0-393-97106-6}}. * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Owen|یەکەم=Stephen|ناونیشان=http://www.degruyter.com/view/product/246946|سەردێڕ=The Poetry of Du Fu|بڵاوکەرەوە=De Gruyter|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨١٦١٤٥١٧١٢٢|شوێن=Warsaw; Boston}} Complete English translation. [http://www.degruyter.com/viewbooktoc/product/246946 Open Access] * [[:en:Kenneth_Rexroth|Rexroth, Kenneth]] (translator); (1971). ''One Hundred Poems From the Chinese''. New Directions Press. {{ISBN|0-8112-0180-5}}. * [[:en:Vikram_Seth|Seth, Vikram]] (translator); (1992). ''Three Chinese Poets: Translations of Poems by Wang Wei, Li Bai, and Du Fu''. Faber & Faber. {{ISBN|0-571-16653-9}} * Schmidt, Jerry Dean; (2003). ''Harmony Garden''. [[:en:Routledge|Routledge]]. {{ISBN|978-0-7007-1525-1}} * Suzuki, Torao and Yoichi Kurokawa; (1966) (in Japanese) {{Nihongo|''Poetry of Du Fu, Vol. 8''|杜詩 第八冊|Toshi Dai-hassatsu}}. [[:en:Iwanami_Shoten|Iwanami Shoten]]. {{ISBN|978-4-00-200305-4}}. * [[:en:Burton_Watson|Watson, Burton]] (editor); (1984). ''The Columbia Book of Chinese Poetry''. [[:en:Columbia_University_Press|Columbia University Press]]. {{ISBN|0-231-05683-4}}. * Watson, Burton (translator); (2002). ''The Selected Poems of Du Fu''. Columbia University Press. {{ISBN|0-231-12829-0}} * Yao, Dan and Li, Ziliang (2006). ''Chinese Literature''. 五洲传播出版社. {{ISBN|978-7-5085-0979-2}}. * Young, David (translator); (2008). ''Du Fu: A Life in Poetry''. [[:en:Random_House|Random House]]. {{ISBN|0-375-71160-0}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Wikiquote}}{{Commons}} * {{Internet Archive author|sname=Du Fu}} * {{curlie|Arts/Literature/Authors/D/Du_Fu/}} * کتێبەکانی [[چوان تانگشی]] کە کۆکراوەی شیعرەکانی دو فووی تێدایە: * [http://ctext.org/quantangshi/216 کتێبی 216], [http://ctext.org/quantangshi/217 کتێبی 217], [http://ctext.org/quantangshi/218 کتێبی 218], [http://ctext.org/quantangshi/219 کتێبی 219], [http://ctext.org/quantangshi/220 کتێبی 220], * [http://ctext.org/quantangshi/221 کتێبی 221], [http://ctext.org/quantangshi/222 کتێبی 222], [http://ctext.org/quantangshi/223 کتێبی 223], [http://ctext.org/quantangshi/224 کتێبی 224], [http://ctext.org/quantangshi/225 کتێبی 225], * [http://ctext.org/quantangshi/226 کتێبی 226], [http://ctext.org/quantangshi/227 کتێبی 227], [http://ctext.org/quantangshi/228 کتێبی 228], [http://ctext.org/quantangshi/229 کتێبی 229], [http://ctext.org/quantangshi/230 کتێبی 230], * [http://ctext.org/quantangshi/231 کتێبی 231], [http://ctext.org/quantangshi/232 کتێبی 232], [http://ctext.org/quantangshi/233 کتێبی 233], [http://ctext.org/quantangshi/234 کتێبی 234] {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|شیعر|مێژوو|سیاسەت|ژیاننامە|سەدەکانی ناوین|وێژە|ئاسیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٧١٢]] [[پۆل:مردووانی ٧٧٠]] [[پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ٨ەم]] [[پۆل:شاعیرانی ھێنان]] [[پۆل:٣٠٠ شاعیرەکەی تانگ]] [[پۆل:سیاسەتوانەکانی ژێنگژۆو]] [[پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆرییەتی تانگ لە ھێنان]] [[پۆل:نووسەرەکانی ژێنگژۆو]] 0war8dwe557iw4vu6oa5i70kkegocd0 0 199298 1660669 1502042 2026-09-04T19:35:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1660669 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} <!-- Du_Mu -->{{Infobox writer|name=دو مو|image=Du Mu.jpg|caption=Du Mu by Shangguan Zhou (上官周, b. 1665)|birth_date=803|birth_place=[[چانگان]]|death_date=852|death_place=[[چانگان]]|occupation=خۆشنووس، شاعیر، سیاسەتوان|nationality=چینی|genre=|movement=|period=[[ئیمپراتۆریەتی تانگ]]|website=}}'''دو مو''' (بە چینی:杜牧 لەدایکبووی٨٠٣ بۆ ٨٥٢) سیاسەتمەدار، خۆشنووس و شاعیرێکی چینی بوو کە لە کۆتا سەردەمی ئیمپراتۆریەتی تانگ ژیاوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Zhu, Jincheng|سەردێڕ=Du Mu|ناونیشان=http://203.72.198.245/web/Content.asp?ID=63622&Query=1|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070929104554/http://203.72.198.245/web/Content.asp?ID=63622&Query=1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|edition=1st}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929104554/http://203.72.198.245/web/Content.asp?ID=63622&Query=1 |date=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ }} [[Encyclopedia of China]] (Chinese Literature Edition)</ref> وە بەباشترین شێوە بەھۆی ڕۆمانس و ھەڵبەستە چوار ریزییەکەی ناسراوە.<ref name="indiana">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KZ0lJDL_1nsC&pg=PA824|سەردێڕ=The Indiana Companion to Traditional Chinese Literature|بڵاوکەرەوە=Indiana University Press|ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٠-٢٥٣-٣٢٩٨٣-٣|editor=Nienhauser, William H|پەڕەکان=٨٢٤–٨٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دە شیعری دو مو|ناونیشان=http://afpc.asso.fr/wengu/wg/wengu.php?l=Tangshi&no=-1&auteur=Du_Mu|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040902222542/http://afpc.asso.fr/wengu/wg/wengu.php?l=Tangshi&no=-1&auteur=Du_Mu|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٤}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040902222542/http://afpc.asso.fr/wengu/wg/wengu.php?l=Tangshi&no=-1&auteur=Du_Mu |date= ٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٤ }}لەناویدا ٣٠٠ شیعری تانگی تێدایە، کە لەلایەن ویتەر بینیرەوە وەرگێردراوە * [https://web.archive.org/web/20031021164632/http://e-texts.org/cetexts/0061d.htm Du Mu's poems] (in [[:en:Simplified_Chinese|Simplified Chinese]]) * {{Librivox author|id=8300}} * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Du Mu's seven-character truncated verses|ناونیشان=http://www.poetry-chinese.com/dumu7jmenu.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070305010627/http://www.poetry-chinese.com/dumu7jmenu.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070305010627/http://www.poetry-chinese.com/dumu7jmenu.htm |date= ٥ی ئازاری ٢٠٠٧ }} * کتێبەکاتی [[چوان تانگشی]] کە تیایدا شیعرەکانی دای شولونی تیادا تۆمارکراوە لە پڕۆژەی دەقی چینی. ** [http://ctext.org/quantangshi/520 کتێبی 520], [http://ctext.org/quantangshi/521 کتێبی 521], [http://ctext.org/quantangshi/522 کتێبی 522], [http://ctext.org/quantangshi/523 کتێبی 523], ** [http://ctext.org/quantangshi/524 کتێبی 524], [http://ctext.org/quantangshi/525 کتێبی 525], [http://ctext.org/quantangshi/526 کتێبی 526], [http://ctext.org/quantangshi/527 کتێبی 527] {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|ژیاننامە|شیعر|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Du Mu}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ٨٥٢]] [[پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ٩یەم]] [[پۆل:شاعیرانی شێنسی]] [[پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی تانگ لە شێنسی]] [[پۆل:٣٠٠ شاعیرەکەی تانگ]] [[پۆل:نووسەرانی سیان]] 76ayc5dcxrxmebkcy6jopelkwrxxoy3 0 199430 1660670 1502043 2026-09-04T19:35:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1660670 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Chinese|pic=杜秋娘.jpg|piccap=Portrait of Du by [[Yuan dynasty]] painter Zhou Lang, ca. 1300|s=杜秋娘|t=杜秋娘|p=Dù Qiūniáng|w=Tu Ch'iu-Niang|l=Autumn Maid Du}}'''دو چوینیانگ''' یان '''خاتوو دو چیو''' شاعیرێکی چینی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتی تانگ]] بوو، تاکە شاعیری ژنە کە شیعرەکانی لە تۆماری [[سێ سەد شیعرەکانی تانگ]] تۆمار بکرێت == گۆرانی پۆشاکی زێڕی == تاکە شیعری کە تا ئەمرۆ مابێتەوە گۆرانی پۆشاکی زێریە (چینی سادەکراو:金缕衣;، چینی دێرین:金縷衣، خوێندنەوە: جین لیو یی) {{شیعر}} {{ب|گەورەم، داوات لێدەکەم، ;کە ڕۆبە زێڕییەکەت خۆش نەوێت،|لەجیاتی ئەوە گەورەم، داوات لێدەکەم، کاتی تەمەنی لاویت خۆش بوێت;}} {{ب|کاتێک گووڵێک دەگەشێتەوە، و دەتوانرێت لێبکرێتەوە، تۆ بە سادەیی دەبێت لێیبکەیتەوە،|مەوەستە تا ھیچ گووڵێک نامێنێت، تا بە تووندوتیژیەوە لقەکانی بشکێنی}} {{کۆتاییی شیعر}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}{{Authority control}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|شیعر}} {{پۆلی کۆمنز|Du Qiuniang}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:شاعیرە ژنە چینییەکان]] [[پۆل:٣٠٠ شاعیرەکەی تانگ]] [[پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ٩یەم]] [[پۆل:نووسەرەکانی نانجینگ]] [[پۆل:شاعیرانی جیانگسو]] cr9qndjeymu8hhrcyl8qbofk8vfbr0m 0 203647 1660933 1502139 2026-09-04T22:37:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1660933 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = | established_title = | population_density_km2 = auto | population_as_of = {{#time:j F Y|{{Population Germany|key=051|datref=STAND}} }} | population_total = {{Population Germany|key=051 }} | population_footnotes = {{#tag:ref| {{Population Germany|key=051|datref=QUELLE}} }} | area_total_km2 = 5289.81 | seat = [[دوسلدۆرف]] | seat_type = Region seat | extinct_date = | extinct_title = Disestablished | established_date = | subdivision_name1 = [[ڕاینی باکوور-وێستفالیا]] | native_name = Regierungsbezirk Düsseldorf | subdivision_type1 = [[ویلایەتەکانی ئەڵمانیا|ویلایەت]] | subdivision_name = [[ئەڵمانیا]] | subdivision_type = وڵات | coordinates_footnotes = | coor_pinpoint = | coordinates = | map_caption = نەخشەی [[ڕاینی باکوور-وێستفالیا|ڕاینی باکوور]] کە تیایدا دوسلدۆرف دەستنیشان کراوە. | image_map = North rhine w rb D.svg | settlement_type = [[Regierungsbezirk]] | native_name_lang = de | website = [http://www.bezreg-duesseldorf.nrw.de/ bezreg-duesseldorf.nrw.de] }} '''ناوچەی دوسلدۆرف''' یەکێکە لە پێنج ویلایەتەکەی [[ڕاینی باکوور-وێستفالیا|ڕاینی باکوور]] لە [[ئەڵمانیا]] لە باکووری وڵاتەکە، بەشی باکووری [[ڕور|ناوچەی ڕور]] دادەپۆشێت. وە چڕترین شوێنە لە تەواوی ناوچەکانی ئەڵمانیا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی سادە|سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{authority control}}{{پۆلی کۆمنز|Regierungsbezirk Düsseldorf|دوسلدۆرف (ناوچە)}}{{Cities in Germany}}{{authority control}}{{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٥]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٨١٥ لە پڕوسیا]] [[پۆل:جوگرافیای باکووری ڕاین-وێستفالیا]] [[پۆل:ناوچە بەڕێوەبەرایەتییەکانی پڕوسیا]] [[پۆل:ڕینلاند]] [[پۆل:ناوچە بەڕێوەبەرایەتییەکان لە ئەڵمانیا]] fpfn7kz1woqle5gqc3cota6p9fbprgg 0 204013 1660800 1659409 2026-09-04T20:32:18Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660800 wikitext text/x-wiki {{Short description|English dynasty}} {{قورس بۆ لێتێگەیشتن}}{{Royal house|surname=خێزانی وێسێکس{{ھن}}Cerdicings|coat of arms=[[پەڕگە:Wessex dragon.svg|180px|Golden Wyvern of Wessex]]{{ھن}}[[Wyvern|Golden Wyvern of Wessex]]<ref>Friar, ''Basic Heraldry'', 12.</ref>|country={{Unbulleted list|[[شانشینی وێسێکس]]|[[شانشینی ئینگلتەرا]]}}|parent house=|titles={{Unbulleted list|[[List of monarchs of Wessex|King of Wessex]]|[[Kings of England|King of England]]}}|founder=[[سێریدیک وێسێکس]]|final ruler=[[Edward the Confessor]]|current head=|founding year=c. 519|dissolution=in or after 1125, death of [[Edgar Ætheling]]|deposition=1066, death of [[ئێدوارد دانپێدان]]|cadet branches=}} '''خێزانی وێسێکس''' ({{بە ئینگلیزی|House of Wessex}}) کە ناسراوە بە سێردیکینگەکان و بنەماڵەی ساکسۆنی ڕۆژاوا، دەگەڕێتەوە بۆ ئەو خێزانەی کە بە شێوەیەکی نەریتی لەلایەن [[سێردیک]] دامەزراوە، کە لە سەرەتای سەدەی شەشەمەوە حوکمی [[وێسێکس]] لە [[باشووری ئینگلتەرا]] دەکرد. <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=House of Wessex|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=House_of_Wessex&oldid=1053131618|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref>خێزانەکە دوای بەھێز بوونی پاشا [[ئێکگبێرت]] لە ساڵی ٨٠٢ زاڵ بوو بە سەر باشووری ئینگلتەرا. [[ئەلفرێدی مەزن]] لە کۆتاییی سەدەی نۆیەمدا ئینگلتەرای لە داگیر کردنی ڤایکینگەکان ڕزگار کرد؛ و لە ساڵی ٩٢٧دا نەوەکەی [[ئەتێلستان]] بوو بە یەکەم پاشای ئینگلتەرا. سەردەمە کارەسات بارەکەی [[ئیتیلرد]] بە داگیرکارییەکەی دانمارکەکان لە ١٠١٤ کۆتایی ھات. لە ساڵی ١٠١٦دا ئیتیلرد و کوڕەکەی [[ئێدمۆندی دووەم]] ھەوڵیان دا بەرگری لە دژی ڤایکینگەکان بکەن، بەڵام دوای مردنیان، دانیمارکییەکان لەلایەن پاشا [[کانۆتی مەزن]] و کوڕەکانی تا ساڵی ١٠٤٢ فەرمانڕەواییان کرد. پاشان خێزانی وێسێکس بە کورتی دەسەڵاتی بەدەست ھێنا لەژێر [[ئێدواردی دانپێدانان]] کە کوڕی ئیتیلرد بوو، بەڵام لە دوای [[ھێرشی نۆرمانەکان بۆ ئینگلیز]] لە ساڵی ١٠٦٦دا لەدەستی دا. ھەموو پاشاکانی ئینگلتەرا لە سەردەمی ھێنری دووەم لە خێزانی وێسێکسن لە ڕێگەی ماتیلدای سکۆتلەندی،کە نەوەی ئێدمۆندی دووەم بوو وە هەرەها ھاوسەری ھێنری یەکەم بوو..<ref>College of Arms MS L.14, dating from the reign of [[Henry III of England|Henry III]]</ref><ref>Delmar, E. (1953) ''Observations on the Origin of the Arms of Edward the Confessor'', The Burlington Magazine, Vol. 95, No. 608 (Nov. , 1953), pp. 358-363, Burlington Magazine Publications Ltd.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|ئینگلتەرا|ژیاننامە|سەدەکانی ناوین|پاشایەتی|مێژووی ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Cerdicing dynasty}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} ehqj12lb4z7lvpe0ppg3tzkcre26u6a 0 204257 1660360 1580077 2026-09-04T12:46:27Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660360 wikitext text/x-wiki {{short description|Iranian wrestler}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox sportsperson | headercolor = | name = سەردار پاشایی | image =Sardar_Pashaei_2.jpg | image_size = | caption = | birth_name = | fullname = | nickname = | nationality = ئێران | residence = | birth_date = | birth_place = [[سەقز]] | death_date = | death_place = | height = {{Convert|1.70|m|ftin|abbr=on}} | weight = {{Convert|60|kg|lb|abbr=on}} | website = | country = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]] | sport = [[زۆرانبازی]] | event = [[زۆرانبازیی فەڕەنگی]] | collegeteam = | club = | team = | turnedpro = | coach = | retired = | coaching = | worlds = | regionals = | nationals = | olympics = | paralympics = | highestranking = | pb | show-medals = yes | medaltemplates = }} {{MedalTableTop}} {{MedalCountry | {{IRI}} }} {{MedalSport | Youth [[Greco-Roman wrestling]]}} {{MedalCompetition|[[FILA Wrestling World Championships|پاڵەوانییەتییەکانی جیھان]]}} {{MedalGold|پاڵەوانی لاوانی جیھان لە ساڵی ١٩٩٨ |[[1998 World Youth Wrestling Championships – Men's Greco-Roman 60 kg|60 kg]]}} {{MedalCompetition|[[Asian Wrestling Championships|پاڵەوانییەتییەکانی ئاسیا]]}} {{MedalGold|پاڵەوانی لاوانی ئاسیا لە ساڵی ١٩٩٨ |[[1998 Asian Youth Wrestling Championships – Men's Greco-Roman 60 kg|60 kg]]}} {{MedalCompetition|[[Universiade]]}} {{MedalBottom}} '''سەردار پاشایی''' ({{بە ئینگلیزی|Sardar Pashaei}}؛ لەدایکبووی ١٢ی ئایاری ١٩٧٩) [[زۆرانباز]] و ڕاھێنەری ھەڵبژاردەی لاوانی ئێران بوو لە ساڵی ١٩٩٨دا کە لە [[کازاخستان]] پاڵەوانییەتیی [[زۆرانبازی]] لاوانی ئاسیای بەدەست ھێنا و ھەمان ساڵ پاڵەوانییەتیی زۆرانبازیی لاوانی جیھانی لە [[قاھیرە]] بەدەست ھێنا و مەدالیای زێڕی بردەوە. لە ئێستادا لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] دەژی و یەکێکە لە سەرکردە سەرەکییەکانی ھەڵمەتی یەکگرتوویی بۆ [[نەڤید ئەفکاری]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٠٩|سەردێڕ=گەنجە زۆرانبازەکان ئەنجامی نموونەییان بەدەست ھێنا|ناونیشان=http://www.iawf.ir/Content/Content.aspx?PageCode=6372|وێبگە=فیدراسیۆنی زۆرانبازیی کۆماری ئیسلامی ئێران|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.iawf.ir/Content/Content.aspx?PageCode=6372 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|سەردێڕ=تیمی نەتەوەیی لاوانی Wrestling Team Camp|ناونیشان=http://www.iawf.ir/Content/Content.aspx?PageCode=7110|وێبگە=فیدراسیۆنی زۆرانبازیی کۆماری ئیسلامی ئێران|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.iawf.ir/Content/Content.aspx?PageCode=7110 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیان == سەردار پاشایی لە شاری سەقزی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لەدایکبووە و خوێندنی سەرەتاییشی لە ھەمان شار تەواو کردووە. دواتر لە [[زانکۆی تاران]] درێژەی بەخوێندن دا و توانی ماستەری «پەروەردەیی جەستەیی و زانستی وەرزشی» بەدەست بھێنێت. بەھۆی ئەوەی کە زۆرانبازیی پێگەیەکی تایبەتیی ھەبوو لە شاری سەقز و چەندین پاڵەوانی ئەم شارە لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتی وەک [[عەبدوڵڵا چەمەن گوڵی]] سەری ھەڵدابوو و ئەویش چووە ناو ئەم وەرزشەوە و لە ڕاھێنەرە بە ئەزموونەکانەوە فێری تەکنیکە پێشکەوتووەکانی ئەم وەرزشە بوو. پاشان توانی پلەی یەکەم بەدەست بھێنێت لەکێبڕکێیەکانی ھەرێمایەتی و نیشتمانیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Self-exiled Iranian athletes seek a ban on Iran from entering the Olympics|ناونیشان=https://www.trtworld.com/life/self-exiled-iranian-athletes-seek-a-ban-on-iran-from-entering-the-olympics-48498|وێبگە=TRT World|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Sardar Pashaei is chosen as the coach of Ghaemshahr wrestling team|ناونیشان=http://www.sharnews.com/1883/سردار-پاشایی-مربی-تیم-قائم-شھر-شد/|وێبگە=شارنیوز|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.sharnews.com/1883/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D8%B4%DA%BE%D8%B1-%D8%B4%D8%AF/ |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Sardar Pashaei and United For Navid Call For IOC Action Against Iran|ناونیشان=https://mymmanews.com/sardar-pashaei-and-united-for-navid-call-for-ioc-action-against-iran/|وێبگە=MYMMANEWS|زمان=en-US}}</ref> == نازناوەکانی پاڵەوانییەتی == پوختەی ئەو ناونیشانانەی کە بردویەتی بریتین لە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١١|سەردێڕ=پاڵەوانی جیھانی: لە ئێران شەرەف و مرۆڤایەتی دەکرێنە قوربانی|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/f2_iran_sports_athlete_wrestling_sardar_pashayi_us_training_criticisms/24313884.html|وێبگە=رادیۆ فەردا|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Iran wrestling chief who holds US green card calls for ‘death to America’|ناونیشان=https://americanmilitarynews.com/2022/01/iran-wrestling-chief-who-holds-us-green-card-calls-for-death-to-america/|وێبگە=American Military News|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123082211/https://americanmilitarynews.com/2022/01/iran-wrestling-chief-who-holds-us-green-card-calls-for-death-to-america/|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Iranian Wrestling Federation President Says “Death to America” Ahead of Bout at the Ballpark|ناونیشان=https://wrestlingtexas.com/iranian-wrestling-federation-president-says-death-to-america-ahead-of-bout-at-the-ballpark/|وێبگە=Wrestling texas|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=The bodybuilding coach of the national wrestling team was selected|ناونیشان=http://www.iawf.ir/Content/Content.aspx?PageCode=2350|وێبگە=فیدراسیۆنی زۆرانبازیی کۆماری ئیسلامی ئێران|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.iawf.ir/Content/Content.aspx?PageCode=2350 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> * پاڵەوانی لاوانی ئاسیا لە ساڵی ١٩٩٨ [[کازاخستان]] * پاڵەوانی لاوانی جیھان لە ساڵی ١٩٩٨ [[قاھیرە]] * پلەی دووەم لە کێبڕکێی نێودەوڵەتی لە [[ڕۆمانیا]] * ئەندامی ھەڵبژاردەی ئێران لە یارییە ئاسیایییەکانی [[بانکۆک]] * ئەندامی ھەڵبژاردەی زۆرانبازیی لاوانی ئێران لە پاڵەوانێتییەکانی جیھانیی [[بوخارێست]] * ڕاھێنەری ھەڵبژاردەی زۆرانبازیی لاوانی ئێران ساڵی ٢٠٠٧ کە پاڵەوانێتیی [[ئاسیا]] لە [[فلیپین]] و سێیەمین نازناوی جیھانیش لە [[چین]]یان بردەوە * ڕاھێنەری ھەڵبژاردەی زۆرانبازیی لاوانی ئێران ساڵی ٢٠٠٨ کە پاڵەوانێتیی ئاسیا لە [[قەتەر]] و نازناوی دووەمی جیھانی لە [[تورکیا]]یان بردەوە * ڕاھێنەری ھەڵبژاردەی زۆرانبازیی لاوانی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٩ کە پاڵەوانێتیی ئاسیا لە فلیپین و نازناوی جیھانی سێیەم لە تورکیایان بردەوە == کۆچکردن بۆ ھەندەران == پاشایی لە ساڵی ٢٠١١ بەھۆی جیاکارییەکانی دژ بە کورد و نەتەوەکانی تر لە وەرزشی ئێران، کۆچی کرد بۆ [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]. پاشایی لە ئێستادا یەکێکە لە سەرکردەکان بۆ ھەڵمەتی یەکگرتوویی بۆ نەوید. نەڤید ئەفکاری ئەندامی تیمی نیشتیمانیی زۆرانبازیی ئێران بوو کە لە ساڵی ٢٠٢١ لەلایەن دەسەڵاتی ئێرانەوە دەستگیرکرا و لەسێدارە درا. بەم ھۆیەوە پاشایی چاوپێکەوتنی لەگەڵ ھەموو میدیا ناسراوەکانی جیھان کرد وەک [[سی ئێن ئێن]] (CNN)، [[بی بی سی]] (BBC)، دێوچەوێڵی ئەڵمانیا (DW) و ھتد و ھەوڵیدا سەرنجی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ڕابکێشێت بۆ دۆخی وەرزشوانانی ئێران لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتی کۆماری ئیسلامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١١|سەردێڕ=World Wrestling Champion: In Iran, honor and humanity are sacrificed|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/f2_iran_sports_athlete_wrestling_sardar_pashayi_us_training_criticisms/24313884.html|وێبگە=رادیۆ فەردا|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Request of a number of Iranian activists to cancel the Iran-US wrestling tournament|ناونیشان=https://farsi.alarabiya.net/sport/2022/01/10/درخواست-شماری-از-کنش-گران-ایرانی-برای-لغو-مسابقات-کشتی-ایران-و-آمریکا-|وێبگە=ئەلعەرابیە|زمان=fa-IR}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|کوردستان|بی بی سی|وەرزش|ئاسیا|دەیەی ١٩٩٠|کۆمەڵگا|وڵاتەکان }} {{پۆلی کۆمنز|Sardar Pashaei}} [[پۆل:وەرزشکارانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:خەڵکی سەقز]] [[پۆل:زۆرانبازانی کورد]] [[پۆل:زیندووان]] k06tue6o9ejv7q6jqc7ifwo12ycsyyl 0 204258 1660468 1479072 2026-09-04T15:07:05Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660468 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''حافز زەینەدین عەبدولڕەحیم عێراقی شافیعی''' (١٣٢٥ی زاینی(٧٢٥ی کۆچی) [[میسر]]- ١٤٠٣ی زایینی (٨٠٦ی کۆچی))، فەرموودەناس و [[شەرعزان]]ێکی [[کورد]] بووە لە مەزھەبی [[شافعی|شافعیدا]]، خاوەنی کتێبی ئەلفییەی عێراقی و چەندان کتێبی ترە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نبذة عن الحافظ العراقی - إسلام ویب - مرکز الفتوی|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/80562/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عبد الرحیم العراقی|ناونیشان=https://www.marefa.org/عبد_الرحیم_العراقی|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=المعرفة|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.marefa.org/عبد_الرحیم_العراقی |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> == ژیان == ناوی عەبدولڕەحیم کوڕی ئیبراھیم کوڕی حوسێنی عێراقی کوردیی ڕازنانییە، لە میھران لەدایکبووە و لەمیسر ژیاوە. لە گوندێک لەگوندەکانی [[ھەولێر]] لەدایکبووە و بەو ھۆیەوە نازناوی عێراقی بۆ داندراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=العراقی - المکتبة الشاملة|ناونیشان=https://shamela.ws/author/252|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=shamela.ws}}</ref> لە ساڵی ١٣٢٥ لەمیھران لەسەر کەناری [[نیل]] لەدایکبووە، و لەتەمەنی سێ ساڵیدا باوکی مردووە، لەھەشت ساڵیدا [[قورئان]]ی لەبەرکردووە لەگەڵ کتێبەکانی تەنبیھو حاوی و ئیلمام، سەرەتا گرینگی بەزانستی قیڕائات داوە لەگەڵ زانستی فیقھو ئوسول.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=عبد الرحیم العراقی اشھر علماء الحدیث|ناونیشان=https://dralialrabieei.co/عبد-الرحیم-العراقی-اشھر-علماء-الحدیث/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=الموقع الرسمی للدکتور علی الربیعی|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://dralialrabieei.co/عبد-الرحیم-العراقی-اشھر-علماء-الحدیث/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> دواتر بەھۆی ئامۆژگارییەکی [[ئیبن جەماعە]] دەستیکرد بەخوێندنی زانستی [[فەرموودەناسی]]، و بەم ھۆیەوە چووە بۆ [[شام]] و [[مەککە]] و ھەوڵی زۆریدا بۆ فێربوونی ئەو زانستە، تاوەکوو بوو بە حافیزی سەردەمی خۆی لەو زانستەدا بە شایەتی ھاوسەردەمەکانی. زانا بووە لەزمانی عەرەبی و قەواعیدەکەی و زانستی قییڕائات و فەرموودە و فیقھو ئوسوڵ بەڵام زیاتر لەزانستی فەرموودەناسی شارەزابووە و بەو زانستە ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://al-maktaba.org/author/252|سەردێڕ=العراقی، زین الدین - المکتبة الشاملة الحدیثة|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref><ref>مێژووی زانایانی کورد، مەلا تاھیر بەحرکەیی، نووسینگەی تەفسیر، ٢٠١٦، بەرگی دووەم، لاپەڕە ١٠٧_١١١</ref> == مامۆستاکان == {{عەرەبی| * المقرئ محمد بن أبی الحسن بن عبد الملک بن سمعون. * الأصولی محمد بن اسحق بن محمد البلبیسی. * الأصولی عبد الرحیم بن الحسن بن علی الإسنوی. * الأصولی محمد بن أحمد بن عبد المؤمن المصری، المعروف بابن اللَّبَّان. * المحدث عبد الرحیم بن عبد اللە بن یوسف، المعروف بابن شاھد الجیش. * المحدث محمد بن محمد بن إبراھیم المیدومی. * المحدث محمد بن محمد بن محمد ابن سیّد الناس. * المحدث محمد بن إسماعیل بن عبد العزیز. * الأمیر سنجر بن عبد اللە الجاولی. * الفقییە علی بن أحمد بن عبد المحسن ابن الرفعة. * المحدث عبد الرحمن بن محمد بن عبد الھادی المقدسی. * المحدث علی بن عبد الکافی السبکی. * المحدث خلیل بن کیکلدی العلائی. * المحدث عبد اللە بن أحمد بن محمد الطبری. * المحدث یحیی بن عبد اللە بن مروان الفارقی. * المحدث أحمد بن عبد الرحمن بن محمد المرداوی}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ=عبدالرحیم العراقی صاحب ألفیة الحدیث وابنە أبوو زرعة|ناونیشان=http://www.alukah.net/culture/0/117440/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref> == قوتابییەکان == {{عەرەبی| * أبو زرعة أحمد بن عبد الرحیم العراقی. * الحافظ أحمد بن علی بن حجر العسقلانی. * الحافظ علی بن أبی بکر الھیثمی، صاحب مجمع الزوائد. * الفقییە محمد بن موسی الدَّمیری. * المحدث إبراھیم بن حجاج الأبناسی. * العلامة علی بن أحمد بن إسماعیل القلقشندی. * العلامة أبوو بکر بن حسین بن عمر المراغی. * العلامة محمد بن ظھیرة الشافعی. * المحدث إبراھیم بن محمد بن خلیل المعروف بسبط ابن العجمی.}} == کتێبەکان == {{عەرەبی| * تقریب الأسانید وترتیب المسانید: کتبە لابنە أبی زرعة، وأسانید الکتاب من أصح الأسانید. * طرح التثریب فی شرح التقریب: لم یتم شرحە، فأکملە ابنە أبوو زرعة. * تخریج أحادیث إحیاء علوم الدین وسماە إخبار الأحیاء بأخبار الإحیاء، واختصرە فی: *المغنی عن حمل الأسفار فی تخریج ما فی الإحیاء من الأخبار. * نظم علوم الحدیث لابن الصلاح وشرحھا وعمل علییە نکتاً. * کتاب فی المراسیل. * التبصرة والتذکرة وھی ألفیة الحدیث، لتحمیل الکتاب. * نکت منھاج البیضاوی فی الأصول. * التحریر فی أصول الفقە. * نظم الدرر السُنّیة منظومة فی السیرة النبویة (ألفیة السیرة النبویة)، لتحمیل الکتاب. * الألفیة فی غریب القرآن. * التقیید والإیضاح فی مصطلح الحدیث. * شرح الترمذی.}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=موسوعة الحدیث: عبد الرحیم بن حسین بن عبد الرحمن بن أبی بکر بن إبراھیم|ناونیشان=http://hadith.islam-db.com/narrators/67427/عبد-الرحیم-بن-حسین-بن-عبد-الرح...|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=hadith.islam-db.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220912201349/http://hadith.islam-db.com/narrators/67427/%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD...|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === مردن === لە ھەشتی شەعبانی ساڵی ٨٠٦ی کۆچی لەتەمەنی ھەشتا ساڵیدا مردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tarajm.com/people/15075|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=tarajm.com|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220128185025/https://tarajm.com/people/15075|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مؤلف:عبد الرحیم العراقی|ناونیشان=https://mawsoati.com/origin/مؤلف_عبد_الرحیم_العراقی.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=mawsoati.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://mawsoati.com/origin/مؤلف_عبد_الرحیم_العراقی.html |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الحافظ العراقی {{!}} الموقع الرسمی لفضیلة الشیخ أبی عبد المعز محمد علی فرکوس حفظە اللھ|ناونیشان=https://ferkous.com/home/?q=aalam-123|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=ferkous.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|میسر}} {{پۆلی کۆمنز|Abd al-Rahim ibn al-Husain al-'Iraqi}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٣٢٥]] [[پۆل:مردووانی ١٤٠٣]] [[پۆل:زانایانی فەرموودە]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٤یەم]] [[پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان]] [[پۆل:شافعییەکان]] [[پۆل:نوێکەرەوەکان]] [[پۆل:ئەشعەرییەکان]] [[پۆل:شێخی ئیسلام]] 99t9vv5e5dhrbz0cgftr6k5q3ohehif 1 204259 1660361 895728 2026-09-04T12:46:28Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660361 wikitext text/x-wiki == ناو == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Khabat4545|Khabat4545]] سەردار (پاشایی) یان (پاشائی)؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٢٠، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :پێم وایە '''پاشایی''' یە با خۆی لێدوانیش بدات. [[بەکارھێنەر:-Haryad|<b style="color: black;font-size:15px">ʜᴀʀʏᴀᴅ</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:-Haryad|<b style="color: yellow;font-size:14px">وتووێژ</b><span style="color: yellow"></span>]]} ‏١٩:٣٠، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پاشایی ڕاستە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٩:٥٤، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::{{doing}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٤، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردار پاشایی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660360 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220123082211/https://americanmilitarynews.com/2022/01/iran-wrestling-chief-who-holds-us-green-card-calls-for-death-to-america/ بۆ https://americanmilitarynews.com/2022/01/iran-wrestling-chief-who-holds-us-green-card-calls-for-death-to-america/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٤٦، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) f5rytacjsawpionga2zs0yc6rthnzwp 0 204471 1660922 1638211 2026-09-04T22:35:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660922 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دورمە | ناوی_فەرمی = درمە - Dormeh | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=34.96131|frame-long=47.85323|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە٢ = Iran Kurdistan | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە٢ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە٢ = جێگەی لە [[پارێزگای کوردستاندا|پارێزگای سنە]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی قوروە|قوروە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی چەرداوڕۆ|چەرداوڕۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا|چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٢٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦١ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|گەڕووسی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دورمە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]]، [[ناوچەی چەرداوڕۆ]]، [[شارستانی قوروە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''دورمە''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[تەکیەی خوارێ]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[کەرسوان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[قاویرمەوەرە]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خەسرەوئاوا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٦١)کەس و (١٩)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری|گەڕووسی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١ی شوباتی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە]] * [[گوندەواری چەرداوڕۆی ڕۆژاوا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی قوروە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] bntrr5l0ta8diph4dghgog2ivjxsh0n 0 204989 1660977 1621289 2026-09-05T01:27:00Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660977 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Antonia minor pushkin.jpg|وێنۆک]] '''ئەنتۆنیا مینۆر''' (لەدایکبووی ٣١ی کانوونی یەکەمی ٣٦ی پێش زایین تا ١ی ئایاری ٣٧ی زایینی) کچی دوو کچە ڕزگاربووەکەی [[مارک ئەنتۆنی]] و [[ئۆکتاڤیا مینۆر]] بوو. خوشکەزای ئیمپراتۆر [[ئەگوستوس]] و برا ژنی [[تایبیریەس]] بوو، ھەروەھا داپیرەی باوکی ئیمپراتۆر [[کالیگولا]] و ئیمپراتۆر ئەگریپینا بوو. دایکی [[کلاودیوس]]، و دایکی داپیرە گەورەی ئیمپراتۆر [[نیرۆ]] بوو. ھەروەھا ھاوسەری [[نیرۆ کلاودیوس دروسوس|دروسوس]] بوو. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٢}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Antonia Minor|ئەنتۆنیا مینۆر}}{{authority control}}{{کۆلکە}}{{تووڵی دەروازە|یۆنانی کۆن|ژیاننامە|پاشایەتی|ژن}} [[پۆل:مردووانی ٣٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٣٦ی پێش زایین]] [[پۆل:زنجیرە فەرمانڕەوایی جولیۆ-کلاودیان]] [[پۆل:رۆمانی سەدەی یەکەم]] geqs21ecgpdi39nq0x47q9r89g82va1 0 207609 1660683 1400681 2026-09-04T19:38:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە) 1660683 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Wien_T%C3%BCrkenschanzpark_(2376611600).jpg|وێنۆک|300px|[[تورکنشانزپارک]] لە دوانیوەڕۆیەکی زوودا]] [[پەڕگە:Rooftop Bar, Metropolitan Museum Of Art (5894065780).jpg|وێنۆک|300px|سەردانیکەرانی مۆزەخانەی ھونەری پایتەخت لە [[شاری نیویۆرک]] لە دوانیوەڕۆیەکی درەنگدا]] '''دوانیوەڕۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Afternoon}}) بەشێکە لەو ڕۆژەی کە لە نیوەی ڕۆژەوەیە، [[نیوەڕۆ]] تا [[ئێوارە (ڕۆژ)|ئێوارە]] دەخایەنێت. لەم کاتەدا [[خۆر]] لە لووتکەیەوە لە ئاسمانەوە لە ئاراستەی ڕۆژاوادا تا ڕادەیەک ماوە بۆ ھێڵی کۆتایی خۆی لە ئاسۆدا. نزیکەی نیوەی کاتژمێرەکانی کارکردن یان پەروەردەی مرۆڤ بە ئاسایی لەم کاتەدا تێدەپەڕێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=noon|ئیش=[[Online Etymology Dictionary]]|ڕێکەوت=2001|سەردێڕ=noon (n.)|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref><ref name="evening">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.merriam-webster.com/dictionary/evening|سەردێڕ=Evening|بڵاوکەرەوە=Merriam-Webster|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> ئەمە عادەتەن لە کاتژمێر ١٢:٠٠ بۆ ٤:٠٠ی ئێوارە ڕەچاو دەکەن{{کێ وتی}}. == پەیوەندیدار == * [[بەیانی]] * [[خۆر ئاوابوون]] * [[ھەنگۆر]] * [[ئێوارە (ڕۆژ)|ئێوارە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{Parts of a day}}{{تووڵی دەروازە|ئەستێرەناسی|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Afternoon}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:دوانیوەڕۆ]] [[پۆل:بەشەکانی ڕۆژێک]] [[پۆل:دیاردە سروشتییەکان]] eo4ev6z187d1t78vdgi04b9h93lmswz 0 209687 1660764 1659833 2026-09-04T20:20:37Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660764 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox military conflict|conflict=شەڕی ڕووباری کالکا|combatant1=[[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]<br />[[هۆزی برۆدینکی ڕووس]]|casualties1=نەزانراو|strength2=8,000–80,000 سەرباز<ref name="John Fennell pp. 66-8" /><ref name="D.G. Khrustalev 2013. pp. 85">D.G. Khrustalev. Rus and the Mongol invasion (20 - 50's of XIII century). - SPb: Eurasia, 2013. - pp. 85–86</ref><ref name="Khrustalev, p. 416">Khrustalev, p. 416</ref><ref name="Sverdrup, p. 206">Sverdrup, p. 206</ref><ref name="R98-G" /><ref>Spencer C. Tucker. A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East. - 23.12.2009. - pp. 426</ref>|strength1=20,000–23,000 سەرباز<ref name="de Hartog118">de Hartog, ''Genghis Khan: Conqueror of the World'', p. 118.</ref><ref name="R100-G"/>|commander2=[[مستیسلاڤی بوێر]]<br />[[مستیسلاڤی دووەم]]<br />[[مستیسلاڤی سێهەم]]<br />[[دانیێل پادشای گالیسیا]]|commander1=[[جێبێ]]<br />[[سوبوتای]]|combatant2=[[ویلایەتی کیێڤ]]<br />{{flagicon image|Alex K Halych-Volhynia-flag.svg|border=no}} [[ویلایەتی گالیسیا و ڤولینیا]]<br />[[ویلایەتی چێرنیگۆڤ]]<br />[[ویلایەتی سمۆلێنسک]]<br />[[کومانەکان]]|result=بردنەوەی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]|partof=[[داگیرکاری مەغۆلییەکان لە کیێڤی ڕووس]]|coordinates={{coord|47|15|03|N|37|29|44|E|display=inline}}|place=[[ڕووباری کالکا]] (ئوکرانیای ئێستا)|date=31ی مایۆی 1223|caption=تیرهاوێژانی مەغۆلی|image_size=300|image=MongolCavalrymen.jpg|casualties2=نزیکەی ٪٩٠ـی ڕووسەکان.<ref>The Novgorod First Chronicle, translated by R. Michell, and N. Forbes, London 1914.</ref>}} '''شەڕی ڕووباری کالکا''' ({{lang-uk|Битва на річці Калка}}) بریتیبوو لە شەڕێک لەنێوان [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|ئیمپڕاتۆریەتی مەغۆل]] بە سەرکردایەتی جێىێ و سوبوتای دژی ویلایەتەکانی ئەوکاتی ڕووس لەنێوانیاندا کیێڤ و گالیسیا و کومانەکان. شەڕەکە لە 31ی مایۆی 1223 ئەنجامدرا لەنزیک ڕووباری کالکا کەوا دەکاتە [[دۆنێتسک]]، ئوکراینای ئەمڕۆ. جەنگەکەش بە سەرکەوتنی مەغۆلەکان بەکۆتا هات. دوای داگیرکردنی ناوەڕاستی ئاسیا لەلایەن مەغۆلەکان و شکستی ئیمپراتۆریەتی خەوارزمیەکان، هێزەکانی مەغۆل هەنگاویان نا بەرەو [[عێڕاقی عەجەم]]. هەریەک لە جێبێ و سوباتای داوایان لە جەنگیزخان کرد مۆڵەتی ئەوەیان پێبدات کەوا بەرەو [[قەوقاز]]<nowiki/>یش بڕۆن و درێژە بە داگیرکارەکانیان بدەن. لەوکاتەی چاوەڕوانی وەڵامی ئەوییان دەکرد، هێرشیان کردە سەر ئیمپڕاتۆریەتی جۆرجیا و هەریەک لە جۆرجیا و ئەرمینیای ئەمڕۆیان داگیرکرد. دوای بەدەستهێنانی مۆڵەتی جەنگیزخان مەغۆلەکان هەنگاویان نا بەرەو کیێڤی ڕووس. لەوێ مەغۆلەکان بەتەواوەتی لەژێر ‌هەڕەشەدابوون بەهۆی کەمی سەربازانیان بەرامبەر ڕووسەکان کەوا مستیسلاڤی بوێر سەرکردایەتی دەکردن. لە سەرەتادا هێزەکانی ڕووس توانییان سەرکەوتنێکی کاتی بەدەستبهێنن و مەغۆلەکان دەستیانکرد بە کشانەوە و ئەم کشانەوەیە چەندین ڕۆژی خایاند تا ئەوکاتەی گەیشتنە نزیک ڕووباری کالکا. لەوێ مەغۆلەکان پێکهاتەیەکی گرینگیان داڕشت بۆ ڕووبەروبوونەوەی ڕووسەکان لەنزیک ڕووبارەکە. ئەوکاتەی مستیسلاڤ گەیشتە نزیک ڕووبارەکە، سەرەڕای ئەوەی هێشتا سوپاکەی بەتەواوەتی لەگەڵی نەبوون، بڕیاریدا هێرش بکاتە سەر مەغۆلەکان بەوپێیەی وایدەزانی ئەوان هێشتا لە کشانەوەدان. بەڵام مەغۆلەکان توانییان کەمبوونەوەی ژمارەی ڕووسەکان بەشێوەیەکی کاتی بقۆزنەوە و سوپاکەیان ببەزێنن. مستیسلاڤی کیێڤ توانی دەربازی بێت و خۆی گەیاندە کەمپێکی خۆیان. مەغۆلەکان دوای کەوتن و دوای سێ ڕۆژ شەڕکردن، بڕیاری خۆبەدەستەوەدانیدا بە مەرجی ئازادکردنیان، بەڵام هەر کە چەکیان دانا مەغۆلەکان سەرجەمیانیان کوشت، سەرەڕای ئەمەش مستیسلاڤی بوێر خۆی دەرباز کرد و مەغۆلەکانیش براوە بوون و چوونەوە ڕیزی جەنگیزخان بۆ ئەوەی خۆیان بۆ هێرشی گەورەتر ئامادە بکەن. == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Battle of the Kalka River}} {{تووڵی دەروازە|ئوکراینا|شەڕ|ڕووسیا}} [[پۆل:شەڕەکانی ئیمپراتۆریەتی مەغۆل]] aas3ev8n93x7lo7akhz3pa1fq7uyb8x 0 211369 1660687 1612888 2026-09-04T19:38:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660687 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = دوای زەوی | وێنە = After Earth Poster.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = ئێم نابت شیامەلان | بەرھەمھێنەر = کەیڵب پینکێت | نووسین = | سەرچاوەی چیڕۆک = [[ویڵ سمیت]] | چەشن = | کاست = [[جەیدن سمیت]]، [[ویڵ سمیت]] | موزیک = جەیمس نیوتۆن | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = | ڕێکەوتی دەرچوون = ٣١ی ئایاری ٢٠١٣ (ئەمریکا) | ماوەی فیلم = ١٠٠ خوولەک | وڵات = [[ئەمریکا]] | زمان = [[ئینگلیزی]] | زنجیرە = | تێچوون = ١٣٠ ملیۆن دۆلار | داھات = ٢٤٣،٨ ملیۆن دۆلار | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''دوای زەوی''' ({{بە ئینگلیزی|After Earth}}) فیلمێکی ساڵی ٢٠١٣ی ئەکشنی ئەمریکییە، لەلایەن ئێم نایت شیامەلان دەرھێنراوە، ھەروەھا سیناریۆکەی لەلایەن گاری ویتا نووسراوە، لەسەر بنەمای بیرۆکەیەکی چیرۆکی ڕەسەنی [[ویڵ سمیت]]ەوە داندراوە. ئەمە دووەم فیلمە لە دوای فیلمی "بەدواداچوونی بەختەوەری" کە ڕۆڵی باوک و کوڕێکی ڕاستەقینە دەگێڕێت بە ناوی [[جەیدن سمیت]] و ویڵ سمیت. ھەروەھا ویڵ سمیت لە ڕێگەی کۆمپانیای ئۆڤەربووک ئینتەرتەیمێنت بەرھەمی ھێناوە، وە لەلایەن [[کۆلومبیا پیکچەرز]] دابەشکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cormier|یەکەم=Ryan|سەردێڕ=The Delawarean behind Shyamalan's hits|ناونیشان=https://www.delawareonline.com/story/life/2017/02/03/john-rusk-never-split-delaware/97334270/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=The News Journal|زمان=en-US}}</ref> ھەروەھا فیلمەکە بە ھاوکاری جۆن ڕوسک بەرھەم ھێنراوە، ھەروەھا یەکەم یاریدەدەری دەرھێنەری ئەم فیلمە بوو. ئەم فیلمە لە سەدەی ٣١دا ڕوودەدات، کاتێک زەوی دەمێکە چۆڵ کراوە و مرۆڤ لە پێشبڕکێدایە لەگەڵ بونەوەرێکی نامۆی نادیار. فیلمەکە لە ئای IMAX لە ٣١ی ئایاری ٢٠١٣ بڵاوکرایەوە. لە دوای دەرچوونی، دوای زەوی لەلایەن ڕەخنەگرانی فیلمەوە بەسترابوو، بەڵام فیلمەکە ٢٤٣٫٨ ملیۆن دۆلاری لە بۆکس ئۆفیس کۆکردەوە. ==چیرۆک== لەداھاتوودا و لە کۆمەڵەی بۆشایی کە مرۆڤی تێدا نیشتەجێ دەبێت، نۆڤا پرایم، پێشبڕکێی سکرێلی دەرەکی ھەوڵی دەدا کە لەلایەن کۆمەڵێک بونەوەرەوە بەناوی یورساس داگیری بكات، کە لەلایەن "ھەست كردن" بە ترسەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێت. ڕێکخراوی پیسکیپینگ (ئاشتیپارێز) پاسەوانی تەنەکان بە تەکنیکێکی ترس دامرکاندنەوە کە پێی دەوترا (گۆستینگ) بەزاندنی، بەڵام پێش ئەو کاتە نەبوو کە تێیدا یوسراس سێنشی كوشت، کچی سەرکردەی پاسەوانەکە بەناوی سایفەر ڕاجی، كیتای، کوڕەکەی سایفەر، سەرزەنشتی خۆی دەکرد لە ھەمبەر مەرگی سێنشی. ئەو ڕاھێنانی دەکرد کە ببێتە پاسەوان وەک سایفەر، بەڵام کاتێک داواكاری پێشکەش كرد ڕەتکرایەوە. دایكی كیتا بەناوی فایا سایفەری قایل كرد کە كیتای لەگەڵ خۆی بۆ دوایین گەشتی خۆی پێش خانەنشین بوونی ببات. لەماوەی گەشتە ئاسمانییەکەدا، ھەرچەندە کەشتی بۆشاییەکەیان بەھۆی ڕێژنەیەکی ئەستێرەیی پێکدادرا، بووە ھۆی ئەوەی کە بدرێن بە زەویدا، کە مرۆڤەکان ھەزار ساڵ پێش ئێستا بەھۆی گەردەلولێکی سروشتی چۆڵیان كرد. ھەردوو قاچەکانی سایفەر شكاون، و نیشانەگرەوەی سەرەکی تەقەکردن زیانی پێگەیشتووە. سایفەر ڕێنمایی كیتای دەکات کە بەشی دواوەی کەشتییەکە دیاری بكات، کە لە دەرچەی ئەتمۆسفیرەوە جیابوبوەوە. لە ناوەوە وریاکەرەوەی پاڵپشت ھەبوو، کە لەڕێیەوە دەیانتوانی نیشانە و ئاگاداری بەرەو نۆڤا پرایم بنێرن. سایفەر چەکەکەی خۆی دا بە كیتای، کە پێکھاتبوو لە گەیەنەرێکی مەچەک و شەش کەپسولی شلگاز کە ڕێژەی ئۆکسجین بەرزدەکاتەوە بۆئەوەی بتوانێت لە ئەتمۆسفیری کەم ئۆکسجینی زەویدا ھەناسە بدات. ==ڕۆڵەکان== *[[جەیدن سمیت]] وەک کیتای ڕەیج *[[ویڵ سمیت]] وەک سیفەر ڕەیج *سۆفی ئۆکۆنێندۆ وەک فایا ڕەیج *زۆی کراڤیز وەک سێنشی ڕەیج *کریستۆڤەر ھیڤجو وەک سەرۆکی پاراستن *کلێن مۆرشۆوەر وەک فەرماندە ڤێلان ==پێشوازی== لە [[ڕاتن تۆمەیتۆز]] فیلمەکە ڕێژەی ڕەزامەندی ھەیە لە ١١٪ لەسەر بنەمای ٢١١ پێداچوونەوە و تێکڕای ڕێژەی ٣٫٩/١٠. ==سەرچاوەکان== {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|دەیەی ٢٠١٠}} {{سەرچاوەکان}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمە براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن ڕۆسبێری]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەهریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کوڕ]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس نیوتن ھاواردەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە سەدەی ٢٢ دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەسەر ھەسارە خەیاڵییەکان ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] suof0hgbj9oo1ognxbccm8fumbim36s 0 211621 1660482 1510362 2026-09-04T15:13:39Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660482 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''عەدەن''' شارێکە لە یەمەن، لەوەتەی ٢٠١٥وە بە شێوەیەکی کاتی پایتەختی یەمەنە، دەکەوێتە نزیک دەریای سوور (کەنداوی عەدەن) ژمارەی دانیشتووانی بە نزیکەیی ٨٠٠،٠٠٠، و بەپێی سەرژمێری ٢٠١٧ ڕووبەرەکەی بە ١،١٠٠ کیلۆمەتر دووجا خەمڵینراوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٢}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Aden|عەدەن}}{{authority control}}{{کۆلکە}}{{تووڵی دەروازە|||||یەمەن|جوگرافیا}} [[پۆل:شارەکانی بەندەری عەرەبی]] [[پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا]] [[پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان]] [[پۆل:کەنداوی عەدەن]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٧ەمی پ.ز]] 49ihr9ey5sfq16k3bonktvpsdyrg49s 0 211649 1660849 1658922 2026-09-04T20:47:18Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660849 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:La Tombe de Horemheb cropped.jpg|وێنۆک|خوداکان (لە ڕاستەوە)، [[حۆروس]] و [[ئەنوبیس]] و [[ئۆسیریس]]]] '''پەرەسراوە میسرییە کۆنەکان''' ئەو [[پەرەسراو|خودا]] و [[ژنە خودا]]یانەن کە لە [[میسری کۆن]]دا دەپەرستران. ئەو باوەڕ و ڕێوڕەسمانەی چواردەوری ئەم خوایانەیان دابوو گەوهەری [[ئایینە میسرییە کۆنەکان]]یان پێکهێنابوو، کە بە دەرکەوتنیان دەرکەوت لە کاتێک لە سەدەکانی پێش زاین. خوداکان وێنەی هێز و دیاردە سروشتی دەنوێنن، کە میسرییەکان لە ڕێگەی پێشکەشکردنی قوربانی و ئەنجامدانی ڕێوڕەسم هەوڵی ڕازیکردنیان داون، ئەمەش بۆ ئەوەی ئەو هێزانە بەپێی [[ماعت]]، یان سیسیەمی خودایی کار بکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئایین|ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی کۆن|میسری کۆن|ئەفسانەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Egyptian deities}} {{ئایین-کۆلکە}} [[پۆل:خوداوەندە میسریەکان]] [[پۆل:خوداوەندە ئەفریقییەکان]] [[پۆل:میسری کۆن]] [[پۆل:خوداوەندەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست]] khxw91ztjmhayk54u1kelzllaj6e0u7 0 211918 1660932 1638202 2026-09-04T22:37:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660932 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دوستاندەرە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=36.34192|frame-long=47.60668|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی کوڕانی|کوڕانی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری تەغامین|تەغامین]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٨٦٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٠١ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[نەتەوە]] | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = [[ئازەرییەکان|ئازەری]] <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دوستاندەرە''' ({{بە فارسی|'''بستاندرە'''}}، {{بە ئینگلیزی|'''Bostan Darreh'''}}) گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری تەغامین]]، [[ناوچەی کوڕانی]]، [[شارستانی بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''دوستاندەرە''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[کورکورە]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[قورتدەرە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئاغیازی]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئەی قەڵاسی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٠١)کەس و (٥٤)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە لە [[نەتەوە]]ی [[ئازەرییەکان]] پێکھاتووە. == ئایین و زمان == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی بیجاڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 09al75p889qnxvlrle4x9fbpy2yunaq 3 212561 1660975 1623933 2026-09-05T01:19:38Z Sakura emad 42467 /* چایخانەی سەید سلیم */ بەشی نوێ 1660975 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <center><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></center> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} <center>ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</center> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} == [[چایخانەی سەید سلیم]] == سڵاو ھیوادارم باش بیت : ) ھۆکار چی بوو ئەم پەڕەیەت واڵا کردۆتەوە ئایا دەتویست ڕەوانەی بکەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:١٩، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 7by3y13rxi312e1p39tyor2w7a6qul0 1660976 1660975 2026-09-05T01:25:11Z DiyarKamaran 50583 /* چایخانەی سەید سلیم */ وەڵامدانەوە 1660976 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <center><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></center> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} <center>ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</center> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} == [[چایخانەی سەید سلیم]] == سڵاو ھیوادارم باش بیت : ) ھۆکار چی بوو ئەم پەڕەیەت واڵا کردۆتەوە ئایا دەتویست ڕەوانەی بکەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:١٩، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، بەڵێ وتارەکە بە ناونیشانی دروست ([[چایخانەی سەید سەلیم]]) ڕێکخراوە و ئەم ناونیشانە هەڵەی ڕێنووسی تێدا بوو. ویستم ڕێگۆڕینی بۆ بکەم بەڵام لە سەرەتادا بە هەڵە بەتاڵم کردبووەوە. ئێستا ڕواندنەوەکەم بۆ داناوە. [[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:DiyarKamaran|لێدوان]]) ٠١:٢٥، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) h26dc111rhebolans0xljd3orgk8mip 1660978 1660976 2026-09-05T01:34:05Z Sakura emad 42467 /* چایخانەی سەید سلیم */ وەڵامدانەوە 1660978 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <center><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></center> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} <center>ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</center> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} == [[چایخانەی سەید سلیم]] == سڵاو ھیوادارم باش بیت : ) ھۆکار چی بوو ئەم پەڕەیەت واڵا کردۆتەوە ئایا دەتویست ڕەوانەی بکەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:١٩، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، بەڵێ وتارەکە بە ناونیشانی دروست ([[چایخانەی سەید سەلیم]]) ڕێکخراوە و ئەم ناونیشانە هەڵەی ڕێنووسی تێدا بوو. ویستم ڕێگۆڕینی بۆ بکەم بەڵام لە سەرەتادا بە هەڵە بەتاڵم کردبووەوە. ئێستا ڕواندنەوەکەم بۆ داناوە. [[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:DiyarKamaran|لێدوان]]) ٠١:٢٥، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڵام ڕەوانەکردن بەم شێوەیە کارناکات و ڕەواندن نییە پێی دەوترێ ڕەوانەکردن گەر خۆت بیکەیتەوە ئەیبینی ڕەوانەت ناکات بۆ ھیچ شوێنێکی تر ::بەڵکو ئاوایە: #ڕەوانەکەر <nowiki>[[ناوی پەڕەی مەبەست]]</nowiki> و ئایا ئەو زانیاریانەی ئەو پەڕەیەی یەکەم نووسیەتی زیادت کردوون بۆ ئەو پەڕەی بۆت ڕەوانەی کردووە مەبەستت لێی ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٣٤، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) o09ma1u31vvswdjh2moippiq3h5ojsz 1660988 1660978 2026-09-05T01:57:07Z DiyarKamaran 50583 /* چایخانەی سەید سلیم */ وەڵامدانەوە 1660988 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <center><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></center> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} <center>ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</center> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} == [[چایخانەی سەید سلیم]] == سڵاو ھیوادارم باش بیت : ) ھۆکار چی بوو ئەم پەڕەیەت واڵا کردۆتەوە ئایا دەتویست ڕەوانەی بکەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:١٩، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، بەڵێ وتارەکە بە ناونیشانی دروست ([[چایخانەی سەید سەلیم]]) ڕێکخراوە و ئەم ناونیشانە هەڵەی ڕێنووسی تێدا بوو. ویستم ڕێگۆڕینی بۆ بکەم بەڵام لە سەرەتادا بە هەڵە بەتاڵم کردبووەوە. ئێستا ڕواندنەوەکەم بۆ داناوە. [[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:DiyarKamaran|لێدوان]]) ٠١:٢٥، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڵام ڕەوانەکردن بەم شێوەیە کارناکات و ڕەواندن نییە پێی دەوترێ ڕەوانەکردن گەر خۆت بیکەیتەوە ئەیبینی ڕەوانەت ناکات بۆ ھیچ شوێنێکی تر ::بەڵکو ئاوایە: #ڕەوانەکەر <nowiki>[[ناوی پەڕەی مەبەست]]</nowiki> و ئایا ئەو زانیاریانەی ئەو پەڕەیەی یەکەم نووسیەتی زیادت کردوون بۆ ئەو پەڕەی بۆت ڕەوانەی کردووە مەبەستت لێی ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠١:٣٤، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::دەستت خۆش بێت بۆ ئاگادارکردنەوەکە! بەڵێ ئێستا بە (#ڕەوانەکەر) لەسەر پەڕەکە چاکم کرد. تەواوی زانیارییەکانی پەڕەی یەکەمیشم بە ڕێنووسی ڕاست و بەشی ڕێکخراو گواستووەتەوە بۆ ناو وتارە سەرەکییەکە ([[چایخانەی سەید سەلیم]]). [[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:DiyarKamaran|لێدوان]]) ٠١:٥٧، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) l77mb74sjavbf30aiis8kx0wk3hhbt5 0 213189 1660739 1660217 2026-09-04T20:12:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660739 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس-کەسایەتی}} '''شانێل پرێستۆن''' ({{بە ئینگلیزی| Chanel Preston}}؛ لەدایکبووی ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٥) خانمە ئەکتەرێکی پۆرنۆگرافی ئەمریکییە. لە ساڵی ٢٠١٠ ھاتە ناو پیشەسازی فیلمی پۆرنۆگرافی. == ژیانی سەرەتایی == پرێستۆن لە ویلایەتی [[ئالاسکا]] لەدایکبووە و گەورە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٥|سەردێڕ=Chanel Preston|ناونیشان=http://www.xtrememagazine.com/2010/12/chanel-preston/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150703053346/http://www.xtrememagazine.com/2010/12/chanel-preston/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە ڕەچەڵەک ئینگلیز و ئەڵمانی و ئیسپانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=CHANEL PRESTON {{!}} MODEL SPOTLIGHT - INTERVIEW {{!}} RAPINDUSTRY.COM|ناونیشان=http://www.rapindustry.com/chanel-preston.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rapindustry.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190719010250/http://www.rapindustry.com/chanel-preston.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا ڕووی لە [[ھاوایی|هاوایی]] کرد و بۆ ماوەی شەش ساڵ لەوێ ژیاوە. زیاتر لە ساڵێک وەکو ستریپەر{{تێبینی|ستریپەر ئەوانەن کە بە ڕووتی سەما دەکەن یاخود لە کاتی سەما کردن خویان ڕووت دەکەنەوە}} کاری کردووە پێش ئەوەی لە بواری پۆرن کار بکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Chanel Preston}} * {{official website|http://www.chanelpreston.com}} * {{IMDb name|3884903|Chanel Preston}} * {{iafd name|id=ChanelPreston|gender=female|name=Chanel Preston}} * {{afdb name|id=56788|gender=female|name=Chanel Preston}} * [http://www.thedailybeast.com/articles/2013/09/24/i-m-a-porn-star-and-i-believe-in-god.html "I'm a Porn Star, and I Believe in God"] {{Authority control}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە پۆرنۆگرافییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ژنانی دووڕەگەزخواز]] 3m8sf1jxrh46rhsstlymb6pfz27x6y6 0 213402 1660673 1400679 2026-09-04T19:36:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660673 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم | ناو = دوا ڕۆژەکانی بابلۆ | وێنە = The last days of Bablo poster.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = [[شوان کەریم]] | بەرھەمھێنەر = سۆران عوسمان | نووسین = | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = | ڕێکەوتی دەرچوون = ٢٠٢٢ | ماوەی فیلم = ١٠٤ خولەک | وڵات = [[کوردستان]] | زمان = [[کوردی]] | زنجیرە = | تێچوون = | داھات = | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''دوا ڕۆژەکانی بابلۆ''' شانۆگەرییەکی کۆمێدیای ڕەش-درامی کوردییە لە دەرھێنانی [[شوان کەریم]]، بەرھەمھێنانی سۆران عوسمانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=ئیڤێنتی شانۆیی 'دوا ڕۆژەکانی بابلۆ' بەڕێوەچوو|ناونیشان=http://www.nrttv.com/nrt2/detail2/4053|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=نمایشی دوا ڕۆژەکانی بابلۆ لە شاری سلێمانی|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/6523900.html|زمان=ku|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> شانۆگەرییەکە لە ١٤٠ خولەک پێک دێت، ھەر یەکە لە ڕێشان حەمۆ، ڕووبار خالید، سۆران ئەکرەم، تاھیر عەبدولواحید و ھەنار کامەران ڕۆڵی تیدا دەگێڕن.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاوەکو مانگێک شانۆگەریی دواڕۆژەکانی بابلۆ لە ھەولێر بەردەوام نمایشدەکرێت.|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/160620222|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> یەکەم نمایشی شانۆکە لە ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢ لە سلێمانی دەست پێکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2سەرەتا|ناونیشان=https://galawej.com/home.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230321004915/http://galawej.com/home.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەمڕۆ لە سلێمانی 'دوا ڕۆژەکانی بابلۆ' نمایش دەکرێت.|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24022022|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> و ماوەی ٥٥ ڕۆژ لە نمایشکردن لە سلێمانی بەردەوام بوو، ژمارەی بینەرانی شانۆگەرییەکە ٢٦٠٠٠ کەسی لە سلێمانی تێپەڕاند.<ref name=":0"/> دواتر لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢، نمایشەکە لە ھەولێر دەستی پێکرد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ferman|سەردێڕ=لە ھەولێر شانۆگەریی دوا ڕۆژەکانی بابلۆ نمایش کرا|ناونیشان=https://www.regaykurdistan.com/index.php/edeb-huner/39806-2022-06-18-06-39-25|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=regaykurdistan.com|زمان=ar-AA|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220619184614/http://www.regaykurdistan.com/index.php/edeb-huner/39806-2022-06-18-06-39-25|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و ٣٠ تەممووز دوای ٣٥ەمین نمایش، لە ھەولێر کۆتایی بە کاری خۆی ھێنا. درێژەی نمایشی شانۆکە لە شاری کەرکووک بوو کە ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ لە سەنتەری ڕۆشنبیریی کەرکووک دەستی پێ کرد و ٩ی مانگ کۆتایی پێ ھات. [[پەڕگە:The Last Days Of Bablo.jpg|وێنۆک|دیمەنێک لە شانۆگەریی دوا ڕۆژەکانی بابلۆ.]] == ئەکتەرەکان == * [[ڕێشان حەمۆ]] * ڕووبار خالید * سۆران ئەکرەم * مەستان مەریوان * تاھیر عەبدولواحید * ساڤان عبولرەحمان * ڕۆژان کارزان * فەرھاد سەعدی * ھەنار کامەران * ڕەنجدەر سەعد * تێشوو نامیق * ژیوەر حسێن * ڕۆژ ئازاد * سەرخان یاسین * سێوان یاسین * نێچیر خەلیل == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:دوا ڕۆژەکانی بابلۆ.jpg|دیمەنێک لە شانۆگەریی دوا ڕۆژەکانی بابلۆ. پەڕگە:Shwan Karim.jpg|ھونەرمەند شوان کەریم، دەرھێنەری شانۆگەریی دوا ڕۆژەکانی بابلۆ. پەڕگە:Lauk Abubakr.jpg|ھونەرمەند [[لاوک ئەبووبەکر]]، یاریدەدەری دەرھێنەری نمایشی دوا ڕۆژەکانی بابلۆ. پەڕگە:The audience of The Last Days of Bablo.jpg|بینەرانی شانۆیی دوا ڕۆژەکانی بابلۆ. </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|فیلم}} {{شانۆ کوردییەکان}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شانۆ کوردییەکان]] 1fb0umo1j60jdmryq0pw9af6qqjwu9y 0 213584 1660469 1510311 2026-09-04T15:08:04Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660469 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس-کەسایەتی}} '''نەشوان عەبدولڕەزاق عەبدولباقی ئەلتەمیر''' ({{بە عەرەبی|نشوان عبدالرزاق عبدالباقي التامر}})، ناسراوە بە عەبدولھادی عێراقی ئەندامێکی عێراقی [[ئەلقاعیدە|قاعیدەیە]] کە ئێستا لە [[گوانتانامۆ]] زیندانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رووداو بۆ كەیسی ئەندامێكی قاعیدە دەچێتە گوانتانامۆ؛ سەركردە گیراوەكەی ئەلقاعیدە كورد دەرنەچوو|ناونیشان=http://www.rudaw.net/sorani/world/08102018|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> == ژیانی سەرەتایی == نەشوان لە ساڵی ١٩٦١ لە شاری [[مووسڵ]] لە خێزانێکی عەرەبی [[سوننە]] لەدایکبووە. زمانی [[عەرەبی]] وەک زمانی دایک قسەی پێ دەکات، دواتر فێری زمانی [[زمانی ئوردوو|ئوردوو]] و [[زمانی پەشتۆ|پەشتۆ]] و [[کوردیی ناوەندی|کوردی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Terror Broker – Newsweek: World News – MSNBC.com|ناونیشان=http://www.msnbc.msn.com/id/7369892/site/newsweek/page/2/print/1/displaymode/1098/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060827124320/http://www.msnbc.msn.com/id/7369892/site/newsweek/page/2/print/1/displaymode/1098/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Abdul Hadi Al Iraqi}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١]] [[پۆل:خەڵکی مووسڵ]] [[پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق]] [[پۆل:ئەو کەسانەی لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە وەک تیرۆریست دەستنیشان کراون]] [[پۆل:سەرکردەکانی ئەلقاعیدە]] [[پۆل:ئەندامانی ئەلقاعیدە]] 9i0fx97f9qf4jmgi4s3xb9e62elfym0 0 214308 1660543 1510681 2026-09-04T15:43:20Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660543 wikitext text/x-wiki {{وەسف|دراوێکی دیجیتاڵیی سەرچاوە کراوەی گشتی}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''فایڵ کۆین''' ({{بە ئینگلیزی|Filecoin}}؛ '''⨎''') دراوێکی دیجیتاڵیی [[نەرمامێری سەرچاوە کراوە|سەرچاوە]] کراوەی گشتی و [[سیستەمی پارەدان|سیستەمێکی پارەدان]]ی گشتییە کە داندراوە تا ببێتە [[ھەوری بیرگەی ھاوبەش|بیرگەیەکی دیجیتاڵیی ھاوبەش]] و ڕێگەیەکی گەڕاندنەوەی دراوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://observer.com/2017/07/dropbox-ipo-filecoin-ico/|سەردێڕ=Showdown in the Cloud: Dropbox IPO, Meet the Filecoin ICO|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠١٧|ئیش=Observer|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٧|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tepper|یەکەم=Fitz|سەردێڕ=Filecoin's ICO opens today for accredited investors after raising $52M from advisers {{!}} TechCrunch|ناونیشان=https://techcrunch.com/2017/08/10/filecoins-ico-opens-today-for-accredited-investors-after-raising-52m-from-advisers/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/latest-hot-digital-coin-offering-187-millionin-one-hourfor-filecoin-1502481514|سەردێڕ=Latest Hot Digital Coin Offering: $187 Million in One Hour for Filecoin|دوایین=Vigna|یەکەم=Paul|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٧|ئیش=Wall Street Journal|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٧|زمان=en-US|issn=0099-9660}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://arstechnica.com/information-technology/2017/08/investors-poured-millions-into-a-storage-network-that-doesnt-exist/|سەردێڕ=Investors poured millions into a storage network that doesn't exist yet|ئیش=Ars Technica|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٧|زمان=en-us}}</ref> لەلایەن تاقیگەکانی پرۆتۆکۆڵەوە دروستکراوە لەسەر [[سیستەمی پەڕگەی ئینتەرپلانێتاری]] خۆی بنیاد دەنێت، کە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات کە درایڤی سەخت بە کرێ بگرن.<ref name=":0"/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2018/01/16/magazine/beyond-the-bitcoin-bubble.html|سەردێڕ=Beyond the Bitcoin Bubble|دوایین=Johnson|یەکەم=Steven|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> ڕێکخستەیەکی [[زنجیرەبلۆک]] بەکاردێت بۆ تۆمارکردنی گرێبەستەکان.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/technology/2018/sep/08/decentralisation-next-big-step-for-the-world-wide-web-dweb-data-internet-censorship-brewster-kahle|سەردێڕ=Decentralisation: the next big step for the world wide web|دوایین=Corbyn|یەکەم=Zoë|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ئیش=The Observer|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|زمان=en-GB|issn=0029-7712}}</ref> فایڵ کۆین پرۆتۆکۆڵێکی کراوەیە و لەلایەن زنجیرەبلۆکێکەوە پاڵپشتی دەکرێت کە بەڵێنەکانی بەشداربووانی [[تۆڕی کۆمپیوتەری|تۆڕ]]ەکە تۆمار دەکات، ھەروەھا مامەڵەکان کە بە بەکارھێنانی FIL ئەنجام دەدرێن، دراوی ڕەسەنی زنجیرەبلۆکەکە. زنجیرەبلۆکەکە لەسەر بنەمای بەڵگەی دووبارەکردنەوە و بەڵگەی بۆشایی کات بنیاتنراوە. == مێژوو == پرۆژەکە لە ئابی ٢٠١٧ دەستی پێ کرد و زیاتر لە ٢٠٠ ملیۆن دۆلاری کۆکردەوە لە ماوەی ٣٠ خولەکدا.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/technology/2018/sep/08/decentralisation-next-big-step-for-the-world-wide-web-dweb-data-internet-censorship-brewster-kahle|سەردێڕ=Decentralisation: the next big step for the world wide web|دوایین=Corbyn|یەکەم=Zoë|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ئیش=The Observer|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|زمان=en-GB|issn=0029-7712}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=What are initial coin offerings?|ئیش=The Economist|ناونیشان=https://www.economist.com/the-economist-explains/2017/08/21/what-are-initial-coin-offerings|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|issn=0013-0613}}</ref> == خێرخوازی == لە نیسانی ٢٠٢١دا، دامەزراوەی فایڵ کۆین بڕی ٥٠٬٠٠٠ فایڵ کۆینی بە نرخی ١٠٬٠٠٠٬٠٠٠ ملیۆن دۆلار بەخشی بە [[ئەرشیفی ئینتەرنێت]]. لەگەڵ ئەوەشدا، دامەزرێنەری ئەرشیفی ئینتەرنێت، برووستەر کال، و بەڕێوەبەری ھاوبەشی، وێندی ھانامورا، بوون بە بەشێک لیژنەی ڕاوێژکاریی فایڵ کۆین و دامەزراوەی فایڵ کۆین بۆ [[تۆڕی ناناوەندی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FileCoin uses as Decentralized Payment to work on different areas such as casino|ناونیشان=https://bestarabcasino.com/betting-site/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Best Arab Casino}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Thu|یەکەم=Apr 8th 2021 3:39pm-Mike Masnick|سەردێڕ=Filecoin Foundation Donates $10 Million Worth Of Filecoin To Internet Archive|ناونیشان=https://www.techdirt.com/articles/20210404/18351646551/filecoin-foundation-donates-10-million-worth-filecoin-to-internet-archive.shtml|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Techdirt.}}</ref> == توانای تەواوی پاشەکەوتکردنی تۆڕ == بەپێی شوباتی ٢٠٢٢، کۆی توانای پاشەکەوتکردن ١٥٫٦ ئێبایت بوو، و کۆی دراوەی پاشەکەوتکراو ٤٠ پیبایت بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Filfox Explorer|ناونیشان=https://filfox.info/en|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=filfox.info|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220717070650/https://filfox.info/en|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Filecoin Storage Stats|ناونیشان=https://storage.filecoin.io/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=storage.filecoin.io|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220713191544/https://storage.filecoin.io/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{official website|https://filecoin.io/}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|ئینتەرنێت}} [[پۆل:ئەپلیکەیشنەکانی تۆڕی ھەوری]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:دراوی ڕەمزی]] na15r79yz7cy7oeok3fr9clppzzpupg 0 214609 1660664 1400672 2026-09-04T19:34:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئەرمەنستان-کۆلکە) 1660664 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دلیجان''' ({{بە ئەرمەنی|Դիլիջան}}) کۆمەڵگەیەکی شارۆچکە و [[شارەوانی]]یە لە [[پارێزگای تاڤوش]] لە [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]]. شارۆچکەکە یەکێکە لە گرنگترین ھاوینەھەواری ئەرمینیا، دەکەوێتە ناو پارکە نەتەوەیییەکەی دلیجان. شارۆچکە دارستانییەکە شوێنی چەندین [[ھونەرمەند]] و ئاوازدانەر و سینەماکاری ئەرمەنییە و ھەندێک تەلارسازی نەریتی ئەرمەنی تێدایە. زۆرجار ئەم شارۆچکەیە لەلایەن خەڵکی ناوچەکەوە بە سویسری ئەرمەنی یان سویسری بچووک ناودەبرێت. شەقامی شارەمبیان لە ناوەندی شار، وەک دڵی شارۆچکە کۆنەکەی دیلیجان پارێزراوە و پارێزگاری لێ کراوە، تەواو بە وەرشەی پیشەسازی و گەلەری و مۆزەخانەیەک. ڕۆیشتن بە پێ، پاسکیل سواری شاخ و پیکنیک چالاکییە وەرزشییە بەناوبانگەکانن. ژمارەی دانیشتووانی دیلیجان بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١ ١٧٧١٢ کەسە<ref name="2011census">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://armstat.am/file/article/1._bajin_1_182-311.pdf|سەردێڕ=The results of the 2011 Population Census of Armenia|نووسەر= Statistical Committee of Armenia}}</ref> لە ئێستادا دیلیجان خێراترین نیشتەجێبوونی شارە لە ئەرمینیا کە گەشە دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://civilnet.am/2015/09/24/dilijan-central-school-opening/ |سەردێڕ=Dilijan central school is open |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160716110555/http://civilnet.am/2015/09/24/dilijan-central-school-opening/#.Vgqh-bWky1k |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دیمۆگرافی == [[پەڕگە:Fountain in front of Dilijan Municipality.JPG|وێنۆک|ڕاست|ھۆڵی شارۆچکەی دلیجان لە گۆڕەپانی ناوەندی]] [[پەڕگە:Haghartsin, Armenia. June 2016.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[دێری ھاگارتسین]]]] زۆربەی دانیشتووانی دلیجان ئەرمەنییە نەتەوەیییەکانن کە سەر بە کەنیسەی نێردراوی [[ئەرمەنی (ڕوونکردنەوە)|ئەرمەنین]]، لەژێر دەسەڵاتی ئەپستۆریای تاڤوش کە بنکەکەی لە [[ئیجەڤان]]ە. ھەروەھا کۆمەڵگەیەکی بچووکی [[ڕووسەکان]] ھەیە کە مەسیحی ڕۆحین کە بە مۆلۆکان ناسراون. بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١ ژمارەی دانیشتووانی دلیجان ١٧٧١٢ کەسە،<ref name="2011census"/> لەکاتێکدا کە لە سەرژمێری ساڵی ١٩٨٩دا ڕاپۆرت کراوە، ٢٣٧٠٠ کەس بووە. لە ئێستادا ژمارەی دانیشتووانی شارۆچکەکە بە نزیکەیی ١٦٦٠٠ کەسە بەپێی خەمڵاندنی فەرمی ساڵی ٢٠١٦. لێرەدا ھێڵی کاتی دانیشتووانی شاری دیلیجان لە ساڵی ١٩٧٦ەوە دەخەینە ڕوو: {| class="wikitable" ! ساڵ | ١٩٧٦ | ١٩٨٩ | ٢٠٠١ | ٢٠١١ | ٢٠١٦ |- ! دانیشتووان | ٢٤٬٠٥٦ | ٣٠٬٤٣٣ | ١٦٬٢٠٢ | ١٧٬٧١٢ | ١٦٬٦٠٠ |- |} دلیجان بینای کڵێسای نییە، و خزمەتگوزارییەکانی کڵێسا لە باڵەخانەیەک لە ناو کۆمەڵگەی دیلیجانی کۆنی توفێنکی بەڕێوەدەچێت. کڵێسای مۆنۆمێنتی شارۆچکەکە لە ئێستادا لە نیسانی ٢٠١٦ەوە لە قۆناغی دروستکردندایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tert.am/en/news/2015/10/30/dilijan-church/1830816 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171007170821/http://www.tert.am/en/news/2015/10/30/dilijan-church/1830816 |سەردێڕ=Dilijan church project gets under way |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == خوێندن == تا ساڵی ٢٠٠٩، شاری دلیجان ٥ قوتابخانەی پەروەردەی گشتی و ٦ باخچەی منداڵانی ھەبووە کە بە ڕێککەوت ٢٢٥٠ خوێندکار و ٣٥٠ منداڵی تێدابوو. ھەروەھا ئەکادیمیایەکی مۆسیقا و ئەکادیمیایەکی دیکە بۆ ھونەر لە شارۆچکەکەدا کاردەکەن. دیلیجان لقێکی کارپێکردنی ئەکادیمیای ھونەرە جوانەکانی ویلایەتی یەریڤانی ھەیە. ھەروەھا سێ کۆلێژی ناوەندی بۆ پزیشکی و ھونەر و پیشەسازی لە شارۆچکەکەدا کاردەکەن. بە تێچووی ٨٠ ملیۆن [[دۆلاری ئەمریکی]]، سەنتەری پەروەردەیی [[بانکی ناوەندیی ئەرمەنستان]] لە ساڵی ٢٠١٣ لە شاری دلیجان کرایەوە، نزیکەی ١٥٠ کارمەندی بانکی ناوەندی لەگەڵ خێزانەکانیان لە ھەنگاوی گۆڕینی شارۆچکەکە بۆ شارۆچکەیەکی ناوچەیی لە [[یەریڤان]]ەوە ڕوویان لە دیلیجان کرد ناوەندی دارایی.<ref>[http://vestnikkavkaza.net/news/economy/30534.html Construction of financial center in Dilijan to be completed in 2013]</ref> [[پەڕگە:UWC Dilijan.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[کۆلێژی جیھانی یەکگرتووی دلیجان]]]] لە ساڵی ٢٠١٤ [[کۆلێژی جیھانی یەکگرتووی دلیجان]] کە بەشێکە لە بزووتنەوەی پەروەردەیی جیھانی کۆلێژەکانی جیھانی یەکگرتوو، لە شارۆچکەکەدا کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dilijanschool.org/about/|سەردێڕ=UWCD – Home|ئیش=dilijanschool.org|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120722181138/http://www.dilijanschool.org/about/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دروستکردنی قوتابخانەی ناوەندی دیلیجان لە ساڵی ٢٠١٣ لەلایەن دامەزراوەی پەروەردەیی ئەیب بە ھاوکاری بانکی ناوەندیی ئەرمەنستان دەستیپێکرد.<ref>[http://dilijancentralschool.am/ Dilijan Central School]</ref> لە پاییزی ٢٠١٥دا، قوتابخانەی تازە دروستکراوی پێشکەوتوو بە فەرمی کرایەوە.<ref>[http://www.mediamax.am/en/news/education/15479/ Dilijan Central School officially opens]</ref> لە ساڵی ٢٠١٧ کۆلێژی سەربازی مۆنتی مێلکۆنی لە وەزارەتی بەرگری [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] لە یەریڤانی پایتەختەوە گواسترایەوە بۆ دلیجان.<ref>[http://razm.info/98438 Մոնթե Մելքոնյանի անվան վարժարանը տեղափոխվում է Դիլիջան]</ref> {{clear}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Dilijan}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای تاڤوش]] [[پۆل:شارەکانی ئەرمەنستان]] 9isry216thyv8i7pxy3tak61ikfp931 0 214910 1660401 1360779 2026-09-04T13:36:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1660401 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''دراوپادی مورمو''' ({{بە ئینگلیزی|Drupadi Murmo}}) سیاستوانێکی ھیندییە و لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٢ ھەڵبژێردرا بۆ ئەوەی ببێتە [[سەرۆکی ھیندستان]] و ئەندامی پارتی بەھاراتیا جاناتایە. دروپاری دووەم ژنە کە ئەم پۆستەی وەردەگرێت دوای [[پاتریبھا پاتیل]]، دراوپادی لە ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ وەک سەرۆکی ھیندستان سوێندی یاسایی خوێندەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Welle (www.dw.com)|یەکەم=Deutsche|سەردێڕ=India: Tribal politician Draupadi Murmu wins presidential vote {{!}} DW {{!}} 21.07.2022|ناونیشان=https://www.dw.com/en/india-tribal-politician-draupadi-murmu-wins-presidential-vote/a-62559372|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=DW.COM|زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Droupadi Murmu: India’s Youngest President and First to be Born After Independence|ناونیشان=https://www.msn.com/en-in/news/politics/droupadi-murmu-india-e2-80-99s-youngest-president-and-first-to-be-born-after-independence/ar-AAZPApk|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=MSN|زمان=en-IN}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ژن|ھیندستان|ژیاننامە|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Droupadi Murmu}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ھیندستان]] [[پۆل:خانمە سەرۆکەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:زیندووان]] dwuwex20jp9055qhkkbo6l3sie3iy9a 0 215195 1661056 1656368 2026-09-05T11:58:36Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1661056 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''جێگری پاشایەتی قەوقاز''' دەسەڵاتی ئیداری و سیاسی ڕووسیا لە ناوچەی قەفقاز لە ڕێگەی نووسینگەکانی '''گلاڤنۆ ئوپراڤلیایوشچایا''' ("کۆمیساری باڵا") (١٨٠١–١٨٤٤، ١٨٨٢–١٩٠٢) و '''نامێستنیک''' ("جێگری پاشا") (١٨٤٤–١٨٨٢، ١٩٠٤–١٩١٧) جێبەجێ دەکرا لە ماوەی زیاتر لە سەدەیەکدا لە دەسەڵاتی ڕووسیا لە قەفقاز، پێکھاتەی جێگری پاشایەتی کۆمەڵێک گۆڕانکاری بەسەردا ھات، لەگەڵ زیادکردن یان لابردنی پۆستە ئیدارییەکان و دووبارە داڕشتنەوەی بەشەکانی پارێزگاکان.<ref>{{in lang|hy}} Hambaryan, Azat S. (1981). "Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական դրությունը 1870-1900 թթ." [Armenia's social-economic and political situation, 1870–1900] in ''Hay Zhoghovrdi Patmut'yun'' [History of the Armenian People], ed. [[Tsatur Aghayan]] et al. Yerevan: Armenian Academy of Sciences, vol. 6, pp. 15–17.</ref> == دابەشکردنی کارگێڕی == لە ساڵی ١٩١٧دا، شەش گوبەرنیا ("پارێزگاری")، پێنج ئۆبلاست ("ناوچە")، دوو ئۆکرۆگی ئیداری تایبەت ("ناوچە")، و ڕیدۆناچالستڤۆ ("ناوچەی [[شارەوانی]]") لە ناو جێگری پاشایەتی قەفقازدا ھەبوون:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей. |ناونیشان=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=521 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.demoscope.ru}}</ref><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.prlib.ru/item/417322 |سەردێڕ=Кавказский календарь на 1917 год |بڵاوکەرەوە=Tipografiya kantselyarii Ye.I.V. na Kavkaze, kazenny dom |ساڵ=١٩١٧|edition=72nd |شوێنی بڵاوکردنەوە=Tiflis |پەڕەکان=١٧٨–٢٣٧|زمان=Russian |trans-title=Caucasian calendar for 1917 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211104233151/https://www.prlib.ru/item/417322 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> {| | * [[پارێزگای باکوو]] * [[باکوو گرادۆناچاڵستڤۆ]] * [[ئۆبلاست باتوم]] * [[ئۆبلاستی داغستان]] * [[پارێزگای ئەلیزاڤێتپۆل]] * [[زەکاتال ئۆکرۆگ]] * [[ئۆبلاستی قەرس]] | * [[ئۆبلاستی کوبان]] * [[پارێزگای کوتایسی]] * [[سوخومی ئۆکرۆگ]] * [[ئۆبلاستی تێریک]] * [[پارێزگای تیفلیس]] * [[پارێزگای دەریای ڕەش]] * [[پارێزگای ئێریڤان]] |} == کۆمیساریای باڵا و جێگرەکانی پاشای قەفقاز == * [[یێڤگینی گۆلۆڤین]] ١٨٣٨–١٨٤٢ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Viceroyalty of the Caucasus}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|ئەرمەنستان|مێژوو|ڕووسیا}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی قەوقاز لەژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتی ڕووسی]] [[پۆل:ئەرمەنستان لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئازەربایجان لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:جێگری پاشایەتی قەوقاز (١٨٠١–١٩١٧)]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩١٧]] cjtf2ae37t1gh75e5uteoctz2weeipv 0 215280 1660513 1510555 2026-09-04T15:31:07Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660513 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox football biography|name=فابیان ڕویز|image=UEFA EURO qualifiers Sweden vs Spain 20191015 Fabian Ruiz 6 (cropped).jpg|caption=فابیان لەگەڵ ھەڵبژاردەی ئیسپانیا لە ٢٠١٩|fullname=فابیان ڕویز پینا|birth_date={{birth date and age|1996|4|3|df=y}}|birth_place=ئیسپانیا|height=1.89 m<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sscnapoli.it/Squadra/Fabian-Ruiz|سەردێڕ=Fabián Ruiz|بڵاوکەرەوە=S.S.C Napoli|زمان=it|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180915134346/http://www.sscnapoli.it/Squadra/Fabian-Ruiz|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|position=[[Midfielder#Central midfielder|Midfielder]]|currentclub=ناپۆلی|clubnumber=٨|youthyears1=|youthclubs1=لا یونۆن لۆس پالاسیۆس|youthyears2=٢٠٠٤–٢٠١٤|youthclubs2=ڕیاڵ بیتس|years1=٢٠١٤–٢٠١٦|clubs1=ڕیاڵ بیتس بی|caps1=٢٣|goals1=٢|years2=٢٠١٤–٢٠١٨|clubs2=ڕیاڵ بیتس|caps2=٥٦|goals2=٣|years3=٢٠١٧|clubs3=ئێڵچێ (خواستن)|caps3=١٨|goals3=١|years4=٢٠١٨-|clubs4=ناپۆلی|caps4=١٢٥|goals4=١٨|nationalyears1=٢٠١٥|nationalteam1=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خوار ١٩ ساڵانی ئیسپانیا|nationalcaps1=٢|nationalgoals1=٠|nationalyears2=٢٠١٧–٢٠١٩|nationalteam2=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خوار ٢٣ ساڵانی ئیسپانیا|nationalcaps2=١٤|nationalgoals2=٥|nationalyears3=٢٠١٩-|nationalteam3=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|nationalcaps3=١٥|nationalgoals3=١|club-update=١٥ ئایاری ٢٠٢٢|nationalteam-update=٢٨ حوزەیرانی ٢٠٢٢|medaltemplates={{MedalSport|Men's [[association football|football]]}} {{MedalCountry|{{fb|ESP}}}} {{MedalCompetition|[[UEFA European Under-21 Championship]]}} {{Medal|W|[[2019 UEFA European Under-21 Championship|2019 Italy]]|[[2019 UEFA European Under-21 Championship squads#Spain|Team]]}}}} '''فابیان ڕویز پینا''' (لەدایکبووی ٣ی نیسانی ١٩٩٦) ھەروەھا بە '''فابیان''' ناسراوە، یاریزانێکی [[تۆپی پێ]]ی پیشەگەری [[ئیسپانیا|ئیسپانییە]] کە وەک یاریزانی [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|ناوەند]] یاری دەکات بۆ یانەی [[خولی تۆپی پێی ئیتالیا|خولی پلە یەکی ئیتاڵیا]] [[یانەی ناپۆلی|ناپۆلی]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا]]. == کاروانی یانە == === بیتس === ==== ساڵانی سەرەتا ==== لە لۆس پالاسیۆس، [[سێڤیلیا|سیڤیلیا]]، [[ئەندەلوس|ئەندەلوسیا]] لەدایکبووە، فابیان لە ساڵی ٢٠٠٤، لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا، چووە تیمی لاوانی یانەی ڕیال بیتس، دوای ئەوەی لە لا یونۆن دی لۆس پالاسیۆس دەستی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Fabián sigue quemando etapas rumbo a la elite|trans-title=Fabián keeps on skipping stages towards the elite|ناونیشان=http://www.estadiodeportivo.com/betis/2014/11/20/fabian-sigue-quemando-etapas-rumbo-elite/33052.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Estadio Deportivo]]|زمان=es}}</ref> لە تەممووزی ٢٠١٤ بەرزکرایەوە بۆ ئاستی دووەم و لە ٢١ی [[ئەیلوول]] یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا، وەک یەدەگ لە نیوەی دووەم ھاتە یاریگا لە دۆڕاندنیان ٤–١ لە یاریگای خۆیان ماربێلا ئێف سی لە خولی پلە دووی ئیسپانیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=Fabián y Gavi, dos palaciegos en el futuro del Betis|trans-title=Fabián and Gavi, two ''Palaciegos'' in Betis' future|ناونیشان=http://www.cuentaconlacantera.com/fabian-y-gavi-dos-palaciegos-en-el-futuro-del-betis/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171109023818/http://www.cuentaconlacantera.com/fabian-y-gavi-dos-palaciegos-en-el-futuro-del-betis/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Cuenta con la Cantera|زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=El Marbella golea a domicilio al Betis B|trans-title=Marbella thrashes Betis B away from home|ناونیشان=http://www.diariosur.es/deportes/mas-deportes/201409/21/marbella-golea-domicilio-betis-20140921231523.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Diario Sur|زمان=es}}</ref> فابیان یەکەم یاری خۆی وەک پیشەگەر لە ١٦ی [[کانوونی یەکەم|کانوونی یەکەمدا]] ئەنجامدا، لە خولەکی ٥١ی جێگای چاڤی تۆرێس لە خولی پلە دوودا و یارییەکەیان ١–٠ بردەوە لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر لوگۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=El Betis derriba el fortín del Lugo y se acerca a zona de ascenso|trans-title=Betis breaks down Lugo's fortress and draws near the promotion zone|ناونیشان=http://www.marca.com/2014/12/13/futbol/2adivision/1418504932.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Marca (newspaper)|Marca]]|زمان=es}}</ref> لەماوەی وەرزەکەدا لە شەش یاری دا بەشداری کرد، کە تیمەکەی سەرکەوتن بۆ [[لا لیگا]] وەک پاڵەوان. فابیان یەکەمین یاری خۆی لە خولی پلە یەکی تۆپی پێی ئیسپانیا لە ٢٣ی ئابی ٢٠١٥ ئەنجامدا، وەک یەدەگ ھاتە یاریگا لە جێگای ئەلفرێد دیا لە یارییەکدا کە ١–١ بەرامبەر بوون لەگەڵ [[یانەی ڤیاڕیال|ڤیاڕیاڵ]] لە یاریگای خۆیاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=Rubén Castro llega justo a tiempo|trans-title=Rubén Castro arrives just in time|ناونیشان=http://www.marca.com/eventos/marcador/futbol/2015_16/la-liga/jornada_1/bet_vil/|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Marca|زمان=es}}</ref> ==== ئێڵچێ (خواستن) ==== لە ٢٣ی [[کانوونی یەکەم]]ی ساڵی دواتردا گرێبەستەکەی نوێکردەوە تا ساڵی ٢٠١٩، و لە ھەمان کاتدا بە خواستن درا بە ئێڵچێ لە ئاستی دووەمی ئیسپانیادا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Fabián extends his contract and goes on loan to Elche CF|ناونیشان=http://realbetisbalompie.es/en/noticias/last-news/8243/fabian-se-marcha-cedido-al-elche-cf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170805015502/http://realbetisbalompie.es/en/noticias/last-news/8243/fabian-se-marcha-cedido-al-elche-cf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Real Betis}}</ref> یەکەم گۆڵی پیشەگەری خۆی لە ١٧ی ئازاری ٢٠١٧دا تۆمارکرد، کە گۆڵی یەکەمی بردنەوەی دەرەوەی یاریگای خۆیان بوو ٣–١ لە بەرامبەر جیمناستیک تاراگۆنا.. فابیان بەشداری کرد لە ١٨ یاری بۆ یانەکە، و یانەکە بۆ ئاستی خوارتر دابەزی ==== دەرکەوتن و بەرەو پێش چوون ==== دوای گەڕانەوەی، فابیان بوو بە یاریزانێکی سەرەکی لەژێر ڕاھێنەری نوێ کیکی سێتین، یەکەم گۆڵی تۆمارکرد لە خولی پلە یەک لە ٢٥ی [[ئەیلوول]]ی ٢٠١٧ لە یارییەکی ٤–٠ لە یانەی لیڤانتیان بردەوە لە یاریگای خۆیان. لە ٣١ی [[کانوونی دووەم]]ی ساڵی دواتردا، گرێبەستەکەی نوێکردەوە تا ساڵی ٢٠٢٣، کە بڕی ھەڵوەشاندنەوەی گرێبەستەکەی بە ٣٠ ملیۆن [[یۆرۆ]] دانرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=El Betis hace oficial la renovación de Fabián Ruiz hasta 2023|trans-title=Betis turn official the renewal of Fabián Ruiz until 2023|ناونیشان=https://www.marca.com/futbol/betis/2018/01/31/5a722db4e2704e6b408b466a.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Marca|زمان=es}}</ref> لە ٣٠ی [[نیسان (مانگ)|نیسانی]] ٢٠١٨دا، فابیان گۆڵی بردنەوەی تۆمار کرد بۆ بیتیس کاتێک توانیان سەربکەون بۆ پاڵاوتنەکانی [[خولی ئەورووپا]] بۆ وەرزی ٢٠١٨–١٩ دوای بردنەوەیان ٢–١ لە یاریگای خۆیاندا بەسەر مەلاگادا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Betis qualify for the Europa League with win over Malaga|ناونیشان=http://www.marca.com/en/football/spanish-football/2018/04/30/5ae783dc46163f17368b464f.html|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|ئیش=Marca|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> === ناپۆلی === لە ٥ی تەممووزی ٢٠١٨، فابیان چووە یانەی [[یانەی ناپۆلی|ناپۆلی]] بە گرێبەستێک بۆ ماوەی پێنج ساڵ تا ساڵی ٢٠٢٣ لەگەڵ ئەوەی ناپۆلی بەگوێرەی ڕاپۆرتەکان بڕی ٣٠ ملیۆن یۆرۆی وەک ھەڵوەشاندنەوەی گرێبەستەکەی داوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Napoli Confirm Signing of Real Betis Talent Fabian Ruiz on Long Term Contract|ناونیشان=https://www.si.com/soccer/2018/07/05/napoli-confirm-signing-real-betis-talent-fabian-ruiz-long-term-contract|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=Sports Illustrated}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Official: Napoli pay Ruiz clause|ناونیشان=https://www.football-italia.net/124032/official-napoli-pay-ruiz-clause|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=Football Italia}}</ref> لە ١٦ی [[ئەیلوول]] یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا لە یارییەکی کۆمەڵەکانی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر ڕێد ستار بێڵگرەید کە ٩٠ خولەکی تەواو لە یارییەکی بێ گۆڵدا یاریکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Le formazioni ufficiali di Stella Rossa-Napoli: Milik titolare, debutta Fabian Ruiz|trans-title=Official line-ups for Red Star-Napoli: Milik starter, Fabián Ruiz debuts|ناونیشان=https://it.eurosport.com/calcio/champions-league/2018-2019/le-formazioni-ufficiali-di-stella-rossa-napoli-milik-titolare-debutta-fabian-ruiz_sto6937627/story.shtml|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Eurosport|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=it}}</ref> دوای دە ڕۆژ یەکەم یاری خۆی لە [[خولی تۆپی پێی ئیتالیا|خولی پلە یەکی ئیتاڵیا A]] و یەکەم یاریشی لە ستادیۆ سان پاولۆ ئەنجامدا، بە بردنەوەی ٣–٠ بەسەر پارما کالسیۆ ١٩١٣.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fabian Ruiz, l'esordio al San Paolo: prestazione brillante e priva di errori|trans-title=Fabián Ruiz, debut at the San Paolo: brilliant performance and devoid of errors|ناونیشان=https://www.napolicalciolive.com/2018/09/27/napoli-esordio-fabian-ruiz/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Napoli Calcio Live|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=it}}</ref> == کاروانی نێودەوڵەتی == لە دوای نوێنەرایەتی کردنی [[ئیسپانیا]] لە ئاستەکانی خوار ١٩ ساڵان و خوار ٢١ ساڵان، فابیان بانگھێشت کرا لەلایەن ڕاھێنەر لویس ئێنریکێ لە ١٥ ئازاری ٢٠١٩، بۆ دوو یاری پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠|یۆرۆ ٢٠٢٠]] لە دژی ھەڵبژاردەکانی [[نەرویژ|نەرویج]] و [[ماڵتا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=OFFICIAL {{!}} Call-up for the first two EURO Qualifier matches|ناونیشان=https://www.sefutbol.com/en/official-call-first-two-euro-qualifier-matches|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190327091031/https://www.sefutbol.com/en/official-call-first-two-euro-qualifier-matches|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=SeFutbol}}</ref> لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩ یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا لە پاڵاوتنەکانی یۆرۆ ٢٠٢٠ بەرامبەر [[دوورگەکانی فارۆ]]، وەک یەدەگ ھاتە یاریگاوە لە خولەکی ٧٤ بۆ جێگای [[ئیسکۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Faroe Islands v Spain game report|ناونیشان=https://www.uefa.com/european-qualifiers/season=2020/matches/round=2001086/match=2026073/index.html|بڵاوکەرەوە=[[UEFA]]}}</ref> لە ٢٤ی ئایاری ٢٠٢١دا، فابیان لە پێکھاتەی ٢٤ یاریزانی لویس ئێنریکێ دانرا و بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠|یۆرۆی ٢٠٢٠ی]] ئەورووپا بەشداری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Braidwood|یەکەم=Jamie|سەردێڕ=Euro 2020 news LIVE: Sergio Ramos left out of Spain squad plus latest before England announcement|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=The Independent|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> == شێوازی یاریکردن == فابیان [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|یاریزانێکی ناوەندە]] و چەپەیە، ناسراوە بە بینین و پاسی دروست و کۆنترۆڵکردنی تۆپ و لێھاتوویی و تێپەڕکردنی یاریزان و ھەروەھا کاری جیاوازی تەکنیکی، و دەتوانێت لە ژمارەیەک پێکھاتەی یاری بکات، وەک ٤-٤-٢، ٤-٣-٣ و ٤-٢-٣-١.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Chi è davvero Fabian Ruiz|trans-title=Who really is Fabian Ruiz|ناونیشان=https://www.ultimouomo.com/chi-e-davvero-fabian-ruiz|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=ultimouomo.com|بڵاوکەرەوە=L'Ultimo Uomo|زمان=it}}</ref> ھەروەھا دەتوانێت یاری بکات وەک [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|یاریزانێکی ناوەندی بەرگری]] یان یاریزانێکی ناوەندی ھێرشبەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fabian Ruiz is close to PSG per Fabrizio Romano|ناونیشان=https://arabiconlinecasino.com/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Arabic Online Casino}}</ref> == ئاماری کاروانی وەرزشی == === یانە === {{Updated|١٥ ئایاری ٢٠٢٢}}<ref>{{Soccerway|fabian-ruiz-pena/375571|Fabián|access-date=11 August 2017}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خول ! colspan="2" |جامی نیشتیمانی ! colspan="2" |[[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|ئەورووپا]] ! colspan="2" |ئەوانی تر ! colspan="2" |کۆی گشتی |- !ئاست !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="3" |ڕیاڵ بیتس بی |٢٠١٤–١٥ | rowspan="2" |خولی پلە دووەکانی ئیسپپانیا |١٩ |١ | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |١٩ |١ |- |٢٠١٥–١٦ |٤ |٢ | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٤ |٢ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٢٣ !٣ ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- !٢٣ !٣ |- | rowspan="5" |[[ڕیال بێتیس|ڕیاڵ بیتس]] |٢٠١٤–١٥ |خولی پلە دووی ئیسپانیا |٦ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٦ |٠ |- |٢٠١٥–١٦ | rowspan="3" |[[لا لیگا]] |دوازدە |٠ |٢ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |١٤ |٠ |- |٢٠١٦–١٧ |٤ |٠ |١ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٥ |٠ |- |٢٠١٧–١٨ |٣٤ |٣ |١ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٣٥ |٣ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٥٦ !٣ !٤ !٠ ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- !٦٠ !٣ |- |ئێڵچێ (خواستن) |٢٠١٦–١٧ |خولی پلە دووی ئیسپانیا |١٨ |١ | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |١٨ |١ |- | rowspan="5" |[[یانەی ناپۆلی|ناپۆلی]] |٢٠١٨–١٩ | rowspan="4" |[[خولی تۆپی پێی ئیتالیا|خولی پلە یەکی ئیتاڵیا A]] |٢٧ |٥ |٢ |١ |١١ |١ | colspan="2" | - |٤٠ |٧ |- |٢٠١٩–٢٠ |٣٣ |٣ |٥ |١ |٨ |٠ | colspan="2" | - |٤٦ |٤ |- |٢٠٢٠–٢١ |٣٣ |٣ |١ |٠ |٨ |١ |٠ |٠ |٤٢ |٤ |- |٢٠٢١–٢٢ |٣٢ |٧ |١ |٠ |٥ |٠ | colspan="2" | - |٣٨ |٧ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !١٢٥ !١٨ !٩ !٢ !٣٢ !٢ !٠ !٠ !١٦٦ !٢٢ |- ! colspan="3" |تەواوی کاروانی وەرزشی !٢٢٢ !٢٥ !١٣ !٢ !٣٢ !٢ !٠ !٠ !٢٦٧ !٢٩ |} === نێودەوڵەتی === {{Updated|٢٨ حوزەیرانی ٢٠٢٢}}<ref name="EUFoot">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://eu-football.info/_player.php?id=30656|سەردێڕ=Fabián Ruiz|وێبگە=European Football|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |+دەرکەوتنی و گۆڵەکانی تیمی نیشتیمانی و ساڵ !تیمی نیشتیمانی !ساڵ !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="3" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]] |٢٠١٩ |٦ |١ |- |٢٠٢٠ |٣ |٠ |- |٢٠٢١ |٦ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !١٥ !١ |} == ڕێزلێنان == '''بیتیز ڕاستەقینە''' * خولی پلە دووی ئیسپانیا: ٢٠١٤–٢٠١٥ '''ناپۆلی''' * جامی ئیتاڵیا: ٢٠١٩–٢٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Coppa: Napoli beat Juventus on penalties|ناونیشان=https://www.football-italia.net/154624/coppa-napoli-beat-juventus-penalties|بڵاوکەرەوە=Football Italia}}</ref> '''ئیسپانیای خوار ٢١ ساڵان''' * پاڵەوانێتی ئەورووپا بۆ خوار تەمەن ٢١ ساڵ: ٢٠١٩<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Spain U21 2–1 Germany U21|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/sport/football/48812993|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> '''تاکەکەسی''' * یاریزانی زێڕینی پاڵەوانییەتی ئەورووپی خوار ٢١ ساڵان: ٢٠١٩ * تیمی پاڵەوانێتی ئەورووپا بۆ خوار ٢١ ساڵان: ٢٠١٩<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Official Under-21 Team of the Tournament|ناونیشان=https://www.uefa.com/under21/news/newsid=2615974.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠١٩|ئیش=UEFA|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ|ئیسپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Fabián Ruiz}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە فەڕەنسا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی پاریس سان جێرمان]] [[پۆل:یاریزانانی لیگ ١]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ناپۆلی]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا]] 7r08ymns5cwsu0zg3k9rjsgn6z5m86l 1660621 1660513 2026-09-04T17:22:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ١٩٩٠]] 1660621 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox football biography|name=فابیان ڕویز|image=UEFA EURO qualifiers Sweden vs Spain 20191015 Fabian Ruiz 6 (cropped).jpg|caption=فابیان لەگەڵ ھەڵبژاردەی ئیسپانیا لە ٢٠١٩|fullname=فابیان ڕویز پینا|birth_date={{birth date and age|1996|4|3|df=y}}|birth_place=ئیسپانیا|height=1.89 m<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sscnapoli.it/Squadra/Fabian-Ruiz|سەردێڕ=Fabián Ruiz|بڵاوکەرەوە=S.S.C Napoli|زمان=it|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180915134346/http://www.sscnapoli.it/Squadra/Fabian-Ruiz|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|position=[[Midfielder#Central midfielder|Midfielder]]|currentclub=ناپۆلی|clubnumber=٨|youthyears1=|youthclubs1=لا یونۆن لۆس پالاسیۆس|youthyears2=٢٠٠٤–٢٠١٤|youthclubs2=ڕیاڵ بیتس|years1=٢٠١٤–٢٠١٦|clubs1=ڕیاڵ بیتس بی|caps1=٢٣|goals1=٢|years2=٢٠١٤–٢٠١٨|clubs2=ڕیاڵ بیتس|caps2=٥٦|goals2=٣|years3=٢٠١٧|clubs3=ئێڵچێ (خواستن)|caps3=١٨|goals3=١|years4=٢٠١٨-|clubs4=ناپۆلی|caps4=١٢٥|goals4=١٨|nationalyears1=٢٠١٥|nationalteam1=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خوار ١٩ ساڵانی ئیسپانیا|nationalcaps1=٢|nationalgoals1=٠|nationalyears2=٢٠١٧–٢٠١٩|nationalteam2=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خوار ٢٣ ساڵانی ئیسپانیا|nationalcaps2=١٤|nationalgoals2=٥|nationalyears3=٢٠١٩-|nationalteam3=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|nationalcaps3=١٥|nationalgoals3=١|club-update=١٥ ئایاری ٢٠٢٢|nationalteam-update=٢٨ حوزەیرانی ٢٠٢٢|medaltemplates={{MedalSport|Men's [[association football|football]]}} {{MedalCountry|{{fb|ESP}}}} {{MedalCompetition|[[UEFA European Under-21 Championship]]}} {{Medal|W|[[2019 UEFA European Under-21 Championship|2019 Italy]]|[[2019 UEFA European Under-21 Championship squads#Spain|Team]]}}}} '''فابیان ڕویز پینا''' (لەدایکبووی ٣ی نیسانی ١٩٩٦) ھەروەھا بە '''فابیان''' ناسراوە، یاریزانێکی [[تۆپی پێ]]ی پیشەگەری [[ئیسپانیا|ئیسپانییە]] کە وەک یاریزانی [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|ناوەند]] یاری دەکات بۆ یانەی [[خولی تۆپی پێی ئیتالیا|خولی پلە یەکی ئیتاڵیا]] [[یانەی ناپۆلی|ناپۆلی]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا]]. == کاروانی یانە == === بیتس === ==== ساڵانی سەرەتا ==== لە لۆس پالاسیۆس، [[سێڤیلیا|سیڤیلیا]]، [[ئەندەلوس|ئەندەلوسیا]] لەدایکبووە، فابیان لە ساڵی ٢٠٠٤، لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا، چووە تیمی لاوانی یانەی ڕیال بیتس، دوای ئەوەی لە لا یونۆن دی لۆس پالاسیۆس دەستی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Fabián sigue quemando etapas rumbo a la elite|trans-title=Fabián keeps on skipping stages towards the elite|ناونیشان=http://www.estadiodeportivo.com/betis/2014/11/20/fabian-sigue-quemando-etapas-rumbo-elite/33052.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Estadio Deportivo]]|زمان=es}}</ref> لە تەممووزی ٢٠١٤ بەرزکرایەوە بۆ ئاستی دووەم و لە ٢١ی [[ئەیلوول]] یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا، وەک یەدەگ لە نیوەی دووەم ھاتە یاریگا لە دۆڕاندنیان ٤–١ لە یاریگای خۆیان ماربێلا ئێف سی لە خولی پلە دووی ئیسپانیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=Fabián y Gavi, dos palaciegos en el futuro del Betis|trans-title=Fabián and Gavi, two ''Palaciegos'' in Betis' future|ناونیشان=http://www.cuentaconlacantera.com/fabian-y-gavi-dos-palaciegos-en-el-futuro-del-betis/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171109023818/http://www.cuentaconlacantera.com/fabian-y-gavi-dos-palaciegos-en-el-futuro-del-betis/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Cuenta con la Cantera|زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=El Marbella golea a domicilio al Betis B|trans-title=Marbella thrashes Betis B away from home|ناونیشان=http://www.diariosur.es/deportes/mas-deportes/201409/21/marbella-golea-domicilio-betis-20140921231523.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Diario Sur|زمان=es}}</ref> فابیان یەکەم یاری خۆی وەک پیشەگەر لە ١٦ی [[کانوونی یەکەم|کانوونی یەکەمدا]] ئەنجامدا، لە خولەکی ٥١ی جێگای چاڤی تۆرێس لە خولی پلە دوودا و یارییەکەیان ١–٠ بردەوە لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر لوگۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=El Betis derriba el fortín del Lugo y se acerca a zona de ascenso|trans-title=Betis breaks down Lugo's fortress and draws near the promotion zone|ناونیشان=http://www.marca.com/2014/12/13/futbol/2adivision/1418504932.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Marca (newspaper)|Marca]]|زمان=es}}</ref> لەماوەی وەرزەکەدا لە شەش یاری دا بەشداری کرد، کە تیمەکەی سەرکەوتن بۆ [[لا لیگا]] وەک پاڵەوان. فابیان یەکەمین یاری خۆی لە خولی پلە یەکی تۆپی پێی ئیسپانیا لە ٢٣ی ئابی ٢٠١٥ ئەنجامدا، وەک یەدەگ ھاتە یاریگا لە جێگای ئەلفرێد دیا لە یارییەکدا کە ١–١ بەرامبەر بوون لەگەڵ [[یانەی ڤیاڕیال|ڤیاڕیاڵ]] لە یاریگای خۆیاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=Rubén Castro llega justo a tiempo|trans-title=Rubén Castro arrives just in time|ناونیشان=http://www.marca.com/eventos/marcador/futbol/2015_16/la-liga/jornada_1/bet_vil/|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Marca|زمان=es}}</ref> ==== ئێڵچێ (خواستن) ==== لە ٢٣ی [[کانوونی یەکەم]]ی ساڵی دواتردا گرێبەستەکەی نوێکردەوە تا ساڵی ٢٠١٩، و لە ھەمان کاتدا بە خواستن درا بە ئێڵچێ لە ئاستی دووەمی ئیسپانیادا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Fabián extends his contract and goes on loan to Elche CF|ناونیشان=http://realbetisbalompie.es/en/noticias/last-news/8243/fabian-se-marcha-cedido-al-elche-cf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170805015502/http://realbetisbalompie.es/en/noticias/last-news/8243/fabian-se-marcha-cedido-al-elche-cf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Real Betis}}</ref> یەکەم گۆڵی پیشەگەری خۆی لە ١٧ی ئازاری ٢٠١٧دا تۆمارکرد، کە گۆڵی یەکەمی بردنەوەی دەرەوەی یاریگای خۆیان بوو ٣–١ لە بەرامبەر جیمناستیک تاراگۆنا.. فابیان بەشداری کرد لە ١٨ یاری بۆ یانەکە، و یانەکە بۆ ئاستی خوارتر دابەزی ==== دەرکەوتن و بەرەو پێش چوون ==== دوای گەڕانەوەی، فابیان بوو بە یاریزانێکی سەرەکی لەژێر ڕاھێنەری نوێ کیکی سێتین، یەکەم گۆڵی تۆمارکرد لە خولی پلە یەک لە ٢٥ی [[ئەیلوول]]ی ٢٠١٧ لە یارییەکی ٤–٠ لە یانەی لیڤانتیان بردەوە لە یاریگای خۆیان. لە ٣١ی [[کانوونی دووەم]]ی ساڵی دواتردا، گرێبەستەکەی نوێکردەوە تا ساڵی ٢٠٢٣، کە بڕی ھەڵوەشاندنەوەی گرێبەستەکەی بە ٣٠ ملیۆن [[یۆرۆ]] دانرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=El Betis hace oficial la renovación de Fabián Ruiz hasta 2023|trans-title=Betis turn official the renewal of Fabián Ruiz until 2023|ناونیشان=https://www.marca.com/futbol/betis/2018/01/31/5a722db4e2704e6b408b466a.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Marca|زمان=es}}</ref> لە ٣٠ی [[نیسان (مانگ)|نیسانی]] ٢٠١٨دا، فابیان گۆڵی بردنەوەی تۆمار کرد بۆ بیتیس کاتێک توانیان سەربکەون بۆ پاڵاوتنەکانی [[خولی ئەورووپا]] بۆ وەرزی ٢٠١٨–١٩ دوای بردنەوەیان ٢–١ لە یاریگای خۆیاندا بەسەر مەلاگادا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Betis qualify for the Europa League with win over Malaga|ناونیشان=http://www.marca.com/en/football/spanish-football/2018/04/30/5ae783dc46163f17368b464f.html|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|ئیش=Marca|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> === ناپۆلی === لە ٥ی تەممووزی ٢٠١٨، فابیان چووە یانەی [[یانەی ناپۆلی|ناپۆلی]] بە گرێبەستێک بۆ ماوەی پێنج ساڵ تا ساڵی ٢٠٢٣ لەگەڵ ئەوەی ناپۆلی بەگوێرەی ڕاپۆرتەکان بڕی ٣٠ ملیۆن یۆرۆی وەک ھەڵوەشاندنەوەی گرێبەستەکەی داوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Napoli Confirm Signing of Real Betis Talent Fabian Ruiz on Long Term Contract|ناونیشان=https://www.si.com/soccer/2018/07/05/napoli-confirm-signing-real-betis-talent-fabian-ruiz-long-term-contract|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=Sports Illustrated}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Official: Napoli pay Ruiz clause|ناونیشان=https://www.football-italia.net/124032/official-napoli-pay-ruiz-clause|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=Football Italia}}</ref> لە ١٦ی [[ئەیلوول]] یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا لە یارییەکی کۆمەڵەکانی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر ڕێد ستار بێڵگرەید کە ٩٠ خولەکی تەواو لە یارییەکی بێ گۆڵدا یاریکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Le formazioni ufficiali di Stella Rossa-Napoli: Milik titolare, debutta Fabian Ruiz|trans-title=Official line-ups for Red Star-Napoli: Milik starter, Fabián Ruiz debuts|ناونیشان=https://it.eurosport.com/calcio/champions-league/2018-2019/le-formazioni-ufficiali-di-stella-rossa-napoli-milik-titolare-debutta-fabian-ruiz_sto6937627/story.shtml|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Eurosport|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=it}}</ref> دوای دە ڕۆژ یەکەم یاری خۆی لە [[خولی تۆپی پێی ئیتالیا|خولی پلە یەکی ئیتاڵیا A]] و یەکەم یاریشی لە ستادیۆ سان پاولۆ ئەنجامدا، بە بردنەوەی ٣–٠ بەسەر پارما کالسیۆ ١٩١٣.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fabian Ruiz, l'esordio al San Paolo: prestazione brillante e priva di errori|trans-title=Fabián Ruiz, debut at the San Paolo: brilliant performance and devoid of errors|ناونیشان=https://www.napolicalciolive.com/2018/09/27/napoli-esordio-fabian-ruiz/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Napoli Calcio Live|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=it}}</ref> == کاروانی نێودەوڵەتی == لە دوای نوێنەرایەتی کردنی [[ئیسپانیا]] لە ئاستەکانی خوار ١٩ ساڵان و خوار ٢١ ساڵان، فابیان بانگھێشت کرا لەلایەن ڕاھێنەر لویس ئێنریکێ لە ١٥ ئازاری ٢٠١٩، بۆ دوو یاری پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠|یۆرۆ ٢٠٢٠]] لە دژی ھەڵبژاردەکانی [[نەرویژ|نەرویج]] و [[ماڵتا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=OFFICIAL {{!}} Call-up for the first two EURO Qualifier matches|ناونیشان=https://www.sefutbol.com/en/official-call-first-two-euro-qualifier-matches|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190327091031/https://www.sefutbol.com/en/official-call-first-two-euro-qualifier-matches|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=SeFutbol}}</ref> لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩ یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا لە پاڵاوتنەکانی یۆرۆ ٢٠٢٠ بەرامبەر [[دوورگەکانی فارۆ]]، وەک یەدەگ ھاتە یاریگاوە لە خولەکی ٧٤ بۆ جێگای [[ئیسکۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Faroe Islands v Spain game report|ناونیشان=https://www.uefa.com/european-qualifiers/season=2020/matches/round=2001086/match=2026073/index.html|بڵاوکەرەوە=[[UEFA]]}}</ref> لە ٢٤ی ئایاری ٢٠٢١دا، فابیان لە پێکھاتەی ٢٤ یاریزانی لویس ئێنریکێ دانرا و بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠|یۆرۆی ٢٠٢٠ی]] ئەورووپا بەشداری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Braidwood|یەکەم=Jamie|سەردێڕ=Euro 2020 news LIVE: Sergio Ramos left out of Spain squad plus latest before England announcement|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=The Independent|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> == شێوازی یاریکردن == فابیان [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|یاریزانێکی ناوەندە]] و چەپەیە، ناسراوە بە بینین و پاسی دروست و کۆنترۆڵکردنی تۆپ و لێھاتوویی و تێپەڕکردنی یاریزان و ھەروەھا کاری جیاوازی تەکنیکی، و دەتوانێت لە ژمارەیەک پێکھاتەی یاری بکات، وەک ٤-٤-٢، ٤-٣-٣ و ٤-٢-٣-١.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Chi è davvero Fabian Ruiz|trans-title=Who really is Fabian Ruiz|ناونیشان=https://www.ultimouomo.com/chi-e-davvero-fabian-ruiz|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=ultimouomo.com|بڵاوکەرەوە=L'Ultimo Uomo|زمان=it}}</ref> ھەروەھا دەتوانێت یاری بکات وەک [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|یاریزانێکی ناوەندی بەرگری]] یان یاریزانێکی ناوەندی ھێرشبەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fabian Ruiz is close to PSG per Fabrizio Romano|ناونیشان=https://arabiconlinecasino.com/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Arabic Online Casino}}</ref> == ئاماری کاروانی وەرزشی == === یانە === {{Updated|١٥ ئایاری ٢٠٢٢}}<ref>{{Soccerway|fabian-ruiz-pena/375571|Fabián|access-date=11 August 2017}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خول ! colspan="2" |جامی نیشتیمانی ! colspan="2" |[[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|ئەورووپا]] ! colspan="2" |ئەوانی تر ! colspan="2" |کۆی گشتی |- !ئاست !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="3" |ڕیاڵ بیتس بی |٢٠١٤–١٥ | rowspan="2" |خولی پلە دووەکانی ئیسپپانیا |١٩ |١ | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |١٩ |١ |- |٢٠١٥–١٦ |٤ |٢ | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٤ |٢ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٢٣ !٣ ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- !٢٣ !٣ |- | rowspan="5" |[[ڕیال بێتیس|ڕیاڵ بیتس]] |٢٠١٤–١٥ |خولی پلە دووی ئیسپانیا |٦ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٦ |٠ |- |٢٠١٥–١٦ | rowspan="3" |[[لا لیگا]] |دوازدە |٠ |٢ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |١٤ |٠ |- |٢٠١٦–١٧ |٤ |٠ |١ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٥ |٠ |- |٢٠١٧–١٨ |٣٤ |٣ |١ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٣٥ |٣ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٥٦ !٣ !٤ !٠ ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- !٦٠ !٣ |- |ئێڵچێ (خواستن) |٢٠١٦–١٧ |خولی پلە دووی ئیسپانیا |١٨ |١ | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |١٨ |١ |- | rowspan="5" |[[یانەی ناپۆلی|ناپۆلی]] |٢٠١٨–١٩ | rowspan="4" |[[خولی تۆپی پێی ئیتالیا|خولی پلە یەکی ئیتاڵیا A]] |٢٧ |٥ |٢ |١ |١١ |١ | colspan="2" | - |٤٠ |٧ |- |٢٠١٩–٢٠ |٣٣ |٣ |٥ |١ |٨ |٠ | colspan="2" | - |٤٦ |٤ |- |٢٠٢٠–٢١ |٣٣ |٣ |١ |٠ |٨ |١ |٠ |٠ |٤٢ |٤ |- |٢٠٢١–٢٢ |٣٢ |٧ |١ |٠ |٥ |٠ | colspan="2" | - |٣٨ |٧ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !١٢٥ !١٨ !٩ !٢ !٣٢ !٢ !٠ !٠ !١٦٦ !٢٢ |- ! colspan="3" |تەواوی کاروانی وەرزشی !٢٢٢ !٢٥ !١٣ !٢ !٣٢ !٢ !٠ !٠ !٢٦٧ !٢٩ |} === نێودەوڵەتی === {{Updated|٢٨ حوزەیرانی ٢٠٢٢}}<ref name="EUFoot">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://eu-football.info/_player.php?id=30656|سەردێڕ=Fabián Ruiz|وێبگە=European Football|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |+دەرکەوتنی و گۆڵەکانی تیمی نیشتیمانی و ساڵ !تیمی نیشتیمانی !ساڵ !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="3" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]] |٢٠١٩ |٦ |١ |- |٢٠٢٠ |٣ |٠ |- |٢٠٢١ |٦ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !١٥ !١ |} == ڕێزلێنان == '''بیتیز ڕاستەقینە''' * خولی پلە دووی ئیسپانیا: ٢٠١٤–٢٠١٥ '''ناپۆلی''' * جامی ئیتاڵیا: ٢٠١٩–٢٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Coppa: Napoli beat Juventus on penalties|ناونیشان=https://www.football-italia.net/154624/coppa-napoli-beat-juventus-penalties|بڵاوکەرەوە=Football Italia}}</ref> '''ئیسپانیای خوار ٢١ ساڵان''' * پاڵەوانێتی ئەورووپا بۆ خوار تەمەن ٢١ ساڵ: ٢٠١٩<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Spain U21 2–1 Germany U21|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/sport/football/48812993|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> '''تاکەکەسی''' * یاریزانی زێڕینی پاڵەوانییەتی ئەورووپی خوار ٢١ ساڵان: ٢٠١٩ * تیمی پاڵەوانێتی ئەورووپا بۆ خوار ٢١ ساڵان: ٢٠١٩<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Official Under-21 Team of the Tournament|ناونیشان=https://www.uefa.com/under21/news/newsid=2615974.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠١٩|ئیش=UEFA|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ|ئیسپانیا|دەیەی ١٩٩٠}} {{پۆلی کۆمنز|Fabián Ruiz}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە فەڕەنسا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی پاریس سان جێرمان]] [[پۆل:یاریزانانی لیگ ١]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ناپۆلی]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا]] id133a8cl80j7m82o04iict9zqnl6ln 0 215417 1660966 1604242 2026-09-05T00:14:16Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660966 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''وەزارەتی زەوی، ژێرخانی و گواستنەوە''' (MOLIT) بەشێکی ئاستی کابینەی حکوومەتی کۆریای باشوورە. بارەگاکەی لە شاری سێجۆنگە.<ref>"[http://english.molit.go.kr/USR/WPGE0201/m_28278/DTL.jsp Location]." () Ministry of Land, Infrastructure and Transport. Retrieved on December 31, 2013. "11 Doum 6-ro, Government Complex-Sejong, Sejong-si 339-012, Republic of Korea" - [http://www.molit.go.kr/portal.do Address in Korean]: "339-012 세종특별자치시 도움6로 11 국토교통부"</ref> وەزارەتەکە لە بنەڕەتدا '''وەزارەتی بیناسازی و گواستنەوە''' بوو.<ref>"[http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2899701 High-speed railway pushed forward] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221119150705/http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2899701 |date=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ }}." ''[[Korea Joongang Daily]]''. January 2, 2009. Retrieved on May 11, 2011.</ref> دواتر وەزارەتی کاروباری دەریایی و ماسی تێکەڵ کرا بە ئاژانسی بیناسازی و گواستنەوە.<ref>"[http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2889467 Ministries get slow start on new English Web sites]." ''[[Korea Joongang Daily]]''. May 7, 2008. Retrieved on September 6, 2011.</ref> == کار == ئەرکە سەرەکییەکان بریتییە لە دامەزراندن و ڕێکخستنی سیاسەتی ناوچە نیشتیمانییەکان و یاسا بنەڕەتییەکان کە پەیوەستن بە ناوچە نیشتمانییەکان، پاراستن و پەرەپێدانی ناوچە نیشتمانەکان و سەرچاوە ئاوییەکان، بنیاتنانی شارەکان، ڕێگاکان و نیشتەجێبوون، بنیاتنانیان بۆ کەناراوەکان، ڕووبارەکان، و چاککردنەوەی زەوی، و چاکسازی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ministry of Land, Infrastructure, and Transport|ناونیشان=https://terms.naver.com/entry.nhn?docId=1822209&cid=40942&categoryId=31667|وێبگە=doopedia}}{{بەستەری مردوو|url=https://terms.naver.com/entry.nhn?docId=1822209&cid=40942&categoryId=31667 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|یاسا|سیاسەت}} [[پۆل:جوگرافیای کۆریای باشوور]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی کۆری]] j32ff8rohm2bu8tjb9641vtswd8f3ix 0 215696 1660930 1502137 2026-09-04T22:36:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1660930 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: باوە دوزگن (وەلی)}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''باوە دوزگن''' (زازاکی: دوزگین باڤا)، کەسایەتییەکی ئایینییە لە نێو کوردانی عەلەوی بە تایبەتی لە پارێزگای [[دێرسم|دێرسم / تونجلی]] ھەروەھا ناوی شاخێکە لە ناوچەی [[قسلە|قسلە/ نازمییە]]، لە نزیک گوندی قلێ. خەڵکی ئەوێ دەڵێن کە دوزگن کوڕی سەید کورێشە کە باپیرەگەورەی تایەفەی '''کورێشانە''' ناوی دروستی '''شا حەیدەرە''' بووە. لە لووتکەی ئەم شاخەدا ون بووە بۆیە بە کەڤری ممبارەک یان کێمرێ بیمبارەک ناسراوە واتە (بەردی پیرۆز).<ref>Hüseyin Çakmak, 'Resmi Anlatımlarda ve Halk Anlatımlarında Duzgı', ''Munzur'', 2008, sy. 29.</ref> باوە دوزگن وەلی و پیاوخاس بووە، کەرامەتی لێ بینراوەو لە ساڵیکی وشک و سارددا، خەلک بە گشتی بە دەستی قات و قڕی دەتڵانەوە، کەچی مێگەلی دوزگن لەوەڕیان ھەر ھەبوو. گۆچانی دوزگن بە ھەر شوێنێک کەوتبایە سەوز ھەڵدەگەڕا.<ref>. Khur means here 'with short ears'. Thus ''Khurêso Khurr'' refers to Armenian roots of some clans of Kureyşan community (see Gürdal Aksoy, ''Tunceli: Alevilik, Ermenilik, Kürtlük'', Ankara, 2012, Dipnot).</ref> بەگوێرەی تۆژینەوەکان ناوی دوزگن دەبێ پەیوەست بێ بە ناوی توژک کە ئاماژەیە بۆ ناوی چیایێک و بۆ خوداوەندی کۆنی ڤاھاگن.<ref>Aksoy, 2012, p. 99-115 {{ISBN|978-6054412501}}.</ref> کە دوو واتای ھەیە لە شێوەزاری کوردانی عەلەوی: '''تیژ''' و '''دۆژەک''' (دۆزەخ) چونکە چیایی بورکانین. لە میتۆلۆژیای کۆنی باکووری کوردستان وەلی دوزگن ھاوشێوەی [[زەردەشت|میترایە]] کە خوداوەندی زەردەشتییەکان بووە. وەک نەریتی کۆنی زەردەشتییەکان بۆ ئەوانەی نزای وەچەی کوڕیان لە میترا دەکرد، خەڵک دەچنە زیارەتی باوە دوزگن بۆ ھەمان مەبەست. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:میتۆلۆژیا]] [[پۆل:پارێزگای دێرسم]] e7uh32o2a6lkmph5a05givvccqjk71q 0 215726 1661013 1626759 2026-09-05T06:56:54Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1661013 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی یاریزانی تۆپی پێ|youthyears1=٢٠١٠–٢٠١٨|youthclubs1=[[یانەی تۆپی پێی ساو پاولۆ|ساو پاولۆ]]|years1=٢٠١٨–٢٠٢٠|clubs1=[[یانەی تۆپی پێی ساو پاولۆ|ساو پاولۆ]]|caps1=٤٨|goals1=٦|years2=٢٠٢٠–٢٠٢٢|clubs2=[[یانەی تۆپی پێی ئایاکس ئامستردام|ئایاکس]]|caps2=٥٧|goals2=١٨|years3=٢٠٢٢–|clubs3=[[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد|مانچستەر یوونایتد]]|caps3=١|goals3=١|nationalyears1=٢٠١٩–٢٠٢١|nationalteam1=بەڕازیلی ژێر٢١|nationalcaps1=٢٢|nationalgoals1=٦|nationalyears2=٢٠٢١–|nationalteam2=[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|بەڕازیل]]|nationalcaps2=٩|nationalgoals2=٢|club-update=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|nationalteam-update=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|medaltemplates={{MedalSport|تۆپی پێی پیاوان|تۆپی پێ]]}} {{MedalCountry|{{fbu|23|BRA}}}} {{MedalCompetition|[[تۆپی پێ لە ئۆڵۆمپیکی ھاوینە|یارییەکانی ئۆڵۆمپیک]]}} {{MedalGold|[[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠|تۆکیۆ ٢٠٢٠]]|[[تۆپی پێ لە ئۆڵۆمپیکی ھاوینەی ٢٠٢٠ – پاڵەوانییەتیی پیاوان|یانە]]}}|ناو=ئەنتۆنی|ناوی تەواو=ئەنتۆنی ماتیۆس دۆس سانتۆس<ref name="Antony">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Antony e Helinho são promovidos pelo São Paulo ao elenco profissional |trans-title=Antony and Helinho are promoted by São Paulo to the professional cast |ناونیشان=https://www.terra.com.br/esportes/lance/antony-e-helinho-sao-promovidos-pelo-sao-paulo-ao-elenco-profissional,aec5ec68161dca50db3de5a4aae168f854yaybyr.html |بڵاوکەرەوە=Terra |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |زمان=pt-BR |ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190506001200/https://www.terra.com.br/amp/esportes/lance/antony-e-helinho-sao-promovidos-pelo-sao-paulo-ao-elenco-profissional,aec5ec68161dca50db3de5a4aae168f854yaybyr.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|ڕێکەوتی لەدایکبوون={{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|٢٠٠٠|٢|٢٤}}|شوێنی لەدایکبوون=[[ئۆزاسکۆ]]، [[ساو پاولۆ(ویلایەت)|ساو پاولۆ]]، بەڕازیل|باڵا=١.٧٥ م|جێگای یاریکردن=[[ھێرشبەر (تۆپی پێ)|ھێرشبەر]]|یانەی ئێستا=[[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد|مانچستەر یوونایتد]]|ژمارەی یانە=٢١}}'''ئەنتۆنی ماتیۆس دۆس سانتۆس''' ({{بە پورتوگالی|Antony Matheus dos Santos}}؛ لەدایکبووی ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٠) بە سادەیی بە '''ئەنتۆنی''' ناسراوە، [[تۆپی پێ|یاریزانێکی تۆپی پێ]]ی پیشەگەری بەڕازیلییە کە وەک [[ھێرشبەر (تۆپی پێ)|ھێرشبەرێک]] یاری بۆ یانەی تۆپی پێی [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد|مانچستەر یوونایتدی]] [[پرێمیەرلیگ]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل]] دەکات. ئەنتۆنی دەرچووی سیستەمی لاوانی ساو پاولۆیە و شەش گۆڵی لە ٥٢ یاریدا بۆ یانەکەی تۆمارکردووە. لە ساڵی ٢٠٢٠ چووە یانەی ئەیاکس و دوو نازناوی خولی نایابی ھۆڵەندا و یەک [[جامی ھۆڵەندا]]ی بردووەتەوە. ئەنتۆنی بوو بە خاوەنی مەدالیای زێڕین لەگەڵ تیمی خوار ٢٣ ساڵانی بەڕازیل لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠|ئۆڵۆمپیادی ھاوینی ٢٠٢٠]]. لە یەکەمین یاری نێودەوڵەتییدا بەرامبەر ڤەنزوێلا لە [[تشرینی یەکەم]]ی ٢٠٢١ گۆڵی تۆمارکرد. == کاروانی یانە == === ساو پاولۆ === لە شاری ئۆساسکۆ لەدایکبووە، ئەنتۆنی لە ساڵی ٢٠١٠ چووە سیستەمی لاوانی یانەی [[ساوپاولۆ|ساو پاولۆ.]] لە ساڵی ٢٠١٨، تیپەکەی بووە براوەی پاڵەوانێتی جەی لیگ لە ژاپۆن و بە باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکە ھەڵبژێردرا.<ref name="MOT">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=São Paulo renova contrato de Antony até setembro de 2023|trans-title=São Paulo renews contract of Antony until September of 2023|ناونیشان=https://ge.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-renova-contrato-de-antony-ate-setembro-de-2023.ghtml|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Globo Esporte|زمان=pt-BR}}</ref> لە ٢٦ی [[ئەیلوول]]ی ٢٠١٨، ئەنتۆنی لەگەڵ ھێلینۆ و ئیگۆر گۆمێس بەرزکرانەوە بۆ پێکھاتەی یەکەمی یانەکە، و گرێبەستێکی واژوو کرد بۆ ماوەی پێنج ساڵ و تا ئەیلوولی ٢٠٢٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Garotos da base são promovidos e treinam no São Paulo; Everton corre de novo no gramado|trans-title=Base boys are promoted and trained in São Paulo; Everton runs back on the lawn|ناونیشان=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/garotos-da-base-promovidos-treinam-no-sao-paulo-everton-fica-no-reffis.ghtml|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Globo Esporte|زمان=pt-BR}}</ref><ref name="MOT"/> لە ١٥ی تشرینی دووەمدا، یەکەمین یاری خۆی بۆ پێکھاتەی یەکەم ئەنجامدا، وەک یەدەگ لە جێگەی ھێلینۆ ھاتە یاریگاوە لە یارییەکدا کە ١–١ بەرامبەر بوون لەگەڵ گرێمیۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Com apoio de Lucas Moura, Antony celebra estreia pelo São Paulo|trans-title=With support from Lucas Moura, Antony celebrates his debut for São Paulo|ناونیشان=https://www.gazetaesportiva.com/times/sao-paulo/com-apoio-de-lucas-moura-antony-celebra-estreia-pelo-sao-paulo/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Gazeta Esportiva|زمان=pt-BR}}</ref> === ئەیاکس === لە ٢٣ی [[شوبات]]ی ٢٠٢٠، ئەیاکس گرێبەستێکی پێنج ساڵەی لەگەڵ ئەنتۆنی واژوو کرد بە ١٣ ملیۆن پاوەند، کە ڕەنگە زیاد بکات بۆ ١٨٫٢ ملیۆن پاوەند.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Ajax sign Brazil U23 winger Antony Matheus dos Santos for £13m from Sao Paulo|زمان=en-GB|ئیش=BBC Sport|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/51603039|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠، یەکەم گۆڵی بۆ ئەیاکس تۆمارکرد لە بردنەوەی ١–٠ بەرامبەر سپارتا ڕووەتەردام.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Sparta Rotterdam 0–1 Ajax Amsterdam|ناونیشان=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=574815|وێبگە=ESPN}}</ref> لە یارییەکی خولدا بەرامبەر ڤیتێسێ، دووەم گۆڵی بۆ ئەیاکس تۆمارکرد. لە ٣ی [[تشرینی دووەم]]ی ٢٠٢٠، ئەنتۆنی یەکەم گۆڵی تۆمارکرد لە [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] لە بردنەوەی ٢–١ی لە دەرەوەی یاریگای خۆیان لە بەرامبەر میجتیلاند لە وەرزی ٢٠٢٠–٢١.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Antony Doesn't Decline Rumors of Manchester United|ناونیشان=https://kuwaitonlinecasinos.com/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Kuwait Online}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Midtjylland 1–2 Ajax|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2029421/|وێبگە=UEFA}}</ref> == کاروانی نێودەوڵەتی == لە ١٧ی [[حوزەیران]]ی ٢٠٢١، ئەنتۆنی بۆ تیمی خوار ٢٣ ساڵانی بەڕازیل لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠|ئۆڵۆمپیادی ھاوینی ٢٠٢٠]] بانگھێشت کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Seleção Olímpica é convocada para os Jogos Olímpicos de Tóquio 2020|ناونیشان=https://www.cbf.com.br/selecao-brasileira/jogos/olimpicos-de-toquio-2020/selecao-olimpica-e-convocada-para-os-jogos-olimpicos-de-toquio|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=[[Brazilian Football Confederation|CBF]]}}</ref> ئەو لە ھەموو شەش یارییەکی بەرازیل بە شێوەی سەرەکی یاری کرد. لە یاری کۆتایی بەرامبەر ئیسپانیا، ئەسیستی گۆڵەکەی مالکۆمی کرد لە کاتی زیاد کراودا و بەھۆیەوە [[بەڕازیل لە ئۆڵۆمپیاد|بەڕازیل]] نازناوەکەی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Brazil edge Spain in men’s Olympic football final thanks to Malcom’s magic|ناونیشان=https://www.theguardian.com/sport/2021/aug/07/brazil-edge-spain-in-mens-olympic-football-final-thanks-to-malcoms-magic|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=theguardian.com}}</ref> یەکەمین یاری خۆی بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل]] ئەنجامدا لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ لە پاڵاوتنی جامی جیھانی بەرامبەر ڤەنزوێلا. لە خولەکی ٧٧ ھاتە یاریگاوە و گۆڵێکی تۆمارکرد لە کاتی زیادکراودا و بە ئەنجامی ٣–١ بۆ بەڕازیل کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Venezuela v Brazil game report|ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/qualifiers/conmebol/match-center/400104617|بڵاوکەرەوە=[[FIFA]]}}</ref> == ئاماری کاروانی وەرزشی == === یانە === {{Updated|١٤ ئابی ٢٠٢٢}}<ref name="SW">{{Soccerway|536532|Antony|accessdate=14 August 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی یانەکان و گۆڵەکان لەلایەن یانەکان، وەرزەکان و پێشبڕکێکان ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خول ! colspan="2" |جامی نیشتیمانی ! colspan="2" |کیشوەرەکان ! colspan="2" |ئەوانی تر ! colspan="2" |کۆی گشتی |- !ئاست !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="4" |ساو پاولۆ |٢٠١٨ |خولی پلە یەکی بەڕازیل |٣ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٣ |٠ |- |٢٠١٩ |خولی پلە یەکی بەڕازیل |٢٩ |٤ |١ |٠ |١ |٠ |١٤ |٢ |٤٥ |٦ |- |٢٠٢٠ |خولی پلە یەکی بەڕازیل |٠ |٠ |٠ |٠ |٢ |٠ |٢ |٠ |٤ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٣٢ !٤ !١ !٠ !٣ !٠ !١٦ !٢ !٥٢ !٦ |- | rowspan="4" |[[یانەی تۆپی پێی ئایاکس ئامستردام|ئەیاکس]] |٢٠٢٠–٢١ |[[خولی نایابی ھۆڵەندا]] |٣٢ |٩ |٤ |١ |١٠ |١ | colspan="2" | - |٤٦ |١١ |- |٢٠٢١–٢٢ |خولی نایابی ھۆڵەندا |٢٣ |٨ |٣ |٢ |٧ |٢ |٠ |٠ |٣٣ |١٢ |- |٢٠٢٢–٢٣ |خولی نایابی ھۆڵەندا |٢ |١ |٠ |٠ |٠ |٠ |١ |١ |٣ |٢ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٥٧ !١٨ !٧ !٣ !١٧ !٣ !١ !١ !٨٢ !٢٥ |- ! colspan="3" |تەواوی کاروانی وەرزشی !٨٩ !٢٢ !٨ !٣ !٢٠ !٣ !١٧ !٣ !١٣٤ !٣١ |} <references group="lower-alpha" responsive="1"/> === نێودەوڵەتی === {{Updated|ھەتا ٢٣ ئازاری ٢٠٢٢}}<ref name="NFT">{{NFT player|84215|access-date=21 June 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی و گۆڵەکانی تیمی نیشتیمانی و ساڵ !تیمی نیشتیمانی !ساڵ !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="2" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|بەڕازیل]] |٢٠٢١ |٥ |١ |- |٢٠٢٢ |٤ |١ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٩ !٢ |} == خەڵاتەکان == '''ئەیاکس''' * خولی نایابی ھۆڵەندا: ٢٠٢٠–٢١، ٢٠٢١–٢٢ * [[جامی ھۆڵەندا]]: ٢٠٢٠–٢١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Ajax strike late to down Vitesse and lift their 20th KNVB Cup|ناونیشان=http://www.football-oranje.com/ajax-strike-late-to-down-vitesse-and-lift-their-20th-knvb-cup/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Football Oranje}}</ref> '''بەرازیل خوار ٢٣ ساڵان''' * ئۆڵۆمپیادی ھاوینە: ٢٠٢٠ '''تاکەکەسی''' * یاریزانی مانگی خولی نایابی ھۆڵەندا: کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ * بەھرەی مانگی خولی نایابی ھۆڵەندا: کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تۆپی پێ|وەرزش|ئۆڵۆمپیاد|بەڕازیل}} {{پۆلی کۆمنز|Antony (footballer, born 2000)}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆلۆمپیای ھاوینەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ھۆڵەندا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] ht0etgyoci4h0gty5z3cjqor5csbpza 0 215974 1660918 1477596 2026-09-04T22:34:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، ئیتالیا-کۆلکە) 1660918 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson|name=|nickname=|image=Dorando portret.jpg|image_size=|caption=پیێتری لە ساڵی ١٩٠٨دا جامە زیوییە زێڕینەکەی شاژنە ئەلێکساندرای بەدەستەوەیە|birth_date={{ڕێکەوتی لەدایکبوون|١٨٨٥|١٠|١٦}}|birth_place=کۆریجیۆ، ئیتالیا|death_date={{ڕێکەوتی مردن و تەمەن|١٩٤٢|٢|٧|١٨٨٥|١٠|١٦}}|death_place=سانرێمۆ، ئیتالیا|height=١.٥٩ مەتر|weight=٦٠ کیلۆگرام|sport=[[Sport of athletics|Athletics]]|event=[[Long-distance running]]|club=La Patria Carpi|pb=*1500 m: 4:11.0 (1905) * 5000 m: ١٦:٠٨.1 (1905) * 10000 m: ٣٢:١٨.0 (1910) * {{nowrap|Marathon: 2:38:49 (1910)<ref name=r1>[https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/pi/dorando-pietri-1.html Dorando Pietri] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925173622/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/pi/dorando-pietri-1.html |date=25 September 2015}}. sports-reference.com</ref><ref name=r4>[http://trackfield.brinkster.net/Profile.asp?ID=5261&Gender=M Dorando Pietri]. trackfield.brinkster.net</ref> }}|alma_mater=|show-medals=yes|medaltemplates=}} '''دۆراندۆ پیێتری''' (بە ئیتالی: [doˈrando ˈpjɛːtri]; زۆرجار بە ھەڵە '''پیتری''' دەنووسرێت؛ ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٥ - ٧ی شوباتی ١٩٤٢) پێشبڕکێکاری ماراتۆنی ئیتالی بوو. پێتری لە [[ماڕاتۆن|ماراتۆنی]] [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨]] یەکەم کەس بوو بگاتە نزیک ھێڵی کۆتایی بەڵام بەھۆی یارمەتی درانی لەلایەن چاودێرانەوە لە مەدالیای زێڕ بێ بەشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dorando Pietri’s famous 1908 London Olympic marathon finish|ناونیشان=http://www.runplaces.com/marathon-videos/dorando-pietris-famous-1908-london-olympic-marathon-finish/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111101074525/http://www.runplaces.com/marathon-videos/dorando-pietris-famous-1908-london-olympic-marathon-finish/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dorando Pietri|ناونیشان=https://www.olympedia.org/athletes/72093|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Olympedia}}</ref> == ئۆڵۆمپیادی ١٩٠٨ == [[پەڕگە:Dorando_Pietri_1908.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Dorando_Pietri_1908.jpg/250px-Dorando_Pietri_1908.jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ|گەیشتنی دۆراندۆ پیێتری لە کۆتاییی ماراتۆنەکانی ئۆڵۆمپیادی ١٩٠٨، بە یارمەتیی دکتۆر مایکڵ جۆزێف بلجەر (لای ڕاست)]] پێتری یەکێک بوو لە بەشداربووانی پێشبڕکێی ماراتۆنی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨|ئۆڵۆمپیادی ١٩٠٨]] [[لەندەن]]. پێشبڕکێکە لە کاتژمێر ٢:٣٣ی ئێوارە دەستی پێکرد. کەشوھەوا گەرم بوو بەپێی ستانداردەکانی ھاوینی بەریتانیا. مەوودای ماراتۆنەکە لەم خولە ٤٢٫٢ کیلۆمەتر (٢٦ میل) بوو؛ دوورییەک دواتر بوو بە درێژی ماراتۆن لە ساڵی ١٩٢١ەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/sport/2012/feb/29/50-stunning-olympic-moments|سەردێڕ=50 stunning Olympic moments No16: Dorando Pietri's marathon, 1908|بڵاوکەرەوە=guardian.co.uk|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠١٢|شوێن=London|یەکەم=Simon|دوایین=Burnton|ڕێکەوت=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> پیێتری پێشبڕکێی خۆی بە خێرایییەکی ھێواش دەستی پێکرد، بەڵام لە نیوەی دووەمی پێشبڕکێکەدا شەپۆلێکی بەھێز دەستی پێکرد کە وای لێکرد بچێتە پلەی دووەم بە ٣٢ کیلۆمەتر (٢٠ میل)، ٤ خولەک لەدوای چارلز ھێفرۆن [[ئەفریقای باشوور]]. کاتێک زانی کە ھیفرۆن لە دۆخێکی ماندوو بووندایە خێراییی خۆی زیاتر کرد لە ٣٩ کم (٢٤ میل) پێشرەوی کرد تا کۆتایی.ھەوڵەکانی پێتری بۆ بەردەوامی لە پێشنگ بوون بێ زیان نەبوون، تەنھا دوو کیلۆمەتری مابوو، کاریگەریی ماندووبوونی لەسەر دەرکەوت، بەتایبەت کاتێک چووە ناو یاریگاوە، بە ڕێگایەکی ھەڵەدا ڕۆیشت کاتێک ناوبژیوانان ڕێنمایییان کرد بۆ ئاراستە ڕاستەکە، بەھۆی ماندووبوون کەوتە سەرزەوی، بەیارمەتیی ناوبژیوانان لە بەرچاوی ٧٥ ھەزار بینەردا ھەستایەوە. بەڵام چوارجار زیاتر کەوتە سەرزەوی و ناوبژیوانەکان یارمەتییان دەدا بۆ ھەڵسانەوە، لە کۆتاییدا ھەرچەند تەواو ماندوو بوو توانی ھێڵی کۆتاییی پێشبڕکێکە بە ٢کاتژمێر و ٥٦ خولەک و ٤٦ سانییە تەواو بکات، دوای ئەو جۆنی ھایس ڕاکەری ئەمریکی گەیشتە کۆتاییی ھێڵەکە بە ٢ کاتژمێر و ٥٥ خولەک و ١٨ سانییە، دەستبەجێ تیمی ئەمریکی سکاڵای تۆمارکرد لەسەر یارمەتییەکانی پێتری لەلایەن ناوبژیوانانەوە، دوای لێکۆڵێنەوە سکالای تیمی ئەمرکی پەسەند کرا و پێتری لە ڕکابەرییەکە دورخرایە و مەدالیای زێڕ بەخشرایە جۆنی ھایس، دوای گەیشتن بە ھێڵی کۆتایی، پێتری بەپەلە ڕەوانەی نەخۆشخانە کرا بۆ ماوەی دوو کاتژمێر و نیو لەژێر چارەسەردا بوو. ھەوڵەکانی پێتری و ئەم ڕووداوە بووە ھۆی دروستبوونی ھاوسۆزی لەلایەن بەریتانییەکان دوای چاکبوونەوەی و دەرچوون لە نەخۆشخانە شاژنە ئەلێکساندەر جامێکی گەورەی زیوی پێ بەخشی وەک قەرەبوویەک بۆ ئەو ڕووداوەی بەسەریدا ھات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیتالیا|وەرزش|ئۆڵۆمپیاد}} {{پۆلی کۆمنز|Dorando Pietri}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ئیتالیا-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٥]] q25l6z4drtcwhqc3nv5yb99bhd5d1sb 0 216306 1660474 1426026 2026-09-04T15:10:59Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660474 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|کارە ناودارەکان=شارەزا لە [[زانستی تەفسیر|تەفسیر]]، خاوەن بەرژەوەندی لە [[قورئان]] و [[سوننەت]] و [[فەرموودە]]|وێنە=Abdullah ibn Masud Masjid an-Nabawi Calligraphy.png|ڕێکەوتی لەدایکبوون=٥٩٤|شوێنی لەدایکبوون=[[مەککە]]، [[حیجاز]]، [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]]|ناو=عەبدوڵڵا کوڕی مەسعود|ڕێکەوتی مردن=٦٥٤|شوێنی مردن=[[مەدینە]]، [[خەلافەتی ڕاشدین]]|شوێنی حەوانەوە=ئەلبەقیع، [[مەدینە]]|ناسراوە بە=خواناس و فەرموودە زانەکانی داھاتوو.|سەرناو=ھاوەڵی پێغەمبەر محەممەد و مێژوونووسی ئیسلام|لێدوانی وێنە=ناوی عەبدوڵڵا کوڕی مەسعوود بە عەرەبی}} '''عەبدوڵڵا کوڕی مەسعوود''' ({{بە عەرەبی|عبدالله بن مسعود}}) یەکێک بوو لە ھاوەڵانی پێغەمبەر ''محەممەد'' کە بە گەورەترین [[زانستی تەفسیر|موفەسیری]] [[قورئان]] لە سەردەمی خۆی و بە دووەم موفەسیری تا ئێستا دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Encyclopaedia Britannica|یەکەم=inc|ناونیشان=http://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency|سەردێڕ=The New Encyclopaedia Britannica|ڕێکەوت=2010|بڵاوکەرەوە=Chicago: Encyclopaedia Britannica, Inc.|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٣٣٩-٨٣٧-٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=مێژووی ئیسلام|ژپنک=٠٨١٠٨٦١٦١٥}}</ref> ھەروەھا بە ''کونیا ئەبوو عەبدولڕەحمان'' ناسرابوو. عەبدوڵڵای کوڕی مەسعوود لە نزیکەی ساڵی ٥٩٤ لە مەککە لەدایکبووە، کوڕی مەسعوود کوڕی غەفیل و ئوم عەبد کچی عەبدوەد بووە، کە ھەردووکیان لە ھۆزی حوزەیل بوون، پێیان وایە کۆیلە بوون، یان بە شێوەیەکی تر کە پێگەی کۆمەڵایەتی نزمیان ھەیە. بەڵام دایکی ئوم عەبد بە ناوی ھیند کچی حەریت لە خێڵی زوحرای [[قوڕەیش]] بووە و مەسعوود لەگەڵ براکەی ھاوپەیمانیی بەستووە. عەبدوڵڵا لە تەمەنی محەممەددا برایەکی بە ناوی ئوتبە و لانیکەم دوو ژنی ھەبووە. یەکێکیان ڕەیتا کچی عەبدوڵڵا بوو کە پیشەوانێک بوو لە ڕێگەی پیشە دەستییەکانییەوە پاڵپشتی عەبدوڵا و منداڵەکەیان دەکرد. ئەوی تریان زەینەب کچی عەبدوڵڵا بوو لە ھۆزی تەقیف چەند کچێکی لەگەڵدا بوو. لە وەسیەتنامەکەیدا نیشانی کردووە کە نابێت ھیچ کام لە کچەکانی بەبێ ئاگاداریی خۆیان ھاوسەرگیرییان لەگەڵدا بکرێت. ھەروەھا کوڕێکی ھەبوو بە ناوی عەبدوڕەحمان بە پیاوێکی تەنک و کورت وەسف دەکرێت کە پێستێکی زۆر ڕەش بوو، قژی نەرم دەگاتە شانەکانی. عەبدوڵا جلی سپی لەبەردا بوو، و دەتوانرا لە تاریکیدا بە بۆنە جیاواز و کوالیتی بەرزەکەی بناسرێتەوە. ڕاپۆرتەکان باس لەوە دەکەن کە ئەو کۆمەڵایەتییە و ئامادەیە قسە بکات بۆ ئەوەی خەڵک ئارام بکاتەوە. لە کارەکتەری و ئامانجەکانیدا دەوترێت ئەو کەسەیە کە زۆر لە [[محەممەد]] دەچێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھاوەڵانی پێغەمبەر}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد|ژیاننامە|مێژوو|مێژووی ئیسلام}} {{پۆلی کۆمنز|Abdullah ibn Masud}} [[پۆل:ئیسلام]] [[پۆل:خەلافەتی ڕاشدین]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٥٩٤]] [[پۆل:مردووانی ٦٥٣]] [[پۆل:خەڵکی مەککە]] [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] [[پۆل:سەحابە فەرموودە گێڕەڕەوەکان]] 7v48hg8kwmtlrxewptgex36xfwb1ula 0 216387 1660914 1612897 2026-09-04T22:34:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1660914 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:3d model reconstruction by Mazzllee.png|وێنۆک| وێنەیەکی سێ ڕەهەندی نەخشەی شاری دۆر کوریگالوز]] '''دور-کوریگالزو''' شارێکی دێرینە کە پایتەختی خانەدانی سێیەمی [[کاسییەکان]] بووە (شانشینی کیشیەکان)، لە سەدەی پێنجەمی پێش زایین و بەناوی پاشا کۆریگالزوی یەکەمەوە ناونرایە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://artravelers.com/tourism/ar/Iraq/attractions/the-ziggurat-of-dur-kurigalzu/1000014455|سەردێڕ="دەرگای کۆریگالزۆ...گەشتیارانی عەرەب"|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210728080528/https://artravelers.com/tourism/ar/Iraq/attractions/the-ziggurat-of-dur-kurigalzu/1000014455|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==ناوچە== ئەم شارە دەکەوێتە ٣٠كم لە رۆژئاوای بەغدا و ئەورۆ بە ناحیەی عەقارقوف ناسراوە، یەکێک لە شوێنە دیارەکانی زیگورات عەقارقووفە (زیگورات: بە مانای شوێنەکی بەرز دێت کە لە کۆن دروستکرابێت)، کە دیمەنی پاشماوەی پلیکانەکان(زیگوراتێک) سەرنجی دەیان گەشتیار رادەکێشی، گەشتیاران و شوێنەوارناسەکان لە ناوەڕاستی سەدەی شانزەهەمدا، تەنانەت هەندێکیان بە هەڵە پێیان وابوو کە پاشماوەی تاوەری ( زیگورات) تاوەری بابلە کە لە کتێبی پیرۆزدا ئاماژەی پێکراوە بەڵام دواتر زاندرا کە یەکەکە لە زیگوراتەکان لە شارە دروستکراوەکانی سەردەمی [[کاسییەکان]]. ==مێژوو== [[پەڕگە:Male head from Dur-Kurigalzu, Iraq, reign of Marduk-apla-iddina I. Iraq Museum.jpg|وێنۆک| سەری پیاوێکی نێر لە شاری دور کوریگالوز دیترایتەوە،شێوەی پەیکەرەکە ڕەنگە نوێنەرایەتی کەسێکی بەڕێزی دادگا بکات ]] دوای لەشکرکێشی هیتییەکان لۆ سەر بابلیەکان بە هاوکاری و هەماهەنگی کاسیەکان، ئەو لەشکرکێشییە کۆتایی بە دەسەڵاتی یەکەمین شانشینی بابلی هێنا، کە بە شەشەمین پاشای خۆی بە ناوی حەمورابی ناوبانگی دەرکرد، کاسییەکان لە سەرەتای حوکمڕانییاندا لە پایتەختی دێرینی بابل حوکمڕانییان دەکرد و لە ناوەڕاستی دەسەڵاتیاندا. واتە لە دەوروبەری سەرەتای سەدەی پانزەهەمی پێش زایین پایتەختێکی نوێیان دامەزراند کە ناوی یەکێک لە پاشاکانیان بوو (کوریگالزوی یەکەم) لە ژمارەیەک شوێنی شوێنەواردا ئاشکرا بووە. هەروەها شارەکە شوێنی نیشتەجێبوونی قەڵادار و شاهانەی دوا پاشای کاشیەکانیش بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mesopot.com/mesopot/old/adad5/7.htm|سەردێڕ=شارە کۆنەکانی عێراق|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210404121100/https://www.mesopot.com/mesopot/old/adad5/7.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==هەڵکۆڵین و دۆزینەوەکان== بەڕێوەبەرایەتی گشتی شوێنەوارەکان لە ساڵی ١٩٤٢ەوە دەستی بە هەڵکەندنی وێرانەکانی ئەم شارە کردووە، لە نێوان ساڵانی ١٩٤٣ بۆ ١٩٤٥ زاینی لە هەڵکۆڵینەکانی عێراقدا زیگوراتێکی گەورە و سێ پەرستگا و کۆشکێک بە دیکۆری ڕەنگاوڕەنگ و پۆرتیکۆکەوە دەرکەوتووە کە ستوونی چوارگۆشەی لەسەرە. پەرستگاکان تایبەت بوون بە خوداوەندە [[سۆمەر]]ییەکان، و چەندین کەلوپەلی بەنرخیان تێدابوو، لەنێویاندا پەیکەری پاشا کۆریگالزۆی دووەم. شارەکە بۆ چەندین سەدە بە دانیشتووی خەڵکەکەی مایەوە، کە تا سەردەمی ئیسلامی بەردەوام بوو. ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|جوگرافیا|ئاسیا|عێراق|بەغدا}} {{پۆلی کۆمنز|Dur-Kurigalzu}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:مێژوو]] [[پۆل:کاسییەکان]] [[پۆل:هۆزە کوردەکانی کۆن]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی عێراق]] [[پۆل:پارێزگای بەغدا]] [[پۆل:شوێنەوارناسیی عێراق]] [[پۆل:مێزۆپۆتامیا]] [[پۆل:بابل]] 6tz5eemndzxqrg7p0clqllgo4of4as2 0 216513 1660784 1659555 2026-09-04T20:27:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660784 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Deveria04.jpg|230px|وێنۆک|بەگشتی سێکسی خێرا کاتێکی زۆر نادات بۆ ھاندانی دروست، و لابردنی جلوبەرگەکان.]] '''سێکسی خێرا'''({{lang-en|Quickie}}) بریتییە لە جووتبوونی [[سێکس]]ی کە ڕەنگە ژن و مێردێک بەشداریی بکەن کاتێک کاتەکەی زۆر سنووردار بێت. لەوانەیە خێراکە لە ئارەزووی سێکسی خۆبەخۆ لەلایەن لایەنەکانەوە سەرھەڵبدات یان ڕێکخستنێکی بەردەوام یان پلان بۆ داڕێژراو بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Anna|دوایین١=Borges|یەکەم٢=Korin|دوایین٢=Miller|سەردێڕ=9 Quickie Sex Positions That Will Get The Job Done|ناونیشان=https://www.womenshealthmag.com/sex-and-love/g19990600/quickie-sex-positions/|وێبگە=Women's Health|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=en|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Quickie (sex)}} {{تووڵی دەروازە|سێکسناسی}} [[پۆل:کرداری جنسی]] msi7xiz0ywm4o2zvzenp1fentqnhe4l 0 216883 1660830 1658986 2026-09-04T20:41:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660830 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''سوپای خودا''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]:Army of God)ڕێکخراوێکی [[تیرۆریزمی مەسیحی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]] (AOG)، ئەندامەکانی توندوتیژی دژە لەباربردنی منداڵیان ئەنجامداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Terrorist Organization Profile - START - National Consortium for the Study of Terrorism and Responses to Terrorism|ناونیشان=http://www.start.umd.edu/start/data_collections/tops/terrorist_organization_profile.asp?id=28|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120623065521/http://www.start.umd.edu/start/data%5Fcollections/tops/terrorist_organization_profile.asp?id=28|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بە گوێرەی بنکەی زانیاری هاوبەشی وەزارەتی داد و وەزارەتی ئاسایشی ناوخۆ، سوپای خودا ڕێکخراوێکی تێرۆریستی ژێرزەمینیی چالاکە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمەریکا]]. جگە لە چەندین تاوانی موڵک و ماڵی خەڵک، گروپەکە کردەوەی ڕفاندن و هەوڵی کوشتن و کوشتنی ئەنجامداوە.ڕێکخراوی AOG لە ساڵی ١٩٨٢ پێکهاتووە و وێڕای هاوبەشی [[ئایدۆلۆژیا]] و تاکتیکێکی هاوبەش ئەندامانی گرووپەکە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە بە دەگمەن پەیوەندی لەگەڵ یەکتردا دەکەن ئەمە بە شێوەیەکی فەرمیتر بە بەرخۆدانی بێ سەرکردە (سەرکردەی نییە ئەم ڕێکخراوە) ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Terrorist Organization Profiles - START - National Consortium for the Study of Terrorism and Responses to Terrorism|ناونیشان=http://www.start.umd.edu/tops/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924124458/http://www.start.umd.edu/tops/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>https://chrestomathy.cofc.edu/documents/vol2/altum.pdf</ref>گروپەکە قەدەغە دەکات کە ئەو کەسانەی کە دەیانەوێت "رێوشوێنی [[لەبەرچوون|لەباربردنی منداڵ]] بگرنەبەر" پێشوەختە پلانەکانیان لەگەڵ کەس گفتوگۆ بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jefferis|یەکەم=Jennifer|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=ovBeXk1o9o8C&q=whatever+force+is+legitimate+to+defend+the+life+of+a+born+child+is+legitimate+to+defend+the+life+of+an+unborn+child&pg=PA78&redir_esc=y|سەردێڕ=Armed for Life: The Army of God and Anti-Abortion Terror in the United States|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٨٧٥٣-١|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|2=ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئایین|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:تیرۆریزم]] [[پۆل:مەسیحییەت]] [[پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:توندوتیژی]] [[پۆل:توندوتیژی دژی ژنان]] eyc9okh0as89rm6x129z8ifdo7pys5n 0 217163 1660568 1587694 2026-09-04T16:33:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە) 1660568 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[گەلەستێرە|'''گەلە ئەستێرە''']] یان '''گەلەکسی''' بە ئینگلیزی: (galaxy) چەند کۆمەڵە ئەستێرەیەکن کە بەدەوری کونێکی ڕەش لە گەردوون ئەخولێنەوە. [[پەڕگە:Andromeda Galaxy (with h-alpha).jpg|وێنۆک|وێنەی گەلە ئەستێرەی ئەندرۆمێدا]] ژمارەی گەلە ئەستێرەکان لە گەردوون بە ١٠٠ تریلیۆن مەزەندە دەکرێت لەلایەن ناساوە. == درووستبوونی ئەستێرە == دوای [[تەقینەوە گەورەکە|تەقینەوە گوەرەکە]] یان بیگ بانگ چەند مادەیەک لێوەی دەرچوون لەوانە [[گاز]] کە بە پێکھاتەی سەرەکی [[ئەستێرە]] دا دەندرێت بەو شیوەیە گازەکان کۆ بوونەوە و لێک جیا دەبوونەوە ھەتا بوون بە چەند تۆپەلە گازێک کە [[وزەی گەرمی]] دەردەپەڕێنن لەوەوە ئەستێرەکان دروستبوون. == درووستبوونی گەلە ئەستێرە == [[پەڕگە:Black hole (49935923702).jpg|ڕاست|وێنۆک|وێنەی کونێکی ڕەش]] لە ڕاستیدا [[گەلەستێرە|گەلە ئەستێرە]] دەگەڕێتەوە بۆ دروستبوونی [[کونەڕەش|کونە ڕەشەکان]] بەھۆی کونە ڕاشەکانی گەردوونەوە دروستبوون، ئەم کوونە ڕەشانە بەھۆی ئەو ھێزە کێشکرەدنە زۆرەی کە لە ناویاندا ھەیە ھەموو مادەیاک ڕادەکێشنە ناو خۆیانەوە ھاوشێوەی گسکی کارەبایی، بەمشێوازەش ئەستێرەکان ڕا دەکێشن ئەوەش بووە ھۆکاری درووستبوونی گەلە ئەستێرە. == شوێنی زەوی لە گەلە ئەستێرەکاندا == [[پەڕگە:Milky way.png|وێنۆک|گەلە ئەستێرەی کاکێشان لە گەردوونەوە]] شوێنی [[زەوی]] دەکەوێتە [[کاکێشان|گەلە ئەستێرەی کاکێشانەوە]] کە بە ٢٠٠ ملیۆن ئەستێرە مەزەندە دەکرێت ، شوێنی زەوی لە سیستەمی خۆری خۆمان دایە کەلەگەڵ هەسارەکانی تر هەموویان بەدەوری خۆیان و خۆر ئەخولێنەوە ، و خۆر هەسارەکانیش لەیەک کاتدا بەدەوری گەلە ئەستێرەی کاکێشان ئەخولێنەوە . [[پەڕگە:VST image of the spectacular star-forming region Messier 17 (Omega Nebula).jpg|ڕاست|وێنۆک|وێنەی پاشماوەیەکی تەقینەوە گەورەکە (ئۆمێگا نیبۆلا)]] [[پەڕگە:Bunker under the Milky Way.jpg|ڕاست|وێنۆک|گەلە ئەستێرەی کاکێشان لە زەوییەوە]] == سەرچاوە و بەستەرە دەرەکییەکان == * [[:en:Galaxy|ویکیپیدیای ئینگلیزی]] * [https://nasasearch.nasa.gov/search?query=galaxy&affiliate=nasa&utf8=✓ ناسا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220910221804/https://nasasearch.nasa.gov/search?query=galaxy&affiliate=nasa&utf8=%E2%9C%93 |date=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ }} * [https://earthhow.com/milky-way-galaxy/ ئێرز ھۆو] * [https://physicsworld.com/a/stephen-hawkings-final-book-a-review-of-brief-answers-to-the-big-questions/ کتێبی ستیڤن ھاوکینگ بۆ وەڵامدانەوەی پرسیارە گەورەکانی فیزیا] * [کتێبی فیزیای پۆلی یانزە] {{تووڵی دەروازە|گەردوون}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{گەردوون-کۆلکە}} o0inlro739b9jyms5ac7ma6e4l8b73u 0 217394 1660516 1402869 2026-09-04T15:32:36Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660516 wikitext text/x-wiki '''فاتیمە خاتوون کچی نەجمەددین ئەبووشوکر ئەییوب کوڕی شادی کوڕی مەڕوان''' لەلای خەڵک بە ''سیتەلشام'' ناسراوبوو، خوشکی دووەمی [[سەلاحەدینی ئەییووبی|سەلاحەدین]] بووە، ڕەنگە لە ڕەبیعە خاتوون گەورەتر بێت. ئەو بە دامەزراندنی مەدرەسەی شامییە کوبرا ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Necipoğlu|یەکەم=Gülru|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Qi2TgAAazZwC&dq=Sitt+al-Sham&pg=PA47|سەردێڕ=Muqarnas: An Annual on Islamic Art and Architecture|ڕێکەوت=١ی ئابی ١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٠٠٧٠-١|زمان=en}}</ref> {{زانیاریدانی کەسایەتی ئایینی|ناو=سیتەلشام|ئایین=[[سوننە|ئیسلامی سوننە]] ([[شافعی]])|نەتەوە=[[کورد]]|ب. مردن=١٢٢٠|شوێنی مردن=[[دیمەشق]]|پیشە=عولەما{{ھن}}خزمەتگوزاری مرۆیی}} == ژیاننامە == سیتەلشام لە دیمەشق لەدایکبووە ھاوسەری [[محەممەد کوڕی شێرکۆ|محەممەدی کوڕی شێرکۆ]] بووە. ھەندێک لە [[مێژووناس|مێژوونووسان]] سەریان لێ شێواوە سەبارەت بە ناوی ئەو پێیان وایە زوموروودە. باوکی بە [[نەجمەددین ئەییووب|مەلیک ئەفزەل]] ناودەبرا کە ئەو لەگەڵ براکەی [[ئەسەدەددین شێرکۆ]] لەلای [[نورەدین زەنگی]] وەزیر بوونە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Šaddād|یەکەم=Bahā' ad-Dīn Ibn|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_Rare_and_Excellent_History_of_Saladi.html?hl=ar&id=WMBmAAAAMAAJ|سەردێڕ=The Rare and Excellent History of Saladin, Or, Al-Nawādir Al-Sulṭāniyya Wa'l-Maḥāsin Al-Yūsufiyya|دوایین٢=Shaddād|یەکەم٢=Bahāʼ al-Dīn Yūsuf ibn Rāfiʻ Ibn|دوایین٣=Šaddād|یەکەم٣=Yūsuf ibn Rāfiʻ Ibn|دوایین٤=al-Dīn|یەکەم٤=Ibn Shaddād Bahāʼ|ڕێکەوت=2001|بڵاوکەرەوە=Ashgate|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٤٦-٠١٤٣-٢|زمان=en}}</ref> ھاوسەرگیری لەگەڵ عومەر کوڕی لاجین کرد و یەکەم منداڵیان لەدایکبوو بە ناوی حوسامەدین کوڕی لاجین. دوای ماوەیەکی کەم ھاوسەری یەکەمی عومەر کوڕی لاجین کۆچی دوایی کرد. پاشان ھاوسەرگیری لەگەڵ ئامۆزای باوکی کرد، محەممەد کوڕی شێرکۆ کە فەرمانڕەوای [[حومس]] بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سووریا}} [[پۆل:مردووانی ١٢٢٠]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٣یەم]] [[پۆل:موسڵمانەکانی سەدەی ١٣ەم]] t2ga4bakosns6mf44v7918ai7eb37c9 0 217465 1660927 1638206 2026-09-04T22:36:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660927 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دوریگە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-fa| درگه }}<br>{{lang-en| Duriga }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{ Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.90069| 46.34545}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دوریگە''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.90069| 46.34545 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ئەیوان|ئەیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی زەڕنە|زەڕنە]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری زەڕنە|زەڕنە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1469 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دوریگە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری زەڕنە]]، [[ناوچەی زەڕنە]]، [[شارستانی ئەیوان]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئەیوان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان]] 4cwasu5p38ujidyizewffxj7pn7sdzk 0 217604 1660944 1638199 2026-09-04T22:38:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660944 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دووئاو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-fa| دارپروشە }}<br>{{lang-en| Do Āb }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{ Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.7101| 47.0908}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دووئاو''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.7101| 47.0908 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ھلێران|ھلێران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ھلێران|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری گۆران|گۆران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 907 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٨٤ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دووئاو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری گۆران]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ھلێران]]، [[شارستانی ھلێران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> ئەم گوندە دەکەوێتە نێوان دوو ڕووباری سیمرێ و جەزمان. وە ھەر بۆیە پێی دەوترێت دووئاو. زۆربەی زەوییە کشتوکاڵییەکان ئاودێری دەکرێن و بەرھەمی کوالیتی بەرزی وەک [[شووتی]]، [[کاڵەک]]، [[گەنم]]، [[گەنمەشامی]] و ھتد لێیان بەرھەم دێت. لەسەر گردەکەی ناوەڕاستی گوندەکە، پەرستگایەکی ژێر زەوی ھەیە کە سێ ژووری تاق تاقی تێدایە، کە بە شێوەیەکی کاتی لەلایەن میراتی کلتوری پارێزگاکەوە مۆر کراوە. == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٨٤)کەس و (٩٤)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ھلێران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] sixjgwyddhxo7wsu0s9wegw9iadb9b8 0 218398 1660387 1459170 2026-09-04T13:34:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1660387 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=دایکانی باوەڕداران|native_name={{lang|ar|أمھات المؤمنین}}|image=Wives of Muhammad.png|spouse={{aligned table|style=line-height:120%;|leftright=y|row1header=y|nowrap1=y|nowrap2=y |Consort|Married |[[خەدیجە کچی خووەیلید |خەدیجە]]|٥٩٥–٦١٩ |[[سەودە کچی زەمعە |سەودە]]|٦١٩–٦٣٢ |[[عائیشە]]|c. 623–632 |[[حەفسە کچی عومەر|حەفسە]]|٦٢٥–٦٣٢ |[[زەینەب کچی خوزەیمە|زەینەب]]|٦٢٥–٦٢٦ |[[ئوم سەلەمە]]|٦٢٥–٦٣٢ |[[زەینەب کچی جەحش|زەینەب]]|٦٢٧–٦٣٢ |[[جوەیریە کچی حاریس|جوەیرییە]]|٦٢٨–٦٣٢ |[[ئوم حەبیبە]]|٦٢٨–٦٣٢ |[[سەفییە کچی حوییەی |سەفییە]]|٦٢٩–٦٣٢ |[[مەیموونە کچی حاریس|مەیمونە]]|٦٢٩–٦٣٢ |[[ڕەیحانە کچی زەید|ڕەیحانە]] (جارییە)|٦٢٧–٦٣١ |[[ماریا کچی شەمعون|ماریا]] (جاریە)|٦٢٨–٦٣٢ }}|family=[[ئەھلولبەیت]]}} سێزدە ژن کە لەگەڵ [[محەممەد|پێغەمبەری خودادا]] ھاوسەرگیریان کردووە. [[موسڵمان|موسڵمانان]] زاراوەی دایکی باوەڕداران یان ئیمانداران (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: أم ٱلْمُؤْمِنِین) بە شێوەیەکی بەرچاو بەکاردەھێنن پێش یان دوای ئاماژەکردنیان وەک نیشانەی ڕێز، ئەم زاراوایە لە [[قورئان]] سووڕەتی [[ئەحزاب]] ئایەتی ٦ وەرگیراوە. ٱلنَّبِیُّ أَوْلَیٰ بِٱلْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنفُسِھِمْ وَأَزْوَٰجُھُۥٓ أُمَّھَٰتُھُمْ وَأُوْلُواْ ٱلْأَرْحَامِ بَعْضُھُمْ أَوْلَیٰ بِبَعْضٍ فِی کِتَٰبِ ٱللَّھِ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِینَ وَٱلْمُھَٰجِرِینَ إِلَّآ أَن تَفْعَلُوٓاْ إِلَیٰٓ أَوْلِیَآئِکُم مَّعْرُوفًا کَانَ ذَٰلِکَ فِی ٱلْکِتَٰبِ مَسْطُورًا (الأحزاب: ٦) پێغەمبەر (صلی اللە علیە وسلم) لە خودی بڕواداران بۆ خۆیان لە پێشترە خێزانەکانیشی دایکی باوەڕدارانن و ئەوانە (بە نەسەب) خزمی یەکترن (ئەگەر موسوڵمان بن) لە قورئانی خوادا بۆ یەکتری لە پێشترن (میرات لەیەکتر بەرن) لە ئیمانداران و کۆچەران (کە خزم نین) مەگەر خۆتان چاکەیەک (بەخشین یا وەسێتێ) بە دۆست و خۆشەویستانتان بکەن ئەو بڕیارە لە قورئاندا (لوح المحفوظ دا) نوسراوە. پێغەمبەر لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا ھاوسەری یەکەمی خۆی بە ناوی [[خەدیجە کچی خووەیلید]] ھێنا. ئەم ھاوسەرگیرییە بۆ ماوەی ٢٥ ساڵ بەردەوام بوو. دوای مردنی لە ساڵی ٦٩١ی زایینی،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mubārakfūrī|یەکەم=Ṣafī al-Raḥmān|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=r_80rJHIaOMC&redir_esc=y|سەردێڕ=الرحیق المختوم: بحث فی السیرة النبویة علی صاحبھا افضل الصلاة و السلام|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Darussalam|ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٨٩٩-٥٥-٨|زمان=en}}</ref> لە ماوەی ساڵانی مانەوەی ژیانیدا بە گشتی لەگەڵ ١٢ ژن ھاوسەرگیری کردووە. ھەموو ژنەکانی محەممەد بێوەژن بوون یان تەڵاقیان درابوون، جگە لە [[عائیشە]]. ژیانی پێغەمبەر بە شێوەیەکی نەریتی بە دوو سەردەم ھێڵکاری کراوە، پێش کۆچی [[مەککە]] و دوای کۆچی لە [[مەدینە]]، لە ساڵی ٦٢٢ تا مردنی لە ساڵی ٦٣٢. کۆچی ئاماژەیە بۆ کۆچی بەکۆمەڵی پێغەمبەر و ھاوەڵانی بۆ مەدینەی منەوەرە بەھۆی گۆشەگیری ڕووبەڕووی موسڵمانان لە مەککە. جگە لە دوو ھاوسەرگیری ھەمووی لە دوای ئەم کۆچەوە گرێبەستیان لەگەڵ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢|سەردێڕ=The truth about Muhammad and Aisha {{!}} Myriam François-Cerrah|ناونیشان=http://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2012/sep/17/muhammad-aisha-truth|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=the Guardian|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{محەممەد٢}} {{تد|ئیسلام|محەممەد|ژن|مێژووی ئیسلام|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Wives of Muhammad}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:خێزانەکانی محەممەد]] [[پۆل:ئیسلام و ژنان]] lzngxmy6ht99ewd2e0xky51eo193xr4 0 218741 1660901 1400685 2026-09-04T22:32:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660901 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم | ناو = دوایین گۆرانی | وێنە = LastSongposterMarch31.png | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = جوولی ئان ڕۆبێنسن | بەرھەمھێنەر = ئادەم شانکمەن | نووسین = نیکۆلاس سپارکس{ھن}جێف ڤان وی | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = ئاێۆن زیگمان | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = نانسی ڕیچاردسۆن | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[ستوودیۆکانی وێنەی جووڵاوی واڵت دیزنی]] | ڕێکەوتی دەرچوون = ٣١ی ئازاری ٢٠١٠ | ماوەی فیلم = ١٠٧ خولەک | وڵات = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] | زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] | زنجیرە = | تێچوون = ٢٠ ملیۆن دۆلار | داھات = ٨٩ ملیۆن دۆلار | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''دوایین گۆرانی''' ({{بە ئینگلیزی|The Last Song}}) فیلمێکی [[دراما]] و [[فیلمی ڕۆمانسی|ڕۆمانسی]] ئەمریکیی ساڵی ٢٠١٠یە، شانبەشانی ڕۆمانی نیکۆلاس سپارکس لە ساڵی ٢٠٠٩ بە ھەمان ناو پەرەی پێدراوە. فیلمەکە لەلایەن جوولی ئان ڕۆبنسن کاری دەرھێنانی بۆ کراوە، و لەلایەن سپارکس و جێف وان ڤی نووسراوە. ئەم فیلمە ڕۆڵی سەرەکی مایلی سایروس و [[لیام ھێمسوۆرت]] و گرێگ کینیری تێدا دەبینرێت. == چیرۆک == ڤێرۆنیکا «رۆنی» میلەر لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا، یاخیبووە لەو ڕۆژەوەی کە دایک و باوکی جیابوونەوە و باوکی سێ ساڵ پێشتر ڕووی لە جۆرجیا کرد. سەردەمانێک منداڵێکی سەرسووڕھێنەر بووە و لەژێر سەرپەرشتی باوکی ستیڤ میلەر (گرێگ کینیر) پیانۆی کلاسیکی دەژەنی، بەڵام ئێستا ڕۆنی لەم ئامێرە بێئاگایە و لەو کاتەوەی باوکی ڕۆیشتووە قسەی لەگەڵ باوکی نەکردووە. قوتابخانەی جوولییارد ھەر لە گەنجییەوە گرنگییان پێداوە، بەڵام ڕۆنی ڕەتیدەکاتەوە ئیتر بچێتە قوتابخانە. == ڕۆڵەکان == * مایلی سایرۆس وەک ڤێرۆنیکا<ref name="littlebrown">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ''The Last Song'' Nicholas Sparks |ئیش= [[Little, Brown and Company]] | بڵاوکەرەوە = [[Hachette Livre]] | ناونیشان = http://www.littlebrown.co.uk/Title/9781847443281 | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٦ی ئەیلوولی ٢٠١١ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20110916045250/http://www.littlebrown.co.uk/Title/9781847443281 | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * [[لیام ھێمسوۆرت]] وەک بلاکێلی * گرێگ کینێر وەک ستیڤ میلەر * [[کێلی پرێتسۆن]] وەک کیم میلەر * [[کارلی چایکین]] وەک بلاز == بەرھەمھێنان == دوایین گۆرانی کاتێک دەستی پێکرد کە بەڕێوەبەری جێبەجێکاری دیزنی جەیسن ڕید لەگەڵ مایلی سایرس کۆبووەوە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر پلانەکانی داھاتووی پیشەکەی.<ref name="Var20090616">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.variety.com/article/VR1118005037.html?categoryid=13&cs=1&query=The+Last+Song|سەردێڕ=Kinnear, Preston join Cyrus in 'Song'|نووسەر=Graser, Marc |ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]]|بڵاوکەرەوە=[[Reed Business Information]]|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٩}}</ref> لەو کاتەدا سایرس بە شێوەیەکی سەرەکی بە ڕۆڵی ئەستێرەیەکی پۆپ لە بەرنامەی ھانا مۆنتانای کەناڵی دیزنی ناسرابوو، کە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی منداڵان بوو و فراوانتر بووبوو بۆ پاشکۆی میدیایی سەرکەوتووی جیھانی.<ref name="Var20090616"/> لەگەڵ نزیکبوونەوەی زنجیرەکە لە کۆتاییدا، دیزنی ھیوای خواست ئۆتۆمبێلێکی ئەستێرەیی دروست بکات بۆ ئەوەی یارمەتی سایرۆس بدات لەو کەسایەتییە پۆپەی کە لە ڕێگەی ئەم پاشکۆیەوە پەرەی پێدابوو دەربچێت و سیروس بە بینەرانی بەتەمەنتر بناسێنێت. لە میانی دیداری لەگەڵ ڕید، سایرس خواستی خۆی دەربڕی بۆ وێنەگرتنی فیلمێکی ھاوشێوەی فیلمی A Walk to Remember کە فیلمێکی ساڵی ٢٠٠٢ لەسەر بنەمای ڕۆمانێکی نیکۆڵاس سپارکس دروست کراوە.<ref name="valong">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fleming |یەکەم=Michael |سەردێڕ=Miley Cyrus to star in Disney film |ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]] |بڵاوکەرەوە=[[Reed Business Information]] |ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091008161114/http://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دیزنی|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|The Last Song (film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:کورتە فیلمەکان لە ساڤانا، جۆرجیا]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە درامییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە ھەرزەکارە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ڕۆمانسییە ھەرزەکارە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگ]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھەرزەکاران]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە ڕۆمانسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە جۆرجیا (ویلایەتی ئەمریکا) ڕوودەدەن]] ri79wp4di09mpkekxbmo4l10gxbkvjc 0 219737 1660936 1583717 2026-09-04T22:37:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1660936 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Abscess diag 02.svg|وێنۆک|'''دومەڵی کۆم (لە بەشی ناوەوەی جەستە)''']] '''ناسۆر یان دومەڵی کۆمی و ڕاستەیی یان دومەڵی کۆم بە ئینگلیزی''' ([[:en:Anorectal abscess|anorectal abscess]]). بریتییە لە گەورەبوونی دومەڵ (بەھۆی کۆبوونەوەی چڵکی دروست بوو بەھۆی ھەوکردنەوە) لەناوچە و دەورووبەری کۆم و ڕاستە ڕیخۆڵە. ئەم نەخۆشییە لە پیاوان و ئەو کەسانەی کە ھەندێک نەخۆشی ھەرسەکیان ھەیە زیاترە. ئەگەری ھەیە دومەڵ لە نزیک دەرچەی کۆم دا دروست ببێت. لە شێوەی زیپکەیەکی گەورە لەسەر دەرچەی کۆمەکە سەرھەڵدەدات، و ئەگەر چڵکی و پیسی (دومەڵەکە) لەسەر ڕاستەی ڕیخۆڵە کۆبوویەوە ئەوا لەسەر ناوچەی پشتەقنی کەسەکە دەردێت.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دانلود کتاب فهرست بیماری‌ها|ناونیشان=http://ketabesabz.com/book/13030/دانلود-کتاب-فهرست-بیماری-ها|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=کتاب سبز}}</ref> == نیشانە دیارەکان == # ئاوسانی شوێنی دومەڵەکە # ئازار لەکاتی دەستدان لە ناوچەی ڕاستەی ڕیخۆڵە (کە دەکاتە پشتەقنی کەسەکە). # ئازاری زۆر توند # تا و نیشانە جدیترەکان سەبارەت بە ئەو دمەڵانەی لە شوێنی قووڵترن ٥- ھەبوونی ئازار لەکاتی سەرئاوکردن<ref name=":0"/> == ھۆکارەکانی نەخۆشییەکە == بەکتریا بڵاوەکان بەتایبەتی [[بەکتریای ستافیلۆکۆکەس]] و بەکتریای [[ئیشریکیا کۆلای]] بەربڵاوترین ھۆکارن. ھەروەھا ھەندێک ھەوکردنی کەڕوویی دەبنە ھۆی سەرھەڵدانی ئەم دومەڵە. دەکرێت قەبزی و سکچوون و شەکرەش ببنە ھۆکارێک بۆ دروستبوونی ئەم دومەڵە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=سعادتی|یەکەم=دکتر زهرا|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=آبسه مقعدی چیست - تشخیص درمان و تصاویر - لیزر جراحی درمان دکتر زهرا سعادتی|ناونیشان=https://hemorrhoid.ir/آبسه-مقعدی-چیست/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=کلینیک جراحی و لیزر دکتر زهرا سعادتی|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=https://hemorrhoid.ir/%D8%A2%D8%A8%D8%B3%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%B9%D8%AF%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> لەکاتی زوو چارەسەر نەکردنی دومەڵەکە و دواخستنی، ئەوا دومەڵەکە دەتەقێت و چڵک و پیسییەکە بە ناوچەی دومەڵەکەدا بڵاو دەبێتەوە و چارەسەرەکەی قورستر دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=سعادتی|یەکەم=دکتر زهرا|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=آبسه مقعدی چیست - تشخیص درمان و تصاویر - لیزر جراحی درمان دکتر زهرا سعادتی|ناونیشان=https://hemorrhoid.ir/آبسه-مقعدی-چیست/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=کلینیک جراحی و لیزر دکتر زهرا سعادتی|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=https://hemorrhoid.ir/%D8%A2%D8%A8%D8%B3%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%B9%D8%AF%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} ١ کتێبی فھرست بیماریھا لاپەڕە ٩<ref name=":0"/> ٢- ماڵپەڕی کلینک ھموروئید.<ref name=":1"/> {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Anorectal abscess}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{پزیشکی-کۆلکە}} hizdyaqvjy8mv7yna14i15jc8dm0cc4 0 220033 1660484 1286600 2026-09-04T15:14:57Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660484 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Map of Arabian-inhabited provinces of Iran, according to a poll in 2010.PNG|alt=بە پێی ئەو ڕاپرسییەی وەزارەتی ڕۆشنبیری ئێران لە ساڵی ٢٠١٠ ئەنجام دراوە: ئەو پارێزگایانەی کە بە زمانی دایکیان قسە دەکەن لە عەرەبە ئێرانییەکان و ڕێژەیان لە نێو دانیشتووانی ئەو پارێزگایانەدا.|وێنۆک|بە پێی ئەو ڕاپرسییەی وەزارەتی ڕۆشنبیری ئێران لە ساڵی ٢٠١٠ ئەنجام دراوە: ئەو پارێزگایانەی کە بە زمانی دایکیان قسە دەکەن لە عەرەبە ئێرانییەکان و ڕێژەیان لە نێو دانیشتووانی ئەو پارێزگایانەدا.]] '''عەرەبەکانی ئێران''' بە [[عەرەب|عەرەبەکانی]] کەناراوەکانی ڕۆژھەڵات و باکووری [[کەنداوی فارس|کەنداو]] دەوترێت. ئەو عەرەبانەن کە ئەمڕۆ لە چوارچێوەی نەخشەی ڕامیاری ئێراندا ھەن بەپێی ئاماری فەرمی [[ئێران|حکومەتی ئێران]] ژمارەیان لە ٢٪ بۆ ٢.٧٥٪ لە ژمارەی دانیشتووانی ئێران پێکدەھێنن<ref>کتاب حقائق العالم. وکالة الاستخبارات المرکزیة الأمریکیة. . تاریخ الولوج 16 مارس 2013.</ref>، زۆربەی عەرەبەکان لە پارێزگاکانی باشووری ئێران نیشتەجێن، کە ناوچەکانی کەناراوەکانی ڕۆژھەڵات و باکووری کەنداون، ناوچەکان ئەمڕۆ پێیان دەوترێت [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]، [[بووشێھر]] و [[پارێزگای ھورمزگان|ھورمزگان]]، جگە لە ژمارەیەکی کەم لە پارێزگای [[خۆراسان]] لە نزیک سنووری [[ئەفغانستان]]، و لە ناوچەکانی دیکە لە ناو جەرگەی فارسەکان، و ئەمانە ناسراون بە عەرەبی [[فارسەکان|فارس]].<ref>Plan of "study and measure the indicators of the country's public culture" (non-fixed indicators); {{ISBN|978-600-6627-48-9}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گەلانی ئێران}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا|زمانی عەرەبی}} {{پۆلی کۆمنز|Iranian Arabs}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:سامییەکان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی عەرەب]] izik6hej2kncta8psp91992fp4mlfpo 0 220217 1660772 1659788 2026-09-04T20:23:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1660772 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Chess.com Homepage (as of December 2017).png|وێنۆک]] '''شەتڕەنج دۆت کۆم''' ({{بە ئینگلیزی|chess.com}}) ماڵپەڕێکی شەتڕەنجی ئینتەرنێتە و تۆڕێکی کۆمەڵایەتییە. ھەروەھا ئەو کۆمپانیاییەی کە بەڕێوەی دەبات ھەمان ناوی ھەیە. بەپێی ڕیزبەندی ماڵپەڕەکانی ئەلێکسا، ماڵپەڕی "شەتڕەنج دۆت کۆم" زۆرترین سەردانیکەری ماڵپەڕی شەترەنجە لەسەر ئینتەرنێت. مۆدێلێکی بازرگانی "فریمیۆم" بەکاردەھێنێت، بەم شێوەیە تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی ماڵپەڕەکە بەخۆڕاییە بۆ بەکارھێنەران، بەڵام بۆ تایبەتمەندی زیاتر دەبێت پارە بدرێت.<ref name = techcrunch>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان = https://techcrunch.com/2007/07/08/chesscom-a-social-networking-site-forwell-you-can-probably-guess/ | سەردێڕ = Chess.com: A Social Networking Site For...Well You Can Probably Guess |ئیش= TechCrunch | ڕێکەوت = ٨ی تەممووزی ٢٠٠٧| ڕێکەوتی سەردان = ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20211120113612/https://techcrunch.com/2007/07/08/chesscom-a-social-networking-site-forwell-you-can-probably-guess/ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەکارھێنەران دەتوانن بە شێوەی ئۆنلاین و لایڤ لەگەڵ یەکتر یاری شەترەنج بکەن، (تەواوی یارییەکە لە یەک دانیشتندا ئەنجام دەدرێت) یان بە نۆرە (ھەر جوڵەیەکی یاریزانێک دەتوانێت لە خولەکێکەوە تا چەند ھەفتەیەک بخایەنێت). ھەروەھا دەتوانیت یاری لەگەڵ کۆمپیتەر بکەیت. ماڵپەڕەکە سیاسەتێکی توند لە دژی ئەو کەسانە جێبەجێ دەکات کە لە یارییەکەدا فێڵ دەکەن و کۆمپیوتەر بەکاردەھێنن بۆ یاریکردن لەگەڵ کەسانی دیکە، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٩ەوە لیستی ڕەشیان بۆ ڕێگریکردن لەو جۆرە فێڵکردنە کۆکردۆتەوە. ھەروەھا کۆمپانیاکە ماڵپەڕی chesskid.com بەڕێوەدەبات کە بۆ بەکارھێنەرانی تەمەن ١٣ ساڵ و کەمترە و پاڵەوانێتییە ئۆنلاینەکانیان لەلایەن فیدراسیۆنی شەترەنجی ئەمریکاوە دانپێدانراوە. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەتڕەنج|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کایەی ڤیدیۆیی|ئینتەرنێت}} [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:خزمەتگوزارییەکانی کایەی ڤیدیۆیی سەرهێڵ]] [[پۆل:خزمەتگوزارییەکانی کایەی ڤیدیۆیی سەرھێڵ]] [[پۆل:ماڵپەڕە فرەزمانەکان]] [[پۆل:کلتووری گەمژە]] 1vxk7ym7ultp9i5zq2ih52b735b2cf1 0 220446 1660564 1501980 2026-09-04T16:32:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1660564 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Fire Emblem logo.svg|وێنۆک]] '''دروشمی ئاگر''' ({{بە ئینگلیزی|Fire Emblem}})یارییەکی کۆمپیوتەریی [[فەنتازیا]]یە، کە لەلایەن کۆمپانیای Intelligent Systems پەرەی پێدراوە و لەلایەن کۆمپانیای Nintendo Entertainment System لە ساڵی ١٩٩٠ بڵاوکراوەتەوە. یەکەمە لە کۆی ٥ یاری دروشمی ئاگر لە ژاپۆن کە پێشوازییەکی سەرکەوتووی لەگەڵدا کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.edge-online.com/features/making-advance-wars?page=2|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120426182037/http://www.edge-online.com/features/making-advance-wars?page=2|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=The Making Of: Advance Wars - Edge Magazine|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> == بنەماکانی یارییەکە == یارییەکە ڕۆڵگێڕانە و بە شێوەیەکی سەرەکی پشت بە داڕشتنی پلان و بیرۆکە و ستراتیژی تایبەت دەبەستێت بۆ گەیشتن بە ئامانجی یارییەکە کە پێت سپێردراوە. یارییەکە بە پیشاندانی نەخشەیەکی شوێنی گۆڕەپانی شەڕ دەستپێدەکات، و لەم نەخشەیەوە کارەکتەرەکان دەجوڵێن و ڕووداوەکانی شەڕەکە ڕوودەدەن. یارییەکە چەندین بەشی ھەیە، و ھەموو بەشێک ئامانجێکی ھەیە کە ڕەنگە سەرکوتکردنی ھەموو دوژمنەکان بێت یان کوشتنی سەرۆکیان، یان خۆڕاگری بۆ ماوەیەکی دیاریکراو لە نۆرەکاندا، یان ڕزگارکردنی ناوچەکە لە دوژمنان. لە ھەر شەڕێکدا، جەنگاوەر خاڵەکانی ئەزموون بەدەست دەھێنێت کە ئاستی سەربازی بەرز دەکاتەوە وەک خاڵەکانی ژیان، خاڵەکانی ھێرش و بەرگری و ھی تر. زنجیرەکە چەندین جۆری چەکی نەریتی یان چەکی نەریتی خەیاڵی لەخۆدەگرێت وەک شمشێر، ڕم، [[تەور]]، کەوان و چاککردنەوە و جادوو کە چەندین بەشی ھەیە وەک ڕووناکی، تاریکی و توخمەکان؛ بەڵام جادوو تەنھا لە چەند یارییەکی کەمی زنجیرەکەدا دابەش دەکرێت بۆ ئەو بەشانە وەک دروشمی ئاگر چوارەم: جەنگی پیرۆز". ھەندێک یاری ھێزەکانی جادوو دابەش دەکەن بۆ با، ئاگر و ھەورەبرووسکە، و ھەندێک یاری نوێتر لەو جۆرە چەکانە تێدەپەڕن. وەک چۆن لە یاری [[بەرد، کاغەز، مەقەست|بەرد-کاغەز-مەقەست]]دا ھەیە، یارییەکە سێگۆشەی چەکەکانی تێدایە کە باشتربوون دەدات بە شمشێر بەسەر تەوردا، و بە تەور بەسەر ڕمدا، و بە [[ڕم]] بەسەر [[شمشێر]]دا. ھەروەھا سێگۆشەی [[جادوو]] کە لە ھەندێک یارییەکاندا ھەیە، ڕووناکی بەسەر تاریکیدا باشتر دەزانێت، و تاریکی بەسەر توخمەکاندا، و توخمەکان بەسەر ڕووناکیدا؛ بەڵام کەوانەکان پەیوەندییان بەو سێگۆشانەوە نییە چونکە چەکێکی جیاوازن، چونکە ئەو چەکانە وەک تەور و شمشێر و ڕم ڕاستەوخۆن لەکاتێکدا کەوانەکان ناڕاستەوخۆن و لە دوورەوە لێدەدەن، و ھەندێک چەکی جادوو یان چاککردنەوە لە مەودایەکی دوورەوە لێدەدەن. سیستمی یارییەکە لەسەر شێوەی یەکەی چوارگۆشەیی دەبێت کە دەتوانرێت لەسەری بڕۆیت و مەودای پێ بژمێردرێت. ھەموو چەکێک سنوورێکی بەکارھێنانی ھەیە، ئەگەر چەکێک بۆ ژمارەیەکی دیاریکراو لە جارەکان بەکاربھێنرێت، دەشکێت و دەبێت بگۆڕدرێت. چەکە لاوازەکان سنوورێکی گەورەی بەکارھێنانیان ھەیە، بەڵام چەکە بەھێز و دەگمەنەکان سنوورێکی کەمی بەکارھێنانیان ھەیە. لە لایەکی ترەوە، کاریگەری چەکی بەھێز زیاترە، بەڵام وردییەکەی لە پێکانی ئامانجدا کەمترە لە چەکە لاوازەکان. ھەموو چەکێک پلەیەکی ئەزموونی ھەیە بۆ ئەوەی بتوانرێت بەکاربھێنرێت، بۆیە ھەموو جەنگاوەرێک خاڵەکانی ئەزموونی لە یەک یان دوو جۆر چەکدا ھەیە. ئەگەر لە خاڵەکانی ئەزمووندا سەرکەوتوو بوو، کە بەرزترینیان پلەی ئەی و نزمترینیان پلەی یە، ئەوا جەنگاوەرەکە دەتوانێت جۆرە زیاتری چەکەکان بەکاربھێنێت، و ھەرچەندە خاڵەکانی ئەزموون بۆ جۆرێک لە چەک زیاد بکات، ئەوا بەھێزتر دەبێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ژاپۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Fire Emblem}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:دەستوورییەکانی نینتێندۆ]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان]] [[پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان]] c5tgzzkge7quny5h7tsv2qag2ld68xz 1 220718 1661031 1613966 2026-09-05T09:15:51Z Amine yousefi 16159 Amine yousefi پەڕەی [[وتووێژ:ئوولیس]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:ئولیس]] 1613966 wikitext text/x-wiki == گۆڕینی ناو == پێویست دەکات ناوی پەڕەکە لە ''ئوولیس''ەوە بگۆڕرێت بۆ ''ئولیس''. لەگەڵ ڕێزدا. [[بەکارھێنەر:Nawa Mukerji|Nawa Mukerji]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nawa Mukerji|لێدوان]]) ‏٠٨:٢٨، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٦ بەستەری دەرەکیی [[ئوولیس]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1613965 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220518085147/http://www.nawa.net/ku/u/ بۆ http://www.nawa.net/ku/u/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20221205004602/http://www.nawa.net/ku/u/%D9%A1-%D8%AA%DB%8C%D9%84%DB%8E%D9%85%D8%A7%D8%AE%DB%86%D8%B3/ بۆ http://www.nawa.net/ku/u/%D9%A1-%D8%AA%DB%8C%D9%84%DB%8E%D9%85%D8%A7%D8%AE%DB%86%D8%B3/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20221205003519/http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a2-%d9%86%db%8e%d8%b3%d8%aa%db%86%d8%b1/ بۆ http://www.nawa.net/ku/u/%D9%A2-%D9%86%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%86%D8%B1/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20221223075658/http://www.nawa.net/ku/u/%D9%A3-%D9%BE%DA%95%DB%86%D8%AA%DB%8C%D9%88%D8%B3/ بۆ http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a3-%d9%be%da%95%db%86%d8%aa%db%8c%d9%88%d8%b3/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230114005847/http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a4-%da%a9%d8%a7%d9%84%db%8c%d9%be%d8%b3%db%86/ بۆ http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a4-%da%a9%d8%a7%d9%84%db%8c%d9%be%d8%b3%db%86/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230325190231/http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a5-%d9%84%db%86%d8%aa%d9%88%d8%b3%d8%ae%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86/ بۆ http://www.nawa.net/ku/u/%d9%a5-%d9%84%db%86%d8%aa%d9%88%d8%b3%d8%ae%db%86%d8%b1%d8%a7%d9%86/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٤٣، ١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) m9onwmuikzxsltmkyspb49l4vf5dlxg 0 220778 1660561 1660342 2026-09-04T16:24:35Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Colombia-Ecuador border}} 1660561 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Border_colombia-ecuador.jpg|وێنۆک|پردی نێودەوڵەتی ڕومیچاکا، لە نێوان شارەکانی تولکان لە ئیکوادۆر و ئیپیالێس لە کۆڵۆمبیا.]] '''سنووری کۆڵۆمبیا و ئیکوادۆر''' سنوورێکی نێودەوڵەتییە لە نێوان خاکەکانی [[کۆڵۆمبیا]] و [[ئیکوادۆر]]. لە دوو بەش پێکدێت، بەشێکیان زەمینی و بەشێکی دەریایی، بە باشی پێناسە کراون:<ref name="Terrestre">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.sogeocol.edu.co/Ova/fronteras_colombia/fronteras/ecuador/ecuador.html |سەردێڕ=Frontera terrestre Colombia-Ecuador |بڵاوکەرەوە=Sociedad Geográfica de Colombia |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219040743/https://www.sogeocol.edu.co/Ova/fronteras_colombia/fronteras/ecuador/ecuador.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Marítima">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.sogeocol.edu.co/Ova/fronteras_colombia/fronteras/pacifico/pacifico_ecuador.html |سەردێڕ=Frontera marítima Colombia-Ecuador |بڵاوکەرەوە=Sociedad Geográfica de Colombia |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠٢٤ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803143848/https://www.sogeocol.edu.co/Ova/fronteras_colombia/fronteras/pacifico/pacifico_ecuador.html |url-status=dead }}</ref> بەشی یەکەم ھێڵێکی بەردەوامە بە درێژایی ٥٨٦ کیلۆمەتر، لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ ڕۆژاوا (لە ڕووباری گویپییەوە تا دەمی ڕووباری ماتاجێ لە کەنداوی ئەنکۆن دی ساردناس لە [[زەریای ھێمن]]). نزیکەی ٢٨٪ی ئەو سنوورەیە کە ڕۆژێک سنووری نێوان کۆڵۆمبیا و ئیکوادۆر بووە دوای ھەڵوەشاندنەوەی کۆڵۆمبیا گەورە لە ساڵی ١٨٣٠. سنووری وشکانی ئێستا بە پەیماننامەی مونۆز-سوارێز ڤێرنازا لە ١٥ی تەممووزی ١٩١٦ بۆ ھەمیشەیی دیاریکرا.<ref name="Ecuador1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.sogeocol.edu.co/Ova/fronteras_colombia/documentos/tratados/tratado_colombia_ecuador.pdf |سەردێڕ=Tratado de Límites entre las Repúblicas de Colombia y Ecuador (Tratado Muñoz Vernaza-Suárez) |بڵاوکەرەوە=Sociedad Geográfica de Colombia |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٤ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140727213926/http://www.sogeocol.edu.co/Ova/fronteras_colombia/documentos/tratados/tratado_colombia_ecuador.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.todacolombia.com/geografia/fronteras.html |سەردێڕ=Fronteras de Colombia: Límites y Tratados |بڵاوکەرەوە=TodaColombia.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> بەشی دووەم لە خاڵی کۆتایی سنووری وشکانی دەست پێدەکات و ٢٠٠ میل دەریایی لە دەریاوە دەڕوات، وەک لە یاسای دەریادا دەربڕدراوە. ئەم بەشە بە پەیماننامەی لیڤانۆ-لوسیۆ لە ٢٣ی ئابی ١٩٧٥ سنووردار کرا.<ref name="Ecuador2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/61446.pdf |سەردێڕ=Convenio sobre Delimitación de Áreas Marinas y Submarinas y Cooperación Marítima entre las Repúblicas de Colombia y del Ecuador (Tratado Liévano–Lucio) |بڵاوکەرەوە=United States Department of State |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١١}} ([http://www.law.fsu.edu/library/collection/LimitsinSeas/maps/ls69small.html ver mapa] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110060657/http://www.law.fsu.edu/library/collection/limitsinseas/maps/ls69small.html |date=2013-11-10}})</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Colombia-Ecuador border}} [[پۆل:سنووری کۆلۆمبیا-ئیکوادۆر]] j9zf8v24m3v9u2erw11mts6ipuzqwix 0 221266 1660491 1510410 2026-09-04T15:18:16Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660491 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox royalty |name=عەلائەدین سکەندەر شا |reign=٢٢ی کانوونی دووەم − ٨ی ئازاری ١٣٩٤ |predecessor=[[ناسرەدین محەممەد شای سێیەم]] |successor=[[ناسرەدین مەحموود شا توغلوق]] |dynasty=[[شانشینی توغلوق]] |father=[[ناسرەدین محەممەد شای سێیەم]] |birth_date=نەزانراو |death_date=٨ی ئازاری ١٣٩٤ |religion=[[ئیسلام]] |succession=٢٣مین [[شانشینی دەلھی]] }} '''عەلائەدین سکەندەر شا'''، لەدایکبووی '''ھومایون خان'''، کوڕی [[ناسرەدین محەممەد شای سێیەم|سوڵتان محمد شا توغلوق]]. بەھۆی میراتگرییەوە، وەک عەلائەدین سکەندەر شا لە ١ی شوباتی ١٣٩٤ی زایینی، سەرکەوتە سەر تەختی ئیمپراتۆری، بەڵام دوای مانگێک و شازدە ڕۆژ بە ھۆکاری سروشتی کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=hmong.wiki|سەردێڕ=Ala ud-din Sikandar Shah ดูสิ่งนี้ด้วย|ناونیشان=https://hmong.in.th/wiki/Ala_ud-din_Sikandar_Shah|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=hmong.in.th|زمان=th}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ژیاننامە}} [[پۆل:سوڵتانەکانی توغلوق]] [[پۆل:مردووانی ١٣٩٤]] rgkkb0ukqw8x9gtp6ryqvgr4ebyqcl1 1 221397 1660350 1660224 2026-09-04T12:03:14Z حوسێن 42516 /* ناوی وتار */ وەڵامدانەوە 1660350 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کەرەی پاقلە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1013617 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100208232442/http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=101 بۆ http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=101 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:١٦، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کەرەی پاقلە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1188744 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20111217022213/http://www.statesymbolsusa.org/National_Symbols/American_Hollidays.html بۆ http://www.statesymbolsusa.org/National_Symbols/American_Hollidays.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٣٦، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == ناوی وتار == ''کەرەی پاقلە'' یانی چی؟ لە کەیەوە ''پاقلە'' کەرەی لێ دروست دەکرێ و لە کەیەوە ''پاقلە'' بە peanut دەڵێن؟ @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]], @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و ئەوانی دیکە، شتی واتان بیستووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٤، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :ناوەکانی ئێرە ببینە و لێکۆڵینەوەی بۆ بکە [[بادەمى زەوى]]. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٨:٤٤، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە لە فارسییەوە ھاتووەتە ناومان و بە peanut دەڵێین بادام زەمینی. بەڵام ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%B2%DA%95%D9%81%D8%B3%D8%AA%D9%82 زڕفستق] کە کوردانە ترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٠٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] لە باشوور دا ''فستقی عەبید'' دەڵێن کە لە عەرەبییەوە دێ، کەس ''بادەمی زەوی'' ناڵێ. وتارنووس دەبێ چاوی لە عەرەبی کردبێ، چونکە عەرەب ''فول سوداني'' (''پاقلەی سوودانی'')شی پێ دەڵێ. ئەگەر دژایەتی نییە، با ''زڕفستق'' بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٠٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 0v8z8nmp10i1tdmjd6qzc9mlheiudtp 1661012 1660350 2026-09-05T06:06:57Z Calak 437 /* ناوی وتار */ وەڵامدانەوە 1661012 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کەرەی پاقلە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1013617 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100208232442/http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=101 بۆ http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=101 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:١٦، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کەرەی پاقلە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1188744 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20111217022213/http://www.statesymbolsusa.org/National_Symbols/American_Hollidays.html بۆ http://www.statesymbolsusa.org/National_Symbols/American_Hollidays.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٣٦، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == ناوی وتار == ''کەرەی پاقلە'' یانی چی؟ لە کەیەوە ''پاقلە'' کەرەی لێ دروست دەکرێ و لە کەیەوە ''پاقلە'' بە peanut دەڵێن؟ @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]], @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و ئەوانی دیکە، شتی واتان بیستووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٤، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :ناوەکانی ئێرە ببینە و لێکۆڵینەوەی بۆ بکە [[بادەمى زەوى]]. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٨:٤٤، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە لە فارسییەوە ھاتووەتە ناومان و بە peanut دەڵێین بادام زەمینی. بەڵام ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%B2%DA%95%D9%81%D8%B3%D8%AA%D9%82 زڕفستق] کە کوردانە ترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٠٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] لە باشوور دا ''فستقی عەبید'' دەڵێن کە لە عەرەبییەوە دێ، کەس ''بادەمی زەوی'' ناڵێ. وتارنووس دەبێ چاوی لە عەرەبی کردبێ، چونکە عەرەب ''فول سوداني'' (''پاقلەی سوودانی'')شی پێ دەڵێ. ئەگەر دژایەتی نییە، با ''زڕفستق'' بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٠٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::'''''فستق''''' و '''''پستە'''''-ش یەکلا بکەنەوە جا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٦:٠٦، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 7g241vps7vz15851c2eaeb74eraic44 1661028 1661012 2026-09-05T09:14:29Z حوسێن 42516 /* ناوی وتار */ وەڵامدانەوە 1661028 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کەرەی پاقلە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1013617 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100208232442/http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=101 بۆ http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=101 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:١٦، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کەرەی پاقلە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1188744 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20111217022213/http://www.statesymbolsusa.org/National_Symbols/American_Hollidays.html بۆ http://www.statesymbolsusa.org/National_Symbols/American_Hollidays.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٣٦، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == ناوی وتار == ''کەرەی پاقلە'' یانی چی؟ لە کەیەوە ''پاقلە'' کەرەی لێ دروست دەکرێ و لە کەیەوە ''پاقلە'' بە peanut دەڵێن؟ @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]], @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و ئەوانی دیکە، شتی واتان بیستووە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٤، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :ناوەکانی ئێرە ببینە و لێکۆڵینەوەی بۆ بکە [[بادەمى زەوى]]. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٨:٤٤، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە لە فارسییەوە ھاتووەتە ناومان و بە peanut دەڵێین بادام زەمینی. بەڵام ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%B2%DA%95%D9%81%D8%B3%D8%AA%D9%82 زڕفستق] کە کوردانە ترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٠٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] لە باشوور دا ''فستقی عەبید'' دەڵێن کە لە عەرەبییەوە دێ، کەس ''بادەمی زەوی'' ناڵێ. وتارنووس دەبێ چاوی لە عەرەبی کردبێ، چونکە عەرەب ''فول سوداني'' (''پاقلەی سوودانی'')شی پێ دەڵێ. ئەگەر دژایەتی نییە، با ''زڕفستق'' بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٠٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::'''''فستق''''' و '''''پستە'''''-ش یەکلا بکەنەوە جا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٦:٠٦، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] لای ئێمە ھەر ''فستق'' دەڵێن. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:١٤، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 6h6k12eegz80m9i6agbksmolcgivnbw 0 221616 1660632 1660214 2026-09-04T17:32:03Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:دیزنی|دیزنی]]، [[دەروازە:نژیاروانی|نژیاروانی]] و [[دەروازە:شانۆ|شانۆ]] 1660632 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:New Amsterdam Theatre.jpg|وێنۆک|130px]] '''شانۆی نیو ئەمستردام''' ({{بە ئینگلیزی|New Amsterdam Theatre}}) شانۆیەکە لە [[نیویۆرک|شاری نیوویۆرک]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]. ئەم ھۆڵە کە لە ساڵی ١٩٠٣ دامەزراوە، دەکەوێتە ناوچەی شانۆی برادۆی و توانای وەرگرتنی ١٧٠٢ کەسی ھەیە. == پێشانگا == <gallery> New Amsterdam Theatre boxes.jpg|١٩٠٤ New Amsterdam Theatre entrance.jpg|١٩٠٤ New Amsterdam Theater - 42nd St. - New York City 1905 crop.jpg|١٩٠٥ New Amsterdam (4641250588).jpg| </gallery> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Henderson|یەکەم=Mary C.|سەردێڕ=The New Amsterdam: The Biography of a Broadway Theatre|بڵاوکەرەوە=Hyperion|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٠-٧٨٦٨-٦٢٧٠-X|شوێن=New York}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morrison|یەکەم=William|سەردێڕ=Broadway Theatres: History and Architecture|ناونیشان=https://archive.org/details/broadwaytheatres0000morr|بڵاوکەرەوە=Dover Publications|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٤٨٦-٤٠٢٤٤-٤|شوێن=Mineola, N.Y.}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pearson|یەکەم=Marjorie|ناونیشان=http://www.neighborhoodpreservationcenter.org/db/bb_files/79---NEW-AMSTERDAM-THEATER.pdf|سەردێڕ=New Amsterdam Theatre Designation Report|بڵاوکەرەوە=New York City Landmarks Preservation Commission|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=1979|ڕێکەوتی سەردان=۱۰ فورییە ۲۰۱۹|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303174912/http://www.neighborhoodpreservationcenter.org/db/bb_files/79---NEW-AMSTERDAM-THEATER.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Travis|یەکەم=Doris Eaton|ناونیشان=https://archive.org/details/dayswedancedstor00trav|سەردێڕ=The Days We Danced: The Story of My Theatrical Family from Florenz Ziegfeld to Arthur Murray and Beyond|دوایین٢=Eaton, Joseph|دوایین٣=Eaton, Charles|بڵاوکەرەوە=Marquand Books|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٠-٨٠٦١-٩٩٥٠-٤|شوێن=Seattle|بەستەری نووسەر=Doris Eaton Travis}} * [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924015151412;view=1up;seq=196 "The New Amsterdam Theatre"]. ''Architects' and Builders' Magazine''. Vol. 5 (Old Series 36) No. 5: 186–192. February 1904. == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.disneytheatricalsales.com/new_amsterdam_theatre/}} * New Amsterdam Theatre در بانک اطلاعات اینترنتی برادوی * [http://disney.go.com/theatre/podcasts/ Disney On Broadway Podcast: Olive Thomas: Disney's Resident Ghost] * [http://www.newyorkcitytheatre.com/theaters/newamsterdamtheater/theater.html Broadway Theatre Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423042914/http://www.newyorkcitytheatre.com/theaters/newamsterdamtheater/theater.html |date=٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩ }} with full show details for the New Amsterdam Theatre * [https://web.archive.org/web/20110718121406/http://www.new42.org/new42/new42_chronology.html Chronology at the New 42nd Street site] * [http://www.newamsterdamtheatre.net/ A collection of New Amsterdam memorabilia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221207052844/http://www.newamsterdamtheatre.net/ |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ }} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دیزنی|نژیاروانی|شانۆ}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|New Amsterdam Theatre}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} lgr85ks8c79cq1d29ffaxqohpdmuii3 1660705 1660632 2026-09-04T20:01:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660705 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:New Amsterdam Theatre.jpg|وێنۆک|130px]] '''شانۆی نیو ئەمستردام''' ({{بە ئینگلیزی|New Amsterdam Theatre}}) شانۆیەکە لە [[نیویۆرک|شاری نیوویۆرک]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]. ئەم ھۆڵە کە لە ساڵی ١٩٠٣ دامەزراوە، دەکەوێتە ناوچەی شانۆی برادۆی و توانای وەرگرتنی ١٧٠٢ کەسی ھەیە. == پێشانگا == <gallery> New Amsterdam Theatre boxes.jpg|١٩٠٤ New Amsterdam Theatre entrance.jpg|١٩٠٤ New Amsterdam Theater - 42nd St. - New York City 1905 crop.jpg|١٩٠٥ New Amsterdam (4641250588).jpg| </gallery> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Henderson|یەکەم=Mary C.|سەردێڕ=The New Amsterdam: The Biography of a Broadway Theatre|بڵاوکەرەوە=Hyperion|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٠-٧٨٦٨-٦٢٧٠-X|شوێن=New York}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morrison|یەکەم=William|سەردێڕ=Broadway Theatres: History and Architecture|ناونیشان=https://archive.org/details/broadwaytheatres0000morr|بڵاوکەرەوە=Dover Publications|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٤٨٦-٤٠٢٤٤-٤|شوێن=Mineola, N.Y.}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pearson|یەکەم=Marjorie|ناونیشان=http://www.neighborhoodpreservationcenter.org/db/bb_files/79---NEW-AMSTERDAM-THEATER.pdf|سەردێڕ=New Amsterdam Theatre Designation Report|بڵاوکەرەوە=New York City Landmarks Preservation Commission|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=1979|ڕێکەوتی سەردان=۱۰ فورییە ۲۰۱۹|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303174912/http://www.neighborhoodpreservationcenter.org/db/bb_files/79---NEW-AMSTERDAM-THEATER.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Travis|یەکەم=Doris Eaton|ناونیشان=https://archive.org/details/dayswedancedstor00trav|سەردێڕ=The Days We Danced: The Story of My Theatrical Family from Florenz Ziegfeld to Arthur Murray and Beyond|دوایین٢=Eaton, Joseph|دوایین٣=Eaton, Charles|بڵاوکەرەوە=Marquand Books|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٠-٨٠٦١-٩٩٥٠-٤|شوێن=Seattle|بەستەری نووسەر=Doris Eaton Travis}} * [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924015151412;view=1up;seq=196 "The New Amsterdam Theatre"]. ''Architects' and Builders' Magazine''. Vol. 5 (Old Series 36) No. 5: 186–192. February 1904. == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.disneytheatricalsales.com/new_amsterdam_theatre/}} * New Amsterdam Theatre در بانک اطلاعات اینترنتی برادوی * [http://disney.go.com/theatre/podcasts/ Disney On Broadway Podcast: Olive Thomas: Disney's Resident Ghost] * [http://www.newyorkcitytheatre.com/theaters/newamsterdamtheater/theater.html Broadway Theatre Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423042914/http://www.newyorkcitytheatre.com/theaters/newamsterdamtheater/theater.html |date=٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩ }} with full show details for the New Amsterdam Theatre * [https://web.archive.org/web/20110718121406/http://www.new42.org/new42/new42_chronology.html Chronology at the New 42nd Street site] * [http://www.newamsterdamtheatre.net/ A collection of New Amsterdam memorabilia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221207052844/http://www.newamsterdamtheatre.net/ |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ }} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دیزنی|نژیاروانی|شانۆ}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|New Amsterdam Theatre}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} m1cnjj5c723bl4w8fil4fg1zkgbd66g 0 222029 1660968 1621167 2026-09-05T00:58:18Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660968 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Logo of the Victory Party (Turkey).png|وێنۆک|100px]] '''پارتی سەرکەوتن''' ({{بە تورکی|Zafer Partisi}}) پارتیێکی سیاسیی ڕاستڕەوییە بۆ ڕاستڕەوی دوور، [[ناسیۆنالیزم|نەتەوەیی،]] دژە کۆچبەران و کیمالیستی کە لە ٢٦ی ئابی ٢٠٢١ دامەزراوە لەژێر سەرکردایەتی [[ئوومیت ئۆزداغ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Turkey Signals Possible Rapprochement With Syria|ناونیشان=https://www.voanews.com/a/turkey-signals-possible-rapprochement-with-syria-/6763615.html|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=VOA|زمان=en|وتەگێڕانەوە=On the other hand, the '''far-right''' Victory Party calls for forced deportations of Syrian refugees, blaming them for the rising food prices.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Osterlund|یەکەم=Paul Benjamin|سەردێڕ=Killing of refugee highlights struggle facing Syrians in Turkey|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/features/2022/10/5/killing-of-refugee-highlights-struggle-facing-syrians-in-turkey|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aljazeera.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=OZERKAN|یەکەم=Fulya|سەردێڕ=Syrian Refugees In Turkey Left In Limbo|ناونیشان=https://www.barrons.com/news/syrian-refugees-in-turkey-left-in-limbo-01653371106|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.barrons.com|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ekovitrin|سەردێڕ=Ümit Özdağ'ın yeni partisi Zafer Partisi'nin GİK ve MDK üyeleri kimler?|ناونیشان=https://www.ekovitrin.com/politika/umit-ozdag-in-yeni-partisi-zafer-partisi-nin-gik-ve-mdk-h309649.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=ekovitrin.com/|زمان=tr|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921013910/https://www.ekovitrin.com/politika/umit-ozdag-in-yeni-partisi-zafer-partisi-nin-gik-ve-mdk-h309649.html|url-status=dead}}</ref> لە ئەنجومەنی نیشتیمانی گەورەدا نوێنەرایەتی دەکرێت لەلایەن یەک پەرلەمانتارەوە، ئۆزداغ خۆی.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ZP is now in The Parliament!|ناونیشان=https://www.habererk.com/gundem/zafer-partisi-tbmmde-h150819.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ئیش=Habererk|زمان=tr|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210920212921/https://www.habererk.com/gundem/zafer-partisi-tbmmde-h150819.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Umit Ozdag, submitted the document of the founding of the Victory Party|ناونیشان=https://www.sozcu.com.tr/2021/gundem/umit-ozdag-zafer-partisinin-kurulus-belgesini-teslim-aldi-6615195/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢١|ئیش=Sözcü|زمان=tr}}</ref>پارتی سەرکەوتن بەردەوامە لە ''بزووتنەوەی ئاییڵدیز'' کە لەلایەن ئوومیت ئۆزداغەوە دەستی پێکرد، کە بوو بە بزووتنەوەێکی گەنجان دوای دامەزراندنی پارتیەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Ayyıldız Hareketi lideri Ümit Özdağ, yeni partinin kurucu üyelerini tanıttı|ناونیشان=https://www.haber3.com/guncel/politika/ayyildiz-hareketi-lideri-umit-ozdag-yeni-partinin-kurucu-uyelerini-tanitti-haberi-6025275|بڵاوکەرەوە=haber3.com}}</ref> داواکاری دامەزراندنی پارتەکە لە ٢٦ی ئابی ٢٠٢١ پێشکەش بە وەزارەتی ناوخۆ کرا و پاشان پارتەکە بە فەرمی دامەزرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|سیاسەت}} [[پۆل:حیزبەکانی تورکیا]] [[پۆل:سیاسەتی تورکیا]] [[پۆل:توورانیزم]] 5an948a1ux1h7oahgcsjpxqhwmrnv4l 0 225846 1660524 1510587 2026-09-04T15:35:11Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660524 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Far Cry 2 cover art.jpg|وێنۆک]] '''''فارکڕای ٢''''' ({{بە ئینگلیزی|Far Cry 2}}) [[کایەی ڤیدیۆیی|یارییەکی ڤیدیۆیی]] [[تەقەکەری کەسی یەکەم|تەقەکەری کەسی یەکەمە کە]] لەلایەن کۆمپانیای یوبی سۆفت مۆنتریال پەرەی پێدراوە و لەلایەن [[یوبی سۆفت|یوبی سۆفتەوە]] بۆ [[مایکرۆسۆفت ویندۆز]] و [[پلەیستەیشن ٣]] و [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]] بڵاوکراوەتەوە. ئەم یارییە لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ لە [[ئەمریکای باکوور]] و لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ لە ئەورووپا و [[ئوسترالیا]] بڵاوکرایەوە. ئەم یارییە بەشی دووەمی زنجیرە یارییەکانی ''[[فار کرای (زنجیرە کایە)|فارکڕای]]'' ە، [[فار کرای (زنجیرە کایە)|کە یەکەم وەشانی]] لەلایەن Crytek دروست کراوە، بەڵام ھییچ ڕۆڵێکی نەبووە لە دروستکردنی ئەم ژمارەیەدا. چیرۆکی ئەم یارییە لە [[ئەفریقا]] ڕوودەدات. لەم یارییەدا تووشی مێشوولەی مەلاریا دەبیت و دوای ئەوە دەبێت لە ئەفریقا بۆ دوو گرووپی جوداخواز کار بکەیت و دواتر کەسێک ڕێنماییت دەکات و دەڵێت بۆ ئازادی ئەفریقا دەبێت ئەڵماسەکانی ئەو دوو گرووپە و ھەموو ئەو گرووپە وەربگریتەوە لەناوببە و لەکۆتایی یارییەکەدا دوو بژاردەت لەبەردەمدایە: چالاککردنی داینامیت و بلۆککردنی ڕێگاکە، یان گەیاندنی ئەڵماس بۆ سنوور و ئازادکردنی ڕێگاکە بۆ ئەوەی خەڵک کۆچ بکەن بۆ وڵاتێکی تر، ھەروەھا لەم یارییەدا ١٢ کارەکتەری دڵخوازت ھەیە بۆیاری. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|دەیەی ٢٠٠٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|شەڕ|ئەفریقا|کەنەدا}} {{پۆلی کۆمنز|Far Cry 2}} [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:کایەکانی یوبی سۆفت]] [[پۆل:ئەو کایە ڤیدیۆیییانەی لە کەنەدا پەرەیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەکارھێنانی ھاڤۆک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە ناوەڕۆکی یاریکردن کە بەکارھێنەر دروستی کردووە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە جیھان کراوەکان]] apggr0xmmmyzbq1tifp1eqmxbjry2ck 1660719 1660524 2026-09-04T20:06:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660719 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Far Cry 2 cover art.jpg|وێنۆک]] '''''فارکڕای ٢''''' ({{بە ئینگلیزی|Far Cry 2}}) [[کایەی ڤیدیۆیی|یارییەکی ڤیدیۆیی]] [[تەقەکەری کەسی یەکەم|تەقەکەری کەسی یەکەمە کە]] لەلایەن کۆمپانیای یوبی سۆفت مۆنتریال پەرەی پێدراوە و لەلایەن [[یوبی سۆفت|یوبی سۆفتەوە]] بۆ [[مایکرۆسۆفت ویندۆز]] و [[پلەیستەیشن ٣]] و [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]] بڵاوکراوەتەوە. ئەم یارییە لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ لە [[ئەمریکای باکوور]] و لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ لە ئەورووپا و [[ئوسترالیا]] بڵاوکرایەوە. ئەم یارییە بەشی دووەمی زنجیرە یارییەکانی ''[[فار کرای (زنجیرە کایە)|فارکڕای]]'' ە، [[فار کرای (زنجیرە کایە)|کە یەکەم وەشانی]] لەلایەن Crytek دروست کراوە، بەڵام ھییچ ڕۆڵێکی نەبووە لە دروستکردنی ئەم ژمارەیەدا. چیرۆکی ئەم یارییە لە [[ئەفریقا]] ڕوودەدات. لەم یارییەدا تووشی مێشوولەی مەلاریا دەبیت و دوای ئەوە دەبێت لە ئەفریقا بۆ دوو گرووپی جوداخواز کار بکەیت و دواتر کەسێک ڕێنماییت دەکات و دەڵێت بۆ ئازادی ئەفریقا دەبێت ئەڵماسەکانی ئەو دوو گرووپە و ھەموو ئەو گرووپە وەربگریتەوە لەناوببە و لەکۆتایی یارییەکەدا دوو بژاردەت لەبەردەمدایە: چالاککردنی داینامیت و بلۆککردنی ڕێگاکە، یان گەیاندنی ئەڵماس بۆ سنوور و ئازادکردنی ڕێگاکە بۆ ئەوەی خەڵک کۆچ بکەن بۆ وڵاتێکی تر، ھەروەھا لەم یارییەدا ١٢ کارەکتەری دڵخوازت ھەیە بۆیاری. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|دەیەی ٢٠٠٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|شەڕ|ئەفریقا|کەنەدا}} {{پۆلی کۆمنز|Far Cry 2}} [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:کایەکانی یوبی سۆفت]] [[پۆل:ئەو کایە ڤیدیۆیییانەی لە کەنەدا پەرەیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەکارھێنانی ھاڤۆک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە ناوەڕۆکی یاریکردن کە بەکارھێنەر دروستی کردووە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە جیھان کراوەکان]] eyh8yw7qgpftmynh4y0ctpjl6hu2ts5 0 226060 1660642 1659594 2026-09-04T17:48:48Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:Best Adapted Screenplay Academy Award winners|Best Adapted Screenplay Academy Award winners]] بۆ [[:Commons:Category:Winners of Academy Award for Best Adapted Screenplay|Winners of Academy Award for Best Adapted Screenplay]] 1660642 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Oscar-free-version.svg|100px|وێنۆک]] '''خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین سیناریۆی وەرگێڕدراو''' ({{بە ئینگلیزی|Academy Award for Best Adapted Screenplay}})یەکێکە لەو خەڵاتە شایستەیانەی کە لەلایەن ئەکادیمیای ھونەر و زانستی فیلمی جووڵاوی ئەمریکاوە دەبەخشرێتە ئەو نووسەر یان سیناریۆنووسانەی کە سیناریۆیەک لەسەر بنەمای مادەی خۆیان یان کەسانی دیکە دەنووسن، بەڵام ھەمیشە لە میدیایەکی دیکەوە، وەک کتێب. شانۆنامە و ھتد. ئەم خەڵاتە کە ھاوتەریب لەگەڵ یەکێک بۆ باشترین سیناریۆی ڕەسەن دەدرێت، لە یەکەم مەراسیمی خەڵاتکردنەوە، کە فیلمەکانی ساڵی ١٩٢٧ و ١٩٢٨ خەڵات کران، بەخشراوە. ھەموو بەدواداچوونەکان بەپێی ئەم ستانداردە بە وەرگێڕان دادەنرێت (بەو پێیەی بەدواداچوونێک دەبێت لەسەر بنەمای چیرۆکێکی ڕەسەن بێت).<ref>https://www.filmsite.org/bestscreenplays.html</ref><ref>https://filmschoolrejects.com/oscar-week-best-adapted-screenplay/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230113200959/https://filmschoolrejects.com/oscar-week-best-adapted-screenplay/ |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Winners of Academy Award for Best Adapted Screenplay}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار]] [[پۆل:خەڵاتەکان، دامەزرانی ١٩٢٩]] 3s26v5jycauljntfwit5vxreh84rrvr 0 226075 1660688 1651938 2026-09-04T19:38:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1660688 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:28 days later (1).jpg|وێنۆک]] '''دوای ٢٨ ڕۆژ''' ({{بە ئینگلیزی|28 Days Later}}) فیلمێکی ترسناکی [[خەیاڵی زانستی]]، لە ساڵی ٢٠٠٢ لە [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنانی]] دانی بۆیل، و سیلیان مێرفی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت. چیرۆکی فیلمەکە لەو کاتەوە دەست پێدەکات کە ڤایرۆسێک بەناوی ڤایرۆسی Rage لە شارەکەدا بڵاودەبێتەوە، کە مرۆڤەکان دەکاتە [[زۆمبی]]، لەم نێوەندەدا جیم (کێلین مێرفی) و سێلینا (نائۆمی ھاریس) کە لە شارەکەدان، دەبێت ھەوڵی ڕزگارکردنی خۆیان بدەن. تیمی بەرھەمھێنان مۆڵەتی وێنەگرتنی دیمەنەکانی ڕێگاوبانەکانیان وەرگرتووە بەیانی یەکشەممە لە نێوان کاتژمێر ٧.٠٠ بۆ ٩.٠٠ بوو، لە ئەنجامدا پۆلیس وردە وردە خێرایی ئۆتۆمبێلەکانی بە ھەردوو ئاراستەی ڕێگای خێرا کەمکردەوە، فیلمسازەکانیش توانیان بە بەکارھێنانی ١٠ کامێرا یەک خولەک گرتە ڤیدیۆییە بەکارھێنراوەکان تۆمار بکەن، ھەروەھا زنجیرەی وێنەگرتنی تونێلەکە دوو ڕۆژی خایاند، ئەم کارانە تەنھا بۆ دەرھێنانی ئەم فیلمە کرا. ئەو نەخۆشخانەیەی لەم فیلمەدا بەکارھاتووە [[نەخۆشخانە]]یەکی ڕاستەقینەیە. کارگێڕانی نەخۆشخانەکە بۆ کۆتایی ھەفتە بیناکە بە کرێ دەدەن بە سینەماکاران و داھاتی فیلمەکەش ڕاستەوخۆ خەرجییەکانی نەخۆشخانەکە دەدات، واتە پارەی وێنەگرتن ڕاستەوخۆ دەچێتە سندوقی نەخۆشخانەکە. ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}} <references /> {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|فیلم|تەلەڤیزیۆن|ترسناک|دەیەی ٢٠٠٠|فەڕەنسا|لەندەن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|28 Days Later}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمی ڕێگاوبانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:فیبمە ترسناکە بەریتانییەکان]] [[پۆل:فیلمی رێگاوبانی بەریتانیا]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:فیلمە ئەهریمەنەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆکس سێرچلایت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی بەریتانیا]] [[پۆل:فیلمەکان بە مۆسیقای جۆن مێرفی]] k1z6xsairwh3rr95egp8muuca07wk21 0 226462 1660506 1510527 2026-09-04T15:28:50Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660506 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Ghajini Hindi.jpg|وێنۆک]] '''''غەجینی''''' فیلمێکی [[ئەکشن]] و [[فیلمی ھەستبزوێن|ترسناکی]] [[ھیندستان|ھیندییە]] و لە ساڵی ٢٠٠٨ دروست کراوە و پڕفرۆشترین فیلمی ئەوساڵە بووە. ئەکتەرانی وەک [[عامر خان]]، ئاسین، جایا خان، تینۆ ئاناند، پرادیپ ڕاوت، سونیل گرۆڤەر ڕۆڵیان لەم فیلمەدا بینیووە. [[عامر خان]] بۆ ماوەی ساڵێک بە بەردەوامی کاری لەسەر جەستەی خۆی کردووە بۆ ئەوەی لەم فیلمەدا ڕۆڵی تێدا ببینێت و جەستەیەکی ماسولکەیی دروست کردووە. ئەم فیلمە لە فیلمی یادگاری [[کریستۆفەر نۆلان|کریستوفر نۆلان]] وەرگیراوە. == خەڵاتی فیلمفەیر == * براوەی باشترین تازەھاتوو * براوەی باشترین ئەکشن * کاندیدی باشترین ئەکتەر * کاندیدی باشترین ئەکتەری کچ * کاندیدی باشترین دەرھێنەر * باشترین کاندیدی مۆسیقا * کاندیدی باشترین شیعر * کاندید بۆ باشترین سینەماتۆگرافی * کاندید بۆ باشترین تۆمارکردن == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|ترسناک|دەیەی ٢٠٠٠|فیلم|بۆڵیوود}} [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ھیندی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی]] [[پۆل:فیلمە ھیندییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:فیلمە ھیندییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مومبای وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە دراما ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمە دووبارە دەرھاتووە ھیندیەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی لەبیرچوونەوە]] [[پۆل:ئەو فیلمە دووبارە دروستکراوە ھیندییانەی کە ئەمریکیین]] [[پۆل:فیلمەکانی ڕێلیەنس ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمە وەرگێڕدراوەکان بۆ میدیاکانی تر]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری بەنگالۆر وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری چێنا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تاوانی ڕێکخراو لە ھیندستان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری حەیدەراباد وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە نامیبیا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە خەم]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە گۆوا وێنەیگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمە ئینگلیزیانەی دووبارە بە ھیندی درووستکراونەتەوە]] 6ton87lnl1dj2gqf1ghkjipw8zutph4 0 226465 1660912 1502125 2026-09-04T22:34:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، قەتەر-کۆلکە) 1660912 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Aerial view of ISF area of Duhail.png|وێنۆک]] '''دوحێل''' ناوچەیەکی نیشتەجێبوونە لە [[قەتەر]] و دەکەوێتە شارەوانی دەوحە، ڕووبەری دوحێل ٦٫٨ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە و ژمارەی دانیشتووانی ٧٠٥٩ کەسە.<ref name="2015census">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2015 population census|ناونیشان=https://www.mdps.gov.qa/ar/knowledge/Publications/Other/Census%202015.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170214014012/http://www.mdps.gov.qa/ar/knowledge/Publications/Other/Census%202015.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Ministry of Development Planning and Statistics}}</ref>ناوی قەزاکە لە «دەحال» وەرگیراوە، کە زاراوەیەکی عەرەبییە بۆ ئەشکەوت، و ناوی لێنراوە وەک ڕێزلێنانێک بۆ ئەشکەوتێکی گەورە کە لە ناوچەکەدا ھەیە. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|قەتەر}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{قەتەر-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:کۆمەڵگاکانی دەوحە]] p6mtcmhzsfm6m5o5qpd2z550w8ywecc 0 227185 1660906 1651956 2026-09-04T22:33:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1660906 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:The Last of Us logo.svg|250px|وێنۆک|چەپ]] '''دوایینی ئێمە''' ({{بە ئینگلیزی |The Last of Us}}) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]] کە لەسەر بنەمای یاری ڤیدیۆیی بە ھەمان ناو دروست کراوە، کە [[پێدرۆ پاسکال]] و بێلا ڕامسی و گابرێل لونا ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. یەکەم ئەڵقە لە HBO Max لە ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ نمایشکرا.<ref>https://web.archive.org/web/20221125141331/https://www.eurogamer.net/looks-like-hbos-the-last-of-us-adaptation-debuts-in-january</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠|کۆمەڵگا|مێژوو|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ترسناک|جوگرافیا|کەشوھەوا|تەلەڤیزیۆن|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی }} {{پۆلی کۆمنز|The Last of Us (TV series)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی ئێچ بی ئۆ]] [[پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی پۆست-ئەپۆکالیپتیک]] [[پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان]] [[پۆل:زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پیکچەر تیڤی]] [[پۆل:دوایینی ئێمە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠٢٣]] [[پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی پاش کۆتاییی جیھانی]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنیانەی کە خەڵاتی ھوگۆیان بردۆتەوە]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە خەڵاتی پیبۆدییان وەرگرتووە]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە]] [[پۆل:بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان لە شاری ڤانکۆڤەر وێنەگیراون]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە دراما ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە دوای-کارەساتە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە براوەکانی خەڵاتی ساتورن]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان سەبارەت بە تۆڵەکردنەوە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان سەبارەت بە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی]] [[پۆل:زۆمبییەکان لە تەلەڤیزیۆندا]] hcvpxtqsm3aprkt1abdpzitqganncji 0 227807 1661053 1546956 2026-09-05T11:51:44Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٢ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1661053 wikitext text/x-wiki {{شێواز|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٢٣}} {{زانیاریدانی یانەی تۆپی پێ|ناوی یانە=یانەی وەرزشیی شیلادزێ|وێنە= |ناونیشانی وێنە=لۆگۆی فەرمیی یانەی شیلادزێ|ناوی تەواو=یانا شێلادزێ یا وەرزشیی|دامەزراندن=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|یاریگا=یاریگای گولان (کاتی)|ماڵپەڕی فەرمی=https://www.facebook.com/profile.php?id=100080124362304&mibextid=LQQJ4d|یەکەم بردنەوە=بەرامبەر زانکۆی پۆلیتەکنیک دھۆک لە خۆلی پلە دووی [[ھەرێمی کوردستان]] بە ئەنجامی بردنەوە ٣ بە ١ بوو یانەی شیلادزێ|خول=خولی پلە دووی [[کوردستان]]|pattern_la1=_thinwhiteborder|pattern_b1=_chevron_white|pattern_ra1=_thinwhiteborder|leftarm1=E10000|rightarm1=E10000|shorts1=E10000|سەرۆک=شەریف ئیبراھیم|نازناو=ئەلھووەکانی کۆرەژار|گەورەترین بردنەوە=٦ بە سفر بەرامبەر یانەی بجیل لە خۆلی پلە دووەکانی کوردستان|گۆڵکەر=عەلی عەبدۆڵڵا بە ١٠ گۆڵ گۆڵکاری یانەکەیە|وێبگەی فەرمی=https://www.facebook.com/profile.php?id=100080124362304&mibextid=LQQJ4d|وەرز=٢٠٢١-٢٠٢٢ و ٢٠٢٢-٢٠٢٣ لە خۆلی پلە دووەکانی کوردستان یاری دەکات|ناوی کورتکراوە=Sheladze FC}} '''یانەی وەرزشیی شێلادزێ''' (بەزارەوەی کوردی بادینی یانا شیلادزێ یا وەرزشی) یانەیەکی وەرزشیی کوردستانە، دەکەوێتە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[باشووری کوردستان]]. یانەکە لە ساڵی ٢٠٢١ بە بڕیاری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان - یەکێتی تۆپی پێی کوردستان دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sorani|یەکەم=Basnews|سەردێڕ=حکوومەت یانەیەکی وەرزشی بۆ شیلادزێ دروست دەکات|ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/715232|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.basnews.com}}</ref> یانەکە بەشدارە لە خولی پلە دووەکانی کوردستان. یانەکە پێکھاتووە لە کۆمەڵێک وەرزشی جۆراوجۆر لەوانەش تۆپی پێ. و ئامانجی بەڕەوپێشبردنی وەرزش و توانا وەرزشییەکانی ناوچەکەیە، و بارەگا و مەڵبەندی سەرەکی یانەکە دەکەوێتە سەنتەری ناحیەیی [[شێلادزێ|شیلادزێ]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=AGENCY|یەکەم=XANI|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=یانا شێلادزێ دێ هه‌ڤبه‌سته‌كێ ل گه‌ل راهێنه‌ره‌كێ ئیرانى ئه‌نجام|ناونیشان=https://www.xaniagency.com/2022/07/06/48459/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=XANI AGENCY|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230222215030/https://www.xaniagency.com/2022/07/06/48459/|url-status=dead}}</ref> == جلوبەرگ و درووشم == جلوبەرگەکانی سەرەکی پێکھاتووە لە سوور و سپی؛ و دڕووشمەکەشی کە ئاڵایەکەیە ئەویش بە ڕەنگی سوور و سپییە. سوور: بە مانای قوربانیدان و خوێنی شەھیدان دێت. سپی: بە مانای ئاشتی و تەبایی دێت. نازناوی یانە (ئەلھوویێن کۆرەژاری) == وەرزش == یانەی وەرزشیی [[شێلادزێ|شیلادزێ]] زیاتر بریتییە لەم جۆرانەی وەرزش کە تیاییدا بەردەستە، ([[تۆپی پێ]] - [[لەشجوانی|لەش جوانی]] - تۆپی سەر مێز - پایسکل سواری). دووزینەوەی توانای یاریزانە ئاست بەرزەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/sports/280920221-amp|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=bedel|یەکەم=naci|سەردێڕ=نیوار داود:یانا شێلادزێ ده‌مێ پێدڤی بۆ راهێنانان نه‌بوویه {{!}} Rojnameya Evro|ناونیشان=https://rojnameyaevro.com/ku/نیوار-داودیانا-شێلادزێ‌-ده‌مێ‌-پێدڤ/196839/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|زمان=ar}}</ref> == خولەکان == بەشدار لە خولی پلە دووی کوردستان وەرزی (٢٠٢١–٢٠٢٢) بەشدار لە جامی کوردستان (٢٠٢٣)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=عبدالقهار|یەکەم=ئاکۆ|ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=یارییەکانی جامی هەرێمی کوردستان ئەنجامدرا|ناونیشان=https://yariga.net/90833/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Yariga یاریگانێت}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جامی كوردستان ده‌ستپێده‌كات|ناونیشان=https://knwe.org/KU/Details/6552|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=knwe.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230222214726/https://knwe.org/KU/Details/6552|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=میدیا|یەکەم=سپۆرت|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=جامى كوردستان ده‌ستپێده‌كات|ناونیشان=https://sportmedia.krd/?p=10262|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=سپۆرت میدیا|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230222214820/https://sportmedia.krd/?p=10262|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەشدار لە خولی پلە دووەکانی کوردستان وەرزی (٢٠٢٣–٢٠٢٢) == ئارمانج == پەڕەپێدانی وەرزش و تواناکانی گەنج و لاوی ناوچەکە و پشکداریکردن لە خول و پاڵەوانێتییەکانی کوردستان و گرنگیدان بە یاریزانانی یانەکە و مەشق و ڕاھێنانەکانیان، بەرجستەکردنی گیانی وەرزشی، و بەدەستھێنانی نازناوەکان لە داھاتوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=bedel|یەکەم=naci|سەردێڕ=نیوار داود:یانا شێلادزێ‌ ده‌مێ‌ پێدڤی بۆ راهێنانان نه‌بوویه‌ {{!}} Rojnameya Evro|ناونیشان=https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%86%db%8c%d9%88%d8%a7%d8%b1-%d8%af%d8%a7%d9%88%d8%af%db%8c%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d8%b4%db%8e%d9%84%d8%a7%d8%af%d8%b2%db%8e%e2%80%8c-%d8%af%d9%87%e2%80%8c%d9%85%db%8e%e2%80%8c-%d9%be%db%8e%d8%af%da%a4/196839/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٣|زمان=ar}}</ref> ساڵی ڕابردوو بڕیاردرا یانەی شیلادزێ دامەزرێت. یانەکە دامەزراوە، بەڵام یاریگایەکی تایبەت بەخۆی نییە. ئەگەر بیانەوێت ڕاھێنان یان یارییەکی فەرمی و نافەرمی بکەن، دەبێت لە یاریگای ئەھلی و نا حکۆمی بکەن و بە پارە ئەنجامی دەدەن. سەرباری ئەوەش لە یەکەم یاریی خولی پلە دووەکانی کوردستان بە بردنەوە دەستی پێکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=AGENCY|یەکەم=XANI|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=یانا شێلادزێ دێ هه‌ڤبه‌سته‌كێ ل گه‌ل راهێنه‌ره‌كێ ئیرانى ئه‌نجام|ناونیشان=https://www.xaniagency.com/2022/07/06/48459/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=XANI AGENCY|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230222215033/https://www.xaniagency.com/2022/07/06/48459/|url-status=dead}}</ref>شیلادزێ نزیکەی ٥٠ ھەزار کەس تیاییدا دەژین و بەگڕوتینەوە بەشداری چالاکییە وەرزشییەکانی ھەرێمی کوردستان دەکەن و خاوەن ھاندەرێکی زۆر و سەرسەختە. == دەستەی کاڕگێری یانە == # شەریف ئیبراھیم - سەرۆک # سەردار خان أمیر - جێگری سەرۆک # کاروان باقی - سکرتێر # بێوار ئیبراھیم - بەرپرسی دارایی # محەممەد یاسین - ئەندام و سەرپەرشتی یاریی تۆپی پێ # ئەنەس سلێمان - ئەندام و وتەبێژی یانە # دڵشاد عسمەت - ئەندام # سوھەیب سەبری - ئەندام # مهاباد کاظم - ئەندام # ئامەد عیماد - فۆتۆگرافەری یانە == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{فەیسبووک|people/یانا-شێلادزێ-یا-وەرزشی/100080124362304}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|تۆپی پێ|وەرزش|پارێزگای دھۆک}}{{DEFAULTSORT:شیلادزێ}} [[پۆل:یانەکانی تۆپی پێی کوردستان]] e6hh7xlz1ueeiylic2ex31e4jedwz9o 1 227810 1661054 1545579 2026-09-05T11:51:45Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1661054 wikitext text/x-wiki == سەرچاوە == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sheladze FC|Sheladze FC]]، وتار بەبێ سەرچاوە لە ویکیپیدیا پەسەند نییە، تکایە گەر سەرچاوە هەیە دایبنێ. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢٣:٣١، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]], @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بەبیروڕای ئێوە ئەم وتارە بایەخدارە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠١:٤٠، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] مادەم یانەکە لە خوول و جامی کوردستان یاری دەکات ئەوا یانەیەکی فەرمییە و با بمێنێتەوە. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٩، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) ::: {{وب|Sakura emad}} بە ڕای منیش با بمێنێتەوە، بەس سەرچاوەی باشتری پێویستە نەک فەیسبووک بکرێتە سەرچاوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:٢٨، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) == زیادکردنی سەرچاوە == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] کۆمەڵێک سەرچاوەی نوێم زیادکردوە لەبەر ئەوەی ئەو تاگەی بەڕێزتان لەسەر ئەوم پەڕەیە داتاناوە بو زیادکرن و ڕێکخستنی سەرچاوەکان. دەستان خوشبێت هاورێیانی ویکیپیدیا💐 بەردەوامبن [[بەکارھێنەر:Sheladze FC|Sheladze FC]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sheladze FC|لێدوان]]) ‏٢١:٥٥، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو {{وب|Sheladze FC}} ئەو تاگەم لابرد، بەڵام پێویستی بە پێداچوونەوە ھەیە. لە ھەندێ شوێنیش پێویستی بە سەرچاوە ھەیە. تکایە فەیسبووکیش وەک سەرچاوە بەکارمەھێنە. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٤:٤٥، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) ::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] تەواو ئێستا چاکی دەکەم بەڵام فەیسبوکم وەک سەرچاوەی ماڵپەری فەرمیی یانە بەکارمهێناوە بەڵام لایدەدەم و نووسینەکەی ژی ستاندارددەکەم بەپێی پێوەرەکانی ویکیپیدیای کوردی ::سپاس💐 [[تایبەت:بەشدارییەکان/185.84.71.121|185.84.71.121]] ‏١٤:٤٨، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) ::: گەر ئەو بەستەرەی فەیسبووک پەڕەی فەرمیی یانەکەیە، ئەوا دەتوانیت وەک بەستەری دەرەکی ئاماژەی پێ بدەیت. بڕوانە [[داڕێژە:فەیسبووک]] و [[داڕێژە:پەڕەی فەیسبووک]]. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٤:٥٤، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) ::::تەواو چاکم کرد [[بەکارھێنەر:Sheladze FC|Sheladze FC]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sheladze FC|لێدوان]]) ‏١٥:٠٤، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) == تاگ == سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەرێ ئەو تاگەی لەسەر لاپەڕەکەیە کێشەکەی چیە و چوون بتوانم چارەسەری کەم تا ئێوەی بەڕێەوەبەری بەڕێز لایدەبەن سپاس💐 [[بەکارھێنەر:Sheladze FC|Sheladze FC]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sheladze FC|لێدوان]]) ‏١٦:٤٩، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sheladze FC|Sheladze FC]]: لەلای من زیاتر کێشەکە کەم سەرچاوەییە بۆ نموونە بەشی ئارمانج بەتەواوی بێسەرچاوەیە، و بۆ تاگەکەش بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] دایناوە لەوانەیە ئەو پێشنیارێکی تری ھەبێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :: {{وب|Sheladze FC}} پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە تا شێوازەکەی چاک بکرێت. بڕوانە [[وپ:شێ]]. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٢:٣١، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) == دەرکەوتن لە سێرچ == سڵاو بەڕێزان @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ئایە هۆکار چیە ئەم وتارە لە سێرچی گووگڵ دەەناکەوێت؟ [[بەکارھێنەر:Sheladze FC|Sheladze FC]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sheladze FC|لێدوان]]) ‏٠٧:١٧، ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sheladze FC|Sheladze FC]] وتارەکە ھێشتا لەلایەن تیمی [[ویکیپیدیا:پاسدەر|بەسەرداچوونەوە]] [[ویکیپیدیا:پاسدان|پاس نەدراوە]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:٣٧، ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[یانەی وەرزشیی شیلادزێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1483705 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230222214726/https://knwe.org/KU/Details/6552 بۆ https://knwe.org/KU/Details/6552 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٥:٢١، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[یانەی وەرزشیی شیلادزێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1545578 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230222214820/https://sportmedia.krd/?p=10262 بۆ https://sportmedia.krd/?p=10262 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٣:٢٧، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[یانەی وەرزشیی شیلادزێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1661053 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230222215030/https://www.xaniagency.com/2022/07/06/48459/ بۆ https://www.xaniagency.com/2022/07/06/48459/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230222215033/https://www.xaniagency.com/2022/07/06/48459/ بۆ https://www.xaniagency.com/2022/07/06/48459/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٥١، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) gawzg22517gi9tz3xw0ee0qv78o1pcg 0 228141 1660504 1460423 2026-09-04T15:25:33Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660504 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Alawite_Distribution_in_the_Levant.png|وێنۆک|250x250پیکسڵ|ناوچەکانی دابەشبوونی عەلەوییەکان لە شام]] [[پەڕگە:French_Mandate_for_Syria_and_the_Lebanon_map-ar.svg|وێنۆک|250x250پیکسڵ|دەوڵەتانی سووریا لە سەردەمی داگیرکاری فەڕەنسا]] '''عەلەوییەکان'''، یان بە سووکایەتیکردن '''نوسەیرییەکان''' گرووپێکی مەزھەبی ئایینین کە بە پلەی یەکەم لە شام دەژین، مەزھەبێکە کە لە ئیسلامی شیعەوە سەرچاوەی گرتووە. عەلەوییەکان ڕێز لە [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبی تالیب]] دەگرن کە بە یەکەم ئیمامی [[شیعەی دوازدە ئیمام|قوتابخانەی دوانزە]] دادەنرێت. پێدەچێت ئەم گرووپە لە ماوەی سەدەی نۆیەمدا لەلایەن محەمەدی کوڕی نوسەیرەوە دامەزرابێت. [[مووسا کوڕی نوسەیر|ئیبن نوسەیر]] خوێندکاری دەیەمین ئیمامی دوانزەھەمی عەلی ھادی و یازدەھەمین ئیمامی [[حەسەنی عەسکەری]] بووە. ھەر لەبەر ئەم ھۆکارەش بە عەلەوییەکان پێیان دەوترێت نوسەیری. بە گوتەی مێژوونووس [[مێھرداد ئیزادی]]، ڕاپرسییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە عەلەوییەکان ١٧.٢٪ی دانیشتوانی [[سووریا]] پێکدەھێنن، لە کاتێکدا لە ساڵی ٢٠١٠دا ١١.٨٪ بووە، <ref>http://gulf2000.columbia.edu/images/maps/Syria_Ethnic_Shift_2010-2018_lg.png</ref> و کەمینەیەکی بەرچاون لە پارێزگای [[پارێزگای خەتای|ھاتای تورکیا]] و باکووری [[لوبنان]]. و لە گوندی غەجەر لە [[بەرزایییەکانی جۆلان|بەرزاییەکانی جۆلان]] دەژین. عەلەوییەکان گرووپی ئایینی باڵادەستن لە کەناراوەکانی سوریا و شارۆچکەکانی نزیک کەناراوەکان پێکدەھێنن، کە [[سوننە]] و [[مەسیحی|مەسیحی]] و [[ئیسماعیلیە|ئیسماعیلییەکان]] تێیدا نیشتەجێن. زۆرجار لەگەڵ عەلەوییەکاندا ^{(العلویین)} تێکەڵ دەکرێن، کە مەزھەبێکی ئایینی جیاوازە لە تورکیا و [[بەکتاشی|ڕێبازی بەکتاشی]] پەیڕەو دەکەن. <ref>Zhigulskaya, Darya. </ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=9780700710881: Alevi Identity: Cultural, Religious and Social Perspectives: 8 (Transactions (Svenska Forskningsinstitutet I Istanbul), V. 8.) - Ozdalga, Elisabeth; Olsson, Tor...<!-- عنوان مولد بالبوت -->|ناونیشان=https://www.iberlibro.com/9780700710881/Alevi-Identity-Cultural-Religious-Social-0700710884/plp|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Alawites}} {{جەماوەرناسیی سووریا}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ڕۆژھەڵاتی ناوین|شیعە|سووریا}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی سووریا]] [[پۆل:عەرەبە موسڵمانەکان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی عەرەب]] [[پۆل:دینە ئیبراھیمییەکان]] f6vs4vjt3u7uum3les1ne4arvl5u3ba 0 228984 1660851 1658858 2026-09-04T20:47:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660851 wikitext text/x-wiki {{Infobox broadcasting network|name=BBC World Service|logo=|type=Radio broadcasting [[news]], [[speech]], [[discussions]], [[state media]]|established=|airdate=|country=United Kingdom|available=Worldwide|founded=|founder=|motto=|market_share=|license_area=|headquarters=[[Broadcasting House]], [[London]]|broadcast_area=Worldwide|area=|erp=|owner=[[BBC]]|parent=|key_people=[[Liliane Landor]]|foundation=|launch_date={{Start date and age|df=yes|1932|12|19}}|dissolved=|former_names=BBC Empire Service<br>BBC Overseas Service<br>External Services of the BBC|digital=|servicename1=|service1=|servicename2=|service2=|servicename3=|service3=|servicename4=|service4=|callsigns=|callsign_meaning=|former_callsigns=|affiliation=|affiliates=|groups=|former_affiliations=|website={{URL|bbc.com/worldserviceradio|BBC World Service}}|webcast=[https://www.bbc.com/sounds/play/live:bbc_world_service Web Stream]}} خزمەتگوزاریی جیهانیی بی بی سی (BBC World Service) پرۆگرامێکی جیهانییە بە خاوەندارێتی BBC. لەباری ئەو ناوچەیەوە کە بەرنامەکانی تێدا بڵاو دەبێتەوە، ژمارەی بەردەنگ و هەڵبژاردنی زمانەوە ئەم پرۆگرامە گەورەترین و بەربڵاوترین پەخشی جیهانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Work of the BBC World Service 2008–09|ناونیشان=https://publications.parliament.uk/pa/cm200910/cmselect/cmfaff/334/334.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەواڵ و زانیاری و وتووێژەکان لە ڕادیۆوە بە زیاتر لە 40 زمان بڵاو دەکرێنەوە و شێوازەکانی وەرگیرانیش لە شەپۆلەکانی ئەنالۆگ و دیجیتاڵەوە تا پادکەست و ئینتەرنێت و سەتێلایتەکان و شەپۆلەکانی FM و MW دەگرێتەوە. ساڵی 2015 ئەم بەشە جیهانییە بەشێوەی ناوینی 210 ملوێن بەردەنگی لە حەفتەدا هەبووە (بریتی لە تەلەفیزۆن، ڕادیۆ و ئینتەرنێت).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBC’s combined global audience revealed at 308 million|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/mediacentre/latestnews/2015/combined-global-audience|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|بی بی سی|سیاسەت|شانشینی یەکگرتوو|ڕادیۆ}} {{پۆلی کۆمنز|BBC World Service}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} 4dxrzbpnmzei2u0slrlg56u6dlfpddi 0 229069 1660667 1630822 2026-09-04T19:34:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئوکراینا-کۆلکە) 1660667 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Collage_of_Dnipro_city_images.jpg|220x440px|وێنۆک]] '''شاری دنیپرۆ''' ( بە [[زمانی ئوکراینی|ئۆکراینی]]: Дніпро، بە [[ڕووسی]]: Днепр ) سێیەم گەورەترین و جوانترین شاری [[ئوکراینا|ئۆکرانیایە]] و ژمارەی دانیشتووانی ٢.٥ میلیۆن کەسە، پایتەختی ئەو ناوچەکەیە کە ناوەکەی ھەڵگرتووە و گەورەترین ناوەندی ڕۆشنبیری و کارگێڕی باشووری ناوەڕاستە لە وڵاتەکەدا. ئابووری شارەکە بەندە بە پیشەسازی و لە ماوەی پەیوەستبوونی [[ئوکراینا|ئۆکرانیا]] بە [[یەکێتیی سۆڤیەت]]، یەکێک بووە لە گرنگترین شارە سۆڤیەتییەکان لە پیشەسازی [[فڕۆکەوانی]] و [[چەک]]دا. سیستەمی گواستنەوەی شارەکە پشت بە میترۆی دنیپرۆپێترۆڤسک دەبەستێت کە لە یەک ھێڵی میترۆ پێکھاتووە و شەش وێستگەی سەرەکی لەخۆدەگرێت و شارەکەش ڕووی لە ڕووباری دنیپەر کردووە. شارەکە لە ساڵی ١٥٢٦ دامەزراوە.<ref>https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%88?wprov=sfla1</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|ئۆکرانیا|یەکێتیی سۆڤیەت|جوگرافیا|دەیەی ٢٠١٠|ئوکراینا}} {{پۆلی کۆمنز|Dnipro}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٧٦]] i1ckj9ubxx5c359cdfbwa8u1qw7judj 0 230409 1660760 1659842 2026-09-04T20:19:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660760 wikitext text/x-wiki {{Short description|1871 Russian-language book}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox book | name = شەیتانەکان | title_orig = Бѣсы | translator = [[کۆنستانس گارنت]] (١٩١٦){{ھن}}[[دەیڤید ماگارشاک]] (١٩٥٤){{ھن}}ئەندرۆ ڕ ماکاندرو (١٩٦٢){{ھن}}ئەندرۆ ڕ ماکاندرو (١٩٩٢){{ھن}}[[ڕیچارد پیڤێر و لاریسا ڤۆلۆخۆنسکی]] (١٩٩٥){{ھن}}ڕۆبێرت ئەی ماگوایر (٢٠٠٨){{ھن}}ڕۆجەر کۆکرێل (٢٠١٨) | image = The first edition of Dostoevsky's novel Demons Petersburg 1873.JPG | caption = لاپەڕەی یەکەمی ''شەیتانەکان''، چاپی یەکەم، ١٨٧٣ (بە [[ڕووسی]]) | author = [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] | illustrator = | country = [[ڕووسیا]] | language = [[ڕووسی]] | series = | subject = | genre = [[ڕۆمانی فەلسەفی]]{{ھن}}[[خەیاڵی سیاسی|ڕۆمانی ڕامیاری]]{{ھن}}[[ڕۆمانی دژە نەبوونی]]{{ھن}}[[ڕۆمانی دەروونناسی]]{{ھن}}[[ڕۆمانی تەنزئامێز]] | publisher = | release_date = ١٨٧١–١٨٨٢ | english_release_date = ١٩١٦ | preceded_by = [[The Idiot (novel)|گەمژە]] | followed_by = }} '''شەیتانەکان''' یان '''ئەھریمەنەکان''' (بە [[ڕووسی]] پێش چاکسازی: '''Бѣсы''' ; بە [[ڕووسی]] دوای چاکسازی: '''Бесы،''' وەشانی [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]: ''Bésy)'' [[ڕۆمان]]ێکی [[نووسەر]]ی ڕووسی [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکییە]]، بۆ یەکەمجار لە ڕۆژنامەی پەیامبەری ڕووسی لەنێوان [[١٨٧١|ساڵانی ١٨٧١]] - [[١٨٧٢]] بڵاوکراوەتەوە. بە یەکێک لەو چوار شاکارە دادەنرێت کە [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] نووسیوویەتی، دوای گەڕانەوەی لە دەربەدەری [[سیبیریا]]، لەگەڵ [[تاوان و سزا]] ([[١٨٦٦]])، [[گەمژە]] ([[١٨٦٩]]) و [[برایانی کارامازۆڤ|برایان کارامازۆڤ]] ([[١٨٨٠]]). ڕۆمانی شەیتانەکان [[ڕۆمان|ڕۆمانێکی]] تەنزئامێزی کۆمەڵایەتی و [[ڕامیاری]]یە، کە ڕەھەندێکی دەروونی دراماتیکیی ھەیە، و ڕۆمانێکی تراژیدییە لەسەر ئاستێکی بەرفراوان. نووسەری ئەمریکی [[جۆیس کارۆل ئۆتس]] ناوی ھێناوە وەک «نائارامکەرترین و توندوتیژترین ڕۆمانی دۆستۆیەڤسکی و کارە «کارەساتبارەکەی» کە قایلبوونی پێوە دیارە». بە گوێرەی ڕۆناڵد ھینگلی، ئەم ڕۆمانەی دۆستۆیەڤسکی بە زۆرترین «ھێرشکردنە سەر نەبوونییە» و «یەکێکە لەو دەستکەوتانەی کە جێی دەستخۆشین، بەڵکو لەوانەیەشە مەزنترینیان بێت لە ھونەری خەیاڵی پەخشانیدا».<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hingley|یەکەم=Ronald|سەردێڕ=Dostoyevsky His Life and Work|ڕێکەوت=١٩٧٨|بڵاوکەرەوە=Paul Elek Limited|ژپنک=٠ ٢٣٦ ٤٠١٢١ ١|شوێن=London|پەڕەکان=١٥٨–٥٩}}</ref> ڕۆمانی شەیتانەکان ئاماژەیە بۆ دەرئەنجامە کارەساتبارەکانی نەبوونی ڕامیاری و ڕەوشتی ساڵانی [[سەدەی ١٩یەم|١٨٦٠]] لە [[ڕووسیا]]. شارێکی خەیاڵی چووەتە ناو ئاژاوەگێڕییەوە، بووەتە خاڵی سەرەکی شۆڕشێکی ھەوڵدراو، لەژێر ڕێنمایی پیلانگێڕی سەرەکی پیۆتر ڤێرخۆڤێنسکی. کارەکتەری ئەرستۆکراسی نامۆ نیکۆلای ستاڤرۆگین-ھاوتای ڤێرخۆڤێنسکی لە بواری ڕەوشت زاڵە بەسەر ڕۆمانەکەدا، و کاریگەرییەکی نائاسایی لەسەر دڵ و مێشکی نزیکەی ھەموو کارەکتەری دیکە ھەیە. نەوەی تەواو ^{(الجیل المثالي)} بە کاریگەری ڕۆژاوا لە ساڵانی ١٨٤٠، کە نموونەی ستیفان ڤێرخۆڤێنسکی (باوکی پیۆتر ڤێرخۆڤێنسکی و مامۆستای منداڵی نیکۆلای ستاڤرۆگین)، وەک باپیرەیەکی بێباک و ھاوبەشێکی بەدبەختی لەگەڵ ھێزی «شەیتانییەکان» کە دەستیان بەسەر شارەکەدا گرتووە، پێشکەش دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|ڕووسیا|ڕۆمان|کتێب|وێژە|ڕۆمانەکان|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Demons (Dostoyevsky)}} [[پۆل:ڕۆمانەکانی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] 71g0lenr6mfjcqln9wlet6mtr8q6if2 0 230713 1660604 1502027 2026-09-04T16:39:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1660604 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox book | italic title = <!--(see above)--> | name = دزێکی ڕاستگۆ | image = | image_size = | border = | alt = | caption = | author = [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] | audio_read_by = | title_orig = دزێکی ڕاستگۆ–Честный вор | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = | cover_artist = | country = [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]] | language = [[ڕووسی]] | series = | release_number = | subject = | genre = [[کورتەچیرۆک]] | set_in = | publisher = ١٨٤٨ | publisher2 = | pub_date = | english_pub_date = | published = | media_type = | pages = ٥٥ | awards = | isbn = | isbn_note = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = | followed_by = | native_wikisource = | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} '''دزی ڕاستگۆ''' (بە [[ڕووسی]]: Честный вор) [[کورتەچیڕۆک|کورتە چیرۆکێکە]] لە نووسینی نووسەری ڕووسی [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیڤسکی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانیاری لەبارەی دزێکی ڕاستگۆ لە ماڵپەڕی musicbrainz.org|ناونیشان=https://musicbrainz.org/work/e51d02ee-6f7b-4b28-9147-2fb85e5392e6|بڵاوکەرەوە=musicbrainz.org}}</ref> کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٤٨ بڵاوکرایەوە. == چیرۆک == چیرۆکەکە دەست پێدەکات کە گێڕەرەوەکە کۆتایی بە مامەڵەکانی لەگەڵ یەکێک لە کرێچییە نوێیەکانی شوقەکەی دەھێنێت، کە سەربازێکی کۆنە بە ناوی «ئەستافی ئیڤانۆڤیچ» ڕۆژێک دزێک پاڵتۆی گێڕەرەوەکە دەدزێت، ئەستافیش ھەوڵدەدات بەو دزە بگات، بەڵام ھەوڵەکەی شکست دەھێنێت، ئەستافی ناڕەزایی دەبێت لەم ڕووداوەدا، و بەردەوام دەبێت و دووبارە و سێبارە باسی ئەو دەکات و ڕوون دەبێتەوە کە گێڕەرەوە و سەربازە کۆنەکە کۆکن لەسەر ڕق لێ بوونیان لە کرداری دزینەکەی. شەوێک ئەستەفی باسی دزێکی شەرەفمەند دەکات بۆ گێڕەوەکە کە جارێک ڕووبەڕووی بووەتەوە و پاشان چیرۆکەکە دەچێتە سەر یادەوەرییەکانی ئاستافی لەگەڵ دزەکەدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕووسیا|کۆمەڵگا|ھونەرەکان|کورتەچیرۆک|وێژە|ڕۆمانەکان|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|An Honest Thief}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} fthktt56ykpary95qj4zxv3oahcrqkk 1660710 1660604 2026-09-04T20:03:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660710 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox book | italic title = <!--(see above)--> | name = دزێکی ڕاستگۆ | image = | image_size = | border = | alt = | caption = | author = [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] | audio_read_by = | title_orig = دزێکی ڕاستگۆ–Честный вор | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = | cover_artist = | country = [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]] | language = [[ڕووسی]] | series = | release_number = | subject = | genre = [[کورتەچیرۆک]] | set_in = | publisher = ١٨٤٨ | publisher2 = | pub_date = | english_pub_date = | published = | media_type = | pages = ٥٥ | awards = | isbn = | isbn_note = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = | followed_by = | native_wikisource = | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} '''دزی ڕاستگۆ''' (بە [[ڕووسی]]: Честный вор) [[کورتەچیڕۆک|کورتە چیرۆکێکە]] لە نووسینی نووسەری ڕووسی [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیڤسکی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانیاری لەبارەی دزێکی ڕاستگۆ لە ماڵپەڕی musicbrainz.org|ناونیشان=https://musicbrainz.org/work/e51d02ee-6f7b-4b28-9147-2fb85e5392e6|بڵاوکەرەوە=musicbrainz.org}}</ref> کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٤٨ بڵاوکرایەوە. == چیرۆک == چیرۆکەکە دەست پێدەکات کە گێڕەرەوەکە کۆتایی بە مامەڵەکانی لەگەڵ یەکێک لە کرێچییە نوێیەکانی شوقەکەی دەھێنێت، کە سەربازێکی کۆنە بە ناوی «ئەستافی ئیڤانۆڤیچ» ڕۆژێک دزێک پاڵتۆی گێڕەرەوەکە دەدزێت، ئەستافیش ھەوڵدەدات بەو دزە بگات، بەڵام ھەوڵەکەی شکست دەھێنێت، ئەستافی ناڕەزایی دەبێت لەم ڕووداوەدا، و بەردەوام دەبێت و دووبارە و سێبارە باسی ئەو دەکات و ڕوون دەبێتەوە کە گێڕەرەوە و سەربازە کۆنەکە کۆکن لەسەر ڕق لێ بوونیان لە کرداری دزینەکەی. شەوێک ئەستەفی باسی دزێکی شەرەفمەند دەکات بۆ گێڕەوەکە کە جارێک ڕووبەڕووی بووەتەوە و پاشان چیرۆکەکە دەچێتە سەر یادەوەرییەکانی ئاستافی لەگەڵ دزەکەدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕووسیا|کۆمەڵگا|ھونەرەکان|کورتەچیرۆک|وێژە|ڕۆمانەکان|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|An Honest Thief}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} s22dqrkr5e7i8v44yj9glxbsspm8pv2 1660863 1660710 2026-09-04T21:10:17Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660863 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox book | italic title = <!--(see above)--> | name = دزێکی ڕاستگۆ | image = | image_size = | border = | alt = | caption = | author = [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] | audio_read_by = | title_orig = دزێکی ڕاستگۆ–Честный вор | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = | cover_artist = | country = [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]] | language = [[ڕووسی]] | series = | release_number = | subject = | genre = [[کورتەچیرۆک]] | set_in = | publisher = ١٨٤٨ | publisher2 = | pub_date = | english_pub_date = | published = | media_type = | pages = ٥٥ | awards = | isbn = | isbn_note = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = | followed_by = | native_wikisource = | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} '''دزی ڕاستگۆ''' (بە [[ڕووسی]]: Честный вор) [[کورتەچیڕۆک|کورتە چیرۆکێکە]] لە نووسینی نووسەری ڕووسی [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیڤسکی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانیاری لەبارەی دزێکی ڕاستگۆ لە ماڵپەڕی musicbrainz.org|ناونیشان=https://musicbrainz.org/work/e51d02ee-6f7b-4b28-9147-2fb85e5392e6|بڵاوکەرەوە=musicbrainz.org}}</ref> کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٤٨ بڵاوکرایەوە. == چیرۆک == چیرۆکەکە دەست پێدەکات کە گێڕەرەوەکە کۆتایی بە مامەڵەکانی لەگەڵ یەکێک لە کرێچییە نوێیەکانی شوقەکەی دەھێنێت، کە سەربازێکی کۆنە بە ناوی «ئەستافی ئیڤانۆڤیچ» ڕۆژێک دزێک پاڵتۆی گێڕەرەوەکە دەدزێت، ئەستافیش ھەوڵدەدات بەو دزە بگات، بەڵام ھەوڵەکەی شکست دەھێنێت، ئەستافی ناڕەزایی دەبێت لەم ڕووداوەدا، و بەردەوام دەبێت و دووبارە و سێبارە باسی ئەو دەکات و ڕوون دەبێتەوە کە گێڕەرەوە و سەربازە کۆنەکە کۆکن لەسەر ڕق لێ بوونیان لە کرداری دزینەکەی. شەوێک ئەستەفی باسی دزێکی شەرەفمەند دەکات بۆ گێڕەوەکە کە جارێک ڕووبەڕووی بووەتەوە و پاشان چیرۆکەکە دەچێتە سەر یادەوەرییەکانی ئاستافی لەگەڵ دزەکەدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕووسیا|کۆمەڵگا|ھونەرەکان|کورتەچیرۆک|وێژە|ڕۆمانەکان|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|An Honest Thief}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پۆل:کورتەچیرۆکەکانی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] s4045e0ar1jkmgcng5kgdvpuz2lxloc 0 230818 1661016 1660145 2026-09-05T07:56:43Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1661016 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack |تاوانباران={{flagicon image|Flag of Russia (1914-1917).svg}} [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]]{{ھن}}{{flagicon image|Old Assyrian Flag.svg}} ئاشوورییەکان{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Armenia.svg}} ئەرمەنییەکان |وێنە=Views around Rawanduz and Bekhal Spring 12.jpg |لێدوانی وێنە=چۆڵبوونی ڕەواندز لەدوای کۆمەڵکوژییەکە |قوربانی={{flagicon|Kurdistan}} کوردانی [[ڕەواندز]] |جۆری ھێرش=کۆمەڵکوژییەکی لەڕادەبەدەر، پاکتاوی نەتەوەیی |ئامانج= * فراوانخوازی * [[دژە کورد]] * [[ئیسلامۆفۆبیا|دژە ئیسلام]] |ڕێکەوت=ئایاری ١٩١٦ |شوێن=[[ڕەواندز]] |داکۆکیکەران=|مردنەکان=٥٬٠٠٠ کورد|شرۆڤەی وێنە=[[خەرەندی ڕەواندز]]، کە بەشێک لە دانیشتووانی کوردی ڕەواندز لەلایەن ھێزە مەسیحییەکانەوە فڕێدرانە ناوییەوە تا مردن|partof=[[جەنگی جیھانیی دووەم]]، [[ھەڵمەتی ئێران]]}} '''کۆمەڵکوژیی ڕەواندز''' کۆمەڵکوژییەک بوو لە [[ڕەواندز]]، لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]]، خۆبەخشانی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] و [[ئەرمەنییەکان]] ئەنجامدرا کاتێک کە شارەکە کەوتە ژێر دەستی ئەوان.<ref>{{cite web |title= Assyrians & the Assyrian Identity in the Ottoman Empire |publisher= Zinda magazine |date= ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩ |url= http://www.zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html |access-date= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |سەردێڕ= |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦ |archive-url= https://web.archive.org/web/20160305014754/http://zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html |url-status= dead }}</ref> کۆمەڵکوژییەکە لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩١٦ ئەنجامدرا و کوردە موسڵمانەکانی ڕەواندز بەئامانجگیران و ٥٬٠٠٠ [[کورد]] کۆمەڵکوژکران و بەپێی سەرچاوەکان تەنھا ٢٠٪ی دانیشتووانی شارەکە توانییان ڕزگار ببن لەدەستی کۆمەڵکوژییەکە.<ref>Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires 1908-1918, Michael A. Reynolds, page 158, 2011. Quote "The Russian's local allies often abetted this line of thinking. One Assyrian officer urged his superiors to drop the Russian rule of concilatings one's enemy peacefully in favor of all-out warfare on Muslims. The British Major E. W. C Noel described the extermination of the town of Rowanduz and the wholesale massacre of its [Muslim] inhabitants by what he dubbed Christian Army of Revenge of Agha Petros as one example of a long record of outrages</ref><ref> {{بیرخستنەوەی وێب |last=MassisPost |ڕێکەوت=2011-07-28 |سەردێڕ=The Kurds and the Armenian Genocide • MassisPost |ناونیشان=https://massispost.com/2011/07/the-kurds-and-the-armenian-genocide/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=MassisPost |زمان=en-US}}</ref><ref>https://www.armenianclub.com/2011/07/29/the-kurds-and-the-armenian-genocide/?utm_source=chatgpt.com{{بەستەری مردوو|url=https://www.armenianclub.com/2011/07/29/the-kurds-and-the-armenian-genocide/?utm_source=chatgpt.com |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=91RtAAAAMAAJ|سەردێڕ=Kurdistan During the First World War|دوایین=Aḥmad|یەکەم=Kamāl Muẓhar|ڕێکەوت=١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=Saqi Books|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٦٣٥٦-٠٨٤-٢|پەڕەکان=١٧٠|زمان=en}}</ref> == کۆمەڵکوژییەکە == لە کاتێکدا [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] وەک لە ساڵی ١٩١٥دا بەردەوام بوو، [[ڕووسەکان]] بە یارمەتیی [[ئاشوورییەکان]] و [[ئەرمەنییەکان]] ھێرشیان کردە سەر شاری ڕەواندز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|سەردێڕ=Assyrians & the Assyrian Identity in the Ottoman Empire|ناونیشان=http://www.zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Zinda magazine|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305014754/http://zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کوردەکانی ڕەواندز ھەموویان بەچەک نەکوژران، ھەندێکیان فڕێدرانە ناو خەرەندی ڕەواندزەوە. ھەروەھا زۆرێک لە ژنانی کورد بۆ ئەوەی دەستدرێژییان نەکرێتە سەر لەلایەن سەربازەکانەوە بازیاندا نێو خەرەندەکە و مردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=MassisPost|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١١|سەردێڕ=The Kurds and the Armenian Genocide • MassisPost|ناونیشان=https://massispost.com/2011/07/the-kurds-and-the-armenian-genocide/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=MassisPost|زمان=en-US}}</ref> تەواوی شاری ڕەواندز وێرانبوو جگە لە ناوچە دەوڵەمەندەکان، کە سەربازانی ڕووس و ئاشووری و ئەرمەنی ئەو ماڵانەیان وەکوو جێگای حەوانەوە بەکارھێنا و دواتر پێش ئەوەی بەجێی بھێڵن تاڵانیان کرد. کوردەکانی [[ھەولێر]] و [[کۆیە]] و [[ڕانیە]] خۆبەخشانە ھاتنە ڕەواندز بۆ بەرگریکردن لە کوردانی ڕەواندز. سەربازە ڕووسی و ئاشووری و ئەرمەنییەکان نەیانتوانی چیای [[کۆڕەک]] بگرن و دوای دوو بۆ سێ مانگ بەھۆی بەرخۆدانی قورسی کوردەوە ناچاربوون بکشێنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hay|یەکەم=Rupert|سەردێڕ=Two Years in Kurdistan: Experiences of a Political Officer, 1918-1920|ناونیشان=https://archive.org/details/twoyearsinkurdis00hayw|ساڵ=١٩٢١|پەڕەکان=[https://archive.org/details/twoyearsinkurdis٠٠hayw/page/١٩٢ ١٩٢]}}</ref> سیخوڕی بەریتانی ئێدوارد نۆئێل دوای چەند مانگێک لە کۆمەڵکوژییەکە سەردانی ڕەواندزی کرد و ڕاپۆرتێکی فەرمی پێشکەش بە پاشای ئینگلتەرا کرد. لە ڕاپۆرتەکەدا ھاتووە «گەشتیارێک کە سەردانی ناوچەکانی ڕەواندز و نێلی کردووە، بەڵگەی بەرفراوانی دۆزیوەتەوە لەسەر ئەو دڕندەیییانەی کە مەسیحییەکان دژی موسڵمانان ئەنجامیانداوە». ھەروەھا ئەرمەنی و سریانییەکانی بە «سوپای تۆڵەسەندنەوەی مەسیحی» ناوبرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://worldcat.org/oclc/1030931191|سەردێڕ=Armenia Secrets of a "Christian" terrorist state : the Armenian great deception series volume 1|دوایین=A.|یەکەم=Weems, Samuel|ژپنک=٠-٩٧١٩٢١٢-٣-٧|پەڕەکان=٢٨|oclc=١٠٣٠٩٣١١٩١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220204164810/http://www.worldcat.org/oclc/1030931191|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کێنێس مەیسۆن، سەرباز و سیخوڕی بەریتانی، ڕایگەیاندووە کە «لە نێوان ڕەواندز و دەروازەی گاراڤوشینکێ، ھیچ گوندێکی بێ دانیشتوو نییە، زۆربەیان بەتەواوی وێرانبوون».<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم=Kenneth Mason|ساڵ=١٩١٩|سەردێڕ=Central Kurdistan|ناونیشان=https://ia800708.us.archive.org/view_archive.php?archive=/28/items/crossref-pre-1923-scholarly-works/10.2307%252F1779073.zip&file=10.2307%252F1779409.pdf|journal=The Geographical Journal|بڵاوکەرەوە=Wiley, The Royal Geographical Society|بەرگ=٥٤|issue=6|پەڕە=٣٣١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=Mojab|first=Shahrzad|url=https://books.google.iq/books?id=FTsqEAAAQBAJ&pg=PA33&dq=rawandiz+massacre&hl=ar&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiVqbKjm4iRAxWDWUEAHeAhNakQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=rawandiz%20massacre&f=false|title=Women of Kurdistan: A Historical and Bibliographic Study|last2=Hassanpour|first2=Amir|date=2021-04-19|publisher=Transnational Press London|isbn=978-1-80135-032-7|language=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|مێژوو|جەنگی جیھانیی یەکەم|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|مەرگ|مەسیحییەت}} [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی موسڵمانان]] b63my9el8hvwfiw0bv0ttzist9itt8v 0 230848 1660483 1431876 2026-09-04T15:14:37Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660483 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group|population=١٠–١٥ ملیۆن<ref name=Chapman2012>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/0265378812439955|doi = 10.1177/0265378812439955|سەردێڕ= Christians in the Middle East – Past, Present and Future|ساڵ= ٢٠١٢|دوایین١= Chapman|یەکەم١= Colin|journal = Transformation: An International Journal of Holistic Mission Studies|بەرگ= ٢٩|issue = 2|پەڕەکان= ٩١–١١٠|s2cid = 145722860|doi-access = free}}</ref>|group=عەرەب مەسیحییەکان|region1='''وڵاتانی عەرەبی'''|pop1=|region2=|pop2=|region3={{flag|Syria}}|pop3=٨٠٣٬٠٠٠<ref>https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-22270455</ref>|region4={{flag|Lebanon}}|pop4=١٬٤٥٠٬٠٠٠–١٬٤٥٠٬٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.minorityrights.org/5058/lebanon/lebanon-overview.html |سەردێڕ=Minority Rights Group International: Lebanon: Lebanon Overview |ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠١٤|وێبگە=www.minorityrights.org |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140222064559/http://www.minorityrights.org/5058/lebanon/lebanon-overview.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}|region5={{flag|Jordan}}|pop5=٢٥٠٬٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.abouna.org/holylands/%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A8-%D8%AF-%D8%AD%D9%86%D8%A7-%D9%83%D9%84%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%AF%D9%86%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%8A%D8%AD%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D9%8A%D9%85%D9%8A%D9%86-368-%D8%A7%D9%86%D9%81%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%8A%D9%83 |سەردێڕ=Abouna.org: الأب د. حنا کلدانی: نسبة الأردنیین المسیحیین المقیمین 3.68% - انفوجرافیک |وێبگە=www.abouna.org |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161005230434/http://www.abouna.org/holylands/الأب-د-حنا-كلداني-نسبة-الأردنيين-المسيحيين-المقيمين-368-انفوجرافيك |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|region6={{flag|Israel}}|pop6=١٣٣٬١٣٠<ref name=cbs>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cbs.gov.il/reader/newhodaot/hodaa_template.html?hodaa=201611394 |سەردێڕ=CBS data on Christian population in Israel (2016) |بڵاوکەرەوە=Cbs.gov.il |زمان=he |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181115171713/http://www.cbs.gov.il/reader/newhodaot/hodaa_template.html?hodaa=201611394 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>{{ھن}}|region7={{flag|Palestine}}|pop7=٥٠٬٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Hanan|دوایین=Chehata|ناونیشان=http://www.middleeastmonitor.org.uk/downloads/commentary_and_analysis/the-plight-and-flight-of-palestinian-christians.pdf|سەردێڕ=The plight and flight of Palestinian Christians|بڵاوکەرەوە=Middle East Monitor|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120608160504/http://www.middleeastmonitor.org.uk/downloads/commentary_and_analysis/the-plight-and-flight-of-palestinian-christians.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref>|region8={{flag|Iraq}}|pop8=٥٠٬٠٠٠<ref name=middleeast/>{{ھن}}(بەبێ ئاشووری و کلدانەکان)|region9={{flag|Turkey}}|pop9=١٨٬٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bpb.de/publikationen/R1HJSB,2,0,Christen_in_der_islamischen_Welt.html|سەردێڕ=Christen in der islamischen Welt|نووسەر=Bundeszentrale für politische Bildung|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171026090338/http://www.bpb.de/publikationen/R1HJSB,2,0,Christen_in_der_islamischen_Welt.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|region10={{flag|Bahrain}}|pop10=١٬٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.census2010.gov.bh/results_en.php |سەردێڕ=Bahraini Census 2010 - تعداد السکان العام للبحرین 2010 |وێبگە=www.census2010.gov.bh |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320104234/http://www.census2010.gov.bh/results_en.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|region11={{flag|Yemen}}|pop11=٤٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Johnstone|یەکەم١=Patrick|دوایین٢=Miller|یەکەم٢=Duane A|سەردێڕ=Believers in Christ from a Muslim Background: a global census|journal=IJRR|ڕێکەوت=2015|بەرگ=١١|پەڕە=١٧|ناونیشان=https://www.academia.edu/16338087|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref>|region12={{flag|Kuwait}}|pop12=٤٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://stat.paci.gov.kw/arabicreports/ |سەردێڕ=التقاریر الإحصائیة |وێبگە=stat.paci.gov.kw |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180814154256/http://stat.paci.gov.kw/arabicreports/#DataTabPlace:ColumnChartEduAge |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|region13=|pop13=|region14={{flag|Algeria}}|pop14=٣٨٠٬٠٠٠|region15={{flag|Egypt}}|pop15=٣٥٠٬٠٠٠|region16={{flag|Morocco}}|pop16=١٥٠٬٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://evangelicalfocus.com/world/2370/morocco-no-more-hiding-for-christians-interview|سەردێڕ=Morocco: No more hiding for Christians|وێبگە=Evangelical Focus}}</ref>|region17={{flag|Sudan}}|pop17=١٠٠٬٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Johnstone|یەکەم١=Patrick|دوایین٢=Miller|یەکەم٢=Duane|سەردێڕ=Believers in Christ from a Muslim Background: A Global Census|journal=IJRR|ساڵ=٢٠١٥|بەرگ=١١|پەڕە=١٤|ناونیشان=https://www.academia.edu/16338087|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref>{{ھن}}(بەبێ قوبتییەکان)|region18={{flag|Tunisia}}|pop18=٢٣٬٥٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.opendoorsusa.org/christian-persecution/world-watch-list/tunisia/|سەردێڕ=Tunisia – Open Doors USA – Open Doors USA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210419204000/https://www.opendoorsusa.org/christian-persecution/world-watch-list/tunisia/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|region19={{flag|Libya}}|pop19=١٬٥٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.academia.edu/16338087|سەردێڕ= Believers in Christ from a Muslim Background: A Global Census|دوایین١= Miller|یەکەم١= Duane A.|ڕێکەوتی سەردان= ١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٣ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210313222442/https://www.academia.edu/16338087/Believers_in_Christ_from_a_Muslim_Background_A_Global_Census|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|langs=[[زمانی عەرەبی]]|rels=[[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]]{{ھن}}[[کڵێسای کاتۆلیک]]{{ھن}}[[پرۆتێستانت]]|related_groups=|footnotes=|native_name=الْمَسِیحِیُّون الْعَرَب|native_name_lang=ar|image=[[پەڕگە:Orthodox_Easter_in_As-Suwayda.jpg|260px]]|image_caption=[[جەژنی زیندووبوونەوە]]ی عەرەبی ئۆرتۆدۆکس لە [[سووریا]]}}'''عەرەبە مەسیحییەکان''' ئەو [[عەرەب]]انەن کە شوێن ئایینی [[مەسیحییەت]] دەکەون. ژمارەی ئەو مەسیحییە عەرەبانەی لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] دەژین لە نێوان ١٠ بۆ ١٥ ملیۆن کەسە. ژمارەیەکی زۆر لە شانشینی و ئیمپراتۆرییەتییە سەرەتایییەکانی عەرەب کە ئایینی مەسیحییان گرتەبەر، لەوانە نەباتییەکان، لاخمیدەکان، ساڵحیدەکان، تانوخییەکان و غەسانییەکان. == مێژوو == [[عەرەب]] یەکێک بوون لە یەکەمین نەتەوەکان کە ئایینی مەسیحییان پەسەند کرد.<ref>''Cambridge history of Christianity'', pp.197</ref> زۆر ھۆزی عەرەب ھەبوون کە بوون بە مەسیحی، لە سەدەی یەکەمەوە دەستی پێکرد. ھەروەھا [[زمانی عەرەبی]] یەکێک بوو لە یەکەم وەرگێڕانی [[پەرتووکی پیرۆز]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Khoury|یەکەم=George|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧|سەردێڕ=The Origins of Middle Eastern Arab Christianity|ناونیشان=http://www.melkite.com/origins.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010222111643/http://www.melkite.com/origins.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=melkite.com|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{جەماوەرناسیی تورکیا}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|مەسیحییەت|ئایین|کۆمەڵگا }} {{پۆلی کۆمنز|Arab Christians}} [[پۆل:گرووپە مەسیحییەکان لە ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:عەرەب]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی عێراق]] [[پۆل:قەومەکانی ئوردن]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی لوبنان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی مەغریب]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی سووریا]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تورکیا]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی عەرەب]] djhz3zbw4lalt13nh75x2xizvw04818 0 231070 1660633 1660212 2026-09-04T17:32:23Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]] و [[دەروازە:ژن|ژن]] 1660633 wikitext text/x-wiki '''شانۆی فێمینیست''' ({{بە ئینگلیزی|Feminist theatre}}) لە شانۆی سیاسی فراوانتری ساڵانی ١٩٧٠ گەشەی کرد و تا ئەمڕۆش بەردەوامە دەتوانێت مانا جیاوازەکان بگرێتە بەر، بەڵام بابەتێکی نەگۆڕ ئەزموونی ژیانی ژنانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Canning|یەکەم١=Charlotte|سەردێڕ=Constructing Experience: Theorizing a Feminist Theatre Historyبنیاتنانی ئەزموون: تیۆریزەکردنی مێژووی شانۆی فێمینیست|journal=Theatre Journal|ڕێکەوت=ی ی 1993|بەرگ=٤٥|issue=4|پەڕەکان=٥٢٩–٥٤٠|doi=10.2307/3209019|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/3209019|بڵاوکەرەوە=گۆڤاری شانۆ|زمان=en|issn=0192-2882}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=کاترین|دوایین١=کاستێلانی|سەردێڕ=What IS a Feminist Play Anyway? What Is vs. What Should Be by Catherine Castellaniبەھەر حاڵ شانۆگەری فێمینیست چییە؟ چییە vs. چی دەبێت لە نووسینی|ناونیشان=https://witonline.org/2017/03/16/what-is-a-feminist-play-anyway-what-is-vs-what-should-be-by-catherine-castellani/|وێبگە=WIT journal|زمان=en|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> تیۆری شانۆی فێمینیست ڕێگای بۆ تێکدانی تێڕوانینی پیاوانە و خۆلادان لە بابەتکردنی ژنان لە جیاتی تەن (ئۆبجێکت) کردنی ژنان دەستنیشان کرد: بۆ ئەوەی بینەران لە ڕوانگەی خۆیانەوە جیھان ببینن، کارەکتەرە ژنەکان دەبێت ڕۆڵ بگێڕن نەک بە سادەیی مامەڵەیان لەسەر بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Feminist Theatre شانۆی فێمینیست|ناونیشان=https://howlround.com/feminist-theatre|وێبگە=HowlRound Theatre Commons|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن}} [[پۆل:شانۆی فێمینیست]] cwwq5w4g5t8ssbhg6iwk97icnvkk4ll 1660704 1660633 2026-09-04T20:01:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660704 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''شانۆی فێمینیست''' ({{بە ئینگلیزی|Feminist theatre}}) لە شانۆی سیاسی فراوانتری ساڵانی ١٩٧٠ گەشەی کرد و تا ئەمڕۆش بەردەوامە دەتوانێت مانا جیاوازەکان بگرێتە بەر، بەڵام بابەتێکی نەگۆڕ ئەزموونی ژیانی ژنانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Canning|یەکەم١=Charlotte|سەردێڕ=Constructing Experience: Theorizing a Feminist Theatre Historyبنیاتنانی ئەزموون: تیۆریزەکردنی مێژووی شانۆی فێمینیست|journal=Theatre Journal|ڕێکەوت=ی ی 1993|بەرگ=٤٥|issue=4|پەڕەکان=٥٢٩–٥٤٠|doi=10.2307/3209019|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/3209019|بڵاوکەرەوە=گۆڤاری شانۆ|زمان=en|issn=0192-2882}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=کاترین|دوایین١=کاستێلانی|سەردێڕ=What IS a Feminist Play Anyway? What Is vs. What Should Be by Catherine Castellaniبەھەر حاڵ شانۆگەری فێمینیست چییە؟ چییە vs. چی دەبێت لە نووسینی|ناونیشان=https://witonline.org/2017/03/16/what-is-a-feminist-play-anyway-what-is-vs-what-should-be-by-catherine-castellani/|وێبگە=WIT journal|زمان=en|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> تیۆری شانۆی فێمینیست ڕێگای بۆ تێکدانی تێڕوانینی پیاوانە و خۆلادان لە بابەتکردنی ژنان لە جیاتی تەن (ئۆبجێکت) کردنی ژنان دەستنیشان کرد: بۆ ئەوەی بینەران لە ڕوانگەی خۆیانەوە جیھان ببینن، کارەکتەرە ژنەکان دەبێت ڕۆڵ بگێڕن نەک بە سادەیی مامەڵەیان لەسەر بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Feminist Theatre شانۆی فێمینیست|ناونیشان=https://howlround.com/feminist-theatre|وێبگە=HowlRound Theatre Commons|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن}} [[پۆل:شانۆی فێمینیست]] dnb03u17vczihr328jphf8smkg7y0nz 0 233188 1660743 1660211 2026-09-04T20:13:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660743 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Bethesda Theater, Bethesda, MD.jpg|وێنۆک|150px]] '''شانۆی بێتیسدا''' ({{بە ئینگلیزی|Bethesda Theatre}}) لە ساڵی ١٩٣٨ دروست کراوە، سینەمایەکی مێژوویی مۆدێرنە و دەکەوێتە "٧٧١٩ ویسکۆنسێن ئەڤینۆ" لە [[بێتیسدا]]، میریلاند، ئەمریکا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|نژیاروانی|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Bethesda Theater (Bethesda, Maryland)}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} tb8mzqmyhf725q491mwbh52plutwaih 0 234260 1660522 1510574 2026-09-04T15:34:27Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660522 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس | وێنە = Persian Language Location Map.svg }} '''فارسی ستاندارد''' جۆرێکی ستانداردی [[زمانی فارسی]] و زمانی فەرمی [[ئێران]] و [[تاجیکستان]] و یەکێکە لە دوو زمانە فەرمییەکەی [[ئەفغانستان]]. ستاندارد فارسی ئاماژەیە بۆ شێوازی [[نووسین]] و قسەکردنی زمانی فارسی لە میدیای گشتی وەک [[تەلەڤیزیۆن]]، [[ڕادیۆ]], بڵاوکراوە و وتارە فەرمییەکان لە کۆبوونەوە گشتییەکاندا. فارسی ستاندارد بە مانای زمانی ھاوبەشی نێوان وڵاتانی [[ئێران]] و [[ئەفغانستان]] و [[تاجیکستان]] نییە و مەرج نییە ئێرانی، ئەفغانی یان تاجیکییەک بە فارسی ستانداردی یەکتر قسە بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زبان معیار چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟|ناونیشان=http://www.sid.ir/fa/VEWSSID/J_pdf/70213832302.pdf}}</ref> فارسی ستاندارد لە ئێراندا لەسەر بنەمای زاراوەی تارانی و لە ئەفغانستان لەسەر زاراوەی کابولی و لە تاجیکستان لەسەر زاراوەی بوخاری دامەزراوە. == پشتێنە == لە کۆتایی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکاندا]] زمانی خەڵکی پایتەخت ناوی داری بوو کە لەگەڵ زمانی فەرمی نووسینی [[زمانی پاڵەوی|پەھلەویدا]] جیاوازی ھەبوو. ئەم زمانە دارییە لە پایتەختەوە بۆ [[خۆراسان|خوراسان]] لەگەڵ سەربازەکان و بەرپرسانی دیکەی حکوومەتدا گوازرایەوە و لەوێش لەکاتێکدا کە لەژێر کاریگەری لەھجە و شێوەزارە ناوخۆیییەکان بوو، وردە وردە جێگەی ئەوانی گرتەوە و بوو بە زمانی قسەکردنی ئەو ناوچەیە. دوای دامەزراندنی حکوومەتەکانی [[بنەماڵەی تاھیرییەکان|تاھیری]] و سەفاری و [[سامانییەکان|سامانی]] و [[شانشینی غەزنەوی|غەزنەوی]] ئەم زمانە بووە بە فەرمی و بووە زمانی فەرمی نامەنوسی. لە قۆناغەکانی دواتردا کە حکوومەتی دیکە لە ناوەڕاست و ڕۆژاوا و باشووری ئێراندا سەریان ھەڵدا، ئەم زمانە وەک زمانی فەرمی لە سیستەمی ئەم حکوومەتانەدا وەرگییرا و تا سەدەکانی دوایی بەردەوام بوو. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٨ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کۆمەڵگا|کتێب|سیاسەت|مێژوو|ئەفغانستان|تاجیکستان|ئاسیا}} [[پۆل:زمانی فارسی]] [[پۆل:شێوەزارەکانی فارسی]] t3gssm45qpy48d3nch0rc2wscigbzqk 0 235389 1660395 1269752 2026-09-04T13:35:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، کتێب-کۆلکە) 1660395 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە =The Battle of Bosworth Field - A Scene from the Great Drama of History.jpg}} '''دراما''' ({{بە ئینگلیزی|Drama}}) جۆرێکە لە بەرھەمی [[ئەدەب]]ی کە مەبەست لێی نمایشکردنە لەسەر [[شانۆ]] یان لەبەردەم بینەرێکدا. دەکرێت لە شێوەی شانۆگەری، [[مۆسیقا]]، یان ھەر بەرھەمێکی شانۆیی تردا بێت. زۆرجار دراما ململانێ و گرژیی نێوان کارەکتەرەکان لەخۆدەگرێت، ھەروەھا گەڕان بەدوای بابەت و بیرۆکەکاندا کە پەیوەندییان بە ئەزموونی [[مرۆڤ]]ەوە ھەیە.<ref name="elam98">Elam (1980, 98).</ref> دراما چەندین جۆری جیاوازی ھەیە، لەوانە [[تراژیدیا]]، [[کۆمیدیا]]، میلۆدراما. [[تراژیدیا]] جۆرێکە لە دراما کە بە شێوەیەکی تایبەت کەوتن یان مردنی کارەکتەری سەرەکی بەھۆی کەموکوڕی یان بارودۆخی دەرەکی خۆیانەوە دەگرێتەوە. لە بەرامبەردا کۆمیدیا بە مەبەستی گاڵتەجاڕانە و سووکایەتییە. میلۆدراماکان بە شێوەیەکی تایبەت بە ھەست و ھێڵەکانی چیرۆک زیادەڕەوییان تێدا دەکرێت، لەکاتێکدا مەسخەرە شانۆگەرییە کۆمیدییەکانن کە ناسنامەی ھەڵە و دۆخی بێمانا لەخۆدەگرن. دراما بۆ چەندین سەدە بەشێکی گرنگی کولتووری مرۆڤایەتی بووە. بە تایبەتی لە یۆنان و ڕۆمای کۆن بەناوبانگ بوو، کە شانۆنامەکان وەک بەشێک لە فێستیڤاڵە ئایینییەکان نمایش دەکرا. ئەمڕۆ دراما بەردەوامە لە فۆرمێکی گرنگی کات بەسەربردن و دەربڕینی [[چاند]]ی لە سەرانسەری جیھاندا. دراما جگە لە بەھای کات بەسەربردن، دەتوانێت وەک ئامرازێکی بەھێزیش بۆ گەڕان بەدوای پرس و بیرۆکە ئاڵۆزەکاندا بێت. زۆرێک لە شانۆنامەنووسەکان کارەکانیان بۆ لێدوان لەسەر پرسە کۆمەڵایەتییەکانی وەک نایەکسانی، جیاکاری، [[شەڕ]] و [[سیاسەت]] بەکاردەھێنن. بە گشتی دراما ڕۆڵێکی گرنگی ھەبووە لە داڕشتنی کولتووری مرۆڤایەتی و تا ئێستاش وەک فۆرمێکی ھونەری ژیانی دەمێنێتەوە.<ref>Wickham (1959, 32–41; 1969, 133; 1981, 68–69). The sense of the creator of plays as a "maker" rather than a "writer" is preserved in the word ''[[playwright]]''. [[The Theatre]], one of the first purpose-built playhouses in London, was an intentional reference to the Latin term for that particular playhouse, rather than a term for the buildings in general (1967, 133). The word 'dramatist' "was at that time still unknown in the English language" (1981, 68).</ref><ref>Brown (1998, 441), Cartledge (1997, 3–5), Goldhill (1997, 54), and Ley (2007, 206). Taxidou notes that "most scholars now call 'Greek' tragedy 'Athenian' tragedy, which is historically correct" (2004, 104). Brown writes that [[Theatre of ancient Greece|ancient Greek drama]] "was essentially the creation of [[classical Athens]]: all the dramatists who were later regarded as classics were active at Athens in the 5th and 4th centuries BC (the time of the [[Athenian democracy]]), and all the surviving plays date from this period" (1998, 441). "The dominant culture of [[Classical Athens|Athens in the fifth century]]", Goldhill writes, "can be said to have invented [[theatre]]" (1997, 54).</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|فیلم|چاند|کتێب|ھونەرەکان|وڵاتەکان|مێژوو|کۆمەڵگا|ھۆڵیوود|وێژە|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Drama}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:دراما]] 4rvwnxc0xdknmip8qlbkcy7z3nnc4lg 0 235455 1660835 1658979 2026-09-04T20:43:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660835 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس |وێنە =SYRIAN ELECTRONIC ARMY.jpg}} '''سوپای ئەلیکترۆنی سووریا (SEA)''' ({{بە عەرەبی|الجيش السوري الإلكتروني}}) گروپێکی بەناوبانگی [[ھاکەر]]ە کە لە ساڵی ٢٠١١ لە کاتی شەڕی ناوخۆی [[سووریا]] سەریھەڵدا. ئەم گرووپە بە ھێرشە ئەلیکترۆنییەکانی بۆ سەر ڕێکخراو و دەزگاکانی ڕاگەیاندنی جۆراوجۆر لە سەرانسەری جیھان ناسراوە، بە تایبەت ئەوانەی ڕەخنە لە حکوومەتی سووریا دەگرن. پێدەچێت SEA گرووپێکی لایەنگری ڕژێمی [[بەشار ئەسەد]] بێت و لە سووریاوە کاردەکات و بەرپرسیار بووە لە تێکدانی ئەکاونتەکانی سۆشیال میدیا و تێکدانی ماڵپەڕەکان و دزینی زانیاری نھێنی لەڕێگەی فێڵەکانی فیشینگەوە. گرووپەکە ڕێکخراوە ھەواڵییە گەورەکانی وەک سی ئێن ئێن، بی بی سی، ئەی پی و ئەلجەزیرە و ھەروەھا دەزگا حکومییەکان و کۆمپانیا تایبەتەکانی کردووەتە ئامانج. ھەندێک لە ھێرشە بەناوبانگەکانیان بریتین لە ھاککردنی ھەژماری تویتەرەکەی «ئەسۆشێتد پرێس» لە ساڵی ٢٠١٣ بۆ بڵاوکردنەوەی تویتێکی درۆ سەبارەت بە تەقینەوەیەک لە کۆشکی سپی کە بووە ھۆی داڕمانی کورتی بازاڕی بۆرسە. ھەروەھا ھەژماری تویتەری کەسایەتییە دیارەکانی وەک [[باراک ئۆباما]] و جێف بیزۆسیان کردە ئامانج. تاکتیکەکانی SEA بە شێوەیەکی گشتی بریتین لە ناردنی ئیمەیڵی فیشینگ بە بەستەری زیانبەخش یان ھاوپێچ بۆ ئامانجە گومانلێکراوەکان. کاتێک کرتەی لەسەر کرا، ئەم بەستەرانە یان ھاوپێچانە ڕێگە بە ھاکەرەکان دەدەن دەستیان بگات بە زانیارییە ھەستیارەکان یان کۆنترۆڵی ئەکاونتەکانی سۆشیال میدیا. سەرەڕای ئیدانەکردنی چالاکییەکانی نێودەوڵەتی، SEA بەردەوامە لە کارکردن و ھێرشی ئەلیکترۆنی دژی ئەو ئامانجانەی کە بە دوژمنایەتی دەزانێت بەرامبەر بە ڕژێمی ئەسەد. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|زانستی کۆمپیوتەر|کۆمپیوتەر|وڵاتەکان|کۆمەڵگا|مێژوو|سووریا|ئینتەرنێت|دەیەی ٢٠٠٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ktgpt22zihm32lg92k5r8napml788bp 0 235586 1660383 1400648 2026-09-04T13:34:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1660383 wikitext text/x-wiki '''داینێریس تارگاریەن''' <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١١|سەردێڕ=Official Pronunciation Guide for 'Game of Thrones'|ناونیشان=https://www.makinggameofthrones.com/production-diary/2011/2/11/official-pronunciation-guide-for-game-of-thrones.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200421192545/https://www.makinggameofthrones.com/production-diary/2011/2/11/official-pronunciation-guide-for-game-of-thrones.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Making of Game of Thrones|بڵاوکەرەوە=[[HBO]]|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کارەکتەرێکی خەیاڵییە لە زنجیرە ڕۆمانی فانتازیا ئیپیکی ''گۆرانییەک لە سەهۆڵ و ئاگر'' لە نووسینی نووسەری ئەمریکی [[جۆرج ئاڕ. ئاڕ. ماڕتن|جۆرج ئاڕ ئاڕ مارتن]]. ئەو کەسایەتییەکی دیار و دیارە [[واوێژ|لە دیدگادا]]، و یەکێکە لە کارەکتەرە بەناوبانگەکانی زنجیرەکە. ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' وەک یەکێک لە باشترین دروستکراوەکانی نووسەر ناوی دەهێنێت.<ref name="NYT 2011-08">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Orr|یەکەم=David|بەستەری نووسەر=David Orr (journalist)|سەردێڕ=Dragons Ascendant: George R. R. Martin and the Rise of Fantasy|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/08/14/books/review/george-r-r-martin-and-the-rise-of-fantasy.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ئیش=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180905203554/https://www.nytimes.com/2011/08/14/books/review/george-r-r-martin-and-the-rise-of-fantasy.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە=Martin’s finest creations thus far are Tyrion Lannister, Jon Snow and Daenerys Targaryen.}}</ref> لە ''"''[[کایەی تەختە پاشایەتییەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|کایەی تەختە پاشایەتییەکان]]''" (A Game of Thrones'')ی ساڵی 1996 ناسێندرا، داینێریس یەکێکە لە دوا ئەندامە ڕزگاربووەکانی (لەگەڵ برا گەورەکەی، ڤیسەریسی ٣، "پاشا سواڵکەر"ـەکە) لە بنەماڵەی تارگاریەن کە تا ١٤ ساڵ پێش ڕووداوەکانی یەکەم ڕۆمان، حوکمڕانی ناوچەی وێستێرۆسی کردبوو لەسەر تەختی ئاسن بۆ ماوەی نزیکەی ٣٠٠ ساڵ پێش ئەوەی لە پۆستەکەی دووربخرێتەوە. دواتر لە ''فیلمەکانی پێکدادانی پاشاکان'' (١٩٩٨) و ''زریانێک لە شمشێرەکان'' (٢٠٠٠) بەشداری کردووە. داینێریس یەکێک بوو لەو چەند کارەکتەرە دیارانەی کە لە ''فیلمی جەژنێک بۆ کەروێشکەکان'' لە ساڵی ٢٠٠٥دا نەهاتبوو، بەڵام لە ڕۆمانی داهاتوودا گەڕایەوە ''سەمایەک لەگەڵ ئەژدیهاکان'' (٢٠١١).<ref name="atlantic_sex_fantasy">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Brown|یەکەم=Rachael|سەردێڕ=George R. R. Martin on Sex, Fantasy, and A Dance With Dragons|ناونیشان=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2011/07/george-rr-martin-on-sex-fantasy-and-a-dance-with-dragons/241738/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ئیش=[[The Atlantic]]|بڵاوکەرەوە=[[Emerson Collective]]|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200818082726/https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2011/07/george-rr-martin-on-sex-fantasy-and-a-dance-with-dragons/241738/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە=Characters who were sorely missed in Feast—Daenerys Targaryen, Tyrion Lannister, and Jon Snow—make up more than a third of the novel, and Martin is wise enough to give us at least a chapter from (almost) everyone else.}}</ref> <ref name="salon_fantasy_king">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Leonard|یەکەم=Andrew|بەستەری نووسەر=Andrew Leonard|سەردێڕ=Return of the new fantasy king: "A Dance With Dragons"|ناونیشان=https://www.salon.com/2011/07/10/a_dance_with_dragons/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ئیش=[[Salon (website)|Salon]]|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200731204940/https://www.salon.com/2011/07/10/a_dance_with_dragons/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> لە چیرۆکەکەدا، داینێریس لە سەرەتای هەرزەکاریدایە و لە دەربەدەری لە ئیسۆس دەژی، لەوێ پەرەی بە لەهجەی تایرۆشی داوە. ئەو هەروا وابەستەی برا گەورەکەی کە توندوتیژی بەرامبەر دەکات، ڤیسێریس، و ناچار دەبێت هاوسەرگیری لەگەڵ خال درۆگۆی سوارچاکی دۆتراکی بکات لە بەرامبەر سوپای ڤیسێریس بۆ وەرگرتنەوەی تەخت لە وێستێرۆس. دانێریس لەگەڵ دۆتراکیەکاندا خۆی لەگەڵ ژیاندا دەگونجێنێت و کارەکتەری ئەو وەک بەهێز و متمانە بەخۆبوون و بوێر دەردەکەوێت. دوای کوشتنی براکەی دەبێتە میراتگری شانشینی تارگاریەن و پلانی هەیە خۆی تەختی ئاسنی وەربگرێتەوە، بە مافی لەدایکبوونی خۆی دەزانێت. دانێریسێکی دووگیان هاوسەر و منداڵەکەی لەدەست دەدات، بەڵام سیحری خوێن ڕێگە بە داینیریس دەدات سێ لە هێلکەی ئەژدیها هەڵبهێنێت. ئەژدیهاکان سوودێکی تاکتیکی و شکۆمەندی بۆ دابین دەکەن. لە فیلمی وەرگێڕانی تەلەفزیۆنی ''[[کایەی تەختە پاشایەتییەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|Game of Thrones]]'' دا لەلایەن ئەکتەری ئینگلیزی [[ئیمیلیا کلارک|ئیمیلیا کلارکەوە]] ڕۆڵی تێدا دەبینرێت. لە کاتێکدا کە لێکچوونێکی زۆری هەیە، بەڵام وێناکردنی تەلەفزیۆنی داینێریس کۆنترە (کۆتایی هەرزەکاری)، و چەندین سیفەتی ئەفسوناوی هەیە، وەک توانایەکی ڕووننەکراوەی دژە ئاگر. هەروەها پێشوەختە ئاگادار نەکراوەتەوە و وەک هاوتا کتێبەکەی پێشبینی نەکراوە. سەرەڕای ئەوەش وێناکردنی کلارک لە داینێریس پاڵاوتنی بۆ [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم|خەڵاتی پرایم تایم]] بۆ خەڵاتی ئیمی بۆ [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم بۆ باشترین خانمەئەکتەری پاڵپشت لە زنجیرەیەکی درامی|ئەکتەری پاڵپشتی نایاب لە زنجیرە درامایەکدا]] لە ساڵانی ٢٠١٣، ٢٠١٥ و ٢٠١٦ و ئەکتەری سەرەکی سەرکەوتوو لە زنجیرە درامایەکدا لە ساڵی ٢٠١٩ بەدەستهێناوە. هەروەها چەندین پاڵاوتن و دەستخۆشی دیکەی بەدەستهێناوە بەهۆی وێناکردنیەوە. کەوانە کارەکتەرەکانی لە پاڵەوانەوە بۆ خراپەکار لە کۆتایی زنجیرەکە کە لەلایەن HBO بەرهەم هاتووە سەرچاوەی مشتومڕی ڕەخنەگران و هەوادارانی بووە. == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Daenerys Targaryen}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ١٩٩٠}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:شاژنە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:دیکتاتۆرە خەیاڵییەکان]] i8ady1pemeaspicv9f72tvm5bw8wl7d 0 235974 1660385 1501925 2026-09-04T13:34:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1660385 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''دایک و باوک''' ({{بە ئینگلیزی|Parent}}) کەسێکە کە بەرپرسیارێتی چاودێریکردن و پەروەردەکردنی منداڵی لە ئەستۆدایە. دایک و باوک دەتوانن بە چەندین شێوە بێت، لەوانە دایک و باوکی زیندەیی، دایک و باوکی بەخێوکەر. بەبێ گوێدانە ڕۆڵی تایبەتی خۆیان، زۆربەی دایک و باوکان خۆشەویستییەکی قووڵیان بۆ منداڵەکانیان ھەیە، و ئامانجیان ئەوەیە خۆشەویستی و پشتگیری و ڕێنمایییان بۆ دابین بکەن بە درێژایی ژیانیان. پەروەردەکردنی منداڵ کۆمەڵێک ئەرکی بەرفراوان لەخۆدەگرێت، لە دابینکردنی پێداویستییە سەرەتایییەکانی منداڵ وەک خواردن، جل و بەرگ و شوێنی نیشتەجێبوون، تا پێشکەشکردنی پشتگیری سۆزداری و یارمەتیدانی بۆ بەڕێوەبردنی ئاستەنگەکانی ژیان. دایک و باوکی باش ھەوڵدەدەن ژینگەیەکی سەلامەت و پەروەردەیی بۆ منداڵەکانیان دروست بکەن، زۆرجاریش قوربانی دەدەن بۆ ئەوەی دڵنیابن لەوەی منداڵەکانیان ئەو شتانەیان ھەیە کە پێویستیانە بۆ گەشەکردن. دایک و باوک بوون ڕۆڵێکی چالاکە، بەڵام دەتوانێت یەکێک بێت لە ئەزموونە پاداشتبەخشەکانی ژیان. دایک و باوک دەرفەتیان ھەیە داھاتووی منداڵەکانیان لە قاڵب بدەن و کاریگەرییەکی بەردەوام لەسەر جیھان دروست بکەن بە پەروەردەکردنی تاکی میھرەبان و بەزەیی و سەرکەوتوو. دایک و باوک کەسێکە کە ژیانی خۆی بۆ پەروەردەکردنی منداڵ تەرخان دەکات، و یارمەتی دەدات گەشە بکات بۆ باشترین وەشانی خۆی. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|وڵاتەکان|مێژوو|ئابووری|ژینناسی|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|Parents}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:خێزان]] [[پۆل:باوکایەتی]] [[پۆل:دایکایەتی]] [[پۆل:ناونیشانەکانی فەرمانڕەوایەتی]] [[پۆل:ساوایی]] 01raz6v5a6x710vylutfc60y44bnwue 0 236019 1660812 1659203 2026-09-04T20:36:18Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660812 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شۆربای مریشک''' یەکێکە لە خواردنە تەقلیدییەکانی زۆرێک لە کولتوورەکانی جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Food.com Indonesian Chicken Noodle Soup (Soto Ayam)|ناونیشان=https://www.food.com/recipe/indonesian-chicken-noodle-soup-soto-ayam-187775}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Simple Chicken Soup Recipes|ناونیشان=https://www.simple-chicken-recipes.com/Chicken-Soup-Recipes.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Chicken soup revisited: Calcium content of soup increases with duration of cooking|ناونیشان=https://www.springerlink.com/content/p7u013w7360016w2/|journal=Calcified Tissue International|بەرگ=٥٤|issue=6|doi=10.1007/BF00334329|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180610214103/https://link.springer.com/article/10.1007%2FBF00334329|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[مریشک]]، ئاو، [[پیاز|پیاز،]] [[گێزەر|گێزەر،]] [[کەرەوز|کەلەرم]]، خوێ '''چۆنییەتی ئامادەکردن:''' مەنجەڵەکە دەخەینە سەر ئاگر و چاوەڕێ دەکەین ئاوەکە بکوڵێت، دواتر ھەموو کەرەستەکانی تێدەخەین و چاوەڕێ دەکەین تا دەکوڵێت. == مێژوو == ماوەیەکی زۆرە خەڵک دەزانن کە شۆربای مریشک چارەسەرە بۆ [[سەرمابوون]]. لە وڵاتی چین شۆربای مریشک ھەر لە کۆنەوە بە خۆراکێکی چارەسەرکەر دادەنرێت و چینییەکان کاتێک فێری کوڵاندنی ئاو بوون بەو خواردنە ئاشنا بوون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|خۆراک|وڵاتەکان|چین|مێژوو|کۆمەڵگا|تەندروستی|پزیشکی|باڵندەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Chicken-based soups}} [[پۆل:شۆربا]] smd6bobamybaoqhw4epk4adk4fs13rw 0 236112 1660583 1501999 2026-09-04T16:35:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1660583 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''دریمکاست''' ({{بە ئینگلیزی|DreamCast}}) کۆنسڵێکی کایەی ڤیدیۆیی ١٢٨-بی تی بوو، کە لە کۆتایی ساڵی ١٩٩٨ سیگا جێگەی گرتەوە. ئەم کۆنسۆڵە یەکەم کۆنسۆلی نەوەی شەشەمی کۆنسۆلی یارییە ڤیدیۆیییەکان بوو لەگەڵ [[پلەیستەیشن ٢]] و [[ئێکس بۆکس]] و نینتێندۆ [[گەیم کیوب|گەیمکیوب]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ١٩٩٠|تەکنۆلۆژیا|کایەی ڤیدیۆیی|کۆمەڵگا|ژاپۆن|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|Sega Dreamcast}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:بڵاوکردنەوە]] [[پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە]] [[پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ١٩٩٠]] 9rt86741qqm68m0aad5jdjwek2kffxp 0 236138 1660486 1454794 2026-09-04T15:15:17Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660486 wikitext text/x-wiki </noinclude>{{Infobox ethnic group | group = عەرەبەکانی تورکیا<br/>Türkiye Arapları | native_name = {{lang|ar|عرب تركيا}} | native_name_lang = ar | population = ١,٥٠٠,٠٠٠ - ٢,٠٠٠,٠٠٠ <small>(٢٠١١)</small><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Arabs: Turkey's new minority|ناونیشان=http://www.al-monitor.com/pulse/culture/2014/09/turkey-syria-iraq-arabs-new-minority.html|وێبگە=Al-Monitor|زمان=en-us|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref><ref name="ChapinMetz"/> <small>(عەرەبە کەمینەکان پێش [[شەڕی ناوخۆیی سووریا]])</small> ٤,٠٠٠,٠٠٠ - ٥,٠٠٠,٠٠٠ <small>(٢٠١٧)</small><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=(UNHCR)|یەکەم١=United Nations High Commissioner for Refugees|سەردێڕ=UNHCR Syria Regional Refugee Response|ناونیشان=http://data.unhcr.org/syrianrefugees/country.php?id=224|وێبگە=UNHCR Syria Regional Refugee Response|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180305121532/http://data.unhcr.org/syrianrefugees/country.php?id=224|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=iraqisinturkey>http://cadmus.eui.eu/handle/1814/11298 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170222211824/http://cadmus.eui.eu//handle/1814/11298 |date=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧ }} The Iraqi Refugee Crisis and Turkey: a Legal Outlook</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2016/02/turkey-demographic-challenge-arabs-syria-refugees-isis-160218063810080.html|سەردێڕ=Turkey's demographic challenge|وێبگە=www.aljazeera.com|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref><ref name="UNHCR-Turkey">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://data.unhcr.org/syrianrefugees/country.php?id=224|سەردێڕ=UNHCR Syria Regional Refugee Response/ Turkey|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ئیش=[[UNHCR]]|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180305121532/http://data.unhcr.org/syrianrefugees/country.php?id=224|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="iraqisinturkey"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/the-impact-of-syrian-refugees-on-turkey|سەردێڕ=The Impact of Syrian Refugees on Turkey|وێبگە=www.washingtoninstitute.org|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Ozdemir|یەکەم١=Soner Cagaptay, Oya Aktas and Cagatay|سەردێڕ=The Impact of Syrian Refugees on Turkey|ناونیشان=http://www.cagaptay.com/19136/the-impact-of-syrian-refugees-on-turkey|وێبگە=Soner Cagaptay|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170315001602/http://www.cagaptay.com/19136/the-impact-of-syrian-refugees-on-turkey|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <small>(بە [[پەنابەرانی شەڕی ناوخۆیی سووریا|پەنابەرە سوورییەکانەوە]])</small><br> ~ ٩,٠٠٠,٠٠٠<ref>Al-Jazeera.net, 2020. [https://www.aljazeera.net/news/politics/2020/1/24/أقطاي-تركيا-أردوغان-بابا-جان مقابلة مع الجزيرة نت.. مستشار أردوغان: 10% من سكان تركيا عرب وھذە اوزاعھم]. Accessed on 16 June 2020.</ref> (مەزەندەی ساڵی ٢٠٢٠) | popplace = بە شێوەیەکی سەرەکی ھەرێمی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ | langs = [[عەرەبی]]، [[تورکی]]<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lahdo|یەکەم=Ablahad|ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Arabic Dialect of Tillo in the Region of Siirt|بڵاوکەرەوە=Uppsala Universitet, Department of African and Asian Languages|ناونیشان=http://uu.diva-portal.org/smash/get/diva2:218909/FULLTEXT02.pdf}}</ref> | rels = زۆرینە [[ئیسلامی سوننە]]، کەمینە [[مەسیحیەت]]، کەمینە [[عەلەوی]]. | related = [[عەرەبە بڵاوبووەکان]] | footnotes = }} '''عەرەبەکانی تورکیا''' ({{بە تورکی|Turkiye araplari}}) لە کۆی ژمارەی دانیشتووانی [[تورکیا]] کە زیاتر لە ھەشتا ملیۆن کەسە، ژمارەی [[عەرەب]] زیاتر لە حەوت ملیۆن کەس دەبن. عەرەبەکان لە ناوچە جیاوازەکانی [[تورکیا]] چڕبوونەتەوە، زۆربەیان لە ناوچەکانی [[باکووری کوردستان]] بە تایبەت [[ڕحا]] و [[مێردین|مێردین]] و [[ئادانا]] [[مێرسین|و مێرسین]] و عوسمانییە و [[کلیس]] و [[دیلۆک]] و [[ئەسکەندەروون]] (لەوانەش [[ئەنتاکیا]])، جگە لە ناوچەکانی دیکەی نزیک لە سنوورەکان لەگەڵ [[عێراق]] و [[سووریا]] وەک [[پارێزگای شرنەخ|شرنەخ]] و [[مووش]] و [[بدلیس|بەدلیس]] و [[ئێلح]] و [[پارێزگای سێرت|سێرت]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{جەماوەرناسیی تورکیا}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Arab people in Turkey}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تورکیا]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:لەخۆگرتنی کولتووری]] [[پۆل:عەرەبە تورکەکان]] o77pudcbgo3syhbycx7zuwgb2q47y0m 0 236371 1660518 1510567 2026-09-04T15:33:30Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660518 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس | وێنە = Far_Cry_3_PAL_box_art.jpg }} '''''فار کرای ٣''''' ({{بە ئینگلیزی|Far Cry 3}})<ref group="و">فریاد در دوردست</ref> [[کایەی ڤیدیۆیی|یارییەکی ڤیدیۆیی]] [[تەقەکەری کەسی یەکەم]] و [[کایەی ئەکشن-سەرکێشی]] و جیھانی کراوەیە کە لەلایەن کۆمپانیای یوبیسۆفت مۆنتریال پەرەی پێدراوە و لەلایەن [[یوبی سۆفت|یوبی سۆفتەوە]] بڵاوکراوەتەوە. یارییەکە بۆ یەکەمجار لە ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ لە [[ئوسترالیا]] و دواتر چەند ڕۆژێک دواتر لە [[ئەورووپا]] و [[ئەمریکای باکوور]] بڵاوکرایەوە.<ref name="ToolAutoGenRef6">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Madness – Far Cry 3 delayed until November 30|ناونیشان=http://www.vg247.com/2012/06/25/far-cry-3-delayed-until-november-30/|زمان=en}}</ref><ref name="ToolAutoGenRef10">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Far Cry 3 pushed back to November|ناونیشان=http://www.eurogamer.net/articles/2012-06-25-far-cry-3-pushed-back-to-november|زمان=en}}</ref> ھەروەھا ''یاری فار کرای ٣'' لە ٧ی ئازاری ٢٠١٣ لە [[ژاپۆن]] بڵاوکرایەوە.<ref name="چارت ژاپن">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Far Cry 3|ناونیشان=http://www.vgchartz.com/game/51770/far-cry-3/|زمان=en}}</ref> ئەم یارییە لەلایەن کۆمپانیای یوبی سۆفتەوە بۆ [[پلەی ستەیشن ٣|پلاتفۆرمی پلەیستەیشن ٣]] و [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]] و [[مایکرۆسۆفت ویندۆز]] بڵاوکراوەتەوە.<ref name="یوروجی">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Far Cry 3 review|ناونیشان=http://www.eurogamer.net/articles/2012-11-21-far-cry-3-review|زمان=en}}</ref> دیزاینی ئەم یارییە لەلایەن کیڤن گویلمێت و جەیمی کەین و ئەندریا زانینییەوە کراوە و مۆسیقا و دەنگی یارییەکەش لەلایەن برایان تایلەرەوە کراوە. ئەم بەشەی یاری فار کرای لەلایەن دان ھای بەرھەم ھێنراوە. ''یاری فارکرای ٣'' چیرۆک و کارەکتەرەکانی جیاوازە لە بەشەکانی پێشوو. چیرۆکی ئەم یارییە لە دەوری چەند گەنجێک دەسوڕێتەوە کە گەشتیان کردووە بۆ دوورگەی ڕۆک کە دەکەوێتە زەریای ھێمن بۆ ئەوەی کاتێکی خۆش بەسەر بەرن و لەلایەن چەتەی دەریایییەوە دەگرترێن. کارەکتەری سەرەکی و تاکە کارەکتەری کۆنتڕۆڵکراوی یارییەکە، جەیسۆن برادی، گەشتیارێکی ئەمریکییە. ڤاس و سیترا مۆنتینیگرۆ لە کارەکتەرە بنەڕەتییەکانی دیکەی ئەم یارییەدان. یارییەکە لە دوو بەشدا پەیڕەو دەکرێت، دوورگەی باکوور و دوورگەی باشوور، کە ھەریەکەیان لەژێر کۆنترۆڵی یەکێک لە دوژمنەکانی جەیسۆندایە. جەیسۆن برادی وەک تاکە کارەکتەری کۆنترۆڵکراو لە یارییەکەدا، بە ھەوڵەکانی بۆ ڕزگارکردنی ھاوڕێکانی و ھەڵھاتن لەم دوورگەیە، چیرۆکی یاری ''فار کرای ٣'' لە قاڵب دەدات، کە بە تێپەڕبوونی کات تووشی وردەکاری زیاتر دەبێت و خەڵکی زیاتر دەچنە ناو چیرۆکەکەوە. یۆرۆگەیمەر دیمەنە سروشتییەکان و گیانلەبەرە کێوییەکانی ''فار کرای ٣ی'' بە دەستکەوتێکی تەکنیکی سەرسووڕھێنەر وەسف کرد و نمرەی تەواوی بەم یارییە بەخشی کە ١٠ لە ١٠ پێکھاتبوو؛ بەڵام گەیم ترەیلەرز ڕەخنەی لەو ھەستەی دووبارەبوونەوەی گرت کە ڕۆک ئایلەند دەیبەخشێتە یاریزانەکە و ئەم یارییەی ھاوشێوەی [[ئەساسنز کرید|چاندی بکوژێک]] ناوبرد و ئەم یارییەیان بە ٨٫٦ لە کۆی ١٠ نمرەی بەخشی. ''یاری فار کرای ٣'' خەڵاتی باشترین یاری ئەکشنی بەدەستھێنا لە نۆیەمین خەڵاتی ئەکادیمیای بەریتانیا بۆ یارییە کۆمپیوتەرییەکان. ''یاری فار کرای ٣'' لە ھەفتەی دەیەمی دوای بڵاوبوونەوەی، ١٬٨٩١٬٨٨٠ دانە لە ئێکس بۆکس ٣٦٠، ١٬٦١٠٬٠٠٣ دانە لە [[پلەیستەیشن ٣]] و ٤٤٠٬١٣٥ دانە لە مایکرۆسۆفت ویندۆز فرۆشرا، بە کۆی گشتی ٤ ملیۆن دانە دەکات. تا مانگی شوباتی ٢٠١٣ نزیکەی ٤٫٥ ملیۆن دانە لەم یارییە فرۆشراوە و دواجار تا ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ ژمارەی نوسخەی ئەم یارییە کە فرۆشراوە گەیشتە ١٠ ملیۆن دانە. دوای سەرکەوتنی ئەم یارییە، لە ساڵی ٢٠١٤دا بەدواداچوونێکی بە ناوی ''[[فار کرای ٤]]'' بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠|گیانلەبەران|شەڕ|تایلەند}} {{پۆلی کۆمنز|Far Cry 3}} [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە کۆیلایەتی]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:کایەکانی یوبی سۆفت]] [[پۆل:ئەو کایە ڤیدیۆیییانەی لە کەنەدا پەرەیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەکارھێنانی ھاڤۆک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە جیھان کراوەکان]] [[پۆل:کایە بەرزکراوەکانی پلەیستەیشن ٤ پرۆ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ٢٠١٢ داندراون]] [[پۆل:کایە بەرزکراوەکانی ئێکس بۆکس وەن ئێکس]] nn1x26tm9oda5v6r8tfukbyap1dkrpr 0 236391 1660749 1660205 2026-09-04T20:15:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660749 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس |وێنە =Kindite Kingdom, ca. 500.png }} '''شانشینی کیندا''' یەکێک بوو لە ھۆزە گرنگەکانی عەرەبی قەحتانی [[یەمەن]] و لە نزیک حەدراماوت دەژیا. دواتر دوای کۆچکردنیان لە باشوورەوە بۆ باکووری [[نیمچەدوورگەی عەرەبی|نیمچە دوورگەی عەرەبی،]] لە نەجد نیشتەجێ بوون. پاشان، حکوومەتێکی خێڵەکییان پێکھێنا. لووتکەی دەسەڵاتی کیندا لە سەرەتای سەدەی پێنجەمی زایینی بوو، کاتێک توانی ھیرا بگرێت. خەڵکی بەندەر کۆنگ لە شاری لەنگێ خەڵکی ھۆزی کیندان.<ref>[http://www.ensani.ir/fa/content/38838/default.aspx قبیله کنده قبل از اسلام]</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|شەڕ|کۆمەڵگا|مێژوو|زمانی عەرەبی|عەرەبستانی سعوودی}} {{پۆلی کۆمنز|Kindah Kingdom}} [[پۆل:ھۆزەکانی عەرەب]] [[پۆل:مێژووی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی دەیەی ٤٥٠]] 7d6e5h9h0ttt9qhpq7ncdm0myc14noc 0 236440 1660533 1510647 2026-09-04T15:40:19Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660533 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox video game}}<templatestyles src="بطاقة/icones.css" "="" /> {| class="infobox infobox_v2 " cellspacing="3px" ! colspan="2" class="entete jeuvideo" scope="col" style="line-height:1.5em; background-color:#E1E1E1;color:#000000" |فاکتۆریۆ |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000" |(بە[[ئینگلیزی]]: factorio)&nbsp;<span class="noprint"> [[ملف:Twemoji_270f.svg|link=d:Q16972008#P1476|baseline|13x13پیکسڵ|تعديل قيمة خاصية (P1476) في ويكي بيانات]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |الموزع | style=" " | |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ڕێگەپێدان | style=" " |خاوەنی ڕێگەپێدانن&nbsp;<span class="noprint" style="font-size: smaller; font-style: normal; font-weight: normal;">&nbsp;[[wikidata:Q3238057#sitelinks-wikipedia|<sup class="reference" title="&quot;Q3238057&quot; في لغات أخرى">[لغات أخرى]</sup>]]</span>&#x200F;&nbsp;<span class="noprint"> [[ملف:Twemoji_270f.svg|link=d:Q16972008#P275|baseline|13x13پیکسڵ|تعديل قيمة خاصية (P275) في ويكي بيانات]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |سیستەم | style=" " |[[مایکرۆسۆفت ویندۆز]]<br /><br />[[لینوکس|لینێکس]]<br /><br />[[مەک ئۆ ئێس|ماک ئۆس]]<br /><br />نینتێندۆ سویچ<ref name="wikidata-123615a227a259e17358d3b879753dfcbfcd2ddf"><cite class="citation web cs1"><span class="cx-segment" data-segmentid="80">[https://www.factorio.com/blog/post/factorio-switch-release "Factorio for Nintendo Switch is now available!"]. 28 أكتوبر 2022<span class="reference-accessdate">. اطلع عليه بتاريخ <span class="nowrap">2022-10-28</span></span>.</span></cite></ref>&nbsp;<span class="noprint"> [[ملف:Twemoji_270f.svg|link=d:Q16972008#P400|baseline|13x13پیکسڵ|تعديل قيمة خاصية (P400) في ويكي بيانات]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |بەرواری دەرکردن | style=" " |٢٥ فبرایەری ٢٠١٦<br /><br />١٤ ئۆگەستی ٢٠٢٠&nbsp;<span class="noprint"> [[ملف:Twemoji_270f.svg|link=d:Q16972008#P577|baseline|13x13پیکسڵ|تعديل قيمة خاصية (P577) في ويكي بيانات]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |جۆری یاری | style=" " |یاری مانەوە، &nbsp;[[استراتيجية الوقت الحقيقي|ئیستراتیژی]]، &nbsp;یاری ئاکشن، &nbsp;یاری داڕشتن و بنیاتنان، &nbsp;یاریەکی هەندەسەی بەڕێوبردن، &nbsp;یارییەکی ئەلیکترۆنی&nbsp;<span class="noprint"> [[ملف:Twemoji_270f.svg|link=d:Q16972008#P136|baseline|13x13پیکسڵ|تعديل قيمة خاصية (P136) في ويكي بيانات]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |شێوازی | style=" " |یاریەکی ڤیدیۆیی تاکەکەسی، &nbsp;ویاریەکی ڤیدیۆیی کۆمەلی (هەرەوەزی)&nbsp;<span class="noprint"> [[ملف:Twemoji_270f.svg|link=d:Q16972008#P404|baseline|13x13پیکسڵ|تعديل قيمة خاصية (P404) في ويكي بيانات]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ڕێگا | style=" " |بڵاوکردنەوەی ئەلەکترۆنی.<br /><br />دابەزاندنی ئەلیکترۆنی&nbsp;<span class="noprint" style="font-size: smaller; font-style: normal; font-weight: normal;">&nbsp;[[wikidata:Q54820071#sitelinks-wikipedia|<sup class="reference" title="&quot;Q54820071&quot; في لغات أخرى">[لغات أخرى]</sup>]]</span>&#x200F;&nbsp;<span class="noprint"> [[ملف:Twemoji_270f.svg|link=d:Q16972008#P437|baseline|13x13پیکسڵ|تعديل قيمة خاصية (P437) في ويكي بيانات]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |درایڤەکان | style=" " |کیبۆرد (تەختەی دوگمەکان)، &nbsp;ماوس.&nbsp;<span class="noprint"> [[ملف:Twemoji_270f.svg|link=d:Q16972008#P479|baseline|13x13پیکسڵ|تعديل قيمة خاصية (P479) في ويكي بيانات]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |سایتی سەرەکی | style=" " |https://www.factorio.com/&nbsp{{بەستەری مردوو|url=https://www.factorio.com/%26nbsp |date=حوزەیرانی ٢٠٢٣ }};<span class="noprint"> [[ملف:Twemoji_270f.svg|link=d:Q16972008#P856|baseline|13x13پیکسڵ|تعديل قيمة خاصية (P856) في ويكي بيانات]]</span> |- | colspan="2" class="navigation-only" style="border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;" |<span class="plainlinks" style="float:right;">[//ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%81%D8%A7%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%8A%D9%88&action=edit&section=0 <span style="color:#555;">تعديل مصدري</span>] - [//ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%81%D8%A7%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%8A%D9%88&veaction=edit <span style="color:#555;">تعديل</span>] </span>&nbsp;[[ملف:Info_Simple.svg|link=قالب:معلومات_لعبة_فيديو|12x12پیکسڵ|طالع توثيق القالب]] |} فاکتۆریۆ (بە ئینگلیزی: factorio) یاریەکی [[ھاوشێوەکردنی بیناسازی و بەڕێوەبردن]] دەرچووە بۆ ئامێرەکانی مایکرۆسۆفت و ماک و لینێکس لە ١٤ ئۆگەستی ٢٠٢٠ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Friday Facts #360 - 1.0 is here!|ناونیشان=https://factorio.com/blog/post/fff-360|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Wube Software}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی}} [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایەکانی مەک ئۆئێس]] [[پۆل:کایەکانی لینوکس]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە خەیاڵییە زانستییەکان]] [[پۆل:کایەکانی نینتێندۆ سویچ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لەسەر ھەسارە خەیاڵییەکان داندراون]] 8ihrcphrbo2v7f6ogfmk2j92ajim72i 0 236615 1660565 1601808 2026-09-04T16:32:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئایین-کۆلکە، ئوردن-کۆلکە، ئیسرائیل-کۆلکە) 1660565 wikitext text/x-wiki {{Databox}}[[پەڕگە:Druze_star.svg|وێنۆک|ھێمای درووزەکان]] '''درووزەکان''' کە خۆیان بە '''یەکتاپەرست''' ناودەبەن، ڕێبازێکی ئیتنۆ-ئایینیین<ref name="dawn">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/displacementdisp0000chat|سەردێڕ=Displacement and Dispossession in the Modern Middle East|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٠-٥٢١-٨١٧٩٢-٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220624165133/https://archive.org/details/displacementdisp0000chat|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> <ref name="Harrison1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Simon Harrison|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=B9-LF_Of_E8C&pg=PA121|سەردێڕ=Fracturing Resemblances: Identity and Mimetic Conflict in Melanesia and the West|بڵاوکەرەوە=Berghahn Books|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-١-٥٧١٨١-٦٨٠-١|پەڕەکان=١٢١–|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221217030050/https://books.google.com/books?id=B9-LF_Of_E8C&pg=PA121|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> کە فێرکاریی بیروباوەڕی یەکتاپەرستی پەیڕەو دەکەن؛ سەرچاوەکانی دەگەڕێتەوە بۆ خوێندنگای بیری [[ئیسماعیلیە|ئیسماعیلی]] کە یەکێکە لە خوێندنگا ھزرییە ئیسلامییەکان و بۆ [[دەوڵەتی فاتیمی]] لە [[سەدەی ١٠|سەدەی دەیەمدا]] دەگەڕێتەوە،<ref>محمد جواد مشكور، مذاھب الاسلاميين ، تەھران ، 1999 ، ص 321</ref> و ڕەگ و ڕیشەی درووزەکان دەگەڕێتەوە بۆ [[ڕۆژاوای ئاسیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=Palestinians say they number 12.1 million worldwide|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/palestinians-say-they-number-12-1-million-worldwide/|بڵاوکەرەوە=Times of Israel}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=Khalwah the prayer place of the Druze|ناونیشان=https://www.druzesect.com/?p=184|بڵاوکەرەوە=Druze sect site|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131203003230/https://www.druzesect.com/?p=184|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>[https://www.state.gov/state-gov-website-modernization/ Lebanon – International Religious Freedom Report 2008] U.S. Department of State. </ref> ئەوان خۆیان بە گەلی '''یەکتاپەرست''' یان '''یەکتاپەرستان''' ناودەبەن.<ref name="wendy">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/isbn_9780877790440|سەردێڕ=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions|بڵاوکەرەوە=Merriam-Webster, Inc.|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٧٧٩-٠٤٤-٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191217033150/https://archive.org/details/isbn_9780877790440|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> درووزەکان ڕێز لە پێغەمبەر [[شوعەیب]] دەگرن، کە یەکێکە لە پێغەمبەرە عەرەبەکان، کە بە دامەزرێنەری ڕۆحی و پێغەمبەری سەرەکی بیروباوەڕی یەکتاپەرستی دەزانن.<ref name="ReferenceA">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=keD9z1XWuNwC|سەردێڕ=Neighboring Faiths: A Christian Introduction to World Religions|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٠-٨٣٠٨-٧١٩٧-٧|پەڕە=١٠٧|ڕێکەوتی سەردان=25 يناير 2016|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171017195344/https://books.google.com/books?id=keD9z1XWuNwC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> <ref name="ReferenceB">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=keD9z1XWuNwC|سەردێڕ=Mirror of the Arab World: Lebanon in Conflict|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٠-٣٩٣-٣٣٣٧٤-٤|پەڕە=٢٨|ڕێکەوتی سەردان=25 يناير 2016|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171017195344/https://books.google.com/books?id=keD9z1XWuNwC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=MK Kara: Druze are Descended from Jews|ناونیشان=https://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/140251|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Arutz Sheva}}</ref> <ref name="Blumberg 1985 201">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=keD9z1XWuNwC|سەردێڕ=Zion Before Zionism: 1838–1880|بڵاوکەرەوە=Syracuse University Press|ساڵ=١٩٨٥|ژپنک=٠-٨١٥٦-٢٣٣٦-٤|شوێن=Syracuse, NY|پەڕە=٢٠١|ڕێکەوتی سەردان=25 يناير 2016|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171017195344/https://books.google.com/books?id=keD9z1XWuNwC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=keD9z1XWuNwC|سەردێڕ=Ticket to Israel: An Informative Guide|ساڵ=١٩٥٢|پەڕە=٢٩٠|ڕێکەوتی سەردان=25 يناير 2016|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171017195344/https://books.google.com/books?id=keD9z1XWuNwC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> بیروباوەڕی یەکتاپەرستی لەسەر بنەمای فێرکارییەکانی حەمزەی کوڕی عەلی کوڕی ئەحمەد و خەلیفەی شەشەمی فاتیمی و حەکیم بەنی ئەمروڵڵا و فەیلەسووفە کۆنەکانی یۆنانی وەک [[ئەفلاتوون]]، [[ئەرەستوو]]، [[پیتاگۆرس]] و زینۆی ستۆیک دامەزراوە.<ref name="Entrepreneurship and Religion">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Léo-Paul Dana|سەردێڕ=Entrepreneurship and Religion|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Edward Elgar Publishing]]|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٩٨٠-٦٣٢-٩|پەڕە=٣١٤}}</ref> <ref name="Adams Media">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Terri Morrison|سەردێڕ=Kiss, Bow, Or Shake Hands: The Bestselling Guide to Doing Business in More Than 60 Countries|ناونیشان=https://archive.org/details/kissboworshakeha0000morr_v4d0|دوایین٢=Wayne A. Conaway|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[سايمون وشوستر]]|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٣٣٧-٣٦٨-٩|edition=illustrated|پەڕە=[https://archive.org/details/kissboworshakeha٠٠٠٠morr_v٤d٠/page/٢٥٩ ٢٥٩]}}</ref> ھەندێک لێکۆڵینەوە باس لەوە دەکەن کە ڕێبازی درووزەکان لە سەردەمی فاتیمیەکانی حەکیم بەنی ئەمروڵڵا (٤١١ [[کۆچی]] / ١٠٢٠ [[زایینی]]) لەسەر دەستی محەممەدی کوڕی ئیسماعیل دوورزی دامەزراوە، بەڵام ھەندێکیان باسیان کردووە کە دامەزرێنەری ڕاستەقینە حەمزەی کوڕی عەلی کوڕی محەممەد زەوزانی بووە، کە پەرتووکە ئایینییەکانیانی نووسیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The World's Greatest Religious Leaders: How Religious Figures Helped Shape World History [2 volumes]|ڕێکەوت=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ژپنک=٩٧٨-١٤٤٠٨٤١٣٨٥|editor-last=Hendrix|پەڕە=١١|editor-last2=Okeja}}</ref> و ئەو دوو پیاوە جیاوازییان ھەبوو، بۆیە یەکەمیان ( محەممەد کوڕی ئیسماعیلی درووزی) کۆچی کرد بۆ [[شام]]، و ڕێبازەکەی بە ناوی ئەو ناسراوە، بەڵام درووزەکان ئەم ڕەچەڵەکەیان بەدڵ نییە و دەڵێن لە مێژووی خۆیان و پەرتووکە پیرۆزەکانیاندا ئەو نەدۆزراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Samy Swayd|سەردێڕ=The A to Z of the Druzes|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press|ژپنک=٩٧٨٠٨١٠٨٧٠٠٢٤|edition=annotated|پەڕە=xxxii}}</ref> موقتەنی بەھائەددین بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[ڕێباز]]ەکە دادەنرێت و ئەو کەسەیە کە دەرگای کۆشش و بانگھێشتکردنی بۆ نێو ئایینەکە داخستووە.{{Sfn|Kratschkowsky|Halm|1993}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئایین|ئیسرائیل|ئوردن|سووریا|فەلەستین}} {{پۆلی کۆمنز|Druze}} {{ئایین-کۆلکە}} {{ئوردن-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} [[پۆل:ئایینە ئیبراھیمییەکان]] [[پۆل:درۆز]] [[پۆل:قەومەکانی ئوردن]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی لوبنان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی سووریا]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:گرووپە ئەفسانییەکان]] [[پۆل:عیرفان]] [[پۆل:ئەفلاتوونیزمی نوێ]] [[پۆل:دینە ئیبراھیمییەکان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی عەرەب]] 95p8ggozh3gk8h6dqukr81kq9k66hrt 0 236675 1660479 1510356 2026-09-04T15:12:39Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660479 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''عەدنان ئیبراهیم''' (لەدایکبووی ١٩٦٦) بیرمەندێکی [[ئیسلام|ئیسلامی]] [[فەلەستین|فەلەستینییە]] ، لە شاری [[غەززە]] لەدایک بووە، یەکێکە لە بانگخوازە دیارەکانی موسڵمان لە [[ئەورووپا|ئەوروپا]], هەندێکیش بە یەکێک لە پێشەنگەکانی گوتاری ئایینی ڕۆشنگەری دەزانن، لە کاتێکدا هەندێکی تر بە یەکێک لەو کەسایەتیانە بزانن کە هەڵگری بیرۆکەی چەواشەکارانەن کە دژایەتی [[ئیسلام]] دەکەن، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=من دعاة الفتنة والضلال في عصرنا -5- عدنان إبراهيم|ناونیشان=https://www.alrased.net/main/articles.aspx?selected_article_no=7326|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=تحذير من انحراف وضلال المدعو عدنان إبراهيم|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/206872/%D8%AA%D8%AD%D8%B0%D9%8A%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%88%D8%B6%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%88-%D8%B9%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> بانگخواز و بیرمەندە ، شارەزای زانستە مرۆییەکان و زانستە سروشتی و زانستە شەرعیەکانە [[وێژە|و ئەدەبیاتە]] ، جگە لەوەش چەندین زمان شارەزایە لەمانە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی،]] هەروەها [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] [[زمانی ئەڵمانی|و ئەڵمانی]] و کرواتی سربی . ئەو پۆستی وتارخوێنی هەیە لە مزگەوتی شورا لە پایتەختی نەمسا [[ڤیێنا|ڤیەنا]] و سەرۆکی کۆمەڵەی کۆبوونەوەی شارستانیەتەکانە (بالعربية:جمعية لقاء الحضارات)، هەروەها وانەی ئایینی و زانستی لە مزگەوتەکەدا دەڵێتەوە، و خاوەنی چەندین بیرۆکە و [[تیۆری]] و تێزی مشتومڕاوییە. هەروەها لەلایەن هەندێک کەسەوە بە یەکێک لە دیارترین بیرمەندە ئیسلامییە ڕیفۆرمخوازەکان دادەنرێت لە عەقیدەی [[سوننە]], بەو پێیەی پێی وایە چاکسازی و گفتوگۆ و گفتوگۆی نێوان سوننە و شیعە چارەسەرێکی ئایدیاڵە بۆ ڕاستکردنەوەی ڕێڕەوی ئیسلامی نەتەوەیی، هەروەها بە قسەکردن لەسەر [[بێخوایی|بێدینی]] و ئەو هۆکارانە کە دەبنە هۆی چوونە دەرەوەی هەندێک موسڵمانان لە ئیسلام، ئەمەش وای لێکرد چەندین وانە بڵێتەوە بە مەبەستی وەڵامدانەوەی زانستی بۆ ئەم گومانانەی ئاراستەی ئیسلام دەکرێت و وەڵامدانەوەی ئەو کەسانەی کە پرسیار [[ھەبوونی خودا|لە بوونی خودا]] دەکەن, و هەروەها بە میتۆدێکی فەلسەفی کاری لەسەر چەندین پرسی ئاینی کردۆتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ئایین|ئیسلام|چاند|فەلەستین|فەلسەفە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی بێخوایی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:چاکسازە مسوڵمانەکان]] 4z34y3x7s9ewz3y6xzsf7dzxww1e8di 1660555 1660479 2026-09-04T16:09:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Adnan Ibrahim}} 1660555 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''عەدنان ئیبراهیم''' (لەدایکبووی ١٩٦٦) بیرمەندێکی [[ئیسلام|ئیسلامی]] [[فەلەستین|فەلەستینییە]] ، لە شاری [[غەززە]] لەدایک بووە، یەکێکە لە بانگخوازە دیارەکانی موسڵمان لە [[ئەورووپا|ئەوروپا]], هەندێکیش بە یەکێک لە پێشەنگەکانی گوتاری ئایینی ڕۆشنگەری دەزانن، لە کاتێکدا هەندێکی تر بە یەکێک لەو کەسایەتیانە بزانن کە هەڵگری بیرۆکەی چەواشەکارانەن کە دژایەتی [[ئیسلام]] دەکەن، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=من دعاة الفتنة والضلال في عصرنا -5- عدنان إبراهيم|ناونیشان=https://www.alrased.net/main/articles.aspx?selected_article_no=7326|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=تحذير من انحراف وضلال المدعو عدنان إبراهيم|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/206872/%D8%AA%D8%AD%D8%B0%D9%8A%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%88%D8%B6%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%88-%D8%B9%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> بانگخواز و بیرمەندە ، شارەزای زانستە مرۆییەکان و زانستە سروشتی و زانستە شەرعیەکانە [[وێژە|و ئەدەبیاتە]] ، جگە لەوەش چەندین زمان شارەزایە لەمانە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی،]] هەروەها [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] [[زمانی ئەڵمانی|و ئەڵمانی]] و کرواتی سربی . ئەو پۆستی وتارخوێنی هەیە لە مزگەوتی شورا لە پایتەختی نەمسا [[ڤیێنا|ڤیەنا]] و سەرۆکی کۆمەڵەی کۆبوونەوەی شارستانیەتەکانە (بالعربية:جمعية لقاء الحضارات)، هەروەها وانەی ئایینی و زانستی لە مزگەوتەکەدا دەڵێتەوە، و خاوەنی چەندین بیرۆکە و [[تیۆری]] و تێزی مشتومڕاوییە. هەروەها لەلایەن هەندێک کەسەوە بە یەکێک لە دیارترین بیرمەندە ئیسلامییە ڕیفۆرمخوازەکان دادەنرێت لە عەقیدەی [[سوننە]], بەو پێیەی پێی وایە چاکسازی و گفتوگۆ و گفتوگۆی نێوان سوننە و شیعە چارەسەرێکی ئایدیاڵە بۆ ڕاستکردنەوەی ڕێڕەوی ئیسلامی نەتەوەیی، هەروەها بە قسەکردن لەسەر [[بێخوایی|بێدینی]] و ئەو هۆکارانە کە دەبنە هۆی چوونە دەرەوەی هەندێک موسڵمانان لە ئیسلام، ئەمەش وای لێکرد چەندین وانە بڵێتەوە بە مەبەستی وەڵامدانەوەی زانستی بۆ ئەم گومانانەی ئاراستەی ئیسلام دەکرێت و وەڵامدانەوەی ئەو کەسانەی کە پرسیار [[ھەبوونی خودا|لە بوونی خودا]] دەکەن, و هەروەها بە میتۆدێکی فەلسەفی کاری لەسەر چەندین پرسی ئاینی کردۆتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ئایین|ئیسلام|چاند|فەلەستین|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|Adnan Ibrahim}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی بێخوایی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:چاکسازە مسوڵمانەکان]] bthtmdl6abqocukcuif50d4xdypxtyp 0 237403 1660410 1501955 2026-09-04T13:38:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، یۆنان-کۆلکە) 1660410 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} ‎لە [[میتۆلۆژیای یۆنانی|میتۆلۆژیای یۆنانیدا]]، '''دراکاینا''' ({{بە ئینگلیزی|Drakaina}}) مارێکی مێینە یان ئەژدیھایە، ھەندێکجار تایبەتمەندی مرۆڤی ھەیە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ogden|یەکەم=Daniel|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FQ2pAK9luwkC|سەردێڕ=Drakon: Dragon Myth and Serpent Cult in the Greek and Roman Worlds|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=OUP Oxford|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٥٥٧٣٢-٥|پەڕەکان=٢–٤٧|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|یۆنان|مێژوو|کۆمەڵگا|کتێب|چاند}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کتێب-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{یۆنان-کۆلکە}} j0pv6vvva90t46dko2qaki3vq9ycn7c 0 237464 1660528 1402885 2026-09-04T15:36:43Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660528 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Fast_X_poster.jpg |تەنیا کوردی = بەڵێ }} '''''فاست ئێکس''' یان '''خێرا و تووڕە ١٠''''' ({{بە ئینگلیزی|Fast X}}) [[فیلمی ئەکشن|فیلمێکی ئەکشنی]] ئەمریکییە لە دەرھێنانی لویس لێتێریێر و لە نووسینی جەستن لەین و دان مێیزو. ئەم فیلمە درێژەی فیلمی ''فاست ٩ی'' (٢٠٢١)ە کە دەیەمین بەشی سەرەکی و یازدەھەمین فیلمی زنجیرەی ''[[خێرا و تووڕە (زنجیرەفیلم)|خێرا و تووڕە]]'' . لەم فیلمەدا [[کاستی پڕ ئەستێرە|کۆمەڵێک ئەکتەر]] ڕۆڵ دەگێڕن کە بریتین لە [[ڤێن دیزەڵ|ڤین دیزل]] و [[میشێل ڕۆدریگیز|میشێل ڕۆدریگێز]] و [[تایریس گیبسن|تایرێس گیبسۆن]] و لوداکریس و جەیسۆن مۆمۆا و ناتالی ئیمانوێل و جۆرنا بریوستەر و [[جۆن سینا]] و [[جەیسن ستەیتم|جەیسۆن ستاتام]] و سونگ کانگ و ئالان ڕیچسۆن و دانیێلا مێلچیۆر و [[سکۆت ئیستوود]] و [[ھێلین میرین|ھێلین میرێن]] و. [[چارلیز تێرۆن|چارلیز لە ڕۆڵی سەرەکی تیرۆن]] و [[بری لارسن|بری لارسۆن]] و ڕیتا مۆرێنۆ. بەرھەمھێنانی فیلمی فاست ئێکس لە ساڵی ٢٠١٤دا پلانی بۆ دانرابوو. لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ڕاگەیەندرا کە زنجیرە ڕەسەنەکە بە بڵاوکردنەوەی ئەڵقەی ١٠ و ١١ کۆتایی دێت کە لین و کاستی سەرەکی بەشدارن. ناونیشانی فەرمی فیلمەکە کاتێک ئاشکرا بوو کە لە مانگی نیسانی ٢٠٢٢دا وێنەگرتن دەستی پێکرد؛ لین لە کۆتایی ئەو مانگەدا بەھۆی جیاوازییە داھێنەرەکانەوە دەستی لە پۆستی دەرھێنەر کێشایەوە، ھەرچەندە وەک نووسەر و بەرھەمھێنەر مایەوە. دوای ھەفتەیەک لێتێریێر وەک جێگرەوەی دامەزرا. برایان تایلەر، ئاوازدانەری ماوە درێژی ئەم زنجیرەیە، گەڕایەوە بۆ تۆمارکردنی فیلمەکە. ئەم فیلمە بە بوودجەی بەرھەمھێنانی ٣٤٠ ملیۆن دۆلار، یەکێکە لە گرانترین فیلمەکان. وێنەگرتنی فیلمەکە تا مانگی ئابی ھەمان ساڵ بەردەوام بوو و لە [[لەندەن]] و [[ڕۆما]] و [[تورین|تۆرین]] و [[لیسبۆن]] و [[لۆس ئانجلەس|لۆس ئەنجلۆس]] ئەنجامدرا. ''فیلمی فاست ئێکس'' لە ١٩ی ئایاری ٢٠٢٣ لە ئەمریکا لەلایەن [[یوونیڤەرساڵ پیکچەرز|کۆمپانیای یونێڤێرساڵ پیکچەرزەوە]] بڵاوکرایەوە. بڕیارە درێژەی ئەم فیلمە لە ساڵی ٢٠٢٥ نمایش بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Couch|یەکەم=Aaron|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=‘Fast X’ Star Vin Diesel Ignores the Teleprompter at CinemaCon|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/fast-x-vin-diesel-star-power-cinemacon-1235403259/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Hollywood Reporter}}</ref> == ڕۆڵەکان == * [[ڤێن دیزەڵ|ڤین دیزل]] وەک دۆمینیک «دۆم» تۆرتۆ: تاوانبارێکی خانەنشین و پێشبڕکێکاری پیشەگەری پێشووی شەقامە کە لەگەڵ ھاوسەرەکەی لێتی و کوڕەکەی برایان مارکوس دەژی.<ref name="OfficialTi.<ref">hts://www.antena3.com/objetivotv/cine/fast-impresionante-primer-trailer-jason-momoa-como-villano-volvemos-ver-paul-walker_2023021063e66e1c7b624e0001abcccf.html</ref><ref>https://www.menshealth.com/es/noticias-deportivas-masculinas/a42835006/fast-furious-trailer-superbowl/</ref><ref>https://jalopnik.com/fast-x-first-trailer-vin-diesel-paul-walker-watch-here-1850099171</ref> * [[میشێل ڕۆدریگیز|میشێل ڕۆدریگێز]] وەک لێتی ئۆرتیز: ھاوسەری دۆم و پێشتر پێشبڕکێکاری سەر شەقام و تاوانبار بووە.<ref name="OfficialTitle">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hood|یەکەم=Cooper|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Fast & Furious 10 Logo Revealed By Vin Diesel As Filming Begins|ناونیشان=https://screenrant.com/fast-furious-10-filming-logo-vin-diesel-image/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220421035757/https://screenrant.com/fast-furious-10-filming-logo-vin-diesel-image/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> * [[تایریس گیبسن|تایرێس گیبسۆن]] وەک ڕۆمان پیرس: سزادراوێکی پێشوو، پێشبڕکێکاری سەر شەقامی شارەزا و ئەندامی باندی دۆم.<ref name="OfficialTitle"/> * کریس «لوداکریس» بریجز وەک تێج پارکەر: شارەزای تەکنیکی و میکانیک و ئەندامی تیمی دۆم.<ref name="OfficialTitle"/> * جۆرنا بریوستەر وەک میا تۆرێتۆ، خوشکی دۆم و یەکێک لە ئەندامانی تیمەکەی کە لەگەڵ ھاوبەشەکەی، برایان ئۆکۆنۆر، و دوو منداڵەکەیان دەژی.<ref name="OfficialTitle"/> * ناتالی ئیمانوێل ڕۆڵی ڕامسای، ھاکەرێکی کۆمپیوتەری بەریتانی و ئەندامی تیمی دۆمە.<ref name="OfficialTitle"/> * سۆنگ کانگ وەک ھان لوو، ئەندامی تیمی دۆمە.<ref name="OfficialTitle"/><ref name="KangTheron">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Chitwood|یەکەم=Adam|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Charlize Theron, Sung Kang to Return for ‘Fast and Furious 10’|ناونیشان=https://www.thewrap.com/fast-and-furious-10-cast-charlize-theron-sung-kang-fast-x/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220421035756/https://www.thewrap.com/fast-and-furious-10-cast-charlize-theron-sung-kang-fast-x/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Wrap]]|زمان=en-US}}</ref> * مایکل ڕوکەر وەک بادی، میکانیکی ئۆتۆمبێل کە ئەندامی تیمەکەی باوک دۆم بوو.<ref name="Rooker">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bonomolo|یەکەم=Cameron|سەردێڕ=Fast X: Universal Confirms Returning Cast Members for Fast and Furious 10|ناونیشان=https://comicbook.com/movies/news/fast-x-fast-furious-10-cast-vin-diesel-charlize-theron-sung-kang-fast-saga/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220421035755/https://comicbook.com/movies/news/fast-x-fast-furious-10-cast-vin-diesel-charlize-theron-sung-kang-fast-saga/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Comic Book|زمان=en}}</ref> * [[چارلیز تێرۆن]] وەک سایفەر، داڕێژەری تاوانبار و تیرۆریستێکی ئەلیکترۆنی کە دوژمنی تیمی دۆمە.<ref name="OfficialTitle"/><ref name="KangTheron"/> کاردی بی ڕۆڵی خۆی وەک لیزا لە ''فیلمی فاست ٩''(٢٠٢١) دووبارە دەکاتەوە.<ref name="CardiConfirmed">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bueno, Antoinette|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Vin Diesel says Cardi B will be in ''F10'' (Exclusive)|ناونیشان=https://www.etonline.com/vin-diesel-says-cardi-b-will-be-in-f10-exclusive-167639/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210622012808/https://www.etonline.com/vin-diesel-says-cardi-b-will-be-in-f10-exclusive-167639/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Entertainment Tonight]]}}</ref> جەیسن مۆمۆا وەک خراپەکار ڕۆڵی گێڕاوە،<ref name="Momoa">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kit|یەکەم=Borys|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Jason Momoa in Talks to Join Vin Diesel in ''Fast and Furious 10'' (Exclusive)|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/fast-and-furious-10-jason-momoa-villain-role-1235082762/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220128173546/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/fast-and-furious-10-jason-momoa-villain-role-1235082762/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> لەگەڵ دانیێلا مێلکیۆر و [[بری لارسن|بری لارسۆن]] لە ڕۆڵی ئاشکرا نەکراودا.<ref name="Melchior">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gonzalez|یەکەم=Umberto|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=''The Suicide Squad'' Breakout Daniela Melchior in Talks to Join ''Fast and Furious 10'' (Exclusive)|ناونیشان=https://www.thewrap.com/the-suicide-squad-daniela-melchior-fast-and-furious-10/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220321222207/https://www.thewrap.com/the-suicide-squad-daniela-melchior-fast-and-furious-10/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[TheWrap]]}}</ref><ref name="Larson">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Chitwood|یەکەم=Adam|ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Brie Larson Joins ''Fast & Furious 10''|ناونیشان=https://www.thewrap.com/brie-larson-fast-and-furious-10/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220410042540/https://www.thewrap.com/brie-larson-fast-and-furious-10/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=[[TheWrap]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠٢٠|ئۆتۆمۆبیل|شەڕ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|Fast X}} [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی جەستن لین]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی جۆی ڕۆت]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ئۆرجیناڵ فیلمز]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٣]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:فیلمی ڕێگاوبانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمەکانی خێرا و تووڕە]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئۆتۆمبێل]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر لە ئەورووپا]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی لویس لێتێریێر]] [[پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی نیل ئێچ مۆریتز]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی ڤێن دیزڵ]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە ساڵی ٢٠٠٦ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە شاری ڕیۆ دی جانیرۆ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ڕۆما وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکانی وەن ڕەیس فیلمز]] [[پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنەکانی ٢٠٢٣]] [[پۆل:فیلمەکانی دۆڵبی سینەما]] [[پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنە ئینگلیزی-زمانەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە ڕووداوەکانیان لە ٢٠٢١ە]] [[پۆل:فیلمەکان کە ڕووداوەکانیان لە ئانتارکتیکایە]] [[پۆل:فیلمەکان کە ڕووداوەکانیان لە ناپۆلییە]] [[پۆل:فیلمەکان کە ڕووداوەکانیان لە پورتوگالە]] [[پۆل:فیلمەکان کە ڕووداوەکانیان لە ڕۆمایە]] [[پۆل:فیلمەکان کە ڕووداوەکانیان لە شاری ڤاتیکانە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی وارنەر برۆس لە شاری لیڤسدن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی سکرین ئێکس]] gbf4m7avu9rr6lrtodyd7onmhfj5pdm 0 237919 1660472 1437413 2026-09-04T15:10:17Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660472 wikitext text/x-wiki '''عەبدوڵڵای کوڕی جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب''' (عەرەبی:{{عەرەبی|عبد اللە بن جعفر}})یەکێک بوو لە [[ھاوەڵان|ھاوەڵە]] گەنجەکان و خزمی [[محەممەد|پێغەمبەر]]، کوڕەزای [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی]] و نیوەبرای [[محەممەد کوڕی ئەبووبەکر|محەممەدی کوڕی ئەبووبەکر]] بووە. ئەو سەرەڕای ئامادەنەبوونی لە [[شەڕی کەربەلا]] دڵسۆزی [[ئەھلولبەیت]] بوو، دەوترێت کە وتوویەتی: ”سوپاس بۆ خودای گەورە، نەمتوانی پشتگیری [[حوسێن کوڕی عەلی|حوسێنی کوڕی عەلی]] بکەم لە [[کەربەلا]]، بەڵام دوو کوڕەکەم (عەون و محەممەد) پشتگیریان کرد". عەبدوڵڵا لە نێو عەرەبەکان بە بەخشندەیی ناسرابوو.{{Infobox religious biography|name=عەبدوڵڵای کوڕی جەعفەر{{ھن}}عبد اللە بن جعفر|image=|imagesize=|caption=|title=|birth_date={{circa|٦٢٢}} یان ٦٢٦|birth_place=[[حیجاز]]، [[نیمچە دوورگەی عەرەبی]]|death_date={{circa|699}}یان ٧٠٢/٧٠٤|death_place=[[مەدینە]]، [[خەلافەتی ئەمەوی]]|religion=[[ئیسلام]]|spouse={{plainlist| * [[زەینەب کچی عەلی]] * [[ئووم کەلسووم کچی عەلی]] * لەیلا کچی مەسعوود }}|father=[[جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب]]|mother=ئەسما کچی عومیس|known_for=[[ھاوەڵان|ھاوەڵ]]|children={{plainlist| * عەون کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی جەعفەر * محەممەد کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی جەعفەر }}|resting_place=[[گۆڕستانی ئەلباقیع]]، مەدینە|relations=بەنو ھاشم}} [[پەڕگە:Grave abdullah bin Jafar(left)and Akil bin abi Talib.jpg|وێنۆک|گۆڕی عەبدوڵڵای کوڕی جەعفەر]] == ژیاننامە == عەبدوڵڵا کوڕی [[جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب|جەعفەری کوڕی ئەبووتاڵیب]] و ئەسمای کچی عومەیس بووە. ئەوان لە ساڵی ٦١٦ کۆچیان کردبوو بۆ حەبەشە، عەبدوڵڵا و دوو براکەی لەوێ لەدایکبوون. عەبدوڵڵا یەکەم کەس بوو لە موسڵمانان کە لە خاکی حەبەشە لەدایک بێت دوای لەدایکبوونی عەبدوڵڵا لە حەبەشە، پاشای شانشینی حەبەشە ([[نەجاشی]]) بە کوڕێکیش بەختەوەر بوو. یەکسەر پرسیاری لە دایک و باوکی عەبدوڵڵا کرد دەربارەی ناوی منداڵەکەیان. پاش زانینی ناوی بنەماڵەی جەعفەر، پاشای حەبەشیش ناوی (عەبدوڵڵا)ی بۆ کوڕی یەکەمی ھەڵبژارد. ھەروەھا باس لەوە دەکرێت کە [[ئەسما کچی عومەیس]] دایکی شیردەری کوڕی پاشای حەبەشە بووە. وا دیارە برا بچووکەکەی عەبدوڵڵا یەکەم منداڵە لە مێژووی موسڵمانان کە ناوی محەممەد بێت بە ناوی پێغەمبەرەوە ناونراوە. ئەو بنەماڵەیە لە ساڵی ٦٢٨ گەڕانەوە بۆ [[نیمچەدوورگەی عەرەبی|عەرەبستان]] و لە شاری [[مەدینە]] نیشتەجێ بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=The Fountain Magazine - Issue - Jafar Ibn Abi Talib|ناونیشان=http://www.fountainmagazine.com/Issue/detail/Jafar-Ibn-Abi-Talib|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171215053225/http://www.fountainmagazine.com/Issue/detail/Jafar-Ibn-Abi-Talib|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === دوعا و ڕێنمایی پێغەمبەر === لە ئاماژەکەی [[ئیبن حەجەر عەسقەلانی|ئیبن حەجەر]]، دەوترێت دوای ٣ ڕۆژ لە مردنی جەعفەر محەممەد (د. خ) چووە ماڵی ئەسما و بانگەوازی بۆ منداڵانی جەعفەر کردووە. پاشان سەبارەت بە ھەریەکە لە منداڵەکان وتی “سەبارەت بە محەممەد کوڕی جەعفەر ئەو لە [[دەبوو تاڵیب کوڕی عەبدولموتەڵیب|ئەبووتاڵیبی]] مامم دەچێت، سەبارەت بە عەبدوڵڵا ھەم لە ڕووی ڕواڵەت و ھەم لە ڕووی سیفەتمەوە لە من دەچێت، دوای ئەوە پێغەمبەر دەستی ڕاستی عەبدوڵڵای گرت و فەرمووی خوایە جێنشینێک بۆ جەعفەر لە بنەماڵەکەیدا دابین بکە، و لە کاروبارەکەیدا سەلاحەت بۆ عەبدوڵڵا بکە سێ جار ئەم دوعایەی بۆ خودای گەورە دووبارە کردەوە. پێغەمبەر کوڕەکانی ئەبووتاڵیب واتە [[جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب|جەعفەر]] و [[عەقیل کوڕی ئەبوتاڵیب|عەقیل]] و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی]] ڕاسپارد کە ھاوسەرگیری منداڵەکانیان لەگەڵ ئامۆزاکانیان ڕێکبخەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://durrenajaf.com/upload/5241055e809ae.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170225184521/http://durrenajaf.com/upload/5241055e809ae.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پیشە == === شەڕەکانی === سەبارەت بە بوونی لە [[شەڕی جەمەل|شەڕی جەمەلدا]]، ئاماژە بەوە کراوە کە لە کۆتایی شەڕەکەدا، لەکاتی سپاردنی گەڕانەوەی [[عائیشە]] بۆ مەدینە لەژێر ئەمنییەتی محمد کوڕی ئەبووبەکری برایدا، عەلی فەرمانی دانی ١٢ ھەزار درھەمی بە عائیشە داوە. عەبدوڵڵا پێی وابوو کە بڕە پارەکە زۆر کەم بووە، بڕە پارەیەکی گەورەتری بۆ عائیشە ھێنایە دەرەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠٠٧|سەردێڕ=عەبدوڵڵا کوڕی جەعفەر|ناونیشان=http://www.jafariyanews.com/articles/2k5/13june_syedaZaynab.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070319112108/http://www.jafariyanews.com/articles/2k5/13june_syedaZaynab.htm}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Zainab (p.b.u.h)|ناونیشان=http://www.holykarbala.net/english/zainab/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.holykarbala.net}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھاوەڵانی پێغەمبەر}} {{تد|ئیسلام|مێژووی ئیسلام|مێژوو|ژیاننامە}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە}} [[پۆل:بنەماڵەی محەممەد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٦٢٢]] [[پۆل:مردووانی ٦٨٠]] [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] [[پۆل:سەحابە فەرموودە گێڕەڕەوەکان]] 76nym07jy4r5z30xjatwm6uxhifi06b 0 237955 1660467 1437154 2026-09-04T15:06:45Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660467 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person|name=عەبدولڕەحمان کوڕی ئەبووبەکر{{ھن}}{{lang|ar|عبد الرحمن بن أبی بکر}}|birth_date={{circa|٥٩٦ یان ٦٠٥}}|death_date={{circa|٦٧٥}} (٧٠ یان ٧٩ ساڵ ژیاوە)|birth_place=[[مەککە]]، [[حیجاز]]، [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]]|death_place=مەککە، [[خەلافەتی ئەمەوی]]|allegiance=[[قوڕەیش]] (624–628){{ھن}}[[محەممەد]] (628–632){{ھن}}[[خەلافەتی ڕاشدین]] (632–641)|branch=[[سوپای ڕاشدین]]{{ھن}}[[سوارچاکەکانی ڕاشدین]]|serviceyears=٦٢٤–٦٤١|rank=|unit=|commands={{plainlist| * فەرماندە لە [[شەڕی یەمامە]] }}|battles={{tree list}} * دژی [[موسڵمان|موسڵمانان]]: ** [[شەڕی بەدر]] (٦٢٤) ** [[جەنگی ئوحود]] (٦٢٥) * لەژێر [[خەلافەتی ڕاشدین]] ** [[شەڕی یەمامە]] (٦٣٢) ** [[شەڕی یەرمووک]] (٦٣٦)|spouse=قورەیبەی کچی ئەبوو ئومەیییە|children={{plainlist| * ئەبووعەتیق محەممەد * عەبدوڵڵا * ئەسما * ئوم حەکیم * حەفسە }}|other_name=ئیبن ئەبووبەکر}}عەبدولڕەحمان کوڕی ئەبووبەکر ([[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: عبد الرحمن بن أبی بکر) فەرماندەیەکی [[سەرباز]]ی [[موسڵمان]]ی [[عەرەب]] بووە لە خزمەت [[محەممەد|پێغەمبەر]] و خەلیفەکانی ڕاشدین [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] و [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەر]]، دایکی ناوی ئوم ڕۆمان بوو و برای [[عائیشە]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص240 - کتاب فتوح الشام - ذکر فتح البھنسا وما فییە من الفضائل وما وقع فییە للصحابة رضی اللە عنھم - المکتبة الشاملة|ناونیشان=https://shamela.ws/book/12045/599|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=shamela.ws}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فصل: ذکر فتوح البھنسا ونزول الصحابة وقتل البطریق:{{!}}نداء الإیمان|ناونیشان=http://www.al-eman.com/الكتب/فتوح%20الشام%20(نسخة%20منقحة)/i833%26n49%26p1|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.al-eman.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230613213727/http://www.al-eman.com/الكتب/فتوح%20الشام%20(نسخة%20منقحة)/i833%26n49%26p1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێچەوانەی باقی خانەوادەکەیەوە کە باوکی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] و [[عائیشە]]ی خوشکیشی، تا [[سوڵحی حودەیبییە]] نەبووەتە موسڵمان لە ساڵی ٦٢٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أخبار الخلیج {{!}}|ناونیشان=https://www.akhbar-alkhaleej.com/news/article/1245842|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.akhbar-alkhaleej.com|زمان=ar}}</ref> == ژیاننامە == عەبدولڕەحمان لەکاتێکدا کە ھێشتا موسڵمان نەبوو، لە شەڕەکانی بەدر و ئوحود لە لایەنی قوڕەیشەوە شەڕی دەکرد. لە [[شەڕی بەدر|شەڕی بەدردا]] دەرفەتی ئەوەی بۆ ڕەخسا کە باوکی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] بکوژێت، بەڵام ئاراستەکەی گۆڕی، دوای چەند ساڵێک دوای ئەوەی [[موسڵمان]] بوو، باسی ئەمەی بۆ باوکی کرد، لەسەر ئەوە ئەبووبەکر لە وەڵامدا وتی: ئەگەر دەرفەتێکی لەو شێوەیەم ھەبوایە، بەزەییم پێتا نەداھاتەوە. لە [[جەنگی ئوحود|شەڕی ئوحود]] پێش ئەوەی شەڕەکە دەست پێبکات، ھاتە پێشەوە بۆ [[دوئێل]]، ئەبووبەکر ئەو تەحەدایەی قبوڵ کرد، بەڵام پێغەمبەر ڕێگری لێکرد و وتی: شمشێرەکەت ھەڵگرە، با بەردەوام بین لە قازانجکردن بە ئامۆژگارییە ژیرەکانت. عەبدولڕەحمان دوای موسڵمانبوون بەشداری لە ھەموو ئەو شەڕانەی موسڵمانان کردووە و ناوبانگێکی وەک جەنگاوەرێکی ئازا و قارەمان بەدەست ھێنا، بەتایبەت لە داگیرکردنی [[شام]]. یەکێک بوو لە پاڵەوانەکانی موباریزون و لە شەڕەکاندا بۆ سوپای موسڵمانان. یەکەی موباریزونی سوپای ڕاشدین لە جەنگاوەرانی نوخبە کە لە شمشێرباز و ڕم و تیرھەڵگری پاڵەوان پێکھاتبوو. لە بەرەکانی شەڕدا ڕۆڵی ئەو بریتی بوو لە تێکدانی ورەی دوژمن پێش دەستپێکردنی شەڕەکە بە کوشتنی پاڵەوانەکانیان لە دوئێل. لە شەڕی یەمامە موحەکەمی کوشت کە ژەنەراڵەی فەرماندەیی ھێزەکانی [[موسەیلەمەی کەزاب|موسەیلەمە]] بوو. لە [[شەڕی یەرمووک]] [[فەرماندەی گشتی]] ھێزی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتین]] پێنج جەنگاوەری ھەڵبژارد و ئەوانیش تەحەدای موسڵمانانیان کرد بۆ دوئێل، ئەوە عەبدولڕەحمان بوو کە ئەو تەحەدایەی قبوڵ کرد، دەیان دوئێل لە دەشتەکانی یەرمووک ئەنجامدرا، عەبدولڕەحمان یەک لە دوای یەک ھەموویان کوشت. لە شەڕی بسرە لە شام، لە ڕێگەی ڕێڕەوێکی ژێرزەوییەوە دەچێتە ناو شاری بوسرە و پاشان بەپەلە بەرەو دەرگاکانی دەروازەی شارەکە کردەوە بۆ ئەوەی سوپای سەرەکی موسڵمانان بچێتە ژوورەوە. دواتر جارێکی تر باس لە عەبدولڕەحمان کرا کە بەشدارە لە ھەڵمەتی موسڵمانان بۆ بەھناسا لە [[میسر]]. ھێزەکانی سودانی بیزەنتین بەرەو شارۆچکەی بەھناسا ھەڵاتن و دەرگاکانی دەروازەکانیان قوفڵ کرد. بەدوای ئەواندا موسڵمانان ھاتن کە شارۆچکەکەیان گەمارۆدا، لەکاتێکدا دوژمن بە ھاتنی ٥٠ ھەزار سەرباز بەھێزتر بوو، گەمارۆدانەکە چەند مانگێک درێژەی کێشا، تا [[خالید کوڕی وەلید]] فەرمانی بە [[زوبەیر کوڕی عەوام|زوبەیری کوڕی عەوام]] و [[زیرار کوڕی ئەزوور]] و فەرماندەکانی دیکە کرد گەمارۆکە چڕتر بکەنەوە، فەرماندەکانی ڕاسپارد کە نزیکەی ١٠ ھەزار ھاوەڵانی پێغەمبەر سەرکردایەتی بکەن و ٧٠ کەسیان سەربازی دێرینی شەڕی بەدر بوون. عەبدولڕەحمان عەبدولڕەحمان وەک یەکێک لە فەرماندەکانی ئەم شەڕە باس کراوە. بیزەنتینییەکان و ھاوپەیمانە [[قیبتی|قبیتییەکانیان]] تیر و بەردیان بەسەر سوپای ڕاشدیندا باران کرد، تا موسڵمانان بەسەر بەرگریکارەکاندا زاڵ بوون وەک چۆن زیرار یەکەم کەس کە دەرکەوت لە شەڕەکە ھاتە دەرەوە و ھەموو جەستەی بە خوێن پەڵە پەڵە بوو، لە ھەمان کاتدا دان بەوەدا دەنێت کە بە شێوەیەکی شەخسی نزیکەی ١٦٠ سەربازی بیزەنتینی کوشتووە لە کاتی شەڕەکەدا. سوپای موسڵمانان توانیان دەروازەکە بشکێنن و شارەکە تەسلیمبوو. بەپێی مێژووەکان گەمارۆدانی بەھناسا ئەوەندە توند بووە کە تەنھا لەم شەڕەدا ٥٠٠٠ ھاوەڵانی پێغەمبەر لەم شەڕەدا شەھید بوونە. دواتر ھێزە موسڵمانەکان بۆ ماوەی نزیکەی سێ ساڵ گەمارۆی بارقایان دا ([[لیبیا]]ی ئێستا) و بێ سوود بوو، پاشان خالید کوڕی وەلید کە پێشتر بەشداری لە داگیرکردنی بەھناسا کردبوو، پلانێکی ڕیشەیی پێشکەش کرد بۆ دانانی کاتاپۆڵتێک (ئامێرێک بۆ تەقاندن یان ھاویشتن) کە پڕ بکرێت لە [[لۆکە]]، پاشان کە شەو ھات و پاسەوانی شارەکە خەوت خالید فەرمانی بە باشترین جەنگاوەرەکانی دا کە بریتی بوون لە عەبدولڕەحمانی کوڕی ئەبووبەکر و زوبەیری کوڕی عەوام و [[عەبدوڵڵا کوڕی زوبێر|عەبدوڵڵا]] و فەزلی کوڕی عەباس و ئەبوو مەسعوود بەدری و عەبدولڕەزاق ھەنگاو بنێنە ناو سەکۆی کاتاپۆڵتەکە، کاتاپۆلتەکە یەک بە یەک ھەڵیدانە سەر دیوارەکە و ڕێگەی بەو جەنگاوەرانە دەدا کە بەسەر لووتکەی دیوارەکانی شاردا سەرکەون و دەروازەکان بکەنەوە و پاسەوانەکان بکوژن، بەمەش ھێزە موسڵمانەکان توانیان بچنە ژوورەوە و شارەکە بگرن. دوای مردنی عەبدولڕەحمان لە شاری [[مەککە]] بە خاک سپێردرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھاوەڵانی پێغەمبەر}} {{تد|ئیسلام|محەممەد|ژیاننامە|مێژووی ئیسلام|مێژوو}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|مێژوو|مێژووی ئیسلام|محەممەد}} [[پۆل:ھاوەڵەکان]] [[پۆل:مردووانی ٦٧٥]]إ [[پۆل:خەڵکی مەککە]] ncgysw9j0f6zekxr0sqa1af29n5hq39 0 238038 1660428 1402682 2026-09-04T14:45:34Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660428 wikitext text/x-wiki '''عوبادە کوڕی سامت''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: عبادة بن الصامت) [[ھاوەڵان|ھاوەڵێکی]] [[محەممەد|پێغەمبەر]] بوو و سەرۆکێکی ڕێز لێ گیراو بوو لە ھۆزەکانی ئەنسار، نزیکەی لە ھەموو شەڕێکدا لە سەردەمی پێغەمبەر بەشداری کردووە. نازناوی '''عوبادە کوڕی سامت ئەنساری بەدری''' بوو بەھۆی ئازاییەکەی لە [[شەڕی بەدر]]، لە ژێر دەستی سێ [[خەلافەتی ڕاشدین|خەلیفەی ڕاشدین]] لە فەتحی موسڵمانان دژی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتینەکان]] بەشدار بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=غزوة بدر الکبری (الخلاف فی الأنفال والأسری)|ناونیشان=http://midad.com/article/203159|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=مداد|زمان=ar}}</ref>{{Infobox officeholder|name=عوبادە کوڕی سامت|birth_place=[[مەدینە|یەثریب]], [[حیجاز]], [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]]|death_date={{circa|655}} (٧٢ ساڵ ژیاوە)|death_place=[[فەلەستین]]|monarch=[[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] {{small|(٦٣٢–٦٣٤)}}<br />[[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەر]] {{small|(٦٣٤–٦٤٤)}}<br />[[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمان]] {{small|(٦٤٤–٦٥٥)}}|governor=[[موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان]]|office=[[قازی (لە ئیسلام)|قازی]] [[حومس]] و [[موفتی]]<br />[[ئورشەلیم|قودس]] لە [[خەلافەتی ڕاشدین]]|battles={{tree list}} *لە سەردەمی پێغەمبەردا: **[[شەڕی بەدر]] **[[جەنگی ئوحود]] **[[غەزای خەندەق]] **غەزای بەنی مورەیسیع **[[غەزای خەیبەر]] **[[شەڕی حونەین]] **غەزای تەبوک **لە سەردەمی ڕاشدین: ***[[شەڕەکانی ڕیددە]] ***[[فەتحی حومس]]<ref name="Biografi Sirah Shahaba Nabi – Mahmud Al- Misri; Mukhtasar Seerat Ar-Rasul Ibn Hisham">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Basalamah |یەکەم١=Dr. Khalid Zeed Abdullah |سەردێڕ=Seerah Sahaba |ناونیشان=https://www.khbofficial.com/karya-tulis |وێبگە=Khalid Basalamah Official website |بڵاوکەرەوە=Khalid Basalamah official |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221130032534/https://www.khbofficial.com/karya-tulis |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ***[[شەڕی تەرتووس]]<ref name="Biografi Sirah Shahaba Nabi – Mahmud Al- Misri; Mukhtasar Seerat Ar-Rasul Ibn Hisham" /> ***[[فەتحی لازقیە (٦٣٦)|فەتحی لازقیە]]<ref name="Biografi Sirah Shahaba Nabi – Mahmud Al- Misri; Mukhtasar Seerat Ar-Rasul Ibn Hisham" /> ***[[جەنگی ئەجنەدەین]] ***[[فەتحی دیمەشق (٦٣٤)|فەتحی دیمەشق]] ***[[شەڕی یەرمووک]] ***[[فەتحی قودس (٦٣٦-٦٣٧)|فەتحی قودس]] ***[[فەتحی قەڵای بابل]] ***[[فەتحی ئەسکەندرەیە (٦٤١)|فەتحی ئەسکەندەریە]] ***فەتحی [[قوبرس]] {{tree list/end}}|birth_date={{circa|583}} (٣٨ پێش کۆچی)|spouse=*ئووم حەرام * جەمیلە کچی ئەبووسەعسەح|children=*عوبەیدە کوڕی عیبادە * وەلید کوڕی عیبادە|resting_place=[[گۆڕستانی بابلڕەحمە]], [[ئورشەلیم|قودس]]|blank1=ناسراوە بە|data1=یەکێک [[ھاوەڵان]]|allegiance=[[محەممەد]] (٦٢٣–٦٣٢)<br />[[خەلافەتی ڕاشدین]] (٦٣٢–٦٥٥)|branch=[[سوپای ڕاشدین]]|serviceyears=٦٢٣–٦٥٥}}داگیرکردنی [[قوبرس]] ''عوبادەی'' وەک یەکێک لە فەرماندە سەربازییە سەرکەوتووەکانی [[سوپای ڕاشدین]] دیاری کرد. بەشداری زیاتر لە حەوت ھەڵمەتی سەربازی گەورەی کردووە پێش ئەوەی کۆتایی بە ژیانی پیشەیی خۆی بھێنێت وەک [[قازی (لە ئیسلام)|قازی]] لە [[خاکی پیرۆز|خاکی پیرۆزدا]]. لە ساڵانی دواتردا ھاوکاری [[دەوڵەتی ئەمەوی|خەلیفەی ئەمەوی]] [[موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان|موعاویە]] وەک پارێزگاری ئەوکاتە کردووە. عوبادە وەک مامۆستای [[قورئان]] و [[موفتی]] وە دادوەری [[خەلافەتی ڕاشدین]] کاری کردووە، لەگەڵ بابەتی گۆڕینی دانیشتوانی ژێردەستەی خەلافەت و دروستکردنی [[مزگەوت|مزگەوتی]] زیاتر، وەک مزگەوتی [[عەمرو کوڕی عاس|عەمرو کوڕی عاس]] لە [[میسر]] و مزگەوتی ھەمووان لە [[حومس]]. کاریگەریی عوبادە وەک سەحابەیەکی ڕێزدار کە متمانەی تەواوی [[محەممەد|پێغەمبەر]] و [[خەلیفە]] [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری]] پێدەدرا. زانایانی ئیسلام بە ھاوەڵێکی کاریگەری پێغەمبەری دەزانن کە چەندین [[فەرموودە|فەرموودەی]] گواستەوە کە بوونە بنەمای حوکمی [[فیقھی ئیسلامی|فیقھ]] لە بابەتی جۆراوجۆردا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=al-Sijistānī|یەکەم=Abū Dāʼūd Sulaymān ibn al-Ashʻath|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=SwvYAAAAMAAJ&q=ubadah+samit&redir_esc=y|سەردێڕ=Sunan Abu Dawud: Chapters 519-1337|ڕێکەوت=1984|بڵاوکەرەوە=Sh. M. Ashraf|ژپنک=٩٧٨-٩٦٩-٤٣٢-٠٩٧-٧|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=al-Dihlawī|یەکەم=Muḥammad Yūsuf ibn Muḥammad Ilyās Kāndihlawī|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=4FMwAAAAYAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Ḥayātuṣ-ṣaḥābah: The Lives of the Sahabah|ڕێکەوت=1991|بڵاوکەرەوە=Darul Ishaat|ژپنک=٩٧٨-٨١-٧١٠١-٠٩٨-١|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھاوەڵان}} {{تد|ئیسلام|ژیاننامە|فەلەستین}} {{پۆلی کۆمنز|Obada bin al-Samet al-Ansari}} [[پۆل:ئیسلام]] [[پۆل:سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:ئەنسار]] [[پۆل:زانایانی تەفسیر]] [[پۆل:سەحابە فەرموودە گێڕەڕەوەکان]] 1uzdm1g4xl83m3jz1mt4muw16hizk3t 0 238331 1660796 1659540 2026-09-04T20:30:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660796 wikitext text/x-wiki [[File:20221221-83894170-199388611200122-8318484761328218934-n-jpgc16ec0-image (1).jpg|thumb|وێنەی سێوی مێخەکڕێژ]] '''سێوی مێخەکڕێژ''' یەکێک لە بەرهەمە تۆمارکراوەکانی [[کورد|کوردە]] کە مێژوویەکی کۆنی هەیە و لەلایەن [[خۆشەویستی|ئەڤیندارانەوە]] وەک دیارییەکی هەتاهەتایی دەبەخشرێتە یەکتر.<ref>http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=1960{{بەستەری مردوو|url=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=1960 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ==پێناسە== لە کەلتووری کۆنی [[کوردستان|کوردەواریدا]]، دڵداران لە کاتی تۆران لە یەکتر و لە کاتی دوورکەوتنەوە لە یەکتر، سێویان مێخەکڕێژ کردووە و وەک دیارییەک بەخشیویانەتە یەکتر. '''سێوی مێخەکڕێژ''' هەم بۆنخۆشە و هەمیش دەیان ساڵ خۆ ڕادەگرێت و هیچی لێ نایەت. سێوی میخەکڕێژ، وەک دیاری بۆ دەربڕینی [[خۆشەویستی]] لەلایەن [[کچ|کچان]] و [[کوڕ|کوڕانی]] ئەڤینداریشەوە بە دیاری داویانەتە یەکتر.<ref>https://jinhaagency.com/so/chand-w-hwnr/fdh-34324</ref><ref>https://www-dengiamerika-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.dengiamerika.com/amp/7486087.html?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM%3D#amp_ct=1725124894701&amp_tf=%D8%A7%D8%B2%20%251%24s&aoh=17251246281638&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.dengiamerika.com%2Fa%2F7486087.html</ref> ==سەرچاوەکان== == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} qec1tgscb2h68sko6pxjgtxlkv0freu 0 238427 1660578 1501994 2026-09-04T16:34:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660578 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} " '''درۆزنەکە''' " ئەڵقەی ٨٤ی [[زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی|زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە]] ئەمریکییەکەی ''[[ڕاکردن لە بەندیخانە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ڕاکردن لە بەندیخانە]]'' و سێیەم ئەڵقەی [[ڕاکردن لە بەندیخانە (وەرزی پێنجەم)|وەرزی پێنجەمە]] کە بۆ یەکەمجار لە [[ھێڵی تەلەڤیزیۆنی فۆکس|کەناڵی فۆکس]] لە ئەمریکا لە ١٨ی نیسانی ٢٠١٧ نمایشکرا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{ڕاکردن لە بەندیخانە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|کۆمەڵگا|مێژوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە]] po4icgubdazbw04kbb03qjp4zchwh93 0 238570 1660456 1127809 2026-09-04T15:00:04Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660456 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Abbas Nalbandian - 1971.png|وێنۆک]] '''عەباس نەعلبەندیان''' (لە ٢٢ی ئایاری ١٣٢٨ لەدایک بووە - لە ١ی جۆزەردانی ١٣٦٨ کۆچی دوایی کردووە <ref>[https://www.radiofarda.com/a/f8-abbas-nalbandian/26953026.html عباس نعلبندیان؛ نمایشنامه‌نویسی که با انقلاب جفا دید و خودکشی کرد]، رادیو فردا</ref>) نووسەر و وەرگێڕێکی [[ئاڤانت-گارد|پێشەنگی]] [[گەلانی ئێرانی|ئێرانی]] بووە. لە فێستیڤاڵی هونەری شیرازدا ستایشی زۆری لێکرا و چەندین خەڵاتی بەدەستهێنا. دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕش]] و لەگەڵ داخستنی "کارگەی شانۆ" بۆ ماوەیەک زیندانی دەکرێت و دوای ئازادکردنی بێکار دەبێت و لە ماڵەوە دەمێنێتەوە. لە ساڵی ١٣٦٨ کۆتایی بە [[خۆکوشتن|ژیانی]] خۆی هێنا. <ref>[http://www.radiozamaneh.com/185089 کشتن کشته؛ شمشیر نظام اسلامی غلاف نمی‌شود]، رادیو زمانه</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [http://news.gooya.com/culture/archives/019052.php عەباس ناڵبەندیان، لە فرۆشتنی ڕۆژنامەکانەوە بۆ "وۆرکشۆپی نمایش"، ئیسنا] * حەمیدرەزا ڕەیشەهری، کتێبی "وۆرکشۆپی دراما" . {{پۆلی کۆمنز|Abbas Nalbandian}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٧]] nbopru5zdosasrv7xallvrua8qkhx58 0 238759 1660444 1510159 2026-09-04T14:53:58Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660444 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''عیرفان''' لە ڕووی وشەناسییەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لغتنامه دهخدا|ناونیشان=https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86}}</ref> بە واتای«زانین» دێت و لە دەستەواژەکەدا پێی دەوترێت [[پێزانین|تێگەیشتنێکی]] تایبەت کە بە سەرنجدان لەسەر دەروونی تاک (نەک لە ڕێگەی ئەزموونی ھەستەوە و نە لە ڕێگەی شیکاری ھزرییەوە) و لە ڕەوتی ئەم پرۆسەیە و سێلووکدا بەدەست دێت بەزۆری ئەنجامەکەی ئاشکراکردنەکانە کە ھاوشێوەی «[[خەون|خەونەکان]]»ن و ھەندێکجار ڕاستەوخۆ باس لە ڕووداوەکانی ڕابردوو، ئێستا، یان داھاتوو دەکەن. لە پێناسەیەکی تردا بە واتای مەعریفی «نھێنی و نھێنی» خەمیرەی بیرکردنەوەی بەرز و ڕەوشتی کاریگەرە. بۆ دۆزینەوە و پەیوەستبوون بە [[فاکت|ڕاستییەوە]]، لە ڕێگەی «شھوود» و «[[ئەزموونی دەروونی]]» و «[[باروودۆخ]]» کە نیشانەکانی ئەوەن لە خوێندنگا جیاوازەکانی جیھاندا، لەوانەش بیروباوەڕی [[ھیندوویزم|ھیندۆکان]]، [[بودیزم|بوداییەکان]]، [[ستۆیسیزم|ستۆیکەکان]]، نێستۆریەکان، [[میتراییزم|میترایزم]]، بیروباوەڕی نوێی ئەفلاتونی، فەرمانەکانی [[زەردەشت|زەردەشتی]]، لە مەزھەبی [[کابالا|کابالای]] [[جوولەکایەتی|ئایینی جوولەکە]] و بیروباوەڕی ھیندی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکیدا]] دەبینرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * ویکیپیدیای فارسی {{پۆلی کۆمنز|Mysticism}} {{تووڵی دەروازە|ئایین|فەلسەفە}} [[پۆل:سۆفیگەری]] [[پۆل:فەلسەفەی ئایین]] [[پۆل:فەلسەفەی زەین]] [[پۆل:ئەوین]] [[پۆل:عیرفان]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:فەلسەفەی دین]] [[پۆل:ڕۆحانییەت]] eex42q4go31cf58mvrdnk1ehvm3koz9 0 239076 1660412 1501956 2026-09-04T13:38:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1660412 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} گوندی دربکە یەک لە گوندەکانی دەڤەری شاری پیرانشارە لە پارێزگای ئازربایجانی ڕۆژئاوا. ئەم گوندە بەشێکە لە گەورەدێی لاهیجان و بەپێی سەرژمێریی ساڵی 2016ی زایینی ژمارەی دانیشتووانی 2007 کەسن. بەپێی سەرژمێریی ساڵی 2066 ژمارەی 272 بنەماڵە لەو گوندەدا دەژین. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارستانی پیرانشار]] 0ikvzfw45cu1yybonjkictgptq39vzu 1660727 1660412 2026-09-04T20:08:58Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1660727 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} گوندی دربکە یەک لە گوندەکانی دەڤەری شاری پیرانشارە لە پارێزگای ئازربایجانی ڕۆژئاوا. ئەم گوندە بەشێکە لە گەورەدێی لاهیجان و بەپێی سەرژمێریی ساڵی 2016ی زایینی ژمارەی دانیشتووانی 2007 کەسن. بەپێی سەرژمێریی ساڵی 2066 ژمارەی 272 بنەماڵە لەو گوندەدا دەژین. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارستانی پیرانشار]] qbkoe84r3i40ya28k7wgkmqzai8gius 0 239354 1660846 1658955 2026-09-04T20:46:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660846 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''خولی خولی تۆپی بالەی نەتەوەکانی ٢٠٢٣''' پێنجەمین خولی تۆپی بالەی سەر ئاستی پیاوانە کە ساڵانە ئەنجامدەدرێت. پێشبڕکێکە لە ٦ی حوزەیران دەستی پێکرد و لە٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣ کۆتایی هات و قۆناغی کۆتایی لە شاری ئێرگۆ ئارێنا لە شاری گدانسک لە پۆڵەندا بەڕێوەچوو.<ref name="Schedule & Cities">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Volleyball's Best Ready To Grace Venues Across The Globe As Arenas Confirmed For VNL 2023 |ناونیشان=https://www.fivb.com/en/about/news/volleyball’s-best-ready-to-grace-venues-across?id=100263 |وێبگە=FIVB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=United States and Poland to host Volleyball Nations League Finals in 2023 |ناونیشان=https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/news/united-states-and-poland-to-host-volleyball-nations-league-finals-in-2023 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ |وێبگە=Volleyball World |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221215091716/https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/news/united-states-and-poland-to-host-volleyball-nations-league-finals-in-2023 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>[[ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی پۆڵەندا|هەڵبژاردەی پۆڵەندا]] وڵاتی خانەخوێ نازناوەکەی بەدەستهێنا دوای ئەوەی بە سێ سێت بەرامبەر بە یەک سێت لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ئەمریکای]] بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=volleyballworld.com|سەردێڕ=Poland claim historic VNL gold in front of their home fans|ناونیشان=https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/news/poland-claim-historic-vnl-gold-in-front-of-their-home-fans|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=volleyballworld.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230723215900/https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/news/poland-claim-historic-vnl-gold-in-front-of-their-home-fans|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>ئەمە سێیەم میدالیای زیوی ئەمریکا بوو. [[ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی ژاپۆن|ژاپۆن]] لە یاریی دیارکردنی پلەی سێیەم لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی ئیتالیا|ئیتاڵیا]] بردەوە و میدالیای برۆنزی بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=volleyballworld.com|سەردێڕ=Japan beat the world champions and make it to the VNL podium|ناونیشان=https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/news/japan-beat-the-world-champions-and-make-it-to-the-vnl-podium|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=volleyballworld.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230723210555/https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/news/japan-beat-the-world-champions-and-make-it-to-the-vnl-podium|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پاوێل زاتۆرسکی لە پۆڵەندا وەک باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکە دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=volleyballworld.com|سەردێڕ=Zatorski becomes the first libero to earn the VNL MVP award|ناونیشان=https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/news/zatorksi-becomes-the-first-libero-to-earn-the-vnl-mvp-award|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=volleyballworld.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230723215900/https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/news/zatorksi-becomes-the-first-libero-to-earn-the-vnl-mvp-award|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پاڵاوتن == شازدە ھەڵبژاردە بەشداری پێشبڕکێکە دەکەن. دە لەوانە وەک ھەڵبژاردەی سەرەکی خولەکە سەرکەوتنیان بەدەستھێنا کە لە ڕیزبەندی پێشەوەی خولی پێشوون. شەش تیپی دیکە وەک تیپی ڕکابەر ھەڵبژێردران کە ئەگەر دابەزینیان لە خولەکە ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=volleyballworld.com |سەردێڕ=VNL Qualification System |ناونیشان=https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/competition/qualification-system |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=volleyballworld.com |زمان=en}}</ref><ref name="2023CF">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=VNL 2023 Competition Formula |ناونیشان=https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/competition/formula |وێبگە=Volleyball World |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221111165405/https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/competition/formula |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کوبا دوای بردنەوەی جامی چالنجەری ٢٠٢٢ جێگەی ئوسترالیای گرتەوە دوای ئەوەی ئوسترالیا لە خولی پێشوو لە ڕیزبەندی ١٦ بوو.<ref name="CC">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Croatia and Cuba secure Volleyball Challenger Cup titles|ناونیشان=https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/challenger-cup-2022/news/croatia-and-cuba-secure-volleyball-challenger-cup-titles|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Volleyball World|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220731205109/https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/challenger-cup-2022/news/croatia-and-cuba-secure-volleyball-challenger-cup-titles|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکێتیی تۆپی بالەی ئاسیا، یەکێتیی تۆپی بالەی ئەورووپا، یەکێتیی تۆپی بالەی ئەفریقا، یەکێتیی تۆپی بالەی ئەمریکای باشوور، یەکێتیی تۆپی بالەی ئەمریکای باکوور و ناوەڕاست و کاری بی {| class="wikitable sortable" |- !rowspan=2|وڵات !rowspan=2|ڕیزبەندی جیھانی {{efn-ua|The team's rank before the competition.}} !rowspan=2|لە فیدراسیۆنی !rowspan=2|ھەڵبژاردن !colspan=3|دەرکەوتنەکانی پێشوو !rowspan=2|باشترین ئاست |- !گشتی !یەکەم !کۆتا |- |{{vb|ARG}} |style="text-align:center"|٨ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئەمریکای باشوور|CSV]] |ھەڵبژاردەی سەرەکی |style="text-align:center"|٤ |style="text-align:center"|٢٠١٨ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |پلەی ٧ (٢٠١٩) |- |{{vb|BRA}} |style="text-align:center"|٤ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئەمریکای باشوور|CSV]] |ھەڵبژاردەی سەرەکی |style="text-align:center"|٤ |style="text-align:center"|٢٠١٨ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |'''پاڵەوان''' (٢٠٢١) |- |{{vb|BUL}} |style="text-align:center"|٢٣ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئەورووپا|CEV]] |ھەڵبژاردەی ڕکابەر |style="text-align:center"|٤ |style="text-align:center"|٢٠١٨ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |پلەی ١١ (٢٠١٨) |- |{{vb|CAN}} |style="text-align:center"|١٦ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئەمریکای باکوور و ناوەڕاست و کاریبی|NORCECA]] |ھەڵبژاردەی ڕکابەر |style="text-align:center"|٤ |style="text-align:center"|٢٠١٨ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |پلەی ٧ (٢٠١٨) |- |{{vb|CHN}} |style="text-align:center"|٢٥ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئاسیا|AVC]] |ھەڵبژاردەی ڕکابەر |style="text-align:center"|٣ |style="text-align:center"|٢٠١٨ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |پلەی ١٣ (٢٠٢٢) |- |{{vb|CUB}} |style="text-align:center"|١٢ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئەمریکای باکوور و ناوەڕاست و کاریبی|NORCECA]] |ھەڵبژاردەی ڕکابەر |style="text-align:center"|٠ |style="text-align:center" colspan=2|None |None |- |{{vb|FRA}} |style="text-align:center"|٣ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئەورووپا|CEV]] |ھەڵبژاردەی سەرەکی |style="text-align:center"|٤ |style="text-align:center"|٢٠١٨ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |'''پاڵەوان '''(٢٠٢٢) |- |{{vb|GER}} |style="text-align:center"|١٧ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئەورووپا|CEV]] |ھەڵبژاردەی سەرەکی |style="text-align:center"|٤ |style="text-align:center"|٢٠١٨ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |پلەی ٩ (٢٠١٨) |- |{{vb|IRI}} |style="text-align:center"|١٠ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئاسیا|AVC]] |ھەڵبژاردەی سەرەکی |style="text-align:center"|٤ |style="text-align:center"|٢٠١٨ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |پلەی ٥ (٢٠١٩) |- |{{vb|ITA}} |style="text-align:center"|٢ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئەورووپا|CEV]] |ھەڵبژاردەی سەرەکی |style="text-align:center"|٤ |style="text-align:center"|٢٠١٨ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |پلەی ٤ (٢٠٢٢) |- |{{vb|JPN}} |style="text-align:center"|٧ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئاسیا|AVC]] |ھەڵبژاردەی سەرەکی |style="text-align:center"|٤ |style="text-align:center"|٢٠١٨ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |پلەی ٥ (٢٠٢٢) |- |{{vb|NED}} |style="text-align:center"|١٣ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئەورووپا|CEV]] |ھەڵبژاردەی ڕکابەر |style="text-align:center"|٢ |style="text-align:center"|٢٠٢١ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |پلەی ٨ (٢٠٢٢) |- |{{vb|POL}} |style="text-align:center"|١ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئەورووپا|CEV]] |ھەڵبژاردەی سەرەکی |style="text-align:center"|٤ |style="text-align:center"|٢٠١٨ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |پلەی دووەم (٢٠٢١) |- |{{vb|SRB}} |style="text-align:center"|١١ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئەورووپا|CEV]] |ھەڵبژاردەی سەرەکی |style="text-align:center"|٤ |style="text-align:center"|٢٠١٨ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |پلەی ٥ (٢٠١٨) |- |{{vb|SLO}} |style="text-align:center"|٩ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئەورووپا|CEV]] |ھەڵبژاردەی ڕکابەر |style="text-align:center"|٢ |style="text-align:center"|٢٠٢١ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |پلەی ٤ (٢٠٢١) |- |{{vb|USA}} |style="text-align:center"|٦ |[[یەکێتیی تۆپی بالەی ئەمریکای باکوور و ناوەڕاست و کاریبی|NORCECA]] |ھەڵبژاردەی سەرەکی |style="text-align:center"|٤ |style="text-align:center"|٢٠١٨ |style="text-align:center"|٢٠٢٢ |پلەی دووەم (٢٠١٩, ٢٠٢٢) |} == یاسا == == پێکھاتەی ئاستەکان == لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ تێروانینێکی گشتی بۆ ئاستەکان بڵاوکرایەوە.<ref name="Schedule & Cities"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Host cities and pools|ناونیشان=https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/competition/pools-and-host-cities|وێبگە=Volleyball World|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221203183929/https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/competition/pools-and-host-cities|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {| class="wikitable" width=800 |- !colspan="2"|[[#ھەفتەی یەکەم|ھەفتەی یەکەم]] !colspan="2"|[[#ھەفتەی دووەم|ھەفتەی دووەم]] !colspan="2"|[[#ھەفتەی سێیەم|ھەفتەی سێیەم]] |- !width=16%|[[#ئاستی ١|ئاستی ١]]{{ھن}}[[کەنەدا]] !width=16%|[[#ئاستی٢|ئاستی ٢]]{{ھن}}[[ژاپۆن]] !width=16%|[[#ئاستی ٣|ئاستی ٣]]{{ھن}}[[ھۆڵەندا]] !width=16%|[[#ئاستی ٤|ئاستی ٤]]{{ھن}}[[فەڕەنسا]] !width=16%|[[#ئاستی ٥|ئاستی ٥]]{{ھن}}[[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] !width=16%|[[#ئاستی ٦|ئاستی٦]]{{ھن}}[[فلیپین]] |- | {{vb|CAN}}{{ھن}} {{vb|CUB}}{{ھن}} {{vb|USA}}{{ھن}} {{vb|GER}}{{ھن}} {{vb|ARG}}{{ھن}} {{vb|NED}}{{ھن}} {{vb|ITA}}{{ھن}} {{vb|BRA}} | {{vb|JPN}}{{ھن}} {{vb|SLO}}{{ھن}} {{vb|FRA}}{{ھن}} {{vb|POL}}{{ھن}} {{vb|SRB}}{{ھن}} {{vb|CHN}}{{ھن}} {{vb|BUL}}{{ھن}} {{vb|IRN}} | {{vb|NED}}{{ھن}} {{vb|USA}}{{ھن}} {{vb|POL}}{{ھن}} {{vb|IRN}}{{ھن}} {{vb|ITA}}{{ھن}} {{vb|GER}}{{ھن}} {{vb|SRB}}{{ھن}} {{vb|CHN}} | {{vb|FRA}}{{ھن}} {{vb|CUB}}{{ھن}} {{vb|BRA}}{{ھن}} {{vb|JPN}}{{ھن}} {{vb|SLO}}{{ھن}} {{vb|BUL}}{{ھن}} {{vb|ARG}}{{ھن}} {{vb|CAN}} | {{vb|USA}}{{ھن}} {{vb|IRN}}{{ھن}} {{vb|ARG}}{{ھن}} {{vb|BUL}}{{ھن}} {{vb|FRA}}{{ھن}} {{vb|GER}}{{ھن}} {{vb|SRB}}{{ھن}} {{vb|CUB}} | {{vb|JPN}}{{ھن}} {{vb|POL}}{{ھن}} {{vb|CHN}}{{ھن}} {{vb|ITA}}{{ھن}} {{vb|SLO}}{{ھن}} {{vb|NED}}{{ھن}} {{vb|BRA}}{{ھن}} {{vb|CAN}} |} == شوێن == === قۆناغی سەرەتایی === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width="33%" |ئاستی ٣ ! width="33%" |ئاستی ٢ ! width="33%" |ئاستی١ |- |'''[[ئۆتاوا]]، [[کەنەدا]]''' |'''[[ناگۆیا]]، [[ژاپۆن]]''' |'''[[ڕۆتەردام]]، [[ھۆڵەندا]]''' |- |تی دی پلەیس ئارێنا (TPA) |نپۆن گایشی ھۆڵ (NGH) |ڕووەتەردام ئاھۆی (ROA) |- |توانا: '''٩٬٥٠٠''' |توانا: '''١٠٬٠٠٠''' |توانا: '''١٦٬٤٢٦''' |- |[[پەڕگە:TD Place Arena.png|200px]] |[[پەڕگە:Nagoya City Sports Complex 01.JPG|200px]] |[[پەڕگە:Rotterdam Ahoy 2016.jpg|200px]] |- !ئاستی ٦ !ئاستی ٥ !ئاستی ٤ |- |'''ئۆرلییان، [[فەڕەنسا]]''' |'''ئاناھایم، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]''' |'''پاسای، فلیپین''' |- |کۆمێن ئارێنا (CMA) |سەنتەری کۆنفرانسی ئاناھیم (ACC) |مۆڵی ئاسیا ئارێنا (MOA) |- |توانا: '''١٠٬٠٠٠''' |توانا: '''٧٬٥٠٠''' |توانا: '''١٥٬٠٠٠''' |- |[[پەڕگە:CO'Met.jpg|200px]] |[[پەڕگە:Anaheim convention center 2021.jpg|200px]] |[[پەڕگە:Mall of Asia Aug 2015.jpg|200px]] |} === قۆناغی کۆتایی === {| class="wikitable" style="text-align:center" width="280" |- !ھەموو یارییەکان |- |'''[[گدانسک]]، [[پۆڵەندا]]''' |- |ئارگۆ ئارێنا (ERA) |- |توانا: '''١١٬٤٠٩''' |- |[[پەڕگە:GdanskSopot ErgoArena 20110603.jpg|280px]] |} == ئەنجامی یارییەکان == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; position:relative" |- | style="width:2.5em; background:#3399ff; text-align:center" |●||خولی سەرەتایی | style="width:2.5em; background:#ffcc00; text-align:center" |●||قۆناغی کۆتایی |} {| class="wikitable" style="margin:0.9em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; width:800" |- !ھەفتەی یەکەم ٦–١١ حوزەیران !ھەفتەی دووەم ٢٠–٢٥ حوزەیران !ھەفتەی سێیەم ٤–٩ تەممووز !ھەفتەی چوارەم ١٩–٢٣ تەممووز |- align="center" | bgcolor="#3399ff" |٣٢یاریی | bgcolor="#3399ff" |٣٢یاریی | bgcolor="#3399ff" |٣٢ یاریی | bgcolor="#ffcc00" |٨ یاریی |} === ڕیزبەندی === <section begin="2023 VNL prelims" />{{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |res_col_header=QR |update=complete |source=[https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/standings/men/ VNL 2023 standings] |team5=ARG |name_ARG={{vb|ARG}} |status_ARG= |team6=BRA |name_BRA={{vb|BRA}} |status_BRA= |team15=BUL |name_BUL={{vb|BUL}} |status_BUL= |team12=CAN |name_CAN={{vb|CAN}} |status_CAN= |team16=CHN |name_CHN={{vb|CHN}} |status_CHN= |team13=CUB |name_CUB={{vb|CUB}} |status_CUB= |team8=FRA |name_FRA={{vb|FRA}} |status_FRA= |team11=GER |name_GER={{vb|GER}} |status_GER= |team14=IRI |name_IRI={{vb|IRI}} |status_IRI= |team4=ITA |name_ITA={{vb|ITA}} |status_ITA= |team2=JPN |name_JPN={{vb|JPN}} |status_JPN= |team10=NED |name_NED={{vb|NED}} |status_NED= |team3=POL |name_POL={{vb|POL}} |status_POL= |note_POL=Qualified as hosts |team9=SRB |name_SRB={{vb|SRB}} |status_SRB= |team7=SLO |name_SLO={{vb|SLO}} |status_SLO= |team1=USA |name_USA={{vb|USA}} |status_USA= |win3s_ARG=3 |win4s_ARG=3 |win5s_ARG=3 |loss5s_ARG=2 |loss4s_ARG=1 |loss3s_ARG=0 |spw_ARG=1184 |spl_ARG=1092 |win3s_BRA=3 |win4s_BRA=4 |win5s_BRA=1 |loss5s_BRA=2 |loss4s_BRA=2 |loss3s_BRA=0 |spw_BRA=1108 |spl_BRA=1033 |win3s_BUL=1 |win4s_BUL=0 |win5s_BUL=1 |loss5s_BUL=3 |loss4s_BUL=1 |loss3s_BUL=6 |spw_BUL=957 |spl_BUL=1045 |win3s_CAN=0 |win4s_CAN=2 |win5s_CAN=1 |loss5s_CAN=1 |loss4s_CAN=4 |loss3s_CAN=4 |spw_CAN=983 |spl_CAN=1074 |win3s_CHN=0 |win4s_CHN=1 |win5s_CHN=1 |loss5s_CHN=1 |loss4s_CHN=4 |loss3s_CHN=5 |spw_CHN=941 |spl_CHN=1074 |win3s_CUB=0 |win4s_CUB=0 |win5s_CUB=3 |loss5s_CUB=2 |loss4s_CUB=2 |loss3s_CUB=5 |spw_CUB=1023 |spl_CUB=1119 |win3s_FRA=3 |win4s_FRA=3 |win5s_FRA=0 |loss5s_FRA=0 |loss4s_FRA=5 |loss3s_FRA=1 |spw_FRA=1046 |spl_FRA=1007 |win3s_GER=2 |win4s_GER=1 |win5s_GER=0 |loss5s_GER=1 |loss4s_GER=5 |loss3s_GER=3 |spw_GER=963 |spl_GER=1036 |win3s_IRI=1 |win4s_IRI=1 |win5s_IRI=0 |loss5s_IRI=5 |loss4s_IRI=0 |loss3s_IRI=5 |spw_IRI=995 |spl_IRI=1073 |win3s_ITA=4 |win4s_ITA=4 |win5s_ITA=1 |loss5s_ITA=0 |loss4s_ITA=1 |loss3s_ITA=2 |spw_ITA=1016 |spl_ITA=906 |win3s_JPN=3 |win4s_JPN=4 |win5s_JPN=3 |loss5s_JPN=0 |loss4s_JPN=1 |loss3s_JPN=1 |spw_JPN=1109 |spl_JPN=1034 |win3s_NED=3 |win4s_NED=1 |win5s_NED=1 |loss5s_NED=3 |loss4s_NED=1 |loss3s_NED=3 |spw_NED=1028 |spl_NED=1054 |win3s_POL=2 |win4s_POL=3 |win5s_POL=5 |loss5s_POL=0 |loss4s_POL=0 |loss3s_POL=2 |spw_POL=1108 |spl_POL=1057 |win3s_SLO=3 |win4s_SLO=5 |win5s_SLO=0 |loss5s_SLO=1 |loss4s_SLO=1 |loss3s_SLO=2 |spw_SLO=1036 |spl_SLO=997 |win3s_SRB=3 |win4s_SRB=1 |win5s_SRB=2 |loss5s_SRB=0 |loss4s_SRB=5 |loss3s_SRB=1 |spw_SRB=1045 |spl_SRB=1056 |win3s_USA=9 |win4s_USA=1 |win5s_USA=0 |loss5s_USA=1 |loss4s_USA=1 |loss3s_USA=0 |spw_USA=986 |spl_USA=871 |col_Q=#ccffcc |text_Q=[[#Final round 3|Final round]] |col_QH=#87ceeb |text_QH=[[#Final round 3|Final round]] |col_R=#ffcccc |text_R=[[2023 FIVB Volleyball Men's Challenger Cup|2023 Challenger Cup]] |result1=Q |result2=Q |result4=Q |result5=Q |result6=Q |result7=Q |result8=Q |result3=QH |result16=R }}<section end="2023 VNL prelims" /> === ھەفتەی یەکەم === ==== ئاستی١ ==== * ھەموو کاتەکان بە کاتی ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتە (UTC−٠٤:٠٠). <div style="overflow-x: auto; white-space: nowrap;">{{Vb res start 7}} {{Vb res 7|٦ی حوزەیران|16:30|TPA|{{vb-rt|ITA}}|0–3|{{vb|ARG}}|22–25|23–25|18–25|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256567176 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16130/ Report]}} {{Vb res 7|٦ی حوزەیران|20:00|TPA|{{vb-rt|CAN}}|3–2|{{vb|CUB}}|25–21|26–28|25–21|22–25|15–13|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256567184 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16131/ Report]}} {{Vb res 7|٧ی حوزەیران|16:30|TPA|{{vb-rt|USA}}|3–0|{{vb|NED}}|25–19|25–23|25–21|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256567422 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16134/ Report]}} {{Vb res 7|٧ی حوزەیران|20:00|TPA|{{vb-rt|BRA}}|3–1|{{vb|GER}}|26–24|25–16|19–25|25–15||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256567434 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16135/ Report]}} {{Vb res 7|٨ی حوزەیران|11:00|TPA|{{vb-rt|NED}}|3–0|{{vb|CUB}}|28–26|25–23|25–18|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256568073 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16139/ Report]}} {{Vb res 7|٨ی حوزەیران|16:30|TPA|{{vb-rt|ITA}}|0–3|{{vb|USA}}|15–25|18–25|19–25|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256568087 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16140/ Report]}} {{Vb res 7|٨ی حوزەیران|20:00|TPA|{{vb-rt|ARG}}|2–3|{{vb|BRA}}|25–19|19–25|25–23|23–25|13–15|12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256568573 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16141/ Report]}} {{Vb res 7|٩ی حوزەیران|11:00|TPA|{{vb-rt|NED}}|3–0|{{vb|GER}}|25–20|33–31|25–21|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256568574 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16145/ Report]}} {{Vb res 7|٩ی حوزەیران|16:30|TPA|{{vb-rt|ITA}}|3–1|{{vb|CUB}}|25–20|25–19|20–25|25–18||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256568696 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16146/ Report]}} {{Vb res 7|٩ی حوزەیران|20:00|TPA|{{vb-rt|CAN}}|1–3|{{vb|ARG}}|21–25|25–21|21–25|16–25||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256568764 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16147/ Report]}} {{Vb res 7|١٠ی حوزەیران|13:00|TPA|{{vb-rt|GER}}|1–3|{{vb|ITA}}|23–25|18–25|27–25|19–25||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256569623 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16151/ Report]}} {{Vb res 7|١٠ی حوزەیران|16:30|TPA|{{vb-rt|BRA}}|2–3|{{vb|CUB}}|16–25|25–22|29–27|22–25|18–20|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256569664 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16152/ Report]}} {{Vb res 7|١٠ی حوزەیران|20:00|TPA|{{vb-rt|CAN}}|0–3|{{vb|USA}}|22–25|20–25|20–25|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256569707 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16153/ Report]}} {{Vb res 7|١١ی حوزەیران|11:00|TPA|{{vb-rt|ARG}}|3–2|{{vb|NED}}|34–36|25–20|25–17|20–25|15–10|12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256570054 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16157/ Report]}} {{Vb res 7|١١ی حوزەیران|14:30|TPA|{{vb-rt|USA}}|1–3|{{vb|BRA}}|19–25|25–21|15–25|21–25||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256570053 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16158/ Report]}} {{Vb res 7|١١ی حوزەیران|18:00|TPA|{{vb-rt|CAN}}|1–3|{{vb|GER}}|25–20|17–25|21–25|21–25||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256570063 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16159/ Report]}} |}</div> ==== ئاستی ٢ ==== * ھەموو کاتەکان بە کاتی ستانداردی ژاپۆنە (UTC+09:00). <div style="overflow-x: auto; white-space: nowrap;">{{Vb res start 7}} {{Vb res 7|٦ی حوزەیران|16:10|NGH|{{vb-rt|BUL}}|2–3|{{vb|CHN}}|20–25|25–21|21–25|25–20|9–15|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256566944 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16128/ Report]}} {{Vb res 7|٦ی حوزەیران|19:40|NGH|{{vb-rt|JPN}}|3–0|{{vb|IRI}}|25–16|25–22|25–19|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256567043 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16129/ Report]}} {{Vb res 7|٧ی حوزەیران|15:00|NGH|{{vb-rt|SLO}}|3–1|{{vb|SRB}}|31–29|19–25|25–20|25–21||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256567259 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16132/ Report]}} {{Vb res 7|٧ی حوزەیران|18:00|NGH|{{vb-rt|POL}}|3–1|{{vb|FRA}}|25–23|18–25|35–33|25–15||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256567224 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16133/ Report]}} {{Vb res 7|٨ی حوزەیران|12:00|NGH|{{vb-rt|SLO}}|0–3|{{vb|BUL}}|24–26|23–25|17–25|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256567458 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16136/ Report]}} {{Vb res 7|٨ی حوزەیران|15:00|NGH|{{vb-rt|SRB}}|3–0|{{vb|CHN}}|34–32|25–16|25–20|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256567459 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16137/ Report]}} {{Vb res 7|٨ی حوزەیران|18:00|NGH|{{vb-rt|POL}}|3–2|{{vb|IRI}}|23–25|23–25|25–21|25–15|15–13|12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256567683 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16138/ Report]}} {{Vb res 7|٩ی حوزەیران|13:10|NGH|{{vb-rt|CHN}}|1–3|{{vb|FRA}}|20–25|25–23|16–25|17–25||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256568203 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16142/ Report]}} {{Vb res 7|٩ی حوزەیران|16:10|NGH|{{vb-rt|POL}}|3–2|{{vb|BUL}}|25–27|25–19|22–25|25–22|15–11|12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256568230 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16143/ Report]}} {{Vb res 7|٩ی حوزەیران|19:40|NGH|{{vb-rt|JPN}}|3–1|{{vb|SRB}}|22–25|25–21|25–23|25–20||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256568370 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16144/ Report]}} {{Vb res 7|١٠ی حوزەیران|12:40|NGH|{{vb-rt|FRA}}|1–3|{{vb|SLO}}|23–25|18–25|25–21|22–25||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256568763 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16148/ Report]}} {{Vb res 7|١٠ی حوزەیران|15:40|NGH|{{vb-rt|IRI}}|3–1|{{vb|CHN}}|23–25|25–15|25–20|25–14||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256568765 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16149/ Report]}} {{Vb res 7|١٠ی حوزەیران|19:10|NGH|{{vb-rt|JPN}}|3–0|{{vb|BUL}}|25–22|25–21|26–24|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256569008 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16150/ Report]}} {{Vb res 7|١١ی حوزەیران|12:40|NGH|{{vb-rt|SLO}}|3–0|{{vb|IRI}}|25–19|25–23|25–23|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256569705 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16154/ Report]}} {{Vb res 7|١١ی حوزەیران|15:40|NGH|{{vb-rt|SRB}}|3–0|{{vb|POL}}|25–21|25–19|25–14|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256569706 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16155/ Report]}} {{Vb res 7|١١ی حوزەیران|19:10|NGH|{{vb-rt|JPN}}|3–1|{{vb|FRA}}|25–27|25–22|25–21|25–20||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256569859 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16156/ Report]}} |}</div> === ھەفتەی دووەم === ==== ئاستی ٣ ==== * ھەموو کاتەکان بە کاتی ھاوینەی ئەورووپای ناوەڕاستە (UTC+02:00). <div style="overflow-x: auto; white-space: nowrap;">{{Vb res start 7}} {{Vb res 7|٢٠ی حوزەیران|13:00|ROA|{{vb-rt|IRI}}|3–0|{{vb|GER}}|25–23|26–24|25–16|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256572287 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16161/ Report]}} {{Vb res 7|٢٠ی حوزەیران|16:30|ROA|{{vb-rt|USA}}|3–1|{{vb|SRB}}|22–25|25–19|25–19|25–21||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256572323 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16162/ Report]}} {{Vb res 7|٢٠ی حوزەیران|20:00|ROA|{{vb-rt|NED}}|3–0|{{vb|CHN}}|25–19|25–22|25–21|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256572321 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16164/ Report]}} {{Vb res 7|٢١ی حوزەیران|13:00|ROA|{{vb-rt|IRI}}|0–3|{{vb|ITA}}|19–25|16–25|24–26|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256572613 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16167/ Report]}} {{Vb res 7|٢١ی حوزەیران|16:30|ROA|{{vb-rt|USA}}|3–0|{{vb|CHN}}|28–26|25–22|25–18|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256572685 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16168/ Report]}} {{Vb res 7|٢١ی حوزەیران|20:00|ROA|{{vb-rt|GER}}|2–3|{{vb|POL}}|21–25|25–22|14–25|25–17|10–15|12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256572715 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16170/ Report]}} {{Vb res 7|٢٢ی حوزەیران|13:00|ROA|{{vb-rt|CHN}}|0–3|{{vb|ITA}}|13–25|19–25|24–26|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256572946 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16173/ Report]}} {{Vb res 7|٢٢ی حوزەیران|16:30|ROA|{{vb-rt|SRB}}|3–1|{{vb|GER}}|25–21|20–25|25–23|25–23||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573017 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16174/ Report]}} {{Vb res 7|٢٢ی حوزەیران|20:00|ROA|{{vb-rt|NED}}|2–3|{{vb|POL}}|25–22|18–25|25–18|22–25|11–15|12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573037 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16176/ Report]}} {{Vb res 7|٢٣ی حوزەیران|16:30|ROA|{{vb-rt|IRI}}|0–3|{{vb|USA}}|22–25|18–25|23–25|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573307 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16179/ Report]}} {{Vb res 7|٢٣ی حوزەیران|20:00|ROA|{{vb-rt|SRB}}|0–3|{{vb|ITA}}|11–25|21–25|20–25|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573354 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16180/ Report]}} {{Vb res 7|٢٤ی حوزەیران|13:00|ROA|{{vb-rt|POL}}|0–3|{{vb|USA}}|22–25|18–25|19–25|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573429 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16183/ Report]}} {{Vb res 7|٢٤ی حوزەیران|17:00|ROA|{{vb-rt|NED}}|3–2|{{vb|IRI}}|16–25|25–16|21–25|25–17|15–10|12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573492 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16185/ Report]}} {{Vb res 7|٢٤ی حوزەیران|20:30|ROA|{{vb-rt|CHN}}|3–1|{{vb|GER}}|23–25|25–18|25–19|25–21||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573502 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16187/ Report]}} {{Vb res 7|٢٥ی حوزەیران|12:30|ROA|{{vb-rt|ITA}}|1–3|{{vb|POL}}|19–25|26–28|25–18|20–25||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256575909 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16188/ Report]}} {{Vb res 7|٢٥ی حوزەیران|16:00|ROA|{{vb-rt|NED}}|2–3|{{vb|SRB}}|25–22|21–25|25–21|33–35|9–15|12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573573 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16190/ Report]}} {{end}}</div> ==== ئاستی ٤ ==== * ھەموو کاتەکان بە کاتی ھاوینەی ئەورووپای ناوەڕاستە (UTC+02:00). <div style="overflow-x: auto; white-space: nowrap;">{{Vb res start 7}} {{Vb res 7|٢٠ی حوزەیران|13:00|CMA|{{vb-rt|JPN}}|3–1|{{vb|CAN}}|25–22|25–17|24–26|25–14||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256572286 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16160/ Report]}} {{Vb res 7|٢٠ی حوزەیران|17:00|CMA|{{vb-rt|ARG}}|1–3|{{vb|SLO}}|25–21|21–25|21–25|21–25||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256572322 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16163/ Report]}} {{Vb res 7|٢٠ی حوزەیران|20:30|CMA|{{vb-rt|BRA}}|3–0|{{vb|BUL}}|25–22|25–17|25–15|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256572320 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16165/ Report]}} {{Vb res 7|٢١ی حوزەیران|13:00|CMA|{{vb-rt|JPN}}|3–0|{{vb|CUB}}|25–21|25–16|25–21|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256572606 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16166/ Report]}} {{Vb res 7|٢١ی حوزەیران|17:00|CMA|{{vb-rt|SLO}}|3–0|{{vb|CAN}}|25–23|25–22|25–14|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256572686 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16169/ Report]}} {{Vb res 7|٢١ی حوزەیران|20:30|CMA|{{vb-rt|ARG}}|3–1|{{vb|FRA}}|22–25|26–24|25–21|25–20||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256572716 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16171/ Report]}} {{Vb res 7|٢٢ی حوزەیران|13:00|CMA|{{vb-rt|JPN}}|3–2|{{vb|BRA}}|25–23|25–21|18–25|22–25|18–16|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577291 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16172/ Report]}} {{Vb res 7|٢٢ی حوزەیران|17:00|CMA|{{vb-rt|CAN}}|3–1|{{vb|BUL}}|22–25|25–23|25–22|25–20||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573016 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16175/ Report]}} {{Vb res 7|٢٢ی حوزەیران|20:30|CMA|{{vb-rt|SLO}}|3–1|{{vb|CUB}}|22–25|25–15|25–16|25–19||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573038 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16177/ Report]}} {{Vb res 7|٢٣ی حوزەیران|16:30|CMA|{{vb-rt|ARG}}|3–0|{{vb|BUL}}|25–18|25–21|25–22|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573308 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16178/ Report]}} {{Vb res 7|٢٣ی حوزەیران|20:30|CMA|{{vb-rt|FRA}}|3–0|{{vb|CUB}}|25–18|25–20|25–20|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573355 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16181/ Report]}} {{Vb res 7|٢٤ی حوزەیران|13:00|CMA|{{vb-rt|JPN}}|3–2|{{vb|ARG}}|25–18|25–22|31–33|22–25|15–12|12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573428 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16182/ Report]}} {{Vb res 7|٢٤ی حوزەیران|17:00|CMA|{{vb-rt|BRA}}|3–1|{{vb|SLO}}|23–25|25–21|26–24|25–21||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573491 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16184/ Report]}} {{Vb res 7|٢٤ی حوزەیران|20:30|CMA|{{vb-rt|CAN}}|0–3|{{vb|FRA}}|17–25|21–25|21–25|||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573501 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16186/ Report]}} {{Vb res 7|٢٥ی حوزەیران|13:00|CMA|{{vb-rt|BUL}}|2–3|{{vb|CUB}}|25–23|19–25|20–25|25–16|16–18|12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573587 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16189/ Report]}} {{Vb res 7|٢٥ی حوزەیران|17:00|CMA|{{vb-rt|BRA}}|3–1|{{vb|FRA}}|25–20|26–24|19–25|25–23||12=[http://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256573580 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16191/ Report]}} {{end}}</div> === ھەفتەی سێیەم === ==== ئاستی٥ ==== * ھەموو کاتەکان بە کاتی ڕۆژی زەریای ھێمن (UTC−٠٧:٠٠). <div style="overflow-x: auto; white-space: nowrap;">{{Vb res start 7}} {{Vb res 7|٤ ی تەممووز|13:00|ACC|{{vb-rt|ARG}}|3–1|{{vb|SRB}}|19–25|25–16|25–19|25–18||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576248 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16194/ Report]}} {{Vb res 7|٤ی تەممووز|16:30|ACC|{{vb-rt|IRI}}|0–3|{{vb|FRA}}|18–25|22–25|19–25|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576259 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16195/ Report]}} {{Vb res 7|٥ی تەممووز|17:00|ACC|{{vb-rt|GER}}|3–0|{{vb|BUL}}|25–22|25–18|25–22|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576535 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16198/ Report]}} {{Vb res 7|٥ ی تەممووز|20:30|ACC|{{vb-rt|USA}}|3–0|{{vb|CUB}}|27–25|25–17|25–15|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576536 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16199/ Report]}} {{Vb res 7|٦ی تەممووز|13:30|ACC|{{vb-rt|ARG}}|3–0|{{vb|GER}}|25–23|25–18|25–17|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576755 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16203/ Report]}} {{Vb res 7|٦ی تەممووز|17:00|ACC|{{vb-rt|SRB}}|3–2|{{vb|CUB}}|19–25|25–23|25–21|22–25|15–11|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576773 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16204/ Report]}} {{Vb res 7|٦ ی تەممووز|20:30|ACC|{{vb-rt|BUL}}|3–2|{{vb|IRI}}|21–25|25–21|22–25|25–22|15–11|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577066 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16205/ Report]}} {{Vb res 7|٧ی تەممووز|13:30|ACC|{{vb-rt|SRB}}|1–3|{{vb|FRA}}|25–20|23–25|20–25|26–28||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577064 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16209/ Report]}} {{Vb res 7|٧ی تەممووز|17:00|ACC|{{vb-rt|CUB}}|0–3|{{vb|GER}}|23–25|23–25|22–25|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577025 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16210/ Report]}} {{Vb res 7|٧ی تەممووز|20:30|ACC|{{vb-rt|USA}}|2–3|{{vb|ARG}}|18–25|25–23|25–23|41–43|12–15|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577061 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16211/ Report]}} {{Vb res 7|٨ی تەممووز|13:30|ACC|{{vb-rt|BUL}}|0–3|{{vb|SRB}}|19–25|22–25|22–25|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577188 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16215/ Report]}} {{Vb res 7|٨ی تەممووز|17:00|ACC|{{vb-rt|ARG}}|3–2|{{vb|IRI}}|25–19|28–30|27–29|25–20|15–11|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577208 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16216/ Report]}} {{Vb res 7|٨ی تەممووز|20:30|ACC|{{vb-rt|USA}}|3–0|{{vb|FRA}}|25–23|27–25|27–25|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577205 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16217/ Report]}} {{Vb res 7|٩ی تەممووز|13:30|ACC|{{vb-rt|CUB}}|3–2|{{vb|IRI}}|25–22|26–28|25–23|28–30|15–10|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577314 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16221/ Report]}} {{Vb res 7|٩ی تەممووز|17:00|ACC|{{vb-rt|FRA}}|3–1|{{vb|GER}}|21–25|25–20|25–22|25–21||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256600016 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16222/ Report]}} {{Vb res 7|٩ی تەممووز|20:30|ACC|{{vb-rt|USA}}|3–0|{{vb|BUL}}|29–27|25–19|25–21|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256600017 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16223/ Report]}} {{end}}</div> ==== ئاستی٦ ==== * ھەموو کاتەکان بە کاتی ستانداردی فلیپین (UTC+08:00). <div style="overflow-x: auto; white-space: nowrap;">{{Vb res start 7}} {{Vb res 7|٤ی تەممووز|15:00|MOA|{{vb-rt|BRA}}|1–3|{{vb|ITA}}|25–23|20–25|15–25|21–25||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576060 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16192/ Report]}} {{Vb res 7|٤ی تەممووز|19:00|MOA|{{vb-rt|JPN}}|3–2|{{vb|CHN}}|24–26|25–23|21–25|25–23|15–12|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576141 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16193/ Report]}} {{Vb res 7|٥ی تەممووز|15:00|MOA|{{vb-rt|CAN}}|1–3|{{vb|NED}}|22–25|22–25|25–17|18–25||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576361 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16196/ Report]}} {{Vb res 7|٥ی تەممووز|19:00|MOA|{{vb-rt|POL}}|3–2|{{vb|SLO}}|29–31|21–25|25–20|25–20|15–13|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576422 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16197/ Report]}} {{Vb res 7|٦ی تەممووز|11:00|MOA|{{vb-rt|BRA}}|3–0|{{vb|NED}}|25–21|25–15|25–20|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576537 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16200/ Report]}} {{Vb res 7|٦ی تەممووز|15:00|MOA|{{vb-rt|CAN}}|2–3|{{vb|ITA}}|14–25|25–23|20–25|25–23|9–15|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576670 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16201/ Report]}} {{Vb res 7|٦ی تەممووز|19:00|MOA|{{vb-rt|CHN}}|1–3|{{vb|SLO}}|21–25|20–25|26–24|23–25||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576671 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16202/ Report]}} {{Vb res 7|٧ی تەممووز|11:00|MOA|{{vb-rt|POL}}|3–1|{{vb|BRA}}|25–23|22–25|25–21|25–21||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577065 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16206/ Report]}} {{Vb res 7|٧ی تەممووز|15:00|MOA|{{vb-rt|SLO}}|0–3|{{vb|ITA}}|13–25|22–25|17–25|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577063 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16207/ Report]}} {{Vb res 7|٧ی تەممووز|19:00|MOA|{{vb-rt|JPN}}|3–1|{{vb|NED}}|25–19|26–24|23–25|25–17||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256576894 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16208/ Report]}} {{Vb res 7|٨ی تەممووز|11:00|MOA|{{vb-rt|BRA}}|3–0|{{vb|CHN}}|25–19|25–17|25–17|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577026 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16212/ Report]}} {{Vb res 7|٨ی تەممووز|15:00|MOA|{{vb-rt|POL}}|3–0|{{vb|CAN}}|25–21|25–23|27–25|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577062 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16213/ Report]}} {{Vb res 7|٨ی تەممووز|19:00|MOA|{{vb-rt|JPN}}|1–3|{{vb|ITA}}|27–29|26–28|25–23|20–25||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577132 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16214/ Report]}} {{Vb res 7|٩ی تەممووز|11:00|MOA|{{vb-rt|CHN}}|1–3|{{vb|CAN}}|25–23|21–25|17–25|18–25||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577206 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16218/ Report]}} {{Vb res 7|٩ی تەممووز|15:00|MOA|{{vb-rt|SLO}}|3–0|{{vb|NED}}|25–20|32–30|25–22|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577248 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16219/ Report]}} {{Vb res 7|٩ی تەممووز|19:00|MOA|{{vb-rt|JPN}}|0–3|{{vb|POL}}|17–25|19–25|18–25|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256577269 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16220/ Report]}} {{end}}</div> == قۆناغەکانی کۆتایی == * ھەموو کاتەکان بە کاتی ھاوینەی ئەورووپای ناوەڕاستە (UTC+2:00).<section begin="2023 VNL F8" />{{#invoke:RoundN|N8 <!-- parameters --> |RD1=چارەکی کۆتایی |RD2=پێش کۆتایی |RD3= |Consol= |3rdplace=yes |bold_winner=high |color=yes <!-- Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2 --> <!-- quarter finals --> |١٩ی تەممووز|{{vb|USA}}|3|{{vb|FRA}}|2 |١٩ی تەممووز|{{vb|ITA}}|3|{{vb|ARG}}|0 |٢٠ی تەممووز|{{vb|JPN}}|3|{{vb|SLO}}|0 |٢٠ی تەممووز|{{vb|POL}}|3|{{vb|BRA}}|0 <!-- semi finals --> |٢٢ی تەممووز|{{vb|USA}}|٣|{{vb|ITA}}|٠ |٢٢ی تەممووز|{{vb|JPN}}|١|{{vb|POL}}|٣ <!-- final --> |٢٣ی تەممووز|{{vb|USA}}|١|{{vb|POL}}|٣ <!-- third place --> |٢٣ی تەممووز |{{vb|JPN}}|٣|{{vb|ITA}}|٢ }}<section end="2023 VNL F8" /> === قۆناغی چارەگی پێش کۆتایی === <div style="overflow-x: auto; white-space: nowrap;"> {{Vb res start 7}} {{Vb res 7|١٩ی تەممووز|17:00|ERA|{{vb-rt|USA}}|3–2|{{vb|FRA}}|25–21|25–18|17–25|24–26|15–9|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256602583 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16224/ Report]}} {{Vb res 7|١٩ی تەممووز|20:00|ERA|{{vb-rt|ITA}}|3–0|{{vb|ARG}}|25–17|25–13|25–14|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256602594 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16225/ Report]}} {{Vb res 7|٢٠ی تەممووز|17:00|ERA|{{vb-rt|JPN}}|3–0|{{vb|SLO}}|26–24|25–18|25–22|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256602770 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16226/ Report]}} {{Vb res 7|٢٠ی تەممووز|20:00|ERA|{{vb-rt|POL}}|3–0|{{vb|BRA}}|26–24|25–21|25–20|||12=<!--[ P2]--> [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16227/ Report]}} |}</div> === پێش کۆتایی === <div style="overflow-x: auto; white-space: nowrap;"> {{Vb res start 7}} {{Vb res 7|٢٢ی تەممووز|17:00|ERA|{{vb-rt|JPN}}|1–3|{{vb|POL}}|25–19|26–28|17–25|21–25||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256603280 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16228/ Report]}} {{Vb res 7|٢٢ی تەممووز|20:00|ERA|{{vb-rt|USA}}|3–0|{{vb|ITA}}|25–19|25–18|25–19|||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256603326 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16229/ Report]}} |}</div> === یاریی پلەی سێیەم === <div style="overflow-x: auto; white-space: nowrap;"> {{Vb res start 7}} {{Vb res 7|٢٣ی تەممووز|17:00|ERA|{{vb|JPN}}|3–2|{{vb|ITA}}|25–18|25–23|17–25|17–25|15–9|12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256603453 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16230/ Report]}} |}</div> === کۆتایی === <div style="overflow-x: auto; white-space: nowrap;"> {{Vb res start 7}} {{Vb res 7|٢٣ی تەممووز|20:00|ERA|{{vb-rt|POL}}|3–1|{{vb|USA}}|25–23|24–26|25–18|25–18||12=[https://www.fivb.org/vis2009/getdocument.asmx?no=256603467 P2] [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/vnl-2023/schedule/16231/ Report]}} |}</div> == ڕیزبەندی کۆتایی == {{col-begin}} {{col-2}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !width=40|پلە !width=180|ھەڵبژاردە |- |{{Gold1}} |style="text-align:right"|{{vb|POL}} |- |{{Silver02|}} |style="text-align:right"|{{vb|USA}} |- |{{Bronze03|}} |style="text-align:right"|{{vb|JPN}} |- |4 |style="text-align:right"|{{vb|ITA}} |- |5 |style="text-align:right"|{{vb|ARG}} |- |6 |style="text-align:right"|{{vb|BRA}} |- |7 |style="text-align:right"|{{vb|SLO}} |- |8 |style="text-align:right"|{{vb|FRA}} |- |9 |style="text-align:right"|{{vb|SRB}} |- |10 |style="text-align:right"|{{vb|NED}} |- |11 |style="text-align:right"|{{vb|GER}} |- |12 |style="text-align:right"|{{vb|CAN}} |- |13 |style="text-align:right"|{{vb|CUB}} |- |14 |style="text-align:right"|{{vb|IRI}} |- |15 |style="text-align:right"|{{vb|BUL}} |- |16 |style="text-align:right"|{{vb|CHN}} |} {{col-begin}} {{col-2}} == سەرچاوەکان == <references /> <references group="upper-alpha" />{{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی بالە|پۆڵەندا|فلیپین|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژاپۆن|دەیەی ٢٠٢٠|فەڕەنسا|کەنەدا}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{فلیپین-کۆلکە}} {{پۆڵەندا-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 1tbppkrx2gwx9qqhw04ivupzzm2tk0b 0 239362 1660942 1636796 2026-09-04T22:38:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1660942 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کتێب |ناو = دوو سروودی کێوی |وێنە = |ناوی بنەڕەتی = |دانەر = [[شێرکۆ بێکەس]] |لێکۆڵەر = |زمان = [[کوردیی ناوەندی|کوردیی سۆرانی]] |وڵات = [[عێراق]] |زنجیرە = |بابەت = |جۆری ئەدەبی = [[شیعر]] |بڵاوکەرەوە = کتێبخانەی «الطلیعە»ی کەرکووک |دەرچوون = [[بەغدا]] |مێژووی دەرچوون = ١٩٨٠ |وەرگێڕ = |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو = |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان = |وێنەگر = |دیزاینەری بەرگ = عەلی مەندەلاوی |جۆری چاپ = |ژمارەی پەڕە = ٨٨ |پێوانە = |کێش = |پێشتر = |دواتر = }} '''''دوو سروودی کێوی''''' کتێبێکی [[شیعر]]ی [[شێرکۆ بێکەس]]ە. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٨٠ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.<ref name="بوار نورەدین ۱">''شێرکۆ بێکەس: بیبلیۆگرافیا و پێڕستی لە کتێبی کوردیدا''، پ ٣٢.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبناسی == * [https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/77973.PDF?ver=130606884380000000 ''شێرکۆ بێکەس: بیبلیۆگرافیا و پێڕستی لە کتێبی کوردیدا''، ئامادەکردن: بوار نورەدین، سلێمانی: دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، چاپی یەکەم: ٢٠١٣.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230716144523/https://www.kurdipedia.org/files/books/2014/77973.PDF?ver=130606884380000000 |date=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣ }} == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{ڤەژینبوکس||١٢٠}} {{شێرکۆ بێکەس}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|شیعر|وێژەی کوردی}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس]] a37vhd17ry0b7gjhtkzf1qhz6clxyfd 0 239996 1660496 1614933 2026-09-04T15:20:54Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی پۆل:زیندووان، چونکە وتارەکە لە پۆل:مردووانی ٢٠١٨ دایە 1660496 wikitext text/x-wiki '''عەلی حەیدەر''' قەیتان (لەدایکبووی ٢٦ی ئازاری ١٩٥٢، [[قسلە|نازمیە]] ، [[پارێزگای دێرسم|تونسلی]] ، [[تورکیا]] ) ناسراو بە فوئاد <ref name=":0">Cigerli, Sabri; Saout, Didier Le (2005), pp.68–69</ref> هاودامەزرێنەری [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) و ئەندامی ئەنجومەنی جێبەجێکاری [[کۆما جڤاکێن کوردستان|یەکێتی پێکهاتەکانی کوردستانە]]. لەوەتەی ساڵی ٢٠١٩، سەروشوێنی عەلی قەیتان دیار نییە. == ژیان == قەیتان لە ساڵی ١٩٥٢ لە بنەماڵەیەکی کورد لەدایک بووە کە لە دوای [[کۆمەڵکوژیی دەرسیم|یاخیبوونی دێرسیم]] ئەندامەکانیان نیشتەجێ کراون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Törne|یەکەم=Annika|سەردێڕ=Dersim – Geographie der Erinnerungen: Eine Untersuchung von Narrativen über Verfolgung und Gewalt|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Walter de Gruyter GmbH & Co KG|ژپنک=٩٧٨-٣-١١-٠٦٢٧٧١-٨|پەڕەکان=١٢٧|زمان=de}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cetin|یەکەم=Umit|سەردێڕ=Kurdish Studies, Special Issue: Alevi Kurds: History, Politics and Identity|دوایین٢=Jenkins|یەکەم٢=Celia|دوایین٣=Aydin|یەکەم٣=Suavi|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Transnational Press London|ژپنک=٩٧٨-١-٩١٢٩٩٧-٤٨-٠|بەرگ=٨|پەڕەکان=٨٣|زمان=en|issue=1}}</ref> === ژیانی سیاسی === لە ئەندامانی سەرەتایی گروپێک بوو لەگەڵ [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان|عەبدوڵڵا ئۆجالان]] و [[ھاکی کارەر]] و [[مەزڵووم دۆغان|مەزڵوم دۆغان]] و [[جەمیل بایک]] کە لە ساڵی ١٩٧٣ بەدواوە کۆبوونەوەی ئایدیۆلۆژیی بەردەوامیان ئەنجامدا و دواتر بە "شۆڕشگێڕانی کوردستان" ناسران.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Jongerden|یەکەم=Joost|دوایین٢=Akkaya|یەکەم٢=Ahmet Hamdi|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=The Kurdistan Workers Party and a New Left in Turkey: Analysis of the revolutionary movement in Turkey through the PKK's memorial text on Haki Karer|ناونیشان=http://journals.openedition.org/ejts/4613|journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey|زمان=en|issue=14|doi=10.4000/ejts.4613|issn=1773-0546|doi-access=free}}</ref> لە کانوونی دووەمی ١٩٧٤، بە ماوەیەکی کورت لەگەڵ ئۆجەلان و کاڵکان دەستگیرکران.<ref name=":1" /> قەیتان لە هاودامەزرێنەرانی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] بوو کە لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٧٨ دامەزرا <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cigerli|یەکەم=Sabri|سەردێڕ=Ocalan et le PKK: Les mutations de la question kurde en Turquie et au moyen-orient|دوایین٢=Saout|یەکەم٢=Didier Le|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Maisonneuve et Larose|ژپنک=٩٧٨-٢-٧٠٦٨-١٨٨٥-١|پەڕەکان=٤٧–٤٨|زمان=fr}}</ref> لە کۆنگرەی دووەمی حیزب کە لە [[لوبنان]] بەڕێوەچوو، پارتی بە مەبەستی کۆکردنەوەی پشتیوانی ناردی بۆ [[ئەورووپا]].<ref name=":0">Cigerli, Sabri; Saout, Didier Le (2005), pp.68–69</ref> لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٨٤، بەشداری کۆبوونەوەیەکی یەکلاکەرەوەی کرد لە ئۆردوگای پەکەکە لە دۆڵی لۆلان لە باشووری کوردستان کە بڕیار بوو لەوێوە یاخیبوونەوە دەست پێبکات. <ref name=":2">Cigerli, Sabri; Saout, Didier Le (2005), pp.72–73</ref> هەروەها جەمیل بایک و دوران کاڵکان بەشدارییان لە کۆبوونەوەکەدا کرد. <ref name=":2" /> دواتر عەلی گەڕایەوە ئەڵمانیا، لەوێ لە ١٩٨٨ دەستگیرکرا<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٨٩|سەردێڕ=Ali Haydar im Hungerstreik|ناونیشان=https://docplayer.org/192021939-Zeitschrift-des-bundes-westdeutscher-kommunisten-bwk-opolitische-berichte-kommunalwahlen-stuttgart-guatemala-seite-16.html|وێبگە=docplayer|بڵاوکەرەوە=Politische Berichte|پەڕە=٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230729104943/https://docplayer.org/192021939-Zeitschrift-des-bundes-westdeutscher-kommunisten-bwk-opolitische-berichte-kommunalwahlen-stuttgart-guatemala-seite-16.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و لە کاتی دادگاییکردنی لە دوسلدۆرف، تۆمەتبار کرا بەوەی ئەندامی کۆمەڵەیەکی شۆڕشگێڕییە لە لوبنان، کە سزای لەسێدارەدانی بەسەر دوو کەسدا سەپاندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٨٩|سەردێڕ=Kurde angeklagt|زمان=de|پەڕەکان=٥|ئیش=Die Tageszeitung: taz|ناونیشان=https://taz.de/!1824454/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|issn=0931-9085}}</ref> لەکاتێکدا لە زیندان بوو، عەلی چەندین جار مانی لە خواردن گرت وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە مەرجەکانی دەستبەسەرکردنی پێش دادگاییکردن.<ref name=":3" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=نیسانی ١٩٨٩|سەردێڕ=Diese Anklage kann nicht zugelassen werden!|ناونیشان=http://www.linkekritik.de/fileadmin/pb1989/pb89-09-ocr.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=docplayer|بڵاوکەرەوە=Politische Berichte}}</ref> ناوبراو لە ٧ی ئازاری ١٩٩٤ بە تۆمەتی ئەندامی ڕێکخراوێکی تیرۆریستی سزای حەوت ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا، بەڵام کوشتنەکان لەبەرچاو نەگیرا. دادوەرەکان بڕیاریان دا کە کوشتنەکان کەوتوونەتە ژێر لێبوردنی لوبنان کە ئەو تاوانانە دەگرێتەوە کە لە کاتی [[شەڕی ناوخۆی لوبنان]] ڕوویانداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stein|یەکەم=Gottfried|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ojIVAAAACAAJ|سەردێڕ=Endkampf um Kurdistan?: die PKK, die Türkei und Deutschland|ڕێکەوت=١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=Aktuell|ژپنک=٣-٨٧٩٥٩-٥١٠-٠|پەڕەکان=١٣٧|زمان=de}}</ref> بەهۆی ساڵانی دەستبەسەرکردنی پێش دادگاییکردنەکەی لەگەڵ [[دووران کاڵکان|دوران کالکان]] کە بەهەمان شێوە تۆمەتبارکرابوو بە ئەندامی ڕێکخراوێکی تیرۆریستی، دەستبەجێ ئازادکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Jakobs|یەکەم=Walter|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ١٩٩٤|سەردێڕ=Ein solcher Prozeß darf sich nicht wiederholen|زمان=de|پەڕەکان=٥|ئیش=Die Tageszeitung: taz|ناونیشان=https://taz.de/!1573082/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|issn=0931-9085}}</ref> دواتر گەڕایەوە کوردستان و بووەتە ئەندامی ئەنجومەنی هاوسەرۆکایەتی [[کۆما جڤاکێن کوردستان|کۆما جڤاکی کوردستان]] (کەجەکە). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kandil bids farewell to Journalist Deniz Fırat|ناونیشان=http://www.diclehaber.com/en/news/content/view/414562?from=314584322|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201018041657/http://www.diclehaber.com/en/news/content/view/414562?from=314584322|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.diclehaber.com|زمان=en}}</ref> == ڕوانینەکان == عەلی نزیک بوو لە [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان|عەبدوڵا ئۆجالان]], دەوترێت کە قەیتان ئۆجەلانی بە "کەسایەتی تاجی سەری بیری ڕۆژهەڵات" ناوبردووە و وەک سەرکردەیەکی سروشتی بۆ کورد پێشکەشی کردووە، هاوکات ئۆجەلان ڕایگەیاندووە کە حەیدەر قەیتان "لایەنێکی ئایدیۆلۆژی بەهێز و توانای لێکدانەوە"ی هەبووە. لە کاتی لێکۆڵینەوەکانی دوای دەستگیرکردنی لە شوباتی ١٩٩٩. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Çandar|یەکەم=Cengiz|ناونیشان=https://www.files.ethz.ch/isn/142286/12028ENGsilahsizlandirma16_03_12Rev1.pdf|سەردێڕ=Leaving the mountain': How may the PKK lay down arms? Freeing the Kurdish Question from violence|ئیش=ETH Zürich|بڵاوکەرەوە=Tesev|ژپنک=٩٧٨-٦٠٥-٥٨٣٢-٠٢-٥|پەڕە=٤٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> == سەروشوێن == لەوەتەی ساڵی ٢٠١٩، سەروشوێنی عەلی قەیتان دیار نییە. لە ساڵی ٢٠٢١، هەواڵی کوژرانی عەلی قویتان لە میدیاکانی تورکیا بڵاوکرایەوە.<ref>[https://www.kurdiu.org/en/b/502105 به‌رپرسێکی په‌که‌که‌ کوژرا]، کوردئایوو، لە 18/11/202 لەلایەن ڕابەر بورهان بڵاوکراوەتەوە.</ref> لەم بارەیەوە، جەمیل بایک هاوسەرۆکی کەجەکە وتوویەتی “هەڤاڵ فواد شەهید بووە، بەڵام ئێمە رایناگەیەنین، ئەگەر ئێوە وەکوو بنەماڵەکەی بتانهەوێ دەتوانن بەناوی خۆتانەوە رایبگەیەنن”.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=عەلی حەیدەر قەیتان لە کوێیە؟|ناونیشان=https://darkamazi.net/sorani/archives/1029546|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=دارکا مازی|زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|تورکیا|سیاسەت}} [[پۆل:ئەندامانی پارتی کرێکارانی کوردستان]] [[پۆل:سەربزێوانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٨]] jf1d66paogbrmxooezcu2lojicz3pf1 0 240072 1660742 1660213 2026-09-04T20:13:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660742 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{infobox ancient site|name=شانۆی نیرۆ|image=Palazzo dei penitenzieri, cortile 02.JPG|caption=شوێنی شانۆکە لەم وێنەیە لە لای چەپەوەیە، لە ژێر حەوشەی سەرەوەی پاڵازۆ دی پێنیتێنزیێری.|location=[[Ager Vaticanus]]|built=54–64&nbsp;AD|builder=نیرۆ|type=شانۆی ڕۆمانی|coordinates=|map_dot_label=Theatre of Nero|map_label_position=|map_type=|map_overlay=Roma Plan.jpg|map_caption=|map_size=|image_size=270|mapframe-frame-width=|mapframe=|mapframe-caption=|mapframe-zoom=|mapframe-marker=|mapframe-wikidata=}}'''شانۆی نیرۆ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] : Theatre of Nero) شانۆیەکی تایبەتی بووە کە لەلایەن [[نیرۆ]] [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆری ڕۆمانی]]<nowiki/>یەوە لە ڕۆما دروستکرابوو، تەنها لە سەرچاوە ئەدەبییەکانەوە ناسرابوو تا ئەو کاتەی پاشماوەکانی لە ساڵی ٢٠٢٠-٢٠٢٣ بەهۆی ئەو هەڵکۆڵینانەی کە لەلایەن سەرپەرشتیاری شوێنەواری تایبەتی [[ڕۆما]] ئەنجامدراون دەرکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Ritrovato a Roma il leggendario Teatro di Nerone: resti della cavea, colonne e decori nella corte di Palazzo della Rovere|ناونیشان=https://roma.corriere.it/notizie/cronaca/23_luglio_26/archeologia-ritrovato-a-roma-il-leggendario-theatrum-neronis-resti-della-cavea-a-emiciclo-colonne-oggetti-decorazioni-nella-corte-di-palazzo-della-rovere-06b94cf9-9d6f-4d39-8051-a311b3bcexlk.shtml|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Corriere della Sera|زمان=it-IT}}</ref> پاشماوەی شانۆکە لە کاتی هەڵکۆڵیندا دۆزرایەوە کە لە ساڵی ٢٠٢٠ لە ژێر ڕێنمایی سەرپەرشتیاری شوێنەوارەکانی [[ڕۆما]] دەستی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Ritrovato a Roma il leggendario Teatro di Nerone: resti della cavea, colonne e decori nella corte di Palazzo della Rovere|ناونیشان=https://roma.corriere.it/notizie/cronaca/23_luglio_26/archeologia-ritrovato-a-roma-il-leggendario-theatrum-neronis-resti-della-cavea-a-emiciclo-colonne-oggetti-decorazioni-nella-corte-di-palazzo-della-rovere-06b94cf9-9d6f-4d39-8051-a311b3bcexlk.shtml|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Corriere della Sera|زمان=it-IT}}</ref> دۆزینەوەی شانۆکە لە ٢٧ی تەمموزی ٢٠٢٣ لەلایەن سەرپەرشتیاری شانۆکە دانیێلا پۆرۆ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nadeau|یەکەم=Barbie Latza|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Lost for centuries, Emperor Nero's theater is unearthed in Rome|ناونیشان=https://www.cnn.com/travel/article/emperor-nero-theater-rome-scn-scli-intl/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=CNN|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئیتالیا|شانۆ|ڤاتیکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 2rq7t0u9pmb54mjhqg7s04zhkwf4p89 0 240097 1660907 1651957 2026-09-04T22:33:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660907 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = The Last of Us logo.svg }} '''دوایینی لە ئێمە''' ({{بە ئینگلیزی|The Last of Us}}) زنجیرەیەکی ترسناک [[کایەی ئەکشن-سەرکێشی|و سەرگەرمییە]] [[ترس و مانەوە|بۆ ڕزگاربوون]] کە لەلایەن کۆمپانیای [[نۆتی دۆگ]] و [[سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت]] دروست کراوە. گێڕانەوەی ئەم زنجیرەیە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکای]] [[کۆتاییی جیھان (وێژە)|کۆتاییی جیھان]] ڕوودەدات، کە لەلایەن مرۆڤخۆرەکانەوە وێران کراوە و دەستی بەسەردا گیراوە کە تووشی قارچکێکی گۆڕاوی جۆری ''سەرچێمھاکیس'' بوون. زنجیرەکە بەدوای چەندین ڕزگاربوودا دەگەڕێت، لەوانە [[جۆڵ (کەسایەتی)|جۆڵ]] کە کچەکەی لەدەستدا لە کاتی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکەدا، [[ئێلی (کارەکتەر)|ئیلی]] کچێکی گەنج کە بەرگری لە تووشبوونەکە ھەیە، و [[ئابی (کارەکتەر)|ئابی]] سەربازێک لە سیاتڵ کە تووشی ململانێی نێوان میلیشیاکانی و کولتێکی ئایینی دەبێت. بەدوایدا دێت یارییەکان دیدگای کەسی سێیەم بەکاردەھێنن کە یاریزانەکە بە بەکارھێنانی چەکی ئاگرین و چەکی خۆماڵی و دزی شەڕ لەگەڵ مرۆڤە دوژمنکارەکان و مرۆڤخۆرەکان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٣|سەردێڕ=The Last of Us sells over 3.4 million copies|ناونیشان=https://www.gamesindustry.biz/the-last-of-us-has-sold-over-3-4-million-copies|بڵاوکەرەوە=GamesIndustry.biz|زمان=en}}</ref> [[دوایینی ئێمە|یەکەم]] ناونیشانی ئەم زنجیرەیە بە یەکێک لە باشترین یارییەکان ناودەبرێت کە تا ئێستا دروست کراوە. [[دوایینی ئێمە ٢|دووەم]] یاری ئەم زنجیرەیە زیاتر لە ٣٢٠ خەڵاتی بەدەستھێناوە بۆ باشترین یاری ساڵ. فرۆشی زۆر و پشتگیرییەکی بەھێز بۆ زنجیرەکە بووە ھۆی فراوانبوونی زنجیرەکە بۆ میدیای دیکە، لەوانە کتێبێکی کۆمیک لە ساڵی ٢٠١٣، نمایشێکی ئەکشنی ڕاستەوخۆ لە ساڵی ٢٠١٤، و وەرگێڕانێکی تەلەڤیزیۆنی بە ناوی ''[[دوایینی ئێمە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دوایینی ئێمە]]'', کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٢٣ نمایشکرا و لە تۆڕی [[ئێچ بی ئۆ]] پەخش کرا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|فیلم|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ترسناک|شەڕ}} {{پۆلی کۆمنز|The Last of Us (video game series)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دوایینی ئێمە]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە خەیاڵییە زانستییەکان]] 2fubkqx4ss8tak27arrt45tb832cjuz 0 240111 1660903 1651955 2026-09-04T22:33:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660903 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە = The_Last_of_Us_Left_Behind_cover.jpg }} '''''دوایینی ئێمە: بەجێماو''''' ({{بە ئینگلیزی |The Last of Us: Left Behind}}) [[کایەی ئەکشن-سەرکێشی|یارییەکی ئەکشن و سەرگەرمییە]] لە ساڵی ٢٠١٤ کە لەلایەن [[نۆتی دۆگ]]ەوە پەرەی پێدراوە و لەلایەن [[سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت]] بڵاوکراوەتەوە. ئەم کایە ڤیدیۆیییە لە جیھانێکی دوای کارەساتبار ڕوودەدات کە لەلایەن بوونەوەرە تووشبووەکانەوە داگیرکراوە و بە «تووشبووەکان» ناسراوە، چیرۆکی [[ئێلی (کارەکتەر)|ئێلی]]، یەکێک لە پاڵەوانە سەرەکییەکانی [[دوایینی ئێمە (فرەنچایز)|دوایینی ئێمە]] بەدوای خۆیدا دەھێنێت. ئەم بەشە بەدواداچوون بۆ ڕابردووی ئێلی و پەیوەندییەکەی لەگەڵ باشترین ھاوڕێی ڕایلی دەکات، ڕۆشنایی دەخاتە سەر پەیوەندییەکەی نێوانیان و ئەو ڕووداوانەی کە کارەکتەری ئێلیان لە قاڵب داوە. یاریکردن لەم بەە توخمەکانی دزی و شەڕ و گەڕان تێکەڵ دەکات. یاریزانان بەناو ژینگە جیاوازەکاندا دەڕۆن، مەتەڵەکان چارەسەر دەکەن و ھەم دوژمنی مرۆڤ و ھەم بوونەوەرە تووشبووەکان دەکوژن. سەرەڕای ئەوەش، ئەم بەشە میکانیکی نوێ دەناسێنێت کە گرنگی بە ئیمکانات و چالاکی ئێلی دەدات. لایەنێکی بەرچاوی ئەم بەشە چیرۆکگێڕانییەتی. بە شێوەیەکی بێ کێشە دوو ھێڵی کاتیی پێکەوە دەبەستێتەوە: گەشتەکەی ئێستای ئیلی لەناو مۆڵێکی بازرگانی جێھێڵراودا لەکاتێکدا بەدوای پێداویستی پزیشکیدا دەگەڕێت بۆ [[جۆڵ (کەسایەتی)|جۆڵ]] (پاڵەوانەکەی تر)، و ئەزموونەکانی ڕابردووی لەگەڵ ڕایلی لەناو قوتابخانەیەکی بەشەناوخۆیی سەربازیدا بە ناوی بۆستن QZ. بە درێژایی، یاریزانەکان شاھیدی ساتەکانی ھاوڕێیەتی و لاوازی و سەختی دەبن کاتێک زیاتر دەربارەی چیرۆکی پشتەوەی ئێلی ئاشکرا دەکەن. نووسینەکە بارگاوییەکی سۆزدارییە، قووڵ دەبێتەوە لە بابەتەکانی وەک لەدەستدان، مانەوە و دڵسۆزی. نمایشی نواندنی دەنگی لەلایەن ئاشلی جۆنسۆن (ئێلی) و یانی کینگ (ڕایلی) قووڵایی دەھێنێتە ناو کارلێکەکانی کارەکتەرەکانیان. ھەروەھا ئەم یارییە گرنگیدانی ناوازەی [[نۆتی دۆگ]] بە وردەکارییەکان لە ڕووی گرافیک و کەشوھەوا پیشان دەدات. ژینگەکان بە جوانی دروستکراون بە دیمەنە سەرسووڕھێنەرەکان کە یاریزانەکان لە جیھانی خراپبوودا نوقم دەکەن. لە بینا گەشەسەندووەکانی سروشت وەرگرتنەوە تا فەزای بێدەنگی وەحشیگەرانە کە بە دەنگە ترسناکەکان خاڵبەندی دەکرێن، ھەموو شوێنێک بەشدارە لە ھەستی گشتی وێرانکاری. جگە لەوەش ستایشی زۆری لێکرا بەھۆی گشتگیربوونی لە چیرۆکگێڕاندا. پەیوەندییەکی لەشفرۆشی نێوان ئیلی و ڕایلی تێدایە، کە ڕۆمانسییەتەکەیان بە شێوەیەکی ڕاستەقینە و دڵسۆزانە نیشان دەدات. ئەم نوێنەرایەتییەی کارەکتەرەکانی LGBTQ+ لەلایەن زۆرێک لە یاریزانان و ڕەخنەگرانەوە بەھۆی ڕەسەنایەتی و وێناکردنی ئەرێنییەکەیەوە ئاھەنگیان گێڕا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|کۆمپانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|The Last of Us: Left Behind}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دزێوەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:کایە ئەلیکترۆنییەکانی پەیوەست بە کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:دوایینی ئێمە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ترسناکەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی سۆنی ئینتەراکتیڤ ئێنتەرتەینمێنت]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی مانەوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی کە لەلایەن گوستاڤۆ سانتاوۆلاڵا تۆمارکراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ٢٠٣٣ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە بۆستن داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە کۆلۆرادۆ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەکارھێنانی ھاڤۆک]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان لە نووسینی نیڵ درەکمان]] jl04kcvtbgrgeekdu01q8lz5g1fwa8s 0 240118 1660908 1606250 2026-09-04T22:33:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660908 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە = The_Last_of_Us_Part_I_cover.jpg }} '''دوایینی ئێمە بەشی ١''' ({{بە ئینگلیزی|The Last of Us Part 1}}) یارییەکی ئەکشن و سەرگەرمییە لە ساڵی ٢٠٢٢ کە لەلایەن کۆمپانیای [[نۆتی دۆگ]]ەوە پەرەی پێدراوە و لەلایەن کۆمپانیای [[سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت]] بڵاوکراوەتەوە == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|کۆمپانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|The Last of Us Part I}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:کایە ئەلیکترۆنییەکانی پەیوەست بە کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٥]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دزێوەکان]] [[پۆل:دوایینی ئێمە]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی سۆنی ئینتەراکتیڤ ئێنتەرتەینمێنت]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی مانەوە]] [[پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی کە لەلایەن گوستاڤۆ سانتاوۆلاڵا تۆمارکراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ٢٠١٣ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ٢٠٣٣ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ٢٠٣٤ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە بۆستن داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە کۆلۆرادۆ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ماساچووسیتس داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە پێنسیلڤانیا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە پیتسبێرگ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە تێکساس داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە یووتا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە وایۆمینگ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان لە نووسینی نیڵ درەکمان]] nwezhdb8qi40os1h0lto6lki8ye7a0x 0 240124 1660759 1659843 2026-09-04T20:18:58Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660759 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شەیدایی''' دۆخێکی ھەڵچوون یان بەرزبوونەوەی نائاسایی باری دەروونی، وروژاندن. وشەی '''مانیا''' لە «[[یۆنانی]]» μανία } (mania)، « [[شێتی]]» وەرگیراوە و ئەمەش لە «کرداری» μαίνομαι' '''(mainomai)، «شێتبوون، توڕەبوون»''' وەرگیراوە. جگە لە پەشێوی باری دەروونی، ڕەنگە تاکەکان ڕەفتاری شەیدایی نیشان بدەن لە ئەنجامی سەرخۆشی ماددە ھۆشبەرەکان (بەتایبەت وەک [[کۆکاین]] یان میتامفیتامین) بێت، کاریگەرییە لاوەکییەکانی دەرمان (بەتایبەت چالاککەرەکان)، یان زیانبەخشەکان. بەڵام، شەیدایی زۆرترین جار پەیوەندی بە [[ئاڵۆزیی دووجەمسەری|پەشێوی دوو جەمسەری]]یەوە ھەیە، کە لەوانەیە دۆخەکانی شەیدایی لەگەڵ دۆخەکانی خەمۆکی تونددا بگۆڕدرێن. گێلدەر، و مایۆ گێدێس (٢٠٠٥) پێشنیاری ئەوە دەکەن کە پێشبینیکردنی شەیدایی لە قۆناغە سەرەتاییەکاندا زۆر گرنگە چونکە نەخۆشەکە ئامادە نابێت پابەند بێت بە چارەسەرکردن. پێوەرەکانی دوو جەمسەری دۆخی خەمۆکی ناگرێتەوە و بوونی شەیدایی لە ئامادە نەبوونی دۆخی [[خەمۆکی]]دا بەس نییە بۆ دەستنیشانکردن. جگە لەمە، تەنانەت ئەوانەی تووشی خەمۆکی دەبن، تووشی گۆڕانکاری خولیی باری دەروونی دەبن، ئەم خولانە زۆرجار کاریگەری گۆڕانکارییەکانی خولی خەو (زۆر یان زۆر کەم) ڕۆژانە و شەوانە و فشارە ژینگەییەکانیان لەسەرە. شەیدایی لە دۆخی توندیدا دەگۆڕێت، لە شەیدایی کەم (کە بە hypomania ناسراوە) تا شەیدایی تەواو لەگەڵ نیشانەکانەی دەروونئاڵۆزی وەک ([[خەیاڵاویبوون]] و [[وەھم]]). بێگومان بەو پێیەی شەیدایی و شەیدایی کەم پەیوەست بوون بە داھێنان و بەھرە ھونەرییەکانەوە، ھەمیشە وا نییە کە کەسێکی شەیدایی دوو جەمسەری بە ڕوونی پێویستی بە یارمەتی پزیشکی ھەبێت یان بیەوێت؛ زۆرجار ئەم جۆرە کەسانە یان بڕێکی گونجاو لە کۆنترۆڵی کارێکدا بە شێوەیەکی ئاسایی دەھێڵنەوە یان ھەست بەوە ناکەن کە «ڕۆشتنێکی شەیدایی»یان ھەیە کە بەسە بۆ ئەوەی بە قووڵی پابەند بن یان تەنیا پابەند بن. زۆرجار دەتوانرێت کەسانی شەیدایی بە ھەڵە بزانرێت کە [[ماددە ھۆشبەرەکان]] یان مادەکانی تر بەکاردەھێنن کە کاریگەری دەکەنە سەر مێشک. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|دەروونناسی|زانست}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Mania}} [[پۆل:فریاکەوتنە پزیشکییەکان]] 81xwknmaa4q272065twaxx6egiwx9ee 0 240138 1660904 1502114 2026-09-04T22:33:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660904 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = The_Last_of_Us_American_Dream_issue_1_front_page.jpg }} '''دوایینی ئێمە:خەونە ئەمریکییەکان''' ({{بە ئینگلیزی| The Last of Us: American Dreams}}) زنجیرە کۆمیکێکی چوار ژمارەیە و لەسەر بنەمای یاری ڤیدیۆیی دوایینی ئێمە دروست کراوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|کایەی ڤیدیۆیی|کۆمیک|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو کۆمیکانەی لە ٢٠١٣ دەستپێدەکەن]] [[پۆل:دوایینی ئێمە]] by7cbx56qk9wmpp2ipzmx91bw3dfe3r 0 240442 1661024 1611703 2026-09-05T09:05:58Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1661024 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|وێنۆک|وێنەی گروپێکی کەی پۆپی [[زمانی کۆری|کۆری]] بە ناوی [[بی تی ئێس]].]][[مۆسیقای پۆپ|پۆپی]] [[زمانی کۆری|کۆری]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=KPOPHERO - Best K-POP Store {{!}} OFFICIAL|ناونیشان=https://kpophero.com/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=KPOPHERO|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئابی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807163846/https://kpophero.com/|url-status=dead}}</ref> یان کەی پۆپ(بە [[زمانی کۆری|کۆری]]؛ 케이팝) (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]؛K-pop) یەکێکە لە [[مۆسیقا|مۆسیقایەکانی]] پۆپ کە لە [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورەوە]] سەرچاوەی گرتووە مانای [<nowiki/>[[K]]] لە وشەی K-pop بە مانای مۆسیقای بەربڵاوی کۆری بە گشتی مانای کۆری دەدات. == پێڕستى هەندێ له گروپەکانى کەى پۆپ == {| class="wikitable" |+ !ناو !ناو بە کۆرى !ساڵى دامەزراندن !ژمارەى ئەندامەکانى گروپ !وێنەی گروپ |- |[[بی تی ئێس|بى تى ئێس]] |방탄소년단 |٢٠١٣ |حەوت ئەندام |[[پەڕگە:BTS LG G7 ThinQ mobile advertisement (cropped).jpg|وێنۆک]] |- |[[بڵاکپینک|بلاك پينك]] |블랙핑크 |٢٠١٦ |چوار ئەندام |[[پەڕگە:Blackpink PUBG 210321.jpg|وێنۆک|239x239پیکسڵ]] |- |[[توايس]] |두 배 |٢٠١٥ |نۆ ئەندام |[[پەڕگە:Twice in 2017.jpg|وێنۆک|266x266پیکسڵ]] |- |[[ستراى كيدس]] |스트레이 키즈 |٢٠١٧ |هەشت ئەندام |[[پەڕگە:191216 Stray Kids for JYP Entertainment Audition (1).png|وێنۆک|255x255پیکسڵ]] |} == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|مۆسیقا|کۆریای باشوور}} {{پۆلی کۆمنز|K-pop}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 5p9utzeyd0g1fhh3l3kymeews5bdu6i 1 240467 1661025 1303347 2026-09-05T09:05:59Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1661025 wikitext text/x-wiki == بەستنەوە == @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]: ئەم وتارە و چەندان وتاری تریشت نەبەستراون بە زمانی ترەوە تکایە بیانبەستەوە. [[User:Ferhad Mamosk|<font color="#4e1b65" face="comic sans ms"><strong>مامۆزک</strong></font><font color="#00008C" face="Papyrus"> </font>]]^{[[User talk:Ferhad Mamosk|<font COLOR="#14710f"><strong>وتووێژ</strong></font>]]} ‏٠٦:٣٤، ٨ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :بەستمەوە بە زمانەکانی تر. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ‏١٧:٢٧، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کەی-پۆپ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1661024 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230807163846/https://kpophero.com/ بۆ https://kpophero.com/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٩:٠٥، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 7obweqjiae3syhs3eq4lbx2x8c3jrz8 0 240544 1660811 1659228 2026-09-04T20:35:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660811 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شۆنن گاھۆشا''' (بە [[ژاپۆنی]]: 株式会社少年画報社؛ Kabushiki-gaisha Shōnen Gahōsha) بڵاوکەرەوەیەکی [[ژاپۆن]]ییە کە ناوی لێنراوە بۆ شۆنن گاھۆ («گۆڤاری ھەواڵی وێناکراوی کوڕان»)، کە یەکێکە لە یەکەم گۆڤارەکانی. لە ساڵی ١٩٤٥ دامەزراوە، پێشتر پەرتووکی شۆفێری و ڕێنمایی گفتوگۆی ئینگلیزی بڵاودەکردەوە. ئێستا بە گۆڤارەکانی وەک [[سێینن مانگا|مانگای سێینن]]ی ھەفتەیی شای گەنج و زنجیرە مانگای مانگای [[شای گەنج ئارس]] و مانگانەی شای گەنج ناسراوە. ھەفتانەی مانگا سەرەکییەکەی کە لە مێژە بۆ کوڕان بڵاوکراوەتەوە، شۆنن کینگ (少年キング) (١٩٦٣–١٩٨٨)، ئێستا لەکارکەوتووە. سەرۆکی ئێستای شۆنن گاھۆشا ئیساو ئیمایە.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Sh%C5%8Dnen_Gah%C5%8Dsha?wprov=sfla1</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|ئەنیمێ}} [[پۆل:چیۆدا، تۆکیۆ]] 6iya3jeweofxeuk3wscwyf8wx3pqzhi 0 240691 1660795 1659541 2026-09-04T20:30:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660795 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''سێوی ژەهراوی''' (بە [[زمانی تورکی|تورکی]]؛yasak elma) '''سێوی قەدەغەکراو''' زنجیرە [[دراما|درامایەکی]] [[تەلەڤیزیۆن|تەلەڤیزیۆنی]] تورکیە لە ١٩ی ئاداری ساڵی [[٢٠١٨]]<nowiki/>ی زایینی دەرچووە و بۆ یەکەمین جار لە کەناڵی (فۆکس)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FOX {{!}} Dizi, Film, Haber|ناونیشان=https://www.fox.com.tr/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.fox.com.tr|زمان=tr|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210317160928/https://www.fox.com.tr/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ی [[زمانی تورکی|تورکی]] بڵاوکرایەوە لەلایەن کۆمپانیا میدیاپام<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=MedYapım Television and Film|ناونیشان=https://medyapim.com/en/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=Med Production|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230704180353/https://medyapim.com/en/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ڕۆڵی سەرەکی شەڤاڵ سام و ئێدا ئیجە و چەندانی تر ڕۆڵیان تێدا گێڕاوە لە [[نووسین|نوسینی]] مێلیس سیڤلەک و زەینەب گور نوسراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{تووڵی دەروازە|تورکیا|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ڕۆمانسییەکانی تورکیا]] [[پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی دیزنی+]] 88maevof2suwpr8yhbbxedygvxurl32 0 240914 1661004 1654280 2026-09-05T05:02:15Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٥ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1661004 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox holiday|holiday_name=ڕۆژی ڕزگاری نیشتمانی کۆریا|type=نیشتیمانی|image=Prison_Release_of_Korean_activists.JPG|imagesize=250px|caption=گەلی کۆریا لە ساڵی ١٩٤٥ ئاهەنگی ڕزگاری خۆیان دەگێڕن|official_name=Chogukhaebangŭi nal<br/>(North Korea)<br/>Gwangbokjeol (South Korea)|observedby={{plainlist| *[[کۆریای باکوور ]] *[[کۆریای باشوور ]] }}|litcolor=|longtype=نیشتیمانی|significance=یادی ڕۆژی سەرکەوتن بەسەر ژاپۆن دەکەنەوە، کاتێک کۆریا لە ژێر دەسەڵاتی کۆلۆنیالیزمی ژاپۆن ڕزگاری بوو|date=١٥ی ئاب|scheduling=|celebrations=نمایشی مەدەنی و سەربازی، گردبوونەوەی سیاسی|observances=|relatedto=|frequency=ساڵانە}} '''ڕۆژی ڕزگاریی نیشتمانیی کۆریا''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: National Liberation Day of Korea) پشوویەکی گشتییە کە ساڵانە لە ١٥ـی [[ئاب]] لە هەردوو وڵاتی کۆریای [[کۆریای باشوور|باشوور]] و [[کۆریای باکوور|باکوور]] بەڕێوەدەچێت. یادی ئەو ڕۆژە دەکرێتەوە کە [[کۆریا]] لە ژێر دەستی ٣٥ ساڵەی دەسەڵاتی [[داگیرکاری ژاپۆن بۆ سەر کۆریا (١٩١٠)|کۆلۆنیالیزمی ژاپۆن]] ڕزگاری بوو. == ناوی ڕۆژەکە == ڕۆژەکە لە [[کۆریای باشوور]] بە Gwangbokjeol ناسراوە (بە کۆری: 광복절؛ واتا ئەو ڕۆژەی ڕووناکی گەڕایەوە)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=광복절|ناونیشان=https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=terms.naver.com|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|url-status=dead}}</ref> لە [[کۆریای باکوور]] بە Chogukhaebangŭi nal ناسراوە (بە واتای ڕزگارکردنی ڕۆژی نیشتمان) دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=NK|یەکەم=Daily|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Kim Jong Un’s birthday still not a holiday {{!}} Daily NK|ناونیشان=https://www.dailynk.com/english/kim-jong-uns-birthday-still-not-a/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|زمان=en-US}}</ref> کۆرییەکان لە بری سەربەخۆی ئەو دوو ناوە بەکار دێنن بۆ ئەوەی جەخت لەوە بکەنەوە کە [[کۆریا]] بۆ چەندین سەدە پێش دەسەڵاتی [[ژاپۆن]] سەربەخۆ بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Korean|یەکەم=90 Day|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=National Liberation Day of Korea (Gwangbokjeol) - Celebration of Independence|ناونیشان=https://www.90daykorean.com/korean-independence-day-gwangbokjeol/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=90 Day Korean|زمان=en-US}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Surrender of Japanese Forces in Southern Korea.jpg|وێنۆک|تەسلیمبوونی هێزەکانی [[ژاپۆن]] لە [[کۆریای باشوور]]]] ئەو ڕۆژە ساڵڕۆژی ئەو ڕاگەیاندنەیە کە [[ژاپۆن]] بەبێ مەرج خۆی ڕادەستی هاوپەیمانان دەکات لە ١٥ـی ئابی ١٩٤٥. فەرمان بە سەرجەم هێزەکانی سوپای ئیمپراتۆری ژاپۆن درا کە خۆیان ڕادەستی هاوپەیمانان بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=광복절|ناونیشان=https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=terms.naver.com|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|url-status=dead}}</ref> حکومەتە سەربەخۆکانی کۆریا لە ١٥ی ئابی ١٩٤٨ دوای سێ ساڵ دروستکران. [[کۆریا]] بۆ چەندین سەدە وڵاتێکی سەربەخۆیە، بەڵام چەندین جار داگیرکرابوو، دوایین لەشکرکێشی سەردەمی دەسەڵاتی ژاپۆن بوو. سێ ساڵی خایاند دوای سەربەخۆبوونی کۆریا لە ساڵی ١٩٤٥ تا میلەت لە ١٥ی ئابدا بە ڕاستی کۆماری کۆریایان دامەزراندەوە، کە لەو ڕۆژەدا ڕزگاری نیشتمانی بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Korean|یەکەم=90 Day|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=National Liberation Day of Korea (Gwangbokjeol) - Celebration of Independence|ناونیشان=https://www.90daykorean.com/korean-independence-day-gwangbokjeol/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=90 Day Korean|زمان=en-US}}</ref> ١٥ـی ئاب لەلایەن زۆرێک لە وڵاتانەوە بە ڕۆژی سەرکەوتن بەسەر ژاپۆن دادەنرێت، ئەو ڕۆژەی ئیمپراتۆری ژاپۆن تەسلیمبوونی وڵاتەکەی ڕاگەیاند. بەڵام [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] لە مانگی ئەیلولدا یادی ئەم ڕۆژە دەکاتەوە کاتێک ژاپۆنییەکان بە فەرمی بەیاننامەی تەسلیمبوونیان واژۆ کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Korean|یەکەم=90 Day|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=National Liberation Day of Korea (Gwangbokjeol) - Celebration of Independence|ناونیشان=https://www.90daykorean.com/korean-independence-day-gwangbokjeol/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=90 Day Korean|زمان=en-US}}</ref> ڕۆژی ڕزگاری تاکە جەژنی کۆریایە کە لەلایەن هەردوو [[کۆریای باکوور]] و [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورەوە]] بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=- YouTube|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=3qd577spAxE|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.youtube.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=머니투데이|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٣|سەردێڕ=8월 15일 한국만 독립한 거 아냐…또 어디?|ناونیشان=https://news.mt.co.kr/mtview.php?no=2013081513241244985|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=머니투데이|زمان=ko}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=北, 공화국 창건 역사 살펴보기|ناونیشان=http://www.tongilnews.com/news/articleView.html?idxno=108870|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=통일뉴스|زمان=ko}}</ref> == کۆریای باکوور == [[پەڕگە:Laika ac Pyongyang (7968795672).jpg|وێنۆک|پۆستەری ڕۆژی ڕزگاری لە شاری [[پیۆنگیانگ|پیۆنگیانگی]] پایتەختی [[کۆریای باکوور]]]] لە کۆریای باکوور، شتێکی باوە کە لەو ڕۆژەدا ئاهەنگی هاوسەرگیری دیاری بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Book sources - Wikipedia|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-952-291-369-2|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=en.wikipedia.org|زمان=en}}</ref> زۆرجار ئەم جەژنە بە نمایشێکی سەربازی لە گۆڕەپانی [[کیم ئیل سونگ]] بە ئامادەبوونی سەرۆکی کۆمیسیۆنی کاروباری دەوڵەت و فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانی کۆریای باکوور بەڕێوە دەچوو. یەکەم نمایش لە ساڵی ١٩٤٩ لە وێستگەی [[پیۆنگیانگ]] بەڕێوەچوو. لە ساڵی ١٩٥٣ جارێکی تر بەڕێوەچوو، پاشان هەموو ساڵێک تا ساڵی ١٩٦٠ بەڕێوەچوو، کاتێک تا سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠ ئەو نمایشە سەربازییە وەستا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=https://www.latimes.com/people/associated-press|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=North Korean military parades: 70 years of propaganda, intimidation and unity|ناونیشان=https://www.latimes.com/world/la-fg-north-korea-military-parades-20180908-story.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=Los Angeles Times|زمان=en-US}}</ref> == کۆریای باشوور == === پشووی گشتی === لە [[کۆریای باشوور]] لەو ڕۆژەدا چەندین چالاکی و بۆنە بەڕێوەدەچن، لەوانە مەراسیمێکی فەرمی کە سەرۆکی کۆمار یان لە هۆڵی سەربەخۆیی کۆریا لە شاری [[چۆنان]] یان لە سەنتەری [[سێجۆنگی مەزن|سێجۆنگ]] بۆ نمایشە هونەرییەکان ئامادە دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=광복절|ناونیشان=https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=terms.naver.com|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=기자|یەکەم=문성규|سەردێڕ=세종문화회관서 제64주년 광복절 경축식|ناونیشان=https://n.news.naver.com/mnews/article/001/0002813911?sid=100|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=n.news.naver.com|زمان=ko}}</ref> لە کاتی ئاهەنگەکەدا ئاڵای وڵاتانی جیاواز لە جیهاندا کە لە ناوەڕاستی ڕێگای دەوروبەری ناوچەی جەمسیلی سیئۆل لە نێوان یاریگای ئۆڵۆمپی و پارکی ئۆڵۆمپیدا هەڵواسراون، دەهێندرێنە خوارەوە و ئاڵای نیشتمانی کۆریای باشوور هەڵدەکرێت.3<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Korean|یەکەم=90 Day|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=National Liberation Day of Korea (Gwangbokjeol) - Celebration of Independence|ناونیشان=https://www.90daykorean.com/korean-independence-day-gwangbokjeol/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=90 Day Korean|زمان=en-US}}</ref> هەموو باڵەخانە و ماڵەکان هاندەدرێن کە ئاڵای نیشتمانی کۆریای باشوور نمایش بکەن. زۆربەی مۆزەخانە گشتییەکان و شوێنە گشتییەکان لەو ڕۆژەدا بە خۆڕایی دەبن، هەروەها دەتوانن بە هەردوو جۆری گواستنەوەی گشتی و شەمەندەفەری نێوان شارەکان بە خۆڕایی گەشت بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=광복절|ناونیشان=https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=terms.naver.com|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|url-status=dead}}</ref> "گۆرانی گوانگبۆکجیۆل"ـی فەرمی لە مەراسیمە فەرمییەکان دەوترێتەوە. تێکستی گۆرانییەکە لەلایەن جیۆنگ ئینبۆ و ئاوازەکەی لەلایەن یۆن یۆنگهای دانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=광복절|ناونیشان=https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=terms.naver.com|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708|url-status=dead}}</ref> حکومەت بە شێوەیەکی نەریتی لەو ڕۆژەدا لێخۆشبوونی تایبەت دەردەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٠٩|سەردێڕ=광복절 특사, 오늘 오전 11시 대상자 발표|ناونیشان=https://www.asiatoday.co.kr/view.php?key=274916|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=종합일간지 : 신문/웹/모바일 등 멀티 채널로 국내외 실시간 뉴스와 수준 높은 정보를 제공|زمان=ko}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ytn.co.kr/_ln/0103_200908110742141831|سەردێڕ=오늘 오전 광복절 특사 대상자 발표|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.ytn.co.kr}}</ref> == هەوڵی تیرۆرکردن == کاتژمێر ١٠:٢٣ بەیانی، لە ١٥ـی ئابی ١٩٧٤، مون سێ گوانگ، هەوڵیدا سەرۆک پارک چۆنگ هی لە شانۆی نیشتمانی کۆریا لە سیئۆل لە میانی مەراسیمێکی گوانگبۆکیۆل تیرۆر بکات؛  پارک هیچ زیانێکی پێنەگەیشت بەڵام هاوسەرەکەی یوک یۆنگ سوو، خانمی یەکەمی کۆریای باشوور، کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Keon|یەکەم=Michael|ناونیشان=http://archive.org/details/koreanphoenixnat00keon|سەردێڕ=Korean phoenix : a nation from the ashes|ڕێکەوت=١٩٧٧|بڵاوکەرەوە=Englewood Cliffs, N.J. : Prentice-Hall International|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-١٣-٥١٦٨٢٣-٣}}</ref> == بەستەری دەرەکی == * [http://www.i815.or.kr/html/en/ هۆڵی سەربەخۆیی کۆریا] * [http://blog.naver.com/happymogaha/140041176754 گۆرانی گوانگبۆکیۆل، ڤیدیۆ کلیپێک کە لە ساڵی ١٩٥٨ لە بلۆگی فەرمی وەزارەتی کارگێڕی گشتی و ئاسایش بڵاوکراوەتەوە] (بە [[زمانی کۆری]]) * [https://web.archive.org/web/20071010045410/http://narasarang.mpva.go.kr/multimedia/motion_sing1.asp گۆرانی گوانگبۆکجۆل لە وەزارەتی نیشتمانپەروەران و کاروباری ئەفسەرە دێرینەکان] (بە [[زمانی کۆری]]) == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|کۆریای باکوور|کۆریای باشوور|ژاپۆن}} {{پۆلی کۆمنز|National Liberation Day of Korea}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} j52o5h1yyhh6sclfx13s1s8wcfbj3z3 0 241327 1660769 1659797 2026-09-04T20:22:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660769 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە=Samson_and_the_Lion_-_Luca_Giordano.jpg}} [[پەڕگە:Anton van Dyck - Samson and Delilah - Google Art Project.jpg|چەپ|وێنۆک|شەمشوون و [[دەلیلا]]، لەلایەن نیگارکێش ئەنتۆنی ڤان دیک]] '''شەمشوون کوڕی مەننووح ئەلدانی''' (بە [[عیبری]]: שִׁמְשׁוֹן) یەکێکە لە کەسایەتییەکانی [[پەیمانی کۆن]] و پاڵەوانێکی بەناوبانگی ئیسرائیلی کۆنە و بەناوبانگە بە ھێزە زۆرەکەی، لە [[ڕابەران|پەرتووکی ڕابەران]] لە بەشی ١٣ تا ١٦ و لە [[نامە بۆ عیبرانییەکان]] لە [[پەیمانی نوێ]] لە بەشی ١١ باس کراوە، و چیرۆکەکانی لە سەدەی یازدەھەمی پێش زاییندا بەناوبانگ بوون. شەمشوون ئەو کاتە ژیاوە کە خودا سزای [[بەنی ئیسرائیل|نەوەی ئیسرائیل]] دەدات بە ڕادەستکردنیان بۆ دەستی فەلەستینییەکان، مژدەی لەدایکبوونی لە لایەن فریشتەیەکەوە بوو کە لەبەردەم باوکی و دایکە نەزۆکەکەیدا دەرکەوت و [[فریشتە]]کە وتی کە کوڕەکە ئیسرائیلییەکان لەژێر دەستی فەلەستینییەکان ڕزگار دەکات. فریشتەکە داوای لە دایکی کردووە کە خۆی لە [[خواردنەوەی کھوولی|خواردنەوە کحولییەکان]] بەدوور بگرێت و ھەرگیز قژی منداڵەکەی نەتاشێت و نەیبڕێت. «ئەوەتا سک پڕ دەبیت و کوڕێکت دەبێت، گوێزان بەسەر سەریدا نایەت، چونکە کوڕەکە ھەر لە سکتەوە تەرخانکراو دەبێت بۆ خودا، ئەویش دەست دەکات بە ڕزگارکردنی ئیسرائیل لە دەستی فەلەستینییەکان». ([[ڕابەران]] ١٣‏:٥) کوڕەکە بەپێی ئەم ڕاسپاردانە پەروەردە کرا. کاتێک گەنج بوو، وڵاتەکەی بەجێدەھێڵێت بۆ بینینی شارەکانی فەلەستینییەکان، لەوێش شەیدای ئافرەتێکی فەلەستینی دەبێت و ھاوسەرگیری لەگەڵ دەکات، ھاوسەرگیرییەکە بەشێک بوو لە پلانی خودایی بۆ لێدانی فەلەستینییەکان. کاتێک دەیویست بڕوات بۆ داوای، لەلایەن شێرێکی ئاسیاییەوە ھێرش دەکرێتە سەری، و شەمشوون بە دەستی خۆی شێرەکە دەکوژێت بە ھێزی خودا و بەبێ ھیچ چەکێک. لە ڕێگای زەماوەندەکەدا شەمشوون تێبینی کرد کە ھەنگەکان لە جەستەی شێرەکە ھێلانەیان کردووە و ھەنگوینیان دروست کردووە، بۆیە لێی دەخوات و دەیبەخشێتە دایک و باوکی. لە ئاھەنگی ھاوسەرگیریدا، شەمشوون مەتەڵێکی بە سی پیاوی فەلەستینی گوت و بەڵێنی سی کراس و سی پارچە جل و بەرگی پێدان. مەتەڵەکە: لە خواردنە شتێک ھاتە ئاراوە بۆ خواردن، لە بەھێزیشەوە شیرینی ھاتە ئاراوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەزموونی ئەو لەگەڵ شێردا. فەلەستینییەکان لەو مەتەڵە تووڕە بوون و بە ژنەکەیان گوت کە ئەگەر چارەسەرەکە نەدۆزێتەوە و پێیان نەڵێت لەگەڵ خێزانەکەیدا دەیسووتێنن. دوای زۆر تکاکاری لەلایەن ژنەکەی شەمشوون، شەمشوون پێی گوت و ئەویش پێیانی گوت، و پێش خۆرئاوابوون لە ڕۆژی حەوتەمدا پێیان گوت: جا پیاوانی شارۆچکەکە لە ڕۆژی حەوتەم بەر لە ئاوابوونی خۆر پێیان گوت: «چ شتێک لە ھەنگوین شیرینترە و لە شێر بەھێزترە؟» ئەویش پێی وتن: «ئەگەر بە گوێرەکەکەم نەتاندەکێڵا، مەتەڵەکەمتان ھەڵنەدەھێنا». ([[ڕابەران]] ١٤‏:١٨) لە وەڵامدا پێی وتن: ئەگەر لەسەر مانگاکەم کێڵانتان نەکردبا چارەسەری مەتەڵەکەمتان نەدەزانی، تووڕە بوو و سی پیاوی فەلەستینی کوشت و جلوبەرگەکانی بردن بۆ ئەوەی بیداتە ئەو سی فەلەستینییەی کە بەشداری ئاھەنگەکەی ئەویان کردبوو. لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ ماڵی باوکی کچەکە، بۆی دەرکەوت کە ژنەکەی وەک ژن دراوە بە ھاوڕێکەی، باوکیشی ڕێگەی نەدا بیبینێت و خوشکە بچووکەکەی پێشکەش کرد، بۆیە شەمشوون مەشخەڵی خستە سەر کلکی سێ سەد ڕێوی بۆ ئەوەی بە ترسەوە ڕابکەن بەرەو کێڵگەکانی فەلەستینییەکان و ھەموویان بسوتێنن، فەلەستینییەکان زانیان بۆچی شەمشوون کێڵگەکانیانی سووتاندووە، بۆیە ژنەکەی و باوکییان سووتاند تا مردن و لە تۆڵەی ئەوەدا شەمشوون زیاتر فەلەستینییەکانی کوشت. لە کۆتایی [[ڕابەران]] بەشی ١٦ شەمشوون بیست ساڵ لە ئیسرائیلدا ژیانی بەسەر برد لەژێر فەرمانڕەوایی فەلەستینییەکاندا. پاشان شەمشوون چووە [[غەززە]] و لە ماڵی لەشفرۆشێکدا خەوت، دووژمنەکانی لە دەروازەی شارەکە چاوەڕێیان دەکرد تا بیکوژن، بەڵام دەروازەکەی شکاند و بردییە گردێکی بەرامبەر [[حەبرۆن]]. پاشان شەمشوون پەنای بۆ ئەشکەوتێک برد لە بەردی ئیتیم و لەشکرێکی فەلەستینی ھاتن و داوای لە سێ ھەزار پیاوی جوولەکە کرد کە شەمشوون ڕادەست بکەن. شەمشوون ڕازی بوو بە دوو پەتی نوێ بیبەسترێت و ڕادەستی بکرێت بەڵام لە کاتی ڕادەستکردنیدا خۆی ئازاد کرد و ھەڵھات و دوای ئەوە ھەزار فەلەستینی بە چەناگەی کەرێک کوشت. دوای ئەوە شەیدای ئافرەتێک بوو بە ناوی [[دەلیلا]]، فەلەستینییەکان داوا لە ئافرەتەکە دەکەن کە نھێنی ھێزی شەمشوون ئاشکرا بکات، شەمشوون سەرەتا نھێنی خۆی پێ نەگوت، بەڵام وتی دەتوانرێت بە ژێی نەرم ببەسترێتەوە. ئافرەتەکە لەکاتی خەوتنیدا ئەو کارەی کرد، بەڵام شەمشوون کاتێک لە خەو ھەستا بڕیی، ئافرەتەکە وتی فریوت دام و قسەی درۆی بۆ کردم، بۆیە ئێستا پێم بڵێ بەڕاستی چی ببەستم، شەمشوون پێی گوت کە دەتوانرێت بە پەتی نوێ ببەسترێتەوە، بۆیە لە خەودا شەمشوونی بەست، بەڵام دووبارە شەمشوون لە خەو ھەستا و بڕیی، پاشان پێی وت کە دەتوانرێت ببەسترێت ئەگەر مووی لاچەناگەکانی ببەستێت، بۆیە لە خەودا ئەو کارەی کرد، بەڵام کردییەوە کاتێک لە خەو ھەستا، لە کۆتاییدا پێی وت کە ھێزی لەدەست دەدات ئەگەر قژی لەدەست بدات، بۆیە ئافرەتەکە داوای لە خزمەتکارێک کرد کە قژی بتاشێت و لەگەڵ شکاندنی پەیمانەکە خودا جێی ھێشت و فەلەستینییەکانیش دەستگیریان کرد و چاوەکانیان سووتاند، دوای ئەوەی کوێر بوو، فەلەستینییەکان بردیان بۆ غەززە و لەوێ زیندانییان کرد بۆ کارکردن لە وردکردنی جۆدا. ڕۆژێک فەلەستینییەکان لە پەرستگایەکدا کۆبوونەوە بۆ ئەوەی قوربانی بدەن بۆ خوداوەند داگۆن وەک سوپاسگوزارییەک بۆ گرتنی شەمشوون، شەمشوونیان ھێنا بۆ خۆشی و ڕابواردن، سێ ھەزار ژن و پیاو لەسەر خانووی پەرستگاکە بوون بۆ ئەوەی سەیری ڕێوڕەسمەکە بکەن. بەڵام قژی شەمشوون گەڕابووەوە، بۆیە پرسیاری لە خزمەتکارەکە کرد دەربارەی ستوونە سەرەکییەکانی پەرستگاکە بۆ ئەوەی پشتی پێ ببەستێت. [[پەڕگە:064.The_Death_of_Samson.jpg|وێنۆک|چەپ|ڕووخاندنی پەرستگاکە لەلایەن شەمشوون]] شەمشوون دوو ستوونی ناوەڕاستی گرت کە خانووەکە لەسەری وەستابوو و پشتی پێ بەست، یەکێکیان بە دەستی ڕاست و ئەوی دیکەیان بە دەستی چەپی، پاشان شەمشوون وتی: «با لەگەڵ فەلەستینییەکاندا بمرم»، بە ھێزەوە چەمایەوە و خانووەکە کەوتە سەر ستوونەکان و بەسەر ھەموو ئەو کەسانەی کە تێیدا بوون، ئەو کەسانەی کە لەکاتی مردنیدا کوشتی زیاتر بوون لەوانەی کە لە ماوەی ژیانیدا کوشتبووی. دوای مردنی، خێزانەکەی تەرمەکەی دەرھێنا و لە نزیک گۆڕی باوکی بەخاکیان سپارد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ٢٠ی ٨ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسرائیل|کتێبی پیرۆز|مەسیحییەت|ئیسلام|سیاسەت|فەلەستین}} {{پۆلی کۆمنز|Samson}} [[پۆل:چاندی ئیسرائیلی]] [[پۆل:غەززە]] [[پۆل:قژی مرۆڤ]] [[پۆل:پێغەمبەران]] [[پۆل:کردەوەی خۆکوژی]] bv1g7azkq4nrg3auct1co1zmqc6l634 4 241625 1660858 1660005 2026-09-04T21:00:57Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1660858 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠٠، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦]] || ٣٧٤٤٢٣ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/SakuraBot|٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦]] || ٣٥٩٢٢ || bot || ١٧ی ئابی ٢٠٢٢ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦]] || ١٠١٨٧٧ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦]] || ٨٥٢٩ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:CdRBot|CdRBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/CdRBot|٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦]] || ٦٤٢٥ || bot || ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |- | ٦ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|٣١ی ئابی ٢٠٢٦]] || ٣٥٦٢ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٧ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٣١ی ئابی ٢٠٢٦]] || ٢١٢٧٦ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 7ivg7dthzfhbv7ochl3ysgpah9clfhw 0 242442 1660511 1510554 2026-09-04T15:30:46Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660511 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پاپا فابیان''' (لەدایکبووی ساڵی ٢٠٠ - لە ٢٠ی ژانویەی ٢٥٠ کۆچی دوایی کردووە) یەکێک بووە لە پاپاکانی [[کڵێسای کاتۆلیک|کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکی]] کە لە [[ڕۆما]] لەدایکبووە و لە نێوان ساڵانی ٢٣٦ بۆ ٢٥٥ پاپا بووە. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی * {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Fabianus}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو}} [[پۆل:پیرۆزەکانی ئەنگڵیکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٥٥]] [[پۆل:مردووانی ٢٥٠]] [[پۆل:پاپاکان]] n9oyvwpi9k53zk6gge3ihtdcs6m4fei 0 242547 1660581 1400667 2026-09-04T16:35:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1660581 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دریشیام فیلمز''' کۆمپانیایەکی سەربەخۆی بەرھەمھێنانی [[سینەمای ھیندستان|فیلمی ھیندییە]]. لە ساڵی ٢٠١٤ لەلایەن مانیش موندرە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/eros-signs-multi-film-co-production-deal-with-drishyam/articleshow/62121395.cms|سەردێڕ=Eros signs multi film co-production deal with Drishyam|دوایین=Laghate|یەکەم=Gaurav|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=The Economic Times|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> دامەزراوە، یەکەم سەرکەوتنی بەدەستھێنا بە بڵاوکردنەوەی فیلمی خەڵاتکراوی ''ئەنخۆن دێخی'' لە ساڵی ٢٠١٤. فیلمە بەناوبانگەکانی دیکە بریتین لە ''ئومریکا'' (خەڵاتی ھەڵبژاردەی بینەرانی سەندەنس ٢٠١٥)، ''داناک'' (خەڵاتی گەورەی دەستەی سوێندخواردنی بەرلینال ٢٠١٥)، و ماسان (خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی کان ٢٠١٥).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=This Year's India Gold Winner At MAMI Will Get Major Help With Distribution And Release|ناونیشان=https://www.huffingtonpost.in/2015/10/12/drishyam-india-gold-mami_n_8279960.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=HuffPost India|زمان=en}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|فیلم|ھیندستان|بۆڵیوود}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:بۆلیوود]] cbn5o4x4gxf0w3xl3jgpmziqg5iqbtu 0 242572 1660740 1660216 2026-09-04T20:12:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660740 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox Beverage |name=شانی{{ھن}}شانی |image=Shani logo.svg |type=[[خواردنەوەی گازی]] |manufacturer=[[پێپسی کۆ]] |origin= |introduced= ١٩٨٠ |related=[[ڤیمتۆ]] }} '''شانی''' ({{بە عەرەبی|شاني}}) [[خواردنەوەی گازی|خواردنەوەیەکی گازییە]] کە تامی تووی ھەیە و لەلایەن کۆمپانیای [[پێپسی کۆ]]وە بەرھەم دەھێنرێت. لە دەرەوەی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] دەفرۆشرێت و دەخرێتە بازاڕەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Shani - Dubai Refreshment Company|ناونیشان=https://pepsidrc.com/product/shani/,%20https://pepsidrc.com/product/shani/|وێبگە=pepsidrc.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://pepsidrc.com/product/shani/,%20https://pepsidrc.com/product/shani/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٣ }}</ref> خواردنەوەکە لە ناوچەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] بەناوبانگە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pepsi Cola|ناونیشان=http://www.algharasi.com/pepsi.htm|وێبگە=www.algharasi.com|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190629193658/https://www.algharasi.com/pepsi.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dubai Refreshment Co's 2018 profits drop 54% after VAT, excise tax - Arabianbusiness|ناونیشان=https://www.arabianbusiness.com/retail/415206-dubai-refreshment-cos-2018-profits-drop-54-after-vat-excise-tax|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200420224319/https://www.arabianbusiness.com/retail/415206-dubai-refreshment-cos-2018-profits-drop-54-after-vat-excise-tax|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Oman Refreshment starts new PET bottling line|ناونیشان=http://www.tradearabia.com/news/IND_300452.html|وێبگە=www.tradearabia.com|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230904055020/http://www.tradearabia.com/news/IND_300452.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|خواردنەوە|ڕۆژھەڵاتی ناوین|کۆمپانیا|خۆراک}} [[پۆل:خواردنەوە گازییەکان]] bm595iixstzb0sch4mgwuxgw5ih8p4a 0 242746 1660384 1501924 2026-09-04T13:34:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1660384 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دایک''' (بە [[ڕووسی]]: Мать) ڕۆمانێکی نووسەر [[مەکسیم گۆرکی]]یە و باس لە ھەلومەرجی [[شۆڕشی بۆلشێڤیکەکان|شۆڕشی بەلشەفیک]] دەکات بۆ دامەزراندن و بەھێزکردنی ئەو سیستمە [[سۆسیالیست]]ییەی کە تێیدا کرێکاران یەکیان گرت و ماڵ و موڵکی [[بۆرژوازی]]یەکانیان زەوت کرد. لە ساڵی ١٩٠٦ نووسراوە، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٠٦ لە گۆڤاری ئەپڵتۆن بە زمانی [[ئینگلیزی]] بڵاوکراوەتەوە، دواتر لە ساڵی ١٩٠٧ بە زمانی [[ڕووسی]]، وەشانێکی ھەیە کە وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی [[عەرەبی]]، لەلایەن دار ئەلتەنوویر بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە و لە ساڵی ١٩٨٣ دەرچووە بە وەرگێڕانی «الأخوين فؤاد» و «سهيل أيوب»، و وەشانێکی [[کوردیی ناوەندی|کوردی]]شی ھەیە لەلایەن ناوەندی ڕۆشنبیری ئەدیبان لە ساڵی ٢٠٢٢ چاپکراوە لە وەرگێڕانی زاھیر محەممەد. پاڵەوانی ئەم ڕۆمانە، بەپێی ناونیشانی ڕۆمانەکە، دایکێکە کە چلەکانی تەمەن تێپەڕ ناکات و بۆ کوڕەکەی تێدەکۆشێت، بەڵام دوای ئەوەی لە ئاوات و ئامانجەکانی تێگەیشت، وا دیار بوو کە دایکەکە بۆ ھەمووان خەبات دەکات، بەتایبەت ئەو کرێکارانەی کە لەو قۆناغەدا بەدەست نادادپەروەری چینی موڵکدارەوە دەناڵێنن کە خاوەنی ئامرازەکانی بەرھەمھێنان بوون. ڕۆمانەکە بۆ زۆر زمان وەرگێڕدرا، و کرا بە کۆمەڵێک فیلم، و شانۆنووسی ئەڵمانی بێرتۆڵت برێخت و ھاوکارەکانی شانۆنامەی دایکیان ئەنجامدا لە ساڵی ١٩٣٢ کە لەسەر بنەمای ڕۆمانەکە وەریانگرتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تحميل رواية الأم – مكسيم غوركي Pdf – قهوة 8 غرب {{!}} قهوتك بطعم الكتب|ناونیشان=http://www.8gharb.com/tag/%D8%AA%D8%AD%D9%85%D9%8A%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85-%D9%85%D9%83%D8%B3%D9%8A%D9%85-%D8%BA%D9%88%D8%B1%D9%83%D9%8A-pdf/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الأم|ناونیشان=https://daraltanweer.com/book/mother/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201216011909/https://daraltanweer.com/book/mother/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المراقب العراقي|ناونیشان=https://www.almuraqeb-aliraqi.org/2017/09/18/89801/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190106204652/http://www.almuraqeb-aliraqi.org/2017/09/18/89801/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|کتێب|ڕۆمان|ڕووسیا|ڕۆمانەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mother (Gorky novel)}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} lqou3mt2plyslntzy3s9mghhr8qjn7h 4 243146 1660981 1396052 2026-09-05T01:49:25Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت لە [[ویکیپیدیا:پرسگا]] 1660981 wikitext text/x-wiki {{HelpArchive}} == به‌ڕێزان چؤن بتوانم ئه‌و ده‌ستكارایانه‌ی كردوومه‌ بسرمه‌وه‌ == ده‌ستكاری بابه‌تێكم كردوه‌ ئه‌مه‌ویت ئه‌و ده‌ستكاری كردنه‌م بسرمه‌وه‌ له‌ لیستی ده‌ستكاریكراوه‌كان نه‌مێنێت ، [[تایبەت:بەشدارییەکان/185.56.194.32|185.56.194.32]] ‏١٧:٣٩، ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو، کام دەستکارییانەیە و لەبەر چی ھۆیەکیش دەتەوێت بیانسڕیتەوە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:٣٩، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) == چۆن وتار بنووسم == کات باش من چۆن دەتوانم وتار بۆ ویکیپیدیا بنووسم؟ مەبەستم چاککردنی وتارەکانی تر نیە، وتاری نوێ چۆن بنووسم؟ [[بەکارھێنەر:SamanKohnepushi|SamanKohnepushi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SamanKohnepushi|لێدوان]]) ‏٠٨:٥٢، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو {{وب|SamanKohnepushi}} بەخێربێیت! ببوورە درەنگ وەڵامت درایەوە. بۆ دروستکردنی وتارێکی نوێ، دەتوانی [https://www.youtube.com/watch?v=bo_ugff2g6A چاو لەم ڤیدیۆیە بکەیت] یان سەردانی [[تایبەت:ContentTranslation#suggestions|ئێرە]] بکەیت و لە زمانێکی ترەوە وەرگێڕان بۆ کوردی بکەیت، بەڵام تکایە پشت بە توانای خۆشت ببەستە نەک بەتەواوی کەڵک لە [[وەرگێڕانی ئامێر]] وەرگریت. دووبارە بەخێربێیت! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٤٨، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == پێویست دەکات هەموو سەرەبابەتێک وەربگێڕین؟ == لەبەشی خوارەوەی وتارەکان چەندین بابەتی تری پەیوەندیدار بە وتارەکە هەن وەکو مێژوو، ئامار...هتد هەندێک وتار زیاتر لە دە بابەتی تری هەیە پێویست دەکات هەموو سەرەبابەتەکان وەربگێڕین یاخو چەند دانەیەک بەسە؟ [[بەکارھێنەر:Kawyar Bahram|Kawyar Bahram]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kawyar Bahram|لێدوان]]) ‏١٧:٣٤، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو {{وب|Kawyar Bahram}}، بەخێربێیت! ئەگەر بەشداربوویەکی [[m:Kurdish Wikipedia Editathon - 2023|پێشبڕکێکەی مێتاویکیت]]، ئەوا نەخێر و وەک پێویست، پێویست ناکات ھەموو شتێک بکەنەوە کوردی. گەر کردیشتان، زیانی نییە ئەگەر بە پێداچوونەوەی خۆتانەوە بێت نەک تەنیا وەرگێڕی ئامێری. ئەوەندەی گرنگە ئەوەیە کە [[m:Kurdish_Wikipedia_Editathon_-_2023/Statistics/ckb#پێوەرەکانی_ھەژمارکردنی_وتارەکان|چوار مەرجەکەی تێدا بێت]] تا وتارەکە ھەژمار بکرێت. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٤٢، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چۆن وێنە دابنێم == چۆن وێنە لەگەڵ وتارەکەم دابنێم؟ ڤیدیۆ فێرکاریکە بە کۆمپیوتەر کراوە، لە مۆبایل هەمان هەڵبژاردەی تیا نیە. [[بەکارھێنەر:Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Helen S Abdulrahman|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٥، ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :{{وب|Helen S Abdulrahman}} ببوورە درەنگ وەڵامت درایەوە. دەتوانی ھەر بە مۆبایلەکەت بیکەیتە سەر شێوازی کۆمپیوتەر. لە خواری خوارەوە بەستەرێک ھەیە و بە ڕەنگی شین نووسراوە «{{شین|کۆمپیوتەر}}». پاشان وەک ڤیدیۆکە بکە و کێشەت نابێت. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٤٠، ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == دروستکردنی وتار == کە دەچمە پەڕەی دروستکردن و نێوی وتاری نوێ دەنووسم، ناتوانم لەسەر گوزارەی خوارەوەی کرتە بکەم تا لاپەڕەکە دروست بێ! من ماوەی حەوتەیەکە بە نەرمەواڵەی ویکی ئاندڕۆید هەژمارم ساز کردووە و نزیک 25 گۆڕانکاریشم کردووە. چۆن دەتوانم لاپەڕەیەک دروست کەم؟! [[بەکارھێنەر:هاڵۆز|هاڵۆز]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:هاڵۆز|لێدوان]]) ‏١٤:٣٠، ١٠ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو {{وب|هاڵۆز}} بە خێر بێیت و زۆر ببوورە درەنگ وەڵامت درایەوە. بۆ دروستکردنی وتارێکی نوێ، [https://www.youtube.com/watch?v=bo_ugff2g6A چاوێک لەم ڤیدیۆیە بکەن]. سپاس ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:٠٤، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لەلایەن [[تایبەت:بەشدارییەکان/185.187.204.10|185.187.204.10]] == هەندێ داڕێژە هەیە لە ناو کوردیدا نییە، ئایا من چۆن بتوانم زیادی بکەم وەریگێرم بۆ سەر زمانی کوردی [[تایبەت:بەشدارییەکان/185.187.204.10|185.187.204.10]] ‏٢١:٤٢، ١٥ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو [[تایبەت:بەشدارییەکان/185.187.204.10|185.187.204.10]] بۆ نموونە کامانە؟ ڕاستی فێرکاریمان بە کوردی نییە لەسەر دروستکردنی داڕێژەکان نییە و بەکارھێنەران وردەوردە خۆیان فێر بوونە. سپاس، ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:٠٤، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == من نمیدانم از کجا باید بپرسم کسی جوابم رو بدا == من میخوام این موارد ها رو ببینم که در فهرست تماشا گذاشتم میخوام بدون ویرایش ان را ببینم اصلا من نمیدونم چه مواردی را گذاشتم میخوام همه رو ببینم [[بەکارھێنەر:د. سینۆهە پەری یۆنا|د. سینۆهە پەری یۆنا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. سینۆهە پەری یۆنا|لێدوان]]) ‏١٩:٥٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :سلام @[[بەکارھێنەر:د. سینۆهە پەری یۆنا|د. سینۆهە پەری یۆنا]] شما با این حسابتان هیچ ویرایشی در هیچ نسخه ویکیپدیا (به جز ٢ ویرایش مربوط به بحث در اینجا) نداشته‌اید. در صورتی که قبلا حساب دیگری داشته‌اید و میخواهید تغییرات انجام شده توسط آن را ببینید، به قسمت مشارکت‌ها (بەشدارییەکان) در صفحه کاربری آن حساب مراجعه کنید. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٠٩:٤٦، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == فۆنتی ویکیپیدیا == بۆچی ویکیپیدیای کوردی هەموو نوسراوەکانی ناوی بە فۆنتی Tahoma نوسراوە بۆچی فۆنتێکی جوانتر دانەنراوە بۆ نوسینی ویکیپیدیا؟ لە ویکیپیدیا [[:ar:الصفحة_الرئيسة|عەڕەبی]] و [[:fa:صفحهٔ_اصلی|فارسی]] فۆنتەکانی ویکیپیدیا زۆر جوانە و جوانتر لێی تێدەگەیت. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :هەموو فۆنتەکان پشگیری [[یوونیکۆد]]<nowiki/>ی کوردیی ناوەندی ناکەن و تەنیا فۆنتی ئازادیش دەکرێ بەکاربێ لە ویکیپدیا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٢:٢٥، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == ناتوانم بابەتەکانم پێداچوونەوە بکەم == ئەو کاتەتان باش، ماوەیەکە دەستم پێکردووە هەتا یارمەتیی ویکیپێدیا بدەم بۆ زیاتر دەوڵەمەندکردنی بابەتەکان و زیاتر گرینگیدان بە زمانەکەمان، بەڵام ئێستا ئەو بابەتانە کە بۆ یەکەم جار لەلایەن منەوە بڵاو کراونەتەوە، ناتوانم پێداچوونەوەیان بکەم و کاتێک کرتە دەکەمە سەر بەشتی پێداچوونەوە، دەمباتەوە سەرەتا و دەبێ دیسان لە سەرێ ڕا دەست پێ بکەمەوە. هیوادارم کەسێک هەبێت بتوانێت یارمەتیم بدات. [[بەکارھێنەر:Raman Baraana|Raman Baraana]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Raman Baraana|لێدوان]]) ‏٠٧:١٥، ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو {{وب|Raman Baraana}} ببوورە زوو وەڵامت نەدراوەتەوە. بە خێر بێیت بۆ ویکیپیدیا! مەبەستت لە پێداچوونەوە چییە؟ ڕاستەوخۆ دەتوانی لەڕێگەی بەستەری دەستکاری یان دەستکاریی سەرچاوەوە، پێداچوونەوە و دەستکاریی وتارەکان بکەیت. دەتوانن چاوێکیش لە [[یارمەتی:دەستکاریکردن]] بکەن. ئەگەر وەڵامەکەم بەس نییە، تکایە ڕوونکردنەوەیەکم بدەنێ کە مەبەستت لە بەشی پێداچوونەوە چییە. سپاس و دووبارە بە خێر بێیت! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:١٧، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) mmyc1usbjzmtexx0gn8yzdq1vqskrcs 0 243514 1660434 1510115 2026-09-04T14:49:27Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660434 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''عومڕان ئەنوەر ھاشمی''' ({{IPA-hns|ɪmra:n ˈɦa:ʃmi|pron}}; لەدایکبووی ٢٤ی ئازاری ١٩٧٩) ئەکتەرێکی ھیندییە و لە [[بۆلیوود|سینەمای ھیندیدا]] کاردەکات. لە بنەماڵەی بەت لەدایکبووە، دەستی بە کاری ھونەری کردووە وەک یاریدەدەری دەرھێنەر لە فیلمی ترسناک ''ڕاز'' (٢٠٠٢).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Emraan Hashmi's 'Raaz' connection revealed|ناونیشان=https://www.tellychakkar.com/movie/movie-news/emraan-hashmi-s-raaz-connection-revealed-160901|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=Tellychakkar.com|زمان=en}}</ref> یەکەم کاری نواندنی خۆی بە فیلمی تاوانکاری ''فووتپات'' (٢٠٠٣) ئەنجامدا، و سەرکەوتنی بەدەستھێنا بەھۆی ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی تریلەری ئیرۆتیک ''موردەر'' (٢٠٠٤).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mahesh Bhatt upset with nephew Emraan Hashmi – Times of India ►|ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Mahesh-Bhatt-upset-with-nephew-Emraan-Hashmi/articleshow/40039520.cms|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ئیش=The Times of India|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180613091641/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Mahesh-Bhatt-upset-with-nephew-Emraan-Hashmi/articleshow/40039520.cms}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Won't make Murder, Raaz franchises without Emraan Hashmi: Mahesh Bhatt|ناونیشان=http://indiatoday.intoday.in/story/murder-raaz-emraan-hashmi-mahesh-bhatt/1/361736.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ئیش=India Today|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304125620/http://indiatoday.intoday.in/story/murder-raaz-emraan-hashmi-mahesh-bhatt/1/361736.html}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|ژیاننامە|ئەکتەران|ھونەرەکان|بۆڵیوود|پاکستان|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Emraan Hashmi}} [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:موسڵمانانی ھیندی]] h90jxp9iounrb51k7bj9cvle4il50mk 0 243690 1660672 1633646 2026-09-04T19:36:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1660672 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''دوا وەسێتی ھیتلەر''' ئەو وەسێتنامە بوو کە [[ھیتلەر]] لە ٢٩ی نیساندا لە ناو [[ژێرزەمینی فووھر|ژێرزەمینەکەیدا]] لە [[بەرلین]]، ئەو ڕۆژەی ھاوسەرگیری لەگەڵ [[ئیڤا براون]] کرد، بە سکرتێری خۆی [[تراودل یۆنگە]]ی گەیاند. ڕۆژی دواتر، ٣٠ی نیسان، سێ ڕۆژ پێش ئەوەی بەرلین بکەوێتە دەستی [[سۆڤیەت]] لە ٢ی ئایاردا، و پێش ھەفتەیەک لە کۆتایی ھاتنی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] لە [[ئەورووپا]] لە ٨ی ئایار، ھیتلەر لەگەڵ ھاوسەرەکەی خۆی کوشت. لە دوو بەڵگەنامەی جیاواز پێکدێت، وەسێتێکی شەخسی و وەسێتێکی سیاسی. == وەسێتی شەخسی == دوا وەسیێتنامەی شەخسی ھیتلەر بەڵگەنامەیەکی بچووکە کە لە ٢٩ی نیسانی ١٩٤٥ لە سەعات ٤ی بەیانی نووسراوە و تێیدا ھاتووە: * دانپێدانان بە ھاوسەرگیرییەکەم - بەڵام ناوی [[ئیڤا براون]]ی ھاوسەری نابات - و ھەردووکیان مردنیان ھەڵبژارد لەبری شکستی شەرمەزاری یان تەسلیمبوون و دوای خۆکوشتنیان با جەستەیان بسوتێنرێت. * کارە ھونەرییەکانی لە «پێشانگەی نیگارکێشان لە شارەکەی خۆی لە لینز لەسەر ڕووباری [[دانووب|دانوب]]» بەجێبھێڵدرێت. * ئەو شتانەی کە بەھای تایبەتیان ھەیە یان دەکرێت سوودیان ھەبێت، دەچنە ژێر دەستی کەسوکار و ھاوکارە دڵسۆزەکانی وەک سکرتێر فراو وینتەر. * ھەر شتێکی تری بەقیمەت دەچێتە ژێر دەستی [[حیزبی نازی|حیزبی کرێکاری نیشتمانیی سۆسیالیست]]. * ئەم وەسێتنامەیە لەلایەن مارتن بۆرمانەوە ئەنجام دەدرێت. ئەم وەسێتنامەیە [[جۆزێف گۆبڵز]] و [[مارتن بۆرمان]] و عەقید نیکۆلاس ڤۆن بێلۆف شاھیدین. == نووسەری وەسێتنامە == دوای بەراوردکردنی دوا وەسێتی ھیتلەر بە نووسین و وتارەکانی کە [[جۆزێف گۆبڵز|گۆبڵز]] بۆی دەنووسی. یۆنگە ئیدیعای دەکرد کە ھیتلەر نامیلکەی تێبینییەکانی دەخوێندەوە کاتێک وەسێتەکەی خۆی دەنووسییەوە. لەبەر ئەوەی ھیتلەر لەم ماوەیەدا بە دەگمەن دەینووسی (قۆناغی مانەوەی لە ژێرزەمینەکەدا سەرەتای کۆتایی [[ئەڵمانیای نازی]] بوو)، ئەگەری ھەیە گۆبڵز ئەو تێبینییانەی نووسیبێت کە ھیتلەر لە کاتی خوێندنەوەی وەسێتنامەکەدا دەیخوێندەوە. == مردنی شایەتحاڵان == شایەتحاڵەکانی وەسێتی سیاسی ھیتلەر دوای ماوەیەکی کەم گیانیان لەدەستدا. گۆبێڵز و ھاوسەرەکەی لە یەکەمی ئایاردا کۆتاییان بە ژیانی خۆیان ھێنا (شەش منداڵە بچووکەکەیان لەگەڵ خۆیان کوشت). بێرگدۆرف و کرێبس شەوی ٢ی ئایار لە حەشارگەکەدا پێکەوە خۆیان کوشت، لەکاتێکدا شوێن و کاتی خۆکوشتنی بۆرمان دیار نییە، بەڵام پاشماوەکانی لە شوێنی حەشارگەکەدا لە ساڵی ١٩٧٢ دۆزرایەوە و لە ساڵی ١٩٩٨ بە پشکنینی [[دی ئێن ئەی]] پشتڕاستکرایەوە، لەوانەیە کوژرابێت کاتێک ھەوڵی ھەڵھاتنی دا لە [[ژێرزەمینی فووھر]].<ref>مارتن بورمان - كان ضمن أحد الجماعات التي حاولت الحرب من القبو - استطاع عبور السبریە. وأُبلغ عن موتە في مكان قريب من جسر فايديندامر، وتم رؤية جثتە والتعرف عليھا بواسطة [[ارتور اكسمان]] الذي ھرب في نفس الطريق. (بيفور "برلين: سقوط 1945" ISBN 0-670-88695-5. p.383)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئەڵمانیا|وێژە|جەنگی جیھانیی دووەم}} {{پۆلی کۆمنز|Last will and testament of Adolf Hitler}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:مردنی ئەدۆڵف ھیتلەر]] [[پۆل:ھێنریک ھیملەر]] jc8djmxfha9njlr8qwjh8romc2uhdeq 0 244033 1660391 1552428 2026-09-04T13:35:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1660391 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} گۆڤاری '''دجلە''' گۆڤارێکی سیاسی، روشنبیری، گشتی بوو، گۆڤار لەلایەن [[Wezareta rewşenbîrî|وەزارەتی رۆشنبیریی]] [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە]] لەگەل یادی ١٠٠ سالەی رۆژنامەوانی کوردی دەرچووە. یەکەم ژمارەی لە [[نیسان (مانگ)|مانگی نیسانی]] [[١٩٩٨|ساڵی ١٩٩٨]] و دوا ژمارەی (٤٢) لە [[ئەیلوول|ئەیلوولی]] [[٢٠٠١]] بڵاوکرایەوە. == دەستەی نووسەران == * خاوەنی ئیمتیاز : وەزیری ڕۆشنبیری * سەرنووسەر : [[عەبدولکەریم فندی]] * بەرێوەبەری نووسین : عزەت فندی * دەرهێنانی هونەری : [[ھەکار فندی|هەکار فندی]] == سەرچاوە == ژمارەی ٣٦ی گۆڤاری دجلە. {{تووڵی دەروازە|عێراق|ڕۆژنامەوانی|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:گۆڤارەکان بە زمانی کوردی]] biyw19etun63l0q1hbokdti9afl4e9j 0 244164 1660476 1510341 2026-09-04T15:11:39Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660476 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''عەبدی حەموود'''، ناوی ڕاستەقینەی '''عەبدی حەمید مەحموود خەتتاب ناسیری''' (١٩٥٦ – ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢)،<ref>https://web.archive.org/web/20160805194829/http://albasrah.net/ar_articles_2012/0612/sleman_100612.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20180701153601/https://web.archive.org/web/20120611145021/http://www.france24.com/ar/20120607-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86-%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%AA%D9%8A%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AA%D9%86%D9%81%D9%8A%D8%B0-%D8%AD%D9%83%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82</ref> ئەفسەرێکی عێراقییە و لە ڕێی ڕووتبەکانەوە پلەی بەرزبووەوە تا بوو بە فەریقی یەکەم. بوو بە دەستی ڕاستی [[سەددام حوسێن]]، سەرۆک کۆماری پێشووی عێراق و پلەی مووقەدەمی ھەبوو. لە ڕیزبەندی چوارەمدایە کە ٥٥ ناوی تێدایە، لە لیستێکدا کە [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھێزەکانی ئەمریکا]] لە ڕیزبەندی داواکراوترین کەسانی سەرکردایەتی عێراق لە سەردەمی دەسەڵاتی سەددام حوسێن، کە پێش [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣|لەشکرکێشی ئەمریکا لە نیسانی ٢٠٠٣]] ئامادەی کردوون. == مردن == ڕۆژی سێشەممە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠، دادگا سزای لەسێدارەدانی بۆ عەبدی حەمید حەموود دەرکرد کە بەرپرسی پاراستنی تایبەتی سەددام بوو، ھەروەھا سزای لەسێدارەدانی بەسەر تاریق عەزیز، جێگری سەرۆک وەزیرانی پێشوو و وەزیری دەرەوەی عێراق دەرکرد، عەبدی لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢ لە تەمەنی ٥٦ ساڵیدا لەسێدارەدرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٢]] [[پۆل:سەرکردەکانى حیزبی بەعسی عێراقی]] p4ysso0rdtxge96i784q8ds9kb5447g 1660724 1660476 2026-09-04T20:07:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660724 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''عەبدی حەموود'''، ناوی ڕاستەقینەی '''عەبدی حەمید مەحموود خەتتاب ناسیری''' (١٩٥٦ – ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢)،<ref>https://web.archive.org/web/20160805194829/http://albasrah.net/ar_articles_2012/0612/sleman_100612.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20180701153601/https://web.archive.org/web/20120611145021/http://www.france24.com/ar/20120607-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86-%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%AA%D9%8A%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AA%D9%86%D9%81%D9%8A%D8%B0-%D8%AD%D9%83%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82</ref> ئەفسەرێکی عێراقییە و لە ڕێی ڕووتبەکانەوە پلەی بەرزبووەوە تا بوو بە فەریقی یەکەم. بوو بە دەستی ڕاستی [[سەددام حوسێن]]، سەرۆک کۆماری پێشووی عێراق و پلەی مووقەدەمی ھەبوو. لە ڕیزبەندی چوارەمدایە کە ٥٥ ناوی تێدایە، لە لیستێکدا کە [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھێزەکانی ئەمریکا]] لە ڕیزبەندی داواکراوترین کەسانی سەرکردایەتی عێراق لە سەردەمی دەسەڵاتی سەددام حوسێن، کە پێش [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣|لەشکرکێشی ئەمریکا لە نیسانی ٢٠٠٣]] ئامادەی کردوون. == مردن == ڕۆژی سێشەممە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠، دادگا سزای لەسێدارەدانی بۆ عەبدی حەمید حەموود دەرکرد کە بەرپرسی پاراستنی تایبەتی سەددام بوو، ھەروەھا سزای لەسێدارەدانی بەسەر تاریق عەزیز، جێگری سەرۆک وەزیرانی پێشوو و وەزیری دەرەوەی عێراق دەرکرد، عەبدی لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢ لە تەمەنی ٥٦ ساڵیدا لەسێدارەدرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٢]] [[پۆل:سەرکردەکانى حیزبی بەعسی عێراقی]] 7q43h58lidw5a1lzyyxkoccjq2msj4t 0 244178 1660770 1659791 2026-09-04T20:22:38Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی بێسەرچاوە|ژکزی بێسەرچاوە]]}} 1660770 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = شەریف گۆرەن | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = Şerif Gören | زمانی ناوی خۆماڵی = [[تورکی]] | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٤ | شوێنی لەدایکبوون = [[زانتی]]، [[یۆنان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[تورک]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = <!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --> | خوێندنگە = <!-- ئەو زانکۆ، قوتابخانە، یان پەیمانگایەی لێی خوێندووە --> | پیشە = دەرھێنەری فیلم | ساڵانی چالاکی = ١٩٦٢-ئێستاکە | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = [[ڕێ (فیلم)|ڕێ]] <small>(وێڕای [[یەڵماز گونەی]])</small> | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''شەریف گۆرەن''' (بە [[تورکی]]: Şerif Gören)، (١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٤ لە [[زانتی]]، [[یۆنان]] - ) دەرھێنەری سینەمایی خەڵکی [[تورکیا]]یە. ئەو لە ساڵی ١٩٨٢ وێڕای [[یەڵماز گونەی]] بۆ فیلمی [[ڕێ (فیلم)|ڕێ]] خەڵاتی [[چڵەدارخورمای زێڕین]]ی [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]]ی بەدەست ھێنا. شەریف گۆرەن لە سەرەتادا وەکوو [[مۆنتێر]] و یاریدەدەری دەرھێنەر کاری خۆی لە بواری سینەما دەستپێکرد. لە ساڵی ١٩٧٠ وێڕای یەڵماز گونەی فیلمی [[ھیوا (فیلم ١٩٧٠)|ھیوا]]یان بەرھەم ھێنا و دواتر یەکەمین فیلمی خۆی وەکوو دەرھێنەر لە ساڵی ١٩٧٤ لەژێرناوی [[ئەندیشە (فیلم)|ئەندیشە]] چێ کردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤]] [[پۆل:خەڵکی یۆنانیی بە ڕەچەڵەک تورک]] [[پۆل:خەڵکی زانتی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی پرتەقاڵی زێڕین بۆ باشترین دەرھێنەر]] [[پۆل:دەرھێنەرانی براوەی چڵەدارخورمای زێڕین]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی تورک]] [[پۆل: کۆچبەرانی یۆنانی بۆ تورکیا]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] 44kc2wma0r8gj3hsnjzwzrf6l2cmbb1 0 244211 1660836 1658978 2026-09-04T20:43:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660836 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''سوپای ئەبووبەکر سدیقی سەلەفی''' ڕێکخراوێکی [[عێراق]]ییە و سەر بە [[ئیسلام]]ی [[سوننە]]یە و بەوە ناسراوە نزیکەی ٥٦٤ ئەندامی [[پۆلیس]] و [[سوپا]]یان گرتووە و دەستگیریان کردوون، دوای لێکۆڵینەوە ھەندێکیان ئازاد کرد و ھەندێکی تریش تا ئێستاش لەلایەن ئەو کەسانەوە دەستبەسەرن. نزیکەی ١٠٠ فیلمی لەسەر ئۆپەراسیۆنەکانی بڵاوکردووەتەوە و لە [[ئەنبار]] و [[بەغدا]] و [[پارێزگای دیالە|دیالە]] چالاکە.<ref>https://web.archive.org/web/20220823160540/https://arbyy.com/detail1002514123.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210421211204/https://www.aberfoylesecurity.com/?p=1892</ref> == پەیوەست بوون بە دەوڵەتی ئیسلامیی == سوپای ئەبووبەکر سەلەفی دوای کوشتنی ئەمیری [[دەوڵەتی ئیسلامیی عێراق|دەوڵەتی ئیسلامیی]] ئەبووعومەر بەغدادی و وەزیری جەنگ ئەبوو حەمزە موھاجیر پەیوەندییان بە دەوڵەتی ئیسلامیی عێراقەوە کرد، لە بەیاننامەیەکی فەرمیدا کە لەلایەن وتەبێژی میدیایی دەوڵەتی ئیسلامییەوە بوو، سەرەخۆشی بۆ کوشتنی ئەو دوو سەرکردەیە ڕاگەیاندن.<ref>https://web.archive.org/web/20230204092335/https://trackingterrorism.org/group/abu-bakr-battalion/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220823161021/http://burathanews.com/arabic/news/30340</ref> == ڕەتکردنەوەی پەیوەندیکردن بە دەوڵەتی ئیسلامیی == دواتر لە لایەن دەزگای ڕاگەیاندنی سوپای ئەبووبەکر سدیقەوە بەیاننامەیەک بڵاوکرایەوە و ئەوەی ڕەتکردەوە کە لەلایەن [[دەوڵەتی ئیسلامیی عێراق]]ەوە بڵاوکراوەتەوە سەبارەت بە پەیوەستبوونی سوپاکە لەژێر ئاڵای دەوڵەتی ئیسلامیی بەھۆی جیاوازییان لە بابەتە سیاسییە شەرعییەکاندا، و ئەوانەی ڕازیبوون ٩ لە سەرکردەکانیان بوون و ١٠ کەسی دیکەش ڕەتیانکردەوە، لە ڕاگەیەندراوەکەدا باس لەوە کراوە کە ئەو ٩ کەسەی پەیوەندییان بە دەوڵەتی ئیسلامییەوە کردووە ناسراون بە ڕووبازی و دووڕوویی، و ھەرکاتێک چاویان بە گرووپێک دەکەوێت قسە و ھەڵوێستیان دەگۆڕن.<ref>https://web.archive.org/web/20210306074803/http://www.islamrevo.com/2013/04/blog-post_16.html</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|عێراق|ئیسلام}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} jgx8h47vshnn09212b4ll0kbpoon8wh 0 244256 1660509 1510546 2026-09-04T15:30:08Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660509 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-کەسایەتی}} '''فائیق دەعبوول عەبدوڵڵا شێخ عەلی''' (لەدایکبووی ١٩٦٣، [[نەجەف]]، [[عێراق]]) [[پارێزەر]] و [[سیاسەتوان]]ێکی [[لیبرالیزم|لیبراڵی]] عێراقییە، ئەندامی [[پەرلەمانی عێراق]]ە بۆ دوو خولی یەک لە دوای یەک و ئەمینداری گشتی [[حیزبی گەل بۆ چاکسازی]]. == ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق (٢٠١٤) == فائیق شێخ عەلی لە ھەڵبژاردنی [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] لە ساڵی ٢٠١٤ لە [[پارێزگای بەغدا]] کاندید کرا لە چوارچێوەی ئەو لیستەی کە ھاوکار بوو لە دامەزراندنی ئەویش ھاوپەیمانی مەدەنیی دیموکراتی (عێراق)، ئەو لیستە ١١٢ ھەزار و ٥٦٣ دەنگی بەدەستھێنا و ئەویش ٢٤ ھەزار و ٢٥٦ دەنگی بەدەستھێنا، ئەمەش وای کرد بێتە ناو لیستەکەوە لە پلەی شەشەم لە پارێزگاکەدا دوای [[نووری مالیکی]] و [[ئەیاد عەلاوی]]، [[محەممەد ساحیب دەراجی]]، باقیر سۆلاغ، و میسال ئەلووسی. == ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق (٢٠١٨) == فائیق شێخ عەلی لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە ساڵی ٢٠١٨ بۆ پارێزگای بەغدا لەسەر لیستی تەمەدوود خۆی کاندید کرد، کە ئەو سەرۆکایەتی دەکرد و ھاوپەیمانییەکی لیبراڵ، نیشتمانی، دیموکراسی، مەدەنی عێراقییە. لیستەکە ٣٥ ھەزار و ٢٣٣ دەنگی بەدەستھێنا و ئەویش ٨ ھەزار و ٩٥٥ دەنگی بەدەستھێنا، بەمەش لە پلەی پێنجەمی پارێزگاکەدا ھاتووە. ڕۆژی ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩ ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق دەنگیدا بە ھەڵگرتنی پارێزبەندی لەسەر فائیق شێخ عەلی.<ref>https://web.archive.org/web/20190524164813/http://www.rudaw.net:80/arabic/middleeast/iraq/1905201811</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190927051453/https://arabic.rt.com/middle_east/1045773-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A-%D9%8A%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D9%86%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D8%A6%D8%A8-%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D8%B9%D9%84%D9%8A/</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە||عێراق|سیاسەت|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا]] 5cignhgk0wx4h20i53p99jj55spwi5g 1660720 1660509 2026-09-04T20:06:37Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660720 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-کەسایەتی}} '''فائیق دەعبوول عەبدوڵڵا شێخ عەلی''' (لەدایکبووی ١٩٦٣، [[نەجەف]]، [[عێراق]]) [[پارێزەر]] و [[سیاسەتوان]]ێکی [[لیبرالیزم|لیبراڵی]] عێراقییە، ئەندامی [[پەرلەمانی عێراق]]ە بۆ دوو خولی یەک لە دوای یەک و ئەمینداری گشتی [[حیزبی گەل بۆ چاکسازی]]. == ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق (٢٠١٤) == فائیق شێخ عەلی لە ھەڵبژاردنی [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] لە ساڵی ٢٠١٤ لە [[پارێزگای بەغدا]] کاندید کرا لە چوارچێوەی ئەو لیستەی کە ھاوکار بوو لە دامەزراندنی ئەویش ھاوپەیمانی مەدەنیی دیموکراتی (عێراق)، ئەو لیستە ١١٢ ھەزار و ٥٦٣ دەنگی بەدەستھێنا و ئەویش ٢٤ ھەزار و ٢٥٦ دەنگی بەدەستھێنا، ئەمەش وای کرد بێتە ناو لیستەکەوە لە پلەی شەشەم لە پارێزگاکەدا دوای [[نووری مالیکی]] و [[ئەیاد عەلاوی]]، [[محەممەد ساحیب دەراجی]]، باقیر سۆلاغ، و میسال ئەلووسی. == ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق (٢٠١٨) == فائیق شێخ عەلی لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە ساڵی ٢٠١٨ بۆ پارێزگای بەغدا لەسەر لیستی تەمەدوود خۆی کاندید کرد، کە ئەو سەرۆکایەتی دەکرد و ھاوپەیمانییەکی لیبراڵ، نیشتمانی، دیموکراسی، مەدەنی عێراقییە. لیستەکە ٣٥ ھەزار و ٢٣٣ دەنگی بەدەستھێنا و ئەویش ٨ ھەزار و ٩٥٥ دەنگی بەدەستھێنا، بەمەش لە پلەی پێنجەمی پارێزگاکەدا ھاتووە. ڕۆژی ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩ ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق دەنگیدا بە ھەڵگرتنی پارێزبەندی لەسەر فائیق شێخ عەلی.<ref>https://web.archive.org/web/20190524164813/http://www.rudaw.net:80/arabic/middleeast/iraq/1905201811</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190927051453/https://arabic.rt.com/middle_east/1045773-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A-%D9%8A%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D9%86%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D8%A6%D8%A8-%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D8%B9%D9%84%D9%8A/</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە||عێراق|سیاسەت|وێژە|شانشینی یەکگرتوو}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا]] h27sznmoh0hfpfgc981zjujxyz8nog4 0 244465 1660797 1659539 2026-09-04T20:31:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1660797 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox military conflict | conflict = کودەتای تشرینی دووەمی ١٩٦٣ | part_of = [[شەڕی سارد]], شەڕی سارد لە جیهانی عەرەبی | image = | caption = | date = ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٦٣ هەتا ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٦٣ | location = هەولێر | coordinates = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | result = سەرکەوتنی شۆڕشگێڕە ناسرییەکان | combatant1 = {{flag icon|Iraq|1963}}{{flagicon image|Flag of the Ba'ath Party.svg}} [[حیزبی بەعسی عێراق]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag of Egypt without eagle.svg}} [[ناسریزم|ناسرییەکان]] | commander1 = {{nowrap|{{flagicon image|Flag of the Ba'ath Party.svg}} [[عەلی ساڵح سەعدی]]}} | commander2 = {{ublist|class=nowrap |{{flagicon image|Flag of Egypt without eagle.svg}} [[عەبدولسەلام عارف]] |{{flagicon image|Flag of Egypt without eagle.svg}} [[عەبدولڕەحمان عارف]]}} | strength1 = {{nowrap|٣٤،٠٠٠ میلیشیا}} | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = ٢٥٠ کوژراو<ref name="ucairaq">[http://uca.edu/politicalscience/dadm-project/middle-eastnorth-africapersian-gulf-region/iraq-1932-present/ Iraq (1932-present)], Political Science Department, [[University of Central Arkansas]].</ref> | notes = |place=[[یەکەمین کۆماری عێراق|کۆماری عێراق]]}} '''کودەتای تشرینی دووەمی ١٩٦٣''' یان '''بزووتنەوەی ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٦٣''' یان '''لادانی ڕەشی ئۆکتۆبەر'''، بە پێی بۆچوونی نەیارە بەعسییەکان، کە لە لایەن سەرۆک کۆماری عێراق [[عەبدولسەلام عارف]] ئەنجامدرا بۆ نەھێشتنی دەسەڵاتی [[حیزبی بەعس]]، کە سەرکەوتووش بوو بە ھاوکاری لەگەڵ کەسایەتییە سیاسییەکان و ئەفسەرەکان کە ئەندامی ڕێکخراوی ئەفسەرانی نیشتمانیی «یان ئازاد» بوون، و ھەندێک لە کەسایەتییەکانی سەر بە بزووتنەوەی عەرەبی و ئەفسەرە سەربازی و مەدەنییە سەربەخۆکانی دیکە کە بەشدارییان لە جێبەجێکردنی بزووتنەوەی [[شۆڕشی ڕەمەزان|٨ی شوباتی ١٩٦٣]] کردووە لە دژی ڕژێمی سەرۆکوەزیرانی پێشوو [[عەبدولکەریم قاسم]]. زۆربەی سەرکردەکانی بزووتنەوەی ٨ی شوباتی ١٩٦٣ کەسایەتی عەرەب بوون و بەشێکیشیان ئەندامی ڕێکخراوی ئەفسەرانی نیشتمانیی بوون، کە زۆربەیان سەر بە حیزبی بەعس بوون، دوای سەرکەوتنی بزووتنەوەی ٨ی شوباتی ١٩٦٣، «ئەنجومەنی نیشتمانیی بۆ سەرکردایەتی شۆڕش» لە ئەندامانی ڕێکخراوی ئەفسەرانی نیشتمانیی لەگەڵ ئەفسەرانی بەشداربووی بزووتنەوەی ٨ی شوباتی ١٩٦٣ پێکھێنرا. سەرکردایەتی ئەنجومەن بەسەر ئەندامانی حیزبی بەعسدا زاڵ بوو، ئەو وەزارەتانەی کە بۆ دوانزە وەزیری بەعس دانرابوو تەنیا یەک دانەیان بۆ بەعس مایەوە و وەزارەتەکانی دیکە لەلایەن کەسایەتی سەربەخۆ یان لە بزووتنەوەکانی ترەوە وەرگیران. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|عێراق|سۆشیالیزم|سیاسەت|دەیەی ١٩٦٠}} [[پۆل:عێراق لە ١٩٦٣]] k9chkp6zve013u66fxml2netxjot167 0 244599 1660794 1659542 2026-09-04T20:30:18Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660794 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}}   '''''سێوی گەورە''''' پەیکەرێکی گەورەی سێوێکە لە شاری وایتۆمۆ لە ویلایەتی نیوزلەندا. بەرزییەکەی {{Convert|7.5|m}} ، و دەکەوێتە نێوان ئاتوروهانگا و تێ کویتی لەسەر ڕێگای ٣ی ویلایەتی. <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Oliver|یەکەم=Stacey|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Tourism Holdings Limited buys Waitomo's Big Apple|ناونیشان=https://www.stuff.co.nz/business/industries/72485367/tourism-holdings-limited-buys-waitomos-big-apple|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Stuff|زمان=en}}</ref> [[پەڕگە:Big_Apple_Waitomo_(cropped).jpg|وێنۆک|ڕاست|سێوی گەورە]] ئەم شوێنە چێشتخانە, [[قاوەخانە|کافێ]], و سەنتەری کۆنفڕانس لەخۆدەگرێت. نزیکەی {{Convert|1920|m2}} باخچەی میوە، <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Oliver|یەکەم=Stacey|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Tourism Holdings Limited buys Waitomo's Big Apple|ناونیشان=https://www.stuff.co.nz/business/industries/72485367/tourism-holdings-limited-buys-waitomos-big-apple|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Stuff|زمان=en}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFOliver2015">Oliver, Stacey (2015-09-29). [https://www.stuff.co.nz/business/industries/72485367/tourism-holdings-limited-buys-waitomos-big-apple "Tourism Holdings Limited buys Waitomo's Big Apple"]. ''Stuff'' (به انگلیسی)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-09-09</span></span>.</cite> [[رده:یادکردهای دارای منبع به زبان انگلیسی]]</ref> و چوار کانتینی هەیە کە توانای ٥٠٠ کەسی تێدایە. {{ھەتا ڕێکەوتی|۲۰۰۹}} ، هەفتانە هەزاران گەشتیار بۆ خۆی ڕادەکێشا. <ref name=":1">STACK, G. (2009). Apple icon up for sale. ''Waikato Times'', F1.</ref> ئەمە بەشێکە لە شتە گەورەکانی نیوزلەندا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New Zealand's Big Everything|ناونیشان=https://www.theurbanlist.com/nz/a-list/new-zealands-big-everything|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.theurbanlist.com|زمان=en}}</ref> == مێژوو == پیتەر و بێتسی ڤان سترالین لە ساڵی ١٩٦٣ باخچەکەیان کڕی و لە ساڵی ١٩٩٥ چێشتخانەی سێوی گەورەیان کردەوە. ئەم بزنسە لەلایەن کوڕە گەورەکەیان ئارنۆڵد و هاوسەرەکەیەوە لە ساڵی ٢٠٠٣ کڕدرا، کە دوکانێکی دیارییان کردەوە و ڤێلایەکی ساڵانی ١٩٢٠یان کردە شوێنی بۆنەیەک کە ٦٠ کەس لەخۆبگرێت. <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Oliver|یەکەم=Stacey|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Tourism Holdings Limited buys Waitomo's Big Apple|ناونیشان=https://www.stuff.co.nz/business/industries/72485367/tourism-holdings-limited-buys-waitomos-big-apple|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Stuff|زمان=en}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFOliver2015">Oliver, Stacey (2015-09-29). [https://www.stuff.co.nz/business/industries/72485367/tourism-holdings-limited-buys-waitomos-big-apple "Tourism Holdings Limited buys Waitomo's Big Apple"]. ''Stuff'' (به انگلیسی)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-09-09</span></span>.</cite> [[رده:یادکردهای دارای منبع به زبان انگلیسی]]</ref> <ref name=":1">STACK, G. (2009). Apple icon up for sale. ''Waikato Times'', F1.</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩دا ئەو کارەیان خستە لیستی فرۆشتنەوە بە بڕی ٣.٩ ملیۆن دۆلار، <ref name=":0" /> و گوتیان دەیانەوێت وەک گەشتیار ئەزموونی گەشتیاری بکەن نەک وەک خاوەن کار. <ref name=":1" /> لە ساڵی ٢٠٠١ ئارنۆڵد بووە سەرۆکی ئەو دەزگایەی کە گەشتیاری بەرەوپێش دەبات لە ئەشکەوتەکانی مەبەست لە وایتۆمۆ. <ref>Chairman named. (2001). ''Waikato Times'', 2.</ref> در سال ۲۰۱۳، مردم در صف اپل بزرگ ایستادند تا در مورد تغییرات پیشنهادی آژانس حمل و نقل نیوزلند در تقاطعی که محل مرگ دو گردشگر [[ئەمریکای باکوور|آمریکای شمالی]] در دو تصادف در سال ۲۰۱۲ بود، صدای خود را مطرح کنند لە ساڵی ٢٠١٥ کۆمپانیای گەشتیاری هۆڵدینگ سێوی گەورەی کڕی بۆ ئەوەی پەرەی پێبدات و ببێتە شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری "پلە". کۆمپانیای گەشتیاری هۆڵدینگز ڕایگەیاندووە، شوێنی [[تاکفرۆشی|فرۆشتنی تاکەکەسی]] و ناوەوەی شوێنی کۆنفڕانسەکە نۆژەن دەکەنەوە، لەنێویاندا باڕێکی نوێ و شوێنی دانیشتنی نوێ و زەوییەکی نوێ. پێشبینی دەکرا لە ٣٠ی ئەیلولدا بۆ نۆژەنکردنەوەکان دابخرێت و لە مانگی کانوونی دووەمدا بکرێتەوە. <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Oliver|یەکەم=Stacey|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Tourism Holdings Limited buys Waitomo's Big Apple|ناونیشان=https://www.stuff.co.nz/business/industries/72485367/tourism-holdings-limited-buys-waitomos-big-apple|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Stuff|زمان=en}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFOliver2015">Oliver, Stacey (2015-09-29). [https://www.stuff.co.nz/business/industries/72485367/tourism-holdings-limited-buys-waitomos-big-apple "Tourism Holdings Limited buys Waitomo's Big Apple"]. ''Stuff'' (به انگلیسی)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-09-09</span></span>.</cite> [[رده:یادکردهای دارای منبع به زبان انگلیسی]]</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist|۲}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئینگلیزی]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} p66mhyas6ul0bbdsjb9yh0k50klwrpb 0 244903 1660993 1444377 2026-09-05T02:28:21Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660993 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پینبۆڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Pinball}}) [[کایەی ئەرکەید|کایەیەکی ئەرکەیدە]] کە تێیدا تۆپێک دەگەڕێنرێتەوە و دەخرێتە ناو ئامێرێکی ئەرکەید کە بە شێوەیەکی تایبەت دیزاین کراوە و بە ئامێری پینبۆڵ ناسراوە، بەپێی دیزاینەکەی «گڵۆپ و بەمپەر و ڕێمپ» و ئامانجی دیکە دەکوژێت. ئامانجی گشتی یارییەکە ئەوەیە کە زۆرترین خاڵ بەدەستبھێنرێت پێش ئەوەی [[تۆپ (یاری)|تۆپ]]ەکە لەدەست بدەیت بە لێدانی ئەم ئامانجانە و ئەنجامدانی شێوازی جۆراوجۆر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Alsheimer |یەکەم=Colin |سەردێڕ=Who Makes Pinball Machines in 2023? A Guide to All the Pinball Manufacturers Making Modern Pinball Games |ناونیشان=https://www.kineticist.co/post/who-makes-pinball-machines |وێبگە=Kineticist |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930140740/https://www.kineticist.co/post/who-makes-pinball-machines |url-status=dead }}</ref> زۆربەی ئامێرەکانی پینبۆڵ لە ھەر نۆرەیەکدا تۆپێک بەکاردەھێنن (جگە لە قۆناغە تایبەتەکانی فرە تۆپ)، یارییەکەش کاتێک کۆتایی دێت کە تۆپ(ەکان)ی دوایین نۆرە لەدەست دەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.scholzroland.de/VPStuff/BALLYHOO.htm |سەردێڕ=Ballyhoo |بڵاوکەرەوە=Scholzroland.de |ڕێکەوت=٢ی نیسانی ١٩٣٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> مێژووی ئامێری پینبۆڵ بەپێی سەرچاوە دەگۆڕێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pinballnews.com/news/irwin.html |سەردێڕ=Pinball News article with Steve Irwin update |بڵاوکەرەوە=Pinballnews.com |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> ئەم ئامێرانە بە دڵنیایییەوە پێش [[جەنگی جیھانیی دووەم]] بە شێوەیەکی ناسراو گەیشتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ipdb.org/showpic.pl?id=4542&depth=0&picno=6000 |سەردێڕ=Internet Pinball Machine Database: M. Redgrave Bagatelle Company '1871 Redgrave Parlor Bagatelle' Images |بڵاوکەرەوە=Ipdb.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Amazing Facts - The Indispensable Collection of True Life Facts and Feats|ناونیشان=https://archive.org/details/amazingfacts00rich|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Sterling Publishing Company|پەڕە=[https://archive.org/details/amazingfacts٠٠rich/page/٢٢١ ٢٢١]|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٨٤٨٦-٠٤٣-٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.patlawlordesign.com/ |سەردێڕ=Pat Lawlor Design |بڵاوکەرەوە=Pat Lawlor Design |ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121111142800/http://www.patlawlordesign.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ |df=mdy-all}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|وڵاتەکان|تەکنۆلۆژیا|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Pinball games}} [[پۆل:وەرزشە تاکەکەسییەکان]] 2ci4kgk1wh9a60x3dbdjjkug146phhi 0 244979 1660382 1501921 2026-09-04T13:33:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1660382 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Chromium T-Rex-error-offline.svg }} '''داینۆ کرۆم''' ({{بە ئینگلیزی|Dino Chrome}}) [[یاریی وێبگەڕ|یارییەکی وێبگەڕ]]ە کە لەلایەن [[گووگڵ]]ەوە پەرەی پێدراوە و لەناو وێبگەڕی [[گووگڵ کرۆم]]دا دروست کراوە. یاریزانەکە ڕێنمایی دایناسۆرێکی پێکسڵکراوی جۆری (Tyrannosaurus) دەکات لە تەواوی دیمەنێکی لایەنی شاشەکەدا، خۆی لە بەربەستەکان بەدوور دەگرێت بۆ بەدەستھێنانی نمرەی بەرزتر. یارییەکە لەلایەن ئەندامانی دەستەی کڕۆم یوو ئێکسەوە لە ساڵی ٢٠١٤ دروست کراوە.<ref name=Tumblison>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tumblison |یەکەم=Craig |ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Interview with Sebastien Gabriel, a Google Chrome Visual Designer |ناونیشان=https://www.omgchrome.com/interview-with-sebastien-gabriel-google-chrome-visual-designer/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150326230139/https://www.omgchrome.com/interview-with-sebastien-gabriel-google-chrome-visual-designer/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=OMG! Chrome!}}</ref> ئەم یارییە لەکاتێکدا پیشان دەدرێت و دەتوانرێت یاری پێ بکرێت، گەر بەکارھێنەرەکە لەسەر [[پەڕەی وێب|پەڕەیەکی وێب]] بێ ھێڵ بێت و لەو ساتەدا دایناسۆرێکی شێوە پێکسێڵکراو پیشان دەدرێت کە ئەمەش یارییەکەیە و مانایی ئەوە دەگەیەنێت کە بەکارھێنەرەکە بێ ھێڵە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Biersdorfer |یەکەم=J. D. |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=When Dinosaurs Roam in Chrome |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/11/14/technology/personaltech/chrome-dinosaur-internet-connection.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171115060204/https://www.nytimes.com/2017/11/14/technology/personaltech/chrome-dinosaur-internet-connection.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref> یارییەکە لەلایەن ئەندامانی دەستەی کڕۆم یوو ئێکس لە ساڵی ٢٠١٤ دروست کراوە کە پێکھاتبوون لە سێباستین گابرێڵ, ئالان بێتس و ئێدوارد جونگ. یارییەکە ناساندنی بەرفراوانی بەدەستھێنا، دروستکەرانی لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٨ ئاشکرایانکرد کە مانگانە نزیکەی ٢٧٠ ملیۆن یاری ئەنجامدراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Roshan |یەکەم=Azar |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Google Easter Eggs: 15+ Best Google Easter Eggs & Google Tricks 2017 |ناونیشان=https://feedsyouneed.com/google-easter-eggs-google-tricks/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170805055813/https://feedsyouneed.com/google-easter-eggs-google-tricks/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Feeds You Need}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=How to disable Dinosaur game in Google Chrome when device is offline |ناونیشان=https://www.thewindowsclub.com/disable-dinosaur-game-in-google-chrome |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210331110948/https://www.thewindowsclub.com/disable-dinosaur-game-in-google-chrome |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Windows Club}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ئینتەرنێت|دایناسۆڕ|تەکنۆلۆژیا|ئەندرۆید}} {{پۆلی کۆمنز|Dinosaur Game}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون]] 0zqfz1itr5vmr8i7kbw8ph7kfiopb85 1 245129 1660994 1137437 2026-09-05T02:28:22Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660994 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پینبۆڵ (کایە)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1137436 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20121111142800/http://www.patlawlordesign.com/ بۆ http://www.patlawlordesign.com/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:٠٦، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پینبۆڵ (کایە)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660993 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230930140740/https://www.kineticist.co/post/who-makes-pinball-machines بۆ https://www.kineticist.co/post/who-makes-pinball-machines زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٢٨، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) i3kizjbx1hkq0t8blatnrjobzwmlhza 0 245229 1660536 1510663 2026-09-04T15:41:22Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660536 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=فایت ھێرمان <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Young Performers Handbook |ناونیشان=https://www.sagaftra.org/files/sa_documents/young_performers_handbook.pdf |وێبگە=[[SAG-AFTRA]] |پەڕە=٢٦}}</ref>|image=|caption=|birth_date={{birth date and age|2007|12|27}}|birth_place=سەنتیاگۆ کالیفۆرنیا ئەمریکا|occupation=ئەکتەر|partner=|spouse=|relatives=|years_active=چالاکە لە ٢٠١٦|nationality=|notable_works={{Plainlist| * ئەمە ئێمەین * شەزام * شەزام ھێزی خوداوەندەکان }}|website=}} '''فایت ھێرمان''' ({{بە ئینگلیزی|Faithe Herman}}) (لەدایکبووی ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧)، ئەکتەری ئەمریکییە == ژیانی تایبەتی == ھێرمان لە ساڵی ٢٠٠٧ لەدایکبووە و لە شاری سان دیێگۆی ویلایەتی کالیفۆرنیا دەژی.<ref name="kusi">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Shazam! actress Faithe Herman visits Good Morning San Diego|ناونیشان=https://www.kusi.com/shazam-actress-faithe-herman-visits-good-morning-san-diego/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=[[KUSI-TV]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230504031432/https://www.kusi.com/shazam-actress-faithe-herman-visits-good-morning-san-diego/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> باوکی بە ناوی کارڤاریس لە ھێزی دەریایی ئەمریکا کاری دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Faithe Herman Is A Breakthrough Actress As Darla Dudley In Shazam|ناونیشان=https://showbizcorner.com/faithe-herman|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=Showbiz Corner}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Davis|یەکەم١=Tyrone|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Faithe Herman: Good Sister|ناونیشان=https://twenty4sevenmagazine.com/faithe-herman-good-sister/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=Twenty 4 Seven magazine}}</ref> ناوی دایکی دۆنایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Newman-Bremang|یەکەم١=Kathleen|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=How The Black Pearsons Became The First Family Of This Is Us|ناونیشان=https://www.refinery29.com/en-us/2022/05/10977602/this-is-us-series-finale-black-pearsons|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=[[Refinery 29]]}}</ref> ئەو بچووکترین منداڵی پێنج خوشک و برایە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Faithe Herman|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=NnfDZq2WeTY&t=181s&ab_channel=GoodDaySacramento|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=[[Good Day Sacramento]]}}</ref> کە سێ خوشکیان ئایسیا و ئێسێنس و سیمۆنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Faithe Herman on This is Us, Shazam!, and her Favorite Superhero|ناونیشان=https://www.yayomg.com/faithe-herman-interview/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=Yayomg!|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230428095744/https://www.yayomg.com/faithe-herman-interview/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھێرمان لە تەمەنی حەوت ساڵیدا بۆ ماوەی دوو ساڵ وانەکانی بالێی وەرگرت.<ref name="mogul">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Faithe Herman Starring in THIS IS US Season 3|ناونیشان=https://www.dancemogul.com/news/faithe-herman-staring-in-this-is-us-season-3/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=Dance Mogul}}</ref> لە قوتابخانەی گشتی دەخوێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=INTERVIEWS Faithe Herman – This Is Us|ناونیشان=https://starrymag.com/faithe-herman-this-is-us/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=Starry Constellation Magazine}}</ref> == پیشە == ھێرمان لە تەمەنی پێنج ساڵییەوە دەستی بە نواندن کردووە، شانبەشانی خوشکەکانی.<ref name="romper">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Ganger|یەکەم١=Candace|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=The Littlest Pearson Has A Lot To Say About Life On The Set Of 'This Is Us'|ناونیشان=https://www.romper.com/p/faithe-herman-of-this-is-us-talks-sterling-school-superpowers-exclusive-12227927|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=Romper.com}}</ref> سەرەتا کاری باکگراوندیان لەگەڵ کۆمپانیای کیدس مەگنێت کرد، دوای ئەوە دایکی لەگەڵ بریکارێکدا ناوی خۆیان تۆمار کرد. ڕۆڵی بڕاکاوتەکەی وەک ئانی پیرسۆن بوو لە بەرنامەی تەلەفزیۆنی ساڵی ٢٠١٦ ئەوە ئێمەین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Petski|یەکەم=Denise|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ='This Is Us': 7 Young Actors Upped To Series Regulars For Season 2 Of NBC Drama|ناونیشان=https://deadline.com/2017/06/this-is-us-six-young-actors-promoted-series-regulars-season-2-nbc-drama-1202122903/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170804115224/https://deadline.com/2017/06/this-is-us-six-young-actors-promoted-series-regulars-season-2-nbc-drama-1202122903/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|df=mdy-all}}</ref> پێش ئەوەی ڕۆڵی ئانی مسۆگەر بکات، سەرەتا دێڕەکانی ھەردوو ڕۆڵی ئانی و تێسی خوشکەکەی لەبیر کرد، نەیدەزانی بۆ کام ڕۆڵ کار دەکات. دوای سەرکەوتنی فیلمی ئەوە ئێمەین، ھێرمان لە ساڵی ٢٠١٨ لە ڕیکلامێکی ڕیکلامی سوبارۆدا ڕۆڵی سەرەکی بینی و یەکەم ڕۆڵی گەورەی فیلمی لە فیلمی شەزام،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Gianatasio|یەکەم١=David|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Car Time Is Family Time as Subaru Launches Its Largest Vehicle Yet|ناونیشان=https://www.adweek.com/agencies/car-time-is-family-time-as-subaru-launches-its-largest-vehicle-yet|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=[[Adweek]]}}</ref> کە لە ساڵی ٢٠١٩ بڵاوکرایەوە، وەک دارلا دودلی بەرجەستە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Outlaw|یەکەم=Kofi|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=DC's 'Shazam' Adds 'This Is Us' Actress Faithe Herman to Cast|ناونیشان=https://comicbook.com/dc/2017/12/21/dc-shazam-movie-faithe-herman-darla-dudley/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171222091426/http://comicbook.com/dc/2017/12/21/dc-shazam-movie-faithe-herman-darla-dudley/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Comicbook.com}}</ref> ئەو ڕۆڵەی لە بەدواداچوونی فیلمی شازامدا دووبارە کردەوە! توڕەیی خوداوەندەکان (٢٠٢٣).<ref name="TitleCastAnnouncement">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ramos|یەکەم=Dino-Ray|ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ='Shazam!': Zachary Levi And Cast Reveal Title Of Sequel, Remain Tight-Lipped On Details – DC FanDome|ناونیشان=https://deadline.com/2020/08/shazam-sequel-zachary-levi-david-f-sandberg-sinbad-asher-angel-meagan-good-jack-dylan-grazer-faithe-herman-adam-brody-dc-fandome-1203020790/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200823001843/https://deadline.com/2020/08/shazam-sequel-zachary-levi-david-f-sandberg-sinbad-asher-angel-meagan-good-jack-dylan-grazer-faithe-herman-adam-brody-dc-fandome-1203020790/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> == خەڵاتەکان == ھێرمان دوو خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشەی لە ھەمان بەش بەدەستھێناوە بۆ ئەدای نایابی تیپێک لە زنجیرە درامایەکدا بەھۆی کارەکانی لە فیلمی ئەوە ئێمەین، لە ساڵانی ٢٠١٨ و ٢٠١٩.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hammond|یەکەم=Pete|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=SAG Awards Analysis: 'Three Billboards' Rebounds From PGA Loss, But Oscar Race Still Too Close To Call; NBC's 'This Is Us' Shakes Things Up On TV Side|ناونیشان=https://deadline.com/2018/01/sag-three-billboards-oscar-race-this-is-us-1202265630/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180123072147/https://deadline.com/2018/01/sag-three-billboards-oscar-race-this-is-us-1202265630/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hipes|یەکەم=Patrick|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=SAG Awards Nominations: 'A Star Is Born', 'Mrs. Maisel', 'Ozark' Lead Way – The Full List|ناونیشان=https://deadline.com/2018/12/sag-awards-nominations-full-list-sag-award-nominees-1202518339/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190329183830/https://deadline.com/2018/12/sag-awards-nominations-full-list-sag-award-nominees-1202518339/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٧]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە]] [[پۆل:ئەکتەرانی سان دیێگۆ]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] mt6to9rtv6sgb6yahtxm1jbkmrrwe28 1 245282 1661000 1138523 2026-09-05T03:11:15Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1661000 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە دانیمارک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1138522 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200312233527/https://www.wfsahq.org/resources/coronavirus بۆ https://www.wfsahq.org/resources/coronavirus زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٥٢، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ لە دانیمارک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660999 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200412015634/https://www.sst.dk/-/media/Nyheder/2020/ITA_COVID_19_220320.ashx بۆ https://www.sst.dk/-/media/Nyheder/2020/ITA_COVID_19_220320.ashx زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٣:١١، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) dkc7zvi5iq7lszehxd4n55l6li47wav 0 245465 1660549 1430827 2026-09-04T15:46:06Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660549 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=فرانسس دەیزی ئێمری ئاڵن|image=Dr. Frances Daisy Emery Allen in 1898.jpg|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=وێنەی دکتۆر فرانسس دەیزی ئێمری ئاڵن لە ١٨٩٨ لە کتێبی ساڵانەی خوێندکارانی زانکۆی فۆرت وۆرس لە ساڵی ١٨٩٨.|birth_name=فرانسس دەیزی ئێمری|birth_date={{birth date|1876|9|5}}|birth_place=شارستانی کاوفمان، تێکساس|death_date={{Death date and age|1958|12|7|1876|9|5}}|death_place=فۆرت وۆرس، تێکساس|nationality=ئەمریکی|alma_mater=کۆلێژی پزیشکی فۆرت وۆرس|other_names=|occupation=پزیشک|years_active=|known_for=|notable_works=}} '''فرانسس دەیزی ئێمری ئاڵن''' (لەدایکبووی ١٨٧٦ تا ١٩٥٨) پزیشکێکی پێشەنگ بوو شاری فۆرت وۆرس لە ویلایەتی تێکساس. یەکەم ئافرەتی پزیشک بوو کە لە کۆلێژی پزیشکی دەربچێت لە ویلایەتی تێکساس، یەکێک بوو لە پزیشکە ئافرەتە سەرەتاییەکان کە ڕاھێنان لە شارستانی تارانت بکات. == ژیان == لە ٥ی ئەیلوولیی  ١٨٧٦ لە شارستانی کاوفمن لە تێکساس لەدایکبووە. باوکی جەیمس و دایکی ئێلیزابێت برۆون ئێمری. باوکی بڕوانامەی ماستەری ھەبووە لە کۆلێژی بۆودوین.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Silverthorne|یەکەم١=Elizabeth|سەردێڕ=Women pioneers in Texas medicine|ناونیشان=https://archive.org/details/isbn_9780890967898|دوایین٢=Fulgham|یەکەم٢=Geneva|ڕێکەوت=1997|بڵاوکەرەوە=Texas A & M University Press|ژپنک=٩٧٨٠٨٩٠٩٦٧٨٩٨|edition=1st|شوێن=College Station, Texas|oclc=٤٤٩٥٧٥٦٣}}</ref> فڕانسس لە مناڵییەوە لە تەمەنی چوار ساڵی داوای ئەوەی کرد ببێتە پزیشک. خێزانەکەی دەچن بۆ فۆرت وۆرس کە ئەو تەمەنی چواردە ساڵ دەبێت، و دەچێتە قوتابخانەی حکوومی فۆرت وۆرس کە لەوێ باوکی مامۆستا دەبێت و لە قوتابخانەکە دەردەچێت.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Allen, Frances Daisy Emery|ناونیشان=https://tshaonline.org/handbook/online/articles/fal64|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=Handbook of Texas Online}}</ref> == پزیشکی و پییشە == ڕووبەڕووی ڕەتکردنەوە بووەوە کاتێک داواکاری پێشکەش کرد بۆ کۆلێژی پزیشکی زانکۆی فۆرت وۆرس، بەڵام توانی بەشداربێت بە تیشک خستنە سەر ئەوەی کە هیچ یاسایەک نییە کە بە ڕوونی بەشداریکردنی ئافرەتان لە قوتابخانەکە قەدەغە بکات. لە ساڵی ١٨٩٤دا بە سەرکەوتوویی پەیوەندی بە پۆلی یەکەمی کۆلێژی پزیشکی فۆرت وۆرسەوە کرد، دوای ئەوەی لەسەرەتادا وەرنەگیرا کە لەوێ تاکە قوتابی کچ بوو بۆ تەواوی ساڵەکە. لە ساڵی ١٨٩٧دا بە شانازییەوە بە پلەی دووەم لە پۆلێکی حەڤدە قوتابیدا دەرچوو، یەکەم ئافرەت بوو کە لە کۆلێژی پزیشکی لە ویلایەتی تەکساس دەربچێت.<ref name=":12" /><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Alumni|ناونیشان=http://www.fortworthtexasarchives.org/digital/collection/p15461coll3/id/276/rec/1|journal=The Lasso|بڵاوکەرەوە=Fort Worth University|بەرگ=May ١٨٩٨}}</ref> دوای دەرچوون، دکتۆر فرانسس بۆ ماوەی دوو ساڵ لە فۆرت وۆرس وەک پزیشک بەشێوەی تایبەت پزیشکی کرد. و دەبێت بە تاکە پزیشکی ئافرت لە شارستانی تێرانت. ھەروەھا وەک پزیشکی هەڵسەنگاندن بۆ کۆمپانیای پین موتوال لەبەشی بیمەی ژیان کاریکردووە.<ref name=":2" /> لە ساڵی ١٨٩٩ بۆ خوێندن ڕووی لە واشنتن دی سی کردەوە لەگەڵ دوو خوشک لە مەریلاند ژیا، کاری مەشق (ئینتێرنشیپەکەی) و نیشتەجێبوونی لە نەخۆشخانەی ژنان و منداڵان لە واشنتن تەواو دەکرد، لەوێدا خەریکی مافی دەنگدانی ژنان بوو،  ئارەزووی بۆ مافی دەنگدانی ژنان دا زیادیکرد، بەشداری لە وتارەکانی سوزان بی ئەنتۆنی و چالاکوانانی دیکە کرد.<ref name=":0" /> لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٠٣، ھاوسەرگیری لەگەڵ جەیمس واڵتەر ئاڵن دەکات، کە ھاوڕێی قوتابخانەی بوو لە کۆلێژی پزیشکی فۆرت وۆرس. لە ١٩٠٤ تا ١٩١٠ ھەردوو ھاوسەرەکە لە شارۆچکەی کۆنتێنت، شارستانی ڕونێڵس، ویلایەتی تێکساس، خەریکی کاری پزیشکی دەبن کە لەوێ ئۆفیسێکی تایبەت بە خۆیان دەبێت لەگەڵ دەرمانخانەیەکی بچووک لەلای ماڵیان. دکتۆر فرانسس لە ١٩٥٠ خانەنشین دەبێت، کە زیاتر لە نیو سەدە بوو کاری پزیشکی دەکرد، و ٧ی لە کانوونی یەکەمی ١٩٥٨ بەھۆی نەخۆشی دڵ کۆچی دوای دەکات.<ref>Ancestry.com. ''Texas, Death Certificates, 1903-1982'' [database on-line]. Provo, UT, USA: Ancestry.com Operations, Inc., 2013.</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{authority control}}{{کۆلکە}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|پزیشکی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا||}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٦]] [[پۆل:ژنە پزیشکە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:پزیشکە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] hc18ectp7e0ajf6nn43ghh4pquqlof9 0 245804 1660744 1660210 2026-09-04T20:14:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660744 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox person|name=شانۆن کووک|image=Shannon Kook 2016.jpg|caption=کووک لەساڵی ٢٠١٦|birth_name=شانۆن شیاو لۆنگ کووک-چون|birth_date={{Birth date and age|1987|02|09|df=yes}}|birth_place=ئەفریقا|other_names=شانۆن کووک|citizenship={{Plain list| * باشوری ئەفریقا }}|education=قوتابخانەی نەوەی کەنەدا|occupation=ئەکتەر|years_active=٢٠٠٩–ئێستا}} '''شانۆن کووک''' ({{بە ئینگلیزی|Shannon Kook}}؛ ٩ی شوباتی ١٩٨٧) ئەکتەری ئەفریقای باشوورە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Langford|یەکەم=Anthony D.|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=From "DeGrassi" to "Verona": Shannon Kook-Chun on Playing Gay, Fitting in and More!|ناونیشان=http://www.newnownext.com/from-degrassi-to-verona-shannon-kook-chun-on-playing-gay-fitting-in-and-more/08/2010/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131203012250/http://www.thebacklot.com/from-degrassi-to-verona-shannon-kook-chun-on-playing-gay-fitting-in-and-more/08/2010/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=LogoTV|بڵاوکەرەوە=[[TheBacklot.com]]}}</ref> == سەرەتای ژیانی == کووک-چون لە شاری جۆھانسبێرگ لە باشووری ئەفریقا لەدایکبووە، لە باوکی بە ڕەچەڵەک چینی و دایکی ئەفریقای باشوور کە بە ڕەچەڵەک کیپ بووە.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Langford|یەکەم=Anthony D.|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=From "DeGrassi" to "Verona": Shannon Kook-Chun on Playing Gay, Fitting in and More!|ناونیشان=http://www.newnownext.com/from-degrassi-to-verona-shannon-kook-chun-on-playing-gay-fitting-in-and-more/08/2010/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131203012250/http://www.thebacklot.com/from-degrassi-to-verona-shannon-kook-chun-on-playing-gay-fitting-in-and-more/08/2010/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=LogoTV|بڵاوکەرەوە=[[TheBacklot.com]]}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee|یەکەم=Jess|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=The 100 star says he's turned down roles because of Asian stereotypes|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/tv/ustv/a27212609/the-100-shannon-kook-asian-mixed-representation-tv-film/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Digital Spy|زمان=en-GB}}</ref> پاشان ڕووی لە مۆنتریال کرد بۆ ئەوەی بچێتە قوتابخانەی نیشتمانی شانۆی کەنەدا.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee|یەکەم=Jess|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=The 100 star says he's turned down roles because of Asian stereotypes|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/tv/ustv/a27212609/the-100-shannon-kook-asian-mixed-representation-tv-film/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Digital Spy|زمان=en-GB}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Shannon Kook}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کەنەدا|ژیاننامە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:خەڵکی کەنەدا بە ڕەچەڵەک ئەفریقای باشوور]] avgttcl2iltw6vdb81s6a0svdv4f9lq 0 245805 1660748 1660206 2026-09-04T20:15:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660748 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox person|image=Shanley Caswell 2012 (cropped).jpg|caption=شانلی لەساڵی ٢٠١٢|name=شانلی کاسوێڵ|birth_name=|birth_place=فلۆریدا، ئەمریکا|birth_date={{Birth date and age|1991|12|03|mf=y}}|occupation=ئەکتەر|years_active=٢٠٠٧–ئێستا}} '''شانلی کاسوێڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Shanley Caswell}}؛ لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩١)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Shanley Caswell Discusses Her Role In Detention and Other Upcoming Projects|ناونیشان=http://www.flickdirect.com/news/3623/shanley-caswell-discusses-her-role-in-detention-and-other-upcoming-projects/article.ashx|ئیش=FlickDirect}}</ref> ئەکتەری ئەمریکییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fasehun|یەکەم=Sola|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Shanley Caswell Has the Right Stuff|ناونیشان=http://www.campuscircle.com/review.cfm?r=14988|ئیش=Campus Circle}}</ref> == سەرەتای ژیانی و پیشە == شانلی کاسوێڵ لە شاری ساراسۆتا لە ویلایەتی فلۆریدا لەدایکبووە و گەورە بووە. شانلی لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا لە شانۆی ناوخۆیی دەستی بە نواندن کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Simpson|یەکەم=David|سەردێڕ='Detention': Josh Hutcherson and Shanley Caswell Interview|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/video/josh-hutcherson-shanley-caswell-detention-311584|newspaper=Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dickson|یەکەم=Evan|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Shanley Caswell Talks 'Detention', The ADD Generation And 'The Warren Files'|ناونیشان=http://bloody-disgusting.com/news/224801/interview-shanley-caswell-talks-detention-the-add-generation-and-the-warren-files/|ئیش=Bloody Disgusting}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harman|یەکەم=Harout|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠١٢|سەردێڕ=Hayley McFarland and Shanley Caswell Join The Warren Files|ناونیشان=http://www.movieweb.com/news/hayley-mcfarland-and-shanley-caswell-join-the-warren-files|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130304184419/http://www.movieweb.com/news/hayley-mcfarland-and-shanley-caswell-join-the-warren-files|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ئیش=MovieWeb}}</ref> لە کاتێکدا لە قۆناغی ئامادەییدا بوو، پەیوەندی بە "سەرچاوەی ھەرزەکاران"ەوە کرد، کە تیپێکی شانۆیییە کە گرنگی بە پەروەردەکردنی کۆمەڵگەی ھەرزەکاران دەدات لەسەر پرسە کۆمەڵایەتییەکان. ئەو لە ساڵی ٢٠٠٧دا ڕووی لە لۆس ئەنجلۆس کرد بۆ ئەوەی زیاتر کاری خۆی بکات، لەوێ چەندین ڕۆڵی میوانی بینی. یەکەم بەرھەمی لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا مۆدێلکردنی بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=BEAUTY INTERVIEW: SHANLEY CASWELL|ناونیشان=http://hydrogen-mag.com/archives/2254|ئیش=Hydrogen magazine|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160216005931/http://hydrogen-mag.com/archives/2254|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا لە ئەنترۆپۆلۆژیای کولتووری لە زانکۆی یو سی ئێڵ ئەی لێکۆڵینەوەی کرد.<ref name="marr">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Marr|یەکەم=Madeleine|سەردێڕ=Fame is calling for 'Detention' star Shanley Caswell|ناونیشان=http://www.miamiherald.com/2012/04/12/2742828/fame-is-calling-for-detention.html|newspaper=Miami Herald|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Shanley Caswell}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] 11jo4hrsxnkwhqsbe60z9qs4xafh8ol 0 246015 1660447 1510165 2026-09-04T14:54:54Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660447 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''عیزەدین ئوناحی''' ({{بە عەرەبی|عز الدين أوناحي}}؛ لەدایکبووی [[١٩ی نیسان]]ی [[٢٠٠٠]]) یاریزانێکی پیشەگەری [[تۆپی پێ]]یە، ناوەڕاستکاری ھێرشبەری [[ئۆڵمپیک مارسیلیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەغریب]]ە. == کاروانی وەرزشیی یانە == ئوناحی یاریزانی پێشووی [[یانەی ڕەجا]] و [[ئەکادیمیای تۆپی پێی محەممەدی شەشەم]] بوو، لە ٢٠١٨ چووە یانەی ستراسبۆرگ، لە ئابی ٢٠٢٠ چووە یانەی ئەڤغاشی پلەی سێی فەڕەنسی. === ئۆنژیس === لە ١٤ی تەممووزی ٢٠٢١، ئۆنژیس بە گرێبەستێکی ٤ ساڵە ئوناحی گواستەوە، یەکەم دەرکەوتنی لە ١٥ی ئابی ٢٠٢١ بوو، کە گۆڵێکی لە بەرامبەر [[ئۆڵمپیک لیۆن]] تۆمارکرد، ٣-٠ براوەبوون. === مارسیلیا === لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣، مارسیلیا گواستنەوەی ئوناحی ڕاگەیاند، کە گرێبەستەکەی بە بەھای ٨ ملیۆن یۆرۆ بوو، تا حوزەیرانی ٢٠٢٧ە. لە ١ی شووبات، یەکەم گۆڵی بەرامبەر بە نانت تۆمارکرد. == کاروانی وەرزشیی نێونەتەوەیی == ئوناحی بانگھێشتی ھەڵبژاردەی خوار ٢٠ ساڵانی مەغریب کرا بۆ [[یارییەکانی دەریای سپیی ناوەڕاست]]ی ٢٠١٨، لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨، یەکەم گۆڵی بەرامبەر بە ئیتاڵیا تۆمارکرد. بەرامبەر بە یۆنان لێدانی یەکلاکەرەوەی سەرکەوتنی جێبەجێکرد. ئوناحی بانگھێشتی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەغریب|ھەڵبژاردەی مەغریب]] کرا بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]]ی ٢٠٢١، لە ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢، یەکەم دەرکەوتنی بەرامبەر بە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گانا|گانا]] بوو. لە پاڵاوتنی ئەفریقا بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]]، بەرامبەر بە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ|کۆنگۆی دیموکرات]] دوو گۆڵی تۆمارکرد، کە ٤-١ براوەبوون. لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، ئوناحی بانگھێشتی ھەڵبژاردەی مەغریب کرا بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]]، بەرامبەر بە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]] ڕۆڵی کاریگەری ھەبوو. لە دووەم ڕووبەڕووبوونەوەیان بەرامبەر بە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کرواتیا|کرواتیا]] بۆ دیاریکردنی پلەی سێیەم، تووشی پێکان ھات. == ئامارەکان == === گۆڵە نێونەتەوەییەکان === : (ستوونی '''گۆڵ''' ئاماژەیە بۆ ئەو گۆڵەی کە تۆماری کردووە، ستوونی '''ئەنجام''' ئاماژەیە بۆ ئەنجامی ڕووبەڕووبوونەوەکە) {| class="wikitable sortable" |+ گۆڵە نێونەتەوەییەکانی عیزەدین ئوناحی |- !scope="col"|ز. !scope="col"|ڕێکەوت !scope="col"|یاریگا !scope="col"|بەرامبەر !scope="col"|گۆڵ !scope="col"|ئەنجام !scope="col"|پاڵەوانیەتی |- | align="center"|١ || rowspan="2"|٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢ || rowspan="2"|مەغریب || rowspan="2"|{{fb|COD}} || align="center"|١-٠ || rowspan="2" style="text-align:center"|٤-١ || rowspan="2"|پاڵاوتنی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] |- |align="center"|٢ ||align="center"|٣-٠ |- | align="center"|٣ || ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ || فەڕەنسا || {{fb|BFA}} || align="center"|١-٠ || align="center"|١-٠ || دۆستانە |} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Azzedine_Ounahi&oldid=1189310723|سەردێڕ=Azzedine Ounahi|زمان=ئینگلیزی|سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{پۆلی کۆمنز|Azzedine Ounahi}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مەغریب|تۆپی پێ}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەغریب]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:یاریزانانی لیگ ١]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] 373kpvioaqn75h8e6vrj8fmvthxrgwd 0 246334 1660809 1659248 2026-09-04T20:35:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660809 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شیعەکانی عێراق''' شوێنکەوتووی [[شیعەی دوازدە ئیمام]]ن، کە زۆربەیان [[عەرەب]]ن، پاشان [[تورکمان]]، و کەمینەیەکی [[کورد]] و [[شەبەک]]یان تێدایە. ناوی [[عێراق]] پەیوەندییەکی نزیکی بە [[ئیسلامی شیعە]]وە ھەیە، بەو پێیەی زۆرێک لە ڕووداوەکانی مێژووی شیعە و [[وێژە]]کەی پێکدەھێنن کە لەسەر خاکی عێراق ڕوویانداوە.<ref>https://web.archive.org/web/20171018105538/http://books.openedition.org/ifpo/1115</ref> [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبی تالیب]] عێراق و بە تایبەتی [[کووفە]]ی کردە ناوەندی خەلافەتکەی، زۆرینەی ئەوانەی شیعەکان بە ئیمامی خۆیانیان دادەنێن وەک ئیمام عەلی کوڕی ئەبی تالیب و [[حوسێن کوڕی عەلی|حوسێن]]ی کوڕی و ھەندێک ئیمامی دیکە لە عێراق بەخاک سپێردران، ئەمەش وای لە شیعەکان کرد ساڵانە بە ملیۆنان کەس لە ھەموو جیھانەوە بەھۆی بوونی مەزارگەکانی ئەھلی بەیت لە شارەکانی عێراق سەردانی بکەن وەک شارەکانی [[نەجەف]] و [[کەربەلا]]، و گەورەترین دەسەڵاتی شیعە لە جیھاندا لە عێراقە، وەک چۆن نەجەف گەورەترین زانکۆی زانستی شیعەی گرتەخۆ کە حەوزەیە، کە عێراقی کردە پەیوەندییەکی سەرەکی بە شیعەگەری. == سەرژمێری == سەبارەت بە ژمارەی وردی شیعەکان بە بەراورد بە ژمارەی دانیشتووانی عێراق ھیچ زانیارییەکی دروست و پشتڕاستکراوە نییە. لە [[پەرتووک]]ی (ڕاستییەکانی جیھان) کە لە مانگی تەممووزی ٢٠٢١ لەلایەن [[دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] ئەمریکاوە دەرچووە، ھاتووە کە ٩٥-٩٩٪ی دانیشتووانی عێراق [[موسڵمان]]ن، کە ٢٩–٣٤٪یان [[سوننە]]ن، و ٦٤–٦٩٪ شیعەن. ئەم [[دراوە]]، وەک ماڵپەڕەکە ئاماژەی پێکردووە، ئاماژەن بۆ خەمڵاندنەکانی حکوومەت بۆ ساڵی ١٩٨٧، چونکە ئاماری متمانەپێکراو لەم دواییەدا بەردەست نین.<ref>https://web.archive.org/web/20190825011843/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220306040638/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|ئیسلام|شیعە}} [[پۆل:دانیشتووانی عێراق]] smfxm94w8e24kjbg5p1b21c09t6l26u 0 246574 1660850 1658902 2026-09-04T20:47:37Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660850 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Plateau van zeevruchten.jpg|وێنۆک|خواردنی دەریای]] '''خوارنی دەریای (بە ئینگلیزی Seafood):''' هەموو ئەو خۆراکانە دەگرێتەوە کە لە رێگای دەریاو زەریاکانەوە مرۆڤەکان بەدەستی دێنن.سەرەکیترین و بەناوبانگترینیان بریتیین لە [[ماسی]] و [[گوێچکە ماسی]]،وەهەروەها [[قرژاڵ]] و [[ئێکینۆدێرم]] وە ئاژەڵە [[شیردەرەکان|شیردەرەکانی]] وەکو سیتاسیەکان ([[نەهەنگی شین|نەهەنگ]] و [[دۆلفین]]) وە هەروەها سەگی دەریایش دەگرێتەوە. زۆر کات ڕووەکی دەریای وەکو خواردن بەکاردەهێنرێت بەتایبەت لە کیشوەری ئاسیادا.خواردنە دەریایەکان پڕۆتینێکی زۆر لە خۆ دەگرن کە لەزۆربەی تاقیکردنەوەکان سەلمێنراوە. لە ناوچە دەریایەکاندا کە خەڵکەکان نیمچە رووەکین و خواردنە دەریایەکان وەکو <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=African Cave Yields Earliest Proof of Beach Living|ناونیشان=http://news.nationalgeographic.com/news/2007/10/071017-cave-coasts.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071018083449/http://news.nationalgeographic.com/news/2007/10/071017-cave-coasts.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref>خواردنی سەرەکییان بەکار دەهێنن خەڵکەکەی زیاتر لە رووی تەندروستییەوە بەرگری لەشیان بەهێزە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fish and seafood consumption per capita|ناونیشان=https://ourworldindata.org/grapher/fish-and-seafood-consumption-per-capita|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Our World in Data}}</ref>. == سەرچاوەکان == [[پەڕگە:Deep-fried starfish.jpg|وێنۆک|ئەستێرەی دەریایی سورکراوە وەک (خواردنی دەریای)بۆ فروشتن لەسەر عارەبانەیەک .]] [[پەڕگە:Porgy at Asian supermarket in New Jersey.jpg|وێنۆک|ماسی لە مارکێتێکی ئاسیای لە ویلایەتی ڤێرجینیا لە ئەمریکا.]] [[پەڕگە:Normandie Meeresfrüchte 1.JPG|وێنۆک|خواردنە دەریاییەکان لە فەرەنسا.]] [[پەڕگە:HK 小西灣道 10 Siu Sai Wan Road 小西灣廣場 Siu Sai Wan Plaza 本灣水產市場 Seafood Market July 2020 SS2 27.jpg|وێنۆک|ماسی بۆ فرۆشتن لە بازاڕێک لە هۆنگ کۆنگ.]] [[پەڕگە:Urechis unicinctus in Sokcho.jpg|وێنۆک|ماسی کرمی( spoonworm)]] [[پەڕگە:Raw seafood.jpg|وێنۆک|خواردنە دەریاییە کاڵەکان(نەبرژاوەکان).]] [[پەڕگە:Grilled seafood at Teradomari Fish Market Street 02.jpg|وێنۆک|خواردنی دەریای سورکراوە.]] <references /> {{پۆلی کۆمنز|Seafood}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|خواردنەوە|خۆراک}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:گۆشت]] pfor9lguy1l3lufw7nmwone8a50u206 0 246728 1660575 1444553 2026-09-04T16:34:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە) 1660575 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Dirham.svg|وێنۆک| ڕەنگی سوور ئەو وڵاتانەن کە لە ئێستادا درھەم بەکاردەھێنن. ڕەنگی سەوز دراوێک بەکاردەھێنن کە دابەشکردنێکی لاوەکی ھەیە بە ناوی درھەم.]] [[پەڕگە:Dirham_of_Umar_II,_718-719.jpg|alt=|وێنۆک| درھەمی زیوینی خەلیفە ٧١٨–٧١٩ زایینی [[عومەر کوڕی عەبدولعەزیز]]]] [[پەڕگە:Dihram_of_Yazid_II,_721-722.jpg|وێنۆک|درھەمی زیویی یەزدی دووەم لە ساڵانی ٧٢١–٧٢٢ی زایینیدا دروست کراوە]] [[پەڕگە:Dirham_of_Marwan_II_ibn_Muhammad,_AH_127-132.jpg|ڕاست|وێنۆک| درھەمی زیوینی مەڕوانی دووەمی کوڕی محەممەد، لە ساڵانی ٧٤٩–٧٤٥]] [[پەڕگە:Dirhem_of_al-Saffah,_AH_132-136.jpg|ڕاست|وێنۆک| درھەمی زیوینی [[ئەلسەفاح]] ٧٥٤–٧٥٨]] [[پەڕگە:Dirhem_of_Al-Hadi,_AH_170.jpg|ڕاست|وێنۆک| درھەمی زیوینی ئەلھادی لە ساڵانی ٧٨٦–٧٨٧ دروست کراوە]] [[پەڕگە:Dirham_of_al-Mu'tasim,_AH_221.jpg|ڕاست|وێنۆک| درھەمی زیوینی [[ئەلموعتەسیم]] کە لە [[ڕەی (ئێران)|محەممەدییە]] لە ساڵانی ٨٣٦–٨٣٧ دروست کراوە]] [[پەڕگە:Arab-Sasanian_Dirham_in_the_name_of_al-Hajjaj_ibn_Yusuf.jpg|وێنۆک|یەکێک لە یەکەم سکە زیوییەکانی خەلافەتی ئەمەوی کە بە شێوازی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] دروست کراوە، بە ناوی حەجاجی کوڕی یوسفەوە لێدراوە]] [[پەڕگە:Silver_Dirham.png|وێنۆک| درھەمی زیوینی [[دەوڵەتی ئەمەوی|خەلافەتی ئومەوی]]، لە ساڵانی ٧٢٩–٧٣٠]] [[پەڕگە:Silver_dirham_LACMA_M.2002.1.437_(2_of_2).jpg|وێنۆک| درھەمی زیوین کە لە ساڵی ١٠٠٢ لەلایەن ھیشامی دووەم، [[خەلافەتی ئەمەوی لە ئەندەلوس|خەلیفەی کۆردۆبا]] لێدراوە]] [[پەڕگە:AlHakemII_dirhem_MedinaAzahara.jpg|وێنۆک|درھەمی زیوینی حەکینی دووەم، [[خەلافەتی ئەمەوی لە ئەندەلوس|خەلیفەی کۆردۆبا]]]] '''درھەم''' ({{بە عەرەبی|درهم}})یەکەیەکی دراو و بارستەیە. ناوی دراوە فەرمییەکانی [[مەغریب]] و [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]ە، و ناوی دابەشکاری دراوێکە لە [[ئوردن]]، [[لیبیا]]، [[قەتەر]] و [[تاجیکستان]]. بەپێی دروستکردنیی مێژوویی، دراوێکی زیوین بووە. == یەکەی بارستە == درھەم یەکەیەکی کێش بوو، کە لە سەرانسەری باکووری ئەفریقا، ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، فارس و عەفات بەکاردەھێنرا؛ دواتر بە عەدال ناسرا، بەپێی بەھا جیاوازەکانی. بەھای درھەمی ئیسلامی ١٤ قیرات بووە، ١٠ درھەم = ٧ مسقاڵ، لە یاسای ئیسلامیشدا (٢٫٩٧٥ گرام زیو). لە کۆتایییەکانی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانیدا، درھەمی ستاندارد ٣٫٢٠٧ گم بوو؛<ref>based on an oka of 1.2828 [[Kilogram|kg]]; Diran Kélékian gives 3.21 g (''Dictionnaire Turc-Français'', Constantinople: Imprimerie Mihran, 1911); Γ. Μπαμπινιώτης gives 3.203 g (''Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας'', Athens, 1998)</ref> ٤٠٠ درھەم یەکسانە بە یەک ئۆقە. درھەمی عوسمانی لەسەر بنەمای درەخمی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] (بە [[زمانی پاڵەوی|فارسی ناوەڕاست]]: ''drahm'') دروست کراوە. لە [[میسر]] لە ساڵی ١٨٩٥ یەکسان بوو بە ٤٧٫٦٦١ دانەوێڵەی ترۆی (٣٫٠٨٨ گم).<ref>[[OED]]</ref> لە ئێستادا بزووتنەوەیەک لەناو جیھانی ئیسلامیدا ھەیە بۆ زیندووکردنەوەی درھەم وەک یەکەیەکی بارستە بۆ پێوانی زیو، ھەرچەندە بەھای وردی مشتومڕی لەسەرە (یان ٣ یان ٢٫٩٧٥ گرام).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Ashtor|یەکەم=E.|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٨٢|سەردێڕ=Levantine weights and standard parcels: a contribution to the metrology of the later Middle Ages|ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0041977X00041525/type/journal_article|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|بەرگ=٤٥|issue=3|پەڕەکان=٤٧١–٤٨٨|doi=10.1017/S0041977X00041525|issn=0041-977X}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Silver_hoard_from_Lublin-Czechów.jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ| کۆگای زیو لە لوبلین، چیکۆڤ. پێکھاتووە لە ٢١٤ درھەمی زیو کە لە نێوان ساڵانی ٧١١–٧١٢ و ٨٨٢–٨٨٣ی زایینی لێدراوە، ئێستا پارێزراون لەمۆزەخانەی لوبلین.]] وشەی «درھەم» لە ''دراخما'' (δραχμή)ەوە ھاتووە، کە دراوی یۆنانی بووە.<ref name="oeddirhem">''[[Oxford English Dictionary]]'', 1st edition, [http://www.oed.com/view/Entry/53338 s.v. 'dirhem']</ref> [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] کە یۆنانی زمان بوون، کۆنترۆڵی [[شام]]ی کرد و بازرگانی لەگەڵ [[نیمچەدوورگەی عەرەبی|عەرەبستان]] دەکرد، لە سەردەمی پێش ئیسلام، دواتر سکەی دراوەکەی بە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا بڵاو بووەوە. ھەر ئەم دراوە بوو کە سەرەتا وەک وشەیەکی فارسی ([[زمانی پاڵەوی|فارسی ناوەڕاست]] ''drahm'' یان ''dram'') وەرگیرا؛ پاشان لە نزیک کۆتایی سەدەی حەوتەمدا دراوەکە بوو بە دراوێکی ئیسلامی کە ناوی سەروەر ([[خەلیفە]]) و ئایەتێکی قورئانی لەسەر بوو. درھەم لە زۆرێک لە وڵاتانی دەریای ناوەڕاست لێدرا، لەوانە [[ئەندەلوس]] ([[ئیسپانیا]]ی [[مۆرۆکان|مۆری]]) و [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتین]] (''miliaresion'') و وەک دراوێکی باو لە [[ئەورووپا]] لە نێوان سەدەی ١٠ و ١٢ بەکار دەھێنرا، بەتایبەتی لەو ناوچانەی کە پەیوەندی بە [[ڤایکینگەکان]]ەوە ھەبووە.<ref>In addition to Islamic ''dirhams'' in ninth and tenth century English hoards, a counterfeit ''dirham'' was found at [[Coppergate]], in [[York]], struck as if for [[Ismail Samani|Isma'il ibn Achmad]] (ruling at Samarkand, 903-07/8), of [[Fourée|copper covered by a once-silvery wash of tin]] (illustrated in Richard Hall, ''Viking Age Archaeology'', [series Shire Archaeology] 2010:17, fig. 7).</ref> === درھەم لە یاسای ئۆرتۆدۆکسی جوولەکەکاندا === زۆرجار لە یاسای ئۆرتۆدۆکسی [[جوو|جولەکەکاندا]] ''درھەم'' باسکراوە وەک یەکەیەکی کێش کە بەکاردێت بۆ پێوانەکردنی پێداویستییە جیاوازەکان لە ئەرکە ئایینییەکاندا، وەک کێشی جۆری زیو کە لە گرێبەستەکانی ھاوسەرگیریدا بەکار دەھێنرا (بانگکردنی: ''Ketubbah'')، یاخود بڕی ئاردێک کە پێویستی بە جیاکردنەوەی بەشە ھەویرەکەی ھەیە، و زۆر کاری تریش کە دەتواندرا بەپێی یەکەی درھەم بەڕێوەببرێت.<ref>''Mishnah – with a Commentary of Rabbi Moses ben Maimon'', ed. Yosef Qafih, vol. 2 – ''Seder Neziqim'', pub. [[Mossad Harav Kook]]: Jerusalem 1965, p. 189 (Hebrew title: '''משנה עם פירוש הרמב"ם''')</ref><ref>''Mishnah – with a Commentary of Rabbi Moses ben Maimon'' (ed. [[Yosef Qafih]]), vol. 3, [[Mossad Harav Kook]]: Jerusalem 1967, s.v. Introduction to Tractate ''Menahoth'', p. 68 (note 35) (Hebrew)</ref> == دراوی سەردەمییانە == لە ئێستادا ئەو دراوە نیشتمانییانەی لە بووندان بە ناوی ''درھەم'' بریتین لە: {| class="wikitable sortable" ! وڵاتەکان ! دراو ! کۆدی [[ئایزۆ ٤٢١٧|ISO 4217]] |- |{{Flag|Morocco}} | درھەمی مەغریبی |MAD |- |{{Flag|United Arab Emirates}} | درھەمی ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی | AED |- |{{Flag|Armenia}} | درامی ئەرمەنی | AMD |} دراوە سەردەمییەکان بە ناوی ''درھەم'' کە وەک دراوی دابەشکردن بەکاردێن، بریتین لە: {| class="wikitable sortable" ! وڵاتەکان ! دراو ! کۆدی [[ئایزۆ ٤٢١٧|ISO 4217]] ! دابەشکردنی لاوەکی |- |{{Flag|Libya}} | دیناری لیبی | LYD | درھەم |- |{{Flag|Qatar}} | ڕیاڵی قەتەری | QAR | درھەم |- |{{Flag|Jordan}} | دیناری ئوردنی | JOD | درھەم |- |{{Flag|Tajikistan}} | سۆمۆنی تاجیکستانی | TJS | دەرھەم |} == ئەمانەش ببینە == * [[دینار]] * [[فلس]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Dirham}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:ئابووری ئیسلامی]] [[پۆل:یەکەکانی بارستە]] [[پۆل:یەکە کۆنەکانی پێوان]] [[پۆل:دراو]] [[پۆل:دراوەکانی ئاسیا]] [[پۆل:دراوەکان بەپێی کیشوەر]] h54gc3voxfyfa5y1oh2aq3hmxg4ymss 0 247082 1660775 1659766 2026-09-04T20:24:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660775 wikitext text/x-wiki '''شێخبزێن''' ھۆزێکی [[کورد]]ییە کە لە نزیک [[کۆیە]] لە [[ھەرێمی کوردستان]]، لە [[عێراق]] بوونیان ھەیە و بە پێکھاتەی بچووکەوە لە سەرانسەری [[تورکیا]]دا بڵاوبوونەتەوە. لەکاتێکدا ئەو عەشیرەتە لە ھەرێمی کوردستان [[کوردیی ناوەندی|بە سۆرانی]] قسە دەکەن، ئەوانەی لە تورکیادا زاراوەی تایبەتی عەشیرەتی خۆیان، کە [[لەکی]]یە، قسە دەکەن، پێی دەوترێت شێوەزاری [[شێخ بزەینی]].{{Sfnp|Çelebî|٢٠١٧}} سەرەڕای ئەوەش زۆرێک لەوانەی تورکیا تەنھا بەھۆی [[کوردانی باکووری کوردستان|سیاسەتە گۆڕینی ڕەگەزیی تورکیا]] بە [[زمانی تورکی]] قسە دەکەن.<ref>https://www.indyturk.com/node/401666/türki̇yeden-sesler/anadoludaki-soraniler-şêxbızın-aşireti-1</ref> ئەوان لە دەوروبەری [[کرماشان]] لە [[ئێران]]ی ئێستادا دەژیان بەڵام لە سەدەی ١٦دا لەلایەن [[شا ئیسماعیلی یەکەم]]ی [[سەفەوییەکان|سەفەویییەوە]] بەرەو [[کەرکووک|سەنجەقی کەرکووکی]] عوسمانی دەرکران. زۆرێک لە ئەندامانی ھۆزەکە دواتر بەرەو ئەنادۆڵ کۆچیان دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=PKAN|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Bajar û Gundên Kurdên Anatoliya Navîn|ناونیشان=https://www.kurdenanatolien.com/bajar-u-gunden-kurden-anatoliya-navin/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Kurden Anatolien|زمان=tr}}</ref> == وشەناسی == پێدەچێت ناوی عەشیرەتەکە ئاوێتەیەک بێت لە دوو وشەی [[شێخ]] و بازان. دووەمیان ناوی ئەو ناوچەیەیە لە نزیک [[سلێمانی|شاری سلێمانی]] کە پێش ئەوەی دەیان ساڵ کۆچ بکەن بۆ [[ئەنادۆڵ]] لەوێ نیشتەجێ بوون. ناوەکە بە ڕێنووسی جیاواز لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Şeyhbızın|ناونیشان=https://tr.wikipedia-on-ipfs.org/wiki/Şeyhbızın|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=tr.wikipedia-on-ipfs.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=İç Anadolu Kürtlerinin İlçe ve Köyleri|ناونیشان=https://candname.com/tr/?p=21891|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ÇandName TR|زمان=tr}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ڕەشوان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:کوردانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی تورکیا]] a44yqdnfbjkkbty9shcce8kjogyyb2d 0 247097 1660894 1517797 2026-09-04T22:21:32Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660894 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox writer|name=نادۆ ماخمەدۆڤ{{ھن}}Նադո Մախմուդով{{ھن}}Nadoyê Xudo Maxmedov|pseudonym=|birth_name=|birth_date={{Birth date|١٩٠٧|١|١}}|birth_place=گەرانلوغ، [[ئەرمینیا]]|death_date=١٩٩٠|death_place=[[ئەرمینیا]]|resting_place=|occupation=[[نووسەر]]، [[کەسایەتی گشتی]]|language=[[کوردی]]، [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]، [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]|nationality=ئەرمەنی|education=|alma_mater=[[زانکۆی یەریڤانی حکومی|یەریڤانی حکومی]]|period=|genre=|subject=مێژوو|notableworks=|spouse=ئێما ماخمەدۆڤ|children=سەڵاحەدین ماخمەدۆڤ، دۆلۆرەس ماخمەدۆڤ، دۆنارا ماخمەدۆڤ|relatives=|awards=|signature=|signature_alt=|image=|image_size=|caption=}} '''نادۆ خدۆی ماخمەدۆڤ''' ({{بە ئەرمەنی|Նադո Խդոի Մախմուդով}}؛ ١٩٠٧‒١٩٩٠)یان '''مەخمودۆڤ'''، نووسەر و کەسایەتی گشتی [[کورد]]ی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=KURDISH WORKS in ARMENIAN LANGUAGE|ناونیشان=https://www.saradistribution.com/kurdisharmenianworks.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.saradistribution.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Надо Махмудов - Nado Makhmudov|ناونیشان=https://ru.wikibrief.org/wiki/Nado_Makhmudov|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ru.wikibrief.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20231228201156/https://ru.wikibrief.org/wiki/Nado_Makhmudov|url-status=dead}}</ref> == سەرەتای ژیان == نادۆ ماخمەدۆڤ لە ١ی کانوونی دووەمی ١٩٠٧ لە گوندی گەرانلوغ لە [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] لەدایکبووە. دایکی لە بنەماڵەیەکی خاوەن زەویی دەوڵەمەندی کورد کە بە بەگزادە ناسراو بوون، لە دایکبووە؛ بەڵام بەھۆی نەخۆشییەکەوە کە ڕوخساری شێواندووە، ناچار بووە ھاوسەرگیری لەگەڵ شوانێک بکات، بە ناوی خدۆ. دوای لەدەستدانی باوکی لە تەمەنی ١٠ ساڵیدا، نادۆ دەبێتە جێگرەوەی باوکی، و پیشەی شوانی دەکات بۆ ئەوەی بژێوی ژیانی دایکی و خوشکە بچووکەکەی دابین بکات، لە ئەنجامدا منداڵییەکی سەختی دەبێت. لەکاتێکدا خەونی نادۆ ئەوە بوو کە ببێت بە کەسێکی خوێندەوار، بەڵام لەبری ئەوە ناچار بوو بەیانی تا شەو چاودێری ئاژەڵەکانی بکات و لە ماڵی خاوەن زەوییەکی دەوڵەمەنددا کار بکات. لە بەرامبەر کار و نییەتی باشییەوە، نادۆ ڕێگەی پێدرا لە کاتی وانە تایبەتەکانی کوڕی خاوەن زەوییەکەدا لە گۆشەی ژوورەکەدا دابنیشێت، و فێر ببێت. بەم شێوەیە نادۆ فێری خوێندنەوە و نووسین بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nado Makhmudov Biography, Age, Height, Wife, Net Worth and Family|ناونیشان=https://www.celebsagewiki.com/amp/nado-makhmudov|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Celebrity Age Wiki|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228201155/https://www.celebsagewiki.com/amp/nado-makhmudov|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە دوای [[شۆڕشی ڕووسیا]]دا، بڕیارێک دەرچوو دەربارەی ئەوەی «ھەرچی گەنج و منداڵێکی بە توانای گەلەکەمان دەتوانن خوێندنی خۆڕایی بەدەست بھێنن»، جا کورد بێت یان ئەرمەنی، خوێندنێکی بێ بەرامبەر وەردەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Isma|یەکەم=Amy|سەردێڕ=LibGuides: Russian Revolution 1917-1927 Historical Inquiry: Bolshevik & Education|ناونیشان=https://materchristi.libguides.com/russian_revolution/bolshevik_education|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=materchristi.libguides.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228201155/https://materchristi.libguides.com/russian_revolution/bolshevik_education|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ماخمەدۆڤ ئەندامێکی چالاک بوو لە ڕێکخراوێکی گەنجانی کرێکاردا، بۆیە دەرفەتی خوێندنی لە ئەلێکساندرۆپۆل (ئێستا [[گیومری]]) لە قوتابخانەی باڵای کۆمۆنیستەکان وەرگرت. نادۆ جگە لە خوێندنی حزبی، خوێندنی بەشی مێژووی [[زانکۆی یەریڤانی حکومی]] تەواو کردووە.<ref>''Hayastani krtakan azgayin khorhrdi pashtonatere'', 02.02.2009</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Behrent|یەکەم=Megan|سەردێڕ=Education, literacy, and the Russian Revolution {{!}} International Socialist Review|ناونیشان=https://isreview.org/issue/82/education-literacy-and-russian-revolution/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=isreview.org|زمان=en}}</ref> == کتێبەکانی == * ''مێژووی گەلی کورد''، یەریڤان ١٩٥٩. (بە زمانی ئەرمەنی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kurdish Works In Armenian Language|ناونیشان=http://www.saradistribution.com/kurdisharmenianworks.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Saradistribution.com}}</ref> * ''چیرۆکەکان''، یەریڤان ١٩٦٤. (بە کوردی) * ''دواژۆی بچووک''، یەریڤان ١٩٦٥. (بە زمانی ئەرمەنی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=HOLLIS|ناونیشان=http://discovery.lib.harvard.edu/?q=nado%20makhmudov|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Discovery.lib.harvard.edu}}{{بەستەری مردوو|url=http://discovery.lib.harvard.edu/?q=nado%20makhmudov |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> * ''دڵی پارتریج''، یەریڤان ١٩٦٨. (بە زمانی ئەرمەنی) * ''گفتووگۆی ڕووبارەکان''، یەریڤان ١٩٧٠. (بە کوردی) * ''خانووە کوژاوەکان'' (''Marats Ojakhnere Tskhatsin'')، یەریڤان ١٩٧١. (بە زمانی ئەرمەنی)<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://catalogue.nla.gov.au/Record/2924944|سەردێڕ=Marats ojakhnere tskhatsin / Nado Makhmudov &#124; National Library of Australia|بڵاوکەرەوە=Catalogue.nla.gov.au|ساڵ=١٩٧١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> * ''دواژۆی بچووک''، مۆسکۆ ١٩٧٤. (لە ڕووسیا) * ''لە شوێنە ڕەسەنەکان''، یەریڤان ١٩٧٨. (بە زمانی ئەرمەنی)<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Makhmudov|یەکەم=Nado|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nDVMtwAACAAJ|سەردێڕ=Հարազատ վայրերում|ساڵ=١٩٧٨}}</ref> * ''کۆبوونەوە لەبیرنەکراوەکان''، یەریڤان ١٩٨٧. (بە زمانی ئەرمەنی) * ''بەھار''، تەمور خەلیل لەگەڵ نادۆ ماخمەدۆڤ، یەریڤان ١٩٨٩. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:کوردەکانی یەکێتیی سۆڤیەت]] [[پۆل:نووسەرانی سۆڤیەت]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٠]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٧]] [[پۆل:نووسەران]] jpbyt0iba0zqcnx37wapz4wxova9pq9 0 247301 1660540 1402907 2026-09-04T15:42:48Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660540 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Final Fantasy wordmark.svg }} '''فاینەڵ فانتازی''' ({{بە ئینگلیزی |Final Fantasy}}) زنجیرەیەکی بەناوبانگ و درێژخایەنە لە [[کایەی ڤیدیۆیی]]ی [[ڕۆڵگێڕانی کایەی ڤیدیۆیی|ڕۆڵگێڕان]] کە لەلایەن کۆمپانیای سکوێری ئێنیکسەوە پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Final Fantasy - Release Summary |ناونیشان=http://www.gamespot.com/nes/rpg/finalfantasy/similar.html?mode=versions |وێبگە=[[GameSpot]] |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090210201933/http://www.gamespot.com/nes/rpg/finalfantasy/similar.html?mode=versions |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="GS-FFHistory-Main">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gamespot.com/features/vgs/universal/finalfantasy_hs/sec1.html |سەردێڕ=The Main Final Fantasies |ئیش=The History of Final Fantasy |بڵاوکەرەوە=[[GameSpot]] |یەکەم=Andrew |دوایین=Vestal |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120708141802/http://www.gamespot.com/features/vgs/universal/finalfantasy_hs/sec1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم زنجیرەیە بۆ یەکەمجار لەلایەن ھیرۆنۆبو ساکاگوچی لە ساڵی ١٩٨٧ دروست کرا، لەو کاتەوە بووەتە یەکێک لە ئایکۆنیترین و کاریگەرترین زنجیرە یارییە ڤیدیۆیییەکان لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Final Fantasy II - Release Summary |ناونیشان=https://www.gamespot.com/nes/rpg/finalfantasy2/similar.html?mode=versions |وێبگە=[[GameSpot]] |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090210212423/http://www.gamespot.com/nes/rpg/finalfantasy2/similar.html?mode=versions |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="GT-FFRetrospectiveII">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gametrailers.com/video/part-ii-final-fantasy/22650 |سەردێڕ=Final Fantasy Retrospective Part II |بڵاوکەرەوە=[[GameTrailers]] |ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090628180935/http://www.gametrailers.com/video/part-ii-final-fantasy/22650 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەر یارییەک لە زنجیرەی فاینەڵ فانتازیدا چیرۆک و کارەکتەر و شوێنی تایبەتی خۆی ھەیە، بەڵام زۆرجار بابەتی ھاوبەشی وەک [[جادوو]] و [[تەکنۆلۆژیا]] و ململانێی نێوان چاکە و خراپەیان ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Final Fantasy III - Release Summary |ناونیشان=http://www.gamespot.com/nes/rpg/finalfantasy3/similar.html?mode=versions |وێبگە=[[GameSpot]] |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090214121803/http://www.gamespot.com/nes/rpg/finalfantasy3/similar.html?mode=versions |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یارییەکە بە شێوەیەکی گشتی لە دەوری شەڕەکانی بنەمای نۆرە، خۆکارکردنی کارەکتەرەکان و گەڕان بەدوای جیھانە فراوان و خەیاڵییەکاندا دەسوڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Final Fantasy II (SNES) - Release Summary |ناونیشان=https://www.gamespot.com/snes/rpg/finalfantasy2/similar.html?mode=versions |وێبگە=[[GameSpot]] |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090213052720/http://www.gamespot.com/snes/rpg/finalfantasy2/similar.html?mode=versions |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| ساڵ=١٩٩١|editor=Square Co|سەردێڕ=Final Fantasy II instruction manual| پەڕە=٧٤|بڵاوکەرەوە=Square Co|id=SFS-F4-USA-1}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://psx.ign.com/articles/166/166322p1.html |سەردێڕ=Final Fantasy Chronicles |وێبگە=IGN |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110805230122/http://psx.ign.com/articles/166/166322p1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدرێژایی ساڵان، فاینەڵ فانتازی فراوانتر بووە و چەندین بەدواداچوون و وەرگێڕانی مالتیمیدیای لەخۆگرتووە، لەوانە [[فیلم]] و [[ئەنیمێ]] و [[ڕۆمان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Final Fantasy V - Release Summary |ناونیشان=http://www.gamespot.com/snes/rpg/finalfantasy5/similar.html?mode=versions |وێبگە=[[GameSpot]] |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090213024209/http://www.gamespot.com/snes/rpg/finalfantasy5/similar.html?mode=versions |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="IGN-FF-Anime">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://anime.ign.com/articles/842/842025p1.html |سەردێڕ=Gaming to Anime: Final Fantasy VI |وێبگە=IGN |دوایین=Isler |یەکەم=Ramsey |ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110811130521/http://anime.ign.com/articles/842/842025p1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا زنجیرەکە ھاندەرێکی تایبەتی لێکەوتووەتەوە و کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر ژانری یارییە ڕۆڵگێڕانەکان بە گشتی ھەبووە.<ref name="FFVI-Release">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Final Fantasy III (SNES) - Release Summary |ناونیشان=http://www.gamespot.com/snes/rpg/finalfantasy3/similar.html?mode=versions |وێبگە=[[GameSpot]] |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110913073812/http://www.gamespot.com/snes/rpg/finalfantasy3/similar.html?mode=versions |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە چیرۆکگێڕانی دەوڵەمەند و کارەکتەرە لەبیرنەکراوەکان و میکانیکی یاریکردنی داھێنەرانە، فاینەڵ فانتازی جێپەنجەیەکی نەسڕاوەی لەسەر پیشەسازی یاریکردن بەجێھێشتووە و بەردەوامە لە بوون بە فرەنچایزێکی خۆشەویست بۆ یاریزانانی جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Final Fantasy VIII - Release Summary |ناونیشان=https://www.gamespot.com/ps/rpg/finalfantasy8/similar.html?mode=versions |وێبگە=[[GameSpot]] |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090415042438/http://www.gamespot.com/ps/rpg/finalfantasy8/similar.html?mode=versions |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Final Fantasy IX - Release Summary |ناونیشان=https://www.gamespot.com/ps/rpg/finalfantasy9/similar.html?mode=versions |وێبگە=[[GameSpot]] |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110430042107/http://www.gamespot.com/ps/rpg/finalfantasy9/similar.html?mode=versions |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|شەڕ|خەیاڵی زانستی|مێژوو|تەکنۆلۆژیا|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Final Fantasy}} [[پۆل:یارییە ڤیدیۆیییە نایابەکان]] [[پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ فیلمدا گونجاون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان گونجێنراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە فەنتازییە زانستییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ڕۆڵگێڕانە ئەکشنەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ڕۆڵگێڕییەکان]] [[پۆل:پاشکۆکانی کۆلۆمبیا پیکچەرز]] [[پۆل:پاشکۆکانی سۆنی پیکچەرز]] 1yyjwhzcggu4h2bory88fown34h67us 0 247306 1660541 1510677 2026-09-04T15:43:00Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660541 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = FF1_USA_boxart.jpg }} '''فایناڵ فانتازی''' ({{بە ئینگلیزی|Final Fantasy}}) [[کایەی ڤیدیۆیی|کایەیەکە]] لە ساڵی ١٩٨٧ بۆ سیستەمی یارییەکانی [[سیستمی چێژبەخشی نینتێندۆ|نینتێندۆ ئینتەرتەیمێنت]] (NES) لە [[ژاپۆن]] بڵاوکرایەوە.<ref name="basicinfo4">{{بیرخستنەوەی کتێب|ساڵ=١٩٨٩|سەردێڕ=Final Fantasy Explorer's Handbook (instruction manual)|بڵاوکەرەوە=[[Square (video game company)|Square]]|id=NES-FF-USA}}</ref><ref name="basicinfo">{{بیرخستنەوەی کتێب|ساڵ=١٩٨٩|سەردێڕ=Final Fantasy Explorer's Handbook (instruction manual)|پەڕە=٨٠| بڵاوکەرەوە=[[Square (video game company)|Square]]|id=NES-FF-USA}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=NES Games | ناونیشان=https://www.nintendo.com/consumer/gameslist/manuals/nes_games.pdf | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101221005931/http://www.nintendo.com/consumer/gameslist/manuals/nes_games.pdf | بڵاوکەرەوە=[[Nintendo]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠| ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١١}}</ref> لەلایەن تیمێکەوە دروست کراوە کە ھیرۆنۆبو ساکاگوچی سەرۆکایەتی دەکات، کە ئیلھامیان وەرگرتووە بۆ دروستکردنی یارییەکە دوای سەرکەوتنی بازرگانی نازناوێکی دیکەی سکوێری ئێنیکس بەناوی «تەڵەی مردن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Adams |یەکەم=David |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Double Your Fantasy |ناونیشان=https://www.ign.com/articles/2004/11/29/double-your-fantasy |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=IGN |زمان=en}}</ref> یارییەکە لە جیھانێکی فانتازیادا جێگیرکراوە بە ناوی «فانتازیا کۆتایی»، کە چوار پاڵەوان دەست دەکەن بە ھەوڵدان بۆ گەڕاندنەوەی چوار کریستاڵە توخمییەکان، کە بەھۆی ھێزێکی خراپەوە تێکچوون.<ref name="famitsusakaguchi">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Interview with Hironobu Sakaguchi |ناونیشان=http://playstationjapan.tripod.com/Sakaguchi.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110717103402/http://playstationjapan.tripod.com/Sakaguchi.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ١٩٩٨|magazine=[[Famitsu|Shūkan Famitsu]] |بڵاوکەرەوە=[[ASCII (company)|ASCII Corporation]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Kawazu 1UP">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Parish, Jeremy |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.1up.com/features/deal-square-enix-akitoshi-kawazu |سەردێڕ=What's the Deal with Square Enix's Akitoshi Kawazu? |وێبگە=[[1UP.com]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190819184025/https://retronauts.com/article/670/akitoshi-kawazu-on-the-reasoning-behind-sagas-insanity |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یاریزانان دەیانتوانی ئاھەنگەکەیان لە شەش پۆلی کارەکتەری جیاوازەوە ھەڵبژێرن: جەنگاوەر، دز، دەروێش، جادووگەری سوور، جادووگەری سپی و جادووگەری ڕەش.<ref name="FFI">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Final Fantasy Retrospective: Part I|ناونیشان=http://www.gametrailers.com/full-episodes/bx14k1/gt-retrospectives-final-fantasy-retrospective--part-i|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[GameTrailers]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151106034701/http://www.gametrailers.com/full-episodes/bx14k1/gt-retrospectives-final-fantasy-retrospective--part-i|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Sakaguchi 1UP">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Gifford, Kevin |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.1up.com/news/hironobu-sakaguchi-final-fantasy-roller-coaster |سەردێڕ=Hironobu Sakaguchi on Final Fantasy I's Roller-Coaster Development |وێبگە=[[1UP.com]] |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305021100/http://www.1up.com/news/hironobu-sakaguchi-final-fantasy-roller-coaster |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> ھەر پۆلێک توانا و خاڵە بەھێزە تایبەتەکانی خۆی ھەبوو، ئەمەش ڕێگەی بە یاریزانەکان دەدا ئاھەنگەکەیان بەپێی شێوازی یاریکردنیان بەپێی خواستی خۆیان دابنێن. یاریکردنی فاینەڵ فانتازی ڕەسەنەکە شەڕی نۆرە و گەڕان بەدوای جیھانێکی کراوە و کارلێککردن لەگەڵ کارەکتەرە نا یاریزانەکان لە شارۆچکە و زیندانەکاندا تێدابوو.<ref>{{cite video game |title=Final Fantasy Origins |developer=[[Square (video game company)|Square]] |publisher=[[Square Enix]] U.S.A. , Inc. |date=April 8, 2003 |platform=[[PlayStation (console)|PlayStation]] |scene=''Final Fantasy'' staff credits}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060831084325/http://touch-ds.jp/crv/vol1/005.html |ناونیشان=http://touch-ds.jp/crv/vol1/005.html |سەردێڕ=Job |ئیش=Creator's Voice: Final Fantasy III |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٦ |بڵاوکەرەوە=[[Nintendo]] |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.1up.com/news/details-final-fantasy-sequel |سەردێڕ=More Details on Final Fantasy IV's Sequel |نووسەر=Sato, Yoshi |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ئیش=[[1UP.com]] |بڵاوکەرەوە=[[UGO Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110804234237/http://www.1up.com/news/details-final-fantasy-sequel |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ign.com/articles/2009/01/13/interview-with-a-legend?page=2 |سەردێڕ=Interview With a Legend |نووسەر=Bozon, Mark |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ئیش=[[IGN]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121105213012/http://www.ign.com/articles/2009/01/13/interview-with-a-legend?page=2 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=ff9_ultimania>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Final Fantasy IX Ultimania|بڵاوکەرەوە=[[Square Enix]]|پەڕەکان=٥٧٨–٥٨٢|نووسەر=Studio BentStuff|زمان=ja}}</ref> ھەروەھا یارییەکە سیستەمێکی یەکسانکردنی ناساند کە ڕێگەی بە کارەکتەرەکان دەدا خاڵەکانی ئەزموون بەدەستبھێنن و بەھێزتر گەشە بکەن لەگەڵ شکستپێھێنانی دوژمنان.<ref name="Uematsu Wired">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|نووسەر=Kohler, Chris |ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٩|ناونیشان=https://www.wired.com/gamelife/2009/07/final-fantasy/ |سەردێڕ=Why's It Called 'Final Fantasy'? Uematsu Explains |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130902082602/http://www.wired.com/gamelife/2009/07/final-fantasy |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=インタビュー『FINAL FANTASY I・II ADVANCE』 |ناونیشان=http://dengekionline.com/soft/recommend/ff-gba/index.html |ئیش=[[Dengeki]] |ساڵ=٢٠٠٤|زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180226150017/http://dengekionline.com/soft/recommend/ff-gba/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="developmentFF">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.develop-online.net/news/28960/Sakaguchi-discusses-the-development-of-Final-Fantasy |سەردێڕ=Sakaguchi discusses the development of Final Fantasy |نووسەر=Fear, Ed |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ئیش=Develop |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110809114048/http://www.develop-online.net/news/28960/Sakaguchi-discusses-the-development-of-Final-Fantasy |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://features.teamxbox.com/xbox/1554/An-Introduction-to-SquareEnix/p1/|سەردێڕ=An Introduction to Square-Enix| بڵاوکەرەوە=[[TeamXbox]]|دوایین=Berardini|یەکەم=César A.|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130922073447/http://features.teamxbox.com/xbox/1554/An-Introduction-to-SquareEnix/p1/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> سەرەڕای ھەندێک گومانی سەرەتایی لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی سکوێری ئێنیکسەوە، یارییەکە سەرکەوتنێکی بازرگانی بەدەستھێنا و لەو کاتەوە بووەتە کلاسیکێک لە چەشنی یارییە ڕۆڵگێڕانەکاندا. بناغەی تەواوی زنجیرەی فاینەڵ فانتازی دانا، زۆرێک لەو توخم و میکانیکیانەی دامەزراند کە دەبنە شتێکی سەرەکی ئەم فرەنچایزە. یاریی فاینەڵ فانتازیا دواتر لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بڵاوکرایەوە و گواستراوەتەوە بۆ پلاتفۆرمە جیاوازەکان، لەوانە ئامێری مۆبایل و کۆنسۆلی یاری مۆدێرن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ffcompendium.com/h/faqs/ff1versions.txt |سەردێڕ=Final Fantasy One |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150409005537/http://www.ffcompendium.com/h/faqs/ff1versions.txt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tcrf.net/Final_Fantasy|سەردێڕ=Final Fantasy|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150103143036/http://tcrf.net/Final_Fantasy|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا دووبارە بڵاوکراوەتەوە بە گرافیک و تایبەتمەندی نوێکراوە بۆ ناساندنی بە نەوە نوێیەکانی یاریزانان. کاریگەری فاینەڵ فانتازی ١٩٨٧ لەسەر پیشەسازی یاریکردن ناتوانرێت زیادەڕەوی تێدا بکرێت، چونکە یارمەتی بەناوبانگکردنی ژانری یارییە ڕۆڵگێڕانەکانی دا و سکوێری ئێنیکسی وەک یاریزانێکی سەرەکی لە پیشەسازی یارییە ڤیدیۆیییەکان دامەزراند.<ref name="Sakaguchi Famitsu">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.famitsu.com/news/201505/24079276.html|سەردێڕ=『FF』はどのように世界に広がっていったのか？ 坂口博信氏と浜村弘一ファミ通グループ代表が"国際日本ゲーム研究カンファレンス"にて語る|بڵاوکەرەوە=[[Famitsu]]|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150526221313/http://www.famitsu.com/news/201505/24079276.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Sakaguchi Destructoid">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.destructoid.com/final-fantasy-was-almost-called-fighting-fantasy-creator-explains-actual-reason-behind-the-name-292792.phtml|سەردێڕ=Final Fantasy was almost called Fighting Fantasy: Creator explains actual reason behind the name|وێبگە=Destructoid|نووسەر=Hansen, Steven|ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170223125939/https://www.destructoid.com/final-fantasy-was-almost-called-fighting-fantasy-creator-explains-actual-reason-behind-the-name-292792.phtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="msx-mag">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=新作ソフト発売スケジュール表 |نووسەر=<!--Staff writer(s); no by-line. --> |ساڵ= ١٩٨٩|ئیش=Emu Esu Ekkusu Magajin |script-work=ja:MSXマガジン |trans-work= MSX Magazine |ناونیشان= https://archive.org/details/MSX_Magazine_1990-01_ASCII_JP/page/n17/mode/2up |زمان= Japanese |شوێن= Japan |بڵاوکەرەوە= ASCII Corporation |پەڕە= ١٩|issue = January 1990 issue |via= The Internet Archive}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|خەیاڵی زانستی|شەڕ|ژاپۆن|دەیەی ١٩٨٠}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆیەییەکانی ساڵی ١٩٨٧]] [[پۆل:یارییەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن (کۆنسڵ)]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:یارییەکانی وی]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایەکانی نینتێندۆ سویچ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ڕۆڵگێڕییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە گەشتی کات]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] btbxa9vgxk4fswq36tv8ql96mdzjvt8 0 247311 1660542 1510678 2026-09-04T15:43:09Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660542 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Ff2cover.jpg }} '''فاینەڵ فانتازی ٢''' ({{بە ئینگلیزی|Final Fantasy 2}}) لە ساڵی ١٩٨٨ وەک درێژەی یارییە ڕەسەنەکە بڵاوکرایەوە، ئەمەش درێژەدان بە میراتی ئەم [[فاینەڵ فانتازی|زنجیرەیە]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Diaz |یەکەم=Ana |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.polygon.com/22557810/square-enix-retro-final-fantasy-pixel-remake-steam |سەردێڕ=Final Fantasy Pixel Remaster's first three games come to PC and mobile in July |بڵاوکەرەوە=[[Polygon (website)|Polygon]] |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FINAL FANTASY PIXEL REMASTER|ناونیشان=https://finalfantasypixelremaster.square-enix-games.com/en_GB/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=FINAL FANTASY Pixel Remaster|زمان=en}}</ref> ھەروەھا لەلایەن سکوێری ئێنیکسەوە بۆ [[سیستمی چێژبەخشی نینتێندۆ]] (NES) پەرەی پێدراوە و لە ڕووی یاریکردن و چیرۆکگێڕانەوە جیابوونەوەیەکی بەرچاو بووە لە سیستەمی پێش خۆی.<ref name="Origins">{{بیرخستنەوەی کتێب| ساڵ=٢٠٠٣| سەردێڕ=Final Fantasy Origins instruction manual | پەڕەکان=١٥, ٢٢| بڵاوکەرەوە=Square Enix | id=SLUS-05141}}</ref><ref name="Origins1">{{بیرخستنەوەی کتێب| ساڵ=٢٠٠٣| سەردێڕ=Final Fantasy Origins instruction manual | پەڕە=١٧| بڵاوکەرەوە=Square Enix | id=SLUS-05141}}</ref> یەکێک لە گۆڕانکارییە ھەرە دیارەکانی کایە فاینەڵ فانتازی دووەم ناساندنی ئەزموونێکی زیاتر بوو کە بە گێڕانەوە بەڕێوەچوو. یارییەکە ھێڵێکی چیرۆکی ئاڵۆزتر و کارەکتەری تێدابوو، کە تێیدا سەرنجی لەسەر گەشتە کەسییەکان و گەشەکردنی کارەکتەرە سەرەکییەکان بوو. ئەم جیابوونەوە لە چیرۆکی ڕاستەوخۆتری یارییە ڕەسەنەکە پێشینەیەکی بۆ ناونیشانەکانی داھاتووی فاینەڵ فانتازی دانا، کە زۆرجار گێڕانەوەی ئاڵۆز و پەرەپێدانی کارەکتەری تێدایە.<ref name="developmentFF">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://www.develop-online.net/news/28960/Sakaguchi-discusses-the-development-of-Final-Fantasy |سەردێڕ=Sakaguchi discusses the development of Final Fantasy |نووسەر=Fear, Ed |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|magazine=Develop |بڵاوکەرەوە=Intent Media |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130922005246/http://www.develop-online.net/news/28960/Sakaguchi-discusses-the-development-of-Final-Fantasy|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref><ref name="Origins2">{{بیرخستنەوەی کتێب| ساڵ=٢٠٠٣| سەردێڕ=Final Fantasy Origins instruction manual | پەڕە=٢٢| بڵاوکەرەوە=Square Enix | id=SLUS-05141}}</ref> داھێنانێکی دیکەی سەرەکی لە فاینەڵ فانتازی دووەمدا ھێنانەکایەی سیستەمێکی پێشکەوتن بوو لەسەر بنەمای کارامەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://gamez.itmedia.co.jp/games/articles/0912/17/news104.html|سەردێڕ=もっとも売れたのはどれ？ 歴代「Ff」シリーズの出荷本数をまとめてみました|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181214164315/http://gamez.itmedia.co.jp/games/articles/0912/17/news104.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەبری ئەوەی خاڵەکانی ئەزموونی لاسایی و ئاست بەرز بکەنەوە، کارەکتەرەکانی کایەی فاینەڵ فانتازی دووەم تواناکانیان بە بەکارھێنانیان باشتر کرد.<ref name="famitsusakaguchi">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Interview with Hironobu Sakaguchi |ناونیشان=http://playstationjapan.tripod.com/Sakaguchi.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110717103402/http://playstationjapan.tripod.com/Sakaguchi.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ١٩٩٨|magazine=[[Famitsu|Shūkan Famitsu]] |بڵاوکەرەوە=[[ASCII (company)|ASCII]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بۆ نموونە بەکارھێنانی ھێرشی جەستەیی ھێزی کارەکتەرێک زیاد دەکات، لەکاتێکدا جادووکردن توانای جادوویان باشتر دەکات. ئەم سیستەمە ڕێبازێکی دینامیکی و کەسایەتیتری بۆ پەرەپێدانی کارەکتەرەکان دابین دەکرد، چونکە ڕێگەی بە یاریزانەکان دەدا گەشەی کارەکتەرەکانیان بەپێی شێوازی یاریکردنی دڵخوازی خۆیان بگونجێنن.<ref name="UltimateHistory">{{بیرخستنەوەی کتێب| سەردێڕ = [[Ultimate History of Video Games]] | یەکەم = Steven | دوایین = Kent | authorlink=Steven L. Kent | پەڕەکان = [https://archive.org/details/ultimatehistoryo٠٠٠٠kent/page/٥٤١ ٥٤١]–٥٤٢| chapter = The Mainstream and All Its Perils | بڵاوکەرەوە = [[Three Rivers Press]] | ژپنک = ٠-٧٦١٥-٣٦٤٣-٤| ساڵ = ٢٠٠١}}</ref> ھەروەھا یارییەکە ژمارەی کارەکتەرە یاریپێکراوەکانی فراوانتر کرد، کاستێکی گەورەتری تێدابوو کە کەسایەتی و پاشخانی جیاوازیان ھەبوو. ئەم ھەمەچەشنییە قووڵی بۆ چیرۆکگێڕانەکە زیاد کرد و ڕێگەی بە پێکھاتەی حزبی جۆراوجۆرتر دا، کە توخمە ستراتیژییەکانی یارییەکە بەرزکردەوە.<ref>{{cite video game |title=Final Fantasy II |developer=[[Square (video game company)|Square]] |publisher=Square Co. , Ltd. |platform=[[Nintendo Entertainment System|Family Computer]] |date=December 17, 1988 |scene=staff credits}}</ref> فاینەڵ فانتازیی دووەم سیستەمی شەڕی پێش خۆی پاراست بەڵام تایبەتمەندی نوێی وەک ھێرشی کۆمبۆ و توانای بە ئامانجکردنی بەشە تایبەتەکانی جەستەی دوژمن لە کاتی شەڕدا ناساند.<ref name="RPGFAS">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Gann, Patrick |نووسەر٢=Schweitzer, Ben |سەردێڕ=All Sounds of Final Fantasy I – II |ناونیشان=http://www.rpgfan.com/soundtracks/ff1%262/index.html |بڵاوکەرەوە=RPGFan |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130116215146/http://rpgfan.com/soundtracks/ff1%262/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> ئەم زیادکردنانە قووڵی تاکتیکییان بۆ شەڕەکان زیاد کرد و ھانی یاریزانەکانیان دەدا بیر لە شێوازی ستراتیژی خۆیان بکەنەوە لە ڕووبەڕووبوونەوەکان.<ref name="FFII">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Final Fantasy Retrospective: Part II | ناونیشان=http://www.gametrailers.com/full-episodes/zz0eu7/gt-retrospectives-final-fantasy-retrospective--part-ii | ڕێکەوت= ٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٧| بڵاوکەرەوە=[[GameTrailers]] | ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٢| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150704042042/http://www.gametrailers.com/full-episodes/zz0eu7/gt-retrospectives-final-fantasy-retrospective--part-ii | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> لەکاتێکدا کە فاینەڵ فانتازیی دووەم ستایشی ڕەخنەگرانی وەرگرت بەھۆی چیرۆکگێڕانی گەورە و میکانیکی یاریکردنی داھێنەرانە، بەڵام سەرەتا تەنھا لە [[ژاپۆن]] بڵاوکرایەوە؛ بەڵام دواتر لە ڕێگەی پلاتفۆرمە جیاوازەکان و دووبارە دروستکردنەوەدا بڵاوکردنەوەی نێودەوڵەتی وەرگرت، ئەمەش ڕێگەی بە بینەرێکی فراوانتر دا کە ئەم بەشدارییە گرنگە لە زنجیرەی فاینەڵ فانتازیادا ئەزموون بکات؛ بۆیە فاینەڵ فانتازیا دووەم ڕۆڵێکی گرنگی ھەبوو لە داڕشتنی ئاراستەی زنجیرەکە، ناساندنی میکانیکی نوێی یاریکردن و تەکنیکەکانی چیرۆکگێڕان کە کاریگەری لەسەر قیستەکانی داھاتوو دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ファイナルファンタジー2 夢魔の迷宮 |ناونیشان=http://books.yahoo.co.jp/book_detail/AAD37156/ |ئیش=Yahoo! Japan: Books |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110725221106/http://books.yahoo.co.jp/book_detail/AAD37156/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> کاریگەرییەکانی لەسەر چەشنی یارییە ڕۆڵگێڕانەکان و بەشدارییەکانی لە پەرەسەندنی چیرۆکگێڕانی یارییە ڤیدیۆیییەکان لایەنێکی بەرچاوی میراتەکەین لەناو پیشەسازی یارییەکاندا.<ref name="RPGFSSFF">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Gann, Patrick |سەردێڕ=Final Fantasy Symphonic Suite |ناونیشان=http://www.rpgfan.com/soundtracks/ffss/index.html |بڵاوکەرەوە=RPGFan |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130116214253/http://rpgfan.com/soundtracks/ffss/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}}</ref><ref name="RPGFFF12REreview">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Final Fantasy I • II Original Soundtrack |ناونیشان=http://www.rpgfan.com/soundtracks/ff1%262-remake/index.html |بڵاوکەرەوە=RPGFan |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130116213840/http://rpgfan.com/soundtracks/ff1%262-remake/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Mielke |یەکەم=James |نووسەر٢=Hironobu Sakaguchi |سەردێڕ=A Day In The Life Of Hironobu Sakaguchi |magazine=[[Electronic Gaming Monthly|EGM]] |issue=232 |وتەگێڕانەوە=[...] So for ''Final Fantasy II'' and ''III'', our staff actually brought all the equipment, everything that was necessary to finish those games, to Sacramento, because (Gebelli) couldn't come back to Japan. [...] We finished ''Final Fantasy II'' and ''III'' in Sacramento, California. [''Laughs''] |بەستەری نووسەر٢=Hironobu Sakaguchi}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| نووسەر = Lau, John | بڵاوکەرەوە=University of Hawaii | سەردێڕ = The Secret of Nasir | ناونیشان = http://www2.hawaii.edu/~johnlau/nasir.html | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20070716125605/http://www2.hawaii.edu/~johnlau/nasir.html | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٦ی تەممووزی ٢٠٠٧| ڕێکەوت = ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥| ڕێکەوتی سەردان = ١٤ی تەممووزی ٢٠٠٨}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|خەیاڵی زانستی|شەڕ|ژاپۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Final Fantasy II}} [[پۆل:یارییەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:بکوژ لە چیرۆکە خەیاڵییەکاندا]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن (کۆنسڵ)]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایەکانی نینتێندۆ سویچ]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]] 12rikhp43k63qhiqldqz5otdsw6jyx2 0 247488 1660822 1659008 2026-09-04T20:39:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660822 wikitext text/x-wiki '''خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا 2009-2010''' وەرزی 55ەمین پاڵەوانێتی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] یانەکانی [[ئەورووپا|ئەوروپا]] بوو کە لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یوفا]] ڕێکخرابوو. یاری [[یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٠|کۆتایی]] لە ٢٢ی ئایاری ٢٠١٠ لە [[یاریگای سانتیاگۆ بەرنابیۆ|یاریگای سانتیاگۆ بێرنابیۆ]] لە [[مەدرید|شاری مەدرید]] لە ئیسپانیا ئەنجامدرا. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Madrid and Hamburg awarded 2010 finals|ناونیشان=http://www.uefa.com/uefa/keytopics/kind=64/newsid=676743.html|ئیش=uefa.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Association|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080331135339/http://www.uefa.com/uefa/keytopics/kind%3D64/newsid%3D676743.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٠٨}}</ref> لە یاری کۆتاییدا یانەی [[ئینتەر میلان|ئینتەرمیلانی]] ئیتاڵی بە ئەنجامی دوو گۆڵ بەرامبەر بە گۆڵێک لە [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|یانەی بایرن میونشنی]] ئەڵمانی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UEFA Champions League Winners List|ناونیشان=https://www.topendsports.com/sport/soccer/list-league-uefa.htm|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.topendsports.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UEFA Champions League - All winners|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/uefa-champions-league/erfolge/pokalwettbewerb/CL|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=UEFA.com|سەردێڕ=Most titles {{!}} History {{!}} UEFA Champions League|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/winners/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=UEFA.com|زمان=en}}</ref> ئینتەرمیلان لە جامی جیهانیی یانەکانی ٢٠١٠ نوێنەرایەتی ئەورووپای کرد و لە یاری کۆتاییدا بە ئەنجامی ٣-٠ لە تی پی مازێمبی کۆنگۆی بردەوە، لە جامی سوپەری ئەوروپای ٢٠١٠ بەرامبەر [[ئەتلەتیکۆ مەدرید|ئەتلەتیکۆ مەدریدی]] براوەی یۆرۆپا لیگ یاریی کرد و بە ئەنجامی ٢-٠ دۆڕا.[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] [[یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٩|پاڵەوانی بەرگریکار]] بوو, بەڵام لە قۆناغی پێش کۆتاییدا بە ئینتەرمیلان دۆڕا. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Sam|دوایین=Lyon|سەردێڕ=Barcelona 1-0 Inter Milan (agg 2-3)|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8645184.stm|ئیش=BBC Sport|بڵاوکەرەوە=British Broadcasting Corporation|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٠}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Sam|دوایین=Lyon|سەردێڕ=Bayern Munich 0–2 Inter Milan|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8697017.stm|ئیش=BBC Sport|بڵاوکەرەوە=British Broadcasting Corporation|ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٠}}</ref>[[لیۆنێل مێسی]] یاریزانی بارسێلۆنا بە تۆمارکردنی ٨ گۆڵ لە پاڵەوانێتییەکە وەک گۆڵکار دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Champions Cup/Champions League Topscorers|ناونیشان=https://www.rsssf.org/ec/ec1tops.html|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rsssf.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|2009-2010 UEFA Champions League|خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٩-٢٠١٠}} * [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2010/matches/all/index.html 2009-10 هەموو یارییەکان – وەرز لە ماڵپەڕی یوفا] * [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2010/index.html 2009–10 خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا], UEFA.com * [http://www.uefa.com/newsfiles/630630.pdf لیژنەی بەڕێوەبەری یوفا گۆڕانکاری لە پێشبڕکێکانی یانەکانی یوفا پەسەند دەکات] (لیستی دەستڕاگەیشتن بۆ ئەم پێشبڕکێیە لەخۆدەگرێت) * [https://web.archive.org/web/20071012205634/http://www.xs4all.nl/~kassiesa/bert/uefa/access2009.html لیستی دەستڕاگەیشتن ٢٠٠٩/٢٠١٠] (تۆپی پێی جامی ئەوروپا لەلایەن بێرت کاسیس) * هەموو گۆڵکارانی 2009-10 خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا (بەبێ قۆناغی پاڵاوتن) بەپێی [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2010/statistics/round=2000028/players/type=topscorers/index.html پرۆتۆکۆڵەکان UEFA] + هەموو گۆڵکارانی [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2010/statistics/round=2000024/players/type=topscorers/index.html قۆناغی پاڵاوتن] * [http://en.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2010/intro.html 2009/10 خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا]{{بەستەری مردوو|date=April 2019|fix-attempted=yes}}</link> </link> - ئەنجام و پێکهاتەکان (ئەرشیف) {{وەرزەکانی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 8karyljvnxyrlexkev0s82g83wqusua 0 247553 1660694 1651949 2026-09-04T19:39:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660694 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} {{سەبارەت بە|فیلمەکە|زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ڕاستەوخۆکە|ئەڤەتار: کۆتا ملکەچپێکەری ھەوا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ٢٠٢٤)|زنجیرە ئەنیمەیشنەکەش|ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا}} '''کۆتا ملکەچپێکەری ھەوا''' [[فەنتازیا|فیلمێکی فانتازیا]] [[فیلمی ئەکشن|ئاکشن]]-[[فیلمی سەرکێشی|سەرکێشیی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]] لە ساڵی ٢٠١٠ کە لەلایەن نایت شەمەلان نووسراوە و ھاوبەشی [[بەرھەمھێنەری فیلم|بەرھەمھێنان]] و [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنانی]] بۆ کراوە، لەلایەن کۆمپانیای [[پاراماونت پیکچەرز]] و [[نیکلۆدیۆن|فیلمەکانی نیکلۆدیۆن]] و بلایدینگ ئێج پیکچەرز و کۆمپانیای کەنەدی/مارشاڵ بەرھەم ھێنراوە و لەلایەن پاراماونت دابەشکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Last Airbender|ناونیشان=https://avatar.fandom.com/wiki/Film:The_Last_Airbender|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Avatar Wiki|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The Last Airbender (2010)|ناونیشان=https://screenrant.com/tag/the-last-airbender/|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=ScreenRant|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230124022259/https://screenrant.com/tag/the-last-airbender/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فیلمەکە لەسەر چیرۆکی [[زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی|زنجیرە تەلەڤیزیۆنیی]] [[ئەنیمەیشن]]ی [[ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]] ([[ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا (وەرزی یەکەم)|''وەرزی یەکەمی'']]) دروست کراوە؛ نوح ڕینگەر ڕۆڵی [[ئانگ]] دەگێڕێت، دیڤ پاتەل ڕۆڵی [[زوکۆ|شازادە زوکۆ]] و نیکۆلا پێڵتز و جاکسۆن ڕاسبۆن ڕۆڵی [[کاتارا]] و [[سۆکا]] دەگێڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Last Airbender (2010)|ناونیشان=https://movies.fandom.com/wiki/The_Last_Airbender_(2010)|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Moviepedia|زمان=en}}</ref> فیلمەکە باس لە چیرۆکی ئانگ دەکات کە منداڵێکی ئەڤەتارە، و دەبێت شارەزا بێت لە ھەر چوار توخمەکانی [[ھەوا]]، [[ئاو]]، [[ئاگر]] و [[خاک|زەوی (خاک)]] و ھاوسەنگی بۆ جیھان بگەڕێنێتەوە، لە ھەمان کاتدا نەتەوەی ئاگر لە داگیرکردنی ھۆزەکانی ئاو و شانشینی زەوی بوەستێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=The Last Airbender (2010) {{!}} BFI|ناونیشان=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8d488128|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170108191530/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8d488128|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Last Airbender (2010) - Financial Information|ناونیشان=https://www.the-numbers.com/movie/Last-Airbender-The|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=The Numbers}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Press|یەکەم=Carl DiOrio,The Associated|دوایین٢=DiOrio|یەکەم٢=Carl|دوایین٣=Press|یەکەم٣=The Associated|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=‘Last Airbender’ release moved up one day|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/last-airbender-release-moved-one-24711/|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=The Hollywood Reporter|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='Last Airbender' Star Noah Ringer Joins 'Cowboys And Aliens' Cast|ناونیشان=https://www.mtv.com/news/tjv3jk/last-airbender-noah-ringer-cowboys-and-aliens-cast|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=MTV|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240101120909/https://www.mtv.com/news/tjv3jk/last-airbender-noah-ringer-cowboys-and-aliens-cast|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پەرەپێدانی فیلمەکە لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٠٧ دەستی پێکرد، و پرۆسەی کاستینگ و پێش بەرھەمھێنانی فیلمەکە لە ماوەی ساڵی ٢٠٠٨دا بوو، وێنەگرتنی فیلمەکە لە مانگی ئازاری ٢٠٠٩ دەستی پێکرد و لە ئەیلوولی ٢٠٠٩ کۆتایی ھات، خشتەی سەرەتایی فیلمەکە بۆ ماوەی دوو ھەفتە لە [[گرینلەند]] وێنەی گیرا، و بەشەکانی دیکەی فیلمەکەش لە سەرانسەری ویلایەتی [[پێنسیلڤانیا]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] وێنەی گیراوە. ناوی ''ئەڤەتار'' لە ناونیشانی فیلمەکە لابرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kamal|یەکەم=Nathan|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=James Cameron Stole From Avatar: The Last Airbender?|ناونیشان=https://www.giantfreakinrobot.com/ent/avatar-the-last-airbender-cameron-stole.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=GIANT FREAKIN ROBOT|زمان=en-US}}</ref> بۆ ئەوەی لەگەڵ [[ئاڤاتار (فیلمی ٢٠٠٩)|فیلمی ئاڤاتاری]] [[جەیمز کامیرۆن]] لە ساڵی ٢٠٠٩دا تێکەڵ نەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sharf|یەکەم=Zack|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Nickelodeon’s ‘Avatar’ Was Forced to Add ‘Last Airbender’ to Its Title Because of James Cameron’s ‘Avatar,’ Says Series Director|ناونیشان=https://variety.com/2022/tv/news/avatar-add-last-airbender-title-james-cameron-rights-1235451817/|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Variety|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fox|یەکەم=Caroline|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=James Cameron's Avatar Screwed Over The Last Airbender Twice|ناونیشان=https://screenrant.com/avatar-movie-legend-korra-name-james-cameron-trademark/|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=ScreenRant|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stephenson|یەکەم=Cassidy|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=How James Cameron's Avatar Led to The Last Airbender's Title Change|ناونیشان=https://www.cbr.com/james-cameron-avatar-last-airbender-title-change/|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=CBR|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dodds|یەکەم=Alice Rose|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Is Avatar Director James Cameron Copying Too Much of The Last Airbender?|ناونیشان=https://gamerant.com/avatar-director-james-cameron-copying-last-airbender/|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Game Rant|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|فیلم|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|The Last Airbender (2010 film)}} {{جیھانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بەپێی ساڵ]] [[پۆل:فیلمەکان بەپێی دەیە]] [[پۆل:پێڕستی فیلمەکان]] [[پۆل:کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون]] [[پۆل:فیلمە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:فیلم لە ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان]] [[پۆل:ئاڤاتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]] [[پۆل:بکوژ لە چیرۆکە خەیاڵییەکاندا]] [[پۆل:بکوژە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:دووبارە دەرکەوتنەوە لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆیییەکان گونجاندووە]] [[پۆل:زانستی ئەفسانەکان لە کلتورە گەلییەکاندا]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:مشتومڕی فیلمەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی فرانک مارشال]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس نیوتن ھاواردەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمە براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن ڕۆسبێری]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە فەنتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە ڕووداوەکانیان لە ئانتارکتیکایە]] 9ggb7yescwojqr9nzdbrk18lyvxjxxt 1 247800 1660990 1187197 2026-09-05T02:02:31Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660990 wikitext text/x-wiki == بەستەری زمانەکان و ناوی هەڵە == سڵاو مامۆستا @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، دەتوانین وتاری [[پزیشکی نێوخۆیی]] ڕەوانەی ئێرە بکەین؟ چونکە ناوەکەی هەڵەیە و واتای Local Physician دەدات نەک پزیشکی هەناوی، بەڵام هەموو بەستەرەکانی زمان و ویکیدراوە بە وتارە هەڵەکەوە بەستراون. [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]]: {{کرا}} ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ‏١٨:٤٣، ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] دەستخۆش [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١٨:٥٩، ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]]@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] پزیشکیی ھەناو باشترە. ھەناو یانی ئەندامەکانی ناوەوەی لەش. ھەناو شێوەی کوردیی وشەی ئەندامە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٩:٥٠، ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو کاک@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، سوپاس بۆ سەرنجەکەت بەڵام ئەگەر بمبوری مەبەستت چیە جوانتر ڕوونی بکەیتەوە. ئەگەر مەبەستت هاوەڵناو و ناوە، ئەوا «پزیشکی هەناوی» بەرامبەرە بە Internal Medicine وە «پزیشکی هەناو» بەرامبەرە بە Internist. :::: [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٦، ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٨، ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ھەناو یانی ناوەوەی لەش و ناوە. internal ئاوەڵناوە. ھەناوی ئاوەڵناوە. [https://lex.vejin.net/en/def/wahby-edmonds/henaw لێرەشدا] ھەر وایە. ئەشتوانین بڵێین ناوەکی. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ‏١٠:٣٥، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] ئەڵێین پزیشکیی چاو یا پزیشکیی ددان (یا چاوپزیشکی و ددانپزیشکی)، نە پزیشکیی چاوی یا پزیشکیی ددانی. بۆ ئەمەش ئەبێ بڵێین پزیشکیی ھەناو یا ھەناوپزیشکی. ھەناوی بە ڕای من پێویست نییە و جوانیش نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٣:٤٢، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، تێدەگەم دروستە بۆ خوێندنەوە خۆشنیە بەڵام ئەی چۆن جیاوازی دەکەی لە نێوان Internist و Internal Medicine؟ گەر بە ئەرک نەبێت هەردووکیان جیابکەرەوە.[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١٤:٢٠، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::وە@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، بۆ پزیشکی ددان و چاوەکەش دروست پێکاوتە، ئەم دوو وتارە هەردووکیان هەڵەن چونکە ophthalmology چاوناسی یان چاوزانی یان زانستی چاو یان هەر شتێکی ترە بەڵام پزیشکی چاو لە ئینگلیزیدا پێیدەوترێت Ophthalmologist. ::::::: [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١٤:٢٩، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا]]: internist ئەبێتە پزیشکی ھەناو(ی)، internal medicine -یش ئەبێتە پزیشکیی ھەناو(ی). @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: لێت تێ ئەگەم. قسەکەت مەنتیقییە. دژی گواستنەوەی نیم. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ‏١٨:٠٧، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::ببورن@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]، من ئاگاداری ئەو «ی»یەی دووەم نیم و خۆشم بەکاریناهێنم واتا پزیشکی نەک پزیشک'''یی،''' بەڵام ئەگەر ئەو ڕێسایە بوونی هەیە ئەوا منیش دژی نیم و لەسەر زاریش خۆشترە بڵێی پزیشکی هەناو وەک لە هەناوی، کە شوێنی وشەکان پێچەوانە بکەیتەوە گرنگی ئەو «ی»یە دەردەکەوێت وەک هەناوپزیشک vs هەناوپزیشک'''ی.''' سوپاس [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١٨:٢٧، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پزیشکیی ھەناو]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660989 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210626094911/https://www.german-heart-centre.com/news/the-difference-between-general-medicine-and-internal-medicine/ بۆ https://www.german-heart-centre.com/news/the-difference-between-general-medicine-and-internal-medicine/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٠٢، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 8z77ys2vaoaklz2izvhcyyp1e5n5rum 0 247812 1660776 1659760 2026-09-04T20:24:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی بێسەرچاوە|ژکزی بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} و {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1660776 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''شێخ خالید ڕاشد''' ناوی تەواوی '''خالید محەممد''' ڕاشد بانگخوازێکی عالەمی ئیسلامی [[عەرەبستانی سعوودی|سعودی]] [[سەلەفی|سەلەفییە]]، زیندانی کرا بەھۆی وتارە بەناوبانگەکەی (یا أمة محمد) بە کوردی (ئەی شوێنکەوتوانی محەممد) کە ئەوکات بەھۆی کۆمەڵێ وێنەی کاریکاتێری نەشیاوی بەرامبەر پێغەمبەری ئیسلام بڵاو کرایەوە ئەم وتارەی پێشکەش کرد، کە ئەم وتارە بووە ھۆی دەستگیرکردنی لەلایەن دەسەڵاتدارانی سعودییەوە لە ئەیلوولی ٢٠٠٥ و حوکمی بەندکردن درا بۆ ماوەی ١٥ ساڵ و کۆتایی حوکەمەی ھات لە ساڵی ٢٠٢٠ بەڵام دیسان جارێکی تر حوکمی بەندکردنی درێژکرایەوە بۆ ماوەی ١٧ ساڵی تر. == مامۆستاکانی == * [[عەبدولعەزیز کوڕی باز]] بۆماوەی ١١ ساڵ * عبد اللە بن جبرین بۆماوەی ١٣ ساڵ * عبد الرحمن البراک. * عبد اللە السعد. == دەرس وانەکانی == شیخ خالد چەندین دەرس وانەی لە بواری بیروباوەڕی ئیسلامیدا وتووتەوە لەوانە: * درس فی صحیح البخاری. * درس فی سنن الترمذی (أوشک علی النھایة). * درس فی سنن النسائی. * شرح سلم الوصول لحافظ حکمی وفُرغ فی مذکرة. * شرح الواسطیة والطحاویة * ولمعة الاعتقاد. * شرح نخبة الفکر فی المصطلح، * وسجل. شرح زاد المستقنع. * شرح الداء والدواء. * کما شرح العدید من المتون العلمیة ککتب محمد بن عبد الوھاب. == ناوەڕۆکی وتارەکەی و زیندانی کردنی == دوای ئەوەی لەلایەن ڕۆژنامەیەکی دانیمارکی بەناوی Jyllands-Posten چەند وێنەیەکی کاریکاتێری نەشیاوی لەسەر پێغەمبەری ئیسلام بڵاو کرایەوە، شێخ خالید ھەستا بە پێشکەشکردنی وتارێک بەناوی (یا أمە محمد) کە لەسەرەتای وتارەکەوە شێخ باسی گەورەیی و ڕەوشتی پێغەمبەری کردووە و ئەو ئازار و مەینەتانەی کە پێغەمبەر چەشتی لە بڵاوکردنەوەی ئیسلام، پاشان داوای لە عالمەی ئیسلامی کرد بە سەرخستنی پێغەمبەر و گوتی «واللە لا خیر فینا إن مرت ھذە القضیة بسلام»[https://web.archive.org/web/20170508132149/http://ar.islamway.net/lessons/top] واتە: (سوێند بێت ھیچ خێرمان تیانییە ئەگەر بھێڵین ئەم کارە نەشیاوە تێپەڕێ بەسەرمانا بە ئاسایی) == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی| | سەردان = ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}} == وێبگەی فەرمی == https://www.khaled-alrashed.com/ {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ژیاننامە|مێژوو|عەرەبستانی سعوودی}} [[پۆل:زیندووان]] 05h6mg419rk2qh49qdkz1ptihmjekds 0 248045 1660805 1659330 2026-09-04T20:33:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660805 wikitext text/x-wiki '''خۆپەرستی''' یا '''خۆخوازی''' یا '''خۆبینی''' بریتییە لە تەنیا بە تەنگ خۆ و قازانجی خۆوە بوون و، ئاوڕ لە قازانج و ئاسایشی خەڵکی تر نەدانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=مەردۆخ ڕۆحانی|یەکەم=ماجد|سەردێڕ=فەرھەنگی زانستگای کوردستان}}</ref> ئینسانی خۆپەرست ھەر تەنیا خۆی بە لاوە گرنگە، ھەموو شتی ھەر بۆ خۆی دەوێ، لە دان و بەخشین [[لەزەت]] نابات، حەز بە لێسەندن و گرتن دەکات. تەنیا لە ڕوانگەی قازانجی خۆیەوە سەیری دنیای دەرەوە دەکا، ھیچ لا ناکاتەوە لەوە کە خەڵک چییان [[پێداویستی|پێویستە]] و ئاوڕ لە پلەوپایەی ئینسانی و شەرەفیان ناداتەوە. جگە لە خۆی ھیچ شتێ نابینێ. ھەموو کەس و ھەموو شت بە پێوانەی قازانجێ کە دەتوانێ بۆ ئەو بیبێ ھەڵدەسەنگێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=فرۆم|یەکەم=ئێریک|سەردێڕ=ھونەری خۆشویستن}}</ref> پێچەوانەی خۆپەرستی [[ئاڵترویزم]] یا خۆنەویستی یا لەخۆبوردوویی یا خەڵکپەرستییە. ھەروەھا باشتر وایە لە نێوان خۆپەرستی و [[خۆبەناوەندزانین]] یا ئیگۆسەنتەریزمدا جیاوازی دانرێ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Selfishness}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:تاکەکەسێتی]] [[پۆل:نارسسیزم]] [[پۆل:فەلسەفەی ژیان]] 9kj32rtzperhljkbags4g7wcv9nkzk3 0 250050 1660593 1648515 2026-09-04T16:37:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1660593 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''درەیک بێڵ''' ({{بە ئینگلیزی| Drake Bell، لەدایکبووی ٢٧ی حوزەیرانی ١٩٨٦}}) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، و بەشداری لەچەندین [[ھۆڵیوود|فیلمی ئەمریکیدا]] کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٦ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمیدیا|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Drake Bell}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی سەدەی ٢١ەمی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییە کوڕە گۆرانیبێژە پۆپەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گیتارژەنانی ڕۆکی ئەمریکی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:مۆسیقاژەنە پۆپە مناڵەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی خەڵکی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:خەڵکی نیکلۆدیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] qkwrz8hff2l7xfqz6a7q5erb7hr1f8o 0 250154 1660606 1660127 2026-09-04T16:41:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Dan Amboyer}} 1660606 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''دان ئەمبۆیەر''' ({{بە ئینگلیزی| Dan Amboyer}}) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، و بەشداری لەچەندین [[ھۆڵیوود|فیلمی ئەمریکیدا]] کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|تەلەڤیزیۆن|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Dan Amboyer}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] m8i7hpe0jowts9gtd3alvsfasr96dbc 0 250298 1660762 1659836 2026-09-04T20:19:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660762 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شەڕی کەرکووک''' ([[زمانی فارسی|بە فارسی]]: نبرد کرکوک) کە بە '''شەڕی ئاغ-دەربەند''' ([[زمانی فارسی|بە فارسی]]: نبرد آق دربند) ناسراوە، دوا شەڕ بوو لە ھەڵمەتی میزۆپۆتامیا [[نادر شا]] کە تۆڵەی شکستی پێشووی کردەوە لەسەر دەستی جەنەڕاڵی عوسمانی تۆپاڵ عوسمان پاشا، کە تێیدا نادر تۆڵەی گونجاوی بەدەستھێنا دوای شکست و کوشتنی لە شەڕی کەرکووک. شەڕەکە یەکێکی دیکە بوو لە زنجیرە سەرکەوتن و کارەساتەکانی بەڕواڵەت پێشبینینەکراو بۆ ھەردوولا، کاتێک شەڕەکە بە شێوەیەکی کێوی لە بەرژەوەندی لایەنێکەوە بۆ لایەنێکی دیکە دەجووڵایەوە. ھەرچەندە شەڕەکە بە سەرکەوتنێکی چەقێنەر بۆ فارسەکان کۆتایی ھات، بەڵام بەھۆی پەرەسەندنی یاخیبوونێک لە باشووری فارس بە سەرۆکایەتی محەممەد خان بەلوچ ناچار بوون لەو ناوچەیە بکشێنەوە. ئەم یاخیبوونە لە ڕاستیدا سوودە ستراتیژییەکانی سەرکەوتنە گەورەکەی لە نادر دزی کە گرتنی بەغدای لەخۆدەگرت، ئەگەر چانسی دەستپێکردنەوەی ھەڵمەتەکەی ھەبوایە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|مێژوو|کۆمەڵگا|جوگرافیا|پارێزگای کەرکووک|ئێران|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] 4drx37kf0yz7mstopusol5y4413rtki 0 250483 1660852 1658845 2026-09-04T20:48:18Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660852 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Vandalized_Wikipedia_article.png|alt=Text: "get a life losers"|وێنۆک| تێکدانی وتارێکی ویکیپیدیا (ئیسفەنج). ناوەڕۆکی پەیج بۆ سووکایەتی گۆڕاوە.]] لە [[ویکیپیدیا|ویکیپیدیادا]]، '''خراپکاری''' دەستکاریکردنی پڕۆژەکە بە شێوەیەکی بە ئەنقەست تێکدەر یان زیانبەخش دەگرێتەوە. خراپکاری ھەر زیادکردنێک، لابردنێک، یان دەستکاریکردنێک دەگرێتەوە کە بە مەبەست گاڵتەجاڕانە، بێمانا، [[متمانەپێکراوی ویکیپیدیا|ساختە]]، ھێرشبەرانە، ناوزڕاندن یان سووکایەتیکردن بێت بە ھەر شێوەیەک. ویکیپیدیا بە درێژایی مێژووی خۆی، خەباتی کردووە بۆ پاراستنی ھاوسەنگی لە نێوان ڕێگەدان بە ئازادی دەستکاریکردنی کراوە و پاراستنی وردی زانیارییەکانی لە کاتێکدا زانیاریی درۆ دەتوانێت زیان بە وتارەکانی بگەیەنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Wikipedia testing new method to curb false info|ناونیشان=http://www.csmonitor.com/Innovation/2009/0825/wikipedia-testing-new-method-to-curb-false-info|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|journal=Christian Science Monitor|بڵاوکەرەوە=CSMonitor.com|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120801003740/http://www.csmonitor.com/Innovation/2009/0825/wikipedia-testing-new-method-to-curb-false-info|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref> خراپکاری لە ویکیپیدیادا ئاسانە چونکە ھەر کەسێک دەتوانێت دەستکاری ماڵپەڕەکە بکات،<ref name="newscientist">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wikipedia tightens editorial rules after complaint – 06 December 2005|ناونیشان=https://www.newscientist.com/article/dn8425-wikipedia-tightens-editorial-rules-after-complaint.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121015074757/http://www.newscientist.com/article/dn8425-wikipedia-tightens-editorial-rules-after-complaint.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=New Scientist}}</ref><ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/4502846.stm|ئیش=BBC News|سەردێڕ=Wikipedia tightens online rules|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101213031907/http://news.bbc.co.uk/2/hi/4502846.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> جگە لە لاپەڕە پارێزراوەکان (کە بەپێی ئاستی پاراستن تەنھا لەلایەن بەکارھێنەرانی خاوەن مافێکی دیاریکراوەوە دەتوانرێت دەستکاری بکرێت). ھەندێک [[بۆتەکانی ویکیپیدیا|بۆتی ویکیپیدیا]] توانای دۆزینەوە و لابردنی خراپکاریان ھەیە خێراتر لەوەی کە ھەر سەرنوسەرێکی مرۆڤ دەتوانێت بیکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٢|سەردێڕ=Meet the 'bots' that edit Wikipedia|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/magazine-18892510|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180916120633/https://www.bbc.com/news/magazine-18892510|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=BBC News}}</ref> خراپکاری ویکیپیدیا یان بە شێوەیەکی تر دەبێتە ھۆی پچڕان، چونکە دژی مەرجەکانی بەکارھێنانی ماڵپەڕەکەیە؛ بۆیە زۆرجار خراپکارەکان ڕێگرییان لێدەکرێت لە دەستکاریکردن، و ھەروەھا ڕەنگە زیاتر سڕ بکرێن بەپێی مەرجەکانی بەکارھێنان. دەتوانرێت خراپکاری لەلایەن یان دەستکاریکەری میوان (ناونیشانی ئای پی)یان ئەوانەی کە ئەکاونتی تۆمارکراویان ھەیە ئەنجام بدرێت. بۆ بەرەنگاربوونەوەی دەستکاری نەگونجاو بۆ ئەو وتارانەی کە زۆرجار لەلایەن خراپکارانەوە دەکرێنە ئامانج، ویکیپیدیا سیاسەتێکی پاراستنی داناوە، کە وەک سیستەمێکی شایستەیی مافی بەکارھێنەر کاردەکات. بۆ نموونە، لاپەڕەیەکی نیمچە پارێزراو یان تەواو پارێزراو دەتوانرێت دەستکاری بکرێت تەنھا لەلایەن ئەو ئەکاونتانەی کە بە ڕێککەوت ھەندێک تەمەنی ئەکاونت و ئاستەکانی چالاکیی یان [[بەڕێوەبەرانی ویکیپیدیا|بەڕێوەبەران]] بەدی دەکەن. ئامانجی زۆرجار خراپکاری بریتین لە وتارەکان لەسەر وتارەکانی ترێند و مشتومڕاوی، کەسایەتییە ناودارەکان و ڕووداوەکانی ئێستا.<ref name="Newzealand">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.nzherald.co.nz/technology/news/article.cfm?c_id=5&objectid=10432042|سەردێڕ=Wikipedia fights vandalism|ئیش=The New Zealand Herald|دوایین=Kleeman|یەکەم=Jenny|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131213202139/http://www.nzherald.co.nz/technology/news/article.cfm?c_id=5&objectid=10432042|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/technology/2006/jun/18/wikipedia.news|شوێن=London|ئیش=The Guardian|یەکەم=Lorna|دوایین=Martin|سەردێڕ=Wikipedia fights off cyber vandals|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161228130822/https://www.theguardian.com/technology/2006/jun/18/wikipedia.news|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> لە ھەندێک حاڵەتدا [[ساختەکردنی مردن|بە درۆ ڕاپۆرت کراوە کە خەڵک مردوون]]. ئەمەش بە تایبەتی بەسەر سیناتۆری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا تێد کێنێدی و ڕۆبەرت بێرد و ڕاپەری ئەمریکی [[کانیێ وێست|کانی وێست]] ڕوویداوە.<ref name="ABC_AU_275942">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.abc.net.au/news/2009-01-28/vandals-prompt-wikipedia-to-ponder-editing-changes/275942?section=world|سەردێڕ=Vandals prompt Wikipedia to ponder editing changes|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ئیش=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131015015938/http://www.abc.net.au/news/2009-01-28/vandals-prompt-wikipedia-to-ponder-editing-changes/275942?section=world|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەکنۆلۆژیا|کۆمپانیا|زانستی کۆمپیوتەر|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|Vandalism in Wikipedia}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} cucxbbg003vtzzc2kt5klytct6tjz7t 0 251191 1660737 1660254 2026-09-04T20:11:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660737 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''پێکھاتەی کیمیایی''' ناسنامە و ڕێکخستن و ڕێژەی ئەو [[توخمی کیمیایی|توخمە کیمیاییانەی]] کە [[ئاوێتەی کیمیایی|ئاوێتەیەک]] پێکدەھێنن لە ڕێگەی [[بەندی کیمیایی|پەیوەندی کیمیایی و ئەتۆمییەوە]] دیاری دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|کیمیا|زانست}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کیمیا-کۆلکە}} 5ltvh2umbymgfcbfg000b35egpzhqjw 0 251591 1660754 1660121 2026-09-04T20:17:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660754 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}} '''دامەزراوەی میدیایی ئەلسەحاب''' قۆڵی میدیایی [[ئەلقاعیدە|ڕێکخراوی قاعیدە]]یە. یەکەم بەرھەمی لە ساڵی [[٢٠٠١| ٢٠٠١]] بوو، کە [[ئادەم یەحیا غەدەن]] تێدا دەرکەوت.<ref name="Kohlmann">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kohlmann|یەکەم=Evan|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=Where's the beef? Mystery grows surrounding whereabouts of Adam Gadahn|ناونیشان=http://counterterrorismblog.org/2008/05/wheres_the_beef_mystery_grows.php|ناونیشانی ئەرشیڤ=http://arquivo.pt/wayback/20091013141652/http://counterterrorismblog.org/2008/05/wheres_the_beef_mystery_grows.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠١٢|وێبگە=Counterterrorism Blog|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دامەزراوەکە [[فیلمی بەڵگەنامەیی]] و [[ڤیدیۆ]] و دەنگی سەرکردەکانی قاعیدەی بەرھەمھێناوە، جگە لە ڤیدیۆ کلیپ و فایلی دیکە <ref name="Whitlock" /> تەنھا لە [[٢٠٠٧|ساڵی ٢٠٠٧]] دا ٩٧ شریتی ڤیدیۆیی بڵاوکردەوە، کە شەش ھێندە زیادی کرد بەراورد بە [[٢٠٠٥|ساڵی ٢٠٠٥]].<ref name="Whitlock">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Whitlock|یەکەم=Craig|ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Al-Qaeda's Growing Online Offensive|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/06/23/AR2008062302135.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190811230010/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/06/23/AR2008062302135.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Washington Post}}</ref> == بەرھەمھێنان == ڕێکخراوەکە شێوازی مۆدێرنی بۆ مۆنتاژکردن و فۆتۆگرافی بەکاردەھێنا لە بەرھەمھێنانی ڤیدیۆ کلیپ و فایلەکانی، فایلەکان بە زمانی [[عەرەبی]] دەردەکرد و زۆرجار وەرگێڕانی [[ئینگلیزی]] یان وەرگێڕانی دیکەی تێدابوو بەپێی ئەو ناوچەیەی کە بڵاودەکرایەوە. [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی|ھەواڵگری ئەمریکا]] و بەریتانیا پێیان وایە ڕێکخراوەکە لەلایەن ئادەم یەحیا غەدەن بەڕێوەدەبرێت، کە لە ساڵی ١٩٩٨ [[ئەمریکا]]ی بەجێھێشت و پەیوەندی بە قاعیدە کرد لە [[پاکستان]].<ref>https://web.archive.org/web/20190412081802/https://abcnews.go.com/WNT/story?id=239727</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|ئیسلام|میدیا|ڕۆژنامەوانی}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 1lj3ek568iwfzlhxccak59kffd2pzw2 0 252053 1660678 1400680 2026-09-04T19:37:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1660678 wikitext text/x-wiki '''دوالیزم'''، لە [[فەلسەفەی زەین|فەلسەفەی زەیندا]]، بەو ڕوانگەیە دەوترێ کە لێیەوە [[زەین|دیاردە زەینییەکان]] «نافیزیکی» و «ناماددی» تەماشا دەکرێن،<ref name="Hart">Hart, W. D. 1996. "Dualism." pp. 265–267 in ''A Companion to the Philosophy of Mind'', edited by S. Guttenplan. Oxford: Blackwell.</ref> یا زەین و [[لەشی مرۆڤ|لەش]] لێکجیاواز و شیاوی لێکدابڕاندن دەبینرێن.<ref name="Crane2001p1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Crane|یەکەم١=Tim|سەردێڕ=History of the Mind-Body Problem|دوایین٢=Patterson|یەکەم٢=Sarah|ساڵ=٢٠٠١|پەڕەکان=١–٢|chapter=Introduction|وتەگێڕانەوە=the assumption that mind and body are distinct (essentially, dualism)}}</ref> سەرچاوەی دوالیزم لە فەلسەفەی نوێدا دەگەڕێتەوە بۆ بیروڕا و ئەندێشەکانی [[ڕێنێ دێکارت]]. ئەو زەینی بە [[جەوھەر|جەوھەرێکی]] ناماددی دەزانی و، پێی وا بوو پێچەوانەی شتە فیزیکییەکان، زەین جێگا داگیر ناکا. دەیوت: [[مێشک]] ماددییە، وەکوو کورسییەک وایە بۆ دانیشتنی [[ژیری]] لەسەری.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Robinson|یەکەم=Howard|سەردێڕ=Dualism|ڕێکەوت=2023|ناونیشان=https://plato.stanford.edu/archives/spr2023/entries/dualism/|ئیش=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Spring 2023|بڵاوکەرەوە=Metaphysics Research Lab, Stanford University|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٤|editor2-last=Nodelman|editor2-first=Uri}}</ref> بەڵام، زەین ماددی نییە، عەینەن [[خۆئاگایی]] و [[وشیاری|وشیارییە]]. دێکارت یەکەم فەیلەسووفی ڕۆژاوایییە کە [[پرسی زەین-لەش|پرسی زەین-لەشی]] بەو شێوەیە کە ئەمڕۆ ھەیە داڕشتووە.<ref name="De">Descartes, René. [1641] 1984. "Meditations on First Philosophy." pp. 1–62 in ''The Philosophical Writings of René Descartes'' 2, translated by J. Cottingham, R. Stoothoff, and D. Murdoch. Cambridge: Cambridge University Press.</ref> لە بەرامبەر دوالیزمەوە، شێوە جۆربەجۆرەکانی [[مۆنیزم]] -مان ھەیە. دوالیزمیش، خۆی دوو جۆرە: دوالیزمی جەوھەری و دوالیزمی عەرەزی. دوالیزمی جەوھەری دەڵێ زەین و ماددە ھەر لە بنەڕەتەوە فەرقیان ھەیە. دوالیزمی عەرەزی دەڵێ فەرقەکە وا لە نێوان [[تایبەتمەندی (فەلسەفە)|تایبەتمەندییەکانی]] زەین و ماددە، نەک لە جەوھەریاندا.<ref name="Hart" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:باروخ سپینۆزا]] [[پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی]] [[پۆل:چەمکەکان لە مێتافیزیک]] [[پۆل:ھۆشیاری]] [[پۆل:ھەبوونناسی]] [[پۆل:ڕێنێ دێکارت]] [[پۆل:تیۆریی زەین]] 7rloddwn6jkvcb26yz4doqlbrqglvi6 0 253396 1660630 1660298 2026-09-04T17:30:39Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠٠٠]] 1660630 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:The Invasion film poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلم]] '''''داگیرکردن''''' ({{بە ئینگلیزی |The Invation}}) ناوی فیلمێکی ئۆلیڤەر ھیرشبیگلە کە [[نیکۆڵ کیدمن|نیکۆڵ کیدمان]] و [[دانیێڵ کرەیگ|دانیال کرەیگ]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن و لە ساڵی ٢٠٠٧ بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =٢٥ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|دەیەی ٢٠٠٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەشکرکێشی بوونەوەرە ئاسمانییەکان لە فیلمەکاندا]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ترسناکە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ڤیلەیج ڕۆدشۆ پیکچەرز]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە خەیاڵییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی خەیاڵی زانستیی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی]] [[پۆل:فیلمە ترسێنەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:دووبارە دروستکردنەوەی فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئوسترالییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] 2f2n2l9s4cng5c2rldglzg1xgtfzkuc 0 254879 1660676 1651935 2026-09-04T19:36:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1660676 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''دواخستنی حوکم''' دابودەستوورێکی ژیرانە و قۆناغێک لە قۆناغەکانی گەیشتن بە ناسیارییە کە تیایا مرۆڤ [[حوکم|حوکمکردن]] لەبارەی مەسەلەیەکەوە ڕادەگرێ و، بڕیاردان دادەنێ بۆ دواتر، بۆ کاتێ کە زانیاریی زیاتری پێ بگا و گشت ڕاستییەکانی لە بەردەست بێ، بە تایبەت ئەگەر مەسەلەکە ئاکاری و ئەخلاقی بێ. لە [[زانست|زانستدا]]، دواخستنی حوکم لە کۆڵەکەکانی میتۆدۆلۆژیی [[لێکۆڵینەوە|لێکۆڵینەوەی]] ستاندارد بە ئەژمار دێ. بەشێکی گەورەی [[میتۆدی زانستی]] لێکۆڵەران ھان دەدا بە پەلە حوکم نەکەن و ئاکام وەرگرتن دوا بخەن تا ھاوتاکان و ھاوکارەکانیان بە [[ڕوانین|ڕوانینەکاندا]] بچنەوە و [[تاقیکاری|تاقییان بکەنەوە]] و ئاکامەکان ساغ و پشتڕاست بکەنەوە. دواخستنی حوکم لە [[فەلسەفە|فەلسەفەدا]] زۆرتر دەبەسرێتەوە بە [[پۆزیتیڤیزم]] و [[گومانکاری|سکێپتیزم]] و بە تایبەت [[پیرھۆنیزم|پیرھۆنیزمەوە]] (کە لەوێ [[ئیپۆخێ]] -ی پێ دەوترێ)، بەڵام وا نییە کە ھەر تەنیا دەربەستی ئەم بوارانە بێ. بۆ نموونە، ڕاسیۆنالیستی سەدەی ١٧یەم، [[ڕێنێ دێکارت]] دواخستنی حوکمی وەکوو بەردی بناخەی [[مەعریفەتناسی|مەعریفەناسییەکەی]] بە کار ھێنا. لە پرۆسەیەکا کە لە دوای ئەوە بە [[شکی دێکارتی]] ناسرا، دێکارت جەختی لەوە کردەوە کە مرۆڤ لە کاتی سازکردنی بینای زانایی و باوەڕەکانی خۆیا، بۆ بەدەستھێنانی بنەڕەتێکی پتەو و خۆگرتوو لەبۆ دانانی ئەو بینایە لەسەری، دەبێ سەرەتا لە ھەموو شتێ شک بکا. تەنیا دوای خاشەبڕکردنی ھەموو لایەنگرییەکان و ھەموو حوکمە پێشوەختەکانیەتی کە مرۆڤ دەزانێ ڕاستی چییە. == سەرچاوەکان == [[:en:Suspension_of_judgment|Suspension of judgment]] {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی]] [[پۆل:گومانکردن]] [[پۆل:بیردۆزی زانستی]] mvafqpd4dyyu88sysgkj0nqt3wmn907 0 255327 1660500 1510454 2026-09-04T15:23:17Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660500 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''عەلی لێرۆی''' ({{بە ئینگلیزی|Ali LeRoi}}؛ لەدایکبووی ١٢ی شوباتی ١٩٦٢ لە [[شیکاگۆ]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0503669}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بێژەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە ئێڵەنۆی]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە ئێڵەنۆی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێڵەنۆی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] 5rnmee9l67bxs18jeiv6vh5xmg0474z 0 258486 1660514 1510556 2026-09-04T15:31:17Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660514 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''فابیۆ لانزۆنی''' ({{بە ئینگلیزی|Fabio Lanzoni}}؛ لەدایکبووی ١٥ی ئازاری ١٩٥٩ لە [[میلان]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٨١ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0007231}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Fabio Lanzoni}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی]] [[پۆل:وتەبێژەکان]] lbk1g9tfmz1hnzvwtzbf1v7u2zuucf7 0 258489 1660538 1510668 2026-09-04T15:41:42Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660538 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''فایزۆن لۆڤ''' ({{بە ئینگلیزی|Faizon Love}}؛ لەدایکبووی ٤ی حوزەیرانی ١٩٦٨ لە [[سانتیاگۆ دی کوبا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٢ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمی [[ھەینی (فیلمی ١٩٩٥)|ھەینی]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0522324}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Faizon Love}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئاھەنگگێڕانی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک کوبا]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] gyl4c0te0o11w4uxk9wrjuowvqsro4t 0 258490 1660521 1510571 2026-09-04T15:34:14Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660521 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''فاران تاھیر''' ({{بە ئینگلیزی|Faran Tahir}}؛ لەدایکبووی ١٦ی شوباتی ١٩٦٤ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٤ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمی [[ئایرۆن مان (فیلم)|ئایرۆن مان]] و زنجیرەکانی [[سەرەتایی (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|سەرەتایی]]، [[ونبوو (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ونبوو]] و [[ڕۆژێک لە ڕۆژان]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0846687}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|پاکستان|کالیفۆڕنیا|کۆمیدیا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Faran Tahir}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی فیلمی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک پاکستانی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] 5w1531oaqwee5wa2af9nl34vsbw8niu 0 258518 1660532 1510645 2026-09-04T15:40:05Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660532 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''فاوسی تیووب''' ({{بە ئینگلیزی|FouseyTube}}؛ لەدایکبووی ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠ لە [[فرێمۆنت، کالیفۆرنیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|6257719}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|ئینتەرنێت|فەلەستین}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Yousef Erakat}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دوو جەمسەرییان ھەیە]] [[پۆل:مسوڵمانانی فەلەستین]] [[پۆل:بۆکسەرە نێرە ئەمریکییەکان]] 4d95vvug3pjqgzmj5whulxrl862as10 0 258528 1660551 1510722 2026-09-04T15:47:59Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660551 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''فرانسوا چاو''' ({{بە ئینگلیزی|François Chau}}؛ لەدایکبووی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٩ لە [[پنۆم پێن]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٨٥ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە زنجیرەکانی [[ئەڤەتار: دوایین ھەواچەمێن (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ٢٠٢٤)|ئەڤەتار: دوایین ھەواچەمێن]] و [[ونبوو (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ونبوو]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0154236}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|کایەی ڤیدیۆیی}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|François Chau}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:ئەکتەرە دەنگییە نێرەکان]] 2bwtrzk5valcnda4ysf6s62n96nubye 0 263100 1660435 1510121 2026-09-04T14:50:16Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660435 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''عومەر بێنسۆن میلەر''' ({{بە ئینگلیزی|Omar Benson Miller}}؛ لەدایکبووی ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨ لە [[دیترۆیت]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٩ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0589077}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|کالیفۆڕنیا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Omar Benson Miller}} [[پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشی نایابی کاستێک لە فیلمێکی سینەماییدا]] 312lgn6536zmi67h8lvxdrb11e7rl53 0 263101 1660437 1510130 2026-09-04T14:50:43Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660437 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''عومەر دۆم''' ({{بە ئینگلیزی|Omar Doom}}؛ لەدایکبووی ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٧٦ لە [[ئیستۆن، پێنسیلڤانیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. بەشداریی لە فیلمەکانی [[ڕۆژێک لە ڕۆژان لە ھۆڵیوود]]، [[دژەمەرگ]] و [[زۆڵە بێشکۆکان]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|2374829}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشی نایابی کاستێک لە فیلمێکی سینەماییدا]] 8u3sdiobismxbtsk7lrk72tn0ahijoz 0 263104 1660440 1510148 2026-09-04T14:52:25Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660440 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''عومەر گودینگ''' ({{بە ئینگلیزی|Omar Gooding}}؛ لەدایکبووی ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٦ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٨٩ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0328954}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|کالیفۆڕنیا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] bs7p1babtotrf18gu9rdy1m66o3wfac 0 263105 1660439 1510140 2026-09-04T14:51:42Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660439 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''عومەر مێتوالی''' ({{بە ئینگلیزی|Omar Metwally}}؛ لەدایکبووی ١٠ی نیسانی ١٩٧٤ لە [[کوینز]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٩ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ئێستا بەردەوامە. بەشداریی لە زنجیرەی [[بەڕێز ڕۆبۆت (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بەڕێز ڕۆبۆت]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1272540}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک میسری]] [[پۆل:جامی چۆپارد بۆ براوەکانی پەردەلادراوی نێر]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] lzf3x1ci569ingjrxn4i4aqc1ij2l7s 0 263107 1660441 1510150 2026-09-04T14:52:35Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660441 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''عومەری ھاردویک''' ({{بە ئینگلیزی|Omari Hardwick}}؛ لەدایکبووی ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٧٤ لە [[ساڤانا، جۆرجیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ٢٠٠٢ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمی [[سوپای مردووەکان (فیلم)|سوپای مردووەکان]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1165044}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Omari Hardwick}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:کاتۆلیکەکانی ئەفریقایی ئەمریکی]] 92iil2svyieh29b2vks20n6cv0pekac 0 263108 1660442 1510151 2026-09-04T14:52:45Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660442 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''عومەریون''' ({{بە ئینگلیزی|Omarion}}؛ لەدایکبووی ١٢ی تشرینی دووەمی ١٩٨٤ لە [[ئینگلوود، کالیفۆرنیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٨ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1217506}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|کالیفۆڕنیا|مۆسیقا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Omarion}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سەماکەرە ئەمریکییە کوڕەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییە کوڕە گۆرانیبێژە پۆپەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی خەڵکی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] acugjpjtwumzkodbyam2ilq5dbh1ndf 0 263500 1660539 1510671 2026-09-04T15:41:55Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660539 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''فایف داوگ''' ({{بە ئینگلیزی|Phife Dawg}}؛ ٢٠ی تشرینی دووەمی ١٩٧٠ لە [[بڕۆکلین]] – ٢٢ی ئازاری ٢٠١٦ لە [[ناوچەی کۆنترا کۆستا، کالیفۆرنیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٨٥ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0205954}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Phife Dawg}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٦]] [[پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی ھیپ ھۆپی کەناری ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:ڕاپەران لە ئەتلەنتا]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] bsp69vzwfpcyp021t7pdtgd242z5fx8 0 264791 1660745 1660209 2026-09-04T20:14:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660745 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''شانۆن لێتۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Shannon Leto}}؛ لەدایکبووی ٩ی ئازاری ١٩٧٠ لە [[بۆسیێر سیتی، لویزیانا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٨ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0504720}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Shannon Leto}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:چالاکوانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی]] [[پۆل:وێنەگرانی ئەمریکی]] [[پۆل:گیتارژەنانی ڕۆکی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] eotsa56nuhzz30uqkge3tkr973u5qk1 0 266501 1660389 1579744 2026-09-04T13:35:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە) 1660389 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox song|title=دایە دایە|Artist=[[ڕەزا سەقایی]]|language=[[لوڕی|کوردیی لوڕی]]|genre=[[ھەڵبەستی پاڵەوانی]]|Released=١٩١٥ بۆ ١٩٣٠ەکان|writer=[[قەدەم خەیر]]}} '''دایە دایە ڤەختێ جەنگە'''{{تێبینی|[[کوردیی ناوەندی]]: ''دایە دایە کاتی شەڕە''{{ھن}}بەکارھێنەکانی تر: ''موتورچی'' یان ''دایە دایە وقت جنگە''.}} [[ھەڵبەستی پاڵەوانی|گۆرانییەکی پاڵەوانیی لوڕیی]] و [[چاندی کوردی|فۆلکلۆری کوردییە]]، لە چەند سەدەیەک لەمەوبەر، لەلایەن [[قەدەم خەیر]] لە کاتی لەسێدارەدانی لەلایەن ئێرانەوە بۆ یەکەمینجار گوتراوە، و دواتر لەنێو خەڵک پاشان لە پەڕتووکی مێژووی مۆسیقای لوڕستان پارێزرا. ساڵانی ١٩٦٠ەکان تا کۆتایییەکانی، بە دەنگی [[ڕەزا سەقایی]] و ڕێکخستنی [[موجتەبا میرزادە]]، تۆمار کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ایران|یەکەم=عصر|ڕێکەوت=۱۴ی ۱۱ی ۱۴۰۱|سەردێڕ=ترانه «دایه دایه وقت جنگه» ثبت شد|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/877185/ترانه-دایه-دایه-وقت-جنگه-ثبت-شد|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}</ref> حەسەن زیرەک ئەم گۆرانییەی وتووەتەوە لەژێر بەندیی '''لایە لایەت بۆ دەکەم'''. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.aparat.com/v/vqLYm دایە دایە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251227101600/https://www.aparat.com/v/vqLYm |date=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ }} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:گۆرانییەکان]] [[پۆل:گۆرانییە کوردییەکان]] [[پۆل:گۆرانی]] [[پۆل:گۆرانیناسییەکان]] cn7fa9qfp50gjyw8gyabojyk6m3kbhr 0 266505 1660495 1510437 2026-09-04T15:20:30Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660495 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''عەلی جاسم''' ({{بە عەرەبی|علي جاسم لعيبي التميمي}} ; لەدایکبووی ٢٠ی ژانویەی ٢٠٠٤) [[ھێرشبەر (تۆپی پێ)|یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی]] عێراقییە و وەک [[ھێرشبەر (تۆپی پێ)|ھێرشبەر]] یاری دەکات بۆ یانەی کۆمۆی [[سێریێ ئا|ئیتاڵی]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|ھەڵبژاردەی عێراق]]. جاسم یەکەم یاری خۆی بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|ھەڵبژاردەی عێراق]] لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ لە پاڵەوانێتی نێودەوڵەتی ئوردن بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی قەتەر|قەتەر]] ئەنجامدا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=ودية قطر تجبر كاساس على إعادة حساباته… والوافدون الجدد يخطفون الأضواء|ناونیشان=https://www.alaraby.co.uk/sport/ودية-قطر-تجبر-مدرب-العراق-على-إعادة-حساباته-والوافدون-الجدد-يتألقون|بڵاوکەرەوە=Al-Araby|زمان=ar}}</ref> == پیشەی نێودەوڵەتی == جاسم لەگەڵ ھەڵبژاردەی خوار ٢٠ ساڵانی عێراق لە جامی ئاسیای خوار ٢٠ ساڵانی ٢٠٢٣ بەشداری کرد. جاسم گۆڵی بردنەوەی لە قۆناغی چارەکی کۆتایی بەرامبەر ئێرانی ڕکابەر تۆمارکرد کە عێراق بۆ جامی جیھانی خوار ٢٠ ساڵانی ٢٠٢٣ سەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=This is the best goal of my career, says Iraq's Jasim|ناونیشان=https://www.the-afc.com/en/national/afc_u20_asian_cup/news/this_is_the_best_goal_of_my_career_says_iraq’s_jasim.html|بڵاوکەرەوە=The-AFC}}</ref> جاسم لە قۆناغی پێش کۆتایی بەرامبەر ژاپۆن گۆڵێکی دیکەی تۆمارکرد، کە عێراق بە لێدانی سزا سەرکەوتنی بەدەستھێنا و گەیشتە یاری کۆتایی، جاسمیش لە لێدانی سزاکەدا لێدانی سزای تۆمارکرد. لە یاری کۆتاییدا عێراق بە ئەنجامی ١–٠ لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆزبەکستان|ئۆزبەکستانی]] میواندار بردەوە و بەم شێوەیەش پلەی دووەمی پاڵەوانێتییەکەی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=How Iraq qualified for the 2023 FIFA U-20 World Cup against all odds|ناونیشان=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/how-iraq-qualified-for-the-2023-fifa-u-20-world-cup-against-all-odds|بڵاوکەرەوە=FIFA.com}}</ref>جاسم بەشداری لە ھەر سێ یارییەکەی عێراق کرد لە مۆندیالی خوار ٢٠ ساڵان، کە تێیدا بە ئەنجامی ٠–٤ بەرامبەر ئۆرۆگوای و ٠–٣ بەرامبەر تونس دۆڕا، و بە ئەنجامی ٠–٠ لەگەڵ ئینگلتەرا یەکسان بوو، بەم شێوەیەش لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا دوورکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Iraq beaten by Uruguay in U20 World Cup opener|ناونیشان=https://socceriraq.net/2023/05/22/iraq-beaten-by-uruguay-in-u20-world-cup-opener/|بڵاوکەرەوە=Iraq National Team|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240613172841/https://socceriraq.net/2023/05/22/iraq-beaten-by-uruguay-in-u20-world-cup-opener/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Spirited Iraq U20 side suffer 3–0 defeat to Tunisia|ناونیشان=https://socceriraq.net/2023/05/25/spirited-iraq-u20-side-suffer-3-0-defeat-to-tunisia/|بڵاوکەرەوە=Iraq National Team|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240518162332/https://socceriraq.net/2023/05/25/spirited-iraq-u20-side-suffer-3-0-defeat-to-tunisia/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤، جاسم ناوی لە تیپی خوار ٢٣ ساڵانی عێراق بۆ [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤]] لە پاریس دەستنیشانکرا. جاسم لە یەکەم یاری بەرامبەر ئوکراینا ھاتە ناو یاریگا، لە خولەکی ٧٥دا گۆڵی بردنەوەی تۆمارکرد. جاسم یەکەم یاری خۆی بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|ھەڵبژاردەی عێراق]] لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ لە پاڵەوانێتی نێودەوڵەتی ئوردن بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی قەتەر|قەتەر]] ئەنجامدا.<ref name=":0"/> {| class="wikitable sortable" |+لیستی گۆڵە نێودەوڵەتییە تۆمارکراوەکانی عەلی جاسم ! scope="col" | ژمارە. ! scope="col" | ڕێکەوت ! scope="col" | یاریگای ! scope="col" | نەیار ! scope="col" | نمرە ! scope="col" | ئەنجام ! scope="col" | پێشبڕکێ |- | style="text-align:center" | ١ | ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ | یاریگای جیلۆرا بوونگ کارنۆ, [[جاکارتا]]، ئیندۆنیزیا |{{Fb|IDN}} | style="text-align:center" | ٢–٠ | style="text-align:center" | ٢–٠ | rowspan="2" | جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦ |- | style="text-align:center" | ٢ | ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ | یاریگای نێودەوڵەتی بەسرە، [[بەسرە]]، عێراق |{{Fb|VIE}} | style="text-align:center" | ٢–٠ | style="text-align:center" | ٣–١ |} === تاکە کەسی === * گۆڵکاری جامی ئاسیای خوار ٢٣ ساڵان: ٢٠٢٤ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{WorldFootball.net|ali-jasim_2}} {{Navboxes}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|تۆپی پێ}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] arhffykq69wbpbfoecrmnbdztohsyt0 0 267271 1660588 1400668 2026-09-04T16:36:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1660588 wikitext text/x-wiki {{محەممەد}} [[پەڕگە:Banu Haschim.png|وێنۆک|ڕەچەڵەکی بەنی هاشم]] ئەم دارە بنەماڵەیە باس لە کەسوکاری پێغەمبەری ئیسلام محەممەد دەکات وەک ئەندامێکی بنەماڵەی بنەماڵەی ھاشم و ھۆزی [[قوڕەیش]] کە عەدنانییە.<ref name="IbnHisham">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ibn Hisham|سەردێڕ=The Life of the Prophet Muhammad|بەرگ=١|پەڕە=١٨١}}</ref><ref name="Parolin2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Parolin|یەکەم=Gianluca P.|ناونیشان=https://archive.org/details/citizenshiparabw00paro|سەردێڕ=Citizenship in the Arab World: Kin, Religion and Nation-State|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٩٠٨٩٦٤٠٤٥١|پەڕە=[https://archive.org/details/citizenshiparabw٠٠paro/page/n٣٠ ٣٠]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited}} "The ‘arabicised or arabicising Arabs’, on the contrary, are believed to be the descendants of Ishmael through Adnan, but in this case the genealogy does not match the Biblical line exactly. The label ‘arabicised’ is due to the belief that Ishmael spoke Hebrew until he got to Mecca, where he married a Yemeni woman and learnt Arabic. Both genealogical lines go back to Sem, son of Noah, but only Adnanites can claim Abraham as their ascendant, and the lineage of Mohammed, the Seal of Prophets (khatim al-anbiya'), can therefore be traced back to Abraham. Contemporary historiography unveiled the lack of inner coherence of this genealogical system and demonstrated that it finds insufficient matching evidence; the distinction between Qahtanites and Adnanites is even believed to be a product of the Umayyad Age, when the war of factions (al-niza al-hizbi) was raging in the young Islamic Empire."</ref><ref name="Patrick1885">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hughes|یەکەم=Thomas Patrick|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JherW50tVyAC&pg=PA19|سەردێڕ=A Dictionary of Islam: Being a Cyclopaedia of the Doctrines, Rites, Ceremonies, and Customs, Together With the Technical and Theological Terms, of the Muhammadan Religion|بڵاوکەرەوە=Asian Educational Services|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٠٦-٠٦٧٢-٢|شوێن=New Delhi|پەڕە=١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٠|orig-year=First published 1885}}</ref> بەپێی ئیسلام محەممەد لە [[ئیسماعیل|ئیسماعیلەوە]] لە ڕێگەی ھۆزی ھاشمەوە ھاتووە. بەپێی [[فەرموودە|فەرموودەکان]] محەممەد لە نەوەی [[عەدنان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Muhammad ibn Jarir al-Tabari|سەردێڕ=The History of al-Tabari|بەرگ=٦|پەڕە=٣٧|وتەگێڕانەوە=The genealogists do not differ concerning the descent of our Prophet Muhammad as far as Ma’add b. ‘Adnan.|بەستەری نووسەر=Muhammad ibn Jarir al-Tabari}}</ref> نەسەبنامە لە عەدنانەوە تا محەممەد لە ٢١ نەوەی پێکدێت.<ref name="Patrick1885">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hughes|یەکەم=Thomas Patrick|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JherW50tVyAC&pg=PA19|سەردێڕ=A Dictionary of Islam: Being a Cyclopaedia of the Doctrines, Rites, Ceremonies, and Customs, Together With the Technical and Theological Terms, of the Muhammadan Religion|بڵاوکەرەوە=Asian Educational Services|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٠٦-٠٦٧٢-٢|شوێن=New Delhi|پەڕە=١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٠|orig-year=First published 1885}}</ref>[[محەممەد]] کوڕی [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبدول موتەلیب|عەبدوڵڵا]] کوڕی [[عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم|عەبدولموتەڵیب]] کوڕی [[ھاشم کوڕی عەبدولمەنناف|ھاشم]] کوڕی [[عەبدولمەنناف کوڕی قوسەی|عەبدمەناف]] کوڕی [[قوسەی کوڕی کیلاب|قوسەی]] کوڕی [[کیلاب کوڕی مورە|کیلاب]] کوڕی [[مورە کوڕی کەعب|مورە]] کوڕی [[کەعب کوڕی لوئەی|کەعب]] کوڕی [[لوئەی کوڕی غالب|لوئەی]] کوڕی [[غالب کوڕی فیھر|غالب]] کوڕی [[فیھر کوڕی مالیک|فیھر]] کوڕی [[مالیک کوڕی نەزر|مالیک]] کوڕی [[نەزر کوڕی کینانە|نەزر]] کوڕی [[کینانە کوڕی خوزەیمە|کینانە]] کوڕی [[خوزەیمە کوڕی مودریکە|خوزەیمە]] کوڕی [[مودریکە کوڕی ئیلیاس|مودریکە]] کوڕی [[ئیلیاس کوڕی موزەر|ئیلیاس]] کوڕی [[موزەر کوڕی نزار|موزەر]] کوڕی [[نزار کوڕی مەعەد|نیزار]] کوڕی [[مەعەد کوڕی عەدنان|مەعەد]] کوڕی [[عەدنان]] کوڕی ئودەد کوڕی ھەمەیسەع کوڕی سەلامان کوڕی عەوس کوڕی بوز کوڕی قیموال کوڕی ئوبە کوڕی عەوام کوڕی ناشید کوڕی خرا کوڕی بلداس کوڕی یەدلاف کوڕی تابخ کوڕی جاحم کوڕی ناحش کوڕی ماخی کوڕی عیس کوڕی عەبقەر کوڕی عوبەید کوڕی دوعا کوڕی حەمدان کوڕی سنبر کوڕی یەثریبی کوڕی یەحزون کوڕی یەلحەن کوڕی ٲرعوی کوڕی عیز کوڕی دیشان کوڕی عیسر کوڕی ئەفناد کوڕی ئیھام کوڕی موقەسیر کوڕی ناحیث کوڕی زاریح کوڕی سەمما کوڕی مزی کوڕی عوزة کوڕی عرام کوڕی قیدار کوڕی [[ئیسماعیل]] کوڕی [[ئیبراھیم]] پێغەمبەر کوڕی تارەح کوڕی ناحور کوڕی ساروع کوڕی ڕاعو کوڕی فالەخ کوڕی عابر کوڕی شالەخ کوڕی ئەرفەخشەد کوڕی سام کوڕی [[نووح]] کوڕی لامک کوڕی متوشلخ کوڕی [[ئیدریس]] پێغەمبەر کوڕی یەرد کوڕی مھلائیل کوڕی قینان کوڕی ئەنوش کوڕی شیث کوڕی [[ئادەم]] باوە گەورەی مرۆڤ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{محەممەد٢}} {{تد|محەممەد|ژیاننامە|ئیسلام}} {{پۆلی کۆمنز|Family tree of Muhammad}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:بنەماڵەی محەممەد]] [[پۆل:ھاشمیەکان]] k08rddmahfkuunkhmrcnu1s87q5m91c 0 267910 1660448 1510175 2026-09-04T14:56:21Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660448 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=عیماد عەلەمی|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٦ی شوباتی ١٩٥٦|شوێنی لەدایکبوون=غەزە|ڕێکەوتی مەرگ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|شوێنی مەرگ=غەزە|ھۆکاری مەرگ=بەرکەوتنی فیشەک|پەروەردە=زانکۆی ئەکسکەندەرییە|ڕادەی خوێندەواری=بەکالۆریۆس|پیشە=ئەندازیاری شارستانی|حیزب=حەماس|جووڵانەوە=بەرگری لەفەلەستین|ئایین=ئیسلام}} '''عیماد خالد نامیق عەلەمی''' ('''ئەبو هومام''' ; ١٩٥٦–٢٠١٨)یەکێکە لە دامەزرێنەرانی [[حەماس|بزووتنەوەی حەماس]] لە فەلەستین و ئەندامی سەرکردایەتی سیاسی بزووتنەوەکە. لە ساڵی ١٩٥٦ لە [[غەززە|شاری غەززە]] لەدایکبووە،<ref name="عماد العلمی">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حرکة المقاومة الإسلامیة - حماس -|ناونیشان=https://hamas.ps/ar/politicalofficemember/30|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612142524/http://hamas.ps/ar/politicalofficemember/30|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=hamas.ps}}</ref> و خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لە [[ئەندازیاریی شارستانی|ئەندازیاری شارستانی]] لە [[زانکۆی ئەسکەندەریە]] لە [[میسر]]. == ژیان == * خێزاندارە و خاوەنی شەش منداڵە. * ناوبراو لە کاتی یەکەم ڕاپەڕینی فەلەستین (ڕاپەڕینی بەرد) بۆ ماوەی دوو ساڵ، لە ساڵی ١٩٨٨ تا ١٩٩٠ی زایینی، دەستگیرکرا و تۆمەتی ڕێکخستن و ھاندانی لە ڕێگەی لیژنەی ڕاگەیاندنی بزووتنەوەی بزووتنەوەی [[حەماس|حەماسەوە]] خراوەتە پاڵ. * لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٩١ لەلایەن داگیرکارییەوە لە کەرتی غەززە دیپۆرتکرایەوە. == کاری سیاسی == * نوێنەری بزووتنەوەی خۆڕاگری ئیسلامی [[حەماس]] بوو لە کۆماری ئیسلامی [[ئێران]]. * ساڵی ٢٠١٢ [[سووریا|سوریای]] بەجێھێشت و بەرەو [[کەرتی غەززە]] بۆ نیشتەجێبوون لە کەرتی غەززە دوای ٢٠ ساڵ دووری.<ref>[[عودة القائد المبعد "عماد العلمی" لغزة]]</ref> * حەماس دوای ھاتنی بۆ کەرتی غەززە، وەک جێگری [[ئیسماعیل ھەنییە|ئیسماعیل ھەنییە،]] بەرپرسی بزووتنەوەکە لە کەرتی غەززە ھەڵبژێردرا.<ref name="عماد العلمی"/> == برینداربوون == لە کاتی سێیەمین جەنگی ئیسرائیل لە کەرتی غەززە، شەڕی زریانی وێرانکەر، لە ھاوینی ساڵی ٢٠١٤، ئەندازیار عیماد عەلەمی لە یەکێک لە پێیەکانیدا بریندار بوو، بەھۆی برینەکەیەوە قاچێکی بڕدرایەوە، و ناچار بوو گەشت بکات بۆ [[تورکیا]] بۆ چارەسەرکردن و دانانی ئەندامێکی دەستکرد، لە ٢٧ی ئایاری ٢٠١٥ی زایینی گەڕایەوە کەرتی غەززە، و [[موسا دەبوو مەرزوق|موسا دەبوو مەرزووق]] لەگەڵیدا بوو، و لەکاتی گەڕانەوە لەلایەن ھەنییە پێشوازیان لێکرا. == مردن == لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ لە ئەنجامی ئەو برینانەی کە زیاتر لە دوو ھەفتە پێش مردنی تووشی بوو، لە ٩ی ١ی ٢٠١٨ لە کاتی پشکنینی چەکی تایبەتی خۆی لە ماڵەکەی خۆیدا گوللەیەکی بەر سەری کەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وفاة القیادی فی "حماس" عماد العلمی|ناونیشان=https://paltimes.ps/post/184774/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%81%DB%8C-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200125080331/https://paltimes.ps/post/184774/وفاة-القیادی-فی-حماس-عماد-العلمی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=30 ینایر 2018|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وفاة "عماد العلمی" القیادی فی حرکة حماس - دنیا الوطن|ناونیشان=https://www.alwatanvoice.com/arabic/news/2018/01/30/1120286.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180130204345/https://www.alwatanvoice.com/arabic/news/2018/01/30/1120286.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=30 ینایر 2018}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|فەلەستین|3=ژیاننامە|4=سیاسەت|ژیاننامە|سیاسەت}} [[پۆل:مردووانی ٢٠١٨]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە فەلەستینیەکان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئەلێکسەندەریا]] [[پۆل:ئەندامانی حەماس]] [[پۆل:سەرکردەکانی حەماس]] [[پۆل:خەڵکی غەززە]] 6i8bqwk8dkf2a78o15cftht6siypph4 0 268240 1660537 1510664 2026-09-04T15:41:32Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660537 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''فایتیڤیڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Fayetteville}}) شارێکە دەکەوێتە ویلایەتی [[کارۆلینای باکوور]]، [[ئەمریکا]]، و ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٢٠ "٢١١٬٦٥٧" کەس بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی ئابی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا|شارەکان|مێژوو}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Fayetteville, North Carolina}} [[پۆل:شارەکانی کارۆلینای باکوور]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٦٢]] [[پۆل:پایتەختەکانی پێشووی ویلایەتەکان لە ئەمریکا]] 4ldvynx4yxtbzgqku8ho2b8bipmzte6 0 268522 1660544 1510684 2026-09-04T15:43:30Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660544 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''فایێتۆڤیل''' ({{بە ئینگلیزی|Fayetteville}}) شارێکە دەکەوێتە ویلایەتی [[کارۆلینای باکوور]]، [[ئەمریکا]]، و ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٢٠ "٢٠٨٬٥٠١" کەس بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٢ی ئابی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا|شارەکان|مێژوو}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Fayetteville, North Carolina}} [[en:Fayetteville, North Carolina]] [[پۆل:شارەکانی کارۆلینای باکوور]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٦٢]] [[پۆل:پایتەختەکانی پێشووی ویلایەتەکان لە ئەمریکا]] 4604ozmrgxqbicdsnbvpxbo7haaxqu5 0 269061 1660793 1659543 2026-09-04T20:29:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660793 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''سێوەکە''' ({{بە ئینگلیزی|The Apple}}) فیلمێکی [[کۆمیدیا]]ی [[خەیاڵی زانستی]]یە ئەمریکی-ئیسرائیلییە لە ساڵی ١٩٨٠. تێچووی فیلمەکە (١٠) ملیۆن دۆلار بووە، و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] (٢٬٤) ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٨٠) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٠ خولەکە. == کورتەی چیرۆک == چیرۆکی دوو گۆرانیبێژی گەنج دەگێڕێتەوە کە لە پێشبڕکێیەکی مۆسیقادا بەشداری دەکەن لە داھاتوویەکی خەیاڵیدا. ئەوان خۆیان لە دنیایەکی سەیری پۆپ-میوزیک دەبیننەوە کە لەلایەن کۆمپانیایەکی بەھێزەوە کۆنترۆڵ کراوە. فیلمەکە ڕەخنە لە کەلتووری پۆپ و کۆمەڵگای بەکاربەر دەگرێت و بە ستایلێکی زۆر زیادەڕۆیانە و سەیر ناسراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}} [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە مۆسیقییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە داھاتوودا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە بەرلین وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی ئەڵمانیای ڕۆژاوا]] 6hrhn6iqj9qpuz6di7qcbl1a6x7x2xp 0 269709 1660810 1659246 2026-09-04T20:35:41Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660810 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شیروود | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|شیرود}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری شیروود | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری شیروود''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی شیروود لە [[ئێران]]دا##جێگەی شیروود لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{Coord|36|50|42|N|50|47|22|E|dim:1km|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای مازەندەران|مازەندەران]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی تۆنەکابۆن|تۆنەکابۆن]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٢٠- | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شیروود''' ({{بە فارسی|شیرود}}) شارێکە لە [[پارێزگای مازەندەران]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای مازەندەران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای مازەندەران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای مازەندەران]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دەریای کاسپیەن]] lnt0qnibekri7tax0nvs2heuw796ecr 0 269712 1660451 1510203 2026-09-04T14:58:55Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660451 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = عەباس ئاباد | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|عباس‌آباد}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری عەباس ئاباد | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری عەباس ئاباد''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی عەباس ئاباد لە [[ئێران]]دا##جێگەی عەباس ئاباد لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|36|43|40|N|51|06|21|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای مازەندەران|مازەندەران]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی عەباس ئاباد|عەباس ئاباد]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''عەباس ئاباد''' ({{بە فارسی|عباس‌آباد}}) شارێکە لە [[پارێزگای مازەندەران]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای مازەندەران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای مازەندەران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای مازەندەران]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دەریای کاسپیەن]] c4pjra6noubhnesj47afpjs6ovwxase 1660725 1660451 2026-09-04T20:08:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660725 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = عەباس ئاباد | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|عباس‌آباد}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری عەباس ئاباد | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری عەباس ئاباد''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی عەباس ئاباد لە [[ئێران]]دا##جێگەی عەباس ئاباد لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|36|43|40|N|51|06|21|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای مازەندەران|مازەندەران]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی عەباس ئاباد|عەباس ئاباد]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''عەباس ئاباد''' ({{بە فارسی|عباس‌آباد}}) شارێکە لە [[پارێزگای مازەندەران]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای مازەندەران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای مازەندەران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای مازەندەران]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دەریای کاسپیەن]] 26yw4sww69a356i67srvqpzfmnp6hte 0 270121 1660695 1651950 2026-09-04T19:40:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660695 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''دوایین پاڵەوانی کردار''' ({{بە ئینگلیزی|Last Action Hero}}) فیلمێکی [[فیلمی ئەکشن|ئەکشن]]ی [[فیلمی کۆمیدی|کۆمیدی]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩٣. تێچووی فیلمەکە (٨٥) ملیۆن دۆلار بووە، و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] (١٣٧٫٣) ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (١٨ی حوزەیرانی ١٩٩٣) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٣٠ خولەکە. چیرۆکی فیلمەکە باس لە کوڕێکی گەنج دەکات کە بە شێوەیەکی سەیر دەچێتە نێو فیلمێکی ئەکشنەوە و دەبێتە ھاوڕێی پاڵەوانی فیلمەکە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٨ی ئابی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠|کۆمیدیا}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٣]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمێدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان بە ئەکشن و ئەنیمەیشنی ڕاستەوخۆ]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە ھاوتەریبەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی بەشی پۆلیسی لۆس ئانجلەس]] 4nedzyo84z4tq996syon9535tggff9q 0 270587 1660781 1659559 2026-09-04T20:26:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660781 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''سێلاویک''' ({{بە ئینگلیزی|Selawik}}) شارێکە دەکەوێتە ویلایەتی [[ئالاسکا]]، [[ئەمریکا]]. ژمارەی دانیشتووانی بەپێی [[سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (٢٠٢٠)|سەرژمێریی ٢٠٢٠]] (٨٤٠) کەس بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣١ی ئابی ٢٠٢٤}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Selawik}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:شارەکانی ئەلاسکا]] igputjcb34y04qbpxj6742740s5jjvi 0 270861 1660576 1648503 2026-09-04T16:34:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660576 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''درۆ ڕاستەکان''' ({{بە ئینگلیزی|True Lies}}) فیلمێکی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩٤. چەشنی فیلمەکە [[فیلمی ئەکشن|ئەکشنی]]، [[فیلمی کۆمیدی|کۆمیدی]] و [[فیلمی سیخوڕی|سیخوڕی]]یە. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٢٠ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ٣٧٨٫٩ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (١٥ی تەممووزی ١٩٩٤) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٤١ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == ھاری تاسکەر، سیخوڕێکی نھێنی، ژیانێکی دووانەی ھەیە کە ھاوسەرەکەی لێی ئاگادار نییە. کاتێک ھەردوو ژیانەکەی تێکەڵ دەبن، ھاری دەبێت ھاوسەرەکەی لە تیرۆریستان بپارێزێت و ھاوکات پەیوەندییەکەیان ڕزگار بکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{جەیمز کامێرۆن}} {{پۆلی کۆمنز|True Lies}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ١٩٩٠|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:فیلمە ڕاونانەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٤]] [[پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی]] [[پۆل:ڕاونانی فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕفاندنی منداڵ لە ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی شەڕی ناوەکی و چەکەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی جەیمز کامیرۆن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی باشترین خانمەکتەری مۆسیقی یان کۆمیدییان تێدایە کە خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبیان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی جەیمز کامیرۆن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی جەیمس کامیرۆن]] [[پۆل:فیلمەکانی لایتستۆرم ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنە ئینگلیزی-زمانەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە فلۆردیا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] smem4vtlddb5te9n8e2f73vi9m5alnc 0 270974 1660692 1651947 2026-09-04T19:39:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1660692 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''دوایین دوێڵ''' ({{بە ئینگلیزی|The Last Duel}}) فیلمێکی درامای مێژوویی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢١. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٠٠ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ٣٠٫٦ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٥٢ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == لە فەڕەنسای سەدەی ١٤، ژان دی کاروژ و ژاک لی گری دوا دوێلی یاسایی ئەنجام دەدەن دوای ئەوەی ژنی کاروژ تۆمەتی دەستدرێژی سێکسی دەخاتە پاڵ لی گری. چیرۆکەکە لە سێ ڕوانگەی جیاوازەوە دەگێڕدرێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|پاریس|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٢٠|فەڕەنسا}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢١]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆکسی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە بەریتانییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ بەرھەمھێنانیان ڕاگیرابوو]] [[پۆل:فیلمەکان لەژێر کاریگەری پەتای کۆڤید-١٩]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھاری گرێگسۆن-ویلیامزەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە فەڕەنسا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکانی تی ئێس جی ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمە چیرۆکییە ناھێڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامایییە ئەکشنە ئینگلیزییەکان]] g27a8ouleiq9kdjeak4xrmhjbnw7ej7 0 270996 1660674 1502050 2026-09-04T19:36:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1660674 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''دواتر''' ({{بە ئینگلیزی|After}}) فیلمێکی [[فیلمی درامای|درامای]] ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٢. تێچووی فیلمەکە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] بەردەست نییە. لە ڕێکەوتی (٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٩ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:یەکەم فیلمە دەرھێنراوەکانی ساڵی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ١٩٩٢ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠١٢ داندراون]] c80r7otty19fdrjcvnmzi6e0e78oto4 0 270997 1660675 1502051 2026-09-04T19:36:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660675 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''دواتر''' ({{بە ئینگلیزی|After}}) فیلمێکی [[فیلمی ڕۆمانسی|ڕۆمانسی]] و [[فیلمی درامای|درامای]] ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٩. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٤ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ٦٩٫٧ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (١٢ی نیسانی ٢٠١٩) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٠٥ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ٢٠١٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:فیلمە درامییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە ڕۆمانسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە]] l0joeju7kylrri2oll1j4zguidtt82n 0 271063 1660413 1648496 2026-09-04T13:38:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660413 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''دروستکراوی ئەمریکی''' ({{بە ئینگلیزی|American Made}}) فیلمێکی [[فیلمی ژیاننامەیی|ژیاننامەیی]] و [[فیلمی کۆمیدی|کۆمیدی]] ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٧. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ٥٠ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ١٣٤٫٩ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١١٥ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ٢٠١٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سیخوڕییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە کۆمیدییەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمەکانی کرۆس کریک پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] [[پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی برایان گرەیزەر]] [[پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی برایان ئۆلیڤەر]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ساڵی ١٩٨٠ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەسەر فڕۆکە داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ویلایەتی جۆرجیا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیو ئۆرلینز وێنەکەی گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکانی ئیمەیجن ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان]] 1b92mehfvl8ac7pqao3vckhw21zj4b4 0 271480 1660837 1658977 2026-09-04T20:44:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660837 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox military unit|unit_name=سوپای ئیسپانیا|native_name={{lang|es|Ejército de Tierra}}|image=Emblem of the Spanish Army.svg|image_size=150px|caption=ئارمی سوپای ئیسپانیا|start_date=سەدەی ١٥|dates=|country={{flagu|ئیسپانیا}}|allegiance=|branch=|type=[[سوپا]]|role=[[ھێزی وشکانی]]|size=٧٥،٨٢٢ سەرباز (٢٠١٨)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lamoncloa.gob.es/espana/eh15/defensa/Paginas/index.aspx|سەردێڕ=España Hoy 2016–2016|ئیش=lamoncloa.gob.es|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١٧|زمان=es|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170510184930/http://www.lamoncloa.gob.es/espana/eh15/defensa/Paginas/index.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|command_structure=[[پەڕگە:Emblem of the Spanish Armed Forces.svg|25px]] [[ھێز چەکداری ئیسپانیا]]|garrison=Buenavista Palace, [[مەدرید]]|garrison_label=|equipment=|equipment_label=|nickname=|motto=|colors=|colors_label=|march=|mascot=ھەڵۆی بەربڵاوی تاج لەسەر لەگەڵ خاچی سانت جەیمس|battles=|anniversaries=|decorations=|battle_honours=<!-- Commanders -->|commander1={{flagicon image|Estandarte Real de España.svg}} [[شا فیلیپی شەشەم]]|commander1_label=[[Captain general (Spain)|Commander in Chief]]|commander2={{flagicon image|Spanish Chief of Staff of the Army flag.png}} [[ژەنەڕاڵێ سوپا]] [[Amador Fernando Enseñat y Berea]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Real Decreto 866/2021, de 5 de octubre, por el que se nombra Jefe de Estado Mayor del Ejército de Tierra al Teniente General del Cuerpo General del Ejército de Tierra don Amador Fernando Enseñat y Berea.|ناونیشان=https://boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2021-16250|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=boe.es}}</ref>|commander2_label=[[Chief of Staff of the Army (Spain)|Chief of Staff of the Army]]|colonel_of_the_regiment=|colonel_of_the_regiment_label=|notable_commanders=<!-- Insignia -->|identification_symbol=[[File:Flag of Spain (civil).svg|border|100px]]|identification_symbol_label=Flag patch|identification_symbol_2=|identification_symbol_2_label=<!-- Aircraft -->|aircraft_attack=|aircraft_helicopter_attack=[[Eurocopter Tiger|Tiger]]|aircraft_electronic=|aircraft_recon=[[Airbus EC-665 Tiger]]|aircraft_patrol=|aircraft_trainer=[[Eurocopter Colibri|Colibrí]]{{ھن}}[[Eurocopter EC135|EC135]]|aircraft_transport=[[Boeing CH-47 Chinook|Chinook]]{{ھن}}[[Eurocopter Cougar|Cougar]]{{ھن}}[[NH90]]}} '''سوپای ئیسپانیا''' ({{بە ئیسپانی|Ejército de Tierra}})واتا سوپای زەمینی ھێزە چەکدارەکانی ئیسپانیا کە بەرپرسیارە لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییە وشکانییەکان. یەکێکە لە کۆنترین سوپای چالاک –مێژووەەکانکەی دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایی سەدەی ١٥. سوپای ئیسپانیا لە سەردەمی [[فێرناندۆی دووەم|شا فێردیناند]] و [[ئیزابێلای یەکەم شاژنی کاستیل|شاژن ئیزابێلا]] (کۆتایی سەدەی پازدەھەم)ەوە بە بەردەوامی بوونی ھەبووە. کۆنترین و گەورەترینی سێ خزمەتگوزارییەکە بوو، ئەرکەکەی بەرگریکردن بوو لە نیمچە دوورگەی ئیسپانیا و [[دوورگەکانی بالیار|دوورگەکانی بالیاریک]] و [[دوورگەکانی کەناری]] و مێلیلا و سیوتا و دوورگە و بەردەکانی ئیسپانیا لە کەناراوەکانی باکووری ئەفریقا. == مێژوو == [[پەڕگە:Peter_Snayers_-_Spanischer_Überfall_auf_ein_flämisches_Dorf.jpg|وێنۆک| ھێرشی ئیسپانیا بۆ سەر گوندێکی فلاندەرز]] لە ماوەی سەدەی ١٦دا، ئیسپانیا ھابسبورگ گەشەیەکی بەردەوامی لە ھێزی سەربازی خۆیدا بەخۆیەوە بینی. جەنگەکانی ئیتالیا (١٤٩٤–١٥٥٩) سەرکەوتنی کۆتایی ئیسپانیا و ھەژموونی لە باکووری [[ئیتاڵیا|ئیتالیا]] بە دەرکردنی فەرەنسییەکان بەدوای خۆیدا ھێنا. لە کاتی جەنگدا، سوپای ئیسپانیا ڕێکخستن و تاکتیکەکانی خۆی گۆڕی، لە ھێزێکی ھەڵگری پایک و [[کۆرە ڕم|ھالبەردەوە]] پەرەی سەند بۆ یەکەم پێکھاتنی پایک و تەقەی بازرگانی ئارکی و پایکمەن. لە ماوەی سەدەی ١٦دا ئەم پێکھاتەیە پەرەی سەند و بوو بە پێکھاتەی پیادەی تێرسیۆ. بە پشتیوانی ئەو سەرچاوە داراییانەی کە لە ئەمریکاوە وەرگیراون،<ref>Elton, p. 181.</ref> ئیسپانیا شەڕەکانی دژی دوژمنەکانی کرد، وەک ڕاپەڕینی درێژخایەنی ھۆڵەندی (١٥٦٨–١٦٠٩)، بەرگری لە [[ئەورووپا]]ی مەسیحی کرد لە ھێرش و داگیرکارییەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]]، پشتگیری لە دۆزی [[کڵێسای کاتۆلیک|کاسۆلیکی]] کرد لە فەرەنسییەکان شەڕەکانی ناوخۆ و شەڕی [[شانشینی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]] لە کاتی جەنگی ئینگلیز-ئیسپانیا (١٥٨٥–١٦٠٤). قەبارەی سوپای ئیسپانیا لە نزیکەی ٢٠ ھەزار سەربازەوە لە ساڵانی ١٤٧٠ بۆ نزیکەی ٣٠٠ ھەزار سەرباز تا ساڵانی ١٦٣٠ لە کاتی [[شەڕی سی ساڵە|جەنگی سی ساڵەدا]] کە ئەورووپای لەیەکتر جیاکردەوە، ئەمەش پێویستی بە دامەزراندنی سەرباز بوو لە سەرانسەری ئەورووپا.<ref>Anderson, p. 17.</ref> بەھۆی بەشداریکردنی ژمارەیەکی لەو جۆرە، ئیسپانیا کێشەی ھەبوو لە دابینکردنی بوودجەی ھەوڵەکانی جەنگ لە زۆر بەرەدا. نەدانی پارەی سەربازەکان بووە ھۆی زۆرێک لە یاخیبوون و ڕووداوەکانی وەک کیسەی ئەنتۆرب (١٥٧٦) کە ١٧ ھەزار کەس تێیدا گیانیان لەدەستدا.<ref>Carlton, 2011: p. &nbsp;42.</ref> جەنگی سی ساڵە (١٦١٨–١٦٤٨) لە ئیسپانیا شانبەشانی زۆربەی دەوڵەتەکانی تری ئەورووپا بوو. ئیسپانیا بە پێگەیەکی بەھێزەوە ھاتە ناو ململانێکانەوە، بەڵام شەڕە بەردەوامەکان وردە وردە سوودەکانی لەناوبرد؛ سەرەتا داھێنانەکانی ھۆڵەندی، پاشان سویدی، تێرسیۆیان زیاتر لاواز کردبوو، کەمتر نەرمی و ھێزی ئاگرینی ھەبوو لە چاو ھاوتا مۆدێرنەکانی.<ref>Meade, p. 180.</ref> سەرەڕای ئەوەش، سوپای ئیسپانیا بە درێژایی ئەم ماوەیە لە سەرانسەری ناوچەیەکی گەورەی ئەورووپادا بەردەوام بوو لە سەرکەوتن و گەمارۆدانی گەورە. ھاتنی فەرەنسا بۆ ناو جەنگ لە ساڵی ١٦٣٥ فشارێکی زیاتری خستە سەر ئیسپانیا، سەرکەوتنی فەرەنسا لە شەڕی ڕۆکرۆی لە ساڵی ١٦٤٣ بووە ھۆی پەرەسەندنێکی گەورە بۆ فەرەنسییەکان. بە واژووکردنی ئاشتی وێستفالیا لە ساڵی ١٦٤٨، ئیسپانیا ناچار بوو سەربەخۆیی [[کۆماری ھۆڵەندا]] قبوڵ بکات. === سەدەی ١٨ === ئیسپانیا وەک ھێزێکی گرنگی دەریایی و سەربازی ماوەتەوە، پشت بە ھێڵە دەریایییە گرنگەکان دەبەستێت کە لە ئیسپانیاوە بەرەو [[کاری بی]] و [[ئەمریکای باشوور]] درێژدەبنەوە و بەرەو ڕۆژاوا بەرەو [[مانیلا]] و [[ڕۆژھەڵاتی دوور]]. سوپای ئەمریکا لەسەر مۆدێلی فەرەنسی ڕێکخرایەوە و لە ساڵی ١٧٠٤ تێرسیۆیە کۆنەکان گۆڕدرا بۆ فەوجەکان. یەکەم قوتابخانەی سەربازی مۆدێرن (قوتابخانەی تۆپخانە) لە ساڵی ١٧٦٤ لە شاری سێگۆڤیا دروست کرا. لە کۆتاییدا لە ساڵی ١٧٦٨ شا چارڵی سێیەم «فەرمانە شاھانەیییەکانی ڕژێم و دیسیپلین و ژێردەستەیی و خزمەتکردن لە سوپاکانیدا»ی پەسەند کرد، کە تا ساڵی ١٩٧٨ کاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Comparative Atlas of Defence in Latin America / 2008 Edition, p. &nbsp;42 (PDF)|ناونیشان=http://www.resdal.org/atlas/atlas-cap1-ingles.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181224023705/https://www.resdal.org/atlas/atlas-cap1-ingles.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=resdal.org}}</ref> === سەردەمی ناپلیۆن و نۆژەنکردنەوە === لە کۆتایی سەدەی ١٨دا ئیسپانیا کە [[بنەماڵەی بۆربۆن|بۆربۆن]] بەڕێوەدەبرا ھاوپەیمانی لەگەڵ فەرەنسا کە بۆربۆن بەڕێوەدەبرا و ھەربۆیە پێویست نەبوو لە شەڕی وشکانی بترسێت. تاکە دوژمنی جددی بەریتانیا بوو کە ھێزی دەریایی شاھانەی بەھێزی ھەبوو؛ بۆیە ئیسپانیا سەرچاوەکانی خۆی لەسەر ھێزی دەریایی خۆی چڕکردەوە. کاتێک [[شۆڕشی فەڕەنسا|شۆڕشی فەرەنسا]] بۆربۆنەکانی ڕووخاند، شەڕێکی وشکانی لەگەڵ فەرەنسا بوو بە مەترسییەک کە پاشا ھەوڵیدا خۆی لێ بپارێزێت. لە سوپای ئیسپانیادا فەیلەقی ئەفسەرەکان بە پلەی یەکەم لەسەر بنەمای پشتیوانی شاھانە ھەڵدەبژێردرا، نەک شایستەیی. نزیکەی یەک لەسەر سێی ئەفسەرە بچووکەکان لە ڕیزەکانەوە پلەیان بەرزکرابووەوە و بەھرەیان ھەبوو، بەڵام دەرفەتی بەرزکردنەوە یان سەرکردایەتیکردنیان کەم بوو. پلەدارەکان کۆڵبەری خراپ ڕاھێنراو بوون. یەکەکانی نوخبە فەوجەکانی بیانی [[ئێرلەندییەکان|ئێرلەندی]] و [[ئیتاڵی]] و سویسری و والۆنیان لەخۆگرتبوو، جگە لە یەکەکانی تۆپخانە و [[ئەندازیاری شەڕ|ئەندازیاری]] نوخبە. لە شەڕدا یەکە بچووکەکان بە باشی شەڕیان دەکرد، بەڵام تاکتیکە مۆدێرنەکانیان لە بەرامبەر {{Lang|fr|[[Grande Armée]]}}ی فەرەنسیدا سەخت بوو، سەرەڕای ھەوڵە دووبارەیییە نائومێدەکان لە چاکسازی لە کۆتا خولەکدا.<ref>Charles J. Esdaile, ''The Spanish Army in the Peninsular War'' (1988)</ref> لە ساڵی ١٨٠٨ ناپلیۆن ھەوڵیدا کارلۆسی چوارەم لە ئیسپانیا لە پۆستەکەی لاببات و جۆزێف بۆناپارتی برای لەسەر تەختی ئیسپانیا دابنێت، ئەمەش جەنگی نیمچە دوورگەی لێکەوتەوە. سەرەتا بەرەنگارییەکی کەم بوو و ئیسپانیا داگیرکرا؛ بەڵام زۆری نەخایاند یەکەکانی ئیسپانیا دەستیان کرد بە ڕێکخستنەوە و دامەزراندنی[[شەڕی چریکی|شەڕی چریکی (گەریلا)]], کە گەیشتە لووتکە بە سەرکەوتنی ئیسپانیا لە شەڕی بایلێن لە ماوەی دوو مانگی یەکەمی شەڕەکەدا. فەرەنسییە دۆڕاوەکان نیمچە دوورگەکەیان چۆڵکرد تا دەگاتە دۆڵی ئیبرۆ لە نزیک پیرینیس، تووشی چەندین شکستی زەلیلکەر بوون لە بەرامبەر سوپای ئاسایی ئیسپانیا. ئەوان لە یەکەم شکستە دەنگییەکانی [[سوپای گەورە|سوپای فەرەنسی ئیمپراتۆری کە]] تا ئێستا بەڕواڵەت بێ ڕکابەر بوو، ناپلیۆنی ناچار کرد دەستوەردانێکی شەخسی لەگەڵ ھێزی بەرفراوان بکات، بەڵام شەڕی ھاوپەیمانی پێنجەمی لێکەوتەوە، چونکە زلھێزەکانی دیکەی ئەورووپا بە سەرۆکایەتی [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا|نەمسا]] ھاندرابوون شەڕیان لەگەڵدا ڕابگەیەنن فەرەنسا. دۆخەکە بە شێوەیەکی بەردەوام بۆ فەرەنسییەکان خراپتر بوو ھەرچەندە ناپلیۆن سەربازی کاریگەرتری ھێنایە ناو نیمچە دوورگەکەوە، چونکە یاخیبووانی گەریلا زیاتر کۆنترۆڵی شەڕی ئیسپانیایان لە دژی ناپلیۆن کرد و بەرخۆدانێکی نیشتمانی ژێرزەمینیی کەم تا زۆر یەکگرتوویان دروست کرد، کە سوپای تەقلیدی ئەو سەردەمەیان بۆ ڕێکنەخرابوو یان ئامادەکراوە بۆ ھێشتا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Russell Crandall|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Op1cAwAAQBAJ&pg=PA21|سەردێڕ=America's Dirty Wars: Irregular Warfare from 1776 to the War on Terror|بڵاوکەرەوە=Cambridge UP|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-٠٠٣١٣-٢|پەڕە=٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151130140903/https://books.google.com/books?id=Op1cAwAAQBAJ&pg=PA21|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام تا ساڵی ١٨١٢ سوپا تەنھا ناوچە پەرش و بڵاوەکانی کۆنترۆڵ کرد، و تەنھا دەیتوانی بە ھێرشی ناوبەناو فەرەنسییەکان ھەراسان بکات.<ref>Otto Pivka, ''Spanish Armies of the Napoleonic Wars'' (Osprey Men-at-Arms, 1975)</ref> خۆشبەختانە بۆ ئیسپانییەکان، [[لەشکرکێشی فەڕەنسا بۆ سەر ڕووسیا|لەشکرکێشییە کارەساتبارەکەی فەرەنسا بۆ سەر ڕووسیا،]] سوپای فەرەنسی بە توندی لاواز کرد و ناپلیۆنی ناچار کرد کە چڕبوونەوەی ھێزەکانی لە ئیسپانیا کەم بکاتەوە، لە کۆتاییدا ڕێگەی بە سوپا و میلیشیا و ھاوپەیمانە بەریتانییەکانیان دا تا ساڵی ١٨١٤ فەرەنسییەکان لە ئیسپانیا دەربکەن. === لە ماوەی سەدەی نۆزدەھەمدا === [[پەڕگە:Asturias_(2).jpg|وێنۆک|سەربازێکی فەوجی ٣١ی پیادەی سوپای ئیسپانیا لە کاتی جەنگی ئیسپانو-مەغریب، لەلایەن ئابۆ فێرێر-دالماو]] سوپای ئیسپانیا لە [[شەڕەکانی ناپلیۆن]] سەریھەڵدا کە لە ئەنجامی ساڵانێک لە ململانێی وێرانکەر لە کاتی جەنگی نیمچە دوورگەکاندا وێران بوو.<ref>Palmer, A. W. ''A Dictionary of Modern History 1789–1945.''</ref> زنجیرەیەک ململانێ لە کۆلۆنییەکانی ئەمریکای ئیسپانیا بە ئامانجی سەربەخۆیی سیاسی لە [[ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانی|ئیمپراتۆرییەتی ئیسپانیا]] کە لە ساڵی ١٨٠٨ سەریھەڵدابوو، بووە ھۆی لەدەستدانی زۆرینەی ئەم موڵک و ماڵی کۆلۆنیالیزمانە تا ساڵی<ref>Adelman, Jeremy.</ref> لەم شەڕانەدا، ژمارەیەکی زۆر لە سوپای ئیسپانیا ڕەوانەی ئەمریکای ئیسپانی کران بە مەبەستی شکستپێھێنانی شۆڕشگێڕانی ئەمریکای لاتین؛ ئەم ھەوڵانە زۆربەیان سەرکەوتوو نەبوون. لەگەڵ پشێوییەکانی ئیسپانیا دژی حکوومەتی ئیسپانیا، ھێزی سەربازی ئیسپانیا لە سەردەمی دوای ناپلیۆن لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا زیاتر زیانیان پێگەیشت. بە داننان بە پێویستی چاکسازی لە سوپای ئیسپانیا، چاکسازییەکان لەلایەن حکوومەتی ئیسپانیاوە لەم ماوەیەدا پەسەندکرا بۆ چاکسازی و مۆدێرنکردنی ھێزە چەکدارەکان بۆ سوپایەکی وەستاو و پیشەیی؛ وەک بەشێک لەم چاکسازیانە، [[قافکردن|وەرگرتنی سەربازی]] لەلایەن سوپای ئیسپانیاوە پەسەندکرا. ئەمەش قەبارەی سوپاکەی لە ساڵی ١٨٢٨دا بۆ ٢٥٠ ھەزار سەرباز زیاد کرد و لە ساڵی ١٨٣٠دا بۆ ٣٠٠ ھەزار سەرباز زیادی کرد؛ بۆیە ئەمەش سوپای ئیسپانیای کردە سوپای تاڕادەیەک بەھێز لە ئەورووپا، ھەرچەندە ململانێ ناوخۆیییەکان کاریگەرییان لەسەر سوپاکە ھەبوو، ناچاریان کرد لایەنێک ھەڵبژێرن.{{ژێدەر پێویستە|date=November 2020}}</link><sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2020)">وەرگێڕان پێویستە</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> ئیسپانیا لە ماوەی سەدەی نۆزدەھەمدا ڕووبەڕووی زنجیرەیەک ململانێی خانەدانی ناوخۆیی بووەوە، کە بەکۆمەڵ بە شەڕەکانی کارلیست (١٨٣٣–١٨٧٦) ناسراون؛ ئەم ململانێیانە وایکرد دەوڵەتی ئیسپانیا زنجیرەیەک چاکسازی ئەنجام بدات کە ئاراستەی پێکھاتە سەربازی و ئیداری و کۆمەڵایەتییەکانی بوو.<ref>Holt, Edgar.</ref> لە ئەنجامی شەڕەکانی کارلیست و لاوازی پێکھاتە ناوەندییەکانی حکومەت لە ژێر دەسەڵاتی پاشایەتی ئیسپانیا، زۆرێک لە ژەنەڕاڵەکان کە تەماحی سیاسییان ھەبوو، ''[[کوودەتا|کودەتایان]]'' ئەنجامدا، کە بە ''pronunciamientos'' ناسراوە، کە بەردەوام بوو تا نۆژەنکردنەوەی بۆربۆن لە ئیسپانیا لە سەردەمی پاشا ئەلفۆنسۆی دوازدەھەمدا. ئەم دەستێوەردانانە سەربازییانە دژی حکوومەتی مەدەنی لە کۆتاییدا عەقڵییەتێکی کولتووری و سیاسی ڕێگەپێدراویان لە قاڵب دا، لەگەڵ چاوەڕوانییەکی بێدەنگ لە ئیسپانیا بۆ «دەستێوەردانی فریاگوزاری تایبەت» لەلایەن سەربازییەوە کە تا سێیەکی یەکەمی سەدەی بیستەم بە باشی پەرەی سەند.<ref>Carr, Raymond.</ref> لە ساڵی ١٩٢٠ سوپای ئیسپانیا لە نزیکەی ٥٠٠ ھەزار پیاو پێکھاتبوو، کە زۆربەیان بەشدارییان لە [[شەڕی ناوخۆییی ئیسپانیا|شەڕی ناوخۆی ئیسپانیادا]] دەکرد (١٩٣٦–١٩٣٩).{{ژێدەر پێویستە|date=November 2020}}</link><sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2020)">وەرگێڕان پێویستە</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> === جەنگی جیھانی یەکەم === === کۆماری دووەم (١٩٣١–٣٦) === لە سەردەمی کۆماری دووەمی ئیسپانیادا، حکومەتی ئیسپانیا زیاتر لە دە ملیۆن پیاوی بۆ سوپا وەرگرت (تۆمارکرد). === شەڕی ناوخۆ (١٩٣٦–٣٩) === بەشێک لە ھاووڵاتیانی ئەمریکی بۆ شەڕی ناوخۆی خۆیان بە دوو ھۆکاری سەرەکی ھاتوونەتە ئیسپانیا. یەکەمیان بەرەوپێشبردنی ئایدیاڵەکانیان و ئەوی دیکەیان ڕزگاربوونە لە تاقیکردنەوەکانی ژیان لە ئەمریکای باکوور لە کاتی خەمۆکی گەورەدا. == سوپای ئیسپانیا لە ژێر ڕژێمی فرانسوادا (١٩٣٩–١٩٧٥) == ئەم ماوەیە دەتوانێدرێ بەسەر چوار قۆناغدا دابەشبکرێت:<ref name="PUELL">Puell de la Villa, Fernando (2010).</ref> * ١٩٣٩–١٩٤٥: جەنگی جیھانی دووەم * ١٩٤٥–١٩٥٤: گۆشەگیری نێودەوڵەتی (نەبوونی ئامراز) * ١٩٥٤–١٩٦١: ڕێککەوتن لەگەڵ ئەمریکا (پێشکەوتنێکی دیاریکراو لە ئامراز و تواناکاندا) * ١٩٦١–١٩٧٥: پلانەکانی گەشەپێدان (بنەمای ئابووری بۆ مۆدێرنیزاسیۆنەکان کە لە ساڵانی حەفتاکان و ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا بەدوای خۆیدا دێنێت). === جەنگی جیھانی دووەم === [[پەڕگە:Spanish_soldiers_at_the_Eastern_Front.jpg|وێنۆک| سەربازە ئیسپانییەکانی فیرقەی شین لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەمدا]]، {{Circa|١٩٤١}}]] لە کۆتایی شەڕی ناوخۆدا، سوپای ئیسپانی (فرانسوا) بە ١٬٠٢٥٬٥٠٠ پیاوەوە ژمارەیان کرد، لە ٦٠ فیرقەدا.<ref name="BOLANOS">Muñoz Bolaños, Roberto (2010).</ref> لە ساڵی یەکەمی ئاشتیدا، فرانکۆ لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٠دا قەبارەی سوپای ئیسپانیای بۆ ٢٥٠ ھەزار کەس بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش کەمکردەوە و زۆربەی سەربازەکانی بۆ ماوەی دوو ساڵ سەرباز بوون.<ref name="Bowen and Álvarez">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bowen|یەکەم=Wayne H.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qY94qFszWq8C&pg=PA13|سەردێڕ=A Military History of Modern Spain|دوایین٢=José E. Álvarez|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٧٥-٩٩٣٥٧-٣|پەڕەکان=١١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160505123807/https://books.google.com/books?id=qY94qFszWq8C&pg=PA13|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چەند ھەفتەیەک دوای کۆتایی ھاتنی جەنگ، ھەشت ھەرێمی سەربازی تەقلیدی (مەدرید، سیڤییا، ڤالێنسیا، بەرشەلۆنە، زاراگۆزا، بورگۆس، ڤایادۆلید و ھەرێمی سەربازی ھەشتەم لە لاکۆرۆنا) دامەزرانەوە. لە ساڵی ١٩٤٤ [[IX Military Region (Spain)|ھەرێمی سەربازی نۆیەم]]، کە بارەگاکەی لە گرانادا بوو، دروست کرا.<ref name="BOLANOS"/> ھێزی ئاسمانی بوو بە خزمەتگوزارییەکی سەربەخۆ، لەژێر وەزارەتی ھێزی ئاسمانی خۆیدا. نیگەرانییەکان سەبارەت بە دۆخی نێودەوڵەتی و ئەگەری چوونە ناوەوەی ئیسپانیا بۆ جەنگی جیھانی دووەم و ھەڕەشەکانی لەشکرکێشی وای کرد فرانکۆ ھەندێک لەو کەمکردنەوەکان ھەڵبوەشێنێتەوە. لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٤٢، لەگەڵ نیشتنەوەکانی ھاوپەیمانان لە باکووری ئەفریقا و داگیرکردنی [[فەڕەنسای ڤیشی|ڤیچی فەرەنسا]] لەلایەن ئەڵمانیاوە کە دوژمنایەتییەکانی لە ھەموو کاتێک زیاتر لە سنووری ئیسپانیا نزیک کردەوە، فرانکۆ فەرمانی کۆکردنەوەی بەشەکی دەرکرد و سوپاکە گەیشتە زیاتر لە ٧٥٠ ھەزار پیاو.<ref name="Bowen and Álvarez"/> ھەروەھا ھێزی ئاسمانی و ھێزی دەریایی لە ژمارە و بوودجەدا گەشەیان کرد و تا ساڵی ١٩٤٥ گەیشتە ٣٥ ھەزار فڕۆکەوان و ٢٥ ھەزار دەریاوان، ھەرچەندە بەھۆی ھۆکاری دارایییەوە فرانکۆ ناچار بوو ھەوڵەکانی ھەردوو خزمەتگوزارییەکە بۆ ئەنجامدانی فراوانکردنی دراماتیک ڕابگرێت.<ref name="Bowen and Álvarez"/> لە کاتی جەنگی جیھانی دووەمدا، سوپای لە ئیسپانیای گەورە ھەشت فەیلەقی سوپای ھەبوو، ھەریەکەیان دوو یان سێ فیرقەی پیادەیان ھەبوو. {{Sfn|López|2017}} سەرەڕای ئەوەش، سوپای ئەفریقا دوو فەیلەقی سوپای لە باکووری ئەفریقا ھەبوو، فەرماندەیی گشتی دوورگەکانی کەناری و فەرماندەیی گشتی دوورگەکانی بالێاریک، یەک فیرقەی سوارە، لەگەڵ یەدەگی گشتی تۆپخانە ھەبوون. لە ساڵی ١٩٤٠ گرووپێکی یەدەگ دروست کرا، کە سێ فیرقەی تێدابوو.<ref name="BOLANOS">Muñoz Bolaños, Roberto (2010).</ref> === فیرقەی شین === ھەرچەندە کاودیلۆی ئیسپانی [[فرانسیسکۆ فرانکۆ]] بێلایەن بوو و ئیسپانیای نەھێنایە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەمەوە]] لەلایەن [[ئەڵمانیای نازی|ئەڵمانیای نازییەوە]]، بەڵام ڕێگەی بە خۆبەخشەکان دا بچنە ناو سوپای ئەڵمانیا (وێرماخت) بەو مەرجەی کە تەنھا لە بەرەی ڕۆژھەڵات دژی [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] شەڕ بکەن، و دژی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|ھاوپەیمانانی ڕۆژاوا]] یان ھەر دانیشتووانێکی داگیرکراوی [[ئەورووپای ڕۆژاوا]] نەبێت. بەم شێوەیە دەیتوانی ئیسپانیا بە ئاشتی لەگەڵ ھاوپەیمانانی ڕۆژاوا بھێڵێتەوە، لە ھەمان کاتدا پشتیوانی ئەڵمانیا بداتەوە لە کاتی [[شەڕی ناوخۆییی ئیسپانیا|شەڕی ناوخۆی ئیسپانیا]] و دەرچەیەک بۆ ھەستی بەھێزی دژە کۆمۆنیستی زۆرێک لە ناسیۆنالیستە ئیسپانییەکان دابین بکات. بە فەرمی وەک '''{{Lang|ckb|فیرقەی خۆبەخشی ئیسپانی}}''' دەستنیشان کراوە لەلایەن سوپای ئیسپانیاوە و وەک '''فیرقەی پیادەی ٢٥٠''' لە سوپای ئەڵمانیادا، فیرقەی شین تاکە پێکھاتەی سوپای ئەڵمانیا بوو کە مەدالیای تایبەتی خۆیان پێبەخشرا، کە لەلایەن ھیتلەرەوە لە ژانویەی ١٩٤٤ ڕاسپێردرا دوای ئەوەی فیرقەکە کاریگەری خۆی نیشان دا لە ڕێگریکردن لە پێشڕەوی [[سوپای سوور]]، لەسەر کەشتی ڤۆڵخۆڤ بەرەی (تشرینی یەکەمی ١٩٤١ – ئابی ١٩٤٢) و لە [[گەمارۆی لێنینگراد|گەمارۆدانی لینینگراد]] (ئابی ١٩٤٢ – تشرینی یەکەمی ١٩٤٣)، بە شێوەیەکی سەرەکی لە شەڕی کراسنی بۆر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Luca de Tena|یەکەم=Torcuato|سەردێڕ=Embajador en el infierno (Ambassador to Hell).|بڵاوکەرەوە=Editorial Planeta|ساڵ=١٩٧٦|ژپنک=٨٤٣٢٠٢١٥٢٠|شوێن=Barcelona|پەڕەکان=١٥–٢٢}}</ref> === گۆشەگیری نێودەوڵەتی === لە کۆتایی جەنگی جیھانی دووەمدا سوپای ئیسپانیا ٢٢ ھەزار ئەفسەر و ٣ ھەزار NCO و نزیکەی ٣٠٠ ھەزار سەربازی ژمارد. ئەو ئامێرانە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ شەڕی ناوخۆ، لەگەڵ ھەندێک سیستەم کە لە ئەڵمانیا لە کاتی جەنگی جیھانیدا بەرھەم ھێنراون. عەقیدە و ڕاھێنانەکانیان بەسەرچوو بوو، بەو پێیەی فێرکارییەکانی جەنگی جیھانی دووەمیان لەخۆ نەگرتبوو؛ سکیانا وردەکارییەکانی لاوازییەکانی ئامێر و ڕۆڵی سیاسی و جیھانبینی دەخاتە ڕوو. {{Sfn|Scianna|2019}} ئەم دۆخە تا ڕێککەوتنەکانی لەگەڵ ئەمریکا لە ئەیلوولی ١٩٥٣ بەردەوام بوو.<ref name="PUELL">Puell de la Villa, Fernando (2010).</ref> == ئامێر و کارمەندان == === {{گەورە|کارمەندان}} === [[پەڕگە:BRIPAC_in_Afghanistan_121569.jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ| سەربازە ئیسپانییەکانی لیوای ئاسمانی لە [[ئەفغانستان]] لە کاتی ئۆپەراسیۆنی ئازادی بەردەوام (٢٠٠١–٢٠١٤).]] لە ساڵی ٢٠٠١ کە ھێشتا خزمەتی سەربازی ناچاری لە کاردا بوو، سوپا نزیکەی ١٣٥ ھەزار سەرباز (٥٠ ھەزار ئەفسەر و ٨٦ ھەزار سەرباز) بوو. دوای ڕاگرتنی وەرگرتنی سەربازی سوپای ئیسپانیا بوو بە ھێزێکی خۆبەخشی تەواو پیشەیی و تا ساڵی ٢٠٠٨ ھێزی کارمەندانی ٧٥ ھەزار کەسی ھەبوو.<ref name="portalcultura1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Estadística de Personal Militar de Complemento, Militar Profesional de Tropa y Marinería y Reservista Voluntario (PDF)|ناونیشان=http://www.portalcultura.mde.es/Galerias/publicaciones/fichero/Estadistica_PMCPTM_2008.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111226161446/http://www.portalcultura.mde.es/Galerias/publicaciones/fichero/Estadistica_PMCPTM_2008.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=mde.es}}</ref> لە ئەگەری ڕوودانی شەڕ یان باری نائاسایی نیشتمانی، ھێزێکی زیادەی ٨٠ ھەزار پاسەوانی مەدەنی دێتە ژێر فەرماندەیی وەزارەتی بەرگری '''{{گەورە|ئامێری پیادە}}''' [[پەڕگە:First-year_H&K_USP_9mm_(32415150000)_modified.png|وێنۆک|250x250پیکسڵ| Heckler &amp;amp; Koch USP (٩ ملم) دەمانچەی دانراو (فەرمی) بۆ سوپای ئیسپانیا.]] [[پەڕگە:Gewehr_G36_noBG.png|وێنۆک|250x250پیکسڵ| [[ھێکلەر و کۆخ جی٣٦|Heckler & Koch G36]] (5.56 mm) تفەنگی سەرەکی (فەرمی) بۆ سوپای ئیسپانیا.]] * ناڤاجا - چەقۆی شەڕ و چەقۆی سوودبەخش * ھێکلێر و کۆچ USP – دەمانچەی نیمچە ئۆتۆماتیکی ٩ ملم. دەمانچەی پرسی ستاندارد * ھێکلێر و کۆچ MP5 – چەکی ژێر دۆشکەی ٩ ملم. * Heckler &amp;amp; Koch UMP – چەکی ژێر دۆشکە لە ھەردوو جۆری ٩ ملم و .45 ACP * تفەنگی ھێرشبەری [[ھێکلەر و کۆخ جی٣٦|ھێکلێر و کۆچ G36]] E – 5.56 ملم. تفەنگی پرسی ستاندارد. بەبێ بینینی خاڵە سوورە یەکگرتووەکان، جۆرە ئیسپانییەکان Picatinny Rail بەکاردەھێنن بۆ دانانی بینینی ھۆلۆگرافی EoTech * ھێکلێر و کۆچ G36KE و G36CE – 5.56 ملم بەرمیلێکی کورت و کارباین. * تفەنگی CETME – تفەنگی ٥٫٥٦ ملم ناتۆ و تفەنگی ٧٫٦٢ ناتۆ. تا ڕادەیەکی زۆر قۆناغ بە قۆناغ کۆتایی ھات و جێگەی [[ھێکلەر و کۆخ جی٣٦|HK G36]] گرتەوە * Rheinmetall MG3 – 7.62 mm چەکی دۆشکەی مامناوەندی دەرکردنی ستانداردی ناتۆ * ھێکلێر و کۆچ MG4 – 5.56 ملم دەمانچەی دۆشکەی سووکی ستاندارد پرس * براونینگ M2 HB QCB – چەکی دۆشکەی قورس ١٢٫٧ ملم * نارنجۆک ھەڵدانی ئۆتۆماتیکی SB LAG 40 * ئینستالازا سی-١٠٠ ئەلکۆتان – ١٠٠ موشەکی دژە تانکی ملم * ئینستالازا سی-٩٠ سی ئاڕ (M3) – ٩٠ ملم موشەکی دژە تانکی یەکجار بەکارھێنراو * Spike LR &amp;amp; ER – مووشەکی ھەڵدانی دژە تانک * [[میلان (موشەکی دژەتانک)|میلان ٢ تی]] – مووشەکی دژە تانک * TOW 2A – مووشەکی ھەڵدانی دژە تانک * بارێت M95 – 12.7 تفەنگی قەناس بەدەستی قورس mm * وردبینی جەنگی نێودەوڵەتی جەمسەری باکوور – ٧٫٦٢ تفەنگی قەناس بەدەستی mm * AXMC لە .338LM * ECIA L65/60 60 ملم ھاوەنی سووک * ھاوەنی ECIA L65/81 – 81 mm ھاوەنی مامناوەند * ھاوەنی ECIA L65/105 – 105 mm ھاوەنی مامناوەند * ھاوەنی ECIA L65/120 – 120 mm ھاوەنێکی قورس {{multiple image|perrow=3|total_width=500|header=ھەندێک لە ئامێرە سەربازییەکانی سوپای ئیسپانیا|image1=Trident Juncture 2018 181103-N-FO714-221.jpg|image2=Pizarro VCC Ejército español.jpg|image3=Centauro tank destroyer in spanish armed forces day.jpg|image4=M-113 MILAN Ejército Español.JPG|image5=|image6=URO VAMTAC, ST5 BN3, URO Vehículos Especiales S.A. Spain, 2015.jpg|footer=سەرەوە: [[Leopard 2E]] ([[Main battle tank|MBT]]), [[ASCOD|Pizarro]], [[B1 Centauro]].{{ھن}}خوارەوە: [[M113 armored personnel carrier|M113]], [[Mowag Piranha V|Dragón 8x8]], [[URO VAMTAC]].}} '''{{گەورە|تانکەکان}}''' * ٢١٩ لیۆپاردۆ 2E (A6) تانکی شەڕی سەرەکی * 108 Leopard 2 A4 Main Battle Tank (لەگەڵ ٥٤ ی تر لە یەدەگ) * '''{{گەورە|ئۆتۆمبێلی زرێپۆش}}''' * ٢٦١ ئۆتۆمبێلی شەڕکەری پیادەی پیزارۆ بە دوو وەشانی * ٥٠٠+ زرێپۆشی ھەڵگری کارمەندانی M113 بە حەوت وەشانی * 90 TOM Bv206S ئۆتۆمبێلی جومگەیی بەدواداچوون * 84 VRC-105B1 تێکدەری تانکی تایەی سەنتاورۆ * 4 VCREC سێنتاورۆ * 648 BMR-M1 APC شەش تایەی مامناوەند * ١٣٥ ئۆتۆمبێلی سکاوتەکانی سوارە VEC-M1 * ١٨٥ ئۆتۆمبێلی جووڵەی پیادەی تاکتیکی IVECO LMV Lince 4WD (575 کۆی گشتی داواکاری) * 100 RG-31 Mk5E Nyala (MRAP) ئۆتۆمبێلی تاکتیکی 4WD (MRAP) * ١٠ سیستەمی ھاوەنی پاشەکشەی کاردۆم (RMS) * ٦ ھاسکی 2G (سیستەمی دیاریکردنی مین) * URO VAMTAC, ئۆتۆمبێلی تاکتیکی 4x4 بۆ ھەموو زەوییەک (زیاتر لە ١٬٥٠٠) * سانتانا ئەنیباڵ, ئۆتۆمبێلێکی خزمەتگوزاری 4x4 بۆ ھەموو زەوییەک (زیاتر لە ١٬٥٠٠) * ئۆتۆمبێلی خزمەتگوزاری [[Iveco Euro Cargo|ئیڤێکۆ یۆرۆ کارگۆ]] بۆ ھەموو زەوییەک * ڤۆڵڤۆ ئێف ئێچ * [[Iveco M250W.37|ئیڤێکۆ M250W.37]] * [[VEMPAR tactical heavy lorry|بارھەڵگری تاکتیکی VEMPAR]] 450HP، [[پێڕاگوێزی سەربازی|بارھەڵگری بارھەڵگری]] ٢٠ تۆن * ٤١ بارھەڵگری باکھۆ [https://www.hidromek.com.tr/16/detail/hmk-102s-supra Hidromek HMK102S]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ayyıldız|یەکەم=Akif|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Türkiye'den İspanya'ya zırhlı iş makinası ihracatı|ناونیشان=https://www.defenceturk.net/turkiyeden-ispanyaya-zirhli-is-makinasi-ihracati|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=DefenceTurk|زمان=tr}}</ref> * 5 [https://www.hidromek.com.tr/20/detail/hmk-210-w Hidromek HMK 210W] ئیکسکاڤەتەرێکی تایە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ayyıldız|یەکەم=Akif|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Türkiye'den İspanya'ya zırhlı iş makinası ihracatı|ناونیشان=https://www.defenceturk.net/turkiyeden-ispanyaya-zirhli-is-makinasi-ihracati|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=DefenceTurk|زمان=tr}}</ref> ==== {{گەورە|تۆپخانە}} ==== {{multiple image|perrow=3|total_width=500|header=ھەندێک لە تۆپھاوێژەکانی سوپای ئیسپانیا|image1=2 spanish army M109.jpg|image2=SBS 155-52 (3).JPG|image3=GDF Ejército español.jpg|footer=[[M109 howitzer|M-109A5E]], [[Santa Bárbara Sistemas 155/52]], [[Oerlikon GDF|GDF-005 35/90]].}} * M109A5 – 155/39 ھاویتزەری خۆبزوێنەری ملم، وەک M109A5(+96) * سانتا باربارا سیستەماس ١٥٥/٥2 (84) - [[ھاوتزەر|ھۆڤیتزەر]] * L-118A1 – 105/37 ھاویتزەری مەیدانی ڕووناکی ملم (٥٦) لەگەڵ خوێنبەربوونی بنەڕەتی (مەودای 21 km) لەلایەن Expal ==== {{گەورە|بەرگری ئاسمانی}} ==== * ئۆرلیکۆن-کۆنتراڤس GDF-005 35/90 35 ملم پارچەی [[ھێزەکانی بەرگریی ئاسمانی|تۆپخانەی دژە فڕۆکە]] (٩٢) * Raytheon [[ئێم ئای ئێم-١٠٤ پاتریۆت|MIM-104 Patriot]] – سیستەمی [[مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوا|مووشەکی ڕووکار بۆ ھەوا]] (٣ پاتری) * سکایگارد-ئەسپاید – سیستەمی مووشەکی ڕووکار بۆ ئاسمان (١٣) * ناسامس – سیستەمی مووشەکی ڕووکار بۆ ئاسمان (٨) * مووشەکی MBDA SATCP Mistral – سیستەمی موشەکی ژێر سووری دژە فڕۆکە بۆ گەڕانەوە (١٦٨) ==== {{گەورە|فڕۆکە}} ==== [[پەڕگە:Eurocopter_EC_655_Tigre_(cropped).jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ| یۆرۆکۆپتەری جۆری (تایگەر)ی ئیسپانی]] [[پەڕگە:CH-47D_Chinook_spanish_army_(cropped).jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ| فڕۆکەیەکی جۆری CH-47 چینوکی ئیسپانی]] [[پەڕگە:Spanish_Army_-_IAI_Searcher_II.jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ| درۆنێکی [[:en:IAI_Searcher|IAI Searcher Mk.II-J]] ئیسپانی]] {{avilisthead|mil-current}} |- | [[Bell 212|Agusta-Bell 212]] | {{USA}}{{ھن}}{{CAN}}{{ھن}}{{ITA}} | Rotorcraft | [[Utility helicopter|Utility]] | | ٦ | | |- | [[Eurocopter AS332 Super Puma|Eurocopter AS332B1 Super Puma]] | {{FRA}}{{ھن}}{{GBR}} | Rotorcraft | Transport |١٩٨٢ | ١٦ | | |- | [[Eurocopter AS532 Cougar|Eurocopter AS532UL Cougar]] | {{FRA}}{{ھن}}{{GBR}} | Rotorcraft | Transport |١٩٩٨ | ١٧ | | |- | [[Eurocopter EC135|Eurocopter EC-135]] | {{DEU}}{{ھن}}{{EUR}} | Rotorcraft | Trainer/utility |٢٠٠٨ | ١٦ | | |- | [[Eurocopter Tiger]] | {{DEU}}{{ھن}}{{FRA}}{{ھن}}{{ESP}}{{ھن}}{{EUR}} | Rotorcraft | [[Attack helicopter|Attack]] |٢٠٠٧ | ٢٠ | | 4 on order |- | [[NHIndustries NH90|NHI NH90]] | {{DEU}}{{ھن}}{{FRA}}{{ھن}}{{ITA}}{{ھن}}{{NLD}}{{ھن}}{{EUR}} | Rotorcraft | Transport |٢٠١٦ | ٨ | | 37 on order |- | [[Boeing CH-47 Chinook|Boeing CH-47D Chinook]] | {{USA}} | Rotorcraft | [[Military transport helicopter|Transport]] | | ١٧ | | To be upgraded to CH-47F by Boeing in 2019.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Waldron |یەکەم١=Greg |سەردێڕ=Boeing to upgrade Spain CH-47D fleet to -F standard |ناونیشان=https://www.flightglobal.com/news/articles/boeing-to-upgrade-spain-ch-47d-fleet-to-f-standard-454783/ |وێبگە=Flight Global |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190123194743/https://www.flightglobal.com/news/articles/boeing-to-upgrade-spain-ch-47d-fleet-to-f-standard-454783/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|شوێن=Singapore |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Army of Spain}} {{شریتی دەروازە|ئیسپانیا|شەڕ}} [[پۆل:Harv and Sfn no-target errors]] [[پۆل:CS1 Spanish-language sources (es)]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئیسپانی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} nmy7t3tacm1fo8vo2v5he7r6znt46dg 0 271644 1660478 1510355 2026-09-04T15:12:19Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660478 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی دەسەڵاتدار|name=عەدلی یەعیش|native_name={{lang-ar|عدلی یعیش}}|birth_date={{Birth date and age|1952|06|30|df=yes}}|office=پارێزگاری [[نابلوس]]|predecessor2=[[Ghassan Hammouz]]|successor2=[[Ghassan Shakaa]]|predecessor=[[Sameeh Tubeila]]|successor=|party=[[حەماس]]}} '''عەدلی یەعیش''' ({{بە عەرەبی|عدلی یعیش}})، لەدایکبووی ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٥٢، سەرۆکی پێشووی شارەوانی [[نابلوس]] لە بەرزایییەکانی ناوەڕاستی [[کەناری ڕۆژاوا]] لەژێر [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستین]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=From the Mayor|ناونیشان=http://www.nablus.org/en/htm/aboutus/fromthemayor.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070215090543/http://www.nablus.org/en/htm/aboutus/fromthemayor.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|وێبگە=Nablus Municipality}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/israel-news/.premium.MAGAZINE-for-ancient-samaritan-community-a-new-test-of-loyalty-1.6075509|سەردێڕ=Not Muslim, Not Jewish: Ancient Community in the West Bank Feels Increasingly Israeli|ئیش=Haaretz|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> بازرگانێکە و لە بازرگانی ئۆتۆمبێلدا کاردەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rasgon|یەکەم=Adam|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Nablus's Kingmaker|ناونیشان=https://www.jpost.com/arab-israeli-conflict/nabluss-kingmaker-464601|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=Jerusalem Post}}</ref> لە ٢٤ی ئایاری ٢٠٠٧ لەلایەن ھێزەکانی [[ئیسرائیل|ئیسرائیلەوە]] دەستگیرکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3403756,00.html|سەردێڕ=Israel arrests Palestinian minister of education|ئیش=Ynetnews|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|دوایین=Waked|یەکەم=Ali}}</ref> ١٥ مانگ لە زیندان بوو بەبێ ئەوەی تۆمەتی لەسەر بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Martin|یەکەم=Patrick|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٩|سەردێڕ=A city reborn: Israel’s easing restrictions in the West Bank, and its largest city, Nablus, is thriving|ناونیشان=http://www.cicweb.ca/scene/2009/07/globe-mails-patrick-martin-on-the-booming-west-bank/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110706173636/http://www.cicweb.ca/scene/2009/07/globe-mails-patrick-martin-on-the-booming-west-bank/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠١٠|وێبگە=Globe and Mail|via=Canada-Israel Committee}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ژیاننامە|فەلەستین}} [[پۆل:زیندانیکراوە فەلەستینییەکان لەلایەن ئیسرائیل]] [[پۆل:ئەندامانی حەماس]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] 520ocyi7s20mpyf3v3aqcpfxevg97dn 0 271944 1660661 1502035 2026-09-04T19:33:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660661 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نووسەر |ناو = دلاوەر قەرەداغی |وێنە = Dilawar Karadaghi.jpg |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٦٣ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[عێراق]] |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |شوێنی گۆڕ = |نازناو = |پیشە = [[نووسەر]]، [[شاعیر]]، [[وەرگێڕ]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]، [[زمانی فارسی|فارسی]]، [[زمانی سوێدی|سوێدی]] |نەتەوە = [[کورد]] |ڕەگەزنامە = عێراقی |خوێندن = |شوێنی بڕوانامە = |سەردەم = |بواری کارکردن = |قوتابخانەی ئەدەبی = |کارە دیارەکان = |خەڵاتە دیارەکان = |ساڵانی چالاکی = |ھاوسەر = |منداڵەکان = |واژوو = |لێدوانی واژوو = |ماڵپەڕ = {{وێبگەی فەرمی|https://www.dilawarkaradaghi.com/}} }} '''دلاوەر قەرەداغی''' (١٩٦٣ لە [[سلێمانی]]، [[عێراق]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sulyon.com/?p=2243|سەردێڕ=لەبارەی شیعری دلاوەر قەرەداغییەوە|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=sulyon.com}}</ref> نووسەر، شاعیر و وەرگێڕێکی کوردە. تاوەکو ئێستا ٦٠ کتێبی چاپ و بڵاوکردوونەتەوە، و شیعرەکانی بۆ زمانەکانی عەرەبی، فارسی، ئینگلیزی و فەرەنسی وەرگێڕدراون.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/opinion/190920172-amp|سەردێڕ="سەرۆكی هێژا"ی دلاوەر قەرەداخی چاپ دەكرێ‌|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=rudaw.net}}</ref> == ژیان == === ژیانی تایبەتی === دلاوەر قەرەداخی ساڵی ١٩٦٣ لە شاری [[سلێمانی]] لە گەڕەکی کانی ئاسکان لە دایک بووە.<ref name=":0"/> خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی شێخ سەلام و ناوەندیی لە ئازادیی و ئامادەیی لە ئەزمەڕ تەواو کردووە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=157688&Jor=5|سەردێڕ=كۆمیدیای تارماییەكان بڵاو كرایەوە|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=wishe.net}}</ref> ساڵی ١٩٨٦ ئەکادیمیای ھونەرە جوانەکان بەشی شانۆی لە [[بەغدا]] تەواو کردووە.<ref name=":1"/> === ژیانی ئەدەبی === ساڵی ١٩٨٢ یەکەمین بابەتی لە رۆژنامەی ھاوکاری بڵاوکردووەتەوە.<ref name=":0"/> یەکەمین کتێبی شیعری بە ناوی (پەیکەرێک لە باران) ساڵی ١٩٩٢ دوای [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەڕین]] بڵاو کردووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://balinde.com/%D8%AF%DA|سەردێڕ=دڵ تەنیا دەست تەنیا خودا دوو جار تەنیا »|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=balinde.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|وێژەی کوردی|وێژە}} {{شاعیرانی کورد}} {{شیعری نوێی کوردی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] lz29z0gcbp5woi6yys8yae54vll9n8e 0 272040 1660691 1651946 2026-09-04T19:39:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660691 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''دوای خۆراوابوون''' ({{بە ئینگلیزی|After the Sunset}}) فیلمێکی ئەکشن-کۆمیدی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٤. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ٦٠ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ٦١٫٣ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤) بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٧ خولەکە. == کورتەی چیرۆک == دزێکی بەناوبانگی ئەڵماس خانەنشین دەبێت، بەڵام ئەفسەرێکی ئێف بی ئای گومانی لێ دەکات کە پلانی دزینی دوا ئەڵماسی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە دزییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکان لەلایەن بیو فلین]] [[پۆل:فیلمەکانی نیو لاین سینەما]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان]] 9sm5q7jn2jczm2yhhvtuyhrnydpzhhg 0 272041 1660690 1502103 2026-09-04T19:39:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660690 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''دوایی ڕووناکی''' ({{بە ئینگلیزی|The Afterlight}}) فیلمێکی درامای ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٩. لە ڕێکەوتی (١٨ی نیسانی ٢٠٠٩) بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٨٧ خولەکە. == کورتەی چیرۆک == ھاوسەرێکی گەنج بۆ ژیانێکی ئارام دەچنە گوندێکی دوورەدەست، بەڵام ڕووبەڕووی کێشە دەروونی و نھێنییەکانی ڕابردوو دەبنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩]] ll4bdzo53x3gel2bhpvl4v44p0qpjta 0 272052 1660689 1502101 2026-09-04T19:39:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660689 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''دوایی ٥٠٠ ساڵ''' ({{بە ئینگلیزی|500 Years Later}}) فیلمێکی بەڵگەنامەیی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٥. لە ڕێکەوتی (٢٨ی شوباتی ٢٠٠٥) بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٠٨ خولەکە. == کورتەی چیرۆک == فیلمەکە کاریگەرییە درێژخایەنەکانی کۆیلایەتی لەسەر گەلانی ئەفریقی و ئەفریقی-ئەمریکی پیشان دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|ئەفریقا|شانشینی یەکگرتوو}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٥]] [[پۆل:فیلمە بەڵگەنامەیییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە دۆکۆمێنتارییە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی بەریتانیا]] [[پۆل:فیلمە مالییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەفریقا داندراون]] 3vg8chzuh59b9v1h2ec4yfr7xp4oc51 0 272548 1660921 1502132 2026-09-04T22:35:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1660921 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement | name = دورس | settlement_type = شارەوانی و شار | image_skyline = {{Photomontage |position = center |photo1a = Panorama_of_Durres_Port.jpg |photo2a = Amphitheatre of Durrës 2013-09 005.jpg |photo2b = Torra ne Durres.jpg |photo3a = Albanian College of Durres.jpg |photo3b = Kisha_Durres_02.jpg |photo4a = Stare mury miejskie Durrës.jpg |photo4b = Amphitheatre_of_Durrës_01.jpg |photo5a = Drač,_panorama_náměstí.jpg |size = 300 |spacing = 2 |color = #FFFFFFu |border = 0 |foot_montage =}} | image_alt = | image_caption = '''لە سەرەوە بۆ خوارەوە، چەپ بۆ ڕاست''': دیمەنی گشتیی دورس، تاوەری ڤێنیز، مۆزایکێک لەنێو شانۆی گەورە، کڵێسای سانت ئاستی و پۆڵسی نێردراوی خودا، کۆلێژی ئەلبانی، شانۆی ئامفی، دیوارە کۆنەکان، گۆڕەپانی ئیلیریا. | image_flag = Flag of Durrës.gif | flag_alt = ئاڵای دورس | image_seal = [[پەڕگە:Stema e Bashkisë Durrës.svg|80px]] | seal_alt = نیشانی دورس | coordinates = {{Coord|41|18|48|N|19|26|45|E|type:adm1st_region:AL|display=inline,title}} | subdivision_name = [[ئەلبانیا]] | established_title = دامەزراندن | established_date = سەدەی حەوتەمی پێش زایین | unit_pref = Metric | area_blank1_title = شارەوانی<ref name="PV">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Porta Vendore |سەردێڕ=Pasaporta e Bashkisë Durrës |ناونیشان=https://portavendore.al/bashkia-durres/pasaporta-e-bashkise-durres/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210929124352/https://portavendore.al/bashkia-durres/pasaporta-e-bashkise-durres/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|زمان=sq |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="municipalitiy area">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=Albanian Association of Municipalities (AAM) |سەردێڕ=Bashkia Durrës |ناونیشان=https://aam.org.al/en/bashkia-durres/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201205115305/https://aam.org.al/en/bashkia-durres/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |زمان=sq |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | area_blank1_km2 = ٣٣٨٫٣٠ | area_blank2_title = یەکەی کارگێڕی | area_blank2_km2 = | population_as_of = ٢٠١١ | population_blank1_title = شارەوانی | population_blank1 = ١٧٥٫١١٠ | population_density_blank1_km2 = ٥١٧ | population_blank2_title = یەکەی کارگێڕی | population_blank2 = ١١٣٫٣٤٩ | population_demonym = ئەلبانی | timezone1 = CET | utc_offset = +٠١:٠٠ | postal_code_type = پۆست کۆدی ئەلبانیا | postal_code = ٢٠٠٠ | elevation_m = ٠ | website = {{URL|http://www.durres.gov.al|Durrës.gov.al}} | subdivision_type = وڵات }} '''دورس''' ({{IPAc-en|ˈ|d|ʊr|ə|s}} {{Respell|DUURR|əs}}) دووەم خاوەن زۆرترین دانیشتووانی شارە لە [[ئەلبانیا|کۆماری ئەلبانیا]] و [[ناوەندی شارستان|ناوەندی]] ناوچەی دورس و شارەوانی دورسە. یەکێکە لە کۆنترین شارەکانی ئەلبانیا.{{Sfn|Sedlar|2013}} نزیکەی ٢٥٠٠ ساڵ مێژووی تۆمارکراوی ھەیە. دەکەوێتە دەشتێکی تەخت بەدرێژایی کەناری دەریای ئادریاتیک لە نێوان دەمی ئێرزێن و ئیشێم لە گۆشەی باشووری ڕۆژھەڵاتی [[دەریای ئادریاتیک]]. کەشوھەوای دورس بە قووڵی کاریگەری کەشوھەوای وەرزیی دەریای ناوەڕاستی لەسەرە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.durres.gov.al/ durres.gov.al]{{Spaced ndash}}ماڵپەڕی فەرمی {{In lang|sq}} {{تووڵی دەروازە|ئەلبانیا|ئەورووپا|شارەکان|جوگرافیا}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Durrës}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ناوچەکانی کۆماری ڤێنیز]] [[پۆل:پایتەختە پێشووەکان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٧ەمی پ.ز]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٧ەمی پ.ز]] [[پۆل:شارەکانی ئالبانیا]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 72tra9yonuxpm13cx8xvehnlzg41e2z 828 272659 1661048 1482165 2026-09-05T11:14:52Z DreamHourFlight 39788 سڕینەوەی سپەیسێکی زیادە 1661048 Scribunto text/plain local lang_obj = mw.language.getContentLanguage(); -- make a language object for the local language; used here for languages and dates --[[--------------------------< S E T T I N G S >-------------------------------------------------------------- boolean settings used to control various things. these setting located here to make them easy to find ]] -- these settings local to this module only local local_digits_from_mediawiki = false; -- for i18n; when true, module fills date_names['local_digits'] from MediaWiki; manual fill required else; always false at en.wiki local local_date_names_from_mediawiki = false; -- for i18n; when true, module fills date_names['local']['long'] and date_names['local']['short'] from MediaWiki; -- manual translation required else; ; always false at en.wiki -- these settings exported to other modules local use_identifier_redirects = true; -- when true use redirect name for identifier label links; always true at en.wiki local local_lang_cat_enable = false; -- when true categorizes pages where |language=<local wiki's language>; always false at en.wiki local date_name_auto_xlate_enable = false; -- when true translates English month-names to the local-wiki's language month names; always false at en.wiki local date_digit_auto_xlate_enable = false; -- when true translates Western date digit to the local-wiki's language digits (date_names['local_digits']); always false at en.wiki local enable_sort_keys = true; -- when true module adds namespace sort keys to error and maintenance category links --[[--------------------------< U N C A T E G O R I Z E D _ N A M E S P A C E S >------------------------------ List of namespaces identifiers for namespaces that will not be included in citation error categories. Same as setting notracking = true by default. For wikis that have a current version of Module:cs1 documentation support, this #invoke will return an unordered list of namespace names and their associated identifiers: {{#invoke:cs1 documentation support|uncategorized_namespace_lister|all=<anything>}} ]] local uncategorized_namespaces_t = {[2]=true}; -- init with user namespace id for k, _ in pairs (mw.site.talkNamespaces) do -- add all talk namespace ids uncategorized_namespaces_t[k] = true; end local uncategorized_subpages = {'/[Ss]andbox', '/[Tt]estcases', '/[^/]*[Ll]og', '/[Aa]rchive', '/خۆڵەپەتانێ', '/لۆگ[^/]*', '/ئەرشیڤ'}; -- list of Lua patterns found in page names of pages we should not categorize --[[ at en.wiki Greek characters are used as sort keys for certain items in a category so that those items are placed at the end of a category page. See Wikipedia:Categorization#Sort_keys. That works well for en.wiki because English is written using the Latn script. This may not work well for other languages. At en.wiki it is desireable to place content from certain namespaces at the end of a category listing so the module adds sort keys to error and maintenance category links when rendering a cs1|2 template on a page in that namespace. i18n: if this does not work well for your language, set <enable_sort_keys> to false. ]] local name_space_sort_keys = { -- sort keys to be used with these namespaces: [4] = 'ω', -- wikipedia; omega [10] = 'τ', -- template; tau [118] = 'Δ', -- draft; delta ['other'] = 'ο', -- all other non-talk namespaces except main (article); omicron } --[[--------------------------< M E S S A G E S >-------------------------------------------------------------- Translation table The following contains fixed text that may be output as part of a citation. This is separated from the main body to aid in future translations of this module. ]] local messages = { ['agency'] = '$1 $2', -- $1 is sepc, $2 is agency ['archived-dead'] = 'لە $1 لە $2 ئەرشیڤ کراوە', ['archived-live'] = 'لە $2 لە ڕەسەنەکەوە $1', ['archived-unfit'] = 'لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە لە ', ['archived'] = 'ئەرشیڤ کراوە', ['by'] = 'لەلایەن', -- contributions to authored works: introduction, foreword, afterword ['cartography'] = 'نەخشەکێشی لەلایەن $1', ['editor'] = 'ed.', ['editors'] = 'eds.', ['edition'] = '(چاپی&nbsp;$1)', ['episode'] = 'ئەڵقەی $1', ['et al'] = 'et&nbsp;al.', ['in'] = 'لە', -- edited works ['inactive'] = 'ناچالاک', ['inset'] = '$1 inset', ['interview'] = 'چاوپێکەوتن لەلایەن $1 کراوە', ['mismatch'] = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> / <code class="cs1-code">&#124;$2=</code> ناگونجێ', -- $1 is year param name; $2 is date param name ['newsgroup'] = '[[Usenet newsgroup|Newsgroup]]:&nbsp;$1', ['notitle'] = 'بێ سەردێڕ', -- for |title=(()) and (in the future) |title=none ['original'] = 'ڕەسەنەکە', ['origdate'] = ' [$1]', ['published'] = ' (لە $1 بڵاو کراوەتەوە)', ['retrieved'] = 'لە $1 ھێنراوە', ['season'] = 'وەرزی $1', ['section'] = '§&nbsp;$1', ['sections'] = '§§&nbsp;$1', ['series'] = '$1 $2', -- $1 is sepc, $2 is series ['seriesnum'] = 'زنجیرەی $1', ['translated'] = 'لەلایەن $1 وەرگێڕدراوە', ['type'] = ' ($1)', -- for titletype ['written'] = 'لە $1 نووسراوە', ['vol'] = '$1 بەرگی&nbsp;$2', -- $1 is sepc; bold journal style volume is in presentation{} ['vol-no'] = '$1 بەرگی&nbsp;$2, ژمارە&nbsp;$3', -- sepc, volume, issue (alternatively insert $1 after $2, but then we'd also have to change capitalization) ['issue'] = '$1 ژمارە&nbsp;$2', -- $1 is sepc ['art'] = '$1 وتاری&nbsp;$2', -- $1 is sepc; for {{cite conference}} only ['vol-art'] = '$1 بەرگی&nbsp;$2, وتاری&nbsp;$3', -- sepc, volume, article-number; for {{cite conference}} only ['j-vol'] = '$1 $2', -- sepc, volume; bold journal volume is in presentation{} ['j-issue'] = ' ($1)', ['j-article-num'] = ' $1', -- TODO: any punctuation here? static text? ['nopp'] = '$1 $2'; -- page(s) without prefix; $1 is sepc ['p-prefix'] = "$1 لاپەڕە&nbsp;$2", -- $1 is sepc ['pp-prefix'] = "$1 لاپەڕە&nbsp;$2", -- $1 is sepc ['j-page(s)'] = ': $1', -- same for page and pages ['sheet'] = '$1 Sheet&nbsp;$2', -- $1 is sepc ['sheets'] = '$1 Sheets&nbsp;$2', -- $1 is sepc ['j-sheet'] = ': Sheet&nbsp;$1', ['j-sheets'] = ': Sheets&nbsp;$1', ['language'] = '(بە $1)', ['via'] = " &ndash; لەڕێگەی $1", ['event'] = 'ڕوو دەدات', ['minutes'] = 'لە دەقەی', -- Determines the location of the help page ['help page link'] = ':en:Help:CS1 errors', ['help page label'] = 'یارمەتی', -- categories ['cat wikilink'] = '[[پۆل:$1]]', -- $1 is the category name ['cat wikilink sk'] = '[[پۆل:$1|$2]]', -- $1 is the category name; $2 is namespace sort key [':cat wikilink'] = '[[:پۆل:$1|بەستەر]]', -- category name as maintenance message wikilink; $1 is the category name -- Internal errors (should only occur if configuration is bad) ['undefined_error'] = 'Called with an undefined error condition', ['unknown_ID_key'] = 'Unrecognized ID key: ', -- an ID key in id_handlers not found in ~/Identifiers func_map{} ['unknown_ID_access'] = 'Unrecognized ID access keyword: ', -- an ID access keyword in id_handlers not found in keywords_lists['id-access']{} ['unknown_argument_map'] = 'Argument map not defined for this variable', ['bare_url_no_origin'] = 'Bare URL found but origin indicator is nil or empty', ['warning_msg_e'] = '<span style="color:#d33">داڕێژەیەک یان زیاتری <code style="color: inherit; background: inherit; border: none; padding: inherit;">&#123;{$1}}</code> کێشەیان ھەیە</span>؛ لەوانەیە پەیامەکان شاراوە بن ([[:en:Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display|یارمەتی]]).'; -- $1 is template link ['warning_msg_m'] = '<span style="color:#3a3">داڕێژەیەک یان زیاتری <code style="color: inherit; background: inherit; border: none; padding: inherit;">&#123;{$1}}</code> پەیامی ڕاگرتنیان ھەیە</span>؛ لەوانەیە پەیامەکان شاراوە بن ([[:en:Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display|یارمەتی]]).'; -- $1 is template link } --[[--------------------------< C I T A T I O N _ C L A S S _ M A P >------------------------------------------ this table maps the value assigned to |CitationClass= in the cs1|2 templates to the canonical template name when the value assigned to |CitationClass= is different from the canonical template name. |CitationClass= values are used as class attributes in the <cite> tag that encloses the citation so these names may not contain spaces while the canonical template name may. These names are used in warning_msg_e and warning_msg_m to create links to the template's documentation when an article is displayed in preview mode. Most cs1|2 template |CitationClass= values at en.wiki match their canonical template names so are not listed here. ]] local citation_class_map_t = { -- TODO: if kept, these and all other config.CitationClass 'names' require some sort of i18n ['arxiv'] = 'arXiv', ['audio-visual'] = 'AV media', ['AV-media-notes'] = 'AV media notes', ['biorxiv'] = 'bioRxiv', ['citeseerx'] = 'CiteSeerX', ['encyclopaedia'] = 'encyclopedia', ['mailinglist'] = 'mailing list', ['medrxiv'] = 'medRxiv', ['pressrelease'] = 'press release', ['ssrn'] = 'SSRN', ['techreport'] = 'tech report', } --[=[-------------------------< E T _ A L _ P A T T E R N S >-------------------------------------------------- This table provides Lua patterns for the phrase "et al" and variants in name text (author, editor, etc.). The main module uses these to identify and emit the 'etal' message. ]=] local et_al_patterns = { "[;,]? *[\"']*%f[%a][Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll][%.;,\"']*$", -- variations on the 'et al' theme "[;,]? *[\"']*%f[%a][Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll][Ii][AaIi][Ee]?[%.;,\"']*$", -- variations on the 'et alia', 'et alii' and 'et aliae' themes (false positive 'et aliie' unlikely to match) "[;,]? *%f[%a]and [Oo]thers", -- an alternative to et al. "%[%[ *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *%]%]", -- a wikilinked form "%(%( *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *%)%)", -- a double-bracketed form (to counter partial removal of ((...)) syntax) "[%(%[] *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *[%)%]]", -- a bracketed form } --[[--------------------------< P R E S E N T A T I O N >------------------------ Fixed presentation markup. Originally part of citation_config.messages it has been moved into its own, more semantically correct place. ]] local presentation = { -- .citation-comment class is specified at Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display ['hidden-error'] = '<span class="cs1-hidden-error citation-comment">$1</span>', ['visible-error'] = '<span class="cs1-visible-error citation-comment">$1</span>', ['hidden-maint'] = '<span class="cs1-maint citation-comment">$1</span>', ['accessdate'] = '<span class="reference-accessdate">$1$2</span>', -- to allow editors to hide accessdate using personal CSS ['bdi'] = '<bdi$1>$2</bdi>', -- bidirectional isolation used with |script-title= and the like ['cite'] = '<cite class="$1">$2</cite>'; -- for use when citation does not have a namelist and |ref= not set so no id="..." attribute ['cite-id'] = '<cite id="$1" class="$2">$3</cite>'; -- for use when when |ref= is set or when citation has a namelist ['format'] = ' <span class="cs1-format">($1)</span>', -- for |format=, |chapter-format=, etc. ['interwiki'] = ' <span class="cs1-format">[in $1]</span>', -- for interwiki-language-linked author, editor, etc ['interproj'] = ' <span class="cs1-format">[at $1]</span>', -- for interwiki-project-linked author, editor, etc (:d: and :s: supported; :w: ignored) -- various access levels, for |access=, |doi-access=, |arxiv=, ... -- narrow no-break space &#8239; may work better than nowrap CSS. Or not? Browser support? ['ext-link-access-signal'] = '<span class="$1" title="$2">$3</span>', -- external link with appropriate lock icon ['free'] = {class='id-lock-free', title='بە خۆڕایی بەردەستە'}, -- classes defined in Module:Citation/CS1/styles.css ['registration'] = {class='id-lock-registration', title='خۆتۆمارکردنی خۆڕایی پێویستە'}, ['limited'] = {class='id-lock-limited', title='دەستپێگەیشتنی کاتی، دواتر بوونە ئەندام پێویستە'}, ['subscription'] = {class='id-lock-subscription', title='بەشداریکردن بە پارەدان پێویستە'}, ['interwiki-icon'] = '<span class="$1" title="$2">$3</span>', ['class-wikisource'] = 'cs1-ws-icon', ['italic-title'] = "''$1''", ['kern-left'] = '<span class="cs1-kern-left"></span>$1', -- spacing to use when title contains leading single or double quote mark ['kern-right'] = '$1<span class="cs1-kern-right"></span>', -- spacing to use when title contains trailing single or double quote mark ['nowrap1'] = '<span class="nowrap">$1</span>', -- for nowrapping an item: <span ...>yyyy-mm-dd</span> ['nowrap2'] = '<span class="nowrap">$1</span> $2', -- for nowrapping portions of an item: <span ...>dd mmmm</span> yyyy (note white space) ['ocins'] = '<span title="$1" class="Z3988"></span>', ['parameter'] = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', ['ps_cs1'] = '.'; -- CS1 style postscript (terminal) character ['ps_cs2'] = ''; -- CS2 style postscript (terminal) character (empty string) ['quoted-text'] = '<q>$1</q>', -- for wrapping |quote= content ['quoted-title'] = '«$1»', ['sep_cs1'] = '.', -- CS1 element separator ['sep_cs2'] = '،', -- CS2 separator ['sep_nl'] = '؛', -- CS1|2 style name-list separator between names is a semicolon ['sep_nl_and'] = ' و ', -- used as last nl sep when |name-list-style=and and list has 2 items ['sep_nl_end'] = '؛ و ', -- used as last nl sep when |name-list-style=and and list has 3+ names ['sep_name'] = '، ', -- CS1|2 style last/first separator is <comma><space> ['sep_nl_vanc'] = '،', -- Vancouver style name-list separator between authors is a comma ['sep_name_vanc'] = ' ', -- Vancouver style last/first separator is a space ['sep_list'] = '، ', -- used for |language= when list has 3+ items except for last sep which uses sep_list_end ['sep_list_pair'] = ' و ', -- used for |language= when list has 2 items ['sep_list_end'] = '، و ', -- used as last list sep for |language= when list has 3+ items ['trans-italic-title'] = "&#91;''$1''&#93;", ['trans-quoted-title'] = "&#91;$1&#93;", -- for |trans-title= and |trans-quote= ['vol-bold'] = '$1 <b>$2</b>', -- sepc, volume; for bold journal cites; for other cites ['vol'] in messages{} } --[[--------------------------< A L I A S E S >--------------------------------- Aliases table for commonly passed parameters. Parameter names on the right side in the assignments in this table must have been defined in the Whitelist before they will be recognized as valid parameter names ]] local aliases = { ['AccessDate'] = {'access-date', 'accessdate', 'ڕێکەوتی سەردان', 'سەردان'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Agency'] = 'agency', ['ArchiveDate'] = {'archive-date', 'archivedate', 'ڕێکەوتی ئەرشیڤ'}, -- Used by InternetArchiveBot ['ArchiveFormat'] = 'archive-format', ['ArchiveURL'] = {'archive-url', 'archiveurl', 'ناونیشانی ئەرشیڤ'}, -- Used by InternetArchiveBot ['ArticleNumber'] = 'article-number', ['ASINTLD'] = 'asin-tld', ['At'] = {'at', 'لە'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Authors'] = {'people', 'credits'}, ['BookTitle'] = {'book-title', 'booktitle'}, ['Cartography'] = {'cartography', 'نەخشەکێشی'}, ['Chapter'] = {'chapter', 'contribution', 'entry', 'article', 'section'}, ['ChapterFormat'] = {'chapter-format', 'contribution-format', 'entry-format', 'article-format', 'section-format'}; ['ChapterURL'] = {'chapter-url', 'contribution-url', 'entry-url', 'article-url', 'section-url'}, -- Used by InternetArchiveBot ['ChapterUrlAccess'] = {'chapter-url-access', 'contribution-url-access', 'entry-url-access', 'article-url-access', 'section-url-access'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Class'] = 'class', -- cite arxiv and arxiv identifier ['Collaboration'] = 'collaboration', ['Conference'] = {'conference', 'event'}, ['ConferenceFormat'] = 'conference-format', ['ConferenceURL'] = 'conference-url', -- Used by InternetArchiveBot ['Date'] = {'date', 'air-date', 'airdate', 'ڕێکەوت'}, -- air-date and airdate for cite episode and cite serial only ['Degree'] = 'degree', ['DF'] = 'df', ['DisplayAuthors'] = {'display-authors', 'display-subjects'}, ['DisplayContributors'] = 'display-contributors', ['DisplayEditors'] = 'display-editors', ['DisplayInterviewers'] = 'display-interviewers', ['DisplayTranslators'] = 'display-translators', ['Docket'] = 'docket', ['DoiBroken'] = 'doi-broken-date', ['Edition'] = 'edition', ['Embargo'] = 'pmc-embargo-date', ['Encyclopedia'] = {'encyclopedia', 'encyclopaedia', 'dictionary'}, -- cite encyclopedia only ['Episode'] = {'episode', 'ئەڵقە'}, -- cite serial only TODO: make available to cite episode? ['Format'] = 'format', ['ID'] = {'id', 'ID'}, ['Inset'] = 'inset', ['Issue'] = {'issue', 'number'}, ['Language'] = {'language', 'lang', 'زمان'}, ['MailingList'] = {'mailing-list', 'mailinglist'}, -- cite mailing list only ['Map'] = 'map', -- cite map only ['MapFormat'] = 'map-format', -- cite map only ['MapURL'] = {'map-url', 'mapurl'}, -- cite map only -- Used by InternetArchiveBot ['MapUrlAccess'] = 'map-url-access', -- cite map only -- Used by InternetArchiveBot ['Minutes'] = 'minutes', ['Mode'] = 'mode', ['NameListStyle'] = 'name-list-style', ['Network'] = {'network', 'کەناڵ'}, ['Newsgroup'] = 'newsgroup', -- cite newsgroup only ['NoPP'] = {'no-pp', 'nopp'}, ['NoTracking'] = {'no-tracking', 'template-doc-demo'}, ['Number'] = {'number', 'ژمارە'}, -- this case only for cite techreport ['OrigDate'] = {'orig-date', 'orig-year', 'origyear'}, ['Others'] = {'others', 'ئەوانی تر'}, ['Page'] = {'page', 'p', 'پەڕە', 'پ'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Pages'] = {'pages', 'pp', 'پەڕەکان'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Periodical'] = {'journal', 'magazine', 'newspaper', 'periodical', 'website', 'work', 'جوورناڵ', 'ژوورناڵ', 'کۆوار', 'گۆڤار', 'ڕۆژنامە', 'وێبگە', 'بەرھەم', 'ئیش', 'کار'}, ['Place'] = {'place', 'location', 'شوێن'}, ['PostScript'] = 'postscript', ['PublicationDate'] = {'publication-date', 'publicationdate', 'ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە'}, ['PublicationPlace'] = {'publication-place', 'publicationplace', 'شوێنی بڵاوکردنەوە'}, ['PublisherName'] = {'publisher', 'institution', 'بڵاوکەرەوە'}, ['Quote'] = {'quote', 'quotation', 'وتەگێڕانەوە', 'وتە'}, ['QuotePage'] = 'quote-page', ['QuotePages'] = 'quote-pages', ['Ref'] = 'ref', ['Scale'] = 'scale', ['ScriptChapter'] = {'script-chapter', 'script-contribution', 'script-entry', 'script-article', 'script-section'}, ['ScriptEncyclopedia'] = {'script-encyclopedia', 'script-encyclopaedia'}, -- cite encyclopedia only ['ScriptMap'] = 'script-map', ['ScriptPeriodical'] = {'script-journal', 'script-magazine', 'script-newspaper', 'script-periodical', 'script-website', 'script-work'}, ['ScriptQuote'] = 'script-quote', ['ScriptTitle'] = 'script-title', -- Used by InternetArchiveBot ['Season'] = {'season', 'وەرز'}, ['Sections'] = 'sections', -- cite map only ['Series'] = {'series', 'version', 'زنجیرە', 'وەشان'}, ['SeriesLink'] = {'series-link', 'serieslink', 'بەستەری زنجیرە'}, ['SeriesNumber'] = {'series-number', 'series-no', 'ژمارەی زنجیرە'}, ['Sheet'] = 'sheet', -- cite map only ['Sheets'] = 'sheets', -- cite map only ['Station'] = {'station', 'وێستگە'}, ['Time'] = 'time', ['TimeCaption'] = 'time-caption', ['Title'] = {'title', 'سەردێڕ'}, -- Used by InternetArchiveBot ['TitleLink'] = {'title-link', 'episode-link', 'episodelink', 'بەستەری ئەڵقە'}, -- Used by InternetArchiveBot ['TitleNote'] = {'title-note', 'department'}, ['TitleType'] = {'type', 'medium'}, ['TransChapter'] = {'trans-article', 'trans-chapter', 'trans-contribution', 'trans-entry', 'trans-section'}, ['Transcript'] = 'transcript', ['TranscriptFormat'] = 'transcript-format', ['TranscriptURL'] = 'transcript-url', -- Used by InternetArchiveBot ['TransEncyclopedia'] = {'trans-encyclopedia', 'trans-encyclopaedia'}, -- cite encyclopedia only ['TransMap'] = 'trans-map', -- cite map only ['TransPeriodical'] = {'trans-journal', 'trans-magazine', 'trans-newspaper', 'trans-periodical', 'trans-website', 'trans-work'}, ['TransQuote'] = 'trans-quote', ['TransTitle'] = 'trans-title', -- Used by InternetArchiveBot ['URL'] = {'url', 'URL', 'ناونیشان'}, -- Used by InternetArchiveBot ['UrlAccess'] = {'url-access', 'دەستپێگەیشتنی ناونیشان'}, -- Used by InternetArchiveBot ['UrlStatus'] = {'url-status', 'ڕەوشی ناونیشان'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Vauthors'] = 'vauthors', ['Veditors'] = 'veditors', ['Via'] = 'via', ['Volume'] = {'volume', 'بەرگ'}, ['Year'] = {'year', 'ساڵ'}, ['AuthorList-First'] = {"first#", "author-first#", "author#-first", "author-given#", "author#-given", "subject-first#", "subject#-first", "subject-given#", "subject#-given", "given#", "یەکەم#", "ناو#", "ناوی نووسەر#"}, ['AuthorList-Last'] = {"last#", "author-last#", "author#-last", "author-surname#", "author#-surname", "subject-last#", "subject#-last", "subject-surname#", "subject#-surname", "author#", 'host#', "subject#", "surname#", "دوایین#", "نووسەر#", "ناوی بنەماڵەیی#", "ناوی بنەماڵەییی نووسەر#"}, ['AuthorList-Link'] = {"author-link#", "author#-link", "subject-link#", "subject#-link", "authorlink#", "author#link", "بەستەری نووسەر", "بەستەری نووسەر#" }, ['AuthorList-Mask'] = {"author-mask#", "author#-mask", "subject-mask#", "subject#-mask"}, ['ContributorList-First'] = {'contributor-first#', 'contributor#-first', 'contributor-given#', 'contributor#-given'}, ['ContributorList-Last'] = {'contributor-last#', 'contributor#-last', 'contributor-surname#', 'contributor#-surname', 'contributor#'}, ['ContributorList-Link'] = {'contributor-link#', 'contributor#-link'}, ['ContributorList-Mask'] = {'contributor-mask#', 'contributor#-mask'}, ['EditorList-First'] = {"editor-first#", "editor#-first", "editor-given#", "editor#-given"}, ['EditorList-Last'] = {"editor-last#", "editor#-last", "editor-surname#", "editor#-surname", "editor#"}, ['EditorList-Link'] = {"editor-link#", "editor#-link"}, ['EditorList-Mask'] = {"editor-mask#", "editor#-mask"}, ['InterviewerList-First'] = {'interviewer-first#', 'interviewer#-first', 'interviewer-given#', 'interviewer#-given'}, ['InterviewerList-Last'] = {'interviewer-last#', 'interviewer#-last', 'interviewer-surname#', 'interviewer#-surname', 'interviewer#'}, ['InterviewerList-Link'] = {'interviewer-link#', 'interviewer#-link'}, ['InterviewerList-Mask'] = {'interviewer-mask#', 'interviewer#-mask'}, ['TranslatorList-First'] = {'translator-first#', 'translator#-first', 'translator-given#', 'translator#-given', 'ناوی وەرگێڕ#'}, ['TranslatorList-Last'] = {'translator-last#', 'translator#-last', 'translator-surname#', 'translator#-surname', 'translator#', 'ناوی بنەماڵەییی وەرگێڕ#', 'وەرگێڕ#'}, ['TranslatorList-Link'] = {'translator-link#', 'translator#-link'}, ['TranslatorList-Mask'] = {'translator-mask#', 'translator#-mask'}, } --[[--------------------------< P U N C T _ S K I P >--------------------------- builds a table of parameter names that the extraneous terminal punctuation check should not check. ]] local punct_meta_params = { -- table of aliases[] keys (meta parameters); each key has a table of parameter names for a value 'BookTitle', 'Chapter', 'ScriptChapter', 'ScriptTitle', 'Title', 'TransChapter', 'Transcript', 'TransMap', 'TransTitle', -- title-holding parameters 'AuthorList-Mask', 'ContributorList-Mask', 'EditorList-Mask', 'InterviewerList-Mask', 'TranslatorList-Mask', -- name-list mask may have name separators 'PostScript', 'Quote', 'ScriptQuote', 'TransQuote', 'Ref', -- miscellaneous 'ArchiveURL', 'ChapterURL', 'ConferenceURL', 'MapURL', 'TranscriptURL', 'URL', -- URL-holding parameters } local url_meta_params = { -- table of aliases[] keys (meta parameters); each key has a table of parameter names for a value 'ArchiveURL', 'ChapterURL', 'ConferenceURL', 'ID', 'MapURL', 'TranscriptURL', 'URL', -- parameters allowed to hold urls 'Page', 'Pages', 'At', 'QuotePage', 'QuotePages', -- insource locators allowed to hold urls } local function build_skip_table (skip_t, meta_params) for _, meta_param in ipairs (meta_params) do -- for each meta parameter key local params = aliases[meta_param]; -- get the parameter or the table of parameters associated with the meta parameter name if 'string' == type (params) then skip_t[params] = 1; -- just a single parameter else for _, param in ipairs (params) do -- get the parameter name skip_t[param] = 1; -- add the parameter name to the skip table local count; param, count = param:gsub ('#', ''); -- remove enumerator marker from enumerated parameters if 0 ~= count then -- if removed skip_t[param] = 1; -- add param name without enumerator marker end end end end return skip_t; end local punct_skip = {}; local url_skip = {}; --[[--------------------------< S I N G L E - L E T T E R S E C O N D - L E V E L D O M A I N S >---------- this is a list of tlds that are known to have single-letter second-level domain names. This list does not include ccTLDs which are accepted in is_domain_name(). ]] local single_letter_2nd_lvl_domains_t = {'cash', 'company', 'foundation', 'media', 'org', 'today'}; --[[-----------< S P E C I A L C A S E T R A N S L A T I O N S >------------ This table is primarily here to support internationalization. Translations in this table are used, for example, when an error message, category name, etc., is extracted from the English alias key. There may be other cases where this translation table may be useful. ]] local is_Latn = 'A-Za-z\195\128-\195\150\195\152-\195\182\195\184-\198\191\199\132-\201\143\225\184\128-\225\187\191'; local special_case_translation = { ['AuthorList'] = 'authors list', -- used to assemble maintenance category names ['ContributorList'] = 'contributors list', -- translation of these names plus translation of the base maintenance category names in maint_cats{} table below ['EditorList'] = 'editors list', -- must match the names of the actual categories ['InterviewerList'] = 'interviewers list', -- this group or translations used by name_has_ed_markup() and name_has_mult_names() ['TranslatorList'] = 'translators list', -- Lua patterns to match pseudo-titles used by InternetArchiveBot and others as placeholder for unknown |title= value ['archived_copy'] = { -- used with CS1 maint: Archive[d] copy as title ['en'] = '^archived?%s+copy$', -- for English; translators: keep this because templates imported from en.wiki ['local'] = nil, -- translators: replace ['local'] = nil with lowercase translation only when bots or tools create generic titles in your language }, -- Lua patterns to match generic titles; usually created by bots or reference filling tools -- translators: replace ['local'] = nil with lowercase translation only when bots or tools create generic titles in your language -- generic titles and patterns in this table should be lowercase only -- leave ['local'] nil except when there is a matching generic title in your language -- boolean 'true' for plain-text searches; 'false' for pattern searches ['generic_titles'] = { ['accept'] = { }, ['reject'] = { {['en'] = {'^wayback%s+machine$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'are you a robot', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'hugedomains.com', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[%(%[{<]?no +title[>}%]%)]?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'page not found', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'subscribe to read', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[%(%[{<]?unknown[>}%]%)]?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'website is for sale', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^404', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'error[ %-]404', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'internet archive wayback machine', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'log into facebook', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'login • instagram', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'redirecting...', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'usurped title', true}, ['local'] = nil}, -- added by a GreenC bot {['en'] = {'webcite query result', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'wikiwix\'s cache', true}, ['local'] = nil}, } }, -- boolean 'true' for plain-text searches, search string must be lowercase only -- boolean 'false' for pattern searches -- leave ['local'] nil except when there is a matching generic name in your language ['generic_names'] = { ['accept'] = { {['en'] = {'%[%[[^|]*%(author%) *|[^%]]*%]%]', false}, ['local'] = nil}, }, ['reject'] = { {['en'] = {'about us', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Aa]dvisor%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'allmusic', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Aa]uthor%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Bb]ureau$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'business', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'cnn', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'collaborator', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Cc]ompany$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'contributor', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'contact us', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'correspondent', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Dd]esk$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'directory', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%(%[][%(%[]%s*eds?%.?%s*[%)%]]?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'[,%.%s]%f[e]eds?%.?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^eds?[%.,;]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[%(%[]%s*[Ee][Dd][Ss]?%.?%s*[%)%]]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Ee]dited%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Ee]ditors?%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Ee]mail%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'facebook', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'google', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Gg]roup$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'home page', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Ii]nc%.?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'instagram', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'interviewer', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Ll]imited$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'linkedIn', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Nn]ews$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'[Nn]ews[ %-]?[Rr]oom', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'pinterest', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'policy', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'privacy', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'reuters', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'translator', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'tumblr', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'twitter', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'site name', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'statement', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'submitted', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'super.?user', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f['..is_Latn..'][Uu]ser%f[^'..is_Latn..']', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'verfasser', true}, ['local'] = nil}, } } } --[[--------------------------< D A T E _ N A M E S >---------------------------------------------------------- This table of tables lists local language date names and fallback English date names. The code in Date_validation will look first in the local table for valid date names. If date names are not found in the local table, the code will look in the English table. Because citations can be copied to the local wiki from en.wiki, the English is required when the date-name translation function date_name_xlate() is used. In these tables, season numbering is defined by Extended Date/Time Format (EDTF) Specification (https://www.loc.gov/standards/datetime/) which became part of ISO 8601 in 2019. See '§Sub-year groupings'. The standard defines various divisions using numbers 21-41. CS1|2 only supports generic seasons. EDTF does support the distinction between north and south hemisphere seasons but CS1|2 has no way to make that distinction. 33-36 = Quarter 1, Quarter 2, Quarter 3, Quarter 4 (3 months each) The standard does not address 'named' dates so, for the purposes of CS1|2, Easter and Christmas are defined here as 98 and 99, which should be out of the ISO 8601 (EDTF) range of uses for a while. local_date_names_from_mediawiki is a boolean. When set to: true – module will fetch local month names from MediaWiki for both date_names['local']['long'] and date_names['local']['short']; this will unconditionally overwrite manual translations false – module will *not* fetch local month names from MediaWiki Caveat lector: There is no guarantee that MediaWiki will provide short month names. At your wiki you can test the results of the MediaWiki fetch in the debug console with this command (the result is alpha sorted): =mw.dumpObject (p.date_names['local']) While the module can fetch month names from MediaWiki, it cannot fetch the quarter, season, and named date names from MediaWiki. Those must be translated manually. ]] local local_date_names_from_mediawiki = true; -- when false, manual translation required for date_names['local']['long'] and date_names['local']['short']; overwrites manual translations -- when true, module fetches long and short month names from MediaWiki local date_names = { ['en'] = { -- English ['long'] = {['January'] = 1, ['February'] = 2, ['March'] = 3, ['April'] = 4, ['May'] = 5, ['June'] = 6, ['July'] = 7, ['August'] = 8, ['September'] = 9, ['October'] = 10, ['November'] = 11, ['December'] = 12}, ['short'] = {['Jan'] = 1, ['Feb'] = 2, ['Mar'] = 3, ['Apr'] = 4, ['May'] = 5, ['Jun'] = 6, ['Jul'] = 7, ['Aug'] = 8, ['Sep'] = 9, ['Oct'] = 10, ['Nov'] = 11, ['Dec'] = 12}, ['quarter'] = {['First Quarter'] = 33, ['Second Quarter'] = 34, ['Third Quarter'] = 35, ['Fourth Quarter'] = 36}, ['season'] = {['Winter'] = 24, ['Spring'] = 21, ['Summer'] = 22, ['Fall'] = 23, ['Autumn'] = 23}, ['named'] = {['Easter'] = 98, ['Christmas'] = 99}, }, -- when local_date_names_from_mediawiki = false ['local'] = { -- replace these English date names with the local language equivalents ['long'] = {['کانوونی دووەم'] = 1, ['شوبات'] = 2, ['ئازار'] = 3, ['نیسان'] = 4, ['ئایار'] = 5, ['حوزەیران'] = 6, ['تەممووز'] = 7, ['ئاب'] = 8, ['ئەیلوول'] = 9, ['تشرینی یەکەم'] = 10, ['تشرینی دووەم'] = 11, ['کانوونی یەکەم'] = 12}, ['short'] = {['Jan'] = 1, ['Feb'] = 2, ['Mar'] = 3, ['Apr'] = 4, ['May'] = 5, ['Jun'] = 6, ['Jul'] = 7, ['Aug'] = 8, ['Sep'] = 9, ['Oct'] = 10, ['Nov'] = 11, ['Dec'] = 12}, ['quarter'] = {['چارەکی یەکەم'] = 33, ['چارەکی دووەم'] = 34, ['چارەکی سێیەم'] = 35, ['چارەکی چوارەم'] = 36}, ['season'] = {['زستان'] = 24, ['بەھار'] = 21, ['ھاوین'] = 22, ['پاییز'] = 23}, ['named'] = {['نەورۆز'] = 98, ['سەری ساڵ'] = 99}, }, ['inv_local_long'] = {}, -- used in date reformatting & translation; copy of date_names['local'].long where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_short'] = {}, -- used in date reformatting & translation; copy of date_names['local'].short where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_quarter'] = {}, -- used in date translation; copy of date_names['local'].quarter where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_season'] = {}, -- used in date translation; copy of date_names['local'].season where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_named'] = {}, -- used in date translation; copy of date_names['local'].named where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['local_digits'] = {['٠'] = '0', ['١'] = '1', ['٢'] = '2', ['٣'] = '3', ['٤'] = '4', ['٥'] = '5', ['٦'] = '6', ['٧'] = '7', ['٨'] = '8', ['٩'] = '9'}, -- used to convert local language digits to Western 0-9 -- ['local_digits'] = {['0'] = '0', ['1'] = '1', ['2'] = '2', ['3'] = '3', ['4'] = '4', ['5'] = '5', ['6'] = '6', ['7'] = '7', ['8'] = '8', ['9'] = '9'}, -- used to convert local language digits to Western 0-9 ['xlate_digits'] = {}, } if local_date_names_from_mediawiki then -- if fetching local month names from MediaWiki is enabled local long_t = {}; local short_t = {}; for i=1, 12 do -- loop 12x and local name = lang_obj:formatDate('F', '2022-' .. i .. '-1'); -- get long month name for each i long_t[name] = i; -- save it name = lang_obj:formatDate('M', '2022-' .. i .. '-1'); -- get short month name for each i short_t[name] = i; -- save it end date_names['local']['long'] = long_t; -- write the long table – overwrites manual translation date_names['local']['short'] = short_t; -- write the short table – overwrites manual translation end -- create inverted date-name tables for reformatting and/or translation for _, invert_t in pairs {{'long', 'inv_local_long'}, {'short', 'inv_local_short'}, {'quarter', 'inv_local_quarter'}, {'season', 'inv_local_season'}, {'named', 'inv_local_named'}} do for name, i in pairs (date_names['local'][invert_t[1]]) do -- this table is ['name'] = i date_names[invert_t[2]][i] = name; -- invert to get [i] = 'name' for conversions from ymd end end if local_digits_from_mediawiki then -- if fetching local digits from MediaWiki is enabled local digits_t = {}; for i=0, 9 do -- loop 10x and digits_t [lang_obj:formatNum (i)] = tostring (i); -- format the loop indexer as local lang table index and assign loop indexer (a string) as the value end date_names['local_digits'] = digits_t; end for ld, ed in pairs (date_names.local_digits) do -- make a digit translation table for simple date translation from en to local language using local_digits table date_names.xlate_digits [ed] = ld; -- en digit becomes index with local digit as the value end local df_template_patterns = { -- table of redirects to {{Use dmy dates}} and {{Use mdy dates}} '{{ *[Uu]se +(dmy) +dates *[|}]', -- 1159k -- sorted by approximate transclusion count '{{ *[Uu]se +(mdy) +dates *[|}]', -- 212k '{{ *[Uu]se +(MDY) +dates *[|}]', -- 788 '{{ *[Uu]se +(DMY) +dates *[|}]', -- 343 '{{ *([Mm]dy) *[|}]', -- 176 '{{ *[Uu]se *(dmy) *[|}]', -- 156 + 18 '{{ *[Uu]se *(mdy) *[|}]', -- 149 + 11 '{{ *([Dd]my) *[|}]', -- 56 '{{ *[Uu]se +(MDY) *[|}]', -- 5 '{{ *([Dd]MY) *[|}]', -- 3 '{{ *[Uu]se(mdy)dates *[|}]', -- 1 '{{ *[Uu]se +(DMY) *[|}]', -- 0 '{{ *([Mm]DY) *[|}]', -- 0 } local title_object = mw.title.getCurrentTitle(); local content; -- done this way so that unused templates appear in unused-template-reports; self-transcluded makes them look like they are used if 10 ~= title_object.namespace then -- all namespaces except Template content = title_object:getContent() or ''; -- get the content of the article or ''; new pages edited w/ve do not have 'content' until saved; ve does not preview; phab:T221625 end local function get_date_format () if not content then -- nil content when we're in template return nil; -- auto-formatting does not work in Template space so don't set global_df end for _, pattern in ipairs (df_template_patterns) do -- loop through the patterns looking for {{Use dmy dates}} or {{Use mdy dates}} or any of their redirects local start, _, match = content:find(pattern); -- match is the three letters indicating desired date format if match then local use_dates_template = content:match ('%b{}', start); -- get the whole template if use_dates_template:match ('| *cs1%-dates *= *[lsy][sy]?') then -- look for |cs1-dates=publication date length access-/archive-date length return match:lower() .. '-' .. use_dates_template:match ('| *cs1%-dates *= *([lsy][sy]?)'); else return match:lower() .. '-all'; -- no |cs1-dates= k/v pair; return value appropriate for use in |df= end end end end local global_df; -- TODO: add this to <global_cs1_config_t>? --[[-----------------< V O L U M E , I S S U E , P A G E S >------------------ These tables hold cite class values (from the template invocation) and identify those templates that support |volume=, |issue=, and |page(s)= parameters. Cite conference and cite map require further qualification which is handled in the main module. ]] local templates_using_volume = {'citation', 'audio-visual', 'book', 'conference', 'encyclopaedia', 'interview', 'journal', 'magazine', 'map', 'news', 'report', 'techreport', 'thesis'} local templates_using_issue = {'citation', 'conference', 'episode', 'interview', 'journal', 'magazine', 'map', 'news', 'podcast'} local templates_not_using_page = {'audio-visual', 'episode', 'mailinglist', 'newsgroup', 'podcast', 'serial', 'sign', 'speech'} --[[ These tables control when it is appropriate for {{citation}} to render |volume= and/or |issue=. The parameter names in the tables constrain {{citation}} so that its renderings match the renderings of the equivalent cs1 templates. For example, {{cite web}} does not support |volume= so the equivalent {{بیرخستنەوە|وێبگە=...}} must not support |volume=. ]] local citation_no_volume_t = { -- {{citation}} does not render |volume= when these parameters are used 'website', 'mailinglist', 'script-website', } local citation_issue_t = { -- {{citation}} may render |issue= when these parameters are used 'journal', 'magazine', 'newspaper', 'periodical', 'work', 'script-journal', 'script-magazine', 'script-newspaper', 'script-periodical', 'script-work', } --[[ Patterns for finding extra text in |volume=, |issue=, |page=, |pages= ]] local vol_iss_pg_patterns = { good_ppattern = '^P[^%.PpGg]', -- OK to begin with uppercase P: P7 (page 7 of section P), but not p123 (page 123); TODO: this allows 'Pages' which it should not bad_ppatterns = { -- patterns for |page= and |pages= '^[Pp][PpGg]?%.?[ %d]', '^[Pp][Pp]?%.&nbsp;', -- from {{p.}} and {{pp.}} templates '^[Pp]ages?', '^[Pp]gs.?', }, vi_patterns_t = { -- combined to catch volume-like text in |issue= and issue-like text in |volume= '^volumes?', -- volume-like text '^vols?[%.:=]?', '^issues?', --issue-like text '^iss[%.:=]?', '^numbers?', '^nos?%A', -- don't match 'november' or 'nostradamus' '^nr[%.:=]?', '^n[%.:= ]', -- might be a valid issue without separator (space char is sep char here) '^n°', -- 'n' with degree sign (U+00B0) '^№', -- precomposed unicode numero character (U+2116) }, } --[[--------------------------< K E Y W O R D S >------------------------------- These tables hold keywords for those parameters that have defined sets of acceptable keywords. ]] --[[-------------------< K E Y W O R D S T A B L E >-------------------------- this is a list of keywords; each key in the list is associated with a table of synonymous keywords possibly from different languages. for I18N: add local-language keywords to value table; do not change the key. For example, adding the German keyword 'ja': ['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y', 'ja'}, Because CS1|2 templates from en.wiki articles are often copied to other local wikis, it is recommended that the English keywords remain in these tables. ]] local keywords = { ['amp'] = {'&', 'amp', 'ampersand'}, -- |name-list-style= ['and'] = {'and', 'serial', 'و'}, -- |name-list-style= ['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y', 'ب', 'بەڵێ'}, -- |no-tracking=, |no-pp= -- Used by InternetArchiveBot ['afterword'] = {'afterword'}, -- |contribution= ['bot: unknown'] = {'bot: unknown', 'بۆت: نەناسراو'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['cs1'] = {'cs1'}, -- |mode= ['cs2'] = {'cs2'}, -- |mode= ['dead'] = {'dead', 'deviated', 'مردوو', 'لادراو'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['dmy'] = {'dmy'}, -- |df= ['dmy-all'] = {'dmy-all'}, -- |df= ['foreword'] = {'foreword'}, -- |contribution= ['free'] = {'free', 'خۆڕایی', 'ئازاد'}, -- |<id>-access= -- Used by InternetArchiveBot ['harv'] = {'harv'}, -- |ref=; this no longer supported; is_valid_parameter_value() called with <invert> = true ['introduction'] = {'introduction', 'پێشەکی'}, -- |contribution= ['limited'] = {'limited', 'سنووردار'}, -- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot ['live'] = {'live', 'زیندوو'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['mdy'] = {'mdy'}, -- |df= ['mdy-all'] = {'mdy-all'}, -- |df= ['none'] = {'none', 'ھیچ'}, -- |postscript=, |ref=, |title=, |type= -- Used by InternetArchiveBot ['off'] = {'off'}, -- |title= (potentially also: |title-link=, |postscript=, |ref=, |type=) ['preface'] = {'preface'}, -- |contribution= ['registration'] = {'registration', 'خۆتۆمارکردن'}, -- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot ['subscription'] = {'subscription', 'پارەدان'}, -- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot ['unfit'] = {'unfit'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['usurped'] = {'usurped'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['vanc'] = {'vanc'}, -- |name-list-style= ['ymd'] = {'ymd'}, -- |df= ['ymd-all'] = {'ymd-all'}, -- |df= -- ['yMd'] = {'yMd'}, -- |df=; not supported at en.wiki -- ['yMd-all'] = {'yMd-all'}, -- |df=; not supported at en.wiki } --[[------------------------< X L A T E _ K E Y W O R D S >--------------------- this function builds a list, keywords_xlate{}, of the keywords found in keywords{} where the values from keywords{} become the keys in keywords_xlate{} and the keys from keywords{} become the values in keywords_xlate{}: ['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y'}, -- in keywords{} becomes ['yes'] = 'affirmative', -- in keywords_xlate{} ['true'] = 'affirmative', ['y'] = 'affirmative', the purpose of this function is to act as a translator between a non-English keyword and its English equivalent that may be used in other modules of this suite ]] local function xlate_keywords () local out_table = {}; -- output goes here for k, keywords_t in pairs (keywords) do -- spin through the keywords table for _, keyword in ipairs (keywords_t) do -- for each keyword out_table[keyword] = k; -- create an entry in the output table where keyword is the key end end return out_table; end local keywords_xlate = xlate_keywords (); -- the list of translated keywords --[[----------------< M A K E _ K E Y W O R D S _ L I S T >--------------------- this function assembles, for parameter-value validation, the list of keywords appropriate to that parameter. keywords_lists{}, is a table of tables from keywords{} ]] local function make_keywords_list (keywords_lists) local out_table = {}; -- output goes here for _, keyword_list in ipairs (keywords_lists) do -- spin through keywords_lists{} and get a table of keywords for _, keyword in ipairs (keyword_list) do -- spin through keyword_list{} and add each keyword, ... table.insert (out_table, keyword); -- ... as plain text, to the output list end end return out_table; end --[[----------------< K E Y W O R D S _ L I S T S >----------------------------- this is a list of lists of valid keywords for the various parameters in [key]. Generally the keys in this table are the canonical en.wiki parameter names though some are contrived because of use in multiple differently named parameters: ['yes_true_y'], ['id-access']. The function make_keywords_list() extracts the individual keywords from the appropriate list in keywords{}. The lists in this table are used to validate the keyword assignment for the parameters named in this table's keys. ]] local keywords_lists = { ['yes_true_y'] = make_keywords_list ({keywords.affirmative}), ['contribution'] = make_keywords_list ({keywords.afterword, keywords.foreword, keywords.introduction, keywords.preface}), ['df'] = make_keywords_list ({keywords.dmy, keywords['dmy-all'], keywords.mdy, keywords['mdy-all'], keywords.ymd, keywords['ymd-all']}), -- ['df'] = make_keywords_list ({keywords.dmy, keywords['dmy-all'], keywords.mdy, keywords['mdy-all'], keywords.ymd, keywords['ymd-all'], keywords.yMd, keywords['yMd-all']}), -- not supported at en.wiki ['mode'] = make_keywords_list ({keywords.cs1, keywords.cs2}), ['name-list-style'] = make_keywords_list ({keywords.amp, keywords['and'], keywords.vanc}), ['ref'] = make_keywords_list ({keywords.harv}), -- inverted check; |ref=harv no longer supported ['url-access'] = make_keywords_list ({keywords.subscription, keywords.limited, keywords.registration}), ['url-status'] = make_keywords_list ({keywords.dead, keywords.live, keywords.unfit, keywords.usurped, keywords['bot: unknown']}), ['id-access'] = make_keywords_list ({keywords.free}), } --[[--------------------------< C S 1 _ C O N F I G _ G E T >-------------------------------------------------- fetch and validate values from {{cs1 config}} template to fill <global_cs1_config_t> no error messages; when errors are detected, the parameter value from {{cs1 config}} is blanked. Supports all parameters and aliases associated with the metaparameters: DisplayAuthors, DisplayContributors, DisplayEditors, DisplayInterviewers, DisplayTranslators, NameListStyle, and Mode. The DisplayWhatever metaparameters accept numeric values only (|display-authors=etal and the like is not supported). ]] local global_cs1_config_t = {}; -- TODO: add value returned from get_date_format() to this table? local function get_cs1_config () if not content then -- nil content when we're in template return nil; -- auto-formatting does not work in Template space so don't set global_df end local start = content:find('{{ *[Cc][Ss]1 config *[|}]'); -- <start> is offset into <content> when {{cs1 config}} found; nil else if start then local cs1_config_template = content:match ('%b{}', start); -- get the whole template if not cs1_config_template then return nil; end local params_t = mw.text.split (cs1_config_template:gsub ('^{{%s*', ''):gsub ('%s*}}$', ''), '%s*|%s*'); -- remove '{{' and '}}'; make a sequence of parameter/value pairs (split on the pipe) table.remove (params_t, 1); -- remove the template name because it isn't a parameter/value pair local config_meta_params_t = {'DisplayAuthors', 'DisplayContributors', 'DisplayEditors', 'DisplayInterviewers', 'DisplayTranslators', 'NameListStyle', 'Mode'}; local meta_param_map_t = {}; -- list of accepted parameter names usable in {{cs1 config}} goes here for _, meta_param in ipairs (config_meta_params_t) do -- for i18n using <config_meta_params_t>, map template parameter names to their metaparameter equivalents if 'table' == type (aliases[meta_param]) then -- if <meta_param> is a sequence, for _, param in ipairs (aliases[meta_param]) do -- extract its contents meta_param_map_t[param] = meta_param; -- and add to <meta_param_map_t> end else meta_param_map_t[aliases[meta_param]] = meta_param; -- not a sequence so just add the parameter to <meta_param_map_t> end end local keywords_t = {}; -- map valid keywords to their associate metaparameter; reverse form of <keyword_lists[key] for these metaparameters for _, metaparam_t in ipairs ({{'NameListStyle', 'name-list-style'}, {'Mode', 'mode'}}) do -- only these metaparameter / keywords_lists key pairs for _, keyword in ipairs (keywords_lists[metaparam_t[2]]) do -- spin through the list of keywords keywords_t[keyword] = metaparam_t[1]; -- add [keyword] = metaparameter to the map end end for _, param in ipairs (params_t) do -- spin through the {{cs1 config}} parameters and fill <global_cs1_config_t> local k, v = param:match ('([^=]-)%s*=%s*(.+)'); -- <k> is the parameter name; <v> is parameter's assigned value if k then if k:find ('^display') then -- if <k> is one of the |display-<namelist>= parameters if v:match ('%d+') then -- the assigned value must be digits; doesn't accept 'etal' global_cs1_config_t[meta_param_map_t[k]]=v; -- add the display param and its value to globals table end else if keywords_t[v] == meta_param_map_t[k] then -- keywords_t[v] returns nil or the metaparam name; these must be the same global_cs1_config_t[meta_param_map_t[k]]=v; -- add the parameter and its value to globals table end end end end end end get_cs1_config (); -- fill <global_cs1_config_t> --[[---------------------< S T R I P M A R K E R S >---------------------------- Common pattern definition location for stripmarkers so that we don't have to go hunting for them if (when) MediaWiki changes their form. ]] local stripmarkers = { ['any'] = '\127[^\127]*UNIQ%-%-(%a+)%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127', -- capture returns name of stripmarker ['math'] = '\127[^\127]*UNIQ%-%-math%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127' -- math stripmarkers used in coins_cleanup() and coins_replace_math_stripmarker() } --[[------------< I N V I S I B L E _ C H A R A C T E R S >--------------------- This table holds non-printing or invisible characters indexed either by name or by Unicode group. Values are decimal representations of UTF-8 codes. The table is organized as a table of tables because the Lua pairs keyword returns table data in an arbitrary order. Here, we want to process the table from top to bottom because the entries at the top of the table are also found in the ranges specified by the entries at the bottom of the table. Also here is a pattern that recognizes stripmarkers that begin and end with the delete characters. The nowiki stripmarker is not an error but some others are because the parameter values that include them become part of the template's metadata before stripmarker replacement. ]] local invisible_defs = { del = '\127', -- used to distinguish between stripmarker and del char zwj = '\226\128\141', -- used with capture because zwj may be allowed } local invisible_chars = { {'replacement', '\239\191\189'}, -- U+FFFD, EF BF BD {'zero width joiner', '('.. invisible_defs.zwj .. ')'}, -- U+200D, E2 80 8D; capture because zwj may be allowed {'zero width space', '\226\128\139'}, -- U+200B, E2 80 8B {'hair space', '\226\128\138'}, -- U+200A, E2 80 8A {'soft hyphen', '\194\173'}, -- U+00AD, C2 AD {'horizontal tab', '\009'}, -- U+0009 (HT), 09 {'line feed', '\010'}, -- U+000A (LF), 0A {'no-break space', '\194\160'}, -- U+00A0 (NBSP), C2 A0 {'carriage return', '\013'}, -- U+000D (CR), 0D {'stripmarker', stripmarkers.any}, -- stripmarker; may or may not be an error; capture returns the stripmaker type {'delete', '('.. invisible_defs.del .. ')'}, -- U+007F (DEL), 7F; must be done after stripmarker test; capture to distinguish isolated del chars not part of stripmarker {'C0 control', '[\000-\008\011\012\014-\031]'}, -- U+0000–U+001F (NULL–US), 00–1F (except HT, LF, CR (09, 0A, 0D)) {'C1 control', '[\194\128-\194\159]'}, -- U+0080–U+009F (XXX–APC), C2 80 – C2 9F -- {'Specials', '[\239\191\185-\239\191\191]'}, -- U+FFF9-U+FFFF, EF BF B9 – EF BF BF -- {'Private use area', '[\238\128\128-\239\163\191]'}, -- U+E000–U+F8FF, EE 80 80 – EF A3 BF -- {'Supplementary Private Use Area-A', '[\243\176\128\128-\243\191\191\189]'}, -- U+F0000–U+FFFFD, F3 B0 80 80 – F3 BF BF BD -- {'Supplementary Private Use Area-B', '[\244\128\128\128-\244\143\191\189]'}, -- U+100000–U+10FFFD, F4 80 80 80 – F4 8F BF BD } --[[ Indic script makes use of zero width joiner as a character modifier so zwj characters must be left in. This pattern covers all of the unicode characters for these languages: Devanagari 0900–097F – https://unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf Devanagari extended A8E0–A8FF – https://unicode.org/charts/PDF/UA8E0.pdf Bengali 0980–09FF – https://unicode.org/charts/PDF/U0980.pdf Gurmukhi 0A00–0A7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0A00.pdf Gujarati 0A80–0AFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0A80.pdf Oriya 0B00–0B7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0B00.pdf Tamil 0B80–0BFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0B80.pdf Telugu 0C00–0C7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0C00.pdf Kannada 0C80–0CFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0C80.pdf Malayalam 0D00–0D7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0D00.pdf plus the not-necessarily Indic scripts for Sinhala and Burmese: Sinhala 0D80-0DFF - https://unicode.org/charts/PDF/U0D80.pdf Myanmar 1000-109F - https://unicode.org/charts/PDF/U1000.pdf Myanmar extended A AA60-AA7F - https://unicode.org/charts/PDF/UAA60.pdf Myanmar extended B A9E0-A9FF - https://unicode.org/charts/PDF/UA9E0.pdf the pattern is used by has_invisible_chars() and coins_cleanup() ]] local indic_script = '[\224\164\128-\224\181\191\224\163\160-\224\183\191\225\128\128-\225\130\159\234\167\160-\234\167\191\234\169\160-\234\169\191]'; -- list of emoji that use a zwj character (U+200D) to combine with another emoji -- from: https://unicode.org/Public/emoji/15.1/emoji-zwj-sequences.txt; version: 15.1; 2023-06-05 -- table created by: [[:en:Module:Make emoji zwj table]] local emoji_t = { -- indexes are decimal forms of the hex values in U+xxxx [8596] = true, -- U+2194 ↔ left right arrow [8597] = true, -- U+2195 ↕ up down arrow [9760] = true, -- U+2620 ☠ skull and crossbones [9792] = true, -- U+2640 ♀ female sign [9794] = true, -- U+2642 ♂ male sign [9877] = true, -- U+2695 ⚕ staff of aesculapius [9878] = true, -- U+2696 ⚖ scales [9895] = true, -- U+26A7 ⚧ male with stroke and male and female sign [9992] = true, -- U+2708 ✈ airplane [10052] = true, -- U+2744 ❄ snowflake [10084] = true, -- U+2764 ❤ heavy black heart [10145] = true, -- U+27A1 ➡ black rightwards arrow [11035] = true, -- U+2B1B ⬛ black large square [127752] = true, -- U+1F308 🌈 rainbow [127787] = true, -- U+1F32B 🌫 fog [127806] = true, -- U+1F33E 🌾 ear of rice [127859] = true, -- U+1F373 🍳 cooking [127868] = true, -- U+1F37C 🍼 baby bottle [127876] = true, -- U+1F384 🎄 christmas tree [127891] = true, -- U+1F393 🎓 graduation cap [127908] = true, -- U+1F3A4 🎤 microphone [127912] = true, -- U+1F3A8 🎨 artist palette [127979] = true, -- U+1F3EB 🏫 school [127981] = true, -- U+1F3ED 🏭 factory [128102] = true, -- U+1F466 👦 boy [128103] = true, -- U+1F467 👧 girl [128104] = true, -- U+1F468 👨 man [128105] = true, -- U+1F469 👩 woman [128139] = true, -- U+1F48B 💋 kiss mark [128165] = true, -- U+1F4A5 💥 collision symbol [128168] = true, -- U+1F4A8 💨 dash symbol [128171] = true, -- U+1F4AB 💫 dizzy symbol [128187] = true, -- U+1F4BB 💻 personal computer [128188] = true, -- U+1F4BC 💼 brief case [128293] = true, -- U+1F525 🔥 fire [128295] = true, -- U+1F527 🔧 wrench [128300] = true, -- U+1F52C 🔬 microscope [128488] = true, -- U+1F5E8 🗨 left speech bubble [128640] = true, -- U+1F680 🚀 rocket [128658] = true, -- U+1F692 🚒 fire engine [129001] = true, -- U+1F7E9 🟩 large green square [129003] = true, -- U+1F7EB 🟫 large brown square [129309] = true, -- U+1F91D 🤝 handshake [129455] = true, -- U+1F9AF 🦯 probing cane [129456] = true, -- U+1F9B0 🦰 emoji component red hair [129457] = true, -- U+1F9B1 🦱 emoji component curly hair [129458] = true, -- U+1F9B2 🦲 emoji component bald [129459] = true, -- U+1F9B3 🦳 emoji component white hair [129466] = true, -- U+1F9BA 🦺 safety vest [129468] = true, -- U+1F9BC 🦼 motorized wheelchair [129469] = true, -- U+1F9BD 🦽 manual wheelchair [129489] = true, -- U+1F9D1 🧑 adult [129490] = true, -- U+1F9D2 🧒 child [129657] = true, -- U+1FA79 🩹 adhesive bandage [129778] = true, -- U+1FAF2 🫲 leftwards hand } --[[----------------------< L A N G U A G E S U P P O R T >------------------- These tables and constants support various language-specific functionality. ]] --local this_wiki_code = mw.getContentLanguage():getCode(); -- get this wiki's language code local this_wiki_code = lang_obj:getCode(); -- get this wiki's language code if string.match (mw.site.server, 'wikidata') then this_wiki_code = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('int', {'lang'}); -- on Wikidata so use interface language setting instead end local mw_languages_by_tag_t = mw.language.fetchLanguageNames (this_wiki_code, 'all'); -- get a table of language tag/name pairs known to Wikimedia; used for interwiki tests local mw_languages_by_name_t = {}; for k, v in pairs (mw_languages_by_tag_t) do -- build a 'reversed' table name/tag language pairs know to MediaWiki; used for |language= v = mw.ustring.lower (v); -- lowercase for tag fetch; get name's proper case from mw_languages_by_tag_t[<tag>] if mw_languages_by_name_t[v] then -- when name already in the table if 2 == #k or 3 == #k then -- if tag does not have subtags mw_languages_by_name_t[v] = k; -- prefer the shortest tag for this name end else -- here when name not in the table mw_languages_by_name_t[v] = k; -- so add name and matching tag end end local inter_wiki_map = {}; -- map of interwiki prefixes that are language-code prefixes for k, v in pairs (mw.site.interwikiMap ('local')) do -- spin through the base interwiki map (limited to local) if mw_languages_by_tag_t[v["prefix"]] then -- if the prefix matches a known language tag inter_wiki_map[v["prefix"]] = true; -- add it to our local map end end --[[--------------------< S C R I P T _ L A N G _ C O D E S >------------------- This table is used to hold ISO 639-1 two-character and ISO 639-3 three-character language codes that apply only to |script-title= and |script-chapter= ]] local script_lang_codes = { 'ab', 'am', 'ar', 'be', 'bg', 'bn', 'bo', 'bs', 'ce', 'dv', 'dz', 'el', 'fa', 'grc', 'gu', 'he', 'hi', 'hy', 'ja', 'ka', 'kk', 'km', 'kn', 'ko', 'ku', 'ky', 'lo', 'mk', 'ml', 'mn', 'mni', 'mr', 'my', 'ne', 'or', 'ota', 'pa', 'ps', 'ru', 'sd', 'si', 'sr', 'syc', 'ta', 'te', 'tg', 'th', 'ti', 'tt', 'ug', 'uk', 'ur', 'uz', 'yi', 'yue', 'zh' }; --[[---------------< L A N G U A G E R E M A P P I N G >---------------------- These tables hold language information that is different (correct) from MediaWiki's definitions For each ['<tag>'] = 'language name' in lang_code_remap{} there must be a matching ['language name'] = {'language name', '<tag>'} in lang_name_remap{} lang_tag_remap{}: key is always lowercase ISO 639-1, -2, -3 language tag or a valid lowercase IETF language tag value is properly spelled and capitalized language name associated with <tag> only one language name per <tag>; key/value pair must have matching entry in lang_name_remap{} lang_name_remap{}: key is always lowercase language name value is a table the holds correctly spelled and capitalized language name [1] and associated tag [2] (tag must match a tag key in lang_tag_remap{}) may have multiple keys referring to a common preferred name and tag; For example: ['kolsch'] and ['kölsch'] both refer to 'Kölsch' and 'ksh' ]] local lang_tag_remap = { -- used for |language= and |script-title= / |script-chapter= ['als'] = 'Tosk Albanian', -- MediaWiki returns Alemannisch ['bh'] = 'بیھاری', -- MediaWiki uses 'bh' as a subdomain name for Bhojpuri Wikipedia: bh.wikipedia.org ['bla'] = 'Blackfoot', -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Siksika; use en.wiki preferred name ['bn'] = 'بەنگالی', -- MediaWiki returns Bangla ['ca-valencia'] = 'Valencian', -- IETF variant of Catalan ['fkv'] = 'Kven', -- MediaWiki returns Kvensk ['gsw'] = 'Swiss German', ['ilo'] = 'Ilocano', -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Iloko; use en.wiki preferred name ['ksh'] = 'Kölsch', -- MediaWiki: Colognian; use IANA/ISO 639 preferred name ['ksh-x-colog'] = 'Colognian', -- override MediaWiki ksh; no IANA/ISO 639 code for Colognian; IETF private code created at Module:Lang/data ['mis-x-ripuar'] = 'Ripuarian', -- override MediaWiki ksh; no IANA/ISO 639 code for Ripuarian; IETF private code created at Module:Lang/data ['nan-tw'] = 'Taiwanese Hokkien', -- make room for MediaWiki/IANA/ISO 639 nan: Min Nan Chinese and support en.wiki preferred name ['sr-ec'] = 'Serbian (Cyrillic script)', -- MediaWiki returns српски (ћирилица) ['sr-el'] = 'Serbian (Latin script)', -- MediaWiki returns srpski (latinica) } local lang_name_remap = { -- used for |language=; names require proper capitalization; tags must be lowercase ['alemannic'] = {'Swiss German', 'gsw'}, -- ISO 639-2, -3 alternate for Swiss German; MediaWiki mediawiki returns Alemannic for gsw; en.wiki preferred name ['alemannisch'] = {'Swiss German', 'gsw'}, -- not an ISO or IANA language name; MediaWiki uses 'als' as a subdomain name for Alemannic Wikipedia: als.wikipedia.org ['bangla'] = {'Bengali', 'bn'}, -- MediaWiki returns Bangla (the endonym) but we want Bengali (the exonym); here we remap ['bengali'] = {'Bengali', 'bn'}, -- MediaWiki doesn't use exonym so here we provide correct language name and 639-1 code ['bhojpuri'] = {'Bhojpuri', 'bho'}, -- MediaWiki uses 'bh' as a subdomain name for Bhojpuri Wikipedia: bh.wikipedia.org ['bihari'] = {'Bihari', 'bh'}, -- MediaWiki replaces 'Bihari' with 'Bhojpuri' so 'Bihari' cannot be found ['blackfoot'] = {'Blackfoot', 'bla'}, -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Siksika; use en.wiki preferred name ['colognian'] = {'Colognian', 'ksh-x-colog'}, -- MediaWiki preferred name for ksh ['ilocano'] = {'Ilocano', 'ilo'}, -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Iloko; use en.wiki preferred name ['kolsch'] = {'Kölsch', 'ksh'}, -- use IANA/ISO 639 preferred name (use non-diacritical o instead of umlaut ö) ['kölsch'] = {'Kölsch', 'ksh'}, -- use IANA/ISO 639 preferred name ['kven'] = {'Kven', 'fkv'}, -- Unicode CLDR have decided not to support English language name for these two... ['kvensk'] = {'Kven', 'fkv'}, -- ...they say to refer to IANA registry for English names ['ripuarian'] = {'Ripuarian', 'mis-x-ripuar'}, -- group of dialects; no code in MediaWiki or in IANA/ISO 639 ['serbian (cyrillic script)'] = {'Serbian (Cyrillic script)', 'sr-cyrl'}, -- special case to get correct tag when |language=sr-ec ['serbian (latin script)'] = {'Serbian (Latin script)', 'sr-latn'}, -- special case to get correct tag when |language=sr-el ['swiss german'] = {'Swiss German', 'gsw'}, ['taiwanese hokkien'] = {'Taiwanese Hokkien', 'nan-tw'}, -- make room for MediaWiki/IANA/ISO 639 nan: Min Nan Chinese ['tosk albanian'] = {'Tosk Albanian', 'als'}, -- MediaWiki replaces 'Tosk Albanian' with 'Alemannisch' so 'Tosk Albanian' cannot be found ['valencian'] = {'Valencian', 'ca-valencia'}, -- variant of Catalan; categorizes as Valencian } --[[---------------< P R O P E R T I E S _ C A T E G O R I E S >---------------- Properties categories. These are used for investigating qualities of citations. ]] local prop_cats = { ['foreign-lang-source'] = 'ئەو پەڕانەی ژێدەری $1یان ھەیە ($2)', -- |language= categories; $1 is foreign-language name, $2 is ISO639-1 code ['foreign-lang-source-2'] = 'ئەو پەڕانەی سەرچاوەی زمانی بیانییان ھەیە (ئایزۆ ٦٣٩-٢)|$1', -- |language= category; a cat for ISO639-2 languages; $1 is the ISO 639-2 code used as a sort key ['interproj-linked-name'] = 'CS1 interproject-linked names|$1', -- any author, editor, etc that has an interproject link; $1 is interproject tag used as a sort key ['interwiki-linked-name'] = 'CS1 interwiki-linked names|$1', -- any author, editor, etc that has an interwiki link; $1 is interwiki tag used as a sort key; yeilds to interproject ['local-lang-source'] = 'ئەو پەڕانەی ژێدەری $1یان ھەیە ($2)', -- |language= categories; $1 is local-language name, $2 is ISO639-1 code; not emitted when local_lang_cat_enable is false ['location-test'] = 'CS1 location test', ['long-vol'] = 'CS1: long volume value', -- probably temporary cat to identify scope of |volume= values longer than 4 characters ['script'] = 'ئەو پەڕانەی سکریپتی زمانی $1 بەکاردێنن ($2)', -- |script-title=xx: has matching category; $1 is language name, $2 is ISO639-1 code ['tracked-param'] = 'CS1 tracked parameter: $1', -- $1 is base (enumerators removed) parameter name ['year-range-abbreviated'] = 'CS1: abbreviated year range', -- probably temporary cat to identify scope of |date=, |year= values using YYYY–YY form } --[[-------------------< T I T L E _ T Y P E S >-------------------------------- Here we map a template's CitationClass to TitleType (default values for |type= parameter) ]] local title_types = { ['AV-media-notes'] = 'Media notes', ['document'] = 'بەڵگەنامە', ['interview'] = 'چاوپێکەوتن', ['mailinglist'] = 'پێڕستی پۆستی ئەلیکترۆنی', ['map'] = 'نەخشە', ['podcast'] = 'پادکاست', ['pressrelease'] = 'ھەواڵ', ['report'] = 'ڕاپۆڕت', ['speech'] = 'وتار', ['techreport'] = 'ڕاپۆڕتی تەکنیکی', ['thesis'] = 'زانستەوتار', } --[[--------------------------< B U I L D _ K N O W N _ F R E E _ D O I _ R E G I S T R A N T S _ T A B L E >-- build a table of doi registrants known to be free-to-read In a doi, the registrant ID is the series of digits between the '10.' and the first '/': in doi 10.1100/sommat, 1100 is the registrant ID see §3.2.2 DOI prefix of the Doi Handbook p. 43 https://www.doi.org/doi-handbook/DOI_Handbook_Final.pdf#page=43 ]] local function build_free_doi_registrants_table() local registrants_t = {}; for _, v in ipairs ({ '1045', '1074', '1096', '1100', '1155', '1186', '1194', '1371', '1629', '1989', '1999', '2147', '2196', '3285', '3389', '3390', '3748', '3814', '3847', '3897', '4061', '4089', '4103', '4172', '4175', '4230', '4236', '4239', '4240', '4249', '4251', '4252', '4253', '4254', '4291', '4292', '4329', '4330', '4331', '5194', '5210', '5306', '5312', '5313', '5314', '5315', '5316', '5317', '5318', '5319', '5320', '5321', '5334', '5402', '5409', '5410', '5411', '5412', '5492', '5493', '5494', '5495', '5496', '5497', '5498', '5499', '5500', '5501', '5527', '5528', '5662', '6064', '6219', '7167', '7217', '7287', '7482', '7490', '7554', '7717', '7759', '7766', '11131', '11569', '11647', '11648', '12688', '12703', '12715', '12942', '12998', '13105', '14256', '14293', '14303', '15215', '15347', '15412', '15560', '16995', '17645', '19080', '19173', '20944', '21037', '21468', '21767', '22261', '22323', '22459', '24105', '24196', '24966', '26775', '30845', '32545', '35711', '35712', '35713', '35995', '36648', '37126', '37532', '37871', '47128', '47622', '47959', '52437', '52975', '53288', '54081', '54947', '55667', '55914', '57009', '58647', '59081', }) do registrants_t[v] = true; -- build a k/v table of known free-to-read doi registrants end return registrants_t; end local extended_registrants_t = { -- known free registrants identifiable by the doi suffix incipit ['1016'] = {'j.heliyon'}, -- Heliyon ['1046'] = {'j.1365-8711', 'j.1365-246x'}, -- MNRAS, GJI ['1093'] = {'mnras', 'mnrasl', 'gji', 'rasti'}, -- MNRAS, MNRAS Letters, GJI, RASTI ['1099'] = {'acmi', 'mic', '00221287', 'mgen'}, -- Access Microbiology, Microbiology, Journal of General Microbiology, Microbial Genomics ['1111'] = {'j.1365-2966', 'j.1745-3933', 'j.1365-246X'}, -- MNRAS, MNRAS Letters, GJI ['1210'] = {'jendso','jcemcr'}, -- Journal of the Endocrine Society, JCEM Case Reports } --[[===================<< E R R O R M E S S A G I N G >>====================== ]] --[[----------< E R R O R M E S S A G E S U P P L I M E N T S >------------- I18N for those messages that are supplemented with additional specific text that describes the reason for the error TODO: merge this with special_case_translations{}? ]] local err_msg_supl = { ['char'] = 'نووسەی نادروست', -- |isbn=, |sbn= ['check'] = 'checksum', -- |isbn=, |sbn= ['flag'] = 'flag', -- |archive-url= ['form'] = 'invalid form', -- |isbn=, |sbn= ['group'] = 'invalid group id', -- |isbn= ['initials'] = 'initials', -- Vancouver ['invalid language code'] = 'invalid language code', -- |script-<param>= ['journal'] = 'journal', -- |bibcode= ['length'] = 'length', -- |isbn=, |bibcode=, |sbn= ['liveweb'] = 'liveweb', -- |archive-url= ['missing comma'] = 'missing comma', -- Vancouver ['missing prefix'] = 'missing prefix', -- |script-<param>= ['missing title part'] = 'missing title part', -- |script-<param>= ['name'] = 'name', -- Vancouver ['non-Latin char'] = 'non-Latin character', -- Vancouver ['path'] = 'path', -- |archive-url= ['prefix'] = 'invalid prefix', -- |isbn= ['punctuation'] = 'punctuation', -- Vancouver ['save'] = 'save command', -- |archive-url= ['suffix'] = 'suffix', -- Vancouver ['timestamp'] = 'timestamp', -- |archive-url= ['unknown language code'] = 'unknown language code', -- |script-<param>= ['value'] = 'value', -- |bibcode= ['year'] = 'year', -- |bibcode= } --[[--------------< E R R O R _ C O N D I T I O N S >--------------------------- Error condition table. This table has two sections: errors at the top, maintenance at the bottom. Maint 'messaging' does not have a 'message' (message=nil) The following contains a list of IDs for various error conditions defined in the code. For each ID, we specify a text message to display, an error category to include, and whether the error message should be wrapped as a hidden comment. Anchor changes require identical changes to matching anchor in Help:CS1 errors TODO: rename error_conditions{} to something more generic; create separate error and maint tables inside that? ]] local error_conditions = { err_accessdate_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;ڕێکەوتی سەردان=</code> پێویستی بە <code class="cs1-code">&#124;ناونیشان=</code> ھەیە', anchor = 'accessdate_missing_url', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتی سەردان بەبێ ناونیشان', hidden = false }, err_apostrophe_markup = { message = 'ماڕکئەپی لار یان تۆخ ڕێگەی پێ نادرێ لە: <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'apostrophe_markup', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ماڕکئەپ', hidden = false }, err_archive_date_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;ڕێکەوتی ئەرشیڤ=</code> پێویستی بە <code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> ھەیە', anchor = 'archive_date_missing_url', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ئەرشیڤ', hidden = false }, err_archive_date_url_ts_mismatch = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-date=</code> / <code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> timestamp mismatch; $1 suggested', anchor = 'archive_date_url_ts_mismatch', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ئەرشیڤ', hidden = false }, err_archive_missing_date = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;archive-date=</code>', anchor = 'archive_missing_date', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ئەرشیڤ', hidden = false }, err_archive_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;url=</code>', anchor = 'archive_missing_url', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ئەرشیڤ', hidden = false }, err_archive_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> is malformed: $1', -- $1 is error message detail anchor = 'archive_url', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ئەرشیڤ', hidden = false }, err_arxiv_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;arxiv=</code> پێویستە', anchor = 'arxiv_missing', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: arXiv', -- same as bad arxiv hidden = false }, err_asintld_missing_asin = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> پێویستی بە <code class="cs1-code">&#124;asin=</code> ھەیە', -- $1 is parameter name anchor = 'asintld_missing_asin', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ASIN TLD', hidden = false }, err_bad_arxiv = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;arxiv=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_arxiv', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: arXiv', hidden = false }, err_bad_asin = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;asin=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_asin', category =' ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ASIN', hidden = false }, err_bad_asin_tld = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;asin-tld=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_asin_tld', category =' ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ASIN TLD', hidden = false }, err_bad_bibcode = { message = '<code class="cs1-code">&#124;bibcode=</code> $1 بپشکنە', -- $1 is error message detail anchor = 'bad_bibcode', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: bibcode', hidden = false }, err_bad_biorxiv = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;biorxiv=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_biorxiv', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: bioRxiv', hidden = false }, err_bad_citeseerx = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;citeseerx=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_citeseerx', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: citeseerx', hidden = false }, err_bad_date = { message = 'نرخەکانی ڕێکەوت بپشکنە لە: $1', -- $1 is a parameter name list anchor = 'bad_date', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان', hidden = false }, err_bad_doi = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;doi=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_doi', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: DOI', hidden = false }, err_bad_hdl = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;hdl=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_hdl', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: HDL', hidden = false }, err_bad_isbn = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;ژپنک=</code> بپشکنە: $1', -- $1 is error message detail anchor = 'bad_isbn', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ISBN', hidden = false }, err_bad_ismn = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;ismn=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_ismn', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ISMN', hidden = false }, err_bad_issn = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;$1issn=</code> بپشکنە', -- $1 is 'e' or '' for eissn or issn anchor = 'bad_issn', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ISSN', hidden = false }, err_bad_jfm = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;jfm=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_jfm', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: JFM', hidden = false }, err_bad_jstor = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;jstor=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_jstor', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: JSTOR', hidden = false }, err_bad_lccn = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;lccn=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_lccn', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: LCCN', hidden = false }, err_bad_medrxiv = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;medrxiv=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_medrxiv', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: medRxiv', hidden = false }, err_bad_mr = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;mr=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_mr', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: MR', hidden = false }, err_bad_oclc = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;oclc=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_oclc', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: OCLC', hidden = false }, err_bad_ol = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;ol=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_ol', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: OL', hidden = false }, err_bad_osti = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;osti=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_osti', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: OSTI', hidden = false }, err_bad_paramlink = { -- for |title-link=, |author/editor/translator-link=, |series-link=, |episode-link= message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> بپشکنە', -- $1 is parameter name anchor = 'bad_paramlink', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: بەستەری پارامەتر', hidden = false }, err_bad_pmc = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;pmc=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_pmc', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: PMC', hidden = false }, err_bad_pmid = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;pmid=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_pmid', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: PMID', hidden = false }, err_bad_rfc = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;rfc=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_rfc', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: RFC', hidden = false }, err_bad_s2cid = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;s2cid=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_s2cid', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: S2CID', hidden = false }, err_bad_sbn = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;sbn=</code> بپشکنە: $1', -- $1 is error message detail anchor = 'bad_sbn', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: SBN', hidden = false }, err_bad_ssrn = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;ssrn=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_ssrn', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: SSRN', hidden = false }, err_bad_url = { message = 'نرخی $1 بپشکنە', -- $1 is parameter name anchor = 'bad_url', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشان', hidden = false }, err_bad_usenet_id = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;message-id=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_message_id', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: message-id', hidden = false }, err_bad_zbl = { message = 'نرخی <code class="cs1-code">&#124;zbl=</code> بپشکنە', anchor = 'bad_zbl', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: Zbl', hidden = false }, err_bare_url_missing_title = { message = 'سەردێڕی ونی $1', -- $1 is parameter name anchor = 'bare_url_missing_title', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت', hidden = false }, err_biorxiv_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;biorxiv=</code> پێویستە', anchor = 'biorxiv_missing', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: bioRxiv', -- same as bad bioRxiv hidden = false }, err_chapter_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> چاوپۆشیی لێ کرا', -- $1 is parameter name anchor = 'chapter_ignored', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: chapter ignored', hidden = false }, err_citation_missing_title = { message = 'پارامەتری <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ونە یانیش واڵایە', -- $1 is parameter name anchor = 'citation_missing_title', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون', hidden = false }, err_citeseerx_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;citeseerx=</code> پێویستە', anchor = 'citeseerx_missing', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: citeseerx', -- same as bad citeseerx hidden = false }, err_cite_web_url = { -- this error applies to cite web and to cite podcast message = 'پارامەتری <code class="cs1-code">&#124;ناونیشان=</code> ونە یانیش واڵایە', anchor = 'cite_web_url', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشان پێویستە', hidden = false }, err_class_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;class=</code> چاوپۆشیی لێ کرا', anchor = 'class_ignored', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: class', hidden = false }, err_contributor_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;contributor=</code> چاوپۆشیی لێ کرا', anchor = 'contributor_ignored', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: contributor', hidden = false }, err_contributor_missing_required_param = { message = '<code class="cs1-code">&#124;contributor=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'contributor_missing_required_param', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: contributor', hidden = false }, err_deprecated_params = { message = 'بیرخستنەوە پارامەتری باونەماوی <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> بەکار دەھێنێت', -- $1 is parameter name anchor = 'deprecated_params', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: پارامەترە باونەماوەکان', hidden = false }, err_disp_name = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=$2</code> نادروستە', -- $1 is parameter name; $2 is the assigned value anchor = 'disp_name', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: display-names', hidden = false, }, err_doibroken_missing_doi = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> پێویستی بە <code class="cs1-code">&#124;doi=</code> ھەیە', -- $1 is parameter name anchor = 'doibroken_missing_doi', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: DOI', hidden = false }, err_embargo_missing_pmc = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> پێویستی <code class="cs1-code">&#124;pmc=</code> ھەیە', -- $1 is parameter name anchor = 'embargo_missing_pmc', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: PMC embargo', hidden = false }, err_empty_citation = { message = 'بیرخستنەوەی واڵا', anchor = 'empty_citation', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: بیرخستنەوەی واڵا', hidden = false }, err_etal = { message = 'Explicit use of et al. in: <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'explicit_et_al', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: explicit use of et al.', hidden = false }, err_extra_text_edition = { message = '<code class="cs1-code">&#124;edition=</code> دەقی زیادەی ھەیە', anchor = 'extra_text_edition', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: دەقی زیادە: edition', hidden = false, }, err_extra_text_issue = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> دەقی زیادەی ھەیە', -- $1 is parameter name anchor = 'extra_text_issue', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: دەقی زیادە: issue', hidden = false, }, err_extra_text_pages = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> دەقی زیادەی ھەیە', -- $1 is parameter name anchor = 'extra_text_pages', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: دەقی زیادە: پەڕەکان', hidden = false, }, err_extra_text_volume = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> دەقی زیادەی ھەیە', -- $1 is parameter name anchor = 'extra_text_volume', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: دەقی زیادە: بەرگ', hidden = false, }, err_first_missing_last = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> missing <code class="cs1-code">&#124;$2=</code>', -- $1 is first alias, $2 is matching last alias anchor = 'first_missing_last', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوی ون', -- author, contributor, editor, interviewer, translator hidden = false }, err_format_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> پێویستی بە <code class="cs1-code">&#124;$2=</code> ھەیە', -- $1 is format parameter $2 is url parameter anchor = 'format_missing_url', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: format without URL', hidden = false }, err_generic_name = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has generic name', -- $1 is parameter name anchor = 'generic_name', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: generic name', hidden = false, }, err_generic_title = { message = 'Cite uses generic title', anchor = 'generic_title', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: generic title', hidden = false, }, err_invalid_param_val = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=$2</code> نادروستە', -- $1 is parameter name $2 is parameter value anchor = 'invalid_param_val', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: نرخی نادروستی پارامەتر', hidden = false }, err_invisible_char = { message = '$1 لە $2 لە $3', -- $1 is invisible char $2 is parameter name $3 is position number anchor = 'invisible_char', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: نووسە نەبینراوەکان', hidden = false }, err_medrxiv_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;medrxiv=</code> پێویستە', anchor = 'medrxiv_missing', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: medRxiv', -- same as bad medRxiv hidden = false }, err_missing_name = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1$2=</code> ونە', -- $1 is modified NameList; $2 is enumerator anchor = 'missing_name', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوی ون', -- author, contributor, editor, interviewer, translator hidden = false }, err_missing_periodical = { message = 'بیرخستنەوەی $1 پێویستی بە <code class="cs1-code">&#124;$2=</code> ھەیە', -- $1 is cs1 template name; $2 is canonical periodical parameter name for cite $1 anchor = 'missing_periodical', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: missing periodical', hidden = false }, err_missing_pipe = { message = 'ستوون لە <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ونە', -- $1 is parameter name anchor = 'missing_pipe', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ستوونی ون', hidden = false }, err_missing_publisher = { message = 'بیرخستنەوەی $1 پێویستی بە <code class="cs1-code">&#124;$2=</code> ھەیە', -- $1 is cs1 template name; $2 is canonical publisher parameter name for cite $1 anchor = 'missing_publisher', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: بڵاوکەرەوەی ون', hidden = false }, err_numeric_names = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ناوی ژمارەییی ھەیە', -- $1 is parameter name', anchor = 'numeric_names', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوی ژمارەیی', hidden = false, }, err_param_access_requires_param = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1-access=</code> پێویستی بە <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ھەیە', -- $1 is parameter name anchor = 'param_access_requires_param', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: param-access', hidden = false }, err_param_has_ext_link = { message = 'بەستەری دەرەکی لە <code class="cs1-code">$1</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'param_has_ext_link', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: بەستەرە دەرەکییەکان', hidden = false }, err_parameter_ignored = { message = 'پارامەتری نەناسراوی <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> چاوپۆشیی لێ کرا', -- $1 is parameter name anchor = 'parameter_ignored', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: پارامەتری پشتگیرینەکراو', hidden = false }, err_parameter_ignored_suggest = { message = 'پارامەتری نەناسراوی <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> چاوپۆشیی لێ کرا (<code class="cs1-code">&#124;$2=</code> پێشنیار کراوە)', -- $1 is unknown parameter $2 is suggested parameter name anchor = 'parameter_ignored_suggest', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: پارامەتری پشتگیرینەکراو', hidden = false }, err_periodical_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> چاوپۆشیی لێ کرا', -- $1 is parameter name anchor = 'periodical_ignored', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: periodical ignored', hidden = false }, err_redundant_parameters = { message = 'زیاتر لە یەک دانە لە $1 دیاری کراوە', -- $1 is error message detail anchor = 'redundant_parameters', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: پارامەتری دووبارەی ناپێویست', hidden = false }, err_script_parameter = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> نادروستە: $2', -- $1 is parameter name $2 is script language code or error detail anchor = 'script_parameter', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: script parameters', hidden = false }, err_ssrn_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;ssrn=</code> پێویستە', anchor = 'ssrn_missing', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: SSRN', hidden = false }, err_text_ignored = { message = 'دەقی «$1» چاوپۆشیی لێ کرا', -- $1 is ignored text anchor = 'text_ignored', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: پارامەترە نەناسراوەکان', hidden = false }, err_trans_missing_title = { message = '<code class="cs1-code">&#124;trans-$1=</code> پێویستی بە <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> یان <code class="cs1-code">&#124;script-$1=</code> ھەیە', -- $1 is base parameter name anchor = 'trans_missing_title', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی وەرگێڕدراو', hidden = false }, err_param_unknown_empty = { message = 'بیرخستنەوەکە پارامەتر$1ێکی نەناسراوی ھەیە: $2', -- $1 is 's' or empty space; $2 is empty unknown param list anchor = 'param_unknown_empty', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: پارامەترە نەناسراوە واڵاکان', hidden = false }, err_vancouver = { message = 'ھەڵەی شێوازی ڤانکۆڤەر: $1 لە ناوی $2', -- $1 is error detail, $2 is the nth name anchor = 'vancouver', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: شێوازی ڤانکۆڤەر', hidden = false }, err_wikilink_in_url = { message = 'URL–wikilink conflict', -- uses ndash anchor = 'wikilink_in_url', category = 'ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: URL–wikilink conflict', -- uses ndash hidden = false }, --[[--------------------------< M A I N T >------------------------------------- maint messages do not have a message (message = nil); otherwise the structure is the same as error messages ]] maint_archived_copy = { message = nil, anchor = 'archived_copy', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: archived copy as title', hidden = true, }, maint_bibcode = { message = nil, anchor = 'bibcode', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: bibcode', hidden = true, }, maint_location_no_publisher = { -- cite book, conference, encyclopedia; citation as book cite or encyclopedia cite message = nil, anchor = 'location_no_publisher', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: location missing publisher', hidden = true, }, maint_bot_unknown = { message = nil, anchor = 'bot:_unknown', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: bot: original URL status unknown', hidden = true, }, maint_date_auto_xlated = { -- date auto-translation not supported by en.wiki message = nil, anchor = 'date_auto_xlated', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: date auto-translated', hidden = true, }, maint_date_format = { message = nil, anchor = 'date_format', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: شێوازی ڕێکەوت', hidden = true, }, maint_date_year = { message = nil, anchor = 'date_year', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوت و ساڵ', hidden = true, }, maint_doi_ignore = { message = nil, anchor = 'doi_ignore', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ignored DOI errors', hidden = true, }, maint_doi_inactive = { message = nil, anchor = 'doi_inactive', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: DOI inactive', hidden = true, }, maint_doi_inactive_dated = { message = nil, anchor = 'doi_inactive_dated', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: DOI inactive as of $2$3$1', -- $1 is year, $2 is month-name or empty string, $3 is space or empty string hidden = true, }, maint_doi_unflagged_free = { message = nil, anchor = 'doi_unflagged_free', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: unflagged free DOI', hidden = true, }, maint_extra_punct = { message = nil, anchor = 'extra_punct', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: خاڵبەندیی زیادە', hidden = true, }, maint_isbn_ignore = { message = nil, anchor = 'ignore_isbn_err', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ignored ISBN errors', hidden = true, }, maint_issn_ignore = { message = nil, anchor = 'ignore_issn', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ignored ISSN errors', hidden = true, }, maint_jfm_format = { message = nil, anchor = 'jfm_format', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: JFM format', hidden = true, }, maint_location = { message = nil, anchor = 'location', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: شوێن', hidden = true, }, maint_mr_format = { message = nil, anchor = 'mr_format', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: MR format', hidden = true, }, maint_mult_names = { message = nil, anchor = 'mult_names', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوە فرەکان: $1', -- $1 is '<name>s list'; gets value from special_case_translation table hidden = true, }, maint_numeric_names = { message = nil, anchor = 'numeric_names', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوە ژمارەیییەکان: $1', -- $1 is '<name>s list'; gets value from special_case_translation table hidden = true, }, maint_others = { message = nil, anchor = 'others', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ئەوانی تر', hidden = true, }, maint_others_avm = { message = nil, anchor = 'others_avm', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: others in cite AV media (notes)', hidden = true, }, maint_overridden_setting = { message = nil, anchor = 'overridden', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: overridden setting', hidden = true, }, maint_pmc_embargo = { message = nil, anchor = 'embargo', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: PMC embargo expired', hidden = true, }, maint_pmc_format = { message = nil, anchor = 'pmc_format', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: PMC format', hidden = true, }, maint_postscript = { message = nil, anchor = 'postscript', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: postscript', hidden = true, }, maint_ref_duplicates_default = { message = nil, anchor = 'ref_default', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ref duplicates default', hidden = true, }, maint_unfit = { message = nil, anchor = 'unfit', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: unfit URL', hidden = true, }, maint_unknown_lang = { message = nil, anchor = 'unknown_lang', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو', hidden = true, }, maint_untitled = { message = nil, anchor = 'untitled', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: untitled periodical', hidden = true, }, maint_url_status = { message = nil, anchor = 'url_status', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕەوشی ناونیشان', hidden = true, }, maint_year= { message = nil, anchor = 'year', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ساڵ', hidden = true, }, maint_zbl = { message = nil, anchor = 'zbl', category = 'ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: Zbl', hidden = true, }, } --[[--------------------------< I D _ L I M I T S _ D A T A _ T >---------------------------------------------- fetch id limits for certain identifiers from c:Data:CS1/Identifier limits.tab. This source is a json tabular data file maintained at wikipedia commons. Convert the json format to a table of k/v pairs. The values from <id_limits_data_t> are used to set handle.id_limit. ]] local id_limits_data_t = {}; for _, limit_t in ipairs (mw.ext.data.get ("CS1/Identifier limits.tab").data) do id_limits_data_t[limit_t[1]] = limit_t[2]; -- <limit[1]> is identifier; <limit[2]> is upper limit for that identifier end --[[--------------------------< I D _ H A N D L E R S >-------------------------------------------------------- The following contains a list of values for various defined identifiers. For each identifier we specify a variety of information necessary to properly render the identifier in the citation. parameters: a list of parameter aliases for this identifier; first in the list is the canonical form link: Wikipedia article name redirect: a local redirect to a local Wikipedia article name; at en.wiki, 'ISBN (identifier)' is a redirect to 'International Standard Book Number' q: Wikidata q number for the identifier label: the label preceding the identifier; label is linked to a Wikipedia article (in this order): redirect from id_handlers['<id>'].redirect when use_identifier_redirects is true Wikidata-supplied article name for the local wiki from id_handlers['<id>'].q local article name from id_handlers['<id>'].link prefix: the first part of a URL that will be concatenated with a second part which usually contains the identifier suffix: optional third part to be added after the identifier encode: true if URI should be percent-encoded; otherwise false COinS: identifier link or keyword for use in COinS: for identifiers registered at info-uri.info use: info:.... where '...' is the appropriate identifier label for identifiers that have COinS keywords, use the keyword: rft.isbn, rft.issn, rft.eissn for |asin= and |ol=, which require assembly, use the keyword: url for others make a URL using the value in prefix/suffix and #label, use the keyword: pre (not checked; any text other than 'info', 'rft', or 'url' works here) set to nil to leave the identifier out of the COinS separator: character or text between label and the identifier in the rendered citation id_limit: for those identifiers with established limits, this property holds the upper limit access: use this parameter to set the access level for all instances of this identifier. the value must be a valid access level for an identifier (see ['id-access'] in this file). custom_access: to enable custom access level for an identifier, set this parameter to the parameter that should control it (normally 'id-access') ]] local id_handlers = { ['ARXIV'] = { parameters = {'arxiv', 'eprint'}, link = 'arXiv', redirect = 'arXiv (identifier)', q = 'Q118398', label = 'arXiv', prefix = 'https://arxiv.org/abs/', encode = false, COinS = 'info:arxiv', separator = ':', access = 'free', -- free to read }, ['ASIN'] = { parameters = { 'asin', 'ASIN' }, link = 'Amazon Standard Identification Number', redirect = 'ASIN (identifier)', q = 'Q1753278', label = 'ASIN', prefix = 'https://www.amazon.', COinS = 'url', separator = '&nbsp;', encode = false; }, ['BIBCODE'] = { parameters = {'bibcode'}, link = 'Bibcode', redirect = 'Bibcode (identifier)', q = 'Q25754', label = 'Bibcode', prefix = 'https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/', encode = false, COinS = 'info:bibcode', separator = ':', custom_access = 'bibcode-access', }, ['BIORXIV'] = { parameters = {'biorxiv'}, link = 'bioRxiv', redirect = 'bioRxiv (identifier)', q = 'Q19835482', label = 'bioRxiv', prefix = 'https://doi.org/', COinS = 'pre', -- use prefix value access = 'free', -- free to read encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['CITESEERX'] = { parameters = {'citeseerx'}, link = 'CiteSeerX', redirect = 'CiteSeerX (identifier)', q = 'Q2715061', label = 'CiteSeerX', prefix = 'https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=', COinS = 'pre', -- use prefix value access = 'free', -- free to read encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['DOI'] = { -- Used by InternetArchiveBot parameters = { 'doi', 'DOI'}, link = 'Digital object identifier', redirect = 'doi (identifier)', q = 'Q25670', label = 'doi', prefix = 'https://doi.org/', COinS = 'info:doi', separator = ':', encode = true, custom_access = 'doi-access', }, ['EISSN'] = { parameters = {'eissn', 'EISSN'}, link = 'International Standard Serial Number#Electronic ISSN', redirect = 'eISSN (identifier)', q = 'Q46339674', label = 'eISSN', prefix = 'https://search.worldcat.org/issn/', COinS = 'rft.eissn', encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['HDL'] = { parameters = { 'hdl', 'HDL' }, link = 'Handle System', redirect = 'hdl (identifier)', q = 'Q3126718', label = 'hdl', prefix = 'https://hdl.handle.net/', COinS = 'info:hdl', separator = ':', encode = true, custom_access = 'hdl-access', }, ['ISBN'] = { -- Used by InternetArchiveBot parameters = {'isbn', 'ISBN', 'ژپنک'}, link = 'ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب', redirect = 'ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب', q = 'Q33057', label = 'ژپنک', prefix = 'Special:BookSources/', COinS = 'rft.isbn', separator = '&nbsp;', }, ['ISMN'] = { parameters = {'ismn', 'ISMN'}, link = 'International Standard Music Number', redirect = 'ISMN (identifier)', q = 'Q1666938', label = 'ISMN', prefix = '', -- not currently used; COinS = nil, -- nil because we can't use pre or rft or info: separator = '&nbsp;', }, ['ISSN'] = { parameters = {'issn', 'ISSN'}, link = 'International Standard Serial Number', redirect = 'ISSN (identifier)', q = 'Q131276', label = 'ISSN', prefix = 'https://search.worldcat.org/issn/', COinS = 'rft.issn', encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['JFM'] = { parameters = {'jfm', 'JFM'}, link = 'Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik', redirect = 'JFM (identifier)', q = '', label = 'JFM', prefix = 'https://zbmath.org/?format=complete&q=an:', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['JSTOR'] = { parameters = {'jstor', 'JSTOR'}, link = 'JSTOR', redirect = 'JSTOR (identifier)', q = 'Q1420342', label = 'JSTOR', prefix = 'https://www.jstor.org/stable/', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = false, separator = '&nbsp;', custom_access = 'jstor-access', }, ['LCCN'] = { parameters = {'lccn', 'LCCN'}, link = 'Library of Congress Control Number', redirect = 'LCCN (identifier)', q = 'Q620946', label = 'LCCN', prefix = 'https://lccn.loc.gov/', COinS = 'info:lccn', encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['MEDRXIV'] = { parameters = {'medrxiv'}, link = 'medRxiv', redirect = 'medRxiv (identifier)', q = 'Q58465838', label = 'medRxiv', prefix = 'https://www.medrxiv.org/content/', COinS = 'pre', -- use prefix value access = 'free', -- free to read encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['MR'] = { parameters = {'mr', 'MR'}, link = 'Mathematical Reviews', redirect = 'MR (identifier)', q = 'Q211172', label = 'MR', prefix = 'https://mathscinet.ams.org/mathscinet-getitem?mr=', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['OCLC'] = { parameters = {'oclc', 'OCLC'}, link = 'OCLC', redirect = 'OCLC (identifier)', q = 'Q190593', label = 'OCLC', prefix = 'https://search.worldcat.org/oclc/', COinS = 'info:oclcnum', encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.OCLC or 0, }, ['OL'] = { parameters = { 'ol', 'OL' }, link = 'Open Library', redirect = 'OL (identifier)', q = 'Q1201876', label = 'OL', prefix = 'https://openlibrary.org/', COinS = 'url', separator = '&nbsp;', encode = true, custom_access = 'ol-access', }, ['OSTI'] = { parameters = {'osti', 'OSTI'}, link = 'Office of Scientific and Technical Information', redirect = 'OSTI (identifier)', q = 'Q2015776', label = 'OSTI', prefix = 'https://www.osti.gov/biblio/', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.OSTI or 0, custom_access = 'osti-access', }, ['PMC'] = { parameters = {'pmc', 'PMC'}, link = 'PubMed Central', redirect = 'PMC (identifier)', q = 'Q229883', label = 'PMC', prefix = 'https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC', suffix = '', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.PMC or 0, access = 'free', -- free to read }, ['PMID'] = { parameters = {'pmid', 'PMID'}, link = 'PubMed Identifier', redirect = 'PMID (identifier)', q = 'Q2082879', label = 'PMID', prefix = 'https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/', COinS = 'info:pmid', encode = false, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.PMID or 0, }, ['RFC'] = { parameters = {'rfc', 'RFC'}, link = 'Request for Comments', redirect = 'RFC (identifier)', q = 'Q212971', label = 'RFC', prefix = 'https://tools.ietf.org/html/rfc', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = false, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.RFC or 0, access = 'free', -- free to read }, ['SBN'] = { parameters = {'sbn', 'SBN'}, link = 'Standard Book Number', -- redirect to International_Standard_Book_Number#History redirect = 'SBN (identifier)', label = 'SBN', prefix = 'Special:BookSources/0-', -- prefix has leading zero necessary to make 9-digit sbn a 10-digit isbn COinS = nil, -- nil because we can't use pre or rft or info: separator = '&nbsp;', }, ['SSRN'] = { parameters = {'ssrn', 'SSRN'}, link = 'Social Science Research Network', redirect = 'SSRN (identifier)', q = 'Q7550801', label = 'SSRN', prefix = 'https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.SSRN or 0, custom_access = 'ssrn-access', }, ['S2CID'] = { parameters = {'s2cid', 'S2CID'}, link = 'Semantic Scholar', redirect = 'S2CID (identifier)', q = 'Q22908627', label = 'S2CID', prefix = 'https://api.semanticscholar.org/CorpusID:', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = false, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.S2CID or 0, custom_access = 's2cid-access', }, ['USENETID'] = { parameters = {'message-id'}, link = 'Usenet', redirect = 'Usenet (identifier)', q = 'Q193162', label = 'Usenet:', prefix = 'news:', encode = false, COinS = 'pre', -- use prefix value separator = '&nbsp;', }, ['ZBL'] = { parameters = {'zbl', 'ZBL' }, link = 'Zentralblatt MATH', redirect = 'Zbl (identifier)', q = 'Q190269', label = 'Zbl', prefix = 'https://zbmath.org/?format=complete&q=an:', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', }, } --[[--------------------------< E X P O R T S >--------------------------------- ]] return { use_identifier_redirects = use_identifier_redirects, -- booleans defined in the settings at the top of this module local_lang_cat_enable = local_lang_cat_enable, date_name_auto_xlate_enable = date_name_auto_xlate_enable, date_digit_auto_xlate_enable = date_digit_auto_xlate_enable, enable_sort_keys = enable_sort_keys, -- tables and variables created when this module is loaded global_df = get_date_format (), -- this line can be replaced with "global_df = 'dmy-all'," to have all dates auto translated to dmy format. global_cs1_config_t = global_cs1_config_t, -- global settings from {{cs1 config}} punct_skip = build_skip_table (punct_skip, punct_meta_params), url_skip = build_skip_table (url_skip, url_meta_params), known_free_doi_registrants_t = build_free_doi_registrants_table(), name_space_sort_keys = name_space_sort_keys, aliases = aliases, special_case_translation = special_case_translation, date_names = date_names, err_msg_supl = err_msg_supl, error_conditions = error_conditions, editor_markup_patterns = editor_markup_patterns, et_al_patterns = et_al_patterns, extended_registrants_t = extended_registrants_t, id_handlers = id_handlers, keywords_lists = keywords_lists, keywords_xlate = keywords_xlate, stripmarkers = stripmarkers, invisible_chars = invisible_chars, invisible_defs = invisible_defs, indic_script = indic_script, emoji_t = emoji_t, maint_cats = maint_cats, messages = messages, presentation = presentation, prop_cats = prop_cats, script_lang_codes = script_lang_codes, lang_tag_remap = lang_tag_remap, lang_name_remap = lang_name_remap, this_wiki_code = this_wiki_code, title_types = title_types, uncategorized_namespaces = uncategorized_namespaces_t, uncategorized_subpages = uncategorized_subpages, templates_using_volume = templates_using_volume, templates_using_issue = templates_using_issue, templates_not_using_page = templates_not_using_page, vol_iss_pg_patterns = vol_iss_pg_patterns, single_letter_2nd_lvl_domains_t = single_letter_2nd_lvl_domains_t, inter_wiki_map = inter_wiki_map, mw_languages_by_tag_t = mw_languages_by_tag_t, mw_languages_by_name_t = mw_languages_by_name_t, citation_class_map_t = citation_class_map_t, citation_issue_t = citation_issue_t, citation_no_volume_t = citation_no_volume_t, } snkxun2n83ef38ntj7zz39fnw5lddbw 828 272660 1660958 1432781 2026-09-04T23:54:07Z DreamHourFlight 39788 لەگەڵ جۆری زیاتری نووسینی بەروار کار دەکات 1660958 Scribunto text/plain -- A number converter module between Arabic and Indo-Arabic formats local numConv = require("Module:Numeral converter2").convert --[[--------------------------< F O R W A R D D E C L A R A T I O N S >-------------------------------------- ]] local add_prop_cat, is_set, in_array, set_message, substitute, wrap_style; -- imported functions from selected Module:Citation/CS1/Utilities local cfg; -- table of tables imported from selected Module:Citation/CS1/Configuration --[[--------------------------< F I L E - S C O P E D E C L A R A T I O N S >-------------------------------- File-scope variables are declared here ]] local lang_object = mw.getContentLanguage(); -- used by is_valid_accessdate(), is_valid_year(), date_name_xlate(); TODO: move to ~/Configuration? local year_limit; -- used by is_valid_year() --[=[-------------------------< I S _ V A L I D _ A C C E S S D A T E >---------------------------------------- returns true if: Wikipedia start date <= accessdate < today + 2 days Wikipedia start date is 2001-01-15T00:00:00 UTC which is 979516800 seconds after 1970-01-01T00:00:00 UTC (the start of Unix time) accessdate is the date provided in |access-date= at time 00:00:00 UTC today is the current date at time 00:00:00 UTC plus 48 hours if today is 2015-01-01T00:00:00 then adding 24 hours gives 2015-01-02T00:00:00 – one second more than today adding 24 hours gives 2015-01-03T00:00:00 – one second more than tomorrow This function does not work if it is fed month names for languages other than English. Wikimedia #time: parser apparently doesn't understand non-English date month names. This function will always return false when the date contains a non-English month name because good1 is false after the call to lang.formatDate(). To get around that call this function with YYYY-MM-DD format dates. ]=] local function is_valid_accessdate (accessdate) local good1, good2; local access_ts, tomorrow_ts; -- to hold Unix time stamps representing the dates good1, access_ts = pcall (lang_object.formatDate, lang_object, 'U', accessdate ); -- convert accessdate value to Unix timestamp good2, tomorrow_ts = pcall (lang_object.formatDate, lang_object, 'U', 'today + 2 days' ); -- today midnight + 2 days is one second more than all day tomorrow if good1 and good2 then -- lang.formatDate() returns a timestamp in the local script which which tonumber() may not understand access_ts = tonumber (access_ts) or lang_object:parseFormattedNumber (access_ts); -- convert to numbers for the comparison; tomorrow_ts = tonumber (tomorrow_ts) or lang_object:parseFormattedNumber (tomorrow_ts); else return false; -- one or both failed to convert to Unix time stamp end if 979516800 <= access_ts and access_ts < tomorrow_ts then -- Wikipedia start date <= accessdate < tomorrow's date return true; else return false; -- accessdate out of range end end --[[--------------------------< G E T _ M O N T H _ N U M B E R >---------------------------------------------- returns a number according to the month in a date: 1 for January, etc. Capitalization and spelling must be correct. If not a valid month, returns 0 ]] local function get_month_number (month) return cfg.date_names['local'].long[month] or cfg.date_names['local'].short[month] or -- look for local names first cfg.date_names['en'].long[month] or cfg.date_names['en'].short[month] or -- failing that, look for English names 0; -- not a recognized month name end --[[--------------------------< G E T _ S E A S O N _ N U M B E R >-------------------------------------------- returns a number according to the sequence of seasons in a year: 21 for Spring, etc. Capitalization and spelling must be correct. If not a valid season, returns 0. 21-24 = Spring, Summer, Autumn, Winter, independent of “Hemisphere” returns 0 when <param> is not |date= Season numbering is defined by Extended Date/Time Format (EDTF) specification (https://www.loc.gov/standards/datetime/) which became part of ISO 8601 in 2019. See '§Sub-year groupings'. The standard defines various divisions using numbers 21-41. cs1|2 only supports generic seasons. EDTF does support the distinction between north and south hemisphere seasons but cs1|2 has no way to make that distinction. These additional divisions not currently supported: 25-28 = Spring - Northern Hemisphere, Summer- Northern Hemisphere, Autumn - Northern Hemisphere, Winter - Northern Hemisphere 29-32 = Spring – Southern Hemisphere, Summer– Southern Hemisphere, Autumn – Southern Hemisphere, Winter - Southern Hemisphere 33-36 = Quarter 1, Quarter 2, Quarter 3, Quarter 4 (3 months each) 37-39 = Quadrimester 1, Quadrimester 2, Quadrimester 3 (4 months each) 40-41 = Semestral 1, Semestral-2 (6 months each) ]] local function get_season_number (season, param) if 'date' ~= param then return 0; -- season dates only supported by |date= end return cfg.date_names['local'].season[season] or -- look for local names first cfg.date_names['en'].season[season] or -- failing that, look for English names 0; -- not a recognized season name end --[[--------------------------< G E T _ Q U A R T E R _ N U M B E R >------------------------------------------ returns a number according to the sequence of quarters in a year: 33 for first quarter, etc. Capitalization and spelling must be correct. If not a valid quarter, returns 0. 33-36 = Quarter 1, Quarter 2, Quarter 3, Quarter 4 (3 months each) returns 0 when <param> is not |date= Quarter numbering is defined by Extended Date/Time Format (EDTF) specification (https://www.loc.gov/standards/datetime/) which became part of ISO 8601 in 2019. See '§Sub-year groupings'. The standard defines various divisions using numbers 21-41. cs1|2 only supports generic seasons and quarters. These additional divisions not currently supported: 37-39 = Quadrimester 1, Quadrimester 2, Quadrimester 3 (4 months each) 40-41 = Semestral 1, Semestral-2 (6 months each) ]] local function get_quarter_number (quarter, param) if 'date' ~= param then return 0; -- quarter dates only supported by |date= end quarter = mw.ustring.gsub (quarter, ' +', ' '); -- special case replace multiple space chars with a single space char return cfg.date_names['local'].quarter[quarter] or -- look for local names first cfg.date_names['en'].quarter[quarter] or -- failing that, look for English names 0; -- not a recognized quarter name end --[[--------------------------< G E T _ P R O P E R _ N A M E _ N U M B E R >---------------------------------- returns a non-zero number if date contains a recognized proper-name. Capitalization and spelling must be correct. returns 0 when <param> is not |date= ]] local function get_proper_name_number (name, param) if 'date' ~= param then return 0; -- proper-name dates only supported by |date= end return cfg.date_names['local'].named[name] or -- look for local names dates first cfg.date_names['en'].named[name] or -- failing that, look for English names 0; -- not a recognized named date end --[[--------------------------< G E T _ E L E M E N T _ N U M B E R <------------------------------------------ returns true if month or season or quarter or proper name is valid (properly spelled, capitalized, abbreviated) ]] local function get_element_number (element, param) local num; local funcs = {get_month_number, get_season_number, get_quarter_number, get_proper_name_number}; -- list of functions to execute in order for _, func in ipairs (funcs) do -- spin through the function list num = func (element, param); -- call the function and get the returned number if 0 ~= num then -- non-zero when valid month season quarter return num; -- return that number end end return nil; -- not valid end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ Y E A R >---------------------------------------------------- Function gets current year from the server and compares it to year from a citation parameter. Years more than one year in the future are not acceptable. Special case for |pmc-embargo-date=: years more than two years in the future are not acceptable ]] local function is_valid_year (year, param) if not is_set (year_limit) then year_limit = tonumber(os.date("%Y"))+1; -- global variable so we only have to fetch it once end year = tonumber (year) or lang_object:parseFormattedNumber (year); -- convert to number for the comparison if year and (100 > year) then -- years less than 100 not supported return false; end if 'pmc-embargo-date' == param then -- special case for |pmc-embargo-date= return year and (year <= tonumber(os.date("%Y"))+2) or false; -- years more than two years in the future are not accepted end return year and (year <= year_limit) or false; end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ D A T E >---------------------------------------------------- Returns true if day is less than or equal to the number of days in month and year is no farther into the future than next year; else returns false. Assumes Julian calendar prior to year 1582 and Gregorian calendar thereafter. Accounts for Julian calendar leap years before 1582 and Gregorian leap years after 1582. Where the two calendars overlap (1582 to approximately 1923) dates are assumed to be Gregorian. ]] local function is_valid_date (year, month, day, param) local days_in_month = {31, 28, 31, 30, 31, 30, 31, 31, 30, 31, 30, 31}; local month_length; if not is_valid_year (year, param) then -- no farther into the future than next year except |pmc-embargo-date= no more than two years in the future return false; end month = tonumber (month); -- required for YYYY-MM-DD dates if (2 == month) then -- if February month_length = 28; -- then 28 days unless year = numConv("en", year); -- convert indo-arabic to arabic digits if 1582 > tonumber(year) then -- Julian calendar if 0 == (year%4) then -- is a leap year? month_length = 29; -- if leap year then 29 days in February end else -- Gregorian calendar if (0 == (year%4) and (0 ~= (year%100) or 0 == (year%400))) then -- is a leap year? month_length = 29; -- if leap year then 29 days in February end end else month_length = days_in_month[month]; end if tonumber (day) > month_length then return false; end return true; end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ M O N T H _ R A N G E _ S T Y L E >-------------------------- Months in a range are expected to have the same style: Jan–Mar or October–December but not February–Mar or Jul–August. This function looks in cfg.date_names{} to see if both month names are listed in the long subtable or both are listed in the short subtable. When both have the same style (both are listed in the same table), returns true; false else ]] local function is_valid_month_range_style (month1, month2) if (cfg.date_names.en.long[month1] and cfg.date_names.en.long[month2]) or -- are both English names listed in the long subtable? (cfg.date_names.en.short[month1] and cfg.date_names.en.short[month2]) or -- are both English names listed in the short subtable? (cfg.date_names['local'].long[month1] and cfg.date_names['local'].long[month2]) or -- are both local names listed in the long subtable? (cfg.date_names['local'].short[month1] and cfg.date_names['local'].short[month2]) then -- are both local names listed in the short subtable? return true; end return false; -- names are mixed end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ M O N T H _ S E A S O N _ R A N G E >------------------------ Check a pair of months or seasons to see if both are valid members of a month or season pair. Month pairs are expected to be left to right, earliest to latest in time. All season ranges are accepted as valid because there are publishers out there who have published a Summer–Spring YYYY issue, hence treat as ok ]] local function is_valid_month_season_range(range_start, range_end, param) local range_start_number = get_month_number (range_start); local range_end_number; if 0 == range_start_number then -- is this a month range? range_start_number = get_season_number (range_start, param); -- not a month; is it a season? get start season number range_end_number = get_season_number (range_end, param); -- get end season number if (0 ~= range_start_number) and (0 ~= range_end_number) and (range_start_number ~= range_end_number) then return true; -- any season pairing is accepted except when both are the same end return false; -- range_start and/or range_end is not a season end -- here when range_start is a month range_end_number = get_month_number (range_end); -- get end month number if range_start_number < range_end_number and -- range_start is a month; does range_start precede range_end? is_valid_month_range_style (range_start, range_end) then -- do months have the same style? return true; -- proper order and same style end return false; -- range_start month number is greater than or equal to range end number; or range end isn't a month end --[[--------------------------< M A K E _ C O I N S _ D A T E >------------------------------------------------ This function receives a table of date parts for one or two dates and an empty table reference declared in Module:Citation/CS1. The function is called only for |date= parameters and only if the |date=<value> is determined to be a valid date format. The question of what to do with invalid date formats is not answered here. The date parts in the input table are converted to an ISO 8601 conforming date string: single whole dates: yyyy-mm-dd month and year dates: yyyy-mm year dates: yyyy ranges: yyyy-mm-dd/yyyy-mm-dd yyyy-mm/yyyy-mm yyyy/yyyy Dates in the Julian calendar are reduced to year or year/year so that we don't have to do calendar conversion from Julian to Proleptic Gregorian. The input table has: year, year2 – always present; if before 1582, ignore months and days if present month, month2 – 0 if not provided, 1-12 for months, 21-24 for seasons; 99 Christmas day, day2 – 0 if not provided, 1-31 for days the output table receives: rftdate: an ISO 8601 formatted date rftchron: a free-form version of the date, usually without year which is in rftdate (season ranges and proper-name dates) rftssn: one of four season keywords: winter, spring, summer, fall (lowercase) rftquarter: one of four values: 1, 2, 3, 4 ]] local function make_COinS_date (input, tCOinS_date) local date; -- one date or first date in a range local date2 = ''; -- end of range date input.year = tonumber (input.year) or lang_object:parseFormattedNumber (input.year); -- language-aware tonumber() input.year2 = tonumber (input.year2) or lang_object:parseFormattedNumber (input.year2); -- COinS dates are pseudo-ISO 8601 so convert to Arabic numerals if ((1582 == input.year) and (10 > tonumber(input.month))) or (1582 > input.year) then -- if a Julian calendar date tCOinS_date.rftdate = tostring (input.year); -- &rft.date gets year only return; -- done end -- here for all forms of Gregorian dates if 20 < tonumber (input.month) then -- if season, quarter, or proper-name date date = input.year; -- &rft.date gets year only if 0 ~= input.year2 and input.year ~= input.year2 then -- if a range, only the second year portion when not the same as range start year date = string.format ('%.4d/%.4d', input.year, input.year2) -- assemble the date range end local season = {[24] = 'winter', [21] = 'spring', [22] = 'summer', [23] = 'fall', [33] = '1', [34] = '2', [35] = '3', [36] = '4', [98] = 'Easter', [99] = 'Christmas'}; -- seasons lowercase, no autumn; proper-names use title case if 0 == input.month2 then -- single season, quarter, or proper-name date if 40 < tonumber(input.month) then tCOinS_date.rftchron = season[input.month]; -- proper-name date; used in journal metadata only elseif 30 < tonumber(input.month) then tCOinS_date.rftquarter = season[input.month]; -- quarter date; used in journal metadata only else tCOinS_date.rftssn = season[input.month]; -- season date; used in journal metadata only end else -- season ranges are lumped into &rft.chron; &rft.ssn and &rft.quarter are left blank if input.year ~= input.year2 then -- season year – season year range or season year–year if 0 ~= input.month2 then tCOinS_date.rftchron = string.format ('%s %s – %s %s', season[input.month], input.year, season[input.month2], input.year2); -- used in journal metadata only end else -- season–season year range tCOinS_date.rftchron = season[input.month] .. '–' .. season[input.month2]; -- season–season year range; used in journal metadata only end end tCOinS_date.rftdate = tostring (date); return; -- done end -- here for gregorian calendar dates if 0 ~= input.day then date = string.format ('%s-%.2d-%.2d', input.year, tonumber(input.month), tonumber(input.day)); -- whole date elseif 0 ~= input.month then date = string.format ('%s-%.2d', input.year, tonumber(input.month)); -- year and month else date = string.format ('%s', input.year); -- just year end if 0 ~= input.year2 then if 0 ~= input.day2 then date2 = string.format ('/%s-%.2d-%.2d', input.year2, tonumber(input.month2), tonumber(input.day2)); -- whole date elseif 0 ~= input.month2 then date2 = string.format ('/%s-%.2d', input.year2, tonumber(input.month2)); -- year and month else date2 = string.format ('/%s', input.year2); -- just year end end tCOinS_date.rftdate = date .. date2; -- date2 has the '/' separator return; end --[[--------------------------< P A T T E R N S _ T >---------------------------------------------------------- this is the list of patterns for date formats that this module recognizes. Approximately the first half of these patterns represent formats that might be reformatted into another format. Those that might be reformatted have 'indicator' letters that identify the content of the matching capture: 'd' (day), 'm' (month), 'a' (anchor year), 'y' (year); second day, month, year have a '2' suffix. These patterns are used for both date validation and for reformatting. This table should not be moved to ~/Configuration because changes to this table require changes to check_date() and to reformatter() and reformat_date() ]] local patterns_t = { -- ckb date format with indo-arabic numbers only ['dMy_ckb'] = {'^([١-٩]%d?)ی (%D-)ی (%d%d%d%d?)$', 'd', 'm', 'y'}, -- year-initial numerical year-month-day ['ymd'] = {'^(%d%d%d%d)%-(%d%d)%-(%d%d)$', 'y', 'm', 'd'}, -- month-initial: month day, year ['Mdy'] = {'^(%D-) +([1-9]%d?), +((%d%d%d%d?)%a?)$', 'm', 'd', 'a', 'y'}, -- month-initial day range: month day–day, year; days are separated by endash ['Md-dy'] = {'^(%D-) +([1-9]%d?)[%-–]([1-9]%d?), +((%d%d%d%d)%a?)$', 'm', 'd', 'd2', 'a', 'y'}, -- day-initial: day month year ['dMy'] = {'^([1-9]%d?) +(%D-) +((%d%d%d%d?)%a?)$', 'd', 'm', 'a', 'y'}, -- year-initial: year month day; day: 1 or 2 two digits, leading zero allowed; not supported at en.wiki -- ['yMd'] = {'^((%d%d%d%d?)%a?) +(%D-) +(%d%d?)$', 'a', 'y', 'm', 'd'}, -- day-range-initial: day–day month year; days are separated by endash ['d-dMy'] = {'^([1-9]%d?)[%-–]([1-9]%d?) +(%D-) +((%d%d%d%d)%a?)$', 'd', 'd2', 'm', 'a', 'y'}, -- day initial month-day-range: day month - day month year; uses spaced endash ['dM-dMy'] = {'^([1-9]%d?) +(%D-) +[%-–] +([1-9]%d?) +(%D-) +((%d%d%d%d)%a?)$', 'd', 'm', 'd2', 'm2', 'a', 'y'}, -- month initial month-day-range: month day – month day, year; uses spaced endash ['Md-Mdy'] = {'^(%D-) +([1-9]%d?) +[%-–] +(%D-) +([1-9]%d?), +((%d%d%d%d)%a?)$','m', 'd', 'm2', 'd2', 'a', 'y'}, -- day initial month-day-year-range: day month year - day month year; uses spaced endash ['dMy-dMy'] = {'^([1-9]%d?) +(%D-) +(%d%d%d%d) +[%-–] +([1-9]%d?) +(%D-) +((%d%d%d%d)%a?)$', 'd', 'm', 'y', 'd2', 'm2', 'a', 'y2'}, -- month initial month-day-year-range: month day, year – month day, year; uses spaced endash ['Mdy-Mdy'] = {'^(%D-) +([1-9]%d?), +(%d%d%d%d) +[%-–] +(%D-) +([1-9]%d?), +((%d%d%d%d)%a?)$', 'm', 'd', 'y', 'm2', 'd2', 'a', 'y2'}, -- these date formats cannot be converted, per se, but month name can be rendered short or long -- month/season year - month/season year; separated by spaced endash ['My-My'] = {'^(%D-) +(%d%d%d%d) +[%-–] +(%D-) +((%d%d%d%d)%a?)$', 'm', 'y', 'm2', 'a', 'y2'}, -- month/season range year; months separated by endash ['M-My'] = {'^(%D-)[%-–](%D-)ی +((%d%d%d%d)%a?)$', 'm', 'm2', 'a', 'y'}, -- month/season year or proper-name year; quarter year when First Quarter YYYY etc. ['My'] = {'^([^%d–]-)ی +((%d%d%d%d)%a?)$', 'm', 'a', 'y'}, -- this way because endash is a member of %D; %D- will match January–March 2019 when it shouldn't -- these date formats cannot be converted ['Sy4-y2'] = {'^(%D-) +((%d%d)%d%d)[%-–]((%d%d)%a?)$'}, -- special case Winter/Summer year-year (YYYY-YY); year separated with unspaced endash ['Sy-y'] = {'^(%D-) +(%d%d%d%d)[%-–]((%d%d%d%d)%a?)$'}, -- special case Winter/Summer year-year; year separated with unspaced endash ['y-y'] = {'^(%d%d%d%d?)[%-–]((%d%d%d%d?)%a?)$'}, -- year range: YYY-YYY or YYY-YYYY or YYYY–YYYY; separated by unspaced endash; 100-9999 ['y4-y2'] = {'^((%d%d)%d%d)[%-–]((%d%d)%a?)$'}, -- year range: YYYY–YY; separated by unspaced endash ['y'] = {'^((%d%d%d%d?)%a?)$'}, -- year; here accept either YYY or YYYY } --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ E M B A R G O _ D A T E >------------------------------------ returns true and date value if that value has proper dmy, mdy, ymd format. returns false and 9999 (embargoed forever) when date value is not proper format; assumes that when |pmc-embargo-date= is set, the editor intended to embargo a PMC but |pmc-embargo-date= does not hold a single date. ]] local function is_valid_embargo_date (v) if v:match (patterns_t['ymd'][1]) or -- ymd v:match (patterns_t['Mdy'][1]) or -- dmy v:match (patterns_t['dMy'][1]) then -- mdy return true, v; end return false, '9999'; -- if here not good date so return false and set embargo date to long time in future end --[[--------------------------< C H E C K _ D A T E >---------------------------------------------------------- Check date format to see that it is one of the formats approved by WP:DATESNO or WP:DATERANGE. Exception: only allowed range separator is endash. Additionally, check the date to see that it is a real date: no 31 in 30-day months; no 29 February when not a leap year. Months, both long-form and three character abbreviations, and seasons must be spelled correctly. Future years beyond next year are not allowed. If the date fails the format tests, this function returns false and does not return values for anchor_year and COinS_date. When this happens, the date parameter is (DEBUG: not?) used in the COinS metadata and the CITEREF identifier gets its year from the year parameter if present otherwise CITEREF does not get a date value. Inputs: date_string - date string from date-holding parameters (date, year, publication-date, access-date, pmc-embargo-date, archive-date, lay-date) Returns: false if date string is not a real date; else true, anchor_year, COinS_date anchor_year can be used in CITEREF anchors COinS_date is ISO 8601 format date; see make_COInS_date() ]] local function check_date (date_string, param, tCOinS_date) local year; -- assume that year2, months, and days are not used; local year2 = 0; -- second year in a year range local month = 0; local month2 = 0; -- second month in a month range local day = 0; local day2 = 0; -- second day in a day range local anchor_year; local coins_date; local date_string_ckb = numConv('ckb', date_string); date_string = numConv('en', date_string); if date_string:match (patterns_t['ymd'][1]) then -- year-initial numerical year month day format year, month, day = date_string:match (patterns_t['ymd'][1]); if 12 < tonumber(month) or 1 > tonumber(month) or 1582 > tonumber(year) or 0 == tonumber(day) then return false; end -- month or day number not valid or not Gregorian calendar anchor_year = year; elseif mw.ustring.match(date_string_ckb, patterns_t['dMy_ckb'][1]) then -- ckb date format with indo-arabic numbers only day, month, year = mw.ustring.match(date_string_ckb, patterns_t['dMy_ckb'][1]); day = lang_object:parseFormattedNumber(day) -- use indo-arabic format for the 'day' part month = get_month_number(month); if 0 == month then return false; end elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Mdy'][1]) then -- month-initial: month day, year month, day, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Mdy'][1]); month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Md-dy'][1]) then -- month-initial day range: month day–day, year; days are separated by endash month, day, day2, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Md-dy'][1]); if tonumber(day) >= tonumber(day2) then return false; end -- date range order is left to right: earlier to later; dates may not be the same; month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months month2=month; -- for metadata year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dMy'][1]) then -- day-initial: day month year day, month, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dMy'][1]); month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months --[[ NOT supported at en.wiki elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['yMd'][1]) then -- year-initial: year month day; day: 1 or 2 two digits, leading zero allowed anchor_year, year, month, day = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['yMd'][1]); month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months -- end NOT supported at en.wiki ]] elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['d-dMy'][1]) then -- day-range-initial: day–day month year; days are separated by endash day, day2, month, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['d-dMy'][1]); if tonumber(day) >= tonumber(day2) then return false; end -- date range order is left to right: earlier to later; dates may not be the same; month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months month2 = month; -- for metadata year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dM-dMy'][1]) then -- day initial month-day-range: day month - day month year; uses spaced endash day, month, day2, month2, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dM-dMy'][1]); if (not is_valid_month_season_range(month, month2)) or not is_valid_year(year) then return false; end -- date range order is left to right: earlier to later; month = get_month_number (month); -- for metadata month2 = get_month_number (month2); year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Md-Mdy'][1]) then -- month initial month-day-range: month day – month day, year; uses spaced endash month, day, month2, day2, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Md-Mdy'][1]); if (not is_valid_month_season_range(month, month2, param)) or not is_valid_year(year) then return false; end month = get_month_number (month); -- for metadata month2 = get_month_number (month2); year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dMy-dMy'][1]) then -- day initial month-day-year-range: day month year - day month year; uses spaced endash day, month, year, day2, month2, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dMy-dMy'][1]); if tonumber(year2) <= tonumber(year) then return false; end -- must be sequential years, left to right, earlier to later if not is_valid_year(year2) or not is_valid_month_range_style(month, month2) then return false; end -- year2 no more than one year in the future; months same style month = get_month_number (month); -- for metadata month2 = get_month_number (month2); if 0 == month or 0 == month2 then return false; end -- both must be valid elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Mdy-Mdy'][1]) then -- month initial month-day-year-range: month day, year – month day, year; uses spaced endash month, day, year, month2, day2, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Mdy-Mdy'][1]); if tonumber(year2) <= tonumber(year) then return false; end -- must be sequential years, left to right, earlier to later if not is_valid_year(year2) or not is_valid_month_range_style(month, month2) then return false; end -- year2 no more than one year in the future; months same style month = get_month_number (month); -- for metadata month2 = get_month_number(month2); if 0 == month or 0 == month2 then return false; end -- both must be valid elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Sy4-y2'][1]) then -- special case Winter/Summer year-year (YYYY-YY); year separated with unspaced endash local century; month, year, century, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Sy4-y2'][1]); if 'Winter' ~= month and 'Summer' ~= month then return false end; -- 'month' can only be Winter or Summer anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor_year from both years year2 = century..year2; -- add the century to year2 for comparisons if 1 ~= tonumber(year2) - tonumber(year) then return false; end -- must be sequential years, left to right, earlier to later if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year month = get_season_number(month, param); elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Sy-y'][1]) then -- special case Winter/Summer year-year; year separated with unspaced endash month, year, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Sy-y'][1]); month = get_season_number (month, param); -- <month> can only be winter or summer; also for metadata if (month ~= cfg.date_names['en'].season['Winter']) and (month ~= cfg.date_names['en'].season['Summer']) then return false; -- not Summer or Winter; abandon end anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor_year from both years if 1 ~= tonumber(year2) - tonumber(year) then return false; end -- must be sequential years, left to right, earlier to later if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['My-My'][1]) then -- month/season year - month/season year; separated by spaced endash month, year, month2, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['My-My'][1]); anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor_year from both years if tonumber(year) >= tonumber(year2) then return false; end -- left to right, earlier to later, not the same if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year if 0 ~= get_month_number(month) and 0 ~= get_month_number(month2) and is_valid_month_range_style(month, month2) then -- both must be month year, same month style month = get_month_number(month); month2 = get_month_number(month2); elseif 0 ~= get_season_number(month, param) and 0 ~= get_season_number(month2, param) then -- both must be season year, not mixed month = get_season_number(month, param); month2 = get_season_number(month2, param); else return false; end elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['M-My'][1]) then -- month/season range year; months separated by endash month, month2, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['M-My'][1]); if (not is_valid_month_season_range(month, month2, param)) or (not is_valid_year(year)) then return false; end if 0 ~= get_month_number(month) then -- determined to be a valid range so just check this one to know if month or season month = get_month_number(month); month2 = get_month_number(month2); if 0 == month or 0 == month2 then return false; end else month = get_season_number(month, param); month2 = get_season_number(month2, param); end year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['My'][1]) then -- month/season/quarter/proper-name year month, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['My'][1]); if not is_valid_year(year) then return false; end month = get_element_number(month, param); -- get month season quarter proper-name number or nil if not month then return false; end -- not valid whatever it is elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y-y'][1]) then -- Year range: YYY-YYY or YYY-YYYY or YYYY–YYYY; separated by unspaced endash; 100-9999 year, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y-y'][1]); anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor year from both years if tonumber(year) >= tonumber(year2) then return false; end -- left to right, earlier to later, not the same if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y4-y2'][1]) then -- Year range: YYYY–YY; separated by unspaced endash local century; year, century, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y4-y2'][1]); anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor year from both years if 13 > tonumber(numConv('en', year2)) then return false; end -- don't allow 2003-05 which might be May 2003 year2 = century .. year2; -- add the century to year2 for comparisons if tonumber(year) >= tonumber(year2) then return false; end -- left to right, earlier to later, not the same if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year if in_array (param, {'date', 'publication-date', 'year'}) then -- here when 'valid' abbreviated year range; if one of these parameters add_prop_cat ('year-range-abbreviated'); -- add properties cat end elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y'][1]) then -- year; here accept either YYY or YYYY anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y'][1]); if false == is_valid_year(year) then return false; end else return false; -- date format not one of the MOS:DATE approved formats end if param ~= 'date' then -- CITEREF disambiguation only allowed in |date=; |year= & |publication-date= promote to date if anchor_year and anchor_year:match ('%l$') then -- Localized: prevent non-presented anchor_year error for 'dMy_ckb' return false; end end if 'access-date' == param then -- test access-date here because we have numerical date parts if 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and -- all parts of a single date required 0 == year2 and 0 == month2 and 0 == day2 then -- none of these; access-date must not be a range if not is_valid_accessdate(lang_object:parseFormattedNumber(year) .. '-' .. month .. '-' .. day) then return false; -- return false when access-date out of bounds end else return false; -- return false when access-date is a range of two dates end end if 'archive-date' == param then -- test archive-date here because we have numerical date parts if not (0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and -- all parts of a single date required 0 == year2 and 0 == month2 and 0 == day2) then -- none of these; archive-date must not be a range return false; -- return false when archive-date is a range of two dates end end local result=true; -- check whole dates for validity; assume true because not all dates will go through this test if 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 == year2 and 0 == month2 and 0 == day2 then -- YMD (simple whole date) result = is_valid_date (year, month, day, param); -- <param> for |pmc-embargo-date= elseif 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 == year2 and 0 == month2 and 0 ~= day2 then -- YMD-d (day range) result = is_valid_date (year, month, day); result = result and is_valid_date (year, month, day2); elseif 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 == year2 and 0 ~= month2 and 0 ~= day2 then -- YMD-md (day month range) result = is_valid_date (year, month, day); result = result and is_valid_date (year, month2, day2); elseif 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 ~= year2 and 0 ~= month2 and 0 ~= day2 then -- YMD-ymd (day month year range) result = is_valid_date(year, month, day); result = result and is_valid_date(year2, month2, day2); end if false == result then return false; end if nil ~= tCOinS_date then -- this table only passed into this function when testing |date= parameter values make_COinS_date ({year = year, month = month, day = day, year2 = year2, month2 = month2, day2 = day2}, tCOinS_date); -- make an ISO 8601 date string for COinS end return true, anchor_year; -- format is good and date string represents a real date end --[[--------------------------< D A T E S >-------------------------------------------------------------------- Cycle the date-holding parameters in passed table date_parameters_list through check_date() to check compliance with MOS:DATE. For all valid dates, check_date() returns true. The |date= parameter test is unique, it is the only date holding parameter from which values for anchor_year (used in CITEREF identifiers) and COinS_date (used in the COinS metadata) are derived. The |date= parameter is the only date-holding parameter that is allowed to contain the no-date keywords "n.d." or "nd" (without quotes). Unlike most error messages created in this module, only one error message is created by this function. Because all of the date holding parameters are processed serially, parameters with errors are added to the <error_list> sequence table as the dates are tested. ]] local function dates(date_parameters_list, tCOinS_date, error_list) local anchor_year; -- will return as nil if the date being tested is not |date= local COinS_date; -- will return as nil if the date being tested is not |date= local embargo_date; -- if embargo date is a good dmy, mdy, ymd date then holds original value else reset to 9999 local good_date = false; for k, v in pairs(date_parameters_list) do -- for each date-holding parameter in the list if is_set(v.val) then -- if the parameter has a value v.val = mw.ustring.gsub(v.val, '%d', cfg.date_names.local_digits); -- translate 'local' digits to Western 0-9 if v.val:match("^c%. [1-9]%d%d%d?%a?$") then -- special case for c. year or with or without CITEREF disambiguator - only |date= and |year= local year = v.val:match("c%. ([1-9]%d%d%d?)%a?"); -- get the year portion so it can be tested if 'date' == k then anchor_year, COinS_date = v.val:match("((c%. [1-9]%d%d%d?)%a?)"); -- anchor year and COinS_date only from |date= parameter good_date = is_valid_year(year); elseif 'year' == k then good_date = is_valid_year(year); end elseif 'date' == k then -- if the parameter is |date= if v.val:match("^n%.d%.%a?$") then -- ToDo: I18N -- if |date=n.d. with or without a CITEREF disambiguator good_date, anchor_year, COinS_date = true, v.val:match("((n%.d%.)%a?)"); -- ToDo: I18N -- "n.d."; no error when date parameter is set to no date elseif v.val:match("^nd%a?$") then -- ToDo: I18N -- if |date=nd with or without a CITEREF disambiguator good_date, anchor_year, COinS_date = true, v.val:match("((nd)%a?)"); -- ToDo: I18N -- "nd"; no error when date parameter is set to no date else good_date, anchor_year, COinS_date = check_date (v.val, k, tCOinS_date); -- go test the date end elseif 'year' == k then -- if the parameter is |year= it should hold only a year value if v.val:match("^[1-9]%d%d%d?%a?$") then -- if |year = 3 or 4 digits only with or without a CITEREF disambiguator good_date, anchor_year, COinS_date = true, v.val:match("((%d+)%a?)"); end elseif 'pmc-embargo-date' == k then -- if the parameter is |pmc-embargo-date= good_date = check_date (v.val, k); -- go test the date if true == good_date then -- if the date is a valid date good_date, embargo_date = is_valid_embargo_date (v.val); -- is |pmc-embargo-date= date a single dmy, mdy, or ymd formatted date? yes: returns embargo date; no: returns 9999 end else -- any other date-holding parameter good_date = check_date (v.val, k); -- go test the date end if false == good_date then -- assemble one error message so we don't add the tracking category multiple times table.insert (error_list, wrap_style ('parameter', v.name)); -- make parameter name suitable for error message list end end end return anchor_year, embargo_date; -- and done end --[[--------------------------< Y E A R _ C H E C K >---------------------------------------------------------- Temporary function to test |year= for acceptable values: YYY, YYYY, year-only ranges, their circa forms, with or without CITEREF disambiguators. When |year= holds some form of date that is not one of these year-only dates, emit a maintenance message. This function necessary because many non-cs1|2 templates have a |year= parameter so cirrus searches are more-or- less useless ]] local function year_check (year) year = year:gsub ('c%. *', ''); -- remove circa annotation (if present) before testing <year> for _, index in ipairs ({'y-y', 'y4-y2', 'y'}) do -- spin through these indexes into patterns_t if mw.ustring.match (year, patterns_t[index][1]) then return; -- if a match then |year= holds a valid 'year' end end set_message ('maint_year'); -- if here, |year= value is not an accepted value; add a maint cat end --[[--------------------------< Y E A R _ D A T E _ C H E C K >------------------------------------------------ Compare the value provided in |year= with the year value(s) provided in |date=. This function sets a local numeric value: 0 - year value does not match the year value in date 1 - (default) year value matches the year value in date or one of the year values when date contains two years 2 - year value matches the year value in date when date is in the form YYYY-MM-DD and year is disambiguated (|year=YYYYx) the numeric value in <result> determines the 'output' if any from this function: 0 – adds error message to error_list sequence table 1 – adds maint cat 2 – does nothing ]] local function year_date_check (year_string, year_origin, date_string, date_origin, error_list) local year; local date1; local date2; local result = 1; -- result of the test; assume that the test passes year = year_string:match ('(%d%d%d%d?)'); if date_string:match ('%d%d%d%d%-%d%d%-%d%d') and year_string:match ('%d%d%d%d%a') then --special case where both date and year are required YYYY-MM-DD and YYYYx date1 = date_string:match ('(%d%d%d%d)'); year = year_string:match ('(%d%d%d%d)'); if year ~= date1 then result = 0; -- years don't match else result = 2; -- years match; but because disambiguated, don't add to maint cat end elseif date_string:match ("%d%d%d%d?.-%d%d%d%d?") then -- any of the standard range formats of date with two three- or four-digit years date1, date2 = date_string:match ("(%d%d%d%d?).-(%d%d%d%d?)"); if year ~= date1 and year ~= date2 then result = 0; end elseif mw.ustring.match(date_string, "%d%d%d%d[%-–]%d%d") then -- YYYY-YY date ranges local century; date1, century, date2 = mw.ustring.match(date_string, "((%d%d)%d%d)[%-–]+(%d%d)"); date2 = century..date2; -- convert YY to YYYY if year ~= date1 and year ~= date2 then result = 0; end elseif date_string:match ("%d%d%d%d?") then -- any of the standard formats of date with one year date1 = date_string:match ("(%d%d%d%d?)"); if year ~= date1 then result = 0; end else -- should never get here; this function called only when no other date errors result = 0; -- no recognizable year in date end if 0 == result then -- year / date mismatch table.insert (error_list, substitute (cfg.messages['mismatch'], {year_origin, date_origin})); -- add error message to error_list sequence table elseif 1 == result then -- redundant year / date set_message ('maint_date_year'); -- add a maint cat end end --[[--------------------------< R E F O R M A T T E R >-------------------------------------------------------- reformat 'date' into new format specified by format_param if pattern_idx (the current format of 'date') can be reformatted. Does the grunt work for reformat_dates(). The table re_formats maps pattern_idx (current format) and format_param (desired format) to a table that holds: format string used by string.format() identifier letters ('d', 'm', 'y', 'd2', 'm2', 'y2') that serve as indexes into a table t{} that holds captures from mw.ustring.match() for the various date parts specified by patterns_t[pattern_idx][1] Items in patterns_t{} have the general form: ['ymd'] = {'^(%d%d%d%d)%-(%d%d)%-(%d%d)$', 'y', 'm', 'd'}, where: ['ymd'] is pattern_idx patterns_t['ymd'][1] is the match pattern with captures for mw.ustring.match() patterns_t['ymd'][2] is an indicator letter identifying the content of the first capture patterns_t['ymd'][3] ... the second capture etc. when a pattern matches a date, the captures are loaded into table t{} in capture order using the idemtifier characters as indexes into t{} For the above, a ymd date is in t{} as: t.y = first capture (year), t.m = second capture (month), t.d = third capture (day) To reformat, this function is called with the pattern_idx that matches the current format of the date and with format_param set to the desired format. This function loads table t{} as described and then calls string.format() with the format string specified by re_format[pattern_idx][format_param][1] using values taken from t{} according to the capture identifier letters specified by patterns_t[pattern_idx][format_param][n] where n is 2.. ]] local re_formats = { ['ymd'] = { -- date format is ymd; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s, %s', 'm', 'd', 'y'}, -- |df=mdy ['dmy'] = {'%s %s %s', 'd', 'm', 'y'}, -- |df=dmy -- ['yMd'] = {'%s %s %s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=yMd; not supported at en.wiki }, ['Mdy'] = { -- date format is Mdy; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s, %s', 'm', 'd', 'y'}, -- for long/short reformatting ['dmy'] = {'%s %s %s', 'd', 'm', 'y'}, -- |df=dmy ['ymd'] = {'%s-%s-%s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=ymd -- ['yMd'] = {'%s %s %s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=yMd; not supported at en.wiki }, ['dMy'] = { -- date format is dMy; reformat to: ['dmy'] = {'%s %s %s', 'd', 'm', 'y'}, -- for long/short reformatting ['mdy'] = {'%s %s, %s', 'm', 'd', 'y'}, -- |df=mdy ['ymd'] = {'%s-%s-%s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=ymd -- ['yMd'] = {'%s %s %s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=yMd; not supported at en.wiki }, ['Md-dy'] = { -- date format is Md-dy; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s–%s, %s', 'm', 'd', 'd2', 'y'}, -- for long/short reformatting ['dmy'] = {'%s–%s %s %s', 'd', 'd2', 'm', 'y'}, -- |df=dmy -> d-dMy }, ['d-dMy'] = { -- date format is d-d>y; reformat to: ['dmy'] = {'%s–%s %s %s', 'd', 'd2', 'm', 'y'}, -- for long/short reformatting ['mdy'] = {'%s %s–%s, %s', 'm', 'd', 'd2', 'y'}, -- |df=mdy -> Md-dy }, ['dM-dMy'] = { -- date format is dM-dMy; reformat to: ['dmy'] = {'%s %s – %s %s %s', 'd', 'm', 'd2', 'm2', 'y'}, -- for long/short reformatting ['mdy'] = {'%s %s – %s %s, %s', 'm', 'd', 'm2', 'd2', 'y'}, -- |df=mdy -> Md-Mdy }, ['Md-Mdy'] = { -- date format is Md-Mdy; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s – %s %s, %s', 'm', 'd', 'm2', 'd2', 'y'}, -- for long/short reformatting ['dmy'] = {'%s %s – %s %s %s', 'd', 'm', 'd2', 'm2', 'y'}, -- |df=dmy -> dM-dMy }, ['dMy-dMy'] = { -- date format is dMy-dMy; reformat to: ['dmy'] = {'%s %s %s – %s %s %s', 'd', 'm', 'y', 'd2', 'm2', 'y2'}, -- for long/short reformatting ['mdy'] = {'%s %s, %s – %s %s, %s', 'm', 'd', 'y', 'm2', 'd2', 'y2'}, -- |df=mdy -> Mdy-Mdy }, ['Mdy-Mdy'] = { -- date format is Mdy-Mdy; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s, %s – %s %s, %s', 'm', 'd', 'y', 'm2', 'd2', 'y2'}, -- for long/short reformatting ['dmy'] = {'%s %s %s – %s %s %s', 'd', 'm', 'y', 'd2', 'm2', 'y2'}, -- |df=dmy -> dMy-dMy }, ['My-My'] = { -- these for long/short reformatting ['any'] = {'%s %s – %s %s', 'm', 'y', 'm2', 'y2'}, -- dmy/mdy agnostic }, ['M-My'] = { -- these for long/short reformatting ['any'] = {'%s–%s %s', 'm', 'm2', 'y'}, -- dmy/mdy agnostic }, ['My'] = { -- these for long/short reformatting ['any'] = {'%s %s', 'm', 'y'}, -- dmy/mdy agnostic }, -- ['yMd'] = { -- not supported at en.wiki -- ['mdy'] = {'%s %s, %s', 'm', 'd', 'y'}, -- |df=mdy -- ['dmy'] = {'%s %s %s', 'd', 'm', 'y'}, -- |df=dmy -- ['ymd'] = {'%s-%s-%s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=ymd -- }, } local function reformatter (date, pattern_idx, format_param, mon_len) if not in_array (pattern_idx, {'ymd', 'Mdy', 'Md-dy', 'dMy', 'yMd', 'd-dMy', 'dM-dMy', 'Md-Mdy', 'dMy-dMy', 'Mdy-Mdy', 'My-My', 'M-My', 'My'}) then return; -- not in this set of date format patterns_t then not a reformattable date end if 'ymd' == format_param and in_array (pattern_idx, {'ymd', 'Md-dy', 'd-dMy', 'dM-dMy', 'Md-Mdy', 'dMy-dMy', 'Mdy-Mdy', 'My-My', 'M-My', 'My'}) then return; -- ymd date ranges not supported at en.wiki; no point in reformatting ymd to ymd end if in_array (pattern_idx, {'My', 'M-My', 'My-My'}) then -- these are not dmy/mdy so can't be 'reformatted' into either format_param = 'any'; -- so format-agnostic end -- yMd is not supported at en.wiki; when yMd is supported at your wiki, uncomment the next line -- if 'yMd' == format_param and in_array (pattern_idx, {'yMd', 'Md-dy', 'd-dMy', 'dM-dMy', 'Md-Mdy', 'dMy-dMy', 'Mdy-Mdy'}) then -- these formats not convertable; yMd not supported at en.wiki if 'yMd' == format_param then -- yMd not supported at en.wiki; when yMd is supported at your wiki, remove or comment-out this line return; -- not a reformattable date end local c1, c2, c3, c4, c5, c6, c7; -- these hold the captures specified in patterns_t[pattern_idx][1] c1, c2, c3, c4, c5, c6, c7 = mw.ustring.match (date, patterns_t[pattern_idx][1]); -- get the captures local t = { -- table that holds k/v pairs of date parts from the captures and patterns_t[pattern_idx][2..] [patterns_t[pattern_idx][2]] = c1; -- at minimum there is always one capture with a matching indicator letter [patterns_t[pattern_idx][3] or 'x'] = c2; -- patterns_t can have a variable number of captures; each capture requires an indicator letter; [patterns_t[pattern_idx][4] or 'x'] = c3; -- where there is no capture, there is no indicator letter so n in patterns_t[pattern_idx][n] will be nil; [patterns_t[pattern_idx][5] or 'x'] = c4; -- the 'x' here spoofs an indicator letter to prevent 'table index is nil' error [patterns_t[pattern_idx][6] or 'x'] = c5; [patterns_t[pattern_idx][7] or 'x'] = c6; [patterns_t[pattern_idx][8] or 'x'] = c7; }; if t.a then -- if this date has an anchor year capture (all convertable date formats except ymd) if t.y2 then -- for year range date formats t.y2 = t.a; -- use the anchor year capture when reassembling the date else -- here for single date formats (except ymd) t.y = t.a; -- use the anchor year capture when reassembling the date end end if tonumber(t.m) then -- if raw month is a number (converting from ymd) if 's' == mon_len then -- if we are to use abbreviated month names t.m = cfg.date_names['inv_local_short'][tonumber(t.m)]; -- convert it to a month name else t.m = cfg.date_names['inv_local_long'][tonumber(t.m)]; -- convert it to a month name end t.d = t.d:gsub ('0(%d)', '%1'); -- strip leading '0' from day if present elseif 'ymd' == format_param then -- when converting to ymd t.y = t.y:gsub ('%a', ''); -- strip CITREF disambiguator if present; anchor year already known so process can proceed; TODO: maint message? if 1582 > tonumber (t.y) then -- ymd format dates not allowed before 1582 return; end t.m = string.format ('%02d', get_month_number (t.m)); -- make sure that month and day are two digits t.d = string.format ('%02d', t.d); elseif mon_len then -- if mon_len is set to either 'short' or 'long' for _, mon in ipairs ({'m', 'm2'}) do -- because there can be two month names, check both if t[mon] then t[mon] = get_month_number (t[mon]); -- get the month number for this month (is length agnostic) if 0 == t[mon] then return; end -- seasons and named dates can't be converted t[mon] = (('s' == mon_len) and cfg.date_names['inv_local_short'][t[mon]]) or cfg.date_names['inv_local_long'][t[mon]]; -- fetch month name according to length end end end local new_date = string.format (re_formats[pattern_idx][format_param][1], -- format string t[re_formats[pattern_idx][format_param][2]], -- named captures from t{} t[re_formats[pattern_idx][format_param][3]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][4]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][5]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][6]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][7]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][8]] ); return new_date; end --[[-------------------------< R E F O R M A T _ D A T E S >-------------------------------------------------- Reformats existing dates into the format specified by format. format is one of several manual keywords: dmy, dmy-all, mdy, mdy-all, ymd, ymd-all. The -all version includes access- and archive-dates; otherwise these dates are not reformatted. This function allows automatic date formatting. In ~/Configuration, the article source is searched for one of the {{use xxx dates}} templates. If found, xxx becomes the global date format as xxx-all. If |cs1-dates= in {{use xxx dates}} has legitimate value then that value determines how cs1|2 dates will be rendered. Legitimate values for |cs1-dates= are: l - all dates are rendered with long month names ls - publication dates use long month names; access-/archive-dates use abbreviated month names ly - publication dates use long month names; access-/archive-dates rendered in ymd format s - all dates are rendered with abbreviated (short) month names sy - publication dates use abbreviated month names; access-/archive-dates rendered in ymd format y - all dates are rendered in ymd format the format argument for automatic date formatting will be the format specified by {{use xxx dates}} with the value supplied by |cs1-dates so one of: xxx-l, xxx-ls, xxx-ly, xxx-s, xxx-sy, xxx-y, or simply xxx (|cs1-dates= empty, omitted, or invalid) where xxx shall be either of dmy or mdy. dates are extracted from date_parameters_list, reformatted (if appropriate), and then written back into the list in the new format. Dates in date_parameters_list are presumed here to be valid (no errors). This function returns true when a date has been reformatted, false else. Actual reformatting is done by reformatter(). ]] local function reformat_dates (date_parameters_list, format) local all = false; -- set to false to skip access- and archive-dates local len_p = 'l'; -- default publication date length shall be long local len_a = 'l'; -- default access-/archive-date length shall be long local result = false; local new_date; if format:match('%a+%-all') then -- manual df keyword; auto df keyword when length not specified in {{use xxx dates}}; format = format:match('(%a+)%-all'); -- extract the format all = true; -- all dates are long format dates because this keyword doesn't specify length elseif format:match('%a+%-[lsy][sy]?') then -- auto df keywords; internal only all = true; -- auto df applies to all dates; use length specified by capture len_p for all dates format, len_p, len_a = format:match('(%a+)%-([lsy])([sy]?)'); -- extract the format and length keywords if 'y' == len_p then -- because allowed by MOS:DATEUNIFY (sort of) range dates and My dates not reformatted format = 'ymd'; -- override {{use xxx dates}} elseif (not is_set(len_a)) or (len_p == len_a) then -- no access-/archive-date length specified or same length as publication dates then len_a = len_p; -- in case len_a not set end end -- else only publication dates and they are long for param_name, param_val in pairs (date_parameters_list) do -- for each date-holding parameter in the list if is_set (param_val.val) then -- if the parameter has a value if not (not all and in_array (param_name, {'access-date', 'archive-date'})) then -- skip access- or archive-date unless format is xxx-all; yeah, ugly; TODO: find a better way for pattern_idx, pattern in pairs (patterns_t) do if mw.ustring.match (param_val.val, pattern[1]) then if all and in_array (param_name, {'access-date', 'archive-date'}) then -- if this date is an access- or archive-date new_date = reformatter (param_val.val, pattern_idx, (('y' == len_a) and 'ymd') or format, len_a); -- choose ymd or dmy/mdy according to len_a setting else -- all other dates new_date = reformatter (param_val.val, pattern_idx, format, len_p); end if new_date then -- set when date was reformatted date_parameters_list[param_name].val = new_date; -- update date in date list result = true; -- and announce that changes have been made break; end end -- if end -- for end -- if end -- if end -- for return result; -- declare boolean result and done end --[[--------------------------< D A T E _ H Y P H E N _ T O _ D A S H >---------------------------------------- Loops through the list of date-holding parameters and converts any hyphen to an ndash. Not called if the cs1|2 template has any date errors. Modifies the date_parameters_list and returns true if hyphens are replaced, else returns false. ]] local function date_hyphen_to_dash (date_parameters_list) local result = false; local n; for param_name, param_val in pairs(date_parameters_list) do -- for each date-holding parameter in the list if is_set (param_val.val) and not mw.ustring.match (param_val.val, patterns_t.ymd[1]) then -- for those that are not ymd dates (ustring because here digits may not be Western) param_val.val, n = param_val.val:gsub ('%-', '–'); -- replace any hyphen with ndash if 0 ~= n then date_parameters_list[param_name].val = param_val.val; -- update the list result = true; end end end return result; -- so we know if any hyphens were replaced end --[[-------------------------< D A T E _ N A M E _ X L A T E >------------------------------------------------ Attempts to translate English date names to local-language date names using names supplied by MediaWiki's date parser function. This is simple name-for-name replacement and may not work for all languages. if xlat_dig is true, this function will also translate Western (English) digits to the local language's digits. This will also translate ymd dates. ]] local function date_name_xlate (date_parameters_list, xlt_dig) local xlate; local mode; -- long or short month names local modified = false; local date; local sources_t = { {cfg.date_names.en.long, cfg.date_names.inv_local_long}, -- for translating long English month names to long local month names {cfg.date_names.en.short, cfg.date_names.inv_local_short}, -- short month names {cfg.date_names.en.quarter, cfg.date_names.inv_local_quarter}, -- quarter date names {cfg.date_names.en.season, cfg.date_names.inv_local_season}, -- season date nam {cfg.date_names.en.named, cfg.date_names.inv_local_named}, -- named dates } local function is_xlateable (month) -- local function to get local date name that replaces existing English-language date name for _, date_names_t in ipairs (sources_t) do -- for each sequence table in date_names_t if date_names_t[1][month] then -- if date name is English month (long or short), quarter, season or named and if date_names_t[2][date_names_t[1][month]] then -- if there is a matching local date name return date_names_t[2][date_names_t[1][month]]; -- return the local date name end end end end for param_name, param_val in pairs(date_parameters_list) do -- for each date-holding parameter in the list if is_set(param_val.val) then -- if the parameter has a value date = param_val.val; for month in mw.ustring.gmatch (date, '[%a ]+') do -- iterate through all date names in the date (single date or date range) month = mw.text.trim (month); -- this because quarterly dates contain whitespace xlate = is_xlateable (month); -- get translate <month>; returns translation or nil if xlate then date = mw.ustring.gsub (date, month, xlate); -- replace the English with the translation date_parameters_list[param_name].val = date; -- save the translated date modified = true; end end if xlt_dig then -- shall we also translate digits? date = date:gsub ('%d', cfg.date_names.xlate_digits); -- translate digits from Western to 'local digits' date_parameters_list[param_name].val = date; -- save the translated date modified = true; end end end return modified; end --[[--------------------------< S E T _ S E L E C T E D _ M O D U L E S >-------------------------------------- Sets local imported functions table to same (live or sandbox) as that used by the other modules. ]] local function set_selected_modules (cfg_table_ptr, utilities_page_ptr) add_prop_cat = utilities_page_ptr.add_prop_cat ; -- import functions from selected Module:Citation/CS1/Utilities module is_set = utilities_page_ptr.is_set; in_array = utilities_page_ptr.in_array; set_message = utilities_page_ptr.set_message; substitute = utilities_page_ptr.substitute; wrap_style = utilities_page_ptr.wrap_style; cfg = cfg_table_ptr; -- import tables from selected Module:Citation/CS1/Configuration end --[[--------------------------< A R C H I V E _ D A T E _ C H E C K >------------------------------------------ Compare value in |archive-date= with the timestamp in Wayback machine urls. Emits an error message with suggested date from the |archive-url= timestamp in an appropriate format when the value in |archive-date= does not match the timestamp. this function never called when any date in a cs1|2 template has errors error message suggests new |archive-date= value in an appropriate format specified by <df>. <df> is either |df= or cfg.global_df in that order. If <df> is nil, suggested date has format from |archive-date=. There is a caveat: when |df=dmy or |df=mdy, the reformatter leaves |access-date= and |archive-date= formats as they are. The error message suggested date is passed to the formatter as YYYY-MM-DD so when |df=dmy or |df=mdy, the format is not changed. ]] local function archive_date_check (archive_date, archive_url_timestamp, df) -- Convert Kurdish numbers in archive_date archive_date = numConv('en', archive_date) -- Mapping of Kurdish month names to their numeric equivalents (without "ی") local month_mapping = { ['کانوونی دووەم'] = '01', ['شوبات'] = '02', ['ئازار'] = '03', ['نیسان'] = '04', ['ئایار'] = '05', ['حوزەیران'] = '06', ['تەممووز'] = '07', ['ئاب'] = '08', ['ئەیلوول'] = '09', ['تشرینی یەکەم'] = '10', ['تشرینی دووەم'] = '11', ['کانوونی یەکەم'] = '12', } local archive_date_format = 'dmy-y'; -- default date format -- Extract day, month name, and year (catch "ی" in regex) local day, month_name, year = archive_date:match('(%d+)ی +(%S+)ی +(%d+)') if day and month_name and year then -- Convert month name to month number local month_number = month_mapping[month_name] if month_number then -- Create a reformatted date in YYYY-MM-DD local reformatted_date = year .. '-' .. month_number .. '-' .. string.format('%02d', tonumber(day)) local archive_url_date = archive_url_timestamp:gsub('(%d%d%d%d)(%d%d)(%d%d)%d*', '%1-%2-%3') if reformatted_date == archive_url_date then return else set_message ('err_archive_date_url_ts_mismatch', reformatted_date); -- emit an error message end else -- Handle invalid month name case if necessary end else -- Handle parsing failure if necessary end end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return { -- return exported functions archive_date_check = archive_date_check, date_hyphen_to_dash = date_hyphen_to_dash, date_name_xlate = date_name_xlate, dates = dates, reformat_dates = reformat_dates, set_selected_modules = set_selected_modules, year_check = year_check, year_date_check = year_date_check, } 0f6p7woso3xpbt3yd9xmrsi3rfhlotq 0 272818 1660502 1358527 2026-09-04T15:24:23Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660502 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''عەلی کەرەکی''' ({{بە عەرەبی|علي كركي}}؛ ١٩٦٢ – ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤) فەرماندەی بەرەی باشووری ڕێکخراوەی [[حیزبوڵڵای لوبنان]] بوو. دوای چەند ڕۆژ لە تیرۆرکردنی [[ئیبراھیم عەقیل]] جێگای گرتەوە و بووە سەرکردەی پلە سێی ئەو حیزبە.<ref name="عەرەب ٤٨ ۱">[https://www.arab48.com/أخبار-عربية-ودولية/أخبار--الوطن-العربي/2024/09/23/من-هو-علي-كركي-القائد-العسكري-المستهدف-في-الغارة-الأخيرة-على-بيروت عەرەب ٤٨: ''ھەوڵی تیرۆرکردنی عەلی کەرەکی: ئەو سەرکردەی حیزبوڵڵا کێیە کە لە ھەڵمەتەکەی بەیرووت کراوەتە ئامانج؟'' (بە عەرەبی)، نووسراو لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤؛] سەردان لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤، میدیا ئیسرائیلییەکان بانگەشەی ئەوەیان کردووە کە کەرەکی لە ھێرشێکی ئاسمانی ئامانجداردا لەلایەن ھێزی ئاسمانی ئیسرائیلەوە کراوەتە ئامانج، لە کاتێکدا لە شوقەیەکدا بووە لە ناوچەی بیر ئەلعەبد لە گەڕەکی باشووری [[بەیرووت]]. حیزبوڵڵا دووپاتی کردەوە کە کەرەکی ڕزگاری بووە و ڕووی لە شوێنێکی دیکە کردووە.<ref name="جەنووبیە ۱">[https://janoubia.com/2024/09/23/قائد-كبير-في-الحزب-تلاحقه-أميركا-وإس/ جەنووبیە: ''سەرکردەیەکی باڵا لەو “حیزب”ەی ئەمریکا و ئیسرائیل بەدوایدا دەگەڕێن.. عەلی کەرەکی کێیە؟؟'' (بە عەرەبی)، نووسراو لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤؛] سەردان لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> دواتر لە ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤، عەلی کەرەکی لەگەڵ [[حەسەن نەسروڵڵا]]، سەرۆکی حیزبوڵڵا لە [[تیرۆرکردنی حەسەن نەسروڵڵا|ھێرشێکی ئاسمانیی ئیسرائیل]]دا کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Israeli forces launch large-scale attack on Dahiyeh in Beirut |ناونیشان=https://en.mehrnews.com/news/221776/Israeli-forces-launch-large-scale-attack-on-Dahiyeh-in-Beirut |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=Mehr News Agency |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسرائیل|لوبنان|ژیاننامە|سیاسەت|شیعە}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:حیزبوڵڵای لوبنان]] [[پۆل:موسڵمانانی شیعەی لوبنانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:مردووان بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل]] az22rzicmvhg70dokfaimwid7thbzm9 0 273295 1660832 1658983 2026-09-04T20:42:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660832 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''سوپای تاریکی''' ({{بە ئینگلیزی|Army of Darkness}}) فیلمێکی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩٢. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١١ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ٢١٫٥ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (١٩ی شوباتی ١٩٩٣) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٨١ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Army of Darkness}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ١٩٩٠|کۆمیدیا|کات}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٢]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان بە ئەکشن و ئەنیمەیشنی ڕاستەوخۆ]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەشتکردن بە کات]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە قەڵاکاندا ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] qgm6fe5m033m7m4wv22huxb55i3iyt0 0 273765 1660523 1510579 2026-09-04T15:34:48Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660523 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''فارمڤیل''' ({{بە ئینگلیزی|FarmVille}})یارییەکی کشتوکاڵی خەیاڵی و کۆمەڵایەتی بوو کە لەلایەن کۆمپانیای زینگا پەرەی پێدرابوو. یارییەکە لە ساڵی ٢٠٠٩ لەسەر فەیسبووک دەستیپێکرد و بە خێرایی بووە یەکێک لە بەناوبانگترین یارییەکانی سەر پلاتفۆرمەکە، بەڵام لە ساڵی ٢٠٢٠ کۆتایی پێھات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|FarmVille}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠|کایەی ڤیدیۆیی|ئینتەرنێت}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆیییە خۆڕایییەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون]] [[پۆل:کایە سەرھێڵییە فرەیاریزانییەکان]] q0tn9fl13g0a4pa4mhramou4mppv69k 0 274033 1660548 1510695 2026-09-04T15:44:34Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660548 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''فران واڵش''' ({{بە ئینگلیزی|Fran Walsh}}) نووسەر و بەرھەمھێنەرێکی نیووزیلەندییە کە بە ھاوکاری لەگەڵ پیتەر جاکسن ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Fran Walsh}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|فیلم|مۆسیقا|نیوزیلاند}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:باشترین گۆرانی ڕەسەنی گۆرانیبێژانی خاوەن خەڵاتی ئۆسکار]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی خەیاڵی زانستی و فەنتازی]] 6e7ul55mhasea7w7p7ehd5q8ija8tyq 0 274894 1660765 1659830 2026-09-04T20:20:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660765 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شەڕی ناوخۆییی ڕواندا''' ({{بە ئینگلیزی|Rwandan Civil War}}) شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان حکومەتی ڕواندا و بەرەی پاتریۆتیکی ڕواندادا لە ساڵانی ١٩٩٠ تا ١٩٩٤ ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|شەڕ|دەیەی ١٩٩٠}} [[پۆل:شەڕەکانی فەڕەنسا]] kaa4908pidcx1nn7v0gc1y4joj70u9b 0 274978 1660753 1660178 2026-09-04T20:17:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660753 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''دانیشتووانی عێراق''' بریتیە لە دانیشتووانی نیشتەجێی ناو کۆماری [[عێراق]] و ژمارەیان نزیکەی ٤٦ ملیۆن کەسە،<ref>https://www.worldometers.info/world-population/iraq-population/</ref> کە ٥٩٪یان تەمەنیان لە نێوان ١٦-٦٤ ساڵدایە، نزیکەی ٣٨٪یان لەژێر تەمەنی ١٥ ساڵین، و ٣٪یان تەمەنیان لە سەرووی ٦٤ ساڵەوەیە. گەورەترین شارەکانی عێراق، بەپێی خەمڵاندنەکانی [[٢٠٠٢|ساڵی ٢٠٠٢]] و [[٢٠٠٥|٢٠٠٥ی زایینی،]] [[بەغدا]] (٤ بۆ ٦ ملیۆن)، پاشان [[مووسڵ|مووسڵ]]، پاشان [[بەسرە|بەسرە]]، پاشان [[ھەولێر|ھەولێر]] سەبارەت بە ژمارەی دانیشتوانی پارێزگاکان، بەپێی سەرچاوەیەک کە بانگەشەی ئەوە دەکات لەسەر بنەمای [[ئامار|ئامارەکانی]] وەزارەتی [[دانوستان (ئابوورناسی)|بازرگانی]] و پلاندانانی عێراق و [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکوومەتی ھەرێمی کوردستانی عێراق]] لە [[٢٠٠٣|ساڵی ٢٠٠٣]] [[پارێزگای بەغدا|پارێزگای بەغدا]] زۆرترین ژمارەی دانیشتووانی ھەیە، پاشان [[پارێزگای نەینەوا|پارێزگای نەینەوا،]] پاشان [[پارێزگای بەسرە|پارێزگای بەسرە]]، پاشان [[پارێزگای زیقار|پارێزگای زیقار]]، پاشان [[پارێزگای بابل]] پاشان [[پارێزگای سلێمانی|پارێزگای سلێمانی]]، پاشان [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگای ھەولێر]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|عێراق|ماتماتیک}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}} {{پۆلی کۆمنز|Demographics of Iraq}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:دانیشتووانی عێراق]] [[پۆل:کۆمەڵگای عێراقی]] lr6gmuzdxs0tx109lzq9j1zbbpl89hc 0 275040 1660841 1658974 2026-09-04T20:45:18Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660841 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''سوپاکانی سوپای ئیمپراتۆری ژاپۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Armies of the Imperial Japanese Army}}) یەکە سەربازییە گەورەکانی سوپای ئیمپراتۆری ژاپۆن بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Armies of the Imperial Japanese Army}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 56htdti9exyrjuvverav9eylpb8f18t 0 275044 1660825 1658990 2026-09-04T20:40:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660825 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''سوپای شەشەم''' ({{بە ئینگلیزی|Sixth Army}}) ناوێکە کە چەندین سوپای جیاواز لە وڵاتانی جیاواز و لە سەردەمە جیاوازەکاندا بەکاریان هێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 2nfqsqktrayumqsb3nxx9thxneof31c 0 275655 1660786 1659551 2026-09-04T20:27:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660786 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} '''سێڤەرەنس''' ({{بە ئینگلیزی|Severance}}) [[زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی|زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی]] درامای زانستی خەیاڵی و ترسناکی ئەمریکییە. یەکەم ئەڵقەی لە ڕێکەوتی ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ئەپڵ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠٢٢]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دیستۆپی]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە ڕەشە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە نھێنیئامێزە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان]] 21ikovagriyofns70g2hre0pazx427l 0 275976 1661008 1532496 2026-09-05T05:54:12Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1661008 wikitext text/x-wiki {{تێکنەچێ|ژینا ئەمینی}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ژینا حوسێنی''' ناسراو بە '''ژینا سەقزی'''<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nrttv.com/NRT2/detail2/730 |سەردێڕ= ژینا سەقزی بەرهەمی دایکی بڵاوکردەوە|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=nrttv.com}}</ref> (لەدایکبووی [[بۆکان]]، [[ئێران]])<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=130340&Jor=35 |سەردێڕ=ڤیدیۆ.. ژینا سەقزی (یاری منی) بڵاوکردەوە |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=speemedia.com}}</ref> خانمە ھونەرمەندێکی گۆرانیبێژی کوردە. لە ساڵی ٢٠١٥وە دەستی بە کاری ھونەریی کردووە،<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/249412 |سەردێڕ=ژینا سەقزی نوێترین بەرهەمی خۆی بڵاوکردەوە |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=kurdistan24.net}}</ref> <ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.xaniagency.com/2024/01/03/%DA |سەردێڕ=ژینا سەقزی بەرهەمه‌كێ نوو به‌لاڤكر |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=xaniagency.com }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.xaniagency.com/2024/01/03/%DA |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> زیاتر بە گۆرانی "بولبولی دڵ" ناسراوە و ناوبانگی پەیدا کردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nrttv.com/nrt2/detail2/15755 |سەردێڕ=ژینا سەقزی بەرهەمێکی نوێی بڵاوکردەوە |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=nrttv.com}}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا چەندین بەرھەمی تری ھەیە. == بەرھەمەکان == === ئەلبوومەکان === * گەشت * ڕازیە * بێ تۆیی * کاڵێ * یاری من === کلیپەکان === * بولبولی دڵ * حەسرەتی دیدار * غەریب * ‬خۆشەویستی * ‬نەورۆز * بە جێم مەھێڵە * باران * شەڕاب * ئەوەندە دڵم شکاوە * دڵخۆشم<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/175330 |سەردێڕ=ڤیدیۆ..ژینا سه‌قزی کلیپی"دڵخۆشم"ی بڵاوکردەوە |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=kurdiatantv.net}}</ref> * دایک<ref name=":0"/> * یاری من<ref name=":1"/><ref name=":2"/><ref name=":3"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|ئێران|ھونەرەکان|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی}} [[پۆل:خەڵکی بۆکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] sl20xyevozmxmsazb6lqz0e0m1tm36a 0 276685 1660771 1659789 2026-09-04T20:22:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660771 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''شەربەت''' ({{بە ئینگلیزی|Juice}}) فیلمێکی درامای تاوانکاری ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩٢. لە ڕێکەوتی "١٧ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢" لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٥ خولەکە. == کورتەی چیرۆک == چیرۆکی چوار ھاوڕێی ھەرزەکار لە ھارلەم کە ھەوڵ دەدەن ناوبانگ و دەسەڵات بەدەست بھێنن، بەڵام ڕووبەڕووی کێشە و توندوتیژی دەبنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠|فیلم|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن}} {{کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٢]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییە-ئەفریقییەکان]] [[پۆل:ڕاونانی فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە دراما تاوانە ئینگلیزی-زمانەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی نیل ئێچ مۆریتز]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ئۆرجیناڵ فیلمز]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] 67a5ml521zg5wfhf8iwss3wmemsa0ur 0 277127 1660480 1510359 2026-09-04T15:12:59Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660480 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''عەدنان عوقلە''' سەرۆکی بزووتنەوەیەک بوو بە ناوی [[تەلیعەی شەڕکەر]] گرووپێکی چەکدارە و پەیوەندی بە [[ئیخوان موسلمین]]ەوە ھەیە کە ڕاپەڕینێکی چەکدارییان لە سووریا دەستپێکرد و شکستی ھێنا. ئەو بەھۆی ئەوەی بە تایبەتی و بە جۆش و خرۆشەوە ناوبانگی دەرکردبوو، ھەروەھا بەھۆی ئەوەی کاریگەرترین و کاریزماترین کەسایەتی تەلیعە بوو.<ref name="Carnegie">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Raphaël Lefèvre |ڕێکەوت=14 ديسمبر 2012 |ناونیشان=https://carnegie-mec.org/publications/?fa=50380|سەردێڕ=Carnegie Endowment for International Peace |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180929130756/http://carnegie-mec.org/publications/?fa=50380 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=1 أغسطس 2016 |وێبگە=Carnegie Middle East Center}}</ref> == گەورەبوون و خوێندن == عوقلە کوڕی نانەوایە، لە ساڵی ١٩٥٠ لە خێزانێکی چینی مامناوەند لە قونەیترە لەدایکبووە، ئەندازیاری شارستانی خوێندووە، ھەروەھا لە سوپای سووریا بە پلەی ئەفسەر خزمەتی کردووە.<ref>https://web.archive.org/web/20200125021722/http://books.google.com/?id=Z_rlPwgezoUC&pg=PA325&lpg=PA325&dq=`Adnan+`Uqla#v=onepage&q=Uqla&f=false</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170809064228/https://books.google.com/books?id=QeVs-4lWeUIC&pg=PA228&lpg=PA228&dq=`Adnan+`Uqla&hl=en#v=onepage&q=Uqla&f=false</ref><ref>https://web.archive.org/web/20130919232001/http://www.wikileaks.org/cable/1985/02/85DAMASCUS1314.html</ref> == یاخیبوونی ئیخوان موسلمین لە سووریا == عوقلە ڕۆڵی گەورەی ھەبوو لە پلاندانان بۆ [[کۆمەڵکوژیی قوتابخانەی تۆپخانە لە حەلەب|کۆمەڵکوژیی قوتابخانەی تۆپخانەی حەلەب]] لە ساڵی ١٩٧٩. لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٨١دا سەربەخۆیی تەلیعەی شەڕکەری لە ئیخوان موسلمین ڕاگەیاند، و بانگەشەی ئەوەی کرد کە بەردەوام دەبێت لە ئۆپەراسیۆنەکانی دژی حکوومەتی سووریا. عوقلە بە پێشبینی دەستپێکردنی ڕاپەڕینێکی گشتی دژی حکوومەتی سووریا گەیشتە [[حەما]]. سەرەڕای پچڕانی لەگەڵ [[ئیخوان موسلمین]]، عوقلە تەنھا لە مانگی نیسانی ساڵی ١٩٨٢دا بە فەرمی لە پۆستەکەی وەک سەرۆکی تەلیعەی شەڕکەر دوورخرایەوە، ئەمەش دوای [[کۆمەڵکوژیی حەما|کۆمەڵکوژییەکەی حەما]]یە. زۆرێک لە سەرکردەکانی باڵی سیاسی ئیخوان موسلمین بەرەو [[عێراق]] ھەڵھاتن و ھەرچەندە حکوومەتی عێراق پێشوازی لە سەرکردە سیاسییەکان کرد، بەڵام ڕەتیکردەوە پەناگە بۆ سەرکردەکانی تەلیعەی شەڕکەر دابین بکات. بەگوێرەی ھەندێک ھەواڵ، عوقلە لە ساڵی ١٩٨٣ یان ١٩٨٤ کاتێک ویستوویەتی بە دزییەوە بگەڕێتەوە ناو سووریا، دوای ئەوەی مافی پەنابەری لە عێراق ڕەتکرایەوە، دەستگیرکراوە. سەرچاوەکانی تر باس لەوە دەکەن کە لە ساڵی ١٩٨٢ کوژراوە، یان لە کۆتایی ساڵی ١٩٨٢ کەوتووەتە دەستی ھێزە ئەمنییەکانی سووریا.<ref>https://web.archive.org/web/20170809064213/https://books.google.com/books?id=QGhe5jU-l_oC&pg=PT148&lpg=PT148&dq=adnan+uqla+1982&hl=en#v=onepage&q=uqla%201982&f=false</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سووریا|ژیاننامە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٢]] a6es2i2vul8ylz02nsxupomz5968dub 0 277179 1660768 1659801 2026-09-04T20:21:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660768 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''شەوکەت جەمیل دەلال''' ({{بە ئینگلیزی|Shaw Dallal}}) (٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٣١ - ۳ی تەممووزی ٢٠١٦)، [[نووسەر]] و [[ڕۆمان|ڕۆماننووسی]] [[فەلەستینییەکان|فەلەستینییە]]، خەڵکی شاری [[توولکەرم]]ی [[فەلەستین]]ە، پرۆفیسۆری [[یاسا]] و [[سیاسەت]]ە، هەروەها چالاکوانێکی بواری مافەکانی مرۆڤە کۆمەڵێک ڕۆمانی نێونەتەوەییی هەیە. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فەلەستین}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٦]] ta1wkr34ntti6ct4k93uthb8w8bule7 0 277960 1660782 1659558 2026-09-04T20:26:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660782 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Databox}}{| class="wikitable" style="float:left; margin-right:1em;" |[[پەڕگە:Sega_SG-1000.jpg|alt=أس جي 1000|none|120x120پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Sega_SC-3000_wb.jpg|alt=أس جي 3000|none|120x120پیکسڵ]] |- | style="width:120px;" |<div style="text-align: center;"><small>سێگا ١٠٠٠ لەگەڵ کۆنترۆڵکەر</small></div> | style="width:120px;" |<div style="text-align: center;"><small>سێگا ٣٠٠٠</small></div> |- |[[پەڕگە:Sega_SG-1000_II.JPG|alt=أس جي 1000 مارك 2|none|120x120پیکسڵ|ئێس جی مارک ٢]] |[[پەڕگە:Sega_Mark_III.jpg|alt=سيجا مارك 3|none|120x120پیکسڵ|سێگا مارک ٣]] |- | style="width:120px;" |<div style="text-align: center;"><small>سێگا ١٠٠٠ مارک ٢</small></div> | style="width:120px;" |<div style="text-align: center;"><small>سێگا مارک ٣</small></div> |} '''سێگا-١٠٠٠''' کورتکراوەی (سێگا گەیم ١٠٠٠) [[کارپێکەری کایەی ڤیدیۆیی|سیستەمێکی یاری ڤیدیۆییە]] کە لەلایەن [[سێگا]] لە [[١٩٨٣|ساڵی ١٩٨٣]] بەرھەم ھێنراوە، و یەکێکە لە کۆنسۆلی [[کایەی ڤیدیۆیی|یارییە ڤیدیۆییەکانی]] نەوەی دووەم. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sega.jp/fb/segahard/sg1000/data.html|سەردێڕ=[セガハード大百科] SG-1000 各種データ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612140303/https://sega.jp/fb/segahard/sg1000/data.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٤|زمان=Japanese}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Gamer's High! Futabasha Super Mook|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Futabasha|ژپنک=٩٧٨-٤-٥٧٥-٤٥٥٥٤-٠|پەڕە=٥٤|زمان=Japanese}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sega.jp/fb/segahard/sc3000/sc3000h.html|سەردێڕ=[セガハード大百科] SC-3000H |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180224052917/https://sega.jp/fb/segahard/sc3000/sc3000h.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠١٣|زمان=Japanese}}</ref> ئامێرەکە نوێنەرایەتی سەرەتای ڕاستەقینەی ھاتنە ناوەوەی سێگا دەکات بۆ جیھانی یارییە ڤیدیۆییەکان، کە لە [[٢٠٠١|ساڵی ٢٠٠١]] بە ئامێری [[دریم کاست|دریمکاست]] کۆتایی ھات. ھەرچەندە ئامێرەکە بە شێوەیەکی بەرفراوان ناسراو نییە، بەڵام سێگا-١٠٠٠ بە بناغەیەکی بنەڕەتی دادەنرێت کە ئامێری داھاتووی سێگا کە سیستەمی ماستەر لەسەری دروستکراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|SG-1000}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ژاپۆن}} [[پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە]] 8zok1yuwcu8n5lq3vrke351yluow6dq 0 279034 1660408 1425046 2026-09-04T13:38:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660408 wikitext text/x-wiki '''{{multiple image|align=left|direction=vertical|width=200|header=|image1=Sony CRX310S-Internal-PC-DVD-Drive-Opened.jpg|caption1=|image2=Asus 24x DVD-RW Serial-ATA Internal OEM Optical Drive DRW-24B1ST (Black).jpg|caption2=|image3=2023 Nagrywarka zewnętrzna DVD-CD Krux KRX0123 (3).jpg|caption3=|image4=|caption4=|image5=|caption5=|total_width=}}''' '''درایڤی پەپکی بینایی''' کە '''درایوی دیسکی بینایی''' پێ دەوترێت ({{بە ئینگلیزی|Optical disc drive}} کورتکراوە؛ ODD) وە بە سی دی درایڤ و دی ڤی دی درایڤیش دەناسرێت، درایڤی پەپکە بیناییەکان بەگشتی پەیوەندییان بە [[کۆمپیوتەر|کۆمپیوتەرەوە]] هەیە، کە بریتییە لە درایڤێک یان دیسک درایڤێک کە ڕووناکی [[لەیزەر]] و [[شەبەنگی کارۆموگناتیسی]] بەکاردەهێنێت لە پرۆسەی خوێندنەوە و [[نووسینی پەپکی بینایی|نووسینی]] [[زانیاری]] لەسەر [[دیسکی بینایی|پەپکی بینایی]]، درایڤەکانی پەپکی بینایی جیاوازن هەندێکیان تەنها بۆ جۆرێکی دیسک بەکاردێن هەندێکیان بۆ دیسکی هەمەجۆر وە هەندێکیان دەتوانن تەنها بخوێننەوە بەڵام هەندێکیان دەتوانن هەم بنوسن و هەم بخوێننەوە، درایڤەکانی پەپکی بینایی نوسەر یان سوتێنەریان پێ دەوترێ وە فرمانەکانیان نوسین و سوتاندنە چونکە بە کردارێکی ڕاستەقینە و بە شێوەیەکی [[فیزیک|فیزیکی]] پەپکە بیناییەکان [[نووسینی پەپکی بینایی|دەسوتێنن]] و [[زانیاری]] و [[دراوە|داتاکانی]] لەسەر دەسوتێنن وە ئەو کردارەش پێی دەوترێ [[نووسینی پەپکی بینایی|نووسین]] یان سوتاندنی [[دیسکی بینایی|پەپکی بینایی]]<nowiki/>درایڤەکانی پەپکی بینایی لە ساڵانی ١٩٨٠دا بەرهەم هاتن و تا ئێستاش بەرهەمدێن و بەکاردێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://study.com/academy/lesson/what-is-an-optical-drive-definition-types-function.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=study.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Optical disc {{!}} computer technology {{!}} Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/technology/optical-disc |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> ئەو جۆرە پەپکی بیناییانەی کە درایڤێکی پەپکی بینایی دەتوانێت بینوسێت و بیخوێنێتەوە بریتین لە [[پەپکی پەستێنراو]]، [[دی ڤی دی]]، [[بلو ڕای|بلو-رای]]، لەو ماوانەدا و لەو سەردەمەی ئێستادا [[لاپتۆپ|لاپتۆپەکان]] و تەنانەت [[کۆمپیوتەر|کۆمپیوتەرەکانیش]] درایڤی پەپکی بیناییان بۆ دروست ناکرێت و درایڤی پەپکی بینایی لەگەڵ بەرهەمەکانیان نەهێشتووە بەتایبەتی لە دوای ساڵانی ٢٠١٥ بەرەو سەرەوە، بەڵام لەبەرئەوەی لەوانەیە کەسانێک هەبن کە پێویستیان بە درایڤی پەپکی بینایی هەبێت لەبەرئەوە درایڤی پەپکی بینایی دەرەکی دروستکراوە و بە [[لاپتۆپ]] و کۆمپیوتەرەکانەوە دەبەسترێتەوە لە ڕێگەی [[یوو ئێس بی]] و کێبڵی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=When did optical drives go out? |ناونیشان=https://www.reddit.com/r/pcmasterrace/comments/18nhru0/when_did_optical_drives_go_out/?rdt=35560 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=r/pcmasterrace}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Optical Disc Drives and Optical Discs - Types and Compatibility Chart {{!}} Dell Thailand |ناونیشان=https://www.dell.com/support/kbdoc/en-th/000147805/guide-to-optical-disk-drives-and-optical-discs |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.dell.com}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر|دەیەی ١٩٨٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Optical disc drives}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:داھێنانە ژاپۆنییەکان]] 0bfg990am96xkws2jf1rmv0w33i48i9 0 279693 1660807 1659260 2026-09-04T20:34:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} و {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1660807 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''پیشەسازی خۆراکخزمەتگوزاری''' یان '''خۆراکگێڕی'''، ئەو بیزنس، دامەزراوە و کۆمپانیایانە دەگرێتەوە کە خواردن لە دەرەوەی ماڵ ئامادە دەکەن. ئەمە چێشتخانەکان، دوکانە خۆراکییەکان، چێشتخانەکانی قوتابخانە و نەخۆشخانەکان، کۆمپانیاکانی خواردنگێڕی و چەندین شێوازی تر دەگرێتەوە.<ref name=IntroERS>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Food Service Industry|ناونیشان=http://www.ers.usda.gov/topics/food-markets-prices/food-service-industry.aspx|وێبگە=USDA Economic Research Service|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230926164836/https://www.ers.usda.gov/topics/food-markets-prices/food-service-industry.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دابینکەرانی خۆراک بۆ خاوەن کارەکانی خۆراکخزمەتگوزاری بریتین لە دابەشکارانی خۆراک، کە کەلوپەلی بچووک (ئامێرەکانی چێشتخانە) و خۆراک دابین دەکەن. ھەندێک کۆمپانیا بەرھەمەکانیان بە ھەردوو شێوازی بەکاربەر و خزمەتگوزاری خۆراک بەرھەم دەھێنن. شێوازی بەکاربەر بەگشتی لە پاکەتی قەبارە تاکەکەسی دێت لەگەڵ دیزاینی ناونیشانی جوان بۆ فرۆشتنی تاک. شێوازی خزمەتگوزاری خۆراک لە پاکەتی قەبارە گەورەی پیشەسازی دێت و زۆرجار دیزاینی ناونیشانە ڕەنگاوڕەنگەکانی شێوازی بەکاربەری تێدا نییە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|خۆراک}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:پیشەسازیی خۆراک]] [[پۆل:خزمەتگوزاری خۆراک]] p61h9fzumgtuvlapzh3dx51041oky3c 0 280278 1660817 1659148 2026-09-04T20:38:18Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660817 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارستانی مەراوەتەپە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|شهرستان مراوه‌تپه}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنێکی شارستانی مەراوەتەپە | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = شارستانی مەراوەتەپە | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی شارستانی مەراوەتەپە لە [[ئێران]]دا##جێگەی شارستانی مەراوەتەپە لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|37|49|N|55|57|E|dim:30km|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای گوڵستان|گوڵستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوەندی شارستان|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[مەراوەتەپە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شارەکانی تر]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[گوڵیداغ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = | جۆری_کورسی = | کورسی = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{ویکیدراوە|property|P1082}} | پەراوێزەکانی_دانیشتووان = {{ویکیدراوە|references|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{ویکیدراوە|qualifier|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شارستانی مەراوەتەپە''' ({{بە فارسی|شهرستان مراوه‌تپه}}) یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای گوڵستان]] لە [[ئێران]]. شاری [[مەراوەتەپە]] ناوەندی ئەم شارستانەیە.{{ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/شارستانەکانی ئێران/ڕەگ/ویکیدراوە}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[شارستانەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارستانەکانی پارێزگای گوڵستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای گوڵستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Maraveh Tappeh County}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای گوڵستان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٧ لە ئێران]] ld8i66nyy4081qzd09k8ahf5hyjcr4f 0 280281 1660816 1659149 2026-09-04T20:37:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660816 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شارستانی مەھدیشەھر | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|شهرستان مهدی‌شهر}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Darband, Mahdi Shahr, Semnan Province, Iran - panoramio (2).jpg | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنێکی شارستانی مەھدیشەھر | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = شارستانی مەھدیشەھر | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی شارستانی مەھدیشەھر لە [[ئێران]]دا##جێگەی شارستانی مەھدیشەھر لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|35|51|52|N|53|26|40|E|dim:30km|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سمنان|سمنان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوەندی شارستان|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[مەھدیشەھر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شارەکانی تر]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شەھمیرزاد]]، [[دەرجەزین]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = | جۆری_کورسی = | کورسی = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{ویکیدراوە|property|P1082}} | پەراوێزەکانی_دانیشتووان = {{ویکیدراوە|references|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{ویکیدراوە|qualifier|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شارستانی مەھدیشەھر''' ({{بە فارسی|شهرستان مهدی‌شهر}}) یەکێکە لە شارستانەکانی [[پارێزگای سمنان]] لە [[ئێران]]. شاری [[مەھدیشەھر]] ناوەندی ئەم شارستانەیە.{{ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/شارستانەکانی ئێران/ڕەگ/ویکیدراوە}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[شارستانەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارستانەکانی پارێزگای سمنان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای سمنان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Mahdishahr County}} [[پۆل:شارستانەکانی پارێزگای سمنان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٧ لە ئێران]] nvbh8he4gbu2sd9wwn50j2vmnorr87a 14 280516 1660554 1414066 2026-09-04T16:08:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Religious reformers}} 1660554 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Religious reformers}} [[پۆل:خەڵک بەپێی ئایین]] [[پۆل:چاکسازەکان]] ny003c70384yv001jb5oo0m77yrmhx2 0 281345 1660570 1638291 2026-09-04T16:33:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660570 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = درکەی ئاریان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.64095| 44.01588}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی درکەی ئاریان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.64095| 44.01588 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٣٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''درکەی ئاریان''' (''{{lang-ar| درکةآریان}})، ({{lang-en| Drka Arian }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (٧)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''درکەی ئاریان''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[شەناغە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[بای حەسەن]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەرەچەم، دووبز|قەرەچەم]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[چەرت]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = درکەی ئاریان | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11169600321 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] ocf0brs6x38smq9wrdfks6y6deml49c 0 282190 1660834 1658981 2026-09-04T20:43:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660834 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''سوپای باوک'''، فیلمێکی کۆمیدی بەریتانییە. لە ڕێکەوتی ٥ی شوباتی ٢٠١٦ لە بەریتانیا بڵاوکراوەتەوە، و کاری دەرھێنانی لەلایەن ئۆلیڤەر پارکەر بۆ کراوە. داھاتی فیلمەکە بریتییە لە ١٣ ملیۆن دۆلار.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} ‏ {{پۆلی کۆمنز|Dad's Army (2016 film)}} [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری لیدز وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری یۆرک وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان]] 2lqqxcktidv0yuacfzj5wgfj5efhfpb 0 282207 1660917 1563447 2026-09-04T22:34:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلەستین-کۆلکە) 1660917 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دورا''' ({{Langx|ar|دورا}}) شارێکی [[فەلەستینییەکان|فەلەستینە]] و دەکەوێتە یازدە کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژاوای [[خەلیل|شاری خەلیل]] لە باشووری [[کەناری ڕۆژاوا]] لە [[پارێزگای خەلیل]] لە [[دەوڵەتی فەلەستین]]. بەپێی ئاماری نووسینگەی ناوەندی ئاماری فەلەستین، ژمارەی دانیشتووانی شارۆچکەکە لە ساڵی ٢٠١٧دا ٣٩ ھەزار و ٣٣٦ کەس بووە و سەرۆکی شارەوانی ئێستا ئەحمەد سەلحوبە. لە ساڵی ١٥١٧ دورا لەگەڵ باقی سووریادا خرایە نێو [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]]. لە کۆتایییەکانی سەردەمی عوسمانی و سەرەتای ئینتیدابدا، دورا تاکە شوێنی نیشتەجێبوونی ھەمیشەیی بوو لە ڕیزبەندی باشووری ڕۆژھەڵاتی بەرزایییەکانی ناوەڕاست. وەک گوندێک دەستی پێکرد و پەرەی سەند و بوو بە شارۆچکەیەک، بەسەر خاکە گەورەکاندا بڵاوبووەوە، بووە ناوەندێک بۆ خێزانە کاریگەرەکان، کە بەکۆمەڵ بە ئەبو-دەرھام ناودەبرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Grossman|یەکەم=D.|سەردێڕ=Expansion and Desertion: the Arab Village and its Offshoots in Ottoman Palestine|بڵاوکەرەوە=Yad Izhak Ben-Zvi|ساڵ=١٩٩٤|شوێن=Jerusalem|پەڕەکان=٢٢٠–٢٢١|زمان=he}}</ref> دوای ئینتیدابی بەریتانیا، لە دوای [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|شەڕی عەرەبی و ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨]]، دورا کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئوردن. دورا لە یەکەمی کانوونی دووەمی ١٩٦٧ وەک [[شارەوانی]] دامەزراوە، پێنج مانگ پێش ئەوەی دوای [[جەنگی ١٩٦٧|جەنگی شەش ڕۆژە]] بچێتە ژێر داگیرکاری ئیسرائیلەوە. لە ساڵی ١٩٩٥ەوە لەلایەن [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستینەوە]] بەڕێوەدەبرێت، وەک بەشێک لە ناوچەی A لە کەناری ڕۆژاوا و وەک بەشێک لە [[پارێزگای خەلیل]] لە [[دەوڵەتی فەلەستین|ویلایەتی فەلەستین]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|25em}} == کتێبنامە == {{سەری سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Avi-Yonah|یەکەم=M.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=v51tAAAAMAAJ|سەردێڕ=The Holy Land: a historical geography from the Persian to the Arab conquest (536 B.C. to A.D. 640)|بڵاوکەرەوە=Baker Book House|ساڵ=١٩٧٧|شوێن=Grand Rapids|بەستەری نووسەر=Michael Avi-Yonah}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/PalestineCensus1922|سەردێڕ=Palestine: Report and General Abstracts of the Census of 1922|بڵاوکەرەوە=Government of Palestine|ساڵ=١٩٢٣|editor-last=Barron, J.B.}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Berrett, L.M.C.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GzWS9al8ZUEC|سەردێڕ=Discovering the World of the Bible|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Grandin Book Company|ژپنک=٩٧٨-٠-٩١٠٥٢٣-٥٢-٣|پەڕە=١٩٦|بەستەری نووسەر=LaMar C. Berrett|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Conder|یەکەم=C.R.|ناونیشان=https://archive.org/details/surveyofwesternp03conduoft|سەردێڕ=The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology|دوایین٢=Kitchener|یەکەم٢=H.H.|بڵاوکەرەوە=[[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]|ساڵ=١٨٨٣|بەرگ=٣|شوێن=London|بەستەری نووسەر=Claude Reignier Conder|بەستەری نووسەر٢=Herbert Kitchener, 1st Earl Kitchener}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dauphin|یەکەم=C.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FC1mAAAAMAAJ|سەردێڕ=La Palestine byzantine, Peuplement et Populations|بڵاوکەرەوە=Archeopress|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٠-٨٦٠٥٤-٩٠٥-٤|زنجیرە=BAR International Series 726|بەرگ=III: Catalogue|شوێن=Oxford|زمان=fr|بەستەری نووسەر=Claudine Dauphin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Government of Jordan, Department of Statistics|ناونیشان=http://cs.anu.edu.au/~bdm/yabber/census/JordanCensus1961bits.pdf|سەردێڕ=First Census of Population and Housing. Volume I: Final Tables; General Characteristics of the Population|ساڵ=١٩٦٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Government of Palestine, Department of Statistics|ناونیشان=http://web.nli.org.il/sites/nli/Hebrew/library/Pages/BookReader.aspx?pid=856390|سەردێڕ=Village Statistics, April, 1945|ساڵ=١٩٤٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guérin|یەکەم=V.|ناونیشان=https://archive.org/details/descriptiongogr06gugoog|سەردێڕ=Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine|بڵاوکەرەوە=L'Imprimerie Nationale|ساڵ=١٨٦٩|بەرگ=١: Judee, pt. ٣|شوێن=Paris|زمان=fr|بەستەری نووسەر=Victor Guérin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hadawi|یەکەم=S.|ناونیشان=http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html|سەردێڕ=Village Statistics of 1945: A Classification of Land and Area ownership in Palestine|بڵاوکەرەوە=Palestine Liberation Organization Research Center|ساڵ=١٩٧٠|بەستەری نووسەر=Sami Hadawi|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181208215837/http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Hartmann |یەکەم=M. |بەستەری نووسەر=Martin Hartmann |ساڵ=١٨٨٣|سەردێڕ=Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem in dem türkischen Staatskalender für Syrien auf das Jahr 1288 der Flucht (1871) |ناونیشان=https://archive.org/details/bub_gb_BZobAQAAIAAJ |journal=Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins |بەرگ=٦|پەڕەکان=١٠٢–١٤٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hütteroth|یەکەم=W. -D.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wqULAAAAIAAJ|سەردێڕ=Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late 16th Century|دوایین٢=Abdulfattah|یەکەم٢=K.|بڵاوکەرەوە=Erlanger Geographische Arbeiten, Sonderband 5. Erlangen, Germany: Vorstand der Fränkischen Geographischen Gesellschaft|ساڵ=١٩٧٧|ژپنک=٣-٩٢٠٤٠٥-٤١-٢|بەستەری نووسەر=Wolf-Dieter Hütteroth|بەستەری نووسەر٢=Kamal Abdulfattah}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kitchener, H.H. |بەستەری نووسەر=Herbert Kitchener, 1st Earl Kitchener |ساڵ=١٨٧٨|سەردێڕ=Lieut Kitchener's reports |ناونیشان=https://archive.org/details/quarterlystateme09pale |journal=Quarterly Statement - Palestine Exploration Fund |بەرگ=١٠|پەڕەکان=١٠–١٥|doi=10.1179/peq.1878.10.1.10}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/CensusOfPalestine1931.PopulationOfVillagesTownsAndAdministrativeAreas|سەردێڕ=Census of Palestine 1931. Population of Villages, Towns and Administrative Areas|بڵاوکەرەوە=Government of Palestine|ساڵ=١٩٣٢|editor-last=Mills, E.|شوێن=Jerusalem}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mukaddasi|ناونیشان=https://archive.org/stream/libraryofpalesti03paleuoft#page/n188/mode/1up|سەردێڕ=Description of Syria, including Palestine|بڵاوکەرەوە=[[Palestine Pilgrims' Text Society]]|ئەوانی تر=Translator: [[Guy Le Strange|G. Le Strange]]|ساڵ=١٨٩٥|بەستەری نووسەر=Mukaddasi}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Palmer|یەکەم=E.H.|ناونیشان=https://archive.org/details/surveyofwesternp00conduoft|سەردێڕ=The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists Collected During the Survey by Lieutenants Conder and Kitchener, R. E. Transliterated and Explained by E.H. Palmer|بڵاوکەرەوە=[[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]|ساڵ=١٨٨١|بەستەری نووسەر=Edward Henry Palmer}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robinson|یەکەم=E.|ناونیشان=https://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft|سەردێڕ=Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the year 1838|دوایین٢=Smith|یەکەم٢=E.|بڵاوکەرەوە=[[Crocker & Brewster]]|ساڵ=١٨٤١|بەرگ=٣|شوێن=Boston|بەستەری نووسەر=Edward Robinson (scholar)|بەستەری نووسەر٢=Eli Smith}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sharon|یەکەم=M.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X1uNAgAAQBAJ|سەردێڕ=Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae, H-I|بڵاوکەرەوە=BRILL|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٢٥٠٩٧-٠|بەرگ=٥|بەستەری نووسەر=Moshe Sharon}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Socin |یەکەم=A. |بەستەری نووسەر=Albert Socin |ساڵ=١٨٧٩|سەردێڕ=Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem |ناونیشان=https://archive.org/details/zeitschriftdesde01deut |journal=Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins |بەرگ=٢|پەڕەکان=١٣٥–١٦٣}} {{کۆتایی سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Dura_982/index.html بەخێربێن بۆ شاری دورا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250215201933/https://palestineremembered.com/GeoPoints/Dura_982/index.html |date=١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ }} * [https://www.welcometopalestine.com/destinations/hebron/dura/ Dura], بەخێربێن بۆ فەلەستین * ڕووپێوی ڕۆژاوای فەلەستین، نەخشەی ٢١: [http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8383 IAA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240927011459/http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8383 |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ }}, [//commons.wikimedia.org/wiki/File:Survey_of_Western_Palestine_1880.21.jpg Wikimedia commons] * [http://vprofile.arij.org/hebron/pdfs/Dura%20Town.pdf Dura Town (Fact Sheet)], پەیمانگای توێژینەوەی کارپێکراو–قودس (ARIJ) * [http://vprofile.arij.org/hebron/pdfs/Dura%20Town_pr_en.pdf پڕۆفایلی شارۆچکەی دورا], ARIJ * [http://vprofile.arij.org/hebron/images/Dura%20Areal%20Photo.jpg وێنەی ناوچەی دورا], ARIJ * [http://vprofile.arij.org/hebron/pdfs/needsfordevelopment/Dura_tp_en.pdf ئەولەویەت و پێداویستییەکان بۆ گەشەپێدان لە شارۆچکەی دورا بە پشتبەستن بە ھەڵسەنگاندنی کۆمەڵگا و دەسەڵاتە ناوخۆییەکان], ARIJ * [http://www.archives.gov.il/en/archives/#/Archive/0b071706800225ea/File/0b0717068070c6c9 ڕاپرسی ساڵی ١٩٤٦] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408115228/https://www.archives.gov.il/en/archives/#/Archive/0b071706800225ea/File/0b0717068070c6c9 |date= ٨ی نیسانی ٢٠٢٣ }} بە پلانی وردەوە. {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Dura, Hebron}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژھەڵاتی ناوین|فەلەستین}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:شارەوانییەکانی دەوڵەتی فەلەستین]] [[پۆل:شارەکانی کەناری ڕۆژاوا]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] 3xoxjky0jiuo4yn7er2uf2enmg7zb1y 0 282890 1660680 1638217 2026-09-04T19:37:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660680 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دوانزە ھەوار | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.54257| 43.79185}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دوانزە ھەوار''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.54257| 43.79185 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەرگەڕان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دوانزە ھەوار''' (''{{lang-ar| دوانزةهوار}})، ({{lang-en| Dwanzahawar }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (٣٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''دوانزە ھەوار''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قەڵاتە سۆرانی بامەند]]. * لە باشوورەوە گوندی [[عومەر ئەفەندی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[حەسارۆک]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[چاربەردان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = دوانزە ھەوار | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11335699520#map=13/35.54228/43.79116 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١١٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٢٢) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی سەرگەڕان]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] qo0c2j0tu5j18hrm65ux0iqsvkxtg5p 0 283066 1660573 1638285 2026-09-04T16:34:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660573 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = درکەی گەورە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.64460| 44.00316}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی درکەی گەورە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.64460| 44.00316 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەرگەڕان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٣٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''درکەی گەورە''' (''{{lang-ar| درکة الکبیر}})، ({{lang-en| Great Drka }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (١٧)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''درکەی گەورە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[پەلکانە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[بای حەسەن]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەرەچەم، دووبز|قەرەچەم]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[چەرت]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = درکەی گەورە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11351292481#map=13/35.64446/44.00385 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٢٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٨١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی سەرگەڕان]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] r2s2eqszat05ghhf5ul97k29xdbv58v 0 283067 1660572 1638288 2026-09-04T16:33:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1660572 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = درکەی گچکە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.67124| 43.97638}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی درکەی گچکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.67124| 43.97638 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەرگەڕان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٤٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''درکەی گچکە''' یان '''درکەی کوردان''' (''{{lang-ar| درکة الصغیر}})، ({{lang-en| Little Drka }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (١٦)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''درکەی گچکە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[گابەرەکە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[چەرت]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[شەناغە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[شێخ فسقە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = درکەی گچکە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/5066009425#map=14/35.66615/43.97278 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٠٢) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١١٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی سەرگەڕان]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] bf0vfn3vmpo8dszwdlzpv96yadrim49 0 283145 1660438 1510137 2026-09-04T14:51:22Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660438 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی دەسەڵاتدار|name=عومەر عەبدولڕەزاق|native_name=عمر عبد الرزاق|office=وەزیری دارایی|president=[[مەحموود عەباس]]|primeminister=[[ئیسماعیل ھەنیە]]|predecessor=سەلام فەیاز|successor=سەمیر ئەبوو عایشە|party=حەماس|birth_date=|birth_place=|death_date=|death_place=|alma_mater=|occupation=|website=}} '''عومەر عەبدولڕەزاق''' بۆ بەشێک لە ساڵی ٢٠٠٦ وەزیری دارایی دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستین بووە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1175035,00.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060512080505/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1175035,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٠٦|سەردێڕ=Hamas Leaves Abbas in a Bind|بڵاوکەرەوە=Time|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠٠٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.turkishweekly.net/news/28165/abbas-raises-no-objection-to-hamas-cabinet-list.html|سەردێڕ=Abbas Raises No Objection to HAMAS Cabinet List, 20 March 2006 Monday 14:34 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120919161920/http://www.turkishweekly.net/news/28165/abbas-raises-no-objection-to-hamas-cabinet-list.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١١}}</ref> نوێنەرایەتی ڕێکخراوی [[حەماس]] دەکات، و لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٦ لەلایەن ئیسرائیلەوە دەستگیرکرا و لە ساڵی ٢٠٠٨ ئازادکرا.<ref name="nyt06">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Israelis arrest Hamas politicians|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/06/29/world/africa/29iht-mideast.2083609.html?_r=0|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|دوایین=Greg Myre|دوایین٢=Ian Fisher|شوێن=Gaza}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Israel frees another Hamas representative|ناونیشان=http://www.jpost.com/LandedPages/PrintArticle.aspx?id=110270|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=The Jerusalem Post|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠٠٨}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ژیاننامە|فەلەستین}} [[پۆل:ئەندامانی حەماس]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی ون (بۆ زیندووان)]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:ئابوورزانانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مسوڵمانانی فەلەستین]] na5qh4ql6o5d0x5bvgx53yomssmmbuo 0 283407 1660546 1510688 2026-09-04T15:43:52Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660546 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فایەرفڵای ئیرۆسپەیس'''،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Brent|دوایین=Wistrom|ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Once Grounded by Bankruptcy, Firefly Aerospace Appears Ready to Re-Launch|ناونیشان=https://www.americaninno.com/austin/once-grounded-by-bankruptcy-firefly-aerospace-appears-ready-to-re-launch/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=americaninno.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170824175608/https://www.americaninno.com/austin/once-grounded-by-bankruptcy-firefly-aerospace-appears-ready-to-re-launch/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Nathan|دوایین=Matisse|ئیش=Ars Technica|ناونیشان=https://arstechnica.com/science/2018/03/staring-at-firefly-aerospaces-hot-rocket-engine-flames-in-a-texas-pasture/|سەردێڕ=Staring at Firefly Aerospace's hot rocket-engine flames in a Texas pasture|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180317204613/https://arstechnica.com/science/2018/03/staring-at-firefly-aerospaces-hot-rocket-engine-flames-in-a-texas-pasture/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆمپانیایەکی تایبەتی ئەمریکیی ئیرۆسپەیسە کە بنکەکەی لە سیدەر پارک، تێکساسە، کە ئامێرەکانی ھەڵگرتنی بچووک و ناوەند پەرەپێدەدات بۆ [[فڕینی بۆشاییی خولگەیی|سووڕانەوە لە بۆشایی]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Texas-based Firefly makes small and medium launch vehicles for commercial launches to orbit. Its small-launch vehicle |ناونیشان=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/lockheed-martin-buy-up-25-rocket-launches-firefly-aerospace-2024-06-05/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> کۆمپانیای ئێستا کاتێک دروست بوو کە دارایی کۆمپانیای پێشووی فایەرفلای سپەیس سیستەمس لەلایەن ئی ئۆ ئێس لاونچەرەوە لە ئازاری ٢٠١٧ کڕدرا، کە دواتر ناوی گۆڕدرا بۆ فایەرفلای ئیرۆسپەیس.<ref name="ars20141130">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Hutchinson|یەکەم١=Lee|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Firefly Space Systems charges full-speed toward low Earth orbit|بڵاوکەرەوە=Ars Technica|ناونیشان=https://arstechnica.com/science/2014/11/firefly-space-systems-charges-full-speed-toward-low-earth-orbit/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141203145457/http://arstechnica.com/science/2014/11/firefly-space-systems-charges-full-speed-toward-low-earth-orbit/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> مەبەستی ڕاگەیەندراوی فایەرفلای زیادکردنی دەستگەیشتنە بۆ بۆشایی، ھاوشێوەی کۆمپانیاکانی تری فڕینی بۆشایی تایبەت. == مێژوو == === فایەرفلای سپەیس سیستەمس === ==== گەشەی سەرەتایی ==== فایەرفلای سپەیس سیستەمس وەک کۆمپانیایەکی نوێدامەزراو لە کانوونی دووەمی ٢٠١٤<ref name="ns20140708">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Aron|یەکەم١=Jacob|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Next generation of space cowboys get ready to fly|بڵاوکەرەوە=New Scientist|ناونیشان=https://www.newscientist.com/article/dn25861-next-generation-of-space-cowboys-get-ready-to-fly.html#.U9fLOuNdVuQ|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201112023937/https://www.newscientist.com/article/dn25861-next-generation-of-space-cowboys-get-ready-to-fly/?ignored=irrelevant#.U9fLOuNdVuQ|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەن تۆم مارکوسیک، پی. جەی. کینگ، مایکڵ بلووم،<ref name="youtube.com">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Spacevidcast (now TMRO – see new channel)|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Firefly Space – 7.26|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=FbntJeYQvqg|via=YouTube|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141009013324/https://www.youtube.com/watch?v=FbntJeYQvqg|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و گرووپێکی بچووک لە دامەزرێنەران دەستی پێکرد کە خۆیان کۆمپانیاکەیان پارەدار کرد. لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤، فایەرفلای بارەگای سەرەکی خۆی لە [[ھاوسۆرنی (کالیفۆرنیا)|ھاوسۆرن]]، کالیفۆرنیاوە گواستەوە بۆ سیدەر پارک، تەکساس کە گوندەشارێکی [[ئۆستن، تێکساس|ئۆستنە]].<ref name="db20140914">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=Hawthorne-based rocket company to move to Texas|بڵاوکەرەوە=Daily Breeze|ناونیشان=http://www.dailybreeze.com/business/20140911/hawthorne-based-rocket-company-to-move-to-texas|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141003014050/http://www.dailybreeze.com/business/20140911/hawthorne-based-rocket-company-to-move-to-texas|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> گەشەی کرد بۆ ٤٣ کارمەند ھەتا تشرینی دووەمی ٢٠١٤، و ٢١٥ ئەیکەر (٨٧ ھێکتار) زەوی کڕی بۆ تاقیکردنەوەی بزوێنەر و دامەزراوەی بەرھەمھێنان<ref name="tom20150623">{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ناونیشان=http://www.theorbitalmechanics.com/show-notes/fireflyss|سەردێڕ=Episode 15: DOWNLINK—Firefly Space Systems — Interview|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=The Orbital Mechanics|لە=39:00|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> لە بریگس، تەکساس، ٥٠ میل (٨٠ کیلۆمەتر) لە باکووری ئۆستن.<ref name="aw20140825">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Morring|یەکەم١=Frank Jr. |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=SpaceX Alum Goes After Falcon 1 Market With Firefly|بڵاوکەرەوە=Aviation Week|ناونیشان=http://aviationweek.com/space/spacex-alum-goes-after-falcon-1-market-firefly|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141021015631/http://aviationweek.com/space/spacex-alum-goes-after-falcon-1-market-firefly|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Firefly Aerospace}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|کۆمپانیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧]] 4ke2ioxqnayv7u7pz8seojx25q4ckdi 1660717 1660546 2026-09-04T20:05:37Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660717 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فایەرفڵای ئیرۆسپەیس'''،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Brent|دوایین=Wistrom|ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Once Grounded by Bankruptcy, Firefly Aerospace Appears Ready to Re-Launch|ناونیشان=https://www.americaninno.com/austin/once-grounded-by-bankruptcy-firefly-aerospace-appears-ready-to-re-launch/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=americaninno.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170824175608/https://www.americaninno.com/austin/once-grounded-by-bankruptcy-firefly-aerospace-appears-ready-to-re-launch/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Nathan|دوایین=Matisse|ئیش=Ars Technica|ناونیشان=https://arstechnica.com/science/2018/03/staring-at-firefly-aerospaces-hot-rocket-engine-flames-in-a-texas-pasture/|سەردێڕ=Staring at Firefly Aerospace's hot rocket-engine flames in a Texas pasture|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180317204613/https://arstechnica.com/science/2018/03/staring-at-firefly-aerospaces-hot-rocket-engine-flames-in-a-texas-pasture/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆمپانیایەکی تایبەتی ئەمریکیی ئیرۆسپەیسە کە بنکەکەی لە سیدەر پارک، تێکساسە، کە ئامێرەکانی ھەڵگرتنی بچووک و ناوەند پەرەپێدەدات بۆ [[فڕینی بۆشاییی خولگەیی|سووڕانەوە لە بۆشایی]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Texas-based Firefly makes small and medium launch vehicles for commercial launches to orbit. Its small-launch vehicle |ناونیشان=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/lockheed-martin-buy-up-25-rocket-launches-firefly-aerospace-2024-06-05/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> کۆمپانیای ئێستا کاتێک دروست بوو کە دارایی کۆمپانیای پێشووی فایەرفلای سپەیس سیستەمس لەلایەن ئی ئۆ ئێس لاونچەرەوە لە ئازاری ٢٠١٧ کڕدرا، کە دواتر ناوی گۆڕدرا بۆ فایەرفلای ئیرۆسپەیس.<ref name="ars20141130">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Hutchinson|یەکەم١=Lee|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Firefly Space Systems charges full-speed toward low Earth orbit|بڵاوکەرەوە=Ars Technica|ناونیشان=https://arstechnica.com/science/2014/11/firefly-space-systems-charges-full-speed-toward-low-earth-orbit/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141203145457/http://arstechnica.com/science/2014/11/firefly-space-systems-charges-full-speed-toward-low-earth-orbit/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> مەبەستی ڕاگەیەندراوی فایەرفلای زیادکردنی دەستگەیشتنە بۆ بۆشایی، ھاوشێوەی کۆمپانیاکانی تری فڕینی بۆشایی تایبەت. == مێژوو == === فایەرفلای سپەیس سیستەمس === ==== گەشەی سەرەتایی ==== فایەرفلای سپەیس سیستەمس وەک کۆمپانیایەکی نوێدامەزراو لە کانوونی دووەمی ٢٠١٤<ref name="ns20140708">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Aron|یەکەم١=Jacob|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Next generation of space cowboys get ready to fly|بڵاوکەرەوە=New Scientist|ناونیشان=https://www.newscientist.com/article/dn25861-next-generation-of-space-cowboys-get-ready-to-fly.html#.U9fLOuNdVuQ|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201112023937/https://www.newscientist.com/article/dn25861-next-generation-of-space-cowboys-get-ready-to-fly/?ignored=irrelevant#.U9fLOuNdVuQ|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەن تۆم مارکوسیک، پی. جەی. کینگ، مایکڵ بلووم،<ref name="youtube.com">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Spacevidcast (now TMRO – see new channel)|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Firefly Space – 7.26|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=FbntJeYQvqg|via=YouTube|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141009013324/https://www.youtube.com/watch?v=FbntJeYQvqg|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و گرووپێکی بچووک لە دامەزرێنەران دەستی پێکرد کە خۆیان کۆمپانیاکەیان پارەدار کرد. لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤، فایەرفلای بارەگای سەرەکی خۆی لە [[ھاوسۆرنی (کالیفۆرنیا)|ھاوسۆرن]]، کالیفۆرنیاوە گواستەوە بۆ سیدەر پارک، تەکساس کە گوندەشارێکی [[ئۆستن، تێکساس|ئۆستنە]].<ref name="db20140914">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=Hawthorne-based rocket company to move to Texas|بڵاوکەرەوە=Daily Breeze|ناونیشان=http://www.dailybreeze.com/business/20140911/hawthorne-based-rocket-company-to-move-to-texas|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141003014050/http://www.dailybreeze.com/business/20140911/hawthorne-based-rocket-company-to-move-to-texas|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> گەشەی کرد بۆ ٤٣ کارمەند ھەتا تشرینی دووەمی ٢٠١٤، و ٢١٥ ئەیکەر (٨٧ ھێکتار) زەوی کڕی بۆ تاقیکردنەوەی بزوێنەر و دامەزراوەی بەرھەمھێنان<ref name="tom20150623">{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ناونیشان=http://www.theorbitalmechanics.com/show-notes/fireflyss|سەردێڕ=Episode 15: DOWNLINK—Firefly Space Systems — Interview|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=The Orbital Mechanics|لە=39:00|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> لە بریگس، تەکساس، ٥٠ میل (٨٠ کیلۆمەتر) لە باکووری ئۆستن.<ref name="aw20140825">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Morring|یەکەم١=Frank Jr. |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=SpaceX Alum Goes After Falcon 1 Market With Firefly|بڵاوکەرەوە=Aviation Week|ناونیشان=http://aviationweek.com/space/spacex-alum-goes-after-falcon-1-market-firefly|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141021015631/http://aviationweek.com/space/spacex-alum-goes-after-falcon-1-market-firefly|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Firefly Aerospace}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|کۆمپانیا}} [[پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧]] m9pcek57x9aulh08xp8k2qbp90585fr 0 283479 1660450 1510202 2026-09-04T14:58:45Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660450 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Islamic_Clothing_Abaya.jpg|وێنۆک| عەبایەکی مۆدێرن.]] '''عەبا'''<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین |فەرھەنگ = فەرھەنگی مەردۆخ|وشە = عەبا|ڕێکەوتی سەردان = ٥ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> یان '''عابا'''<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین |فەرھەنگ = فەرهەنگی مەردۆخ|وشە = عابا|ڕێکەوتی سەردان = ٥ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> ({{بە عەرەبی|عباءة/عباية}}) [[جلوبەرگ]]ێکی سادە و فشە، کە لە بنەڕەتدا جلێکی ھاوشێوەی [[ڕۆب]]ە و لەلایەن بەشێک لە ژنانی [[جیھانی ئیسلامی]]یەوە لەبەر دەکرێت کە زۆربەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]، [[باکووری ئەفریقا]] و بەشێک لە [[قۆچی ئەفریقا]] دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Yarwood|یەکەم=Doreen|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ktDfAAAAMAAJ&q=the+encyclopedia+of+world+costume|سەردێڕ=The Encyclopedia of World Costume|بڵاوکەرەوە=Bonanza Books|ساڵ=١٩٧٨|ژپنک=٠-٥١٧-٦١٩٤٣-١|شوێن=New York|پەڕە=٩|بەستەری نووسەر=Doreen Yarwood}}</ref> عەبا کۆنەکان زیاتر ڕەشن و لەوانەیە چوارگۆشەیەکی گەورە لە قوماش بێت کە لە شان یان سەرەوە داپۆشراوە. عەبا هەموو جەستە بێجگە لە سەر (ھەندێک جار)، پێیەکان و دەستەکان دەگرێتەوە. دەتوانرێت لەگەڵ [[نیقاب]] لەبەر بکرێت، کە پەردەی ڕووخسارە و بێجگە لە چاوەکان ھەموو جێیەکی ڕووخسار دادەپۆشێنێت. ھەروەھا هەندێک لە ژنان دەستکێشێکی ڕەشی درێژ لەبەر دەکەن، بۆیە دەستەکانیشیان داپۆشراوە. لەبەرکردنی عەبا لە بۆنە تایبەتەکاندا باوە، وەک سەردانی مزگەوت، جێژنەکانی [[جێژنی ڕەمەزان|ڕەمەزان]] و [[جێژنی قوربان|قوربان]] و هەروەها لە مانگی پیرۆزی [[ڕەمەزان]]دا. == پێشانگا == <gallery> Saudi in niqab.jpg|ژنێک لە عەرەبستانی سعوودی کە عەبای لەگەڵ نیقاب لەبەر کردووە Ary 3ebaya.jpg|ژنێک کە عەبای بەبێ نیقاب لەبەر کردووە A model in Abaya.jpg|مۆدێلێک کە عەبای خەلیجی لەبەر کردووە، [[فامیلی مۆڵ]]، [[ھەولێر]]، [[باشووری کوردستان]] (١) A model in Abaya2.jpg|مۆدێلێک کە عەبای خەلیجی لەبەر کردووە، فامیلی مۆڵ، ھەولێر، باشووری کوردستان (٢) A model in Abaya3.jpg|مۆدێلێک کە عەبای خەلیجی لەبەر کردووە، فامیلی مۆڵ، ھەولێر، باشووری کوردستان (٣) </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Abaya}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ئەفریقا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پۆل:جلوبەرگی ژنانە لە ئیسلامدا]] l7nko2li9c84hjth0uf8x98fu9crify 1660557 1660450 2026-09-04T16:12:55Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:Abaya|Abaya]] بۆ [[:Commons:Category:Abayas|Abayas]] 1660557 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Islamic_Clothing_Abaya.jpg|وێنۆک| عەبایەکی مۆدێرن.]] '''عەبا'''<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین |فەرھەنگ = فەرھەنگی مەردۆخ|وشە = عەبا|ڕێکەوتی سەردان = ٥ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> یان '''عابا'''<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین |فەرھەنگ = فەرهەنگی مەردۆخ|وشە = عابا|ڕێکەوتی سەردان = ٥ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> ({{بە عەرەبی|عباءة/عباية}}) [[جلوبەرگ]]ێکی سادە و فشە، کە لە بنەڕەتدا جلێکی ھاوشێوەی [[ڕۆب]]ە و لەلایەن بەشێک لە ژنانی [[جیھانی ئیسلامی]]یەوە لەبەر دەکرێت کە زۆربەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]، [[باکووری ئەفریقا]] و بەشێک لە [[قۆچی ئەفریقا]] دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Yarwood|یەکەم=Doreen|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ktDfAAAAMAAJ&q=the+encyclopedia+of+world+costume|سەردێڕ=The Encyclopedia of World Costume|بڵاوکەرەوە=Bonanza Books|ساڵ=١٩٧٨|ژپنک=٠-٥١٧-٦١٩٤٣-١|شوێن=New York|پەڕە=٩|بەستەری نووسەر=Doreen Yarwood}}</ref> عەبا کۆنەکان زیاتر ڕەشن و لەوانەیە چوارگۆشەیەکی گەورە لە قوماش بێت کە لە شان یان سەرەوە داپۆشراوە. عەبا هەموو جەستە بێجگە لە سەر (ھەندێک جار)، پێیەکان و دەستەکان دەگرێتەوە. دەتوانرێت لەگەڵ [[نیقاب]] لەبەر بکرێت، کە پەردەی ڕووخسارە و بێجگە لە چاوەکان ھەموو جێیەکی ڕووخسار دادەپۆشێنێت. ھەروەھا هەندێک لە ژنان دەستکێشێکی ڕەشی درێژ لەبەر دەکەن، بۆیە دەستەکانیشیان داپۆشراوە. لەبەرکردنی عەبا لە بۆنە تایبەتەکاندا باوە، وەک سەردانی مزگەوت، جێژنەکانی [[جێژنی ڕەمەزان|ڕەمەزان]] و [[جێژنی قوربان|قوربان]] و هەروەها لە مانگی پیرۆزی [[ڕەمەزان]]دا. == پێشانگا == <gallery> Saudi in niqab.jpg|ژنێک لە عەرەبستانی سعوودی کە عەبای لەگەڵ نیقاب لەبەر کردووە Ary 3ebaya.jpg|ژنێک کە عەبای بەبێ نیقاب لەبەر کردووە A model in Abaya.jpg|مۆدێلێک کە عەبای خەلیجی لەبەر کردووە، [[فامیلی مۆڵ]]، [[ھەولێر]]، [[باشووری کوردستان]] (١) A model in Abaya2.jpg|مۆدێلێک کە عەبای خەلیجی لەبەر کردووە، فامیلی مۆڵ، ھەولێر، باشووری کوردستان (٢) A model in Abaya3.jpg|مۆدێلێک کە عەبای خەلیجی لەبەر کردووە، فامیلی مۆڵ، ھەولێر، باشووری کوردستان (٣) </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Abayas}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ئەفریقا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پۆل:جلوبەرگی ژنانە لە ئیسلامدا]] gr1d0496m89wu3s3xwf8za4unw046dz 1660712 1660557 2026-09-04T20:04:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660712 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Islamic_Clothing_Abaya.jpg|وێنۆک| عەبایەکی مۆدێرن.]] '''عەبا'''<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین |فەرھەنگ = فەرھەنگی مەردۆخ|وشە = عەبا|ڕێکەوتی سەردان = ٥ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> یان '''عابا'''<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین |فەرھەنگ = فەرهەنگی مەردۆخ|وشە = عابا|ڕێکەوتی سەردان = ٥ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> ({{بە عەرەبی|عباءة/عباية}}) [[جلوبەرگ]]ێکی سادە و فشە، کە لە بنەڕەتدا جلێکی ھاوشێوەی [[ڕۆب]]ە و لەلایەن بەشێک لە ژنانی [[جیھانی ئیسلامی]]یەوە لەبەر دەکرێت کە زۆربەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]، [[باکووری ئەفریقا]] و بەشێک لە [[قۆچی ئەفریقا]] دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Yarwood|یەکەم=Doreen|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ktDfAAAAMAAJ&q=the+encyclopedia+of+world+costume|سەردێڕ=The Encyclopedia of World Costume|بڵاوکەرەوە=Bonanza Books|ساڵ=١٩٧٨|ژپنک=٠-٥١٧-٦١٩٤٣-١|شوێن=New York|پەڕە=٩|بەستەری نووسەر=Doreen Yarwood}}</ref> عەبا کۆنەکان زیاتر ڕەشن و لەوانەیە چوارگۆشەیەکی گەورە لە قوماش بێت کە لە شان یان سەرەوە داپۆشراوە. عەبا هەموو جەستە بێجگە لە سەر (ھەندێک جار)، پێیەکان و دەستەکان دەگرێتەوە. دەتوانرێت لەگەڵ [[نیقاب]] لەبەر بکرێت، کە پەردەی ڕووخسارە و بێجگە لە چاوەکان ھەموو جێیەکی ڕووخسار دادەپۆشێنێت. ھەروەھا هەندێک لە ژنان دەستکێشێکی ڕەشی درێژ لەبەر دەکەن، بۆیە دەستەکانیشیان داپۆشراوە. لەبەرکردنی عەبا لە بۆنە تایبەتەکاندا باوە، وەک سەردانی مزگەوت، جێژنەکانی [[جێژنی ڕەمەزان|ڕەمەزان]] و [[جێژنی قوربان|قوربان]] و هەروەها لە مانگی پیرۆزی [[ڕەمەزان]]دا. == پێشانگا == <gallery> Saudi in niqab.jpg|ژنێک لە عەرەبستانی سعوودی کە عەبای لەگەڵ نیقاب لەبەر کردووە Ary 3ebaya.jpg|ژنێک کە عەبای بەبێ نیقاب لەبەر کردووە A model in Abaya.jpg|مۆدێلێک کە عەبای خەلیجی لەبەر کردووە، [[فامیلی مۆڵ]]، [[ھەولێر]]، [[باشووری کوردستان]] (١) A model in Abaya2.jpg|مۆدێلێک کە عەبای خەلیجی لەبەر کردووە، فامیلی مۆڵ، ھەولێر، باشووری کوردستان (٢) A model in Abaya3.jpg|مۆدێلێک کە عەبای خەلیجی لەبەر کردووە، فامیلی مۆڵ، ھەولێر، باشووری کوردستان (٣) </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Abayas}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ئەفریقا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:جلوبەرگی ژنانە لە ئیسلامدا]] 13yuc3fdyh1f18bev2rp3mnnwge1sas 14 283558 1660874 1429058 2026-09-04T21:27:01Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660874 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Turkish people of Arab descent}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تورکیا]] n6eswrlraz4hlivc1l93dgzaynbe4ta 0 283752 1660777 1659751 2026-09-04T20:24:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660777 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{محەممەد}} پێش ئەوەی بگاتە تەمەنی چل ساڵ و ئەو ئەرکەی پێ بسپێردرێت، [[محەممەد]] پێغەمبەری ئیسلام، وەک نموونەی کامڵبوونی جەستەیی و فیکری و ئەخلاقی ناسرابوو، وەک ماکسیم ڕۆدینسۆن لە کتێبەکەیدا دەڵێت ''محەممەد''. ئەخلاقی باشی بووە ھۆی ئەوەی ڕێزی ھەمووان بگرێت و بە ڕەتکردنەوەی [[بتپەرستی]] و ئەنجامنەدانی ناسرابوو، کە [[مەککە]] یەکێک بوو لە ناوەندەکانی بتپەرستی ناوچەکە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=-|ناونیشان=https://www.worldcat.org/oclc/1100055897|سەردێڕ=Muqtaṭafāt min hady al-Nubuwwah al-Muḥammadīyah|ڕێکەوت=2019|ژپنک=٩٧٨-٩٩٥٧-٦٥-١٣٣-٦|edition=al-Ṭabʻah al-ūlá|شوێن=ʻAmmān|oclc=١١٠٠٠٥٥٨٩٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221201184126/https://www.worldcat.org/oclc/1100055897|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> ھەر لە '''سەرەتای بانگەوازی محەممەدییەوە'''، [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجەی]] ھاوسەری پشتگیری لێکرد لە بانگەوازەکەیدا.<ref name=":0"/> بانگەوازەکە بە قسەکردن لەسەر خێزان و ھاوڕێیان سەبارەت بەم ئایینە نوێیە دەستی پێکرد کە تەواوکەر و درێژەپێدەری ئدینەکانی پێشترە.<ref name=":0"/> ھەندێکیان قەناعەتیان پێکرا و پشتگیریان لە پێغەمبەر کرد، لە ھەمان کاتدا ھەندێکی تری لێی دوور کەوتنەوە.<ref name=":0"/> == وەحی == [[پەڕگە:Cave_Hira.jpg|وێنۆک| [[ئەشکەوتی حیڕا]]، شوێنی دابەزینی وەحی.]] پێغەمبەر دەچووە [[ئەشکەوتی حیڕا]] لە [[چیای نوور]] کە نزیکەی سێ کیلۆمەتر لە [[مەککە|مەککەوە]] دوورە و خورما و ئاوی لەگەڵ خۆی دەبرد و لە مانگی [[ڕەمەزان|ڕەمەزاندا]] لەوێ دەمایەوە. پێش ئەوەی قورئان لەلایەن [[جبرەییل|جبرەئیل]] ئەمینی وەحی بۆ دابەزێت، لەوێ خۆی جیا دەکردەوە و کاتەکانی لە تێڕامان و تێڕاماندا بەسەر دەبرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=-|ناونیشان=https://www.worldcat.org/oclc/1100055897|سەردێڕ=Muqtaṭafāt min hady al-Nubuwwah al-Muḥammadīyah|ڕێکەوت=2019|ژپنک=٩٧٨-٩٩٥٧-٦٥-١٣٣-٦|edition=al-Ṭabʻah al-ūlá|شوێن=ʻAmmān|oclc=١١٠٠٠٥٥٨٩٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221201184126/https://www.worldcat.org/oclc/1100055897|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAḥmad_Muḥammad2019">Aḥmad Muḥammad (2019). [https://web.archive.org/web/20221201184126/https://www.worldcat.org/oclc/1100055897 ''Muqtaṭafāt min hady al-Nubuwwah al-Muḥammadīyah''] (ط. al-Ṭabʻah al-ūlá). ʻAmmān. [[ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|ISBN]]:[[خاص:مصادر کتاب/978-9957-65-133-6|<bdi>978-9957-65-133-6</bdi>]]. [[مرکز المکتبة الرقمیة علی الإنترنت|OCLC]]:[[oclc:1100055897|1100055897]]. مؤرشف من [[oclc:1100055897|الأصل]] فی 2022-12-01.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[داڕێژە:Cite book|استشھاد بکتاب]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">الوسیط <code class="cs1-code">&#x7C;مؤلف1=</code> و<code class="cs1-code">&#x7C;مؤلف=</code> تکرر أکثر من مرة ([[مساعدة:أخطاء الاستشھاد#redundant parameters|مساعدة]])</span><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore="true">صیانة الاستشھاد: مکان بدون ناشر ([[تصنیف:صیانة الاستشھاد: مکان بدون ناشر|link]])</span> [[تصنیف:أخطاء الاستشھاد: وسائط مکررة]] [[تصنیف:صیانة الاستشھاد: مکان بدون ناشر]]</ref> کە سەرەتای وەحی بە ئایەتی {{قورئان|عەلەق|١|٤|کوردی=بەڵێ}} دەستی پێکرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{محەممەد٢}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:محەممەد]] [[پۆل:مێژووی ئیسلام]] oju3k5ou9d6xyei5zwo4ioexibcpnmx 0 283766 1660779 1659677 2026-09-04T20:25:37Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1660779 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} ئاھەنگی خەڵاتکردنی تۆڕی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی عەرەبی وەرزشێکە کە لە نێوان دوو یانە بەڕێوەدەچێت، ھەریەکەیان لە ١١ یاریزان پێکدێن. یاریزانان بە بەکارھێنانی پێیەکانیان تۆپەکە لە ناو یاریگادا دەجوڵێنن. ئامانجی یایییەکە ئەوەیە گۆڵی زیاتر لە تیپی بەرامبەر بکرێت بە بردنی تۆپەکە بۆ تۆڕی گۆڵی بەرامبەر. یارییەکان بریتین لە دوو گێمی ٤٥ خولەکی، و بە گشتی ٩٠ خولەک دەخایەنن. زیاتر لە ٢٥٠ ملیۆن خەڵک لە سەروو ٢٠٠ وڵات وەرزشەکە ئەنجام دەدەن. تۆپی پێ بەناوبانگترین وەرزشە لە جیھاندا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|میسر}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} 00y0zpa3n8lf6ondvyxk584etcb65y4 0 284001 1660400 1501944 2026-09-04T13:36:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660400 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''دراوخانەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا''' بریتییە لە بەڕێوەبەرایەتییەکی سەر بە وەزارەتی گەنجینە کە بەرپرسیارە لە بەرھەمھێنانی دراو بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا تاکو بازرگانی و ئاڵوگۆڕی خۆی ئەنجام بدات، ھەروەھا کۆنترۆڵکردنی جووڵەی [[کەستەک|بولیۆن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://definitions.uslegal.com/u/united-states-mint/|سەردێڕ=United States Mint Law and Legal Definition {{!}} USLegal, Inc.|وێبگە=definitions.uslegal.com|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States Mint}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٧٩٢ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] 37uvy6l212eqtfxje4memh7ho9lfwls 0 284159 1660911 1502123 2026-09-04T22:34:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1660911 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox television channel}} '''{{بە ئینگلیزی|Dubai One}}''' {{بە ئینگلیزی|One TV}} '''TV''' و پێش ئەوەش '''کەناڵی ٣٣''' یان '''دوبەی ٣٣''' کەناڵێکی [[ڕابواردن|وەرزشی]] [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|ئیماراتییە]] و ڕۆژانە ٢٤ کاتژمێر [[زمانی ئینگلیزی|بە زمانی ئینگلیزی]] لە مانگە دەستکردەکانی [[عەرەب سات|عەرەبسات]] [[نایلسات|و نایلسات]] پەخش دەکات، واتە لە {{پۆلی کۆمنز|Dubai One}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژنامەوانی|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:میدیای گشتی لە دوبەی]] 7qg5z5lsh7g8w2esp0m535lhin69dqy 0 284242 1660566 1579626 2026-09-04T16:33:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1660566 wikitext text/x-wiki '''درووزە لوبنانییەکان''' دانیشتوانی [[لوبنان|لوبنانن]] کە سەر بە [[درووز|مەزھەبی درووزەکانن]] کە نەتەوەیەکی ئایینی [[عەرەب|عەرەبە]] <ref name="dawn">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chatty|یەکەم=Dawn|ناونیشان=https://archive.org/details/displacementdisp0000chat|سەردێڕ=Displacement and Dispossession in the Modern Middle East|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٠-٥٢١-٨١٧٩٢-٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220624165133/https://archive.org/details/displacementdisp0000chat|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> کە پابەندن بە عەقیدەی یەکتاپەرستی بە فێرکارییە ڕازییەکانەوە و ڕەگەکانیان دەگەڕێتەوە بۆ [[ڕۆژاوای ئاسیا|ڕۆژاوای ئاسیا]]. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠١٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/palestinians-say-they-number-12-1-million-worldwide/|سەردێڕ=Palestinians say they number 12.1 million worldwide |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190604151635/https://www.timesofisrael.com/palestinians-say-they-number-12-1-million-worldwide/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.druzesect.com/?p=184|سەردێڕ=502 Bad Gateway nginx openresty 207.241.229.227 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131203003230/https://www.druzesect.com/?p=184 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> پێدەچێت درووزە لوبنانییەکان نزیکەی ٥.٢٪ی کۆی دانیشتوانی لوبنان پێکبھێنن، و لوبنان لە نێوان ٣٠٪ بۆ ٤٠٪ی درووزەکان لە لوبنانن کە کۆی گشتییان یەک ملیۆن نیو دەبن لە ھەموو جیھان. {{Sfn|Dana|2003}} درووزەکان کە خۆیان بە یەکگرتوویی ناودەبەن، لە ناوچە گوندنشین و شاخاوییەکانی ڕۆژھەڵات و باشووری [[بەیرووت]] چڕبوونەتەوە. ئەوان لە ١٣٦ گوند لە حاسبیە و ڕاشیا و شۆف و عالیە و مەرجعیون و بەیرووت دەژین و زۆرینەیان لە شاری عالیە و بەعلقین و حاسبیە و ڕاشیا پێکدەھێنن. بەپێی دابەشکردنی سیاسی لوبنان (تەرخانکردنی کورسییەکان لە پەرلەمانی لوبنان)، مەزھەبی دروزەکان وەک یەکێک لە پێنج پێکھاتەی موسڵمانی لوبنان ( [[سوننە]] [[شیعە|, شیعە،]] [[درووز|دروز،]] [[عەلەوییەکان (مەزھەب)|عەلەوی]] [[ئیسماعیلیە|و ئیسماعیلی]] ) پۆلێن دەکرێت. مەبەست لە دەستووری لوبنان دەستەبەرکردنی نوێنەرایەتی سیاسی بوو بۆ ھەموو گرووپێکی نەتەوەیی-ئاینی لەو وڵاتەدا. بەپێی مەرجەکانی ڕێککەوتنێکی نەنووسراو کە بە “ پەیمانی نیشتمانی ” ناسراوە لە نێوان سەرکردە سیاسی و ئایینییە جیاوازەکانی لوبنان، [[فەرماندەی گشتی|سەرۆکی ئەرکانی گشتی]] دەبێت درووز بێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} l2ueloq3ii254yqim8t57w135x4fl74 1 284330 1661017 1433955 2026-09-05T07:56:43Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1661017 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کۆمەڵکوژیی ڕەواندز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1433954 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160305014754/http://zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html بۆ http://www.zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:١٢، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کۆمەڵکوژیی ڕەواندز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1661016 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160305014754/http://zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html بۆ http://www.zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٥٦، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 5aso2hrnhv1twpejssbxqyhjtai3ulg 1 284527 1660895 1448102 2026-09-04T22:21:33Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660895 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نادۆ ماخمەدۆڤ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1435668 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231228201155/https://materchristi.libguides.com/russian_revolution/bolshevik_education بۆ https://materchristi.libguides.com/russian_revolution/bolshevik_education زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:١٧، ١ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نادۆ ماخمەدۆڤ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1448101 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231228201155/https://www.celebsagewiki.com/amp/nado-makhmudov بۆ https://www.celebsagewiki.com/amp/nado-makhmudov زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٥٧، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نادۆ ماخمەدۆڤ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660894 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231228201156/https://ru.wikibrief.org/wiki/Nado_Makhmudov بۆ https://ru.wikibrief.org/wiki/Nado_Makhmudov زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٢١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 04su2qxo222f90w2rvtu36onkkdts6p 0 285063 1660826 1658989 2026-09-04T20:40:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660826 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{Databox|وێنە=Flag of Syria (2025-).svg }}'''سوپای شۆڕش''' ھاوپەیمانییەکی یاخیبووانی [[سووریا]]یە و سەر بە بەرەی باشووری [[سوپای ئازادی سووریا|سوپای ئازادی سووریایە]]. لە پێنج کوتلەی سوپای سووریای ئازاد پێکھاتبوو کە بە پلەی یەکەم لە [[پارێزگای دەرعا]] لە باشووری ڕۆژاوای سووریا کاریان دەکرد. یەکێک لە سەرکردەکانی ڕای گەیاندووە، ئەو گرووپە «ژوورێکی ئۆپەراسیۆنی کاتی»یە بەھۆی جیابوونەوەی نێوان ڕۆژاوا و ڕۆژھەڵاتی دەرعا، ھەروەھا «دەرگا کراوەیە» بۆ ئەوەی گرووپەکانی دیکە بچنە ناو ھاوپەیمانییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.enabbaladi.net/archives/117387|سەردێڕ=أربعة فصائل تشكل "تحالف جيش الثورة" في ريف درعا |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180712124416/https://www.enabbaladi.net/archives/117387 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=Enab Baladi}}</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سووریا}} [[پۆل:سوپای سووریای ئازاد]] l0ehqn55dms4li7kuhlnz67cyrjbv7d 0 285139 1660798 1659531 2026-09-04T20:31:37Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660798 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''خەلیل پاشا و دواتر خەلیل کووت''' ({{بە تورکی|Halil Kut}}) لە ساڵی ١٨٨٢ لە [[قوستەنتینە|شاری قوستەنتینیە]] لەدایکبووە و لە ساڵی ١٩٥٧ لە [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]] کۆچی دوایی کردووە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://id.loc.gov/authorities/nr99009173|سەردێڕ=Kut, Halil, 1881-1957 - LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies {{!}} Library of Congress, from LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies (Library of Congress) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191218174224/https://id.loc.gov/authorities/nr99009173 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://d-nb.info/gnd/1047848120|سەردێڕ=DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191218173540/https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=nid%3D1047848120 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://viaf.org/viaf/59001324|سەردێڕ=VIAF |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160908105140/https://viaf.org/viaf/59001324/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref> ئەو ئەفسەرە لە سوپای عوسمانی و پارێزگارێکی ھەرێمییە. مامی [[ئەنوەر پاشا]] وەزیری جەنگی عوسمانییە لە سەردەمی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانیی یەکەمدا]]. ناوی بنەماڵەی کووت لە دوای یاسای ناوی بنەماڵەکانەوە وەرگرتووە کە لەلایەن [[مستەفا کەمال ئاتاتورک|مستەفا کەمال ئەتاتورکەوە]] لە ساڵی ١٩٣٤ی زایینی دەرچووە. == کووت == گەورەترین سەرکەوتنی لە کاتی فەرماندەیی لە عێراق و گەمارۆدانی ھێزەکانی بەریتانیا بوو بۆ ماوەی ١٤٣ ڕۆژ (گەمارۆدانی کووت)، ھەروەھا تەسلیمبوونی سوپای بەریتانیا لە ٢٩ی نیسانی ١٩١٦. شانازیی ئەم سەرکەوتنە بۆ فەرماندەی باڵای خۆی، نورەددین پاشا و سوپای شەشەمی عوسمانی، ھەروەھا بۆ فیڵد مارشاڵی ئەڵمانی ڤۆن فرایھێر دێر گۆڵتز. == ڕووخانی دەوڵەتی بەغدا == لە ساڵی ١٩١٧ وەزیری جەنگ [[ئەنوەر]] پاشا فەرمانی بە خەلیل پاشا کرد بەشێک لە ھێزەکانی لە عێراقەوە بگوازێتەوە بۆ بەرەی فارسی، بەمەش توانای بەرگریکردن لە ویلایەتی [[بەغدا]] سنووردار کرد، ئەمەش بووە ھۆی کەوتنە ژێر دەستی ھێزەکانی بەریتانیا و تەسلیمبوونی سوپای سێیەمی عوسمانی. == دوای کۆتایی ھاتنی شەڕ == دوای کۆتایی ھاتنی شەڕ، ھێزەکانی بەریتانیا خەلیل پاشایان دەستگیرکرد و لە ئیستەنبوڵ زیندانییان کرد، بەڵام دواتر ھەڵات بۆ [[مۆسکۆ]]. بەپێی مەرجەکانی پەیمانی مۆسکۆ (١٩٢١) کە لە نێوان حکوومەتی [[ئەنقەرە]] و سەرکردایەتی [[سۆڤیەت]] واژوو کراوە، سۆڤیەت ئەرکی ھەڵگرتنی ئەو [[قاڵبی زێڕ|قاڵبە زێڕانەی]] پێ سپێردرا کە لینین وەک پارەی تەسلیمبوونی تورکیا لە ناوچەی [[باتومی]] بە سۆڤیەت بۆ ئەنقەرە ناردبووی. لەو کاتەدا ڕێگەی پێنەدرا لە [[تورکیا]] بمێنێتەوە، بۆیە سەرەتا گەڕایەوە مۆسکۆ و دواتر ڕووی لە [[بەرلین]] کرد. [[ئەتاتورک]] دوای ڕاگەیاندنی [[کۆماری تورکیا]] لە ساڵی ١٩٢٣ ڕێگەی پێدا بگەڕێتەوە بۆ تورکیا. == مەرگ == دوای ئەوەی ڕێگەی پێدرا بگەڕێتەوە بۆ تورکیا، ھیچ پۆستێکی نەبووە و تا کۆتایی تەمەنی لە ماڵەکەی خۆی لە ئەستەنبوڵ ژیاوە تا لە ٢٠ی ئابی ١٩٥٧ دوای ململانێ لەگەڵ نەخۆشی کۆچی دوایی دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Halil Kut}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|جەنگی جیھانیی یەکەم|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|بەغدا|تورکیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٧]] eqha1n89ke62mcnzz2xa06tzsyma8cd 0 285148 1660827 1658988 2026-09-04T20:41:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660827 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''سوپای شاھانەی عێراق''' سوپای [[شانشینی عێراق|شانشینی ھاشمی عێراقە]] (١٩٢١–١٩٥٨). لە [[٦ی کانوونی دووەم|٦ی یەکەمی]] ١٩٢١ لەلایەن فەرماندەی عەرەب لە سوپای عوسمانی فەریق ئەوەل [[جەعفەر عەسکەری|جەعفەر پاشا]] دامەزراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.independentarabia.com/node/182326/%D8%AA%D8%AD%D9%82%D9%8A%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%85%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA/100-%D8%B3%D9%86%D8%A9-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%AA%D8%A3%D8%B3%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B4-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A|سەردێڕ=100 سنة على تأسيس الجيش العراقي |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210105174949/https://www.independentarabia.com/node/182326/تحقيقات-ومطولات/100-سنة-على-تأسيس-الجيش-العراقي |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> کە بە فەوجەکەی موسا ئەلکازم دەستی پێکرد کە جەعفەر پاشا فەرماندەیی دەکرد، لە کاتێکدا [[نووری سەعید|لیوا نوری پاشا ئەلسەعید]] بوو بە یەکەم سەرۆک ئەرکانی سوپا و بەشداری لە [[کێشەی عەرەب–ئیسرائیل|ململانێی عەرەبی و ئیسرائیلدا]] کرد. یەکێک لە شەڕە بەناوبانگەکانی ڕزگارکردنی شاری جەنین بوو بە سەرۆکایەتی مەیجر ژەنەراڵ عومەر عەلی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www-aljazeera-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.aljazeera.net/amp/news/2021/5/31/%D8%A3%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%83-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%86-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16504290859611&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=%D9%85%D9%86%20%251%24s|سەردێڕ=73 عاما على معركة جنين.. ملحمة سطرها الجيش العراقي في فلسطين |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230501023854/https://www-aljazeera-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.aljazeera.net/amp/news/2021/5/31/%D8%A3%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%83-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%86-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئایاری ٢٠٢٣}}</ref> ھەروەھا سوپا یەکەم ھەوڵی کودەتای سەرکەوتووی لە [[جیھانی عەرەبی]]دا لە ساڵی ١٩٣٦ بە سەرۆکایەتی [[بەکر سدقی|بەکر سیدقی]] ئەنجامدا، لە کودەتاکەدا کە بە کودەتای بەکر سیدقی ناسرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www-aljazeera-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.aljazeera.net/amp/news/2020/10/29/%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D8%B3%D9%83%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16504293234547&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=%D9%85%D9%86%20%251%24s|سەردێڕ=أول انقلاب عسكري بالمنطقة العربية.. الفريق بكر صدقي يطيح بحكومة العراق قبل 84 عاما |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230501024040/https://www-aljazeera-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.aljazeera.net/amp/news/2020/10/29/%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D8%B3%D9%83%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئایاری ٢٠٢٣}}</ref> == مێژوو == === فەوجەکەی مووسا کازم === [[شۆڕشی عێراق|شۆڕشی ساڵی ١٩٢٠]] بەریتانیای ناچار کرد یەکەم حکوومەتی نیشتمانیی عێراق پێکبھێنێت کە سەرۆک ئەرکانی سوپای عێراق [[عەبدولڕەحمان گەیلانی]] سەرۆکایەتی دەکرد. کارنامەی ئەم حکوومەتە بریتی بوو لە پێکھێنانی ناوکی سوپای عێراق. فەوجەکەی مووسا کازم بە فەرماندەیی فەریق جەعفەر پاشا دامەزرا. فەوجەکە پشتی بە خۆبەخشەکان بەستبوو، بەڵام تا دوای تاج لەسەرنانی شا [[فەیسەڵی یەکەم]]، سوپا بە فەرمی دامەزرا.<ref>https://web.archive.org/web/20221221125240/https://books.google.iq/books?id=3MS5DwAAQBAJ&pg=PA11&dq=%D9%81%D9%88%D8%AC+%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89+%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D8%B8%D9%85&hl=ar&sa=X&ved=2ahUKEwiw68nb3Yr8AhU1X_EDHdUZAqEQ6AF6BAgFEAI</ref> == دامەزراندن == سوپای عێراق کاتێک دروست بوو کە شا فەیسەڵی یەکەم یاسایەکی دەرکرد کە بە بازنەی سوپای عێراقی ساڵی ١٩٢١ ناسراوە، کە لە ڕێگەیەوە کارەکانی سوپا یاسایان بۆ دەرچووە. فیرقەی یەکەم و دووەمی پیادە لە [[دیوانیە]] و [[کەرکووک]] پێکھات. ھێزی دەریایی و ئاسمانی تا دوای ئەوەی عێراق سەربەخۆیی خۆی لە بەریتانیا لە ساڵی ١٩٣١ و ١٩٣٢ پێکھێنا. فیرقەی دووی سوپای عێراق لە ساڵی ١٩٣٦ یەکەم کودەتا لە مێژووی ھاوچەرخی عەرەبیدا ئەنجامدا، لە کودەتایەکدا کە دواتر بە بزووتنەوەی بەکر سیدقی ناسرا، ئەمەش بووە ھۆی ھەڵوەشاندنەوەی حکوومەتەکەی تەھا ئەلھاشمی و دانانی حکوومەتێکی لایەنگری سەربازی بە سەرۆکایەتی حیکمەت سلێمان کە زۆری نەخایاند.<ref>https://web.archive.org/web/20221221125243/https://books.google.iq/books?id=Y-NgDwAAQBAJ&pg=PA31&dq=%D9%85%D9%86%D8%B4%D9%88%D8%B1+%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B4+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A&hl=ar&sa=X&ved=2ahUKEwik-Lq23or8AhWNX_EDHZwsD6MQ6AF6BAgDEAI</ref><ref>https://web.archive.org/web/20221221125238/https://books.google.iq/books?id=7hMtAQAAIAAJ&q=%D8%A8%D9%83%D8%B1+%D8%B5%D8%AF%D9%82%D9%8A&dq=%D8%A8%D9%83%D8%B1+%D8%B5%D8%AF%D9%82%D9%8A&hl=ar&sa=X&ved=2ahUKEwiMn6b13or8AhUkVfEDHa1BCNcQ6AF6BAgGEAI </ref> == جەنگی جیھانیی دووەم == سوپای عێراق لە [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا لە ھەردوولا شەڕی کرد، بە درێژایی شەڕەکە بێلایەنی پاراست تا [[ڕەشید عالی گەیلانی]] لەسەر فەرمانی [[ئەدۆلف ھیتلەر]] و بە پاڵپشتیی بەناو چواری زێڕین کودەتای دژی حکوومەت ئەنجامدا. پاشان گەیلانی پاڵپشتی خۆی بۆ [[ئەڵمانیا]] لەو شەڕەدا ڕاگەیاند، ئەمەش وای کرد [[بەریتانیا]] شەڕ لە دژی عێراق ڕابگەیەنێت و شەڕی ئینگلیز و عێراق دەستیپێکرد، ئەمەش بووە ھۆی گەڕانەوەی داگیرکاری بەریتانیا بۆ سەر ئەو وڵاتە و ھەڵاتنی گەیلانی بۆ [[ئەڵمانیای نازی]]. دواتر عێراق پشتیوانی خۆی بۆ بەریتانیا لەو شەڕەدا ڕاگەیاند.<ref>https://web.archive.org/web/20221221125236/https://books.google.iq/books?id=1IYcAAAAMAAJ&q=%D8%B1%D8%B4%D9%8A%D8%AF+%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%8A+%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A+%D8%BA%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7&dq=%D8%B1%D8%B4%D9%8A%D8%AF+%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%8A+%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A+%D8%BA%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7&hl=ar&sa=X&ved=2ahUKEwjp77b134r8AhUzcvEDHbNfAk8Q6AF6BAgJEAI</ref><ref>https://web.archive.org/web/20221221125237/https://books.google.iq/books?id=WnptAAAAMAAJ&q=%D8%B1%D8%B4%D9%8A%D8%AF+%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%8A+%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A+%D9%87%D8%AA%D9%84%D8%B1&dq=%D8%B1%D8%B4%D9%8A%D8%AF+%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%8A+%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A+%D9%87%D8%AA%D9%84%D8%B1&hl=ar&sa=X&ved=2ahUKEwiK5Lrc34r8AhV_SfEDHYGOA_oQ6AF6BAgEEAI</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|عێراق}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} k24y4rsfr37rz26tde5bm8khpozwze6 0 285161 1660789 1659547 2026-09-04T20:28:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660789 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{Databox}}'''سێڤان'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://translate.google.com/#en/ar/Sevan%2C%20Armenia|سەردێڕ=Google Translate |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200102202032/https://translate.google.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> (بە [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]: Սևան)، شارەوانییەکی شار و شارستانییە، ھەروەھا یەکێکە لە بەناوبانگترین ھاوینەھەواری [[ئەرمەنستان]]، دەکەوێتە [[پارێزگای گێغارکونیک]] لە کەنارەکانی باکووری ڕۆژاوای [[دەریاچەی سێڤان]]. شارەکە لە بەرزی زیاتر لە ١٩٢٥ مەتر (٦٣١٦ پێ) لە ئاستی دەریاوە و ٦٥ کم (٤٠ میل) لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[یەریڤان|یەریڤانی]] پایتەخت و ٣٥ کم (٢٢ میل) لە باکووری ناوەندی پارێزگای گاڤارەوە دروستکراوە. سێڤان بە پارکی نەتەوەیی سێڤان دەورە دراوە، کە ناوچەیەکی پارێزراوی سروشتییە و لە بەشەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەکەوە بەرەو باشووری ڕۆژاوا درێژ دەبێتەوە، لە کاتێکدا دەریاچەی سێڤان سنووری سروشتی شارەکە لە ڕۆژھەڵاتەوە پێکدەھێنێت. بەپێی سەرژمێری [[٢٠١١|ساڵی ٢٠١١]] ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ١٩٢٢٩ کەس بووە. بەڵام بەپێی خەمڵاندنە فەرمییەکان لە [[٢٠١٦|ساڵی ٢٠١٦]] دا ژمارەی دانیشتووانی شاری سێڤان ١٩ ھەزار و ٢٠٠ کەسە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sevan, Armenia}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|ئەرمەنستان}} [[پۆل:پارێزگای ئێریڤان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٤٢]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای گێغارکونیک]] gnfmpbfxo9yhz1grbgfg8o22s9vs48z 0 285230 1660824 1658991 2026-09-04T20:40:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660824 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''سوپای موجاھیدین''' گرووپێکی یاخیبووی ئیسلامی [[سوننە]] بوو کە بۆ شەڕکردن دژی [[حکوومەتی سووریا]] و دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام ([[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]]) لە کاتی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا|شەڕی ناوخۆیی سووریا]] پێکھاتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=3 يناير 2014 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2014/01/04/world/middleeast/qaeda-insurgents-in-syria.html?_r=1&|سەردێڕ=Qaeda-Linked Insurgents Clash With Other Rebels in Syria, as Schism Grows (Published 2014) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150713151017/http://www.nytimes.com/2014/01/04/world/middleeast/qaeda-insurgents-in-syria.html?_r=1& |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=9 يوليو 2015}}</ref> لە بنەڕەتدا ھاوپەیمانی چەند گروپێکی یاخیبووی ئیسلامییە، سوپای موجاھیدین داعشی بە تێکدانی «ئاسایش و سەقامگیری» لەو ناوچانە تۆمەتبار کرد کە لە دەست حکوومەتی سووریا دەستی بەسەردا گیراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=4 يناير 2014 |ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-syria-crisis-fighting/syrian-rebels-launch-fierce-offensive-against-al-qaeda-fighters-idUSBREA0308720140104 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924192155/http://www.reuters.com/article/2014/01/04/us-syria-crisis-fighting-idUSBREA0308720140104 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=9 يوليو 2015}}</ref> وتەبێژی ھاوپەیمانییەکە لە کاتی دامەزراندنی ھاوپەیمانییەکەدا لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٤ ڕای گەیاندبوو کە ئۆپەراسیۆنەکانی لە [[ئیدلیب|ئیدلب]] و [[حەلەب]] دەست پێدەکات و وردە وردە فراوانتر دەبێت بۆ باقی سووریا. لە مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦، سوپای موجاھیدین بۆ ماوەیەکی کورت بە ناوی بەرەی ئەھلی شام ڕێکخرایەوە، بەڵام ئەم پێکھاتە لە کاتی شەڕی ناوخۆیی یاخیبووان لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٧دا بە خێرایی داڕما. سوپای موجاھیدین ھیچ بەرنامەیەکی سیاسی نەبوو. ھەرچەندە گروپە ئەندامەکان ناسنامەیەکی ئیسلامییان ھەبوو، بەڵام زۆربەیان گروپە نائایدیۆلۆژییەکانی [[سوپای سووریای ئازاد]] بوون کە پێشتر لە شەڕی ناوخۆیی سووریادا پێکھاتبوون.<ref name="CEIP8April">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشان=http://carnegieendowment.org/syriaincrisis/?fa=55275|سەردێڕ=‘Gbenga Sesan |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئیسلام|شەڕ|سووریا}} [[پۆل:سوپای سووریای ئازاد]] q1tlwmkvghpnf3y9nltyuxo3oywlckn 0 285264 1660429 1510081 2026-09-04T14:45:43Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660429 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''عوتبە کوڕی ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب''' ({{بە عەرەبی|عتبة بن أبی سفیان بن حرب}}) برای [[موعاویە کوڕی ئەبوو سوفیان|موعاویە]] و کوڕی [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب|ئەبوو سوفیان]] بوو کە لە سەردەمی [[دەوڵەتی ئەمەوی]]دا والی میسر بوو. لە سەردەمی [[محەممەد]]، پێغەمبەری ئیسلامدا لەدایک بوو و دواتر لەلایەن موعاویەی برایەوە کرایە والی میسر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=عتبة بن ابی سفیان - The Hadith Transmitters Encyclopedia |ناونیشان=https://hadithtransmitters.hawramani.com/عتبة-بن-ابی-سفیان/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٥ |وێبگە=hadithtransmitters.hawramani.com }}{{بەستەری مردوو|url=https://hadithtransmitters.hawramani.com/%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A9-%D8%A8%D9%86-%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%A7%D9%86/ |date=ئایاری ٢٠٢٥ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Utbah bin Abi-Sufyan}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|مێژوو|مێژووی ئیسلام|ئیسلام}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی دەیەی ٦٦٠]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:دەوڵەتی ئەمەوی]] [[پۆل:ھاوەڵەکان]] 0yya7tt4y8m7suf2wzvetdpow7hylgg 0 285546 1660453 1447762 2026-09-04T14:59:33Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660453 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = سەید عەباس عێراقچی | image = Abbas Araghchi in a interview with khamenei.ir (cropped).jpg | caption = عێراقچی لە ٢٠٢٤ | office1 = [[وەزیری دەرەوەی ئێران]] | term_start1 = ٢١ ئاب ٢٠٢٤ | term_end1 = | president1 = [[مەسعوود پزیشکیان]] | predecessor1 = [[عەلی باقری]] (کاتی) | successor1 = | office2 = وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران | term_start2 = ١١ ئایار ٢٠١٣ | term_end2 = ٢٨ ئاب ٢٠١٣ | president2 = [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] | predecessor2 = ڕامین مێھمانپەرەست | successor2 = مەرزییە ئەفخەم | office3 = باڵیۆزی ئێران لە ژاپۆن | term_start3 = ٤ کانوونی دووەم ٢٠٠٨ | term_end3 = تشرینی یەکەم ٢٠١١ | president3 = [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] | predecessor3 = موحسێن تەڵایی | successor3 = Majid Matlabi Shabestari (acting) | office4 = باڵیۆزی ئێران لە [[فینلاند]]{{ھن}}<small>[[Dual accreditation|Accredited Ambassador]] to [[Estonia]]</small> | term_start4 = ١٩ کانوونی یەکەم ١٩٩٩ | term_end4 = ٦ ئەیلوول ٢٠٠٣ | president4 = [[محەممەد خاتەمی]] | predecessor4 = Mahmoud Boroujerdi | successor4 = Javad Kachoueian | birth_date = {{birth date and age|1962|12|5|df=y}}<ref name="bio"/> | birth_place = [[تاران]]، [[ئێرانی پەھلەوی]]<ref name="bio"/> | spouse = | nationality = [[ئێرانی]] | alma_mater = [[School of International Relations]]{{ھن}}[[Islamic Azad University Central Tehran Branch]]{{ھن}}[[University of Kent]] | awards = [[Order of Merit and Management]] <small>(2nd class)</small><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://isna.ir/en/print/94111912217/Iran-s-FM-nuclear-chief-DM-receive-medals |ئیش=[[Iranian Students' News Agency]] |سەردێڕ=Iran's FM, nuclear chief, DM receive medals for role in nuclear deal |ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160531035121/http://isna.ir/en/print/94111912217/Iran-s-FM-nuclear-chief-DM-receive-medals |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> | signature = Abbas Araghchi signature.svg | allegiance = {{flag|Iran}} | branch = [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] | serviceyears = ١٩٧٩–١٩٨٨<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Iran News Round Up: Former IRGC commander: Our ambassadors in Iraq, Lebanon, and Syria are Quds Force members|ناونیشان=https://www.criticalthreats.org/briefs/iran-news-round-up/iran-news-round-up-june-15-2016|ئیش=AEI Critical Threats Project|نووسەر=Marie Donovan|نووسەر٢=Paul Bucala|نووسەر٣=Caitlin Shayda Pendleton|name-list-style=amp|ئەوانی تر=with contributors Ken Hawrey and Shayan Enferadi|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> | battles = [[شەڕی ئێران و عێراق]] }} '''سەید عەباس عێراقچی''' ({{langx|fa|سیّد عباس عراقچی}}) لەدایکبووی ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٦٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Who is Abbas Araghchi, the veteran diplomat leading Iran-US nuclear talks once again?|ناونیشان=https://www.firstpost.com/explainers/who-is-abbas-araghchi-iran-us-nuclear-deal-negotiator-13879247.html|وێبگە=Firstpost|بڵاوکەرەوە=Firstpost|زمان=en-us|ڕێکەوت=12ی نیسانی 2025}}</ref> [[دیپلۆمات]] و [[سیاسەتوان]]ی ئێرانییە، لە مانگی ئابی ٢٠٢٤ وەزیری دەرەوەی ئێرانە، پێشتر وەک وتەبێژی وەزارەتی دەرەوە و باڵیۆزی لە [[فینلاند]] و لە [[ژاپۆن]] کاری کردووە.<ref name="bio">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mfa.gov.ir/index.aspx?siteid=3&pageid=2126 |سەردێڕ=Deputy for Legal & International Affairs |بڵاوکەرەوە=Islamic Republic of Iran Ministry of Foreign Affairs}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Abbas Araghchi}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|ئیسلام|سیاسەت}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] 6mz4ksemyqr3jyczjjarh7f53u6ywvf 0 286073 1660814 1659158 2026-09-04T20:36:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660814 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''شاری یاری''' ({{بە ئینگلیزی|amusement park}}) پارکێکە کە چەندین جۆری سەرگەرمی تێدایە، وەک سواربوون و یاریەکان، و بۆنە جۆراوجۆرەکان بۆ مەبەستی خۆشی و سەرگەرمی.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = {{subst:ڕێکەوت}}}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Amusement parks}} [[پۆل:کات بەسەربردنی منداڵان]] 1tkkap5t0dshrlpjzld8m9rekt4w76x 0 286197 1660526 1510594 2026-09-04T15:36:02Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660526 wikitext text/x-wiki '''فازل بەراک''' (١٩٤٢–١٩٩٢)، [[نووسەر]] و [[توێژەر]]، سەرۆکی پێشووی دەزگای ھەواڵگری گشتی عێراق.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=azz |ناونیشان=https://www.azzaman.com/الحقائق-المغيبة-في-إعدام-رئيس-جهاز-الم/|سەردێڕ=الحقائق المغيبة في إعدام رئيس جهاز المخابرات الأسبق فاضل البراك – علي زيدان {{!}} Azzaman |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190805132945/https://www.azzaman.com/الحقائق-المغيبة-في-إعدام-رئيس-جهاز-الم/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=AZZAMAN الزمان |زمان=en-US}}</ref> <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین= |یەکەم= |ڕێکەوت= |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=w4Zv5zaJLuE|سەردێڕ=فاضل البراك مع تجدة فتحي صفوة الدبلوماسي والمؤرخ العراقي |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191217030402/https://www.youtube.com/watch?v=w4Zv5zaJLuE |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین= |یەکەم= |ڕێکەوت= |ناونیشان=https://haedralussei.blogspot.com/2019/08/1942-1958-1962-1964-1966.html|سەردێڕ=فاضل البراك: فاضل البراك |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190916230937/https://haedralussei.blogspot.com/2019/08/1942-1958-1962-1964-1966.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین= |یەکەم= |ڕێکەوت= |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=OtUCF-OYOjs&t=4s|سەردێڕ=اللواء فاضل البراك مدير جهاز المخابرات يتحدث عام 1985عن خطر الطائفيه ومشروع تقسيم العراق |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200109124746/https://www.youtube.com/watch?v=OtUCF-OYOjs&t=4s |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=الدكتور فاضل البراك مدير جهاز المخابرات العراقي يتحدث عام 1985 عن المصالح المشتركة بين إيران وإسرائيل |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=wb6Nqhm4VuQ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200120184759/https://www.youtube.com/watch?v=wb6Nqhm4VuQ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=ar}}</ref> == ژیان == فازل بەراک حوسێن ئەلناسیری ناسراو بە فازل بەراک لە ساڵی ١٩٤٢ لە شاری [[تکریت]] لەدایکبووە، لە ھۆزی ئەلبو ناسیر، خێڵی بەیکات، لە خێڵی ئەلبوو مووسا فەرەج. خوێندنی لە [[سامەڕا]] تەواو کردووە و لە ساڵی ١٩٥٨ پەیوەندی بە [[حیزبی بەعس]]ەوە کردووە، لە ساڵی ١٩٦٢ لە پۆلی ٤١ی کۆلێژی سەربازی ناوی خۆی تۆمار کردووە و لەوێ بووەتە ئەندامی ڕێکخراوی سەربازیی ئەو حیزبە. ساڵی ١٩٦٦ دوای ئەوەی [[عەبدولسەلام عارف]] لە ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٦٣ دەسەڵاتی گرتە دەست، ئەو چینەی بۆ پۆستە مەدەنییەکان دانایەوە، چونکە بەعسییەکانی تێدابوو. فازل لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ گۆڤاری ئەلیف با ڕای گەیاند، یەکەمجار کە [[سەددام حوسێن]]ی ناسیوە لە ساڵی ١٩٦٦ بووە، بەراک نەقیبی یەکەم بووە لە بارەگای ح. قوتابخانە لە قوتابخانەی سەربازی ڕەشید. بەراک لە [[کودەتای ١٧ی تەممووزی ١٩٦٨|شۆڕشی ١٩٦٨]]دا ڕۆڵی ھەبووە و دوای سەرکەوتنی شۆڕشەکە وەک ئەفسەری ئەمنی لە کۆشکی کۆماریدا کاری کردووە. سەڵاح عومەر ئەلعەلی باس لەوە دەکات کە بەراک ھەوڵی کودەتایەکی ئاشکرا کرد کە بە پیلانگێڕی داود عەبدولسەلام ئەلدەرکەزەلی ناسراوە لە ساڵی ١٩٦٩، دواتر گواسترایەوە بۆ ئەوەی ببێتە یاریدەدەری سەرۆک [[ئەحمەد حەسەن بەکر|ئەلبەکر]]، دواتر وەک فەرماندەی ھێزی پاراستنی ڕادیۆ کاری کردووە. لە کاتی کارەکەیدا پیلانێکی تری ئاشکرا کرد کە ناوی پیلانی عەبدولغەنی ئەلراوی بوو.<ref>https://web.archive.org/web/20190830171500/http://iraqhuffpost.com/%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%8A-%D9%81%D8%A7%D8%B6%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%83-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D8%B9%D9%82%D8%AF/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20191209221453/https://arb.majalla.com/2013/09/article55247598/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D9%88%D8%B9%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D9%88%D8%AA%D8%B9%D9%82%D9%8A%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A9-%D9%85%D8%B9-%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%B7%D9%86</ref><ref>https://web.archive.org/web/20191209221503/https://haedralussei.blogspot.com/2019/09/blog-post.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200926133218/https://books.google.com.sa/books?id=rXVtAAAAMAAJ&q=%22%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D8%AA%22&dq=%22%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D8%AA%22&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjhi9Tc4f_rAhUHRxUIHbAHDAg4ChDoATABegQIABAC</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181128075202/http://archive.aawsat.com/details.asp?article=205579&issueno=9135</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|عێراق|ژیاننامە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٢]] [[پۆل:نووسەرانی عێراقی]] g6asewcbhlf86rnsk33icfh5suuskkm 1660718 1660526 2026-09-04T20:05:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660718 wikitext text/x-wiki '''فازل بەراک''' (١٩٤٢–١٩٩٢)، [[نووسەر]] و [[توێژەر]]، سەرۆکی پێشووی دەزگای ھەواڵگری گشتی عێراق.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=azz |ناونیشان=https://www.azzaman.com/الحقائق-المغيبة-في-إعدام-رئيس-جهاز-الم/|سەردێڕ=الحقائق المغيبة في إعدام رئيس جهاز المخابرات الأسبق فاضل البراك – علي زيدان {{!}} Azzaman |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190805132945/https://www.azzaman.com/الحقائق-المغيبة-في-إعدام-رئيس-جهاز-الم/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=AZZAMAN الزمان |زمان=en-US}}</ref> <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین= |یەکەم= |ڕێکەوت= |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=w4Zv5zaJLuE|سەردێڕ=فاضل البراك مع تجدة فتحي صفوة الدبلوماسي والمؤرخ العراقي |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191217030402/https://www.youtube.com/watch?v=w4Zv5zaJLuE |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین= |یەکەم= |ڕێکەوت= |ناونیشان=https://haedralussei.blogspot.com/2019/08/1942-1958-1962-1964-1966.html|سەردێڕ=فاضل البراك: فاضل البراك |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190916230937/https://haedralussei.blogspot.com/2019/08/1942-1958-1962-1964-1966.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین= |یەکەم= |ڕێکەوت= |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=OtUCF-OYOjs&t=4s|سەردێڕ=اللواء فاضل البراك مدير جهاز المخابرات يتحدث عام 1985عن خطر الطائفيه ومشروع تقسيم العراق |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200109124746/https://www.youtube.com/watch?v=OtUCF-OYOjs&t=4s |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=الدكتور فاضل البراك مدير جهاز المخابرات العراقي يتحدث عام 1985 عن المصالح المشتركة بين إيران وإسرائيل |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=wb6Nqhm4VuQ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200120184759/https://www.youtube.com/watch?v=wb6Nqhm4VuQ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=ar}}</ref> == ژیان == فازل بەراک حوسێن ئەلناسیری ناسراو بە فازل بەراک لە ساڵی ١٩٤٢ لە شاری [[تکریت]] لەدایکبووە، لە ھۆزی ئەلبو ناسیر، خێڵی بەیکات، لە خێڵی ئەلبوو مووسا فەرەج. خوێندنی لە [[سامەڕا]] تەواو کردووە و لە ساڵی ١٩٥٨ پەیوەندی بە [[حیزبی بەعس]]ەوە کردووە، لە ساڵی ١٩٦٢ لە پۆلی ٤١ی کۆلێژی سەربازی ناوی خۆی تۆمار کردووە و لەوێ بووەتە ئەندامی ڕێکخراوی سەربازیی ئەو حیزبە. ساڵی ١٩٦٦ دوای ئەوەی [[عەبدولسەلام عارف]] لە ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٦٣ دەسەڵاتی گرتە دەست، ئەو چینەی بۆ پۆستە مەدەنییەکان دانایەوە، چونکە بەعسییەکانی تێدابوو. فازل لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ گۆڤاری ئەلیف با ڕای گەیاند، یەکەمجار کە [[سەددام حوسێن]]ی ناسیوە لە ساڵی ١٩٦٦ بووە، بەراک نەقیبی یەکەم بووە لە بارەگای ح. قوتابخانە لە قوتابخانەی سەربازی ڕەشید. بەراک لە [[کودەتای ١٧ی تەممووزی ١٩٦٨|شۆڕشی ١٩٦٨]]دا ڕۆڵی ھەبووە و دوای سەرکەوتنی شۆڕشەکە وەک ئەفسەری ئەمنی لە کۆشکی کۆماریدا کاری کردووە. سەڵاح عومەر ئەلعەلی باس لەوە دەکات کە بەراک ھەوڵی کودەتایەکی ئاشکرا کرد کە بە پیلانگێڕی داود عەبدولسەلام ئەلدەرکەزەلی ناسراوە لە ساڵی ١٩٦٩، دواتر گواسترایەوە بۆ ئەوەی ببێتە یاریدەدەری سەرۆک [[ئەحمەد حەسەن بەکر|ئەلبەکر]]، دواتر وەک فەرماندەی ھێزی پاراستنی ڕادیۆ کاری کردووە. لە کاتی کارەکەیدا پیلانێکی تری ئاشکرا کرد کە ناوی پیلانی عەبدولغەنی ئەلراوی بوو.<ref>https://web.archive.org/web/20190830171500/http://iraqhuffpost.com/%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%8A-%D9%81%D8%A7%D8%B6%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%83-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D8%B9%D9%82%D8%AF/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20191209221453/https://arb.majalla.com/2013/09/article55247598/%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D9%88%D8%B9%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D9%88%D8%AA%D8%B9%D9%82%D9%8A%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A9-%D9%85%D8%B9-%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%B7%D9%86</ref><ref>https://web.archive.org/web/20191209221503/https://haedralussei.blogspot.com/2019/09/blog-post.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200926133218/https://books.google.com.sa/books?id=rXVtAAAAMAAJ&q=%22%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D8%AA%22&dq=%22%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D8%AA%22&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjhi9Tc4f_rAhUHRxUIHbAHDAg4ChDoATABegQIABAC</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181128075202/http://archive.aawsat.com/details.asp?article=205579&issueno=9135</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|عێراق|ژیاننامە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٢]] [[پۆل:نووسەرانی عێراقی]] 05zhr5al7uf897s8z3uv4l0h8lcbekq 0 286337 1660471 1510332 2026-09-04T15:09:57Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660471 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''عەبدوڵڵا کوڕی ئونەیس''' یەکێک بووە لە [[ھاوەڵان]]ی [[محەممەد|پێغەمبەر محەممەد]] بووە. بەشداری چەندین ھەڵمەتی سەربازی کردووە بە فەرمانی پێغەمبەر. یەکەمیان کوشتنی خالد کوڕی سوفیان حەسالی بوو کە سەر بە ھۆزی بەنوو لەحیان بوو؛ کە پلانی ھەبوو بۆ ھێرشکردنە سەر مەدینە و ھاندانی خەڵکی نەخلە و ئورانە بۆ ھێرشکردنە سەری؛ بۆیە عەبدوڵڵای کوڕی ئونەیسی نارد بۆ ئەوەی لە ساڵی ٦٢٥ لە کاتی گەشتی عەبدوڵڵای کوڕی ئونەیس لەناویبەرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سریة عبد اللە بن أنیس الجھنی إلی سفیان بن خالد ببطن عُرْنة |ناونیشان=https://dorar.net/history/event/73 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=dorar.net |زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|مێژووی ئیسلام|محەممەد}} [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:سەحابە فەرموودە گێڕەڕەوەکان]] l00h44lh0ypskura1k2u6hmnrfnm8co 0 286392 1660838 1658976 2026-09-04T20:44:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660838 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{Databox|وێنە=Former_Flag_of_the_Lebanese_Army.svg }}'''سوپای ئازادی لوبنان''' (یان سوپای عەقید بەرەکات) میلیشیایەکی [[مەسیحییەت|مەسیحی]] جیابووەوەی [[سوپای لوبنان]] کە لە کاتی [[شەڕی ناوخۆی لوبنان]] (١٩٧٦–١٩٧٨) چالاک بوو. سەرکردایەتی پێشڕەو [[سەعد حەداد]] و دواتر لەلایەن کوڕەکەی [[ئەنتۆنی حەداد]]ەوە سەرکردایەتی دەکرا. بە پشتیوانی [[ئیسرائیل]] لە ساڵی ١٩٧٦ دامەزراوە، دواتر بووە بە [[سوپای باشووری لوبنان]] (SLA) لە کاتی داگیرکردنی باشووری لوبنان لەلایەن ئیسرائیلەوە. وەک ھاوپەیمانی سەرەکی ئیسرائیل لە کاتی شەڕی ناوخۆدا، بەتایبەتی لە باشووری لوبنان، بەشداری کردووە لە دامەزراندنی «پشتێنەی ئەمنی» لە باشوور بە پشتیوانی ئیسرائیل بۆ بەرەنگاربوونەوەی [[ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین]] (PLO) و ھێزەکانی دیکەی دژە ئیسرائیل. دژی ھێزەکانی فەلەستین و بزووتنەوەی نیشتمانیی لوبنان بوو کە لەلایەن [[سووریا]]وە پاڵپشتی دەکرا، ناوبەناو لەگەڵ سوپای فەرمی لوبنان تێکھەڵچوون، ھەرچەندە ھەندێک لە ئەندامانی سوپای ئازادی لوبنان پەیوەندییان پێیەوە کرد. دوای تیرۆرکردنی سەعد حەداد (١٩٨٤)، ئەنتۆنی حەداد فەرماندەیی وەرگرت و ڕێکخرایەوە لەژێر ناوی «سوپای باشووری لوبنان» (SLA) وەک ھێزێکی بە وەکالەتی ئیسرائیل ڕێکخرایەوە. دوای کشانەوەی ئیسرائیل لە زۆربەی ناوچەکانی لوبنان (١٩٨٥) کاریگەری ئەم سوپایە کەم بووەوە، بەڵام بە پشتیوانی ئیسرائیل کۆنتڕۆڵی خۆی بەسەر ناوچەکانی باشووری لوبناندا مایەوە. لە ماوەی شەڕی باشوور (١٩٨٠–١٩٩٠)، سوپاکە بەردەوام بوو لە شەڕکردن لەدژی [[حیزبوڵڵای لوبنان|حیزبوڵڵا]] و ھێزەکانی سووریا، بەڵام کەوتە ژێر فشاری سەربازی و سیاسی زیاتر. == ڕووخان == دوای کشانەوەی ئیسرائیل لە [[باشووری لوبنان]] لە ساڵی ٢٠٠٠ (بەھۆی بەرخۆدانی حیزبوڵڵا)، سوپاکە بە تەواوی داڕما و زۆرێک لە ئەندامانی (لەوانەش ئەنتۆنی حەداد) لە ترسی لێپێچینەوە یان تۆڵەسەندنەوە بەرەو ئیسرائیل یان وڵاتانی دیکە ھەڵھاتن. دەوڵەتی لوبنان ئەو میلیشیایەی کە لەوەوە مابوونەوە ھەڵوەشاندەوە و بەشێک لە ئەندامەکانیشی دوای لێکۆڵینەوەیەکی ئەمنی خراونەتە ناو [[سوپای لوبنان]]ەوە. == سەرچاوەکان == {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} fkrohqsb0dy3as735ixl6tj2ldb6xcu 0 286425 1660452 1453355 2026-09-04T14:59:23Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660452 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''عەباس بن ئەسەدوڵڵا بن عەلی خەلیلی نەجەفی''' (١٨٩٦ – ١٠ی شوباتی ١٩٧٢) [[سیاسەتمەدار]] و [[شاعیر]] و [[نووسەر]]ی [[عێراقی]]- [[ئێرانی]] بووە. لە [[نەجەف|شاری نەجەف]] لەدایکبووە. لە ساڵی ١٩١٨دا یەکێک لە ئەرکانەکانی شۆڕشی دژ بە [[عێراقی زۆرەملێ|ژێرفەرمانی بەریتانیا]] بوو، سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرا و بەرەو [[تاران]] ھەڵھات و نزیکەی چل ساڵ ڕۆژنامەی فارسی ''ئیقدامی'' لێ دەردەکرد. زۆر ڕەخنەی لە حکوومەتی ئێران دەگرت. برای نووسەر جەعفەر ئەلخەلیلی و باوکی شاعیر [[سیمین بێھبەھانی|سیمین بێھبەھانییە]]. بە عەرەبی ''محەممەد'' و ''شاھنامەی ھەیە''، کە لە [[فارسی]]یەوە وەریگێڕاوە بۆ [[عەرەبی]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=كامل سلمان الجبوري|سەردێڕ=معجم الأدباء من العصر الجاهلي حتى سنة 2002|بڵاوکەرەوە=دار الكتب العلمية|ساڵ=٢٠٠٣|بەرگ=المجلد الثالث|شوێن=بيروت، لبنان|پەڕە=٢٨٨|بەستەری نووسەر=كامل سلمان الجبوري}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=إميل يعقوب|سەردێڕ=معجم الشعراء منذ بدء عصر النهضة|بڵاوکەرەوە=دار صادر|ساڵ=٢٠٠٩|edition=الأولى|بەرگ=المجلد الثاني ش - ك|شوێن=بيروت|پەڕە=٦١١|بەستەری نووسەر=إميل يعقوب}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=خير الدين الزركلي|سەردێڕ=[[الأعلام (الزركلي)|الأعلام]]|بڵاوکەرەوە=دار العلم للملايين|ساڵ=٢٠٠٢|edition=الخامسة عشرة|بەرگ=المجلد الثالث|شوێن=بيروت،‌ لبنان|پەڕە=٢٥٩|بەستەری نووسەر=خير الدين الزركلي}}</ref> <ref>{{Cite Q|Q111309344}}</ref> == بەرھەمەکانی == * ''تهران آزاد مقاله'' * ''جال كار''، [[ڕۆمان]] * ''خياليات''، کۆمەڵە [[وتار]] * ''دير سمعان''، ڕۆمان * ''روزگار سياه''، لە [[سیاسەت]] * ''زندانيات''، ھی [[مەکسیم گۆرکی]] بۆ [[فارسی]] وەریگێڕاوە * ''غرائب عالم'' * ''فجائع'' * ''محمد''، بە عەرەبی * ''بوستان''، ھی [[سەعدی شیرازی]] وەریگێڕاوە بۆ [[عەرەبی]] * ''شاهنامة''، ھی [[فیردەوسی]]یە وەرگێڕاوە بۆ عەرەبی * ''گلستان''، ھی سەعدی شیرازییە وەرگێڕاوە بۆ عەرەبی * ''نظم تاريخ ابن الأثير'' * ''ديوان''، شیعرەکانی == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Abbas Khalili}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عێراق|شیعر}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٨٩٠]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٢]] [[پۆل:خەڵکی نەجەف]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی]] gxsl5htacnh29xm6b11rl9z6ouyj8nx 0 286433 1660527 1510597 2026-09-04T15:36:12Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660527 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''فازل مەحموود غەریب ئەلمەشھەدانی''' یان '''فازل مەحموود غەریب ئەلمەشایخی''' (لەدایکبووی شاری [[دوجەیل]] لە ساڵی ١٩٤٤) [[سیاسەتمەدار]]ێکی [[عێراقی]]یە و ئەندامی سەرکردایەتی ناوچەیی [[حیزبی بەعس]] ، پارێزگاری پێشووی پارێزگاکانی [[پارێزگای بابل|بابل]] و [[پارێزگای کەربەلا| کەربەلا]] بووە، بەرپرسی ڕێکخراوەیی حیزبەکە بووە لە پارێزگای بابل و سەرۆکی یەکێتیی سەندیکاکانی کرێکاران لە عێراق.<ref>https://web.archive.org/web/20201014145631/https://scsanctions.un.org/ar/?keywords=iraq</ref> ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری ڕێکخراوی کاری عەرەبی بووە بۆ ماوەی ئازاری ١٩٨٣ تا ئازاری ١٩٨٧، پاشان ئەندامی جێگرەوە بووە بۆ ماوەی ئازاری ١٩٩٦ تا ئازاری ١٩٩٨. ناوی لە [[لیستی داواکراوانی عێراقی لەلایەن ئەمریکا|لیستی داواکراوانی عێراقی لەلایەن ئەمریکاوە]] خراوەتەڕوو، ھەروەھا لەناو [[کۆمەڵێک کارتی یاریکردن بۆ زۆرترین داواکراوە عێراقییەکان|کۆمەڵێک کارتی یاریکردنی زۆرترین داواکراوی عێراقیەکاندا]] دەرکەوتووە، بۆیە لە ١٥ی ئایاری ٢٠٠٣ دەستگیرکرا و لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥ ئازادکرا و ڕوویکردە [[سووریا]] و چالاکییە حیزبییەکانی ئەنجامدا.<ref>https://web.archive.org/web/20180318211001/http://news.alnaeem.tv/?p=84647</ref><ref>https://web.archive.org/web/20180217024005/http://www.rudaw.net/arabic/middleeast/iraq/16042017</ref> لە ساڵی ٢٠١٧ [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|پەرلەمانی عێراق]] یاسایەکی دەرکرد کە تێدا دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و سامانی جوڵاو و نەجووڵاوی [[سەددام حوسێن]] و ھاوسەرەکانی و منداڵەکانی و نەوەکانی و خزمەکانی تا پلەی دووەم و بریکارەکانیان و دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و سامانی ئێستای ٥٢ ئەرکانی ڕژێمی پێشوو کە لە نێویاندا فازل مەحموود غەریب.<ref>https://web.archive.org/web/20181021065950/https://www.kuna.net.kw/ArticlePrintPage.aspx?id=1601973&language=ar</ref> ئێستا لە [[مالیزیا]] نیشتەجێیە، ھەرچەندە گومان ھەیە کە [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] دوای گرتنەوەی [[مووسڵ]] لە ساڵی ٢٠١٤ لەسێدارەی دابێت.<ref>https://web.archive.org/web/20191215204332/https://alolabor.org/wp-content/uploads/2015/09/GBO_Formations_At_2016.pdf</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|عێراق|ژیاننامە}} [[پۆل:سەرکردەکانى حیزبی بەعسی عێراقی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤]] [[پۆل:زیندووان]] 9qasat2rvp6w080en4nz1uphvhjc1xu 0 286769 1660766 1659824 2026-09-04T20:21:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660766 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}}'''شەڕی ناسریە''' شەڕێک بوو کە لە کاتی لەشکرکێشی ئەمریکا بۆ سەر عێراق لە [[ناسریە|شاری ناسریە]] و ھەندێک گوندی دراوسێ لە باشووری عێراق ڕوویدا. لە [[٢٣ی ئازار|٢٣ی ئازاری]] [[٢٠٠٣]] دەستیپێکرد و تا [[٢ی نیسان]] بەردەوام بوو، بیست و دوو [[ھێزی پیادەی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەربازی ھێزی دەریایی ئەمریکا]] کوژران و ١٥٠ی دیکە برینداربوون و نزیکەی ١٥ زرێپۆشی ئەمریکی سووتان. لە نێوان ٣٥٠ بۆ ٤٣٠ عێراقی کوژراون کە زۆرینەیان خەڵکی مەدەنی بوون.<ref>https://www.comw.org/pda/0310rm8ap1.html#3.%20Nasiriyah</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|عێراق|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:ململانێکانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:عێراق لە ٢٠٠٣]] dskubz8x7d630iq0upsua9o1l1hslqa 0 286907 1660477 1480307 2026-09-04T15:11:59Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660477 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''عەتاب کوڕی ئەسیدی ئومەوی''' ھاوەڵێکە کە [[محەممەد|پێغەمبەر محەممەد]] وەک والی [[مەککە]] دەستنیشانی کردووە. == موسڵمانبوون == ئیبن ھیشام دەڵێت: ھەندێک لە ئەھلی زانست پێیان وتم کە پێغەمبەری خودا لە ساڵی فەتحدا بە یاوەری [[بیلالی حەبەشی|بیلال]] چووە ناو [[کەعبە]]، و فەرمانی پێکرد بانگ بدات، لەکاتێکدا [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب]] و عەتاب کوڕی ئەسید و حارس کوڕی ھیشام لە حەوشەی [[کەعبە]] دانیشتبوون. عەتابی کوڕی ئەسید دەفەرموێت: خودا ڕێزی لە ئەسید گرتووە بۆ ئەوەی ئەمەی نەبیستبێت، و ھیچ شتێکی لێ نەبیستێت کە توڕەی بکات. حارس کوڕی ھیشام دەفەرموێت: بەخوا ئەگەر بمزانیایە کە ڕاست دەکات، منیش شوێنی دەکەوتم. ئەبوو سوفیان وتی: ھیچ ناڵێم. ئەگەر قسەم بکردایە، ئەم تەپوتۆزانە بەناوی منەوە دەیانگوت. پێغەمبەر ھاتە دەرەوە بۆ لایان و وتی: دەزانم چیتان وت. پاشان باسی کرد بۆیان. حارس و عەتاب فەرموویان: ئێمە شایەدی ئەوە دەدەین کە تۆ پێغەمبەری خودای. بەخوا ھیچ کەسێک لەم بارەیەوە نەیدەزانی، تا بڵێین پێی وتوون. == مردن == لە ساڵی سێزدەی کۆچی لە مەککە کۆچی دوایی کردووە، دەوترێت لەو ڕۆژەی کە [[ئەبووبەکر]] کۆچی دوایی کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبنامە == *{{EI2|article=ʿAttāb|volume=1|page=751}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Madelung |یەکەم١=Wilferd |سەردێڕ=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |ڕێکەوت=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٠-٥٢١-٥٦١٨١-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=2QKBUwBUWWkC}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Siddīqi |یەکەم١=Muhammad Yāsīn Mazhar|بەستەری نووسەر١=Yasin Mazhar Siddiqi |سەردێڕ=Organisation of Government Under the Prophet |ڕێکەوت=١٩٨٧|بڵاوکەرەوە=Idarah-i Adabiyat-i Delli}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|مێژووی ئیسلام|محەممەد}} [[پۆل:مردووانی ٦٤٤]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:ھاوەڵەکان]] [[پۆل:مێژووی مەککە]] [[پۆل:مردووانی ٦٤٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی مەککە]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٦١٢]] [[پۆل:ئەمەویەکان]] [[پۆل:خەڵکی مەککە]] [[پۆل:قوڕەیش]] cx8wiqxsd4escgpmgf610fk5xfku23s 1660723 1660477 2026-09-04T20:07:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1660723 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''عەتاب کوڕی ئەسیدی ئومەوی''' ھاوەڵێکە کە [[محەممەد|پێغەمبەر محەممەد]] وەک والی [[مەککە]] دەستنیشانی کردووە. == موسڵمانبوون == ئیبن ھیشام دەڵێت: ھەندێک لە ئەھلی زانست پێیان وتم کە پێغەمبەری خودا لە ساڵی فەتحدا بە یاوەری [[بیلالی حەبەشی|بیلال]] چووە ناو [[کەعبە]]، و فەرمانی پێکرد بانگ بدات، لەکاتێکدا [[ئەبوو سوفیان کوڕی حەرب]] و عەتاب کوڕی ئەسید و حارس کوڕی ھیشام لە حەوشەی [[کەعبە]] دانیشتبوون. عەتابی کوڕی ئەسید دەفەرموێت: خودا ڕێزی لە ئەسید گرتووە بۆ ئەوەی ئەمەی نەبیستبێت، و ھیچ شتێکی لێ نەبیستێت کە توڕەی بکات. حارس کوڕی ھیشام دەفەرموێت: بەخوا ئەگەر بمزانیایە کە ڕاست دەکات، منیش شوێنی دەکەوتم. ئەبوو سوفیان وتی: ھیچ ناڵێم. ئەگەر قسەم بکردایە، ئەم تەپوتۆزانە بەناوی منەوە دەیانگوت. پێغەمبەر ھاتە دەرەوە بۆ لایان و وتی: دەزانم چیتان وت. پاشان باسی کرد بۆیان. حارس و عەتاب فەرموویان: ئێمە شایەدی ئەوە دەدەین کە تۆ پێغەمبەری خودای. بەخوا ھیچ کەسێک لەم بارەیەوە نەیدەزانی، تا بڵێین پێی وتوون. == مردن == لە ساڵی سێزدەی کۆچی لە مەککە کۆچی دوایی کردووە، دەوترێت لەو ڕۆژەی کە [[ئەبووبەکر]] کۆچی دوایی کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبنامە == *{{EI2|article=ʿAttāb|volume=1|page=751}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Madelung |یەکەم١=Wilferd |سەردێڕ=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |ڕێکەوت=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٠-٥٢١-٥٦١٨١-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=2QKBUwBUWWkC}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Siddīqi |یەکەم١=Muhammad Yāsīn Mazhar|بەستەری نووسەر١=Yasin Mazhar Siddiqi |سەردێڕ=Organisation of Government Under the Prophet |ڕێکەوت=١٩٨٧|بڵاوکەرەوە=Idarah-i Adabiyat-i Delli}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|مێژووی ئیسلام|محەممەد}} [[پۆل:مردووانی ٦٤٤]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:ھاوەڵەکان]] [[پۆل:مێژووی مەککە]] [[پۆل:مردووانی ٦٤٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی مەککە]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٦١٢]] [[پۆل:ئەمەویەکان]] [[پۆل:خەڵکی مەککە]] [[پۆل:قوڕەیش]] azeh4d8sj3dj5j5cv9nroyf66ks23i3 0 287311 1660821 1659058 2026-09-04T20:39:38Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660821 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''خونەیس کوڕی حوزافە''' ([[زمانی عەرەبی|بە عەرەبی]]: خنیس بن حذافة) (کۆچی دوایی ٢ کۆچی/٦٢٤) [[ھاوەڵان|ھاوەڵێکی]] [[محەممەد|پێغەمبەر محەممەد]] بووە. دوایبیست و پێنج مانگ لە [[کۆچی مسوڵمانان|کۆچی]] پێغەمبەر بۆ [[مەدینە]] کۆچی دوایی کردووە.<ref>د.عبد السلام الترمانینی، " أحداث التاریخ الإسلامی بترتیب السنین: الجزء الأول من سنة 1 ھ إلی سنة 250 ھ"، المجلد الأول (من سنة 1 ھ إلی سنة 131 ە) دار طلاس ، دمشق.</ref> == ژیان == خونەیس کوڕی حوزافەی کوڕی قەیس بووە لە خێڵی سەھم لە ھۆزی [[قوڕەیش]] لە [[مەککە]]. دوو برای ھەبوو بە ناوەکانی عەبدوڵڵا و قەیس. لەژێر کاریگەری [[ئەبووبەکر]] لە سەرەتای ئیسلام"پێش ئەوەی پێغەمبەری خوا بچێتە ماڵی [[ئەڕقەم کوڕی ئەبوو ئەڕقەم|ئەرقەم]] " [[ئیسلام|موسڵمان]] بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * https://web.archive.org/web/20070927051200/http://www.quraan.com/index.aspx?tabindex=9&tabid=24&bid=2&cid=60 * [http://www.themodernreligion.com/women/woman_man_compare.htm http://www.themodernreligion.com/women/پیاوی_ژن بەراورد بکە.htm] {{شریتی دەروازە|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:مردووانی ٦٢٤]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:موھاجرین]] ij49dt6o0360mix8j89dr9k8v7f7vsv 0 287316 1660567 1552589 2026-09-04T16:33:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1660567 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox ethnic group|group=خەڵکانی درووزی سووریا|image=File:Maqam Ain al-Zaman.jpg|caption=مەقام عەین ئەلزەمان؛ بارەگای کۆمەڵگەی درووزەکان لە سووریا|population=٧٠٠،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.bbc.com/news/world-middle-east-33166043|سەردێڕ= Syria's Druze under threat as conflict spreads|یەکەم= Faisal|دوایین= Irshaid|ئیش= BBC News|ڕێکەوت= ١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190306045203/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-33166043|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|languages=[[عەرەبی]]|religions=[[درووز]]|related=|footnotes=}} [[پەڕگە:Collage-Druze-culture.jpg|وێنۆک|چاند و کولتووری درووزەکان]] '''[[درووز]]''' سێیەم گەورەترین دینی [[سووریا|سووریایە]] و لە ئەنجامەکانی ساڵی ٢٠١٠دا تۆماریان کردووە کە لایەنگرانی ئەوان لەسەدا ٪٣.٢ی دانیشتووانی سووریا پێکدەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/|سەردێڕ=Syria |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210203054123/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|via=CIA.gov}}</ref><ref name="TheEconomist">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ub8aAQAAMAAJ|سەردێڕ=The Economist|ساڵ=٢٠١٤|بەرگ=٣٩٠ (٨٦١٨–٢٤)|پەڕە=٤٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240328121343/https://books.google.com/books?id=ub8aAQAAMAAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> درووزەکان لە ناوچە گوندنشین و شاخاوییەکانی ڕۆژھەڵات و باشووری [[دیمەشق]] لە ناوچەی چیای دروز چڕبوونەتەوە.<ref name="washingtoninstitute.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/druze-and-assad-strategic-bedfellows|سەردێڕ=The Druze and Assad: Strategic Bedfellows {{!}} The Washington Institute |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190925011935/https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/the-druze-and-assad-strategic-bedfellows |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=The Washington Institute}}</ref> [[درووز]] دینێکی [[یەکتاپەرستی|یەکتاپەرست]] و [[دینە ئیبراھیمییەکان|ئیبراھیمییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pintak|یەکەم=Lawrence|سەردێڕ=America & Islam: Soundbites, Suicide Bombs and the Road to Donald Trump|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ساڵ=٢٠١٩|ژپنک=٩٧٨١٧٨٨٣١٥٥٩٣|پەڕە=٨٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jonas|یەکەم=Margaret|سەردێڕ=The Templar Spirit: The Esoteric Inspiration, Rituals and Beliefs of the Knights Templar|بڵاوکەرەوە=Temple Lodge Publishing|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨١٩٠٦٩٩٩٢٥٤|پەڕە=٨٣|وتەگێڕانەوە=[Druze] often they are not regarded as being Muslim at all, nor do all the Druze consider themselves as Muslim}}</ref><ref name="Arab America">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.arabamerica.com/are-the-druze-people-arabs-or-muslims-deciphering-who-they-are/|سەردێڕ=Are the Druze People Arabs or Muslims? Deciphering Who They Are |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191020060455/https://www.arabamerica.com/are-the-druze-people-arabs-or-muslims-deciphering-who-they-are/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=Arab America |زمان=en}}</ref><ref name="J. Stewart 2008 33">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=J. Stewart|یەکەم=Dona|سەردێڕ=The Middle East Today: Political, Geographical and Cultural Perspectives|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨١١٣٥٩٨٠٧٩٥|پەڕە=٣٣|وتەگێڕانەوە=Most Druze do not consider themselves Muslim. Historically they faced much persecution and keep their religious beliefs secrets.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Yazbeck Haddad|یەکەم=Yvonne|سەردێڕ=The Oxford Handbook of American Islam|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨٠١٩٩٨٦٢٦٣٤|پەڕە=١٤٢|وتەگێڕانەوە=While they appear parallel to those of normative Islam, in the Druze religion they are different in meaning and interpretation. The religion is considered distinct from the Ismaili as well as from other Muslims belief and practice... Most Druze consider themselves fully assimilated in American society and do not necessarily identify as Muslims..}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=De McLaurin|یەکەم=Ronald|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-lZtAAAAMAAJ|سەردێڕ=The Political Role of Minority Groups in the Middle East|بڵاوکەرەوە=Praeger|ساڵ=١٩٧٩|ژپنک=٩٧٨٠٠٣٠٥٢٥٩٦٤|زنجیرە=Praeger Special Studies|پەڕە=١١٤|وتەگێڕانەوە=Theologically, one would have to conclude that the Druze are not Muslims. They do not accept the five pillars of Islam. In place of these principles the Druze have instituted the seven precepts noted above..|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240527111337/https://books.google.com/books?id=-lZtAAAAMAAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سووریا زۆرترین ژمارەی دانیشتووانی درووزەکانی لە [[جیھان|جیھاندا]] ھەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Druze|سەردێڕ=Druze {{!}} History, Religion, People, Syria, Israel, Lebanon, Community, Arab, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190419172241/https://www.britannica.com/topic/Druze |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica |زمان=en}}</ref> زۆرێک لە درووزەکانی سووریا بۆ چەندین سەدە لە دەرەوەی وڵات ژیاون، بەتایبەتی لە [[ڤێنیزوێلا]].<ref name="Khalifa 2013 loc=6-7">{{بیرخستنەوە|دوایین=Khalifa |یەکەم=Mustafa |سەردێڕ=The impossible partition of Syria |ئیش=[[Arab Reform Initiative]] |پەڕەکان=٦–٧|ساڵ=٢٠١٣|ناونیشان=http://www.arab-reform.net/en/node/510 |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161009155010/http://www.arab-reform.net/en/node/510 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{شریتی دەروازە|سووریا|چاند|کۆمەڵگا|ئایین|ڕۆژھەڵاتی ناوین|مێژوو|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Druze in Syria}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئایین لە سوریا]] [[پۆل:دینە ئیبراھیمییەکان]] [[پۆل:دین]] [[پۆل:سووریا]] [[پۆل:پێکھاتە کەمینەییەکان]] tay8b8xe4q3s6qyepnpyfs3daocydxp 0 287317 1660802 1659340 2026-09-04T20:32:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660802 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''خیانەت''' بریتییە لە شکاندن یان [[wiktionary:violation|پێشێلکردنی]] [[گرێبەست|گرێبەستێکی]] گریمانەیی، متمانە، یان ئاسوودەیی، کە ململانێی [[ڕەوشت|ئەخلاقی]] و دەروونی لە چوارچێوەی پەیوەندی نێوان تاکەکاندا، لە نێوان ڕێکخراوەکاندا یان لە نێوان تاک و ڕێکخراوەکاندا بەرھەم دەھێنێت. زۆرجار خیانەت بریتییە لە کردەوەی پشتگیریکردن لە گرووپێکی ڕکابەر، یان پچڕانێکی تەواوە لەو ئاکارانەی پێشتر بڕیاری لەسەر دراوە یان پێشبینی کراون لەلایەن لایەنێکەوە لە لایەنەکانی تر. کەسێک کە خیانەت لە کەسانی تر دەکات بە شێوەیەکی باو بە '''خیانەتکار''' ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.merriam-webster.com/dictionary/traitor|سەردێڕ=Definition of TRAITOR}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} === کتێبنامە === {{سەری سەرچاوەکان|30em}} * Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. ''American Psychologist, 55,''5, 469–480. * Festinger, L. (1957). A theory of cognitive dissonance. Stanford, CA: Stanford University Press. * Freyd, J. J. (1994). Betrayal-trauma: Traumatic amnesia as an adaptive response to childhood abuse. ''Ethics & Behavior, 4,'' 307–329. * Freyd, J. J. (1996). Betrayal trauma: The logic of forgetting childhood abuse. Cambridge, MA: Harvard University Press. * Freyd, J. J. , & Birrell, P. J. (2013). [http://sites.google.com/site/betrayalbook/the-book Blind to Betrayal: Why we fool ourselves we aren't being fooled] {{Webarchive}}. Somerset, NJ: Wiley. * Freyd, J. J. , Klest, B. , & Allard, C. B. (2005) Betrayal trauma: Relationship to physical health, psychological distress, and a written disclosure intervention. ''Journal of Trauma & Dissociation, 6''(3), 83-104. * Hensley, A. L. (2004). ''Why good people go bad: A psychoanalytic and behavioral assessment of the Abu Ghraib Detention Facility staff.'' An unpublished courts-martial defense strategy presented to the Area Defense Counsel in Washington DC on December 10, 2004. * {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hensley |یەکەم=A. L. |ساڵ=٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.aaets.org/article170.htm|سەردێڕ=Contracts Dont' Always Begin on the Dotted Line: Psychological Contracts and PTSD in Female Service Members in Iraq |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101124234507/http://www.aaets.org/article170.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠}} * Hensley, A. L. (2007). Why good people go bad: A case study of the Abu Ghraib Courts-Martials. In G. W. Dougherty, ''Proceedings of the 5th annual proceedings of the Rocky Mountain Region Disaster Mental Health Conference.'' Ann Arbor, MI: Loving Healing Press. * Hensley, A. L. (2009a). Gender, personality, and coping: Unraveling gender in military post-deployment wellbeing (preliminary results). In G. Dougherty (Ed.). ''Return to equilibrium: Proceedings of the 7th Rocky Mountain Region Disaster Mental Health Conference'' (pp. 105–148). Ann Arbor, MI: Loving Healing Press. * Hensley, A. L. (2009b). ''Gender, personality and coping: Unraveling gender in military post-deployment physical and mental wellness.'' Ann Arbor, MI: ProQuest UMI. * Hensley, A. L. (2009c). Betrayal trauma: Insidious purveyor of PTSD. In G. Dougherty (Ed.). ''Return to equilibrium: Proceedings of the 7th Rocky Mountain Region Disaster Mental Health Conference'' (pp. 105–148). Ann Arbor, MI: Loving Healing Press. * Hersey, B. & Buhl, M.(January/February 1990). The Betrayal of Date Rape. ''InView.'' * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Jackson |یەکەم=R. L. |ساڵ=٢٠٠٠ |سەردێڕ=The Sense and Sensibility of Betrayal: Discovering the Meaning of Treachery through Jane Austen |ناونیشان=http://www.nhinet.org/jackson13-2.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |journal=Humanitas |بڵاوکەرەوە=National Humanities Institute |بەرگ=XIII |issue=٢ |پەڕەکان=٧٢–٨٩ |doi=10.5840/humanitas200013211 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210508183013/http://www.nhinet.org/jackson13-2.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٠٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥}} * Johnson-Laird, P. N. (1983). ''Mental Models: Towards a Cognitive Science of Language, Inference, and Consciousness. Cambridge'': Cambridge University Press. * Maslow, A. (1954). ''Motivation and personality.'' New York: Harper. * McNulty, F. (1980). The burning bed. New York: Houghton Mifflin Harcourt. * Musen, K. & Zimbardo, P. G. (1991). ''Quiet rage: The Stanford prison study.'' Videorecording. Stanford, CA: Psychology Dept. , Stanford University. * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Reis|یەکەم=H. T.|سەردێڕ=''Close relationships: key readings''|دوایین٢=Rusbult|یەکەم٢=C. E.|بڵاوکەرەوە=Psychology Press|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٦٣٧٧-٥٩٦-٣}} {{کۆتایی سەرچاوەکان}} == زیاتر بخوێنەوە == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nachman Ben-Yehuda|سەردێڕ=Betrayal and treason: violations of trust and loyalty|بڵاوکەرەوە=Westview Press|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٣-٩٧٧٦-٤|زنجیرە=Crime & society}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Malin Åkerström|سەردێڕ=Betrayal and betrayers: the sociology of treachery|بڵاوکەرەوە=Transaction Publishers|ساڵ=١٩٩١|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٨٧٣٨-٣٥٨-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Warren H. Jones|سەردێڕ=Handbook of personality psychology|دوایین٢=Laurie Couch|دوایین٣=Susan Scott|بڵاوکەرەوە=Gulf Professional Publishing|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٩٧٨-٠-١٢-١٣٤٦٤٦-١|editor-last=Robert Hogan|chapter=Trust and Betrayal|editor-last2=John A. Johnson|editor-last3=Stephen R. Briggs}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{شریتی دەروازە|دەروونناسی|فەلسەفە|کۆمەڵگا}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان]] [[پۆل:چەمکە کۆمەڵایەتییەکان]] [[پۆل:فریودان]] 658d54r19qj8ov10un5pxifvawx6mz9 0 287639 1660746 1660208 2026-09-04T20:14:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660746 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = شانۆ بەکر فەرەج |وێنە = Shano Bakir Faraj.jpg |قەبارەی وێنە = |شرۆڤەی وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٩٤ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[عێراق]] |پیشە = [[پێشکەشکار]]، [[مۆسیقاژەن]] |ساڵانی چالاکی = |ھاوسەر = چیا (پێشوو)<br>ھاوکار یاسین (ئێستا) |باوک = [[بەکر فەرەج]] |دایک = }} '''شانۆ بەکر فەرەج''' (لەدایکبووی ١٩٩٤ لە [[سلێمانی]]) پێشکەشکار و مۆسیقاژەنێکی کوردە. ئەو کچی ھونەرمەندی وێنەگر [[بەکر فەرەج|بەکر فەرەجە]] و دەرچووی بەشی '''مۆسیقا'''ی پەیمانگای ھونەرە جوانەکانی سلێمانییە.<ref name="spee107956">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وێنە.. شانۆ بەکر فەرەج لە نوێترین دەرکەوتنیدا بینەرەکانی سەرسام دەکات |ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=107956&Jor=25 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="didarihunari">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=0hWqGaI1g88 |سەردێڕ=دیداری هونەری لەگەڵ هونەرمەند بەکر فەرەج |وێبگە=AVA Entertainment on YouTube |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥ |وتەگێڕانەوە=0:11 منیش بەشی مۆسیقام تەواو کردووە... 1:44 لە خۆشەویستیم بۆ بەشی شانۆ، ناوم نای شانۆ.}}</ref> باوکی، بەکر فەرەج، لە ھەمان پەیمانگا دەرچووی بەشی '''شانۆ''' بووە.<ref name="didarihunari" /> شانۆ بە کاری ڕاگەیاندن و ژەنینی ئامێری [[عوود]] ناسراوە.<ref name="spee84119">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وێنە.. شانۆ بەکر فەرەج لەگەڵ خۆشەویستەکەی دەردەکەوێت |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=84119&Jor=25 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> == ژیانی پیشەیی == === کاری مۆسیقا === شانۆ وەک ژەنیاری ئامێری عوود، ئەندامی گرووپی مۆسیقای '''سوننەتیی''' "لوڕ" بووە.<ref name="wishe43529">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شانۆ ڕێزى كێ ناگرێت؟ |ناونیشان=https://wishe.net/dreja.aspx?Jmare=43529&Jor=1 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> بەڵام دواتر بەھۆی تێکەڵبوونی لە کاری ڕاگەیاندن و پێشکەشکاری، وازی لە کاری مۆسیقا و ژەنین ھێنا.<ref name="wishe36994">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شانۆ ده‌گه‌یه‌نرێته‌ نه‌خۆشخانه‌ |ناونیشان=http://www.wishe.net/dreja.aspx?Jmare=36994&Jor=7 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="westga18701">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڤیدیۆ: شانۆ پڕبه‌ دڵ ئاره‌زوو ده‌كات ئه‌م نه‌شته‌رگه‌ریه‌ جوانكاریه‌ بكات |ناونیشان=https://www.westganews.net/style/dreja.aspx?=hewal&jmara=18701&Jor=1 |وێبگە=westganews.net |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === کاری ڕاگەیاندن === شانۆ بۆ یەکەم جار وەک پێشکەشکار لە کەناڵی [[ئێن ئاڕ تی ٢]] دەرکەوت. لە سەرەتادا پێشکەشکاری بەرنامەی "خوانێک" بوو.<ref name="wishe43529" /> دواتر و دوای دەستلەکارکێشانەوەی [[شارا ئیبراھیم]]، شانۆ بووە پێشکەشکاری پڕۆگرامی "ئێوارەی NRT2".<ref name="wishe36994" /> ئەم کارەی ڕووبەڕووی ڕەخنەیەک کردەوە کە گوایە نەیتوانیوە وەک شارا ڕۆڵێکی باش بگێڕێت.<ref name="wishe43529" /> دوای وازھێنانی لە کەناڵی ئێن ئاڕ تی ٢،<ref name="westga18701" /> پەیوەندی بە "ئاڤا میدیا" کرد. لەوێ بەرنامەی "ئاڤا کافێ"ی پێشکەش دەکرد.<ref name="spee107320">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وێنە.. شانۆ بەکر فەرەج بەبڵاوکردنەوەی وێنە نوێکانی بینەرەکانی تووشی شۆک کرد |ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=107320&Jor=25 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> ھەروەھا بەرنامەی "دیداری ھونەری" پێشکەش کردووە، کە لە یەکەم ئەڵقەی وەرزی نوێی بەرنامەکەیدا میوانداریی بەکر فەرەجی باوکی کرد.<ref name="ava13778">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دیداری هونەری؛ شانۆ میوانداری بەکر فەرەجی باوکی دەکات - AVA News |ناونیشان=https://www.ava.news/news/13778 |وێبگە=ava.news |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> == ژیانی تایبەتی == بەکر فەرەجی باوکی، لەبەر خۆشەویستیی زۆری بۆ بەشی شانۆ کە لێی دەرچووبوو، ناوی کچەکەی ناوە "شانۆ".<ref name="didarihunari" /> === ھاوسەرگیریی یەکەم === شانۆ ھاوسەرگیری لەگەڵ کەسێک بە ناوی "چیا" کردبوو. دوای ماوەیەک، کێشە لە نێوانیاندا دروست بوو و کێشەکە گەیشتە دادگا.<ref name="wishe38280">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ده‌نگۆى جیابوونه‌وه‌ى شانۆ له‌ هاوسه‌ره‌كه‌ى بڵاو ده‌بێته‌وه‌ |ناونیشان=https://wishe.net/dreja.aspx?Jmare=38280&Jor=8 |وێبگە=wishe.net |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> لەو ماوەیەدا وێنەیەکی شانۆ لە نەخۆشخانە بڵاوبووەوە کە کانۆلای پێوەبوو؛ ھەندێک سەرچاوە ئاماژەیان بەوە کرد کە بەھۆی کێشە و دەمەقاڵێ لەگەڵ ھاوسەرەکەی گەیەنراوەتە نەخۆشخانە.<ref name="wishe38280" /> دواجار شانۆ و چیای ھاوسەری جیا بوونەوە و شانۆ ھەموو وێنە ھاوبەشەکانیانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان سڕییەوە.<ref name="wishe38280" /> === ھاوسەرگیریی دووەم === دوای جیابوونەوەی لە ھاوسەری یەکەمی، شانۆ لە ساڵی ٢٠١٩ "سەرلەنوێ" ھاوسەرگیریی کردەوە.<ref name="spee84119" /> ھاوسەری دووەمی ناوی (ھاوکار یاسین)ە، کە پەیامنێری کەناڵی [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداوە]].<ref name="spee75413">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شانۆ بەکر دەهۆڵ لێدەدات |ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=75413&Jor=25 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="spee76280">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شانۆ بەشێوەیەکی جیاواز دەردەکەوێت لە یادی لەدایک بوونی هاوسەرەکەیدا |ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=76280&Jor=25 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> ئاھەنگی ھاوسەرگیرییەکەیان لە ھۆتێل ڕامادا لە شاری سلێمانی بەڕێوەچوو.<ref name="westga71336">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=له‌ ئاهه‌نگی‌ هاوسه‌رگیرییه‌كه‌یدا ده‌هۆڵ‌ ده‌كوتێت |ناونیشان=https://westganews.net/dreja.aspx?=hewal&jmara=71336&Jor=4 |وێبگە=westganews.net |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> شانۆ ڕایگەیاندووە کە ھەردوو ھاوسەرگیرییەکەی بە خۆشەویستی بووە.<ref name="spee75413" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|ھونەرەکان|شانۆ|تەلەڤیزیۆن|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤]] lj55qi6c89ozjzull262mwpvgp78t4u 0 287947 1660780 1659560 2026-09-04T20:25:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660780 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{Infobox video game | title = سێڵست | image = Celeste box art full.png | caption = بەرگی ھونەری، کە نیشاندەری (''لە چەپەوە بۆ ڕاست'') بادلین، ئۆشیرۆ، مادڵین، داپیرە، و سیۆیە | composer = لینا ڕەین | programmer = {{ubl | مادی سۆرسن | نوێڵ بێری }} | director = مادی سۆرسن | artist = {{ubl | نوێڵ بێری | ئامۆرا بێتانی | گابی دارینزۆ | پێدرۆ مێدێیرۆس }} | developer = مادی مەیکس گەیمز | publisher = مادی مەیکس گەیمز | engine = [[مایکرۆسۆفت ئێکس ئێن ئەی]] | released = {{ubl | '''کۆمپیوتەری کەسی، سویچ، پی ئێس ٤'''<br/>{{video game release|جیهان|٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}} | '''ئێکس بۆکس وەن'''<br/>{{video game release|جیهان|٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}} | '''گووگڵ ستادیا'''<br/>{{video game release|جیهان|٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}} }} | genre = [[کایەی سەکۆ|سەکۆ]] | platforms = {{ubl | [[لینوکس]] | [[ماک ئۆ ئێس]] | [[نینتێندۆ سویچ]] | [[پلەیستەیشن ٤]] | [[ویندۆز]] | [[ئێکس بۆکس وەن]] | [[گووگڵ ستادیا]] }} | modes = [[تاک یاریزان (کایەی ڤیدیۆیی)|تاک-یاریزان]] | alt = بەرگێکی ھونەریی ستوونی. لە ناوەڕاست-چەپدا بادلین ھەیە، کچێکی سەرئاوکەوتوو بە قژی درێژی مۆر، چاکەتێکی مۆر، تایتزی ڕەش، و چاوی سوور. لە نزیک خوارەوە-چەپدا ئۆشیرۆ ھەیە، تارماییەکی نیمچە-ڕوون بە ڕەنگێکی سەوزەوە. ئەو لەبەردەم گۆندۆلایەکدایە و سەیری مادڵین دەکات. مادڵین، لە ناوەڕاستدا، قژی سوورە، چاکەتێکی شین، تایتزی مۆر، و جانتایەکی پشتی قاوەیی ھەیە. ئەو خەریکی بازدانە، و قۆڵی ڕاستی درێژکردووە بۆ شلیکێکی باڵدار. لە شوێنی ناوەڕاست-ڕاستدا سیۆ ھەیە، پیاوێکی ڕیشدار بە بلوزێکی سەوزەوە. ئەو لە دیوەکەی تری ئاوێنەیەکەوە نیشان دراوە، یەک دەستی بەر شوشەکە کەوتووە، و دەستەکەی تری مۆبایلێکی زیرەکی پێیە. لە ژێریەوە داپیرە ھەیە، ژنێکی بەتەمەن بە جلوبەرگی سەوز و گۆچانێکەوە، سەیری سەرەوە دەکات بۆ مادڵین. لە سەرەوەی وێنەکەدا لۆگۆی یارییەکە ھەیە، نووسراوێکی شین-مۆر کە نووسراوە «سێلێست» و بە بەفر داپۆشراوە، لەگەڵ چیایەکی ستایلکراو بە ھەمان شێوازی ڕەنگ ڕاستەوخۆ لە سەریەوە. | writer = مادی سۆرسن }} '''''سێلێست''''' یارییەکی ڤیدیۆییی [[کایەی سەکۆ|سەکۆی]] ساڵی ٢٠١٨ەیە کە لەلایەن ستۆدیۆی سەربەخۆی مادی مەیکس گەیمزەوە پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. یاریزان کۆنترۆڵی کەسایەتیی یارییەکە مادڵین دەکات، ژنێکی گەنج کە [[دڵەڕاوکێ]] و [[خەمۆکی]] ھەیە و ھەوڵ دەدات سەرکەوێت بەسەر چیای سێلێستدا. لە کاتی سەرکەوتنەکەیدا، تووشی چەندین کەسایەتی دەبێت، لەوانەش بەرجەستەبوونی گومانەکانی لە خۆی، کە کۆمەڵگە ناوی «بادلین»ی لێناوە، و ھەوڵ دەدات ڕێگری لێ بکات لە گەیشتن بە لوتکەی شاخەکە. پەرەپێدانی ''سێلێست'' لە مانگی ئابی ٢٠١٥ دەستی پێکرد، کاتێک گەشەپێدەرانی یاری مادی سۆرسن و نوێڵ بێری بەشدارییان لە گەیم جامێکدا کرد و تێیدا وەشانێکیان لە ''سێلێست'' بۆ پیکۆ-٨ دروست کرد. سۆرسن، کە وەک بەرھەمھێنەر کاری دەکرد، و بێری، کە وەک سەرۆکی بەرنامەسازان کاری دەکرد، ویستیان وەشانی پیکۆ-٨ بۆ یارییەکی تەواو فراوان بکەن. بە ئیلھام وەرگرتن لە ''تاوەر فۆڵ'' (٢٠١٣)ی خودی سۆرسن و ''[[سووپەر ماریۆ برۆس ٣|سوپەر ماریۆ برۆس ٣]]'' (١٩٨٨)، شێوازی یاریکردنەکە بە شێوەیەک دیزاین کرا کە کەمترین بێت و لاسایی ھەستی شاخەوانیی بەردین بکاتەوە. ''سێلێست'' بە شێوەیەک دیزاین کرابوو کە دەستڕاگەیشتن پێی ئاسان بێت، و [[میکانیکەکانی کایە|میکانیکی یاری]] و «دۆخی یارمەتیدەر»ی تێدابوو کە وا دەکەن یارییەکە لێبووردەتر و کەمتر ئاستەنگ بێت. بۆ دروستکردنی یارییەکی «تێڕامانی ناوەکی»تر، گەشەپێدەران تێمای لێخۆشبوونی خۆییان خستە ناو گێڕانەوەکەوە، کە گەشەی کرد و بوو بە بەشێکی تێکەڵاو لەگەڵ یاریکردنەکەدا. [[مۆسیقای کایەی ڤیدیۆیی|ساوندتراکی]] ''سێلێست'' لەلایەن لینا ڕەینەوە ئامادە کراوە. ''سێلێست'' لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ بۆ [[لینوکس]]، [[ماک ئۆ ئێس]]، [[نینتێندۆ سویچ]]، [[پلەیستەیشن ٤]]، و [[ویندۆز]] بڵاوکرایەوە، و ڕۆژی دواتر بۆ [[ئێکس بۆکس وەن]] بڵاوکرایەوە؛ لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٠دا بۆ [[گووگڵ ستادیا]] بڵاوکرایەوە. لەگەڵ بڵاوبوونەوەیدا، یارییەکە ستایشێکی بەرفراوانی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە وەرگرت. پێداچوونەوەکاران ستایشی کارلێکی نێوان گێڕانەوە و یاریکردنەکەیان کرد، و ستایشی جووڵەی یاریزان و کۆنترۆڵەکانیان کرد. ڕەخنەگران ھەروەھا پێزانینیان ھەبوو بۆ شێوازی مامەڵەکردنی لەگەڵ سەختی و دەستڕاگەیشتندا، و نیشاندانی خەمۆکی و دڵەڕاوکێی. میوزیک و شێوازی ھونەری پێکسڵی ''سێلێست''یش ستایش کران. لەدوای بڵاوبوونەوەیەوە، ''سێلێست'' لەلایەن ھەندێک لە ڕۆژنامەنووسانی یارییە ڤیدیۆییەکانەوە وەک یەکێک لە باشترین یارییە ڤیدیۆییەکانی ھەموو سەردەمەکان دادەنرێت، و جەماوەرێکی دڵسۆز و کۆمەڵگەی چالاکی سپیدڕەنینگ و مۆدکردنی بەدەست ھێناوە. لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩، [[ناوەڕۆکی دابەزێنراو]]ی (دی ئێڵ سی) خۆڕایی بە ناوی ''ماڵئاوا'' بڵاوکرایەوە، کە [[ئاست (کایەی ڤیدیۆیی)|بەشێکی]] نوێی بۆ یارییەکە زیاد کرد. گەشەپێدەرانی یارییەکە ئەگەری دروستکردنی بەشی دووەمیان بۆ ''سێلێست'' ڕەتکردووەتەوە، ھەرچەندە لقی بچووکیان دروست کردووە: ''سێلێست ٢: ڕێڕەوی لانی''، کە بەشی دووەمی وەشانی ڕەسەنی پیکۆ-٨ بوو، بۆ سێیەمین ساڵیادی ''سێلێست'' لە ساڵی ٢٠٢١ بڵاوکرایەوە؛ ''سێلێست ٦٤: پارچەکانی چیاکە''، بەشێکی دووەمی کورت بە یاریکردنی سێ-ڕەھەندی، بۆ شەشەمین ساڵیادی لە ساڵی ٢٠٢٤ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} ==بەستەرە دەرەکییەکان== {{Commons category|Celeste (video game)}} * {{Official website}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|دەیەی ٢٠١٠|کەنەدا}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:کایە ئەلیکترۆنییەکانی پەیوەست بە کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:کایەکانی لینوکس]] [[پۆل:کایەکانی مەک ئۆئێس]] [[پۆل:کایەکانی نینتێندۆ سویچ]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایەکانی ستادیا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەکان]] [[پۆل:ئەو کایە ڤیدیۆیییانەی لە کەنەدا پەرەیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایەکانی ئێکس بۆکس کڵاود گەیمینگ]] [[پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان]] ndkxggtv4o5cx215m1q0x7raub3wa82 0 288105 1660378 1501917 2026-09-04T13:33:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660378 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی تاکسۆنۆمی|ناو=کاماراسۆر (Camarasaurus)|وێنە=Camarasaurus supremus.png|لێدوانی_وێنە=وێناکردنێکی ھونەریی کاماراسۆر (Camarasaurus supremus)|دۆخی_پاراستن=FOSSIL|شانشین=[[ئاژەڵ]] (Animalia)|فایلەم=[[مازەداران]] (Chordata)|پۆل=[[خشۆکەکان]] (Reptilia)|تۆرەمە=[[دایناسۆرەکان]] (Dinosauria)|خێزان=کاماراسۆرید (Camarasauridae)|ڕەگەز='''''Camarasaurus'''''|جۆر=''C. supremus'' (باوترین)|ناوی_دوانی=Camarasaurus supremus|نووسەری_دوانی=(Cope, 1877)}} '''دایناسۆری کاماراسۆر''' (بە ئینگلیزی: Camarasaurus، ناوی زانستی: Camarasaurus) ڕەگەزێکە لە [[دایناسۆڕ|دایناسۆرە]] سۆرۆپۆدەکان (sauropods)، واتە دایناسۆرە [[گیاخۆر|گیاخۆرە]] ملدرێژ و چوارپێیەکان، کە لە سەردەمی جوراسیی کۆتاییدا (نزیکەی ١٥٥ بۆ ١٤٥ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر) لە [[ئەمریکای باکوور]] ژیاوە. ناوکی "کاماراسۆر" لە زمانی [[زمانی یۆنانی|یۆنانییەوە]] ھاتووە و بە واتای "مارمێلکەی ژووردار" یان "مارمێلکەی بۆشایی دار" دێت. ھۆکاری ئەم ناوەش بوونی بۆشایی یان "ژووری" گەورەیە لەناو بڕبڕەکانی پشتیدا، کە یارمەتیی کەمکردنەوەی کێشی ئەم زیندەوەرە زەبەلاحەی داوە. کاماراسۆر باوترین و زۆرترین پاشماوەی سۆرۆپۆدە کە لە ئەمریکای باکووردا دۆزراوەتەوە.[[پەڕگە:Edward_Cope_with_Camarasaurus.jpg|وێنۆک|وێنەی ئێدوارد درینکەر کۆپ لە نوسینگەی ماڵەکەیدا لە ساڵانی ١٨٧٠، لە تەنیشت بڕبڕەیەکی ملی کاماراسۆر سوپریمەس (*Camarasaurus supremus*).]][[پەڕگە:Camarasaurus Size Comparison by PaleoGeek.svg|وێنۆک|ھێڵکارییەکی پێوانەیی کە قەبارەی مرۆڤێک بە گەورەترین نموونەکانی کاماراسۆر بەراورد دەکات.]] == دۆزینەوە و ناو == [[پەڕگە:Camarasaurus_Royal_Tyrrell.jpg|وێنۆک|ئێسکەپەیکەری کاماراسۆر لە مۆزەخانەی ڕۆیاڵ تیرێل.]] یەکەم پاشماوەی کاماراسۆر لە ساڵی ١٨٧٧ لەلایەن زانای شوێنەوارە دێرینەکان، [[ئێدوارد درینکەر کۆپ]] (Edward Drinker Cope) دۆزرایەوە. کاتێک کۆپ سەیری بڕبڕە ئێسکییەکانی پشتی کرد، تێبینیی کرد کە بۆشایی گەورەیان تێدایە، بۆیە ناوی "کاماراسۆر"ی لێنا، کە لە دوو وشەی یۆنانی پێکدێت: kamara ("ژوور" یان "بۆشایی") و sauros ("مارمێلکە"). کاماراسۆر بە "دایناسۆری ملدرێژی کلاسیک" دادەنرێت چونکە پاشماوەکانی زۆر بە باشی پارێزراون و چەندین [[ئێسکە پەیکەر|ئێسکەپەیکەری]] تەواوی لێ دۆزراوەتەوە، ئەمەش وای کردووە زانایان تێگەیشتنێکی زۆر باشیان لەسەر شێوە و ژیانی ھەبێت. == تایبەتمەندییە جەستەییەکان == ھەرچەندە کاماراسۆر زۆر گەورە بوو، بەڵام بە بەراورد لەگەڵ ھەندێک سۆرۆپۆدی تر وەک [[دایناسۆری دیپلۆدۆکەس|دیپلۆدۆکەس]]، جەستەیەکی کۆکراوەتر و کورتتری ھەبوو. '''قەبارە''': درێژییەکەی بە گشتی دەگەیشتە نزیکەی ١٥ بۆ ١٨ مەتر، و کێشی لە نێوان ١٨ بۆ ٢٠ تەن خەمڵێنراوە، کە نزیکەی کێشی سێ فیلی ئەفریقییە. [[پەڕگە:Central Plaza Mahachai,Samutsakorn,Thailand (66).jpg|وێنۆک|پەیکەرێکی دروستکراوی کاماراسۆر]] '''کەللەسەر و ددانەکان''': یەکێک لە دیارترین جیاوازییەکانی لەگەڵ [[دایناسۆری دیپلۆدۆکەس|دیپلۆدۆکەس]]، کەللەسەرەکەیەتی. کاماراسۆر کەللەسەرێکی کورتی چوارگۆشەیی و بەھێزی ھەبوو. ددانەکانی گەورە و شێوە کەوچکی بوون (spoon-shaped) و بە درێژایی شەویلگەکانی بڵاوببوونەوە. ئەم ددانە بەھێزانە بۆ بڕین و لەتکردنی ڕووەکی ڕەق و grubber گونجاو بوون.<ref name="az-animals">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://a-z-animals.com/animals/camarasaurus/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |وێبگە=A-Z Animals |سەردێڕ=Camarasaurus - A-Z Animals }}{{بەستەری مردوو|url=https://a-z-animals.com/animals/camarasaurus/ |date=ئابی ٢٠٢٥ }}</ref> '''مل و کلک''': ملی بە بەراورد لەگەڵ دیپلۆدۆکەس کورتتر و ئەستوورتر بوو. [[کلک|کلکیشی]] بە ھەمان شێوە کورتتر بوو و وەک قامچی بەکارنەدەھات. جەستەی بە گشتی پتەو و بەھێز بوو. == ژینگەی کۆن و خۆراک == کاماراسۆر لە سەردەمی جوراسیی کۆتایی لەو ناوچەیەدا ژیاوە کە ئێستا دەکاتە ئەمریکای باکوور. وەک دایناسۆرێکی گیاخۆر (herbivore)، بەھۆی ددانە بەھێزەکانی و ملە بەرزەکەیەوە، دەیتوانی ئەو ڕووەکە ڕەقانە بخوات کە لە بەرزایی مامناوەنددا بوون، وەک [[گەڵا]] و لقی دارە [[ئەرخەوان|ئەرخەوانەکان]] و سایکادەکان. پێدەچێت کاماراسۆر خواردنەکەی زۆر نەجووبێت، بەڵکو تەنھا لقی ڕووەکەکانی بڕیبێت و بە تەواوی قوتبدابێت. زانایان پێیان وایە کە بەردی بچووکی (gastroliths) قوتداوە بۆ یارمەتیدانی پرۆسەی ھەرسکردنی خواردنە ڕەقەکان لەناو گەدەیدا.<ref name="wiki-en">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Camarasaurus |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Wikipedia |سەردێڕ=Camarasaurus}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [[:en:Camarasaurus|ئینگلیزی]]، [[:es:Camarasaurus|ئیسپانی]] و سەرچاوەی دەرەکیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|ئاژەڵ|دایناسۆڕ|ژینناسی|بەردینناسی|گیانلەبەران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Camarasaurus}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} 7hmla9cdft6a071w0dh8qjptrtec0kf 0 288106 1660376 1595537 2026-09-04T13:32:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660376 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی تاکسۆنۆمی|ناو=دیپلۆدۆکەس (Diplodocus)|وێنە=202005 Diplodocus carnegii.png|لێدوانی_وێنە=وێناکردنێکی ھونەریی دیپلۆدۆکەس (Diplodocus carnegii)|دۆخی_پاراستن=FOSSIL|شانشین=[[ئاژەڵ]] (Animalia)|فایلەم=[[مازەداران]] (Chordata)|پۆل=[[خشۆکەکان]] (Reptilia)|تۆرەمە=[[دایناسۆرەکان]] (Dinosauria)|خێزان=دیپلۆدۆسید (Diplodocidae)|ڕەگەز='''''Diplodocus'''''|جۆر=''D. carnegii'' (ناسراوترین)|ناوی_دوانی=Diplodocus carnegii|نووسەری_دوانی=(Hatcher, 1901)}} '''دایناسۆری دیپلۆدۆکەس''' (بە ئینگلیزی: Diplodocus، ناوی زانستی: Diplodocus) ڕەگەزێکە لە دایناسۆرە سۆرۆپۆدەکان (sauropods)، واتە دایناسۆرە [[گیاخۆر|گیاخۆرە]] ملدرێژ و کلکدرێژەکان، کە لە سەردەمی جوراسیی کۆتاییدا (نزیکەی ١٥٤ بۆ ١٥٢ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر) لە ڕۆژاوای ئەمریکای باکوور ژیاوە. ناوکی "دیپلۆدۆکەس" لە [[زمانی یۆنانیی کۆن|زمانی یۆنانییەوە]] ھاتووە و بە واتای "تیرەی جووت" یان "کاریتەی دوانی" دێت. ئەم ناوە سەیرە ئاماژەیە بۆ تایبەتمەندییەکی ناوازەی [[ئێسکەپەیکەر|ئێسکەپەیکەرەکەی]]، کە بریتییە لە بوونی ئێسکی جووتی شێوە V لەژێر بڕبڕەکانی کلکیدا. ئەم دایناسۆرە یەکێکە لە درێژترین [[زیندەوەرزانی|زیندەوەرەکان]] کە تا ئێستا لەسەر زەوی ژیاوە. == دۆزینەوە و ناو == [[پەڕگە:Othniel Charles Marsh - Brady-Handy.jpg|وێنۆک|ئۆسنیێڵ چارڵز مارش]] [[پەڕگە:Diplodocus species size comparison.svg|وێنۆک|ھێڵکارییەکی پێوانەیی کە قەبارەی مرۆڤێک بە گەورەترین نموونەکانی دیپلۆدۆکەس بەراورد دەکات.]] [[پەڕگە:Dippy_the_diplodocus_in_the_HIntze_Hall_at_the_Natural_HIstory_Museum.jpg|وێنۆک|دیپی، دیپلۆدۆکەسەکە، لە ھۆڵی ھینتز لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتی.]] یەکەم پاشماوەی دیپلۆدۆکەس لە ساڵی ١٨٧٧ لەلایەن زانای شوێنەوارە دێرینەکان، [[ئۆسنیێڵ چارڵز مارش]] (Othniel Charles Marsh) دۆزرایەوە. مارش ناوی "دیپلۆدۆکەس"ـی لێنا بەھۆی بوونی ئەو ئێسکە جووتانەی ژێر [[کلک|کلکی]] کە پێیان دەوترێت "شێڤرۆن" (chevron bones). ئەم ئێسکانە یارمەتیی پاراستنی لوولەکانی خوێن و دەمارەکانی کلکیان دەدا و ڕێگەیان دەدا کلکەکەی بەسەر زەویدا بکێشێت بەبێ ئەوەی زیانی پێ بگات. یەکێک لە بەناوبانگترین نموونەکانی، ئێسکەپەیکەری Diplodocus carnegiiـیە، کە لەلایەن [[پیشەسازی|پیشەساز]] و [[خێرخوازی|خێرخواز]] ئەندرۆ کارنێگی (Andrew Carnegie)ـیەوە دۆزرایەوە و لەبەرگیراوەکانی بە دیاری بەخشرایە چەندین [[مۆزەخانە]] لە سەرانسەری جیھاندا، ئەمەش وای کرد دیپلۆدۆکەس ببێتە یەکێک لە ناسراوترین دایناسۆرەکان لە جیھاندا. == تایبەتمەندییە جەستەییەکان == دیپلۆدۆکەس خاوەنی جەستەیەکی زۆر درێژ بوو، بەڵام بە بەراورد لەگەڵ سۆرۆپۆدەکانی تر کێشی سووکتر بوو. * '''قەبارە''': درێژییەکەی بە گشتی دەگەیشتە نزیکەی ٢٤ بۆ ٢٦ مەتر، کە نزیکەی درێژیی یاریگایەکی باسکەیە. کێشی لە نێوان ١١ بۆ ١٧ تەن خەمڵێنراوە. * '''مل و سەر''': ملێکی زۆر درێژی ھەبوو کە لە ١٥ بڕبڕە پێکدەھات، بەڵام بەپێی توێژینەوە نوێیەکان، وا بیردەکرێتەوە کە ملی بە شێوەیەکی ئاسۆیی ڕاگرتووە نەک ستوونی وەک زەڕافە. کەللەسەرێکی زۆر بچووکی ھەبوو بە بەراورد بە جەستە زەبەلاحەکەی. ددانەکانی بچووک و ھاوشێوەی قەڵەم بوون و تەنھا لە بەشی پێشەوەی دەمیدا بوون.<ref name="az-animals">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://a-z-animals.com/animals/diplodocus/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=A-Z Animals |سەردێڕ=Diplodocus - A-Z Animals}}</ref> * '''کلک''': دیارترین بەشی جەستەی، کلکە یەکجار درێژەکەی بوو کە لە زیاتر لە ٨٠ بڕبڕە پێکدەھات. ئەم کلکە دوو کاری سەرەکیی ھەبوو: * '''ھاوسەنگکەر''' (Counterbalance): بۆ ھاوسەنگکردنی کێشی ملە درێژەکەی. * '''چەکی بەرگری''': کۆتایی کلکی زۆر باریک بوو و وەک قامچییەکی درێژ وابوو. زانایان پێیان وایە کە دەیانتوانی کلکیان بە خێراییەکی زۆر بجووڵێنن و دەنگێکی ھاوشێوەی تەقین (sonic boom) دروست بکەن بۆ ترساندنی ڕاوکەرەکان وەک [[دایناسۆری ئالۆسۆر|ئالۆسۆر]].<ref name="nhm">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nhm.ac.uk/discover/dino-directory/diplodocus.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Natural History Museum, London |سەردێڕ=Diplodocus}}</ref> == ژینگەی کۆن و خۆراک == [[پەڕگە:Diplodocus_model.jpg|وێنۆک|پەیکەرێکی دیپلۆدۆکەس.]] دیپلۆدۆکەس لە سەردەمی جوراسیی کۆتایی لەو ناوچەیەدا ژیاوە کە ئێستا دەکاتە [[ئەمریکای باکوور]]. وەک دایناسۆرێکی گیاخۆر (herbivore)، ددانە قەڵەمییەکانی بۆ جووین گونجاو نەبوون. لەبری ئەوە، ددانەکانی وەک شانەیەک بەکاردەھێنا بۆ ڕووتاندنەوەی گەڵا و لقی دارەکان، وەک گەڵای فێرن (سرخس) و لقی دارە [[ئەرخەوان|ئەرخەوانەکان]]. دواتر، خواردنەکەی بە تەواوی قوت دەدا و لەناو گەدە گەورەکەیدا ھەرس دەکرا. بەھۆی ملە درێژەکەیەوە، دەیانتوانی گەڵای لقە نزم و مامناوەندەکان بخۆن، ئەمەش ڕێگەی دەدا کە لەگەڵ سۆرۆپۆدەکانی تری سەردەمی خۆیدا کێبڕکێی خۆراکیان نەبێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [[:en:Diplodocus|ئینگلیزی]]، [[:es:Diplodocus|ئیسپانی]] و سەرچاوەی دەرەکی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|ئاژەڵ|دایناسۆڕ|ژینناسی|بەردینناسی|گیانلەبەران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Diplodocus}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} 7do0fourvy2qfgvbinmlzyadfybgpfa 0 288108 1660377 1469576 2026-09-04T13:33:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە، پورتوگال-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1660377 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی تاکسۆنۆمی|ناو=ستیگۆسۆر (Stegosaurus)|وێنە=Stegosaurus stenops Life Reconstruction.png|لێدوانی_وێنە=وێناکردنێکی ھونەریی ستیگۆسۆر (Stegosaurus stenops)|دۆخی_پاراستن=FOSSIL|شانشین=[[ئاژەڵ]] (Animalia)|فایلەم=[[مازەداران]] (Chordata)|پۆل=[[خشۆکەکان]] (Reptilia)|تۆرەمە=[[دایناسۆرەکان]] (Dinosauria)|خێزان=ستیگۆسۆرید (Stegosauridae)|ڕەگەز='''''Stegosaurus'''''|جۆر=''S. stenops'' (باوترین)|ناوی_دوانی=Stegosaurus stenops|نووسەری_دوانی=(Marsh, 1887)}} '''دایناسۆری ستیگۆسۆر''' (بە ئینگلیزی: Stegosaurus، ناوی زانستی: Stegosaurus) ڕەگەزێکە لە دایناسۆرە [[گیاخۆر|گیاخۆرە]] گەورەکان کە لە سەردەمی جوراسیی کۆتاییدا (نزیکەی ١٥٥ بۆ ١٤٥ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر) ژیاوە. ناوەکەی لە [[زمانی یۆنانی|زمانی یۆنانییەوە]] ھاتووە و بە واتای "مارمێلکەی سەرباندار" دێت، چونکە کاتێک یەکەم جار دۆزرایەوە، وا بیریان دەکردەوە کە پلیتەکانی سەر پشتی وەک کاشی (تاوەری) سەربان بە شێوەیەکی تەخت پاڵکەوتوون. ستیگۆسۆر بە دوو تایبەتمەندیی زۆر دیار دەناسرێتەوە: یەکەم، ڕیزی پلیتە ئێسکییە گەورەکانی سەر پشتی، و دووەم، چوار دڕکە تیژەکەی سەر کلکی. ئەم دایناسۆرە یەکێکە لە ھێماکانی جیھانی دایناسۆرەکان و زۆرجار لەگەڵ ڕاوکەرە بەناوبانگەکەی سەردەمی خۆی، [[دایناسۆری ئالۆسۆر|ئالۆسۆر]]، پێکەوە وێنا دەکرێن. == دۆزینەوە و ناو == [[پەڕگە:Othniel Charles Marsh - Brady-Handy.jpg|وێنۆک|ئۆسنیێڵ چارڵز مارش]] [[پەڕگە:Stegosaurus_size_comparison.svg|وێنۆک|ھێڵکارییەکی پێوانەیی کە قەبارەی مرۆڤێک بە گەورەترین نموونەکانی دوو جۆری ستیگۆسۆر بەراورد دەکات.]] [[پەڕگە:Stegosaurus_reconstruction,_from_Abel,_O._(1919)._Die_Stämme_der_Wirbeltiere.jpg|وێنۆک|وێناکردنەوەی ستیگۆسۆر، لە پەرتووکی 'Die Stämme der Wirbeltiere'ی ئۆ. ئابێل (١٩١٩).]] [[پەڕگە:Tecnopolis2012-002.JPG|وێنۆک|نموونەیەکی ستیگۆسۆر لە پێشانگای تیکنۆپۆلیس، ٢٠١٢.]] یەکەم پاشماوەی ستیگۆسۆر لە ساڵی ١٨٧٧ لەلایەن زانای شوێنەوارە دێرینەکان، [[ئۆسنیێڵ چارڵز مارش]] (Othniel Charles Marsh) لە ئەمریکا دۆزرایەوە. مارش سەرەتا وای بیردەکردەوە کە پلیتەکان بە شێوەیەکی تەخت لەسەر پشتی دایناسۆرەکە ڕیز بوون، ھاوشێوەی سەربان، بۆیە ناوی "ستیگۆسۆر"ی لێنا، کە لە دوو وشەی یۆنانی پێکدێت: stegos ("سەقف" یان "سەربان") و sauros ("مارمێلکە"). دواتر دەرکەوت کە پلیتەکان بە شێوەی ستوونی و بە دوو ڕیزی ئاڵوگۆڕ لەسەر پشتی ڕاوەستاون. == تایبەتمەندییە جەستەییەکان == ستیگۆسۆر شێوەیەکی زۆر ناوازەی ھەبوو کە بە ئاسانی لە دایناسۆرەکانی تر جیای دەکاتەوە. * '''قەبارە''': درێژییەکەی دەگەیشتە ٩ مەتر و کێشی نزیکەی ٥ تەن بوو، کە ھاوشێوەی [[فیل|فیلێکی]] گەورەیە. پشتی بە شێوەیەکی کەوانەیی چەماوە بوو و قاچەکانی دواوەی زۆر لە قاچەکانی پێشەوەی درێژتر بوون، ئەمەش وا دەکات سەری زۆر نزیک بێت لە زەوییەوە. * '''پلیتەکان''' (The Plates): ١٧ پلیتی ئێسکیی گەورە و شێوە [[ئەڵماس|ئەڵماسی]] بە درێژایی پشت و کلکی ڕیز ببوون. گەورەترین پلیتەکانی دەگەیشتنە ٦٠ [[سانتیمەتر]] پان و ٦٠ سانتیمەتر بەرز. کاری ئەم پلیتانە تا ئێستاش جێی مشتومڕی زانستییە، بەڵام چەند بیردۆزێکی باو ھەن: * '''بەرگری''': پێناچێت کاری سەرەکییان بووبێت، چونکە زۆر ناسک بوون و نەیاندەتوانی بەرگەی ھێرشێکی بەھێز بگرن. * ڕێکخستنی گەرمیی جەستە (Thermoregulation): واتە، پلیتەکان پڕ بوون لە [[لوولەی خوێن]]، کە ڕێگەی دەدا گەرما لە خۆرەوە وەربگرێت یان لەدەستی بدات بۆ فێنککردنەوەی خۆی، وەک ڕادێتەری ئۆتۆمبێل. * '''خۆنمایشکردن (Display'''): ڕەنگە بۆ ترساندنی ڕکابەرەکان یان سەرنجڕاکێشانی جووت بەکارھاتبێتن.<ref name="nhm">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nhm.ac.uk/discover/dino-directory/stegosaurus.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Natural History Museum, London |سەردێڕ=Stegosaurus}}</ref> * '''کلکە دڕکاوییەکە - تاگۆمایزەر (Thagomizer'''): لە کۆتایی کلکیدا، چوار دڕکی ئێسکیی تیژی ھەبوو کە درێژیی ھەریەکەیان لە نێوان ٦٠ بۆ ٩٠ سانتیمەتردا بوو. بێ گومان، ئەمە چەکێکی کوشندە بووە بۆ بەرگری کردن لە خۆی دژی ڕاوکەرەکان. بەڵگەی بەردین دۆزراوەتەوە کە بریتییە لە بڕبڕەیەکی پشتی [[دایناسۆری ئالۆسۆر|ئالۆسۆر]] کە بەھۆی دڕکی ستیگۆسۆرەوە کون بووە.<ref name="az-animals">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://a-z-animals.com/animals/stegosaurus/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |وێبگە=A-Z Animals |سەردێڕ=Stegosaurus - A-Z Animals }}{{بەستەری مردوو|url=https://a-z-animals.com/animals/stegosaurus/ |date=ئابی ٢٠٢٥ }}</ref> * '''مێشک''': ستیگۆسۆر بەوە ناسراوە کە یەکێکە لە بچووکترین مێشکەکانی ھەبووە بە بەراورد بە قەبارەی جەستەی. مێشکی تەنھا بەقەد گوێزێک یان مێشکی سەگێکی بچووک بووە. ئەمەش وای کردووە بیردۆزێکی ھەڵە بێتە ئاراوە کە گوایە "مێشکێکی دووەم"ی لە نزیک سمتیدا ھەبووە، بەڵام دواتر دەرکەوت ئەمە تەنھا بۆشاییەک بووە بۆ کۆکردنەوەی ماددەی خۆراکی. == ژینگەی کۆن و خۆراک == ستیگۆسۆر لە سەردەمی جوراسیی کۆتایی لەو ناوچەیەدا ژیاوە کە ئێستا دەکاتە ئەمریکای باکوور. وەک دایناسۆرێکی گیاخۆر (herbivore)، بەھۆی ئەوەی سەری زۆر نزم بووە، بە شێوەیەکی سەرەکی ئەو ڕووەکە نزمانەی خواردووە کە لەسەر زەوی گەشەیان کردووە، وەک فێرن (گەڵای سرخس)، سایکاد، و ڕووەکی تر. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [[:en:Stegosaurus|ئینگلیزی]]، [[:es:Stegosaurus|ئیسپانی]] و سەرچاوەی دەرەکیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|ئاژەڵ|دایناسۆڕ|ژینناسی|گیانلەبەران|پورتوگال|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|بەردینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Stegosaurus}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{پورتوگال-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دایناسۆرە گیاخۆرەکان]] [[پۆل:دایناسۆرەکانی جوراسی]] [[پۆل:دایناسۆرەکانی ئەمریکای باکوور]] [[پۆل:ئاژەڵە وەسفکراوەکان لە ١٨٧٧]] ayxhi63hz8t7d6bjajp5qyvfqov0ic4 0 288175 1660379 1471399 2026-09-04T13:33:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1660379 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی تاکسۆنۆمی | ناو = دایناسۆری کۆیلۆفیسیس (Coelophysis) | وێنە = Coelophysis TD.png | لێدوانی_وێنە = وێناکردنێکی ھونەریی کۆیلۆفیسیس (Coelophysis bauri) | دۆخی_پاراستن = FOSSIL | شانشین = [[ئاژەڵ]] (Animalia) | فایلەم = [[مازەداران]] (Chordata) | پۆل = [[خشۆکەکان]] (Reptilia) | تۆرەمە = [[دایناسۆرەکان]] (Dinosauria) | خێزان = کۆیلۆفیسید (Coelophysidae) | ڕەگەز = '''''Coelophysis''''' | جۆر = ''C. bauri'' | ناوی_دوانی = Coelophysis bauri | نووسری_دوانی = (Cope, 1887) }} '''دایناسۆری کۆیلۆفیسیس''' (مارمێلکەی ئێسک بۆش) (بە ئینگلیزی: Coelophysis، ناوی زانستی: Coelophysis bauri) ڕەگەزێکە لە [[دایناسۆڕ|دایناسۆرە]] [[گۆشتخۆر|گۆشتخۆرە]] بچووکەکانی تیرۆپۆد (theropods)، واتە دایناسۆرە گۆشتخۆرە دووپێیەکان. ئەم زیندەوەرە لە سەردەمی تریاسیی کۆتاییـدا ژیاوە، کە یەکەم قۆناغی سەردەمی دایناسۆرەکانە (نزیکەی ٢١٦ بۆ ٢٠١ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر). ناوەکەی لە [[زمانی یۆنانی|زمانی یۆنانییەوە]] وەرگیراوە و بە واتای "شێوەی بۆش" یان "ئێسکی بۆش" دێت، چونکە ئێسکەکانی کێشیان زۆر سووک و ناوپووش بوون. ئەم تایبەتمەندییە وای لێکردبوو کە ڕاوکەرێکی زۆر خێرا و چالاک بێت. کۆیلۆفیسیس یەکێکە لە یەکەمین دایناسۆرە ناسراوەکان و بەھۆی دۆزینەوەی سەدان [[ئێسکەپەیکەر|ئێسکەپەیکەرییەوە]] لە یەک شوێندا، زانیارییەکی زۆرمان لەسەری ھەیە. == دۆزینەوە و ناو == [[پەڕگە:Cope Edward Drinker 1840-1897.png|وێنۆک|ئێدوارد درینکەر کۆپ]] [[پەڕگە:Lucianovenator_Scale.svg|وێنۆک|بەراوردکردنی قەبارەی لوسیانۆڤیناتۆر (دایناسۆرێکی خزمی کۆیلۆفیسیس) لەگەڵ مرۆڤ.]] [[پەڕگە:Coelophysis_(1).jpg|وێنۆک|نموونەیەکی کۆیلۆفیسیس لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتیی کلیڤلاند.]] [[پەڕگە:Coelophysis_bouri_cast,_USA_New_Mexico,_Ghost_Ranch,_225-220_million_years_ago,_cast_exchanged_with_American_Museum_of_Natural_History_-_Natural_History_Museum,_London_-_DSC05224.jpg|وێنۆک|قاڵبی ئێسکەپەیکەری ''Coelophysis bauri'' لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتیی لەندەن. پاشماوە ڕەسەنەکە لە گۆست ڕانچ، نیو مەکسیکۆ دۆزراوەتەوە.]] [[پەڕگە:Coelophysis_Dinopark_Denkendorf.jpg|وێنۆک|پەیکەری کۆیلۆفیسیس لە داینۆپارکی دێنکێندۆرف.]] یەکەم پاشماوەی کۆیلۆفیسیس لە ساڵی ١٨٨١ دۆزرایەوە، بەڵام لە ساڵی ١٨٨٩ لەلایەن زانای بەناوبانگ [[ئێدوارد درینکەر کۆپ|ئێدوارد درینکەر کۆپـەوە]] بە فەرمی ناو نرا. ناوەکە لە دوو وشەی یۆنانی پێکدێت: '''koilos (κοῖλος):''' بە واتای "بۆشایی" یان "ناوپووش". '''physis (φύσις):''' بە واتای "شێوە" یان "فۆرم". ئەم ناوە ئاماژەیە بۆ ئێسکە سووک و ناوپووشەکانی، کە تایبەتمەندییەکی پێشکەوتوو بوو لەنێو دایناسۆرە سەرەتاییەکاندا و دواتر لە باڵندەکانیشدا دەرکەوت. == تایبەتمەندییە جەستەییەکان == * '''قەبارە''': کۆیلۆفیسیس دایناسۆرێکی بچووک بوو. درێژییەکەی دەگەیشتە ٣ مەتر و کێشی لە نێوان ١٥ بۆ ٢٥ کیلۆگرام بوو. * '''جەستە''': جەستەیەکی باریک و سووکی ھەبوو کە بۆ خێرایی دروست ببوو. لەسەر دوو قاچی دواوەی بەھێز دەڕۆیشت. * '''کەللـەسەر و ددانەکان''': کەللـەسەرێکی درێژ و باریکی ھەبوو، لەگەڵ چاوی گەورە کە نیشانەی ئەوەیە بینینێکی باشی ھەبووە. [[شەویلگەی خواروو|شەویلگەکانی]] پڕ بوون لە ددانی تیژ و وردی شمشێرئاسا کە بۆ گرتنی نێچیرە بچووکەکان گونجاو بوون. * '''دەست و قاچ''': دەستەکانی پێشەوەی کورت بوون و سێ پەنجەیان ھەبوو کە بۆ گرتنی نێچیر بەکاریدەھێنا. قاچەکانی دواوەی درێژ و ماسولکەیی بوون، کە یارمەتی دەدا بە خێراییەکی زۆر ڕابکات. * '''ئێسکی بۆش''': وەک لە ناوەکەیەوە دیارە، [[ئێسک|ئێسکەکانی]] ناوپووش بوون. ئەمە نەک تەنھا کێشی کەمدەکردەوە، بەڵکو سیستەمێکی ھەناسەدانی پێشکەوتووی ھاوشێوەی [[مەل|باڵندەکانی]] پێدەبەخشی، کە ڕێگەی دەدا ئۆکسجینێکی زۆر وەربگرێت و بۆ ماوەیەکی درێژ چالاک بێت.<ref name="wiki">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Coelophysis|سەردێڕ=Coelophysis|وێبگە=Wikipedia|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == کانگای بەردینی گۆست ڕانچ == بەناوبانگترین دۆزینەوەی کۆیلۆفیسیس لە ساڵی ١٩٤٧ لە گۆست ڕانچ (Ghost Ranch) لە نیو مەکسیکۆ، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بوو. لەم شوێنەدا، سەدان ئێسکەپەیکەری تەواوی کۆیلۆفیسیس پێکەوە دۆزرانەوە. ئەمە یەکێکە لە دەوڵەمەندترین کانگا [[فۆسیل|بەردینەکانی]] (fossil quarry) دایناسۆر لە جیھاندا. بیردۆزی باو ئەوەیە کە ڕانێک یان کۆمەڵەیەکی گەورەی کۆیلۆفیسیس لە کاتی لافاوێکی لەناکاو یان وەرزی وشکەساڵیدا پێکەوە مردوون و بە خێرایی لەژێر قوڕدا نێژراون، ئەمەش وای کردووە ئێسکەپەیکەرەکانیان بە شێوەیەکی نایاب بپارێزرێن. بۆ ماوەیەک، زانایان پێیان وابوو کە کۆیلۆفیسیس یەکترخۆر (cannibal) بووە، چونکە ئێسکی بچووکیان لەناو گەدەی نموونە گەورەکاندا دۆزیبووەوە. بەڵام دواتر دەرکەوت کە ئەم ئێسکانە ھی خشۆکە بچووکەکانی ھاوشێوەی [[تیمساح]] بوون، نەک بێچووی کۆیلۆفیسیس.<ref name="az-animals">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://a-z-animals.com/animals/coelophysis/|سەردێڕ=Coelophysis - A-Z Animals|وێبگە=A-Z Animals|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}{{بەستەری مردوو|url=https://a-z-animals.com/animals/coelophysis/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٥ }}</ref> == ژینگەی کۆن و خۆراک == کۆیلۆفیسیس لە سەردەمی تریاسیی کۆتاییدا ژیاوە، کە ژینگەکەی بریتی بوو لە ناوچەیەکی گەرم و نیمچە وشک لەگەڵ وەرزی باراناویی توند. وەک گۆشتخۆرێک، بە شێوەیەکی سەرەکی نێچیرە بچووکەکانی خواردووە، وەک: [[مێروو|مێرووە]] گەورەکان [[مارمێلکە]] و [[خشۆک|خشۆکە]] بچووکەکان [[ماسی]] بێچووی دایناسۆرەکانی تر == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Coelophysis ئینگلیزی]، [https://es.wikipedia.org/wiki/Coelophysis ئیسپانی] و سەرچاوەی دەرەکیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|بەردینناسی|دایناسۆڕ|ژینناسی|گیانلەبەران}} {{پۆلی کۆمنز|Coelophysis}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:دایناسۆرە گۆشتخۆرەکان]] [[پۆل:دایناسۆرەکانی تریاسی]] [[پۆل:دایناسۆرەکانی ئەمریکای باکوور]] [[پۆل:ئاژەڵە وەسفکراوەکان لە ١٨٨٩]] nd61kvzc26ymmizvahzcfktr4nde02h 0 288184 1660375 1501915 2026-09-04T13:32:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1660375 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی تاکسۆنۆمی|ناو=ترایسیراتۆپس (Triceratops)|وێنە=Triceratops BW.jpg|لێدوانی_وێنە=وێناکردنێکی ھونەریی ترایسیراتۆپس (Triceratops prorsus)|دۆخی_پاراستن=FOSSIL|شانشین=[[ئاژەڵ]] (Animalia)|فایلەم=[[مازەداران]] (Chordata)|پۆل=[[خشۆکەکان]] (Reptilia)|تۆرەمە=[[دایناسۆرەکان]] (Dinosauria)|خێزان=سێراتۆپسید (Ceratopsidae) (خێزانی دایناسۆرە شاخدارەکان)|ڕەگەز='''''Triceratops'''''|جۆر=''T. horridus'' (باوترین)|ناوی_دوانی=Triceratops horridus|نووسەری_دوانی=(Marsh, 1889)}} '''دایناسۆری ترایسیراتۆپس''' (بە ئینگلیزی: Triceratops) ڕەگەزێکە لە [[دایناسۆڕ|دایناسۆرە]] [[گیاخۆر|گیاخۆرە]] گەورەکان کە لە سەردەمی کریتاسیۆسی کۆتاییـدا ژیاوە، واتە لە کۆتا قۆناغی سەردەمی دایناسۆرەکاندا (نزیکەی ٦٨ بۆ ٦٦ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر).<ref name="britannica">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/animal/Triceratops |سەردێڕ=Triceratops |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> ناوەکەی لە [[زمانی یۆنانی|زمانی یۆنانییەوە]] ھاتووە و بە واتای "سێ شاخی سەر ڕوخسار" دێت، کە ئاماژەیە بۆ سێ شاخە دیارەکەی سەر دەموچاوی. ترایسیراتۆپس بەھۆی قەبارە گەورەکەی، قەڵغانە ئێسکییە گەورەکەی پشتی ملی، و سێ شاخەکەیەوە، یەکێکە لە ئاسانترین دایناسۆرەکان بۆ ناسینەوە. ئەم زیندەوەرە لە ھەمان کات و شوێنی **تیرانۆسۆری ڕێکس (T-Rex)**ـدا ژیاوە، و بەڵگەی بەردینیش ھەیە کە نیشانی دەدات ئەم دوو زەبەلاحە زۆرجار ڕووبەڕووی یەکتر بوونەتەوە.<ref name="natgeo">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/animals/facts/triceratops-horridus |سەردێڕ=Triceratops horridus |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == '''دۆزینەوە و ناو''' == [[پەڕگە:Triceratops_Dinopark_Denkendorf.jpg|وێنۆک|نموونەیەکی ترایسیراتۆپس لە دینۆپارکی دێنکێندۆرف.]] [[پەڕگە:Othniel_Charles_Marsh_-_Brady-Handy.jpg|وێنۆک|ئۆتنیێل چارڵز مارش، ئەو زانایەی کە بە فەرمی ناوی ترایسیراتۆپسی لێنا.]] یەکەم پاشماوەی ترایسیراتۆپس لە ساڵی ١٨٨٧ لە ئەمریکا دۆزرایەوە، کە سەرەتا بە ھەڵە وەک جۆرێکی بیسۆنی (گامێش)ی لەناوچوو پۆلێن کرا. بەڵام لە ساڵی ١٨٨٩، دوای دۆزینەوەی کەللەسەرێکی تەواوتر، زانای بەناوبانگ [[ئۆسنیێڵ چارڵز مارش|ئۆتنیێل چارڵز مارش]] زانی کە ئەمە دایناسۆرێکی نوێیە و ناوی "ترایسیراتۆپس"ـی لێنا.<ref name="livescience">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.livescience.com/24011-triceratops-facts.html |سەردێڕ=Triceratops: Facts about the three-horned dinosaur |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> ناوەکە لە سێ وشەی یۆنانی پێکدێت: '''tri-''' (τρι-): بە واتای "سێ". '''kéras''' (κέρας): بە واتای "شاخ". '''ōps''' (ὤψ): بە واتای "ڕوخسار". == '''تایبەتمەندییە جەستەییەکان''' == [[پەڕگە:Fossil_Triceratops.jpg|وێنۆک|پاشماوەی بەردینی ترایسیراتۆپس.]] '''قەبارە:''' ترایسیراتۆپس دایناسۆرێکی زۆر گەورە بوو. درێژییەکەی دەگەیشتە ٩ مەتر و کێشی لە نێوان ٦ بۆ ١٢ تەن بوو، کە ھاوشێوەی فیلێکی ئەفریقیی گەورەیە.<ref name="britannica"/> '''کەللەسەر و شاخەکان:''' کەللەسەرێکی یەکجار گەورەی ھەبوو، کە دەیتوانی بگاتە یەک لەسەر سێی درێژیی تەواوی جەستەی.<ref name="livescience"/> سێ شاخی ھەبوون: دوو شاخی درێژ لەسەر چاوەکانی کە درێژییان دەگەیشتە ١ مەتر، و شاخێکی بچوووکتر لەسەر لووتی. ئەم شاخانە بێ گومان چەکێکی کاریگەر بوون بۆ بەرگری کردن لە خۆی.<ref name="natgeo"/> '''قەڵغانی مل (The Frill):''' لە بەشی دواوەی کەللەسەریدا، قەڵغانێکی ئێسکیی گەورە و پانی ھەبوو. کاری ئەم قەڵغانە تا ئێستاش جێی مشتومڕی زانستییە، بەڵام چەند بیردۆزێکی باو ھەن: * بەرگری: پاراستنی مل و شانی لە ھێرشی ڕاوکەرەکان. * خۆنمایشکردن (Display): بەکارھێنانی بۆ ترساندنی ڕکابەرەکان یان سەرنجڕاکێشانی جووت.<ref name="nhm">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nhm.ac.uk/discover/dino-directory/triceratops.html |سەردێڕ=Triceratops |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> * پەیوەست بوونی ماسولکە: ڕەنگە شوێنێک بووبێت بۆ بەستنەوەی ماسولکە بەھێزەکانی شەویلگەی.<ref name="britannica" /> '''دەنووک و ددانەکان:''' دەمێکی تیژی ھەبوو کە ھاوشێوەی دەنووکی تووتی بوو و بۆ بڕین و لێکردنەوەی ڕووەکە ڕەقەکان بەکاریدەھێنا.<ref name="natgeo"/> لە بەشی دواوەی شەویلگەیدا، چەندین ڕیزی ددانی بچووکی ھەبوون کە لە **"باتری"**ـدا ڕێکخرابوون. ھەر باترییەک لە ٣٦ بۆ ٤٠ ستوونی ددان پێکھاتبوو، کە لە ھەر ستوونێکدا ٣ بۆ ٥ ددان ھەبوون. ئەمەش واتە لە یەک کاتدا سەدان ددانی ھەبووە.<ref name="livescience"/> == '''ژینگەی کۆن و خۆراک''' == ترایسیراتۆپس لە کۆتایی سەردەمی کریتاسیۆسدا لەو ناوچەیەدا ژیاوە کە ئێستا دەکاتە [[ئەمریکای باکوور]]. وەک دایناسۆرێکی [[گیاخۆر]] (herbivore)، بەھۆی قەبارە گەورەکەی و سەری نزمەکەیەوە، بە شێوەیەکی سەرەکی ئەو ڕووەکە نزمانەی خواردووە کە لەبەردەستیدا بوون، وەک فێرن، سایکاد، و ڕووەکی پاڵمئاسا.<ref name="dino_world">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://dinosaurworldlive.com/blog/fun-facts-about-triceratops |سەردێڕ=FUN FACTS ABOUT TRICERATOPS! |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == '''پەیوەندی لەگەڵ تیرانۆسۆر (T-Rex)''' == [[پەڕگە:Tyrannosaurus_Rex_and_Triceratops,_painting_by_Charles_R_Knight.jpg|وێنۆک|نیگارێکی "تیرانۆسۆری ڕێکس و ترایسیراتۆپس"، لەلایەن چارڵز ئاڕ. نایتەوە کێشراوە.]] یەکێک لە بەناوبانگترین ڕووبەڕووبوونەوەکانی جیھانی پێش مێژوو، ھی نێوان ترایسیراتۆپس و تیرانۆسۆری ڕێکس بووە. بەڵگەی بەردین (فۆسیل) ھەیە کە ئەم دوو زەبەلاحە شەڕیان کردووە. بۆ نموونە، ئێسکی ترایسیراتۆپس دۆزراوەتەوە کە شوێنی گازگرتنی T-Rexی لەسەرە. ھەندێک لەم برینانە چاک بوونەتەوە، واتە ترایسیراتۆپسەکە لە ھێرشەکە ڕزگاری بووە و بەردەوام بووە لە ژیان. ئەمەش دەیسەلمێنێت کە ترایسیراتۆپس نێچیرێکی ئاسان نەبووە و بە شاخە کوشندەکانییەوە بەرگرییەکی توندی لە خۆی کردووە.<ref name="natgeo"/> == '''سەرچاوەکان''' == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|بەردینناسی|دایناسۆڕ|ژینناسی|گیانلەبەران}} {{پۆلی کۆمنز|Triceratops}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:دایناسۆرە گیاخۆرەکان]] [[پۆل:دایناسۆرەکانی کریتاسیۆس]] [[پۆل:دایناسۆرەکانی ئەمریکای باکوور]] [[پۆل:ئاژەڵە وەسفکراوەکان لە ١٨٨٩]] e8xbqhq218ai99wwby1bvwefmxong8y 0 288508 1660465 1468640 2026-09-04T15:06:05Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660465 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=عەبدولڕەحمان سودەیس|ناوی خۆماڵی=عبد الرحمن السدیس|زمانی ناوی خۆماڵی=ar|ناوی کاتی لەدایکبوون=عەبدولڕەحمان کوڕی عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی محەممەد سودەیس|وێنە=Abdul-Rahman Al-Sudais (Cropped, 2011).jpg|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٠ی شوباتی ١٩٦٠|شوێنی لەدایکبوون=[[ڕیاز]]، [[عەرەبستانی سعوودی]]|نیشتەجێ=[[مەککە]]|نەتەوە=عەرەب|پیشە=ئیمام، وتارخوێن، سەرۆکی کاروباری ئایینیی مزگەوتی حەرام و مزگەوتی پێغەمبەر|ئایین=[[ئیسلام]] ([[ئەھلی سوننە]])}} '''عەبدولڕەحمان کوڕی عەبدولعەزیز سودەیس''' (بە عەرەبی: عبد الرحمن السدیس؛ لەدایکبووی ١٠ی شوباتی ١٩٦٠) [[ئیمام]] و وتارخوێنی [[مزگەوتی حەرام|مزگەوتی حەرامە]] لە [[مەککە]] و لە ئێستادا سەرۆکی کاروباری ئایینیی مزگەوتی حەرام و مزگەوتی پێغەمبەرە بە پلەی وەزیر. ئەو بە یەکێک لە ناسراوترین قورئانخوێنانی جیھان دادەنرێت و بە شێوازی خوێندنەوە تایبەتەکەی ناسراوە. == ژیانی سەرەتایی و خوێندن == عەبدولڕەحمان سودەیس لە شاری [[ڕیاز]] لەدایک بووە و ڕەچەڵەکی دەگەڕێتەوە بۆ ھۆزی عەنزە لە پارێزگای بوکەیریە لە ناوچەی قەسیم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=عبد الرحمن السدیس (إمام الحرمین) |ناونیشان=https://mawdoo3.com/%D8%B9%D8%A8%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AF%D9%8A%D8%B3_(%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%85%D9%8A%D9%86) |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> ئەو لە تەمەنێکی زووەوە دەستی بە خوێندن کرد و توانی لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا ھەموو [[قورئان]] لەبەر بکات. '''قۆناغی بنەڕەتی و ناوەندی''': خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی موسەننا کوڕی حاریسە تەواو کرد و دواتر پەیوەندیی بە پەیمانگای زانستیی ڕیازەوە کرد و لە ساڵی ١٩٧٩ بە پلەی نایاب لێی دەرچوو. '''قۆناغی زانکۆ''': لە ساڵی ١٩٨٣دا، بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس|بەکالۆریۆسی]] لە کۆلێژی شەریعە لە ڕیاز بەدەستھێنا. '''خوێندنی باڵا''': لە ساڵی ١٩٨٧دا، بڕوانامەی [[ماستەر|ماستەری]] لە بەشی ئوسوڵی فیقھـ لە زانکۆی ئیمام محەممەد کوڕی سعود بەدەستھێنا. لە ساڵی ١٩٩٥دا، بڕوانامەی [[دکتۆرا|دکتۆرای]] بە پلەی نایاب لە کۆلێژی شەریعەی [[زانکۆی ئومولقورا]] بەدەستھێنا، لەسەر تێزەکەی بە ناونیشانی "الواضح في أصول الفقه لأبي الوفاء بن عقيل الحنبلي.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=عبد الرحمن السديس».. رحلة علمية ومهنية في خدمة الحرمين الشريفين |ناونیشان=https://al-ain.com/article/abdul-rahman-alsudais-profile |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == ژیانی پیشەیی == [[پەڕگە:The_Prime_Minister,_Dr._Manmohan_Singh_in_a_meeting_with_the_Imam-e-Haram,_Mecca,_Mr._Fazilatul_Shaikh_Dr._Abdur_Rahman_Abdul_Aziz_al_Sudais,_in_New_Delhi_on_March_24,_2011.jpg|وێنۆک|سەرۆک وەزیرانی ھیندستان، دکتۆر مەنمۆھەن سینگ، لە دیدارێکدا لەگەڵ ئیمامی حەرەم، دکتۆر عەبدولڕەحمان سودەیس، لە نیودەلھی لە ٢٤ی ئازاری ٢٠١١.]] [[پەڕگە:The_Union_Minister_for_Health_and_Family_Welfare,_Shri_Ghulam_Nabi_Azad_hosted_a_dinner_in_honour_of_the_Imam-e-Haram,_Mecca,_Mr._Fazilatul_Shaikh_Dr._Abdur_Rahman_Abdul_Aziz_al_Sudais,_in_New_Delhi_on_March_24,_2011.jpg|وێنۆک|وەزیری تەندروستیی [[ھیندستان]]، غوڵام نەبی ئازاد، میوانداریی خوانێکی ئێوارەی بۆ ئیمامی حەرەم، دکتۆر عەبدولڕەحمان سودەیس، کردووە لە [[نیوودێلھی|نیودەلھی]] لە ٢٤ی ئازاری ٢٠١١.]] پێش دەستنیشانکردنی لە مزگەوتی حەرام، شێخ سودەیس وەک ئیمام و وتارخوێن لە چەندین مزگەوتی ڕیاز خزمەتی کردووە. لە ساڵی ١٤٠٤ی کۆچی (١٩٨٤ی زایینی)، بە فەرمانێکی شاھانە وەک ئیمام و وتارخوێن لە مزگەوتی حەرام دەستنیشان کرا، لە کاتێکدا تەمەنی تەنھا ٢٢ ساڵ بوو، و یەکەم وتاری لە ١٥ی [[ڕەمەزان|ڕەمەزانی]] ھەمان ساڵدا پێشکەش کرد. ھاوکات لەگەڵ ئیمامەتیدا، وەک مامۆستا و دواتر وەک پرۆفیسۆری یاریدەدەر لە کۆلێژی شەریعەی [[زانکۆی ئومولقورا]] کاری کردووە. لە ١٧ی حوزەیرانی ١٤٣٣ی کۆچی (٢٠١٢ی زایینی)، بە فەرمانێکی شاھانە کرا بە سەرۆکی گشتیی کاروباری مزگەوتی حەرام و مزگەوتی پێغەمبەر بە پلەی وەزیر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=عبد الرحمن السدیس - ویکیبیدیا |ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%A8%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AF%D9%8A%D8%B3?wprov=sfla1 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> لە ٢١ی موحەڕەمی ١٤٤٥ی کۆچی، دوای دامەزراندنی دەزگایەکی سەربەخۆ بە ناوی "سەرۆکایەتیی کاروباری ئایینی"، بە فەرمانێکی شاھانە وەک یەکەم سەرۆکی ئەم دەزگایە دەستنیشان کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=عبد الرحمن السديس».. رحلة علمية ومهنية في خدمة الحرمين الشريفين |ناونیشان=https://al-ain.com/article/abdul-rahman-alsudais-profile |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == بۆچوونەکان و مشتومڕ == لە ساڵی ٢٠١٧دا، شێخ سودەیس لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی "الإخباریە"ی سعودی، ستایشی [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و سەرۆکی ئەوکاتی، [[دۆناڵد ترامپ|دۆناڵد ترامپی]] کرد و وتی کە [[عەرەبستانی سعوودی]] و ئەمریکا "دوو جەمسەری کاریگەرن لە جیھاندا و بەرەو ئاشتیی دەیبەن." ئەم لێدوانە مشتومڕێکی بەرفراوانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا لێکەوتەوە و لەلایەن ھەندێکەوە وەک "تاوانێک بەرامبەر ئەو گەلانەی بەھۆی دەستوەردانی ئەمریکاوە ئازاریان چەشتووە" وەسف کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=عبد الرحمن السدیس - ویکیبیدیا |ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%A8%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AF%D9%8A%D8%B3?wprov=sfla1 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == خەڵات و ڕێزلێنان == لە ساڵی ١٤٢٦ی کۆچی (٢٠٠٥ی زایینی)، خەڵاتی "کەسایەتیی ئیسلامیی جیھانی"ی لەلایەن خەڵاتی نێودەوڵەتیی دوبەی بۆ قورئانی پیرۆزەوە پێ بەخشرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=عبد الرحمن السدیس - ویکیبیدیا |ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%A8%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AF%D9%8A%D8%B3?wprov=sfla1 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|قورئان|عەرەبستانی سعوودی}} {{پۆلی کۆمنز|Abdul Rahman Al-Sudais}} [[پۆل:ئیمامەکانی مزگەوتی حەرام]] [[پۆل:قورئانخوێنان]] [[پۆل:زانایانی ئایینیی سعودی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:قورئانخوێنە سعودییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] jnkjh05svxrrzlty2rte0i6kgky3ckr 0 288540 1660885 1656718 2026-09-04T21:55:28Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660885 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=مەلا ڕەمەزان بۆتی|ناوی خۆماڵی=ملا رمضان البوطي|زمانی ناوی خۆماڵی=ar|وێنە=Mulla Ramadan.jpg|ناوی کاتی لەدایکبوون=مەلا ڕەمەزان کوڕی عومەر کوڕی موراد بۆتی|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٨٨٨|شوێنی لەدایکبوون=گوندی جیلکا، جزیرەی بۆتان، [[تورکیا]]|ڕێکەوتی مەرگ=١٥ی ئایاری ١٩٩٠ (١٠٢ ساڵ)|شوێنی مەرگ=[[دیمەشق]]، [[سووریا]]|شوێنی گۆڕ=گۆڕستانی باب ئەلسەغیر، دیمەشق|نەتەوە=[[کورد]]|نیشتەجێ=جزیرەی بۆتان، دیمەشق|پیشە=فەقیھ، مامۆستا، ئیمام|ناوبانگ=زانایەکی زاھید و باوکی محەممەد سەعید ڕەمەزان بووتی|ئایین=[[ئیسلام]] ([[ئەھلی سوننە]]، [[شافعی]])|مناڵەکان=[[محەممەد سەعید ڕەمەزان بۆتی]]}} '''شێخ مەلا ڕەمەزان کوڕی عومەر بۆتی'''(بە عەرەبی: ملا رمضان البوطي؛ لەدایکبووی ١٨٨٨ – کۆچکردووی ١٩٩٠) زانایەکی ئایینیی [[کورد]] بوو کە بە زوھد و خواناسی و قووڵبوونەوە لە زانستە شەرعییەکاندا ناسرابوو. ئەو باوکی زانای ناسراوی جیھانی ئیسلامی، [[محەممەد سەعید ڕەمەزان بۆتی|محەممەد سەعید ڕەمەزان بۆتییە]]، و ژیانی نموونەیەکە بۆ ئەو زانایانەی کە لەبەر ستەمی سیاسی و کەلتووری، کۆچیان کرد و لە شوێنێکی تردا بوونە چرای زانست و دینداری. == ژیانی سەرەتایی و خوێندن == مەلا ڕەمەزان لە ساڵی ١٨٨٨ لە گوندی "جیلکا" لە ناوچەی [[جزیر|جزیرەی بۆتان]] (یان جزیرەی ئیبن عومەر) لە [[باکووری کوردستان]] (تورکیای ئێستا) لە خێزانێکی جووتیاری [[کورد]] لەدایک بوو. نازناوی "بۆتی" بە کوردی "بووتی" یان (البوطي) بە عەرەبی ئاماژەیە بۆ زێدی بنەماڵەکەیان، کە ناوچەی مێژوویی جزیرەی بۆتانە (بە کوردیی باکووری: Cizîra Botan) لە [[باکووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ملا رمضان البوطي - ویکیبیدیا |ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%84%D8%A7_%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%88%D8%B7%D9%8A |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> ھەرچەندە لە سەرەتادا یارمەتیی باپیری دەدا لە کاری کشتوکاڵیدا، بەڵام دایکی، کە ئافرەتێکی خواناس بوو، توانی باوکی ڕازی بکات کە کوڕەکەیان ڕەوانەی خوێندنی ئایینی بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=العلامە الزاھد ملا رمضان البوطي |ناونیشان=https://www.odabasham.net/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%85/130265-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%85%D9%8F%D9%84%D9%91%D9%8E%D8%A7-%D8%B1%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8F%D9%88%D8%B7%D9%90%D9%8A%D9%91%D9%8F |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251224011045/https://www.odabasham.net/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%85/130265-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%85%D9%8F%D9%84%D9%91%D9%8E%D8%A7-%D8%B1%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8F%D9%88%D8%B7%D9%90%D9%8A%D9%91%D9%8F |url-status=dead }}</ref> ئەو لە مەدرەسە سوننەتییەکاندا کە لکێنرابوون بە مزگەوتەکانەوە، دەستی بە خوێندن کرد و بۆ وەرگرتنی زانست لە نێوان چەندین گونددا گەڕا. سەرەتا زانستەکانی ئامراز (نەحو، سەرف، بەلاغە)ی خوێند، پاشان زانستە شەرعییەکانی وەک [[بیروباوەڕی ئیسلامی|عەقیدە]]، [[تەفسیر]] و [[فیقھی ئیسلامی|فیقھی]] لەسەر دەستی چەندین زانای ناسراوی ناوچەکە وەرگرت، لەوانە شێخ محەممەد سەعید سێدا و مەلا عەبدولسەلام.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=العارف باللە ملا رمضان البوطي |ناونیشان=https://www.naseemalsham.com/persons/sh_mulla_ramadan |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == کۆچکردن بۆ دیمەشق == دوای کۆتاییھاتنی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] و ڕووخانی [[دەوڵەتی عوسمانی]]، سیاسەتە [[سکۆلاریست|سێکولاریستییەکانی]] [[مستەفا کەمال ئەتاتورک]] بوونە ھۆی دروستبوونی فشارێکی زۆر لەسەر ژیانی ئایینی لە تورکیا. مەلا ڕەمەزان گەواهی چەندین گۆڕانکاریی توند بوو کە ژیانی ئایینی و کەلتووریی خەڵکیان کردبووە ئامانج، لەوانە: * قەدەغەکردنی بانگدان بە زمانی [[عەرەبی]]. * گۆڕینی ئەلفوبێی عەرەبی بۆ لاتینی. * قەدەغەکردنی خوێندنی [[قورئان]] بە زمانی عەرەبی لە شوێنە گشتییەکاندا. ناچارکردنی پیاوان بە لەسەرکردنی کڵاوی ڕۆژئاوایی و ژنان بە لابردنی [[حیجاب]]. ئەم بارودۆخە، لەگەڵ ھەڵکوتانی بەردەوامی سەربازەکان بۆ سەر گوندەکەیان، وای لە مەلا ڕەمەزانکرد کە لە ساڵی ١٩٣٣دا بڕیاری کۆچکردن بدات. ئەو بە نھێنی و لە تاریکیی شەودا، لەگەڵ خێزانەکەیدا (ھاوسەرەکەی "مەنجی" و کوڕە تەمەن چوار ساڵانەکەی، [[محەممەد سەعید ڕەمەزان بۆتی|محەممەد سەعید]])، ڕوویان لە [[سووریا]] کرد و دوای گەشتێکی سەخت، لە گەڕەکی کوردانی [[دیمەشق]] نیشتەجێ بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ملا رمضان البوطي - ویکیبیدیا |ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%84%D8%A7_%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%88%D8%B7%D9%8A |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == ژیان لە دیمەشق == مەلا ڕەمەزان لە دیمەشق لە سەرەتادا بۆ دابینکردنی بژێویی ژیانی، دەستی بە بازرگانیکردنی کتێبی ئایینی کرد. ئەو کتێبە باوەکانی لە دیمەشق دەکڕی و دەیبردن بۆ ناوچە کوردنشینەکانی جەزیرە و دەیفرۆشتن. زۆری نەخایاند بەھۆی زانستە قووڵەکەیەوە، بەتایبەتی لە فیقھی [[شافعی|شافعیدا]]، لەناو زانایانی دیمەشقدا ناسرا و قوتابییان بۆ وەرگرتنی زانست ڕوویان تێکرد. دواتر، بووە ئیمام و مامۆستا لە مزگەوتێکدا و دەستی کردەوە بە وانەوتنەوە، بەتایبەتی وانەی بەردەوامی لەسەر کتێبی "ئیحیا عولووم ئەددین"ی [[ئیمامى غه‌زالى|ئیمامی غەزالی]] ھەبوو کە جەماوەرێکی زۆر ئامادەی دەبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فضيلة العلامة الشيخ ملا رمضان رحمه الله تعالى |ناونیشان=https://www.awqaf-damas.com/?page=show_det&category_id=97&id=1160&lang=ar |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == کەسایەتی و ڕێباز == مەلا ڕەمەزان بە ژیانێکی زاھیدانە و دوورەپەرێزی ناسرابوو. زۆربەی کاتەکانی بە خوێندنەوەی [[قورئان]]، زیکر، نوێژە سوننەتەکان و لێکۆڵینەوەی زانستییەوە بەسەر دەبرد. زۆر وریا بوو لە مامەڵە و قسەکانیدا و ڕێگەی بە ھیچ جۆرە غەیبەتێک نەدەدا لە دانیشتنەکانیدا . سەبارەت بە [[تەسەوف]]، ئەو باوەڕی بە "تەسەوفی پاک" ھەبوو کە بە قورئان و سوننەتەوە بەسترابێتەوە. ڕەخنەی لەو ڕێبازە سۆفیگەرییانە دەگرت کە ببوونە پیشە و بۆنی دنیایان لێدەھات. پێی وابوو تەسەوف حاڵەتێکی ڕۆحییە کە موسڵمان دەگەیەنێتە ئاستی چاودێریکردنی خودا، نەک تەنھا کۆمەڵێک زیکر و ڕێوڕەسمی دەرەکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ملا رمضان البوطي - ویکیبیدیا |ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%84%D8%A7_%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%88%D8%B7%D9%8A |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == بەرھەم و میرات == مەلا ڕەمەزان گرنگیی بە نووسین و دانانی کتێب نەدەدا، بۆیە ھیچ بەرھەمێکی نووسراوی ئەوتۆی لەدوای خۆی بەجێ نەھێشت، جگە لە نامەیەکی وەسیەت کە بۆ کوڕە تاقانەکەی نووسی کاتێک ترسی مردنی ھەبوو، لەگەڵ دوو وتار کە لە گۆڤاری "نەھجولئیسلام"دا بڵاوکرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=العلامە الزاھد ملا رمضان البوطي |ناونیشان=https://www.odabasham.net/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%85/130265-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%85%D9%8F%D9%84%D9%91%D9%8E%D8%A7-%D8%B1%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8F%D9%88%D8%B7%D9%90%D9%8A%D9%91%D9%8F |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251224011045/https://www.odabasham.net/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%85/130265-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%85%D9%8F%D9%84%D9%91%D9%8E%D8%A7-%D8%B1%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8F%D9%88%D8%B7%D9%90%D9%8A%D9%91%D9%8F |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> میراتی سەرەکیی ئەو بریتی بوو لەو قوتابییانەی کە پێی گەیاندن، و لە سەرووی ھەمووشیانەوە کوڕەکەی، کە بووە یەکێک لە دیارترین زانایانی جیھانی ئیسلامی. == کۆچی دوایی == [[پەڕگە:Mulla_Ramadan1.jpg|وێنۆک|وێنەی شێخ مەلا ڕەمەزان بووتی سێ ڕۆژ پێش کۆچی دوایی.]] مەلا ڕەمەزان دوای ژیانێکی درێژی پڕ لە زانست و خواناسی، لە بەیانیی ڕۆژی سێشەممە، ١٥ی ئایاری ١٩٩٠، لە تەمەنی ١٠٢ ساڵیدا لە دیمەشق کۆچی دوایی کرد. تەرمەکەی بە ئامادەبوونی جەماوەرێکی یەکجار زۆر بەڕێکرا و لە گۆڕستانی "باب ئەلسەغیر" بە خاک سپێردرا. بەپێی وەسیەتی خۆی، لەپێش جەنازەکەیەوە لافیتەیەک بەرزکرایەوە کە لەسەری نووسرابوو: أتيناك بالفقر يا ذا الغنى ... وأنت الذي لم تزل محسنا (واتە: ئەی دەوڵەمەند، بە ھەژارییەوە ھاتووینەتە لات ... تۆش ھەمیشە چاکەکار بوویت)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ملا رمضان البوطي - ویکیبیدیا |ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%84%D8%A7_%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%88%D8%B7%D9%8A |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|کوردستان|سووریا}} [[پۆل:زانایانی کورد]] [[پۆل:زانایانی شافیعی]] [[پۆل:خەڵکی جزیرەی بۆتان]] [[پۆل:کۆچبەرانی کورد بۆ سووریا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٨]] [[پۆل:مردووەکانی ١٩٩٠]] 1fmauj5tsz4s13bv0lilkcwrp0wncmg 0 288783 1660415 1552591 2026-09-04T13:39:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1660415 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Dragon_trees.jpg|وێنۆک|یەکێک لە نموونەکانی دروستکردنی ڕێکارانە، لێرەدا سیستەمی ئێڵ بەکارھێنراوە بۆ دروستکردنی مۆدێلی داری واقیعی. مۆدێلی جیاواز دەتوانرێت دروست بکرێت بە گۆڕینی ھەردوو پارامیتەری دیاریکراو و تۆوێکی ھەڕەمەکی.]] لە [[کۆمپیوتەرکاری|کۆمپیوتەرکاریدا]]، '''دروستکردنی ڕێکارانە''' ({{بە ئینگلیزی|procedural generation}}) شێوازێکی دروستکردنی داتایە بە شێوەی [[ئەلگۆریتم]]ی بە پێچەوانەی شێوازی دەستییەوە، کە بە شێوەیەکی گشتی لە ڕێگەی تێکەڵەیەک لە ناوەڕۆکی دروستکراوی مرۆڤ و ئەلگۆریتمەکانەوە دەبێت کە لەگەڵ ھەڕەمەکیی دروستکراوی کۆمپیوتەر و ھێزی پرۆسێسکردندا جووت کراون. لە [[کۆمپیوتەری وێنەیی|گرافیکی کۆمپیوتەریدا]]، بە گشتی بۆ دروستکردنی تێکستچەر و مۆدێلی سێ ڕەھەندی بەکاردێت. لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا، بۆ ئەوە بەکاردێت کە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی بڕێکی زۆر ناوەڕۆک لەناو یارییەکدا دروست بکات. بەپێی جێبەجێکردنەکەی، سوودەکانی دروستکردنی ڕێکارانە دەتوانن بریتی بن لە قەبارەی بچووکتری فایل، بڕی زۆرتری ناوەڕۆک، و ھەڕەمەکی بۆ یاریکردنێکی کەمتر پێشبینیکراو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣٠ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{شریتی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|کۆمپیوتەر|فیلم|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Procedural generation}} {{فیلم-کۆلکە}} 4dz3qj324geebad4rvsv8j9q61btpgw 0 288808 1660644 1659319 2026-09-04T18:00:10Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:August 2025 Indonesian protests|August 2025 Indonesian protests]] بۆ [[:Commons:Category:August–September 2025 Indonesian protests|August–September 2025 Indonesian protests]] 1660644 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} لە ٢٥ی ئابی ٢٠٢٥، خۆپیشاندان لە [[ئیندۆنیزیا]] دەستیپێکرد وەک بەشێک لە نائارامییە مەدەنییە گەورەترەکان کە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٥ دەستیان پێکردبوو بەھۆی بێزاری ئابووری و زیادکردنی یارمەتییەکانی نیشتەجێبوون بۆ ئەندامانی پەرلەمان. خۆپیشاندانەکان، کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە دەوری پایتەختی [[جاکارتا]] چڕکرابوونەوە، پەرەی سەند و بڵاوبوونەوە دوای کوشتنی ئەفان کورنیاوان، شۆفێری تەکسیی ماتۆڕسیکلێتی ئۆنلاین (''ojek online'') کە لە ٢٨ی ئابدا بەھۆی ئۆتۆمبێلێکی تاکتیکی بریمۆبەوە پێشێلکرا، لە کاتی سەرکوتکردنێکی توندوتیژ و زیادەڕۆیانەی جیاوازییە مەدەنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣١ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|August–September 2025 Indonesian protests}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە نین]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ajc264jslrz5gb3of8uvven4mmkvtay 0 290060 1660466 1576979 2026-09-04T15:06:25Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان؛ ھەروەھا لابردنی پۆل:زیندووان (ناکۆکە لەگەڵ پۆل:مردووانی ٢٠٢٥) 1660466 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''عەبدولڕەحمان فەتاحی''' ھەروەھا بە ئەبوو سەفییە کوردی (بە عەرەبی: أَبُوْ صَفِیَّةُ ٱلْکُرْدِیّْ) ناسراوە، پیاوێکی ئایینی [[کورد]]ی [[سوننە]] و خەڵکی [[ئێران|ئێرانە]]. ئەندامی [[بەرەی نوسرە]] و دواتر [[ھەییەی تەحریر شام]] بووە. دوای [[کەوتنی ڕژێمی ئەسەد|ڕووخانی ڕژێمی ئەسەد]]، وەک ڕاوێژکاری کاروباری ئێران دەستنیشانکرا. یەکەم کورد بوو دوای ھەڵوەشاندنەوەی سووریای بەعس پۆستی حکوومەتی سووریای بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=اخبار العراق من قنا السومریة العراقیة |ناونیشان=https://www.alsumaria.tv/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=قنا السومریة العراقیة |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=PSIQUIATRIA PALIATIVA: SEUS BENEFÍCIOS PARA OS PACIENTES COM TRANSTORNOS MENTAIS – ISSN 1678-0817 Qualis B2 |ناونیشان=https://revistaft.com.br/psiquiatria-paliativa-seus-beneficios-para-os-pacientes-com-transtornos-mentais/ |journal=Revista ft |زمان=pt-BR}}</ref> == ژیان == فەتاحی لە سەرەتای پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا لە شاری [[سۆڵغە]] کە گوندێکە لە نزیک شاری [[مەھاباد]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لەدایک بووە. لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا سەفەری [[باشووری کوردستان|کوردستانی عێراق]] دەکات و لەژێر دەستی عەبدولقادر تەوحیدی دەستی بە خوێندن کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=بوونی کورد لە تەحریر شام|ناونیشان=https://kurdistanbas.com/ku/news/9465/بوونی-کورد-لە-تەحریر-شام|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=کۆردستان باس|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanbas.com/ku/news/9465/%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%84%DB%95-%D8%AA%DB%95%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D9%85 |date=شوباتی ٢٠٢٦ }}</ref> فەتاحی لە کاتی تەواوکردنی خوێندنەکەیدا ئەندامی [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان|بزووتنەوەی ئیسلامی کوردستانی]] بەڕابەرایەتی [[عوسمان عەبدولعەزیز]] بووە، و لە [[میرنشینی ئیسلامیی کوردستان|میرنشینی ئیسلامی کوردستان]] ژیاوە. فەتاحی لە ساڵی ١٩٩٦ خوێندنی تەواو کردووە، دواتر گەڕاوەتەوە بۆ ئێران و ئیجازەی مەلایەتی لە شافی بورھانی وەرگرتووە، و بووەتە ئیمامی [[خەلیفان، مەھاباد|خەلیفانی مەھاباد]]. لە ئێران، بەھۆی پەیوەندی لەگەڵ [[کەتیبەکانی کوردستان|لیواکانی کوردستان]] دەستگیرکرا، و چەندین جاری دیکە دەستبەسەرکرا. لە ساڵی ٢٠١١دا سزای سێ ساڵ زیندانی لە زیندانی گۆھەردەشت بەسەردا سەپێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=پێنج ھاووڵاتیی کورد لە گرتنگەی ئیدارەی ئیتلاعاتەوە بۆ زیندانی ورمێراگوێزران|ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/پێنج-ھاووڵاتیی-ورد-لە-گرتنگەی-یدارەی-یتلاعاتەوە-بۆ-زیندانی-ورمێراگوێزران|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdpa (kurdpa.net)|زمان=ku}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpa.net/so/news/%D9%BE%DB%8E%D9%86%D8%AC-%DA%BE%D8%A7%D9%88%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%84%DB%95-%DA%AF%D8%B1%D8%AA%D9%86%DA%AF%DB%95%DB%8C-%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C-%DB%8C%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA%DB%95%D9%88%DB%95-%D8%A8%DB%86-%D8%B2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8E%D8%B1%D8%A7%DA%AF%D9%88%DB%8E%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D9%86 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> دوای ئازادکردنی لە ساڵی ٢٠١٤ بەرەو سووریا بەڕێکەوت. لەو کاتەدا نزیکەی ٣ ھەزار کوردی ئیسلامی گەشتیان کردبوو بۆ سووریا، و لە نێوان [[ئەنسارولئیسلام]] و [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامیدا]] دابەش بوبوون؛ بەڵام فەتاحی ڕێگایەکی جیاوازی گرتەبەر و پەیوەندی بە بەرەی نوسرە کرد. فەتاحی «بزووتنەوەی موھاجیرینی سوننەی ئێران»ی دامەزراند،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=شارپرێس ژمارەی چەکدارە کوردەکانی جۆلانی ئاشکرادەکات |ناونیشان=https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=232875 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.sharpress.net}}</ref> کە گرووپێکی زۆرینەیان کورد بوون لەناو بەرەی نوسرە. پێش ھەڵوەشاندنەوەی بەرەی نوسرە نزیکەی ٣٠٠ کورد ھەبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202412156359|سەردێڕ=Who is the new Syrian leader’s Iran point man? |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=iranintl.com |زمان=en}}</ref> ڕەخنەی لە فراکسیۆنە کوردییەکان گرت، بەڵام ڕەخنەی لە کوتلە کوردییەکانیش گرت کە تورکیا پشتیوانیان لێدەکات و تۆمەتباریان دەکات بەوەی لە پێناو تورکیادا تاوان دژی کورد ئەنجام دەدەن و خەباتی ھاوبەشیان لە دژی بەشار ئەسەد کردووەتە ململانێی نەتەوەیی. فەتاحی یاوەری [[ئەحمەد شەرع]] بوو دوای جیابوونەوەی لەگەڵ [[ئەلقاعیدە|قاعیدە]] و دروستکردنی ھەیییەی تەحریر شام. بە درێژایی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا|شەڕی ناوخۆی سووریا]]، فەتاحی لە [[ئیدلیب|ئیدلب]] ژیاوە و لەوێ وەک [[قازی شەرعی]] کاری کردووە. دوای ڕووخانی ڕژێمی ئەسەد، لەلایەن ئەحمەد شەرع وەک جێگر و ڕاوێژکاری کاروباری ئێران دەستنیشانکرا و بووە یەکەم کورد کە پۆستێکی لە حکوومەتی نوێی سووریادا ھەبێت. دواتر فەتاحی وتارێکی بە زمانی کوردی لە [[مزگەوتی ئەمەوی]] پێشکەش کرد، کە ئاواتی "ئازادی قودس "ی لە دوای سووریا خواست و ھەڕەشەی لە حکوومەتی ئێران کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.iranintl.com/202412142693|سەردێڕ=عبدالرحمن فتاحی؛ از پیشنمازی در مھاباد تا حضور در حلقە نزدیکان جوولانی در سوریە |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=fa |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.faraz.ir/fa/news/86510/عبدالرحمن-فتاحی-کیست-از-زندان-رجاییشھر-تا-مسجد-اموی-دمشق|سەردێڕ=عبدالرحمن فتاحی کیست: از زندان رجاییشھر تا مسجد اموی دمشق!|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.faraz.ir/fa/news/86510/%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86-%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%B4%DA%BE%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەکارھێنانی زمانی کوردی سەرنجی خەڵکی ڕاکێشا، بەو پێیەی لە سەردەمی ڕژێمی ئەسەددا سنووردارکردنێکی زۆر بۆ زمانی کوردی لە سووریادا ھەبوو. لەکاتێکدا حکوومەت ھەوڵیدا بە دەستبەکاربوونی ئەو سۆزی کوردەکان بەرەو حکوومەت ڕابکێشێ، زۆربەی کوردەکان گومانیان ھەبوو کە ئایا گۆڕانکاری ڕاستەقینە یان «ھەمان ئەو [[تۆکنیزم|تۆکنیزمەیە]] کە لە سەردەمی [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان]] زۆرجار لە [[تورکیا]] دەیبینن» دوای ڕاسپاردنی فەتاحی، ئەحمەد شەرع دڵنیایی دا کە بەشداری کورد لە حکوومەتی نوێی سووریادا دەبێت و بانگەشەی ئەوەی کرد کە «چیتر ستەم لەسەر گەلی کوردمان نابێت»، کە بە «بەشێکی جەوھەری» سووریا ناوی بردووە کە بەرگەی «چەوساندنەوەیەکی گەورەی» گرتووە. شەرع ھەروەھا ڕای گەیاندووە کە ھەوڵی گەڕاندنەوەی کوردە ئاوارەبووەکان بۆ ناو کۆمەڵگاکانیان دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الشرق |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://asharq.com/politics/110023/الجولانی-الأکراد-جزء-أساسی-من-سوریا-القادمة/|سەردێڕ=الجولانی: الأکراد تعرضوا لظلم کبیر.. وھم جزء أساسی من "سوریا القادمة" |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Asharq News |زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|سووریا}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٥٠]] [[پۆل:سەرکردەکانی ئەلقاعیدە]] [[پۆل:ھەییەی تەحریر شام]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ئیسلامییەکانی کورد]] [[پۆل:موسڵمانە سوننەکان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] svpx70g41ilmco5u71krgmkz0kr6vnk 0 290930 1660445 1510160 2026-09-04T14:54:08Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660445 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}} '''عیرفان تەھماسبی''' (لەدایکبووی ١٧ی ئەیلوولی ١٩٩٧ لە [[شووشتەر]]) [[ھۆنراوەنووس]] و [[گۆرانیبێژی|گۆرانیبێژ]] و [[ئاوازدانەر]]ێکی [[ئێران]]ی بە ڕەگەز [[فارس]]ە. لە بەرنامەی عەسر جەدید دەرکەوتووە و یەکەم کۆنسێرتی لە ساڵی ٢٠٢٤ ئەنجامداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=بیوگرافی و زندگی خصوصی عرفان طهماسبی + تصاویر جذاب و دیدنی |ناونیشان=https://saednews.com/c/10161/368686 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=saednews.com |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=بیوگرافی عرفان طهماسبی + زندگی خصوصی ایشان |ناونیشان=https://www.fardanews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-2/1260269-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%B7%D9%87%D9%85%D8%A7%D8%B3%D8%A8%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=پایگاه خبری تحلیلی فردا {{!}} Farda News |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=عرفان طهماسبی کیست؟ {{!}} پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز |ناونیشان=https://ensafnews.com/453247/%d8%b9%d8%b1%d9%81%d8%a7%d9%86-%d8%b7%d9%87%d9%85%d8%a7%d8%b3%d8%a8%db%8c-%da%a9%db%8c%d8%b3%d8%aa%d8%9f/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=انصاف نیوز |زمان=fa-IR}}</ref> == پیشە == بەھۆی ئەوەی برا گەورەی عیرفان گۆرانی دەگوت و ژەنیاری دەکرد، عیرفانیش لە منداڵییەوە حەزی لە مۆسیقا بوو، بەڵام ھەرگیز خوێندنی ئەکادیمی لە بواری مۆسیقادا نەبووە. ناوبراو لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ میدیای «دۆیچەوێل»ی [[ئەڵمانیا]] ئاماژەی بەوەدا کە لە ھەرزەکاریدا دەستی بە نواندنی [[شانۆ]] کردووە لەلای مامۆستاکەی مەجید بەھداری، و دوای چەند ساڵێک وردە وردە حەزی بە «شانامەخوێندن» پەیدا کردووە. عیرفان تەھماسبی لە ساڵی ٢٠١٦ شێوازێکی نوێی لە شانامەخوێندن داھێنا و پێشکەشی کرد؛ خوێندنی شیعرەکانی فیردەوسی بە ئاوازی [[مۆسیقای پۆپ]]. لە ٢٠٢٠، بەشداریکردنی لە وەرزی دووەمی پڕۆگرامی عەسری جەدید و پێشکەشکردنی گۆرانی «گوڵم گوڵم» بووە ھۆی ناساندنی زیاتری لە کۆمەڵگای ئێراندا. سەرنجی تایبەتی ڕەخنەگری ناسراوی مۆسیقای ئێرانی، ھومەن خەڵعەتەبەری، بۆ شێوازی پێشکەشکردنەکەی، بووە ھۆی ئەوەی کە کۆمەڵگای مۆسیقا بە وردبینی زیاترەوە سەیری بەرھەمەکانی بکەن. دوای ئەوەی سەرکەوتوو بوو لە بەدەستھێنانی نازناوی جێگری پاڵەوان لەم پڕۆگرامەدا، دەستی بە چالاکیی ھونەری کرد لەگەڵ کۆمپانیای بڵاوکردنەوەی کەلتووری و ھونەری «ئاوای ھونەر». عیرفان تەھماسبی یەکەمین کۆنسێرتی خۆی لە مانگی ئایاری ٢٠٢٤ لە «ئەس پیناس پلاس»ی [[تاران]] بەڕێوەبرد کە بووە جێگەی سەرنجی ڕەخنەگران و بە گەرمی پێشوازی لێکرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|مۆسیقا}} [[پۆل:ئاوازدانەرانی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:بەختیاری]] [[پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی ئەھواز]] r7qgqy8q5phl655fpss4pbs7vezvbmv 0 291224 1660761 1659839 2026-09-04T20:19:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660761 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''شەھرۆخ سوڵتانی زەنگەنە''' ({{Langx|fa|شاھرخ سلطان زنگنە}}، مردووی ١٦٣٩) ئەرستۆکراتێکی [[کورد]] بووە کە سەر بە ھۆزی [[زەنگنە|زەنگەنە]] بووە، کە ھۆزێکی [[کورد]]ی [[سوننە|سوننەن]] و بنەچەشیان [[پارێزگای کرماشان]] بووە. لەسەر شەھرۆخ سوڵتان زۆر شت نازانرێت. لە ساڵی ١٦٣٩ دەبێتە سەرۆک عەشیرەتی زەنگەنە، بەڵام لە ھەمان ساڵدا کۆچی دواییی کردووە. دوای ئەو [[شێخ عەلی خان زەنگەنە]]ی برای جێگەی گرتەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Matthee|یەکەم=Rudi|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fFaw4od7nfUC|سەردێڕ=Persia in Crisis: Safavid Decline and the Fall of Isfahan|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٣-١٨١-٤|editor-last=|editor-first=|شوێن=|پەڕەکان=١–٣٧١|chapter=|بەستەری نووسەر=}} * {{cite encyclopedia|article=ŠAYḴ-ʿALI KHAN ZANGANA|last=Matthee|first=Rudi|authorlink=|url=http://www.iranicaonline.org/articles/shaykh-ali-khan|editor-last=|editor-first=|editor-link=|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica|pages=|location=|publisher=|year=|isbn=}} {{s-start}} {{s-break}} {{s-vac|}} {{s-ttl|title=سەرۆک عەشیرەتی زەنگەنە|years=١٦٣٩}} {{s-aft|after=[[شێخ عەلی خان زەنگەنە]]}} {{s-end}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|کوردستان|ئێران|پارێزگای کرماشان}} [[پۆل:مردووانی ١٦٣٩]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:زەنگەنە]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی کرماشان]] [[پۆل:کورد لە ئێران]] [[پۆل:کوردەکانی ئێران]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٧یەم]] 3in3uaiwkxdwm92hgqbc0oyk08jl5r0 0 291550 1660735 1660278 2026-09-04T20:11:17Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660735 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دۆغاتا | ناوی_فەرمی = Dughata - دوغات | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Dughat Ezidi Temple.jpeg | شرۆڤەی_وێنە = پەرستگای ئێزیدیەکان لە دۆغاتا | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 36.64329| 43.11569}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دۆغاتا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.64329| 43.11569 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تلکێف|تلکێف]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ئەلقۆش]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٧٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = بۆرکی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئێزیدی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دۆغاتا''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ''دوغات''، [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Dughata''<ref> https://web.archive.org/web/20191219132839/https://www.tigrishaber.com/pesmerge-li-basiqa-bi-tundi-bersiva-dais-dide-u-ser-li-xazir-berdewame-24202h.htm </ref>) گوندێکە لە [[ناحیەی ئەلقۆش]] لە [[قەزای تلکێف]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە باکووری [[عێراق]].<ref> https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/265734 </ref> دۆغاتا دەکەوێتە ڕۆژاوای [[باشووری کوردستان]].<ref> https://syriaca.org/place/184 </ref><ref> https://www.aa.com.tr/ks/تورکیا/لێدوانی-چاوشئۆغڵو-لەبارەی-عێراق-و-بەعشیقە/659211 </ref> ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]. گوندەکە بە دووری ١٢ کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[ئەلقۆش]] ھەڵکەوتووە. ھەروەھا دەکەوێتە باکووری [[چیای شنگال]].<ref>https://web.archive.org/web/20200413091205/http://docs.neu.edu.tr/library/6421411229.pdf</ref> گوندەکە لە [[کورد]]ە ئاینزا [[ئێزیدییەکان]] پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.aina.org/reports/acetste.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200216045323/http://www.aina.org/reports/acetste.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گوندەکە لە ڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ گوندی [[سرێچکا]]، لە ڕۆژئاوا لەگەڵ گوندی خەتارێی گەورە، لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی [[تەلسقۆف]] و لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی [[بێبان]]. گوندەکە چەندین بارەگای حزبە سیاسییەکانی وەک [[حیزبی شیووعیی عێراقی]] و [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] تێدایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://sparechangenews.net/2016/06/iraq-thousands-flee-fallujah-raise-questions-mosul/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250328070723/https://sparechangenews.net/2016/06/iraq-thousands-flee-fallujah-raise-questions-mosul/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئێستاش زۆرێک لە خێزانەکانی گوندەکە پشت بە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری دەبەستن کە لە ڕابردوودا سەرچاوەیەکی سەرەکی بژێوی ژیانیان بوون. گوندەکە چەندین قوتابخانەی هەیە، لەوانە سێ قوتابخانەی سەرەتایی و یەک قوتابخانەی ناوەندی. هەروەها کلینیکێک هەیە کە لە ساڵی ٢٠١١ دروستکراوە. گوندەکە بەهۆی نەبوونی خزمەتگوزاریی پێویست و نەبوونی تۆڕی ئاوەڕۆی تەندروستی و سنوورداربوونی تۆڕی ئاوی خواردنەوە و ستوونی کارەبایی تووشی کێشەی زۆری شارەوانی بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ezidipress.com/blog/isis-greift-norden-von-mosul-an-tausende-christen-auf-der-flucht/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251115125242/https://www.ezidipress.com/blog/isis-greift-norden-von-mosul-an-tausende-christen-auf-der-flucht/ |url-status=dead }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Bahzani}} [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] pu5v2ey3zctarqvvphqjvnota7vdsf4 0 291588 1660763 1659834 2026-09-04T20:20:18Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660763 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''شەڕی ڕووسیا-عوسمانی''' {{تێبینی|{{langx|tr|93 Harbi|lit=War of '93}}, named for the year 1293 in the [[Islamic calendar]]; {{langx|ru|Русско-турецкая война|Russko-turetskaya voyna}}}} (١٨٧٧–١٨٧٨) ململانێیەکی نێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و ھاوپەیمانییەک بوو کە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]] سەرۆکایەتی دەکرد و [[میرنشینی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]] و [[میرنشینی سڕبیا|سربیا]] و [[میرنشینی مۆنتینیگرۆ|مۆنتینیگرۆی]] لەخۆگرتبوو. ھۆکارە پێشوەختەکان بریتی بوون لە ئامانجەکانی ڕووسیا بۆ وەرگرتنەوەی ئەو زیانانەی کە لەکاتی [[جەنگی کریمیا|جەنگی قرمدا]] لە ساڵانی ١٨٥٣–١٨٥٦ تووشی بوو، و دووبارە دامەزراندنەوەی خۆی لە [[دەریای ڕەش]] و پشتگیریکردنی ئەو بزووتنەوەیە سیاسییەی کە ھەوڵی ڕزگارکردنی گەلانی باڵکان لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی دەدا. لە ڕۆمانیا شەڕەکە بە ناودەبرێت '''شەڕی ڕووسیا-ڕۆمانیا-تورکیا''' (١٨٧٧–١٨٧٨)یان جەنگی سەربەخۆیی ڕۆمانیا (١٨٧٧–١٨٧٨). ھاوپەیمانی بە سەرۆکایەتی ڕووسیا لە شەڕەکەدا سەرکەوتنی بەدەستھێنا، عوسمانییەکانی پاڵنا بە درێژایی ڕێگاکە تا دەروازەکانی [[قوستەنتینە|قوستەنتینییە]]، ئەمەش بووە ھۆی دەستێوەردانی زلھێزەکانی [[ئەورووپای ڕۆژاوا]]. لە ئەنجامدا ڕووسیا سەرکەوتوو بوو لە بردنی پارێزگاکانی [[قەوقاز]]، ئەوانیش [[قەرس]] و [[باتووم]]، ھەروەھا ناوچەی بودجاکیشی گرتەوە. میرنشینەکانی [[ڕۆمانیا]] و [[سربیا]] و [[مۆنتینیگرۆ]] کە ھەریەکەیان بۆ ماوەی چەند ساڵێک سەروەری ''[[دی فاکتۆ|دیفاکتۆ]]''یان ھەبوو، بە فەرمی سەربەخۆیی خۆیان لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی ڕاگەیاند. دوای نزیکەی پێنج سەدە لە زاڵبوونی عوسمانی (١٣٩٦–١٨٧٨)، [[بولگاریا]] وەک دەوڵەتێکی سەربەخۆ سەریھەڵدا بە پشتیوانی و دەستێوەردانی سەربازی لەلایەن ڕووسیا. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Russo-Turkish War (1877–1878)}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا|ڕووسیا}} [[پۆل:شەڕەکانی یۆنان]] k620ouamesq3xz3zprftw8cq48s9ii6 0 291598 1660847 1658925 2026-09-04T20:46:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660847 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''خوران''' [[wiktionary:sensation|هەستێکە]] کە دەبێتە هۆی دروستبوونی ئارەزوویەکی بەهێز یان پەرچەکردار بۆ ڕووشاندن (ڕنین). <ref name="andersen">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |vauthors=Andersen HH, Elberling J, Arendt-Nielsen L |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Human surrogate models of histaminergic and non-histaminergic itch |journal=Acta Dermato-Venereologica |بەرگ=٩٥|issue=7 |پەڕەکان=٧٧١–٧٧٧|doi=10.2340/00015555-2146 |pmid=٢٦٠١٥٣١٢|doi-access=free}}</ref> خوران لێکچوونی زۆری لەگەڵ [[ئێش|ئازاردا]] هەیە و لە کاتێکدا هەردووکیان ئەزموونی هەستیی ناخۆشن، بەڵام شێوازی وەڵامدانەوەی ڕەفتارییان جیاوازە. ئازار پەرچەکرداری کشانەوە (دوورکەوتنەوە) دروست دەکات، لە کاتێکدا خوران دەبێتە هۆی پەرچەکرداری ڕووشاندن. <ref name="ikoma">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |display-authors=٣|vauthors=Ikoma A, Steinhoff M, Ständer S, Yosipovitch G, Schmelz M |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٦|سەردێڕ=The neurobiology of itch |journal=Nature Reviews. Neuroscience |بەرگ=٧|issue=7 |پەڕەکان=٥٣٥–٥٤٧|doi=10.1038/nrn1950 |pmid=١٦٧٩١١٤٣|s2cid=9373105}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} dqv3yksy3gpzz3us31vqtmx1z2mr0xm 0 292397 1660636 1613471 2026-09-04T17:36:05Z ~2026-48099-92 78901 /* پێکهاتەی کۆمەڵایەتی (لقەکان) */ 1660636 wikitext text/x-wiki '''بنەجی''' یەکێکە لە لقە سەرەکی و بنەڕەتییەکانی عەشیرەتی [[هەرکی]]. ناوی "بنەجی" لە زمانی کوردیدا ئاماژەیە بۆ "بنەڕەت" یان "ڕەگ"، کە نیشانەی ئەوەیە ئەم تیرەیە ڕەگ و ڕیشەیەکی مێژوویی قووڵیان لە پێکهاتەی ئەم عەشیرەتەدا هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب |ناونیشان=کورد و کوردستان|سەردێڕ=ڕەنگدانەوەى بارودۆخى کۆمەڵایەتى ئافرەتى کورد لە باشوورى کوردستان لە ڕۆژنامەوانى کوردیدا (١٩٦٨-١٩٧٩) |نووسەر=محەمەد ئەمین زەکی بەگ |ساڵ=٢٠٠٢ |زمان=کوردی}}</ref> == مێژوو و بنەچە == بەپێی گێڕانەوە مێژووییەکان، بنەجییەکان وەک یەکێک لە ستوونە سەرەکییەکانی هەرکی ئەژمار دەکرێن. مێژووی ئەوان تێکەڵە بە مێژووی کۆچکردنی وەرزی و پاراستنی نەریتی هۆزایەتی. ئەوان لە مێژوودا بەوە ناسراون کە بەرپرسیارێتی پاراستنی بەشێک لەو ناوچە و گوندانەیان لەسەر بووە کە سنووری عەشیرەتەکە بووە. == ڕۆڵی مێژوویی و پەیوەندی بە بارزانییەکانەوە == یەکێک لە خاڵە هەرە دیارانەی مێژووی بنەجی، پەیوەندیی بەهێز و مێژووییانە لەگەڵ بنەماڵەی [[بارزان]] و شۆڕشەکانی [[بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستان]]. * '''بەشداری لە شۆڕشەکان:''' بنەجییەکان بە چڕی بەشدارییان لە شۆڕشەکانی بارزاندا کردووە و پشتیوانییەکی بەهێزی سەرکردایەتی بوون. * '''فیداکاری:''' ئەم تیرەیە قوربانییەکی زۆریان لە پێناو ئازادی و دۆزی نەتەوەیی داوە، کە ئەمەش پەیوەندیی نێوان بنەجی و بارزانی کردووە بە پەیوەندییەکی مێژوویی و جێگیر. == پێکهاتەی کۆمەڵایەتی (لقەکان) == تیرەی بنەجی بە سەر حەوت گوندی سەرەکیدا دابەش دەبێت بەڵام ئەسڵیان دەگەرێتەوە بو تیرەی مەندا ئەمانە ئەو حەوت گوندەن: * '''دری''' * '''ستونی''' * '''بێداوی''' * '''ناوچەلی''' * '''شیویە هەرکێ''' * '''ئەردویلی''' * '''کیا''' == جوگرافیای نیشتەجێبوون == بنەجییەکان هاوشێوەی لقەکانی تری هەرکی، ژیانیان بە شێوەی [[کۆچەری]] یان نیمچە کۆچەری بووە: * '''لە هاویناندا (کوێستان):''' بەرەو ناوچە شاخاوییە بەرزەکانی سەر سنووری نێوان [[تورکیا]] و [[عێراق]] (سەر سنووری ناوچەی شەمزینان و دەوروبەری) کۆچیان کردووە. * '''لە زستاناندا (گەرمیان):''' بەرەو دەشتاییەکانی دەوروبەری [[هەولێر]]، [[خەبات (شارۆچکە)|خەبات]] و [[ئاکرێ]] هاتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=مێژووی عەشیرەتی هەرکی|سەردێڕ=میتۆدی به‌راوردكاری مێژوونووس جۆرج سارتۆن له‌ نووسینی مێژووی زانسته‌ ئیسلامیه‌كان، له‌ سه‌ده‌ی (2ك/8ز-5ك/11ز) له‌ په‌رتوكی (پێشه‌كیه‌ك بۆ مێژووی زانسته‌كان) |ماڵپەڕ=زانیاری |زمان=کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[هەرکی]] * [[سیدا (ھەرکی) | سیدا]] * [[مەندا (ھەرکی) | مەندا]] * [[سەرھاتی (ھەرکی)|سەرهاتی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[کۆ پۆل:عەشیرەتە کوردەکان]] [[کۆ پۆل:هەرکی]] [[کۆ پۆل:بارزان]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} puyb1qw2477uoglt1tch36m1sey9zg4 0 292933 1660919 1630877 2026-09-04T22:35:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، مەکسیک-کۆلکە) 1660919 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Durango, Mexico 6.jpg|وێنۆک|وێنەیەک لە سروشتی ویلایەتی دورانگۆی مەکسیک]] '''دورانگۆ''' (ناسراو بە ویلایەتی ئازادی دورانگۆ) یەکێکە لەو ۳۱ ویلایەتەی پێکەوە لەگەڵ مەکسیکۆ سیتی فیدراڵییەتی [[مەکسیک]] پێک دەهێنن. ئەم ویلایەتە دەکەوێتە باکوری ڕۆژئاوای وڵاتەوە و ژمارەی دانیشتووانەکەی ۱،۸۳۲،٦٥۰ کەسە، هەر بۆیە لە ڕیزبەندی پلەی دووهەمدا دێت لە دوای [[باخا کالیفۆرنیا سور]] بۆ ڕێژەی کەمی دانیشتوانی. پایتەختەکەی کە پێی دەگوترێت ڤیکتۆریا دێ [[دورانگۆ]] بە ناوی یەکەم سەرۆکی مەکسیکەوە نێو نراوە کە ناوی [[گوادەلوپێ ڤیکتۆریا]] بووە. == جوگرافیا == <big>'''زانیاری گشتی'''</big> ڕووبەری دورانگۆ ۱۲۳،٤٥۱کم ۲جایە، ئەمەش وا دەکات لە سەدا ٦.۳ی ناوچەی هەموو مەکسیک پێک بهێنێت. هەروەها چوارهەم گەورەترین ویلایەتە بە قەبارە و دەکەوێتە دوورەدەستی باکوری ڕۆژئاوای [[فەلاتی ناوەڕاستی مەکسیک]]، کە دەگاتەوە بە چییاکانی [[سیێرا مادرێی ڕۆژاوا]] - بڵندترین لووتکەکان. == سەرچاوەکان == ۱. https://en.wikipedia.org/wiki/Durango {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|مەکسیک|ئەمریکای لاتین}} {{پۆلی کۆمنز|Durango}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{مەکسیک-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکانی مەکسیک]] aq9t8y1t1ayukzujwxmm08vxh7wohnb 0 293731 1660939 1638200 2026-09-04T22:38:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1660939 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دونگزاوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| دونکزاوة}}<br>{{lang-en| Dungzawa}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Maps of Pirmam, Shaqlawa & Harir districts.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەریر|ھەریر]]، [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]، [[قەزای پیرمام|پیرمام]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.339183| 44.181027}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دونگزاوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.339183| 44.181027 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای پیرمام|پیرمام]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بەستۆڕە|بەستۆڕە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٦٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دونگزاوە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی بەستۆڕە]] لە [[قەزای پیرمام]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای پیرمام}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] p12rgopy4rslrbu6paq7l01osy3sgsx 0 295344 1660831 1658985 2026-09-04T20:42:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660831 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} {{Databox}}'''سوپای جەماوەریی عێراق''' کە بە '''سوپای جەماوەری''' یان '''میلیشیای جەماوەری''' ناسراوە، ڕێکخراوێکی [[نیمچە سەربازی]] بوو کە لە خۆبەخشە مەدەنییەکان پێکھاتبوو بۆ پاراستنی [[ڕژێمی بەعس]] لە بەرامبەر ئۆپۆزسیۆنی ناوخۆیی وەک بەرپەرچدانەوەی ھەر ھەوڵێکی کوودەتا لەلایەن [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق|سوپای ئاسایی عێراقەوە]].<ref>https://www.globalsecurity.org/military/world/iraq/militia.htm</ref> لە ساڵی ١٩٨٧ سوپای جەماوەری کە بە ٦٥٠ ھەزار کەس مەزەندە دەکرا، لە قەبارەی ھێزە چەکدارە ئاساییەکان نزیک بووەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٠ لە عێراق]] 7xj3tc3lqujb4sinkqlf4qbi8aobn90 0 295618 1660505 1582831 2026-09-04T15:26:03Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660505 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} }} {{Databox}}'''عەمرو [[زوبێر کوڕی عەوام|کوڕی زوبەیر]] کوڕی عەوام ئەسەدی [[قوڕەیش|قوڕەیشی]]'''. سەرۆکی ھەیتەی [[مەدینە]] بووە و لایەنگری [[خەلافەتی ئومەوی|ئومەوییەکان]] بووە لە دژی براکەی [[عەبدوڵڵا کوڕی زوبێر|عەبدوڵڵای کوڕی زوبەیر]]. ئەو ڕەتیکردەوە [[بەیعەت]] بە [[یەزید کوڕی موعاویە|یەزیدی کوڕی معاویە]] بدات وەک میراتگری بەیعەت کاتێک [[موعاویە کوڕی ئەبوو سوفیان|معاویەی کوڕی ئەبی سوفیان]] داوای کرد. پارێزگاری [[مەدینە]] عەمرو کوڕی سەعید ئەشدەق لە ساڵی ٦٠ی [[کۆچی]]دا ئەوی بۆ سەرکردایەتیکردنی ھیتەی شوێنەکە دەستنیشان کرد. ئەشدەق ناردی بۆ [[مەککە]] بۆ شەڕکردن [[عەبدوڵڵا کوڕی زوبێر|لەگەڵ عەبدوڵڵای کوڕی زوبەیر]]. عەمرو لەگەڵ دوو ھەزار چەکداردا لە [[مەدینە|مەدینەوە]] بەرەو [[مەککە]] ڕۆشتن، لەوێ لەلایەن موسعەبی کوڕی عەبدولڕەحمانی کوڕی عەوفەوە شەڕی کرد، ئەویش گرتی و بردییە لای براکەی، [[عەبدوڵڵا کوڕی زوبێر|عەبدوڵڵای کوڕی زوبەیر]]. عەبدوڵڵا فەرمانی دا لێی بدرێت. دەوترێت لەژێر لێداندا مردووە، ھەروەھا دەوترێت [[مەککە|لە مەککە]] دوای لێدان لە خاچ دراوە، پاشان نزمکراوەتەوە. [[ئیبن حەزم]] دەفەرموێت: «ھەروەھا دەوترێت کە لەلایەن جونادە کوڕی ئەسوەد ئەلھەدلیەوە کوژراوە.»<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=أحمد بن يحيى بن جابر بن داود البَلَاذُري (ت ٢٧٩ هـ)|ناونیشان=كتاب أنساب الأشراف - ط الفكر|سەردێڕ=أنساب الأشراف|بڵاوکەرەوە=دار الفكر - بيروت|بەرگ=٥|پەڕە=٣٢٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|مێژووی ئیسلام|محەممەد}} [[پۆل:مردووانی دەیەی ٦٨٠]] [[پۆل:مردووانی ٦٨٥]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:موسڵمانەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:قوڕەیش]] [[پۆل:مردووانی ٦٨٢]] elqb435iz4ycrhshloqo3p9zg4vg0k2 0 295700 1660741 1660215 2026-09-04T20:13:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660741 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''شانۆی کرووسیبڵ'''، یان بە کورتی '''کرووسیبڵ'''، شانۆیەکی شاری [[شێفیڵد]] لە باشووری یۆرکشر لە ئینگلتەرایە، کە لە ساڵی ١٩٧١دا کراوەتەوە. ناوەکەی ئاماژەیە بۆ پۆڵای کرووسیبڵ، کە لە ساڵی ١٧٤٠دا لە شێفیڵد پەرەی پێدرا و بووە ھۆی پیشەسازیبوونی شارەکە. وێڕای ئەنجامدانی نمایشی [[شانۆ|شانۆییی]] ئاسایی، شانۆکە وەک شوێنێکی وەرزشییش خزمەت دەکات، کە لە ساڵی ١٩٧٧ەوە ساڵانە میوانداریی پاڵەوانێتیی جیھانیی سنووکەری کردووە. ڕۆژنامەی [[گاردیان]] کرووسیبڵی بە «ماڵی ڕۆحیی سنووکەر» ناوبردووە. پاڵەوانێتیی جیھانیی سنووکەری ژنان و پاڵەوانێتیی جیھانیی بەتەمەنەکان (سینیۆرز)یش لەو شوێنەدا ئەنجامدراون. لە ئایاری ٢٠٢٢دا، پلانە پێشنیارکراوەکان ئاشکرا کران بۆ دروستکردنی شوێنێکی نوێی ٣٬٠٠٠ کورسی لە نزیکییەوە کە پردێک ھەردوو باڵەخانەکە بەیەکەوە دەبەستێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Crucible Theatre}} [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} jznk2lhy4zv3uqu95evfn2lv9hamlpi 0 296172 1660426 1589477 2026-09-04T14:45:11Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660426 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=شەڕی ھەولێر|width=|partof=[[شەڕی سۆران و داسنی]]|image=Old houses around the Citadel of Erbil.jpg|caption=[[قەڵای ھەولێر]]|date=١٥٣٤، ڕێکەوتی ورد بە تەواوەتی دیار نییە|place=[[ھەولێر]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=میر سەیفەددین ھەموو ناوچەکانی ھەولێری گەڕاندەوە ژێر دەسەڵاتی سۆران و موسڵمانان|result=[[پەڕگە:Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|Soran Emirate flag|15px]] سۆران سەرکەوتنی بەدەستھێنا|status=|combatants_header=|combatant1={{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[میرنشینی سۆران]]|combatant2={{flagicon image|Êzîdxan Protection Force.svg}} [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنی]]|combatant3=|commander1={{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]]|commander2={{flagicon image|Êzîdxan Protection Force.svg}} [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگ]]|commander3=|units1=|units2=|units3=|strength1=بە ھێزێکی زۆر دادەنرێت لە دەقەکان|strength2=نەزانراو|strength3=|casualties1=نەزانراو|casualties2=٥٠٠|casualties3=|notes=|campaignbox=}} '''شەڕی ھەولێر''' شەڕێک بوو لە نێوان [[ئێزیدی|ئێزیدییەکانی]] [[داسنی|میرنشینی داسنی]] بە سەرکردایەتیی [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگ داسنی]] و ھێزە کوردییەکانی [[میرنشینی سۆران]] بە سەرکردایەتیی [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]]. شەڕەکە دوای ساڵی ١٥٣٤ ڕوویدا، ساڵی وردی دیار نییە. تاکە سەرچاوەی نووسراو دەربارەی شەڕەکە [[شەرەفنامە|شەڕەفنامەیە]] لە ساڵی ١٥٩٧. == پێشینە == لە ساڵی ١٥٣٤دا، [[سولەیمان قانوونی|سوڵتان سلێمانی قانوونی]] [[میر عیززەددین شێری سۆران]]ی لەسێدارەدا و [[میرنشینی سۆران]] و [[ھەولێر]]ی دا بە میر [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگی داسنیی ئێزیدی]]. دامەزراندنی میرە ئێزیدییەکە وەک فەرمانڕەوای سۆران ڕووبەڕووی بەرگرییەکی گەورە بووەوە. ئەندامێکی بنەماڵەی سۆران بە ناوی [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]] چەند جارێک ھێرشی کردە سەر حوسێن بەگی داسنی، بەڵام ھەموو جارێک تێکشکا. میر سەیفەددین پەنای بۆ بێگە بەگی میری [[ئەردەڵان]] برد، بەڵام یارمەتیی نەدا. پشتگیرییە چاوەڕوانکراوەکە بەدی نەھات، ھەربۆیە میر سەیفەددین گەڕایەوە بۆ سۆران. لەو کاتەدا حوسێن بەگ داسنی لەوێ ئامادە نەبوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ÊzîdîPress|زمان=de|سەردێڕ=Hussein Beg Dasini und die Schlacht um Arbil|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|archive-url=https://web.archive.org/web/20251005225201/https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/|url-status=dead}}</ref><ref name="NEVD">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gulî|یەکەم=Nizar Eyub|سەردێڕ=Mîrnişîna Dasin û Şêxan li Serdema Osmanîyan (1515–1750): Vekolîneke Dokûmentarî|زمان=ku|ساڵ=<!-- |translator=Dawud Murad Xetarî -->|ناونیشان=https://archive.org/details/Mirnisinen_Dasin__Sexan_li_Serdeme_Osma|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> میر سەیفەدین توانی زۆربەی ھۆزە کوردییەکانی ئەوێ یەکبخات و بە ژمارەیەکی زۆر شەڕکەرەوە سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێک بکات و ھێرشی کردە سەر [[ھەولێر]].<ref name=":0"/><ref name="NEVD"/> == ڕەوتی شەڕەکە == کاتێک حوسێن بەگی داسنی لەم ھێرشە ئاگادار کرایەوە، لەگەڵ شەڕکەرەکانیدا بەرەو ھەولێر بەڕێ کەوت. میر سەیفەددین پێشتر ژمارەیەکی زۆر شەڕکەری کۆ کردبووەوە و شەڕێکی سەخت لە نێوان ھەردوو بەرەکەدا ڕووی دا. بەپێچەوانەی پێشتر، ئەمجارەیان میر سەیفەددین توانی باڵادەست بێت و حوسێن بەگی داسنی پاشەکشە پێ بکات. ٥٠٠ شەڕکەری ئێزیدی لە کاتی شەڕەکاندا کوژران. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * John S. Guest: ''Survival Among the Kurds. A History of the Yezidis.'' Routledge, London/New York 1993, [[:de:Spezial:ISBN-Suche/9780710304568|ISBN 978-0-7103-0456-8]]. * Mehmet Emin Zeki Bey: ''Kürd ve Kürdistan Ünlüleri.'' Apec, Spånga 1998, [[:de:Spezial:ISBN-Suche/9789189014459|ISBN 978-91-89014-45-9]]. * [[:de:François_Bernard_Charmoy|François Bernard Charmoy]] (Hrsg., Übers.): ''Chèref-nâmeh, ou Fastes de la nation kourde.'' St. Petersburg 1868–1875. * Birgul Acikyildiz: ''The Yezidis. The History of a Community.'' I.B. Tauris, London 2014, [[:de:Spezial:ISBN-Suche/9781784532161|ISBN 978-1-78453-216-1]]. {{تووڵی دەروازە|مێژوو|شەڕ|کوردستان}} [[پۆل:شەڕەکان]] [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی میرنشینی سۆران]] [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی میرنشینی شێخان]] [[پۆل:١٥٣٤]] [[پۆل:مێژووی ھەولێر]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] 7h4nq5u6u424cwfynctdqsd0vzr6qsa 0 296226 1661002 1594069 2026-09-05T04:26:02Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1661002 wikitext text/x-wiki {{وتاری نوێ بەبێ بەسەرداچوونەوە}} {{زانیاریدانی کەسایەتی|name=Ryan Dahl|image=Ryan Dahl.jpg|caption=Dahl (2010; age 29).|birth_name=|birth_date={{Birth year and age|1981}}|birth_place=[[San Diego]], California, U.S|education=[[UC San Diego]]{{ھن}}[[University of Rochester]]|known_for=[[Node.js]] and [[Deno (software)|Deno]]|website=https://tinyclouds.org/}} '''ڕایەن داڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Ryan Dahl}}؛ لەدایکبووی ١٩٨١) [[ئەندازیاریی نەرمامێر]]، کە بەھۆی دروستکردنی ژینگەی ڕەنتایمی جاڤاسکریپتی (Node.js) و ھەروەھا ژینگەی ڕەنتایمی (Deno) بۆ جاڤاسکریپت و تایپسکریپت ناسراوە. == ژیاننامە == ڕایەن لە [[سان دیێگۆ|شاری سان دیێگۆ]] لە ویلایەتی کالیفۆرنیا گەورە بووە. کاتێک تەمەنی شەش ساڵ بوو دایکی ئۆتۆمبێلێکی جۆری Apple IIcی بۆ کڕی، ئەمەش یەکێک بوو لە یەکەم ئەزموونەکانی لەگەڵ تەکنەلۆژیادا. داڵ لە کۆلێژێکی کۆمەڵایەتی لە سان دیێگۆ خوێندوویەتی و دواتر گواستراوەتەوە بۆ زانکۆی سان دیێگۆ و لەوێ [[ماتماتیک|بیرکاری]] خوێندووە. دواتر لە زانکۆی ڕۆچێستەر خوێندکاری خوێندنی باڵای بیرکاری کرد و لەوێ تۆپۆلۆژیای جەبریی خوێند، کە بۆ یەک دوو ساڵ «زۆر ئەبستراکت و جوان»ی زانی بەڵام دواتر بێزار بوو لێی چونکە «ھێندە بۆ ژیانی ڕاستەقینە ناگونجێت».<ref name="interview">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Okhotnikov |یەکەم=Andrey |ناونیشان=https://www.linkedin.com/pulse/interview-ryan-dahl-creator-nodejs-andrey-okhotnikov |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=LinkedIn}}</ref> === کاری ڕوبی === دوای تەواوکردنی خوێندن، ڕایەن چووە ناو بڕوانامەی دکتۆرا؛ بەڵام لە کۆتاییدا وازی لە خوێندن ھێنا، بەو پێیەی نەیدەویست تەواوی ژیانی بۆ بیرکاری تەرخان بکات. لەبری ئەوە بەرەو ئەمریکای باشوور بەڕێکەوت و لەوێ دەستی کرد بە پەرەپێدانی بەرنامەی وێب بە زمانی [[ڕووبی|Ruby]].<ref name="interview"/> === Node.js === لە ٢٧ی ئایاری ٢٠٠٩ داھل پڕۆژەکەی بڵاو کردەوە کە بریتی بوو لە [[نۆد جەی ئێس|Node.js]] runtime.<ref name="nodehistory">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشان=http://blog.builtinnode.com/post/a-history-of-node-js|سەردێڕ=A history of Node.js|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=BuiltInNode.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئایاری ٢٠١٩|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504123238/http://blog.builtinnode.com/post/a-history-of-node-js|url-status=dead}}</ref> لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٢، دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٩ەوە کاری لەسەر پڕۆژەی Node.js کردووە، ڕایەن ڕای گەیاند کە لە پڕۆژەکە دوور دەکەوێتەوە و بەڕێوەبردنی کارگێڕی دەداتە دەست دروستکەری NPM و کارمەندی پێشووی کۆمپانیای جۆینت، ئیسحاق ز.<ref name="nodehistory"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.joyent.com/blog/one-year-with-nodejs|سەردێڕ=One Year with Node.js|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Joyent.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190430175616/https://www.joyent.com/blog/one-year-with-nodejs|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ryan Dahl}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمپیوتەر}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:ئەندازیارانی نەرمەواڵەی ئەمریکا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:Articles with hCards]] lnj7jo6cevdj0m5ac8jxpzoescbsmd4 0 296388 1660860 1656729 2026-09-04T21:06:49Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660860 wikitext text/x-wiki {{سەبارەت بە|میرەکەی سۆران|میرەکەی [[میرنشینی حەکاری|ھەکاری]]|عیززەددین شێری ھەکاری}} {{Infobox royalty|name=میر عیززەددین شێر{{ھن}} میر عیززەددین|title={{Script/Arabic|[[میر (نازناو)|میر]]}}|reign=؟–١٥٣٤|predecessor=[[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی]]|successor=[[میر سەیفەددینی سۆران]]|issue=قوولی بەگ{{ھن}}میر عیسا{{ھن}}میر سەیفەددین|full name={{Script/Arabic|میر عیززەددین کوڕی میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ کوڕی میر عیسا}}|royal house=[[File:Soran Empire flag in the shape of coat of arms.png|Soran Emirate flag|15px]] [[میرانی سۆران]]|father=[[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی]]|religion=[[ئیسلام]]|succession={{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[میر (نازناو)|میر]]ی [[میرنشینی سۆران|سۆران]]|image=NiniveNabiYunisOutside.jpg|caption=<small>باس لەوە دەکرێت کە میر عیززەددین چەند مزگەوت و مەدرەسەیەک (فێرگەیەک)یشی لە شاری [[کەرکووک]] دروست کردبێت، بە ھەمان شێوە لە [[ھەولێر]]یش، بەڵام دیار نییە کامە مەدرەسە و مزگەوتانەن بە تەواوەتی. ھەروەھا باس لەوە دەکرێت کە قوببەی [[مزگەوتی نەبی یوونس]]یشی نوێ کردبێتەوە.<small/>|death_date=١٥٣٤|death_place=ھەولێر (؟)}} '''میر عیززەددین کوڕی میر سەیدی کوڕی شا عەلی بەگ'''، ناسراو بە '''میر عیززەددین''' یان '''میر عیززەدین شێر''' یەکێک بوو لە میرەکانی [[میرنشینی سۆران]] لە سەدەی ١٦یەم، کە بە نزیکەیی لە دەیەی ١٥٣٠ لە [[ھەولێر|ھەولێرەوە]] حکومڕانیی میرنشینی سۆرانی دەکرد.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|سەردێڕ=شەڕەفنامە|پەڕەکان=٣٤٠–٣٤١|ڕێکەوتی سەردان= ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260715161638/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> میر عیززەددین شێر کوڕی [[میر سەید کوڕی شا عەلی بەگ|میر سەیدی]] بوو، کە لە شەقڵاوەوە حکومڕانیی دەکرد. میر عیززەددین شێر شاری [[ھەولێری]] کرد بە ناوەندی میرنشین و بۆ ماوەیەک لەوێوە حکومڕانیی سۆرانی کرد.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=محەممەد ئەمین زەکی بەگ|ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/28485|سەردێڕ=کورد و کوردستان، میرنشینی سۆران|ساڵ=١٩٣١|بەرگ=٢}}</ref> میر عیززەددین دوو برای ھەبوو، بە ناوەکانی سەیفەددین و سولەیمان، سەیفەددین ھەر زوو بە گەنجی کۆچی دواییی کرد.<ref name=":1" /> زۆربەی سەرنجەکان لەسەر میر عیززەددین شێری سۆران بۆ ١٥٣٤ دەگەڕێتەوە کاتێک سوڵتان [[سولەیمان قانوونی|سولەیمانی قانوونی]] دەگەڕایەوە لە [[گرتنی بەغدا (١٥٣٤)|گرتنی بەغدا (لە ١٥٣٤)]]. کاتێک کە سوڵتان سولەیمانی قانوونی دەگەڕایەوە، فەرمانی کوشتنی میر عیززەددین شێری دەرکرد و میر عیززەددین لەسێدارەدرا. دەگوترێ کە بەھۆی تۆمەت ھەڵبەستنێک بووە بۆ میر عیززەددین،<ref name=":2" /> لە کاتێکدا ھەندێک سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە میر عیززەددین میری ناوچەیەکی بەرفراوان بووە و وەکوو دڵسۆزی دەوڵەتی عوسمانی کاری کردووە، بەڵام ژێربەژێر دەستی لەگەڵ [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]] ھەبووە، ھەربۆیە فەرمانی لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو لەلایەن سولەیمانی قانوونی.<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Guli |یەکەم=Nizar |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mîrnişînên Dasin ȗ Şêxan li Serdemê Osmanîyan (1515- 1750) Vêkolîneke Dokûmenkarî- The Emirate of Dasin and Sheikhan in the Ottoman Era 1515-1755 A Documentary Study |ناونیشان=https://www.academia.edu/127632052/M%C3%AErni%C5%9F%C3%AEn%C3%AAn_Dasin_%C8%97_%C5%9E%C3%AAxan_li_Serdem%C3%AA_Osman%C3%AEyan_1515_1750_V%C3%AAkol%C3%AEneke_Dok%C3%BBmenkar%C3%AE_The_Emirate_of_Dasin_and_Sheikhan_in_the_Ottoman_Era_1515_1755_A_Documentary_Study |journal=Peywend}}</ref> سوڵتان سولەیمانیش ھەولێر و دەوروبەری دا بە [[حوسێن بەگی داسنی|حوسێن بەگی داسنیی]] میری [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنی]] و بۆ ساڵی ١٥٣٥، حوسێن بەگ لە ھەولێر حوکمی کرد. بەڵام پاش ماوەیەک لە کوشتنی میر عیززەددین، براکەی، میر سولەیمانیش کۆچی دواییی کرد، ھەر لەبەر ئەمەش، فەرماندرا، کە تەواوی ناوچەی سۆران بە سەنجەقی ھەولێرەوە گرێبدرێ و میرنشینی سۆرانیش لە دەست میراتگرە ھێڵییەکەی دەرچوو و ھەڵوەشایەوە و تەواوی ناوچەی سۆران خرایە سەر [[میرنشینی شێخان|میرنشینی داسنی]].<ref name=":1" /><ref name=":7" />{{Sfn|Lescot|1938}}{{Sfn|Gülcü|2016}} == پاشھات == ئیدی میر عیززەددین کوژرا و ھەولێر و ناوچەکانی سۆران بە میرنشینی داسنیی ئێزدی گرێدرا. دوای ماوەیەک، ئەندامێکی بنەماڵەی سۆران بە ناوی [[میر سەیفەددینی سۆران|میر سەیفەددین]] دەرکەوت و ئەو بووە ھۆی دامەزراندنەوەی میرنشینی سۆران، کە دەکات بە کوڕی ئامۆزای میر عیززەددین شێر، چەند جارێک ھێرشی کردە سەر حوسێن بەگی داسنی، بەڵام ھەموو جارێک تێکشکا. میر سەیفەددینیش پەنای بۆ بێگە بەگی میری [[ئەردەڵان]] برد، بەڵام یارمەتیی نەدا. پشتگیرییە چاوەڕوانکراوەکە بەدی نەھات، ھەربۆیە میر سەیفەددین گەڕایەوە بۆ سۆران. لەو کاتەدا حوسێن بەگ داسنی لەوێ ئامادە نەبوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |سەردێڕ=Hussein Beg Dasini und die Schlacht um Arbil |ناونیشان=https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=ÊzîdîPress |زمان=de |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005225201/https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ |url-status=dead }}</ref> میر سەیفەدین ئەمەی قۆستەوە و توانیی زۆربەی ھۆزە کوردییەکانی ئەوێ یەکبخات و بە ژمارەیەکی زۆر شەڕکەرەوە سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێک بکات و [[شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)|ھێرشی کردە]] سەر [[ھەولێر]].<ref name=":0" /><ref name=":7" /> لە کۆتاییدا میر سەیفەددین ھێزێکی لە سۆران کۆکردەوە و سەرکردایەتیی ڕاپەڕینێکی کرد و ھێرشی کردە سەر ھەولێر، لە کاتێکدا [[حوسێن بەگی داسنی]] ئامادە نەبوو. دەستی بەسەر شارەکەدا گرت و حوسێن بەگی ناچار کرد بە ڕێپێوان بگەڕێتەوە دژی. لە شەڕی دواتردا میر سەیفەددین ھێزەکانی داسنیی تێکشکاند. ئەو گێڕانەوەیەی ڕۆجەر لێسکۆت کە تاوەکوو ئێستا پارێزراوە باس لەوە دەکات کە بە نزیکەیی ٥٠٠ پیاوی داسنیی ئێزدی کوژران و میر سەیفەددین غەنیمەتێکی بەرچاوی دووژمنیشی برد لە کەلوپەل و کاڵا و چەکەکانی دووژمن.{{Sfn|Lescot|1938}} ئەردنچ گووڵجوو پوختەیەکی ھاوشێوە بە زمانی تورکی باسدەکات و باس لەوە دەکات کە میر سەیفەددین ھەولێری گرتووە و حوسێن بەگی داسنی شکستی ھێناوە و نزیکەی ٥٠٠ ئێزیدیی پێشەنگ کوژران. گووڵجوو ھەروەھا باس لەوە دەکات کە حوسێن بەگ دواتر چەند ھەوڵێکی دا بۆ وەرگرتنەوەی ھەولێر، بەڵام شکستی ھێنا و ھەولێر و زەوییەکانی سۆران لە دەستی میر سەیفەددین مانەوە.{{Sfn|Gülcü|2016}} == سەرچاوەکان == <references />{{میرەکانی میرنشینی سۆران}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} [[پۆل:میرەکانی سۆران]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان]] [[پۆل:مردووانی ١٥٣٤]] [[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]] [[پۆل:لەدایکبووانی ?]] [[پۆل:کوردەکانی عوسمانی]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٦یەم لە ئاسیا]] [[پۆل:لەسێدارەدراوانی کورد]] mnugd0eltv7cw21fjz5prv00gu5ynpz 0 296514 1660915 1636769 2026-09-04T22:34:36Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660915 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} {{Short description|تەکنەلۆژیایەک لەسەر ئاستی ئەندازەیی یەک نانۆمەتر}} '''نانۆتەکنەلۆژیا''' بریتییە لە دەستکاریکردن و کۆنتڕۆڵکردنی ماددە کە لانیکەم یەکێک لە ڕەھەندەکانی لە نێوان ١ بۆ ١٠٠ {{بنز|نانۆمەتر|en|nanometer}}دا (nm) بێت. لەسەر ئەم ئاستە، کە بە '''نانۆئاست''' (Nanoscale) دەناسرێت، ڕووبەری ڕوو و کاریگەرییە {{بنز|میکانیکی کوانتۆم|en|quantum mechanics|lt=کوانتۆم میکانیکییەکان}} ڕۆڵێکی یەکلاکەرەوە دەبینن لە دیاریکردنی تایبەتمەندییەکانی ماددەدا. ئەم پێناسەیەی نانۆتەکنەلۆژیا تەواوی ئەو توێژینەوە و تەکنەلۆژیایانە دەگرێتەوە کە مامەڵە لەگەڵ ئەم تایبەتمەندییە تایبەتانەدا دەکەن. زۆرجار وشەی "نانۆتەکنەلۆژیاکان" بە شێوەی کۆ بەکاردێت بۆ ئاماژەدان بەو لێکۆڵینەوە و بەکارھێنانە جۆراوجۆرانەی کە خاڵی ھاوبەشیان قەبارەی نانۆیییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Baig |یەکەم=Nadeem |دوایین٢=Kammakakam |یەکەم٢=Irshad |دوایین٣=Falath |یەکەم٣=Wail |ڕێکەوت=٢٠٢١|سەردێڕ=Nanomaterials: a review of synthesis methods, properties, recent progress, and challenges |ناونیشان=https://pubs.rsc.org/ma/article/2/6/1821-1871/689725 |journal=Materials Advances |زمان=en |بەرگ=٢|issue=6 |پەڕەکان=١٨٢١–١٨٧١|doi=10.1039/D0MA00807A |issn=2633-5409|doi-access=free}}</ref><ref name="Engines1">{{بیرخستنەوەی کتێب| vauthors = Drexler KE |سەردێڕ=Engines of Creation: The Coming Era of Nanotechnology |ناونیشان= https://archive.org/details/enginesofcreatio00drex |oclc=١٢٧٥٢٣٢٨|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ساڵ=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Doubleday|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٨٥-١٩٩٧٣-٥}}</ref> لە تێگەیشتنە سەرەتایییەکاندا، نانۆتەکنەلۆژیا بە ئامانجی دەستکاریکردنی وردی ئەتۆم و گەردەکان پێناسە دەکرا بۆ دروستکردنی بەرھەمە گەورەکان، کە ئەمڕۆ بە {{بنز|نانۆتەکنەلۆژیای گەردیلەیی|en|molecular nanotechnology}} ناودەبرێت.<ref name="Nanotsystems">{{بیرخستنەوەی کتێب| vauthors = Drexler KE |سەردێڕ=Nanosystems: Molecular Machinery, Manufacturing, and Computation|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=F6BRAAAAMAAJ|oclc=٢٦٥٠٣٢٣١|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Wiley |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧١-٥٧٥٤٧-٤}}</ref> زاراوەیەکی زۆر نزیک لە نانۆتەکنەلۆژیا بریتییە لە '''{{بنز|نانۆزانست|en|nanoscience}}''' (وەک: {{بنز|نانۆفیزیک|en|Nanophysics|lt=نانۆفیزیا}}، {{بنز|نانۆکیمیا|en|nanochemistry}}، {{بنز|نانۆژینناسی|en|nanobiology}} و {{بنز|نانۆئینفۆرماتیک|en|nanoinformatics}})؛ جیاوازییەکەیان لەوەدایە کە "نانۆزانست" جەخت لەسەر لایەنە زانستییە پەتییەکان دەکاتەوە، لە کاتێکدا نانۆتەکنەلۆژیا و ڕێکارەکانی (وەک: {{بنز|نانۆلیتۆگرافی|en|nanolithography}} و {{بنز|نانۆھەستەوەر|en|nanobiosensing|lt=نانۆھەستەوەریی بایۆلۆجی}}) دەرەنجامی بەرجەستەی زانستە کارپێکراوەکانی وەک {{بنز|نانۆئەندازیاری|en|nanoengineering}} و {{بنز|نانۆپزیشکی|en|nanomedicine}}ن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781119857747 |سەردێڕ=Nanomaterials in Clinical Therapeutics: Synthesis and Applications |ڕێکەوت=٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Wiley |ژپنک=٩٧٨-١-١١٩-٨٥٧٢٣-٥|editor-last=Mukhopadhyay |editor-first=Mainak |edition=1st |زمان=en |doi=10.1002/9781119857747 |editor-last2=Kuila |editor-first2=Arindam}}</ref> نانۆتەکنەلۆژیا لەسەر بنەمای قەبارە، چەندین کایەی زانستی دەگرێتەوە وەک {{بنز|زانستی ڕوو|en|surface science}}، {{بنز|کیمیای ئەندامی|en|organic chemistry}}، {{بنز|ژینناسیی گەردیلەیی|en|molecular biology}}، {{بنز|فیزیای نیمچەگەیەنەرەکان|en|semiconductor physics}}، {{بنز|کۆگاکردنی وزە|en|energy storage}}،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Hubler A |s2cid=6994736|سەردێڕ=Digital quantum batteries: Energy and information storage in nanovacuum tube arrays|journal=Complexity|پەڕەکان=٤٨–٥٥|بەرگ=١٥|issue=5|ڕێکەوت=٢٠١٠|doi=10.1002/cplx.20306|doi-access=free| issn = 1076-2787}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Shinn E |s2cid=35742708|سەردێڕ=Nuclear energy conversion with stacks of graphene nanocapacitors|journal=Complexity|ڕێکەوت=٢٠١٢|doi=10.1002/cplx.21427|bibcode=2013Cmplx..18c..24S|بەرگ=١٨|issue=3|پەڕەکان=٢٤–٢٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Liu |یەکەم١=Yayuan |دوایین٢=Zhou |یەکەم٢=Guangmin |دوایین٣=Liu |یەکەم٣=Kai |دوایین٤=Cui |یەکەم٤=Yi |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Design of Complex Nanomaterials for Energy Storage: Past Success and Future Opportunity |ناونیشان=https://dx.doi.org/10.1021/acs.accounts.7b00450 |journal=Accounts of Chemical Research |زمان=en |بەرگ=٥٠|issue=12 |پەڕەکان=٢٨٩٥–٢٩٠٥|doi=10.1021/acs.accounts.7b00450 |issn=0001-4842 |pmid=٢٩٢٠٦٤٤٦|bibcode=2017AcChR..50.2895L |osti=1463397}}</ref> {{بنز|ئەندازیاری|en|engineering}}،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| vauthors = Elishakoff I, Dujat K, Muscolino G, Bucas S, Natsuki T, Wang CM, Pentaras D, Versaci C, Storch J, Challamel N, Zhang Y |سەردێڕ= Carbon Nanotubes and Nano Sensors: Vibrations, Buckling, and Ballistic Impact |بڵاوکەرەوە= John Wiley & Sons |ڕێکەوت= ئازاری ٢٠١٣|ژپنک= ٩٧٨-١-٨٤٨٢١-٣٤٥-٦}}</ref> {{بنز|مایکڕۆدروستکردن|en|microfabrication}}،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Lyon D, Hubler A |s2cid=709782|سەردێڕ=Gap size dependence of the dielectric strength in nano vacuum gaps|journal=[[IEEE Transactions on Dielectrics and Electrical Insulation]]|ڕێکەوت=٢٠١٣|doi=10.1109/TDEI.2013.6571470|بەرگ=٢٠|issue=4|پەڕەکان=١٤٦٧–٧١|bibcode=2013ITDEI..20.1467L}}</ref> و {{بنز|ئەندازیاریی گەردیلەیی|en|molecular engineering}}.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Saini R, Saini S, Sharma S |سەردێڕ= Nanotechnology: the future medicine | journal = Journal of Cutaneous and Aesthetic Surgery |بەرگ= ٣| issue = 1 |پەڕەکان= ٣٢–٣٣|ڕێکەوت= کانوونی دووەمی ٢٠١٠| pmid = ٢٠٦٠٦٩٩٢| pmc = ٢٨٩٠١٣٤| doi = 10.4103/0974-2077.63301 | doi-access = free}}</ref> توێژینەوە و بەکارھێنانە پەیوەندیدارەکان دەستپێدەکەن لە پەرەپێدانی {{بنز|ئامێری نیمچەگەیەنەر|en|Semiconductor device|lt=فیزیای ئامێرە باوەکان}}ەوە تا دەگاتە {{بنز|خۆڕێکخستنی گەردیلەیی|en|molecular self-assembly}}،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Belkin A, Hubler A, Bezryadin A |سەردێڕ= Self-assembled wiggling nano-structures and the principle of maximum entropy production | journal = Scientific Reports |بەرگ= ٥| article-number = 8323 |ڕێکەوت= شوباتی ٢٠١٥| pmid = ٢٥٦٦٢٧٤٦| pmc = ٤٣٢١١٧١| doi = 10.1038/srep08323 | doi-access = free| bibcode = 2015NatSR...5.8323B}}</ref> و لە دروستکردنی {{بنز|نانۆکەرەستە|en|Nanomaterial|lt=کەرەستەی نوێ}} لەسەر ئاستی نانۆ تا دەگاتە {{بنز|نانۆتەکنەلۆژیای گەردیلەیی|en|Molecular nanotechnology|lt=کۆنتڕۆڵی ڕاستەوخۆی ماددە لەسەر ئاستی ئەتۆمی}}. نانۆتەکنەلۆژیا دەتوانێت کەرەستە و ئامێری پێشکەوتوو لە بوارە جیاوازەکاندا بەرھەمبھێنێت، وەک لە {{بنز|نانۆپزیشکی|en|nanomedicine}}،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Silva |یەکەم=Gabriel A |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٠٤|سەردێڕ=Introduction to nanotechnology and its applications to medicine |ناونیشان=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0090301903007857 |journal=Surgical Neurology |بەرگ=٦١|issue=3 |پەڕەکان=٢١٦–٢٢٠|doi=10.1016/j.surneu.2003.09.036 |pmid=١٤٩٨٤٩٨٧|issn=0090-3019|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> {{بنز|نانۆئەلیکترۆنیک|en|nanoelectronics}}، {{بنز|نانۆتەکنەلۆژیا لە کشتوکاڵدا|en|Nanotechnology in agriculture|lt=کەرتی کشتوکاڵ}}،{{cn|date=February 2025}} بەرھەمھێنانی وزە لە ڕێگەی {{بنز|کەرەستەی بایۆلۆجی|en|biomaterial|lt=کەرەستە بایۆلۆجییەکان}} و بەرھەمە بەکاربەرییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Hughes |یەکەم١=Kevin J. |دوایین٢=Ganesan |یەکەم٢=Magesh |دوایین٣=Tenchov |یەکەم٣=Rumiana |دوایین٤=Iyer |یەکەم٤=Kavita A. |دوایین٥=Ralhan |یەکەم٥=Krittika |دوایین٦=Diaz |یەکەم٦=Leilani Lotti |دوایین٧=Bird |یەکەم٧=Robert E. |دوایین٨=Ivanov |یەکەم٨=Julian |دوایین٩=Zhou |یەکەم٩=Qiongqiong Angela |ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Nanoscience in Action: Unveiling Emerging Trends in Materials and Applications |journal=ACS Omega |زمان=en |بەرگ=١٠|issue=8 |پەڕەکان=٧٥٣٠–٧٥٤٨|doi=10.1021/acsomega.4c10929 |doi-access=free |issn=2470-1343 |pmc=١١٨٨٦٧٥٩|pmid=٤٠٠٦٠٨٠٦}}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا، نانۆتەکنەلۆژیا نیگەرانی و پرسیاری زۆری دروستکردووە، لەوانە پرسی {{بنز|نانۆژەھرناسی|en|Nanotoxicology|lt=ژەھراویبوون}} و کاریگەریی ژینگەییی نانۆکەرەستەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Buzea C, Pacheco II, Robbie K |سەردێڕ= Nanomaterials and nanoparticles: sources and toxicity | journal = Biointerphases |بەرگ= ٢| issue = 4 |پەڕەکان= MR١٧–MR٧١|ڕێکەوت= کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧| pmid = ٢٠٤١٩٨٩٢| doi = 10.1116/1.2815690 | arxiv = 0801.3280 | s2cid = 35457219}}</ref> کاریگەرییان لەسەر ئابووریی جیھانی، و تەنانەت سیناریۆ مەترسیدارەکانی وەک {{بنز|قوڕاوی خۆڵەمێشی|en|Grey goo}}. ئەم نیگەرانییانە بوونەتە ھۆی دروستبوونی دیبەیت لەنێوان کۆمەڵگە مەدەنییەکان و حکوومەتەکان دەربارەی پێویستیی دەرکردنی یاسا و {{بنز|ڕێکخستنی نانۆتەکنەلۆژیا|en|regulation of nanotechnology|lt=ڕێکخستنی تایبەتی یاسایی بۆ نانۆتەکنەلۆژیا}}. == سەرچاوە و مێژوو == {{Main|مێژووی نانۆتەکنەلۆژیا}} ئەو چەمکانەی کە بنەمای نانۆتەکنەلۆژیایان داڕشت بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٥٩ لەلایەن فیزیکزان {{بنز|ڕیچارد فاینمان|en|Richard Feynman}} لە وتارە بەناوبانگەکەیدا بە ناونیشانی ''{{بنز|شوێنی زۆر لە خوارەوە ھەیە|en|There's Plenty of Room at the Bottom}}'' خرانەڕوو، کە تێیدا باسی لە ئەگەری دروستکردنی کەرەستە کرد لە ڕێگەی دەستکاریکردنی ڕاستەوخۆی ئەتۆمەکانەوە. [[File:Comparison of nanomaterials sizes.jpg|thumb|upright=1.8|right|بەراوردکردنی قەبارەی نانۆکەرەستەکان لەگەڵ تەنۆلکە و زیندەوەرە جیاوازەکان]] زاراوەی "نانۆتەکنەلۆژیا" بۆ یەکەمجار لەلایەن پرۆفیسۆر {{بنز|نۆریۆ تانیگوچی|en|Norio Taniguchi}} لە ساڵی ١٩٧٤ بەکارھێنرا. پاشان بە ئیلھاموەرگرتن لە بیرۆکەکانی فاینمان، {{بنز|کەی. ئێریک درێکسلەر|en|K. Eric Drexler}} لە ساڵی ١٩٨٦ لە کتێبە بەناوبانگەکەیدا ''{{بنز|بزوێنەرەکانی ئافراندن|en|Engines of creation|lt=بزوێنەرەکانی ئافراندن: سەردەمی داھاتووی نانۆتەکنەلۆژیا}}'' ئەم زاراوەیەی بەکارھێنا و بووە ھۆی ئەوەی نانۆتەکنەلۆژیا بکەوێتە نێو کایەی گشتی و میدیاکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ford |یەکەم=Martin |ساڵ=٢٠١٨|سەردێڕ=[[Rise of the Robots|Rise of the Robots: Technology and the threat of a jobless future]] |بڵاوکەرەوە=[[Basic Books]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٩٧٥٣-١|پەڕە=٢٤٢|وتەگێڕانەوە=He coined the term "nanotechnology" and wrote two books on the subject. The first, ''Engines of Creation: The Coming Era of Nanotechnology'', published in 1986, achieved popular success and was the primary force that thrust nanotechnology into the public sphere.}}</ref> درێکسلەر لە کتێبەکەیدا بیرۆکەی "کۆکەرەوە"ی لەسەر ئاستی نانۆ پێشنیار کرد، کە دەتوانێت بە کۆنتڕۆڵکردنی ئەتۆم بە ئەتۆم کۆپیی لە خۆی و لە پێکھاتەی تر دروست بکات. ھەروەھا لە ھەمان ساڵدا، درێکسلەر بە ھاوبەشی {{بنز|پەیمانگای فۆرسایت|en|The Foresight Institute}}ی دامەزراند بە ئامانجی بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاریی گشتی دەربارەی نانۆتەکنەلۆژیا. دەرکەوتنی نانۆتەکنەلۆژیا وەک بوارێکی زانستی لە دەیەی ١٩٨٠دا لە ڕێگەی لێکگرتنی بیردۆزەکانی درێکسلەر و پێشکەوتنە تاقیگەیییەکانەوە ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Bayda |یەکەم١=Samer |دوایین٢=Adeel |یەکەم٢=Muhammad |دوایین٣=Tuccinardi |یەکەم٣=Tiziano |دوایین٤=Cordani |یەکەم٤=Marco |دوایین٥=Rizzolio |یەکەم٥=Flavio |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=The History of Nanoscience and Nanotechnology: From Chemical–Physical Applications to Nanomedicine |journal=Molecules |زمان=en |بەرگ=٢٥|issue=1 |پەڕە=١١٢|doi=10.3390/molecules25010112 |doi-access=free |issn=1420-3049 |pmc=٦٩٨٢٨٢٠|pmid=٣١٨٩٢١٨٠}}</ref> لەم دەیەیەدا، دوو داھێنانی گەورە بوونە ھۆی گەشەکردنی بوارەکە: یەکەمیان، داھێنانی {{بنز|مایکرۆسکۆپی تونێلکردنی پشکنەر|en|scanning tunneling microscope}} بوو لە ساڵی ١٩٨١، کە ڕێگەی دا ئەتۆم و بەندە تاکەکەسییەکان ببینرێن و لە ١٩٨٩دا بە سەرکەوتوویی جووڵەیان پێکرا. داھێنەرانی ئەم مایکرۆسکۆپە، {{بنز|گێرد بینینگ|en|Gerd Binnig}} و {{بنز|ھاینریش ڕۆھڕەر|en|Heinrich Rohrer}} لە {{بنز|تاقیگەی توێژینەوەی ئای بی ئێم لە زوریخ|en|IBM Zurich Research Laboratory}}، لە ساڵی ١٩٨٦دا {{بنز|خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|en|Nobel Prize in Physics|lt=خەڵاتی نۆبێلی فیزیایان}} پێبەخشرا.<ref name="Binnig">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Binnig G, Rohrer H |سەردێڕ=Scanning tunneling microscopy|journal=IBM Journal of Research and Development|بەرگ=٣٠|issue=4|ساڵ=١٩٨٦|پەڕەکان=٣٥٥–٣٦٩|doi=10.1147/rd.441.0279}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Press Release: the 1986 Nobel Prize in Physics|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1986/press.html|بڵاوکەرەوە=Nobelprize.org|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110605005907/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1986/press.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> ھەر لەو ساڵەدا بینینگ و {{بنز|کاڵڤین کوەیت|en|Calvin F. Quate|lt=کوەیت}} و گێربەر مایکرۆسکۆپێکی تریان بە ناوی {{بنز|مایکرۆسکۆپی ھێزی ئەتۆمی|en|atomic force microscopy|lt=مایکرۆسکۆپی ھێزی ئەتۆمی}} داھێنا. [[File:C60 Molecule.svg|thumb|upright=0.8|left|گەردی {{بنز|باکمینستەرفۆلێرین|en|Buckminsterfullerene}} C₆₀، کە بە {{بنز|فۆلێرین|en|buckyball|lt=تۆپی باکی}} دەناسرێت، نموونەیەکە لە {{بنز|ئەلۆترۆپەکانی کاربۆن|en|Allotropes of carbon|lt=پێکھاتە کاربۆنییەکان}} بە ناوی {{بنز|فۆلێرین|en|fullerene|lt=فۆلێرینەکان}}.]] {{multiple image | align = right | image1 = Harold Kroto 2007.jpg | width1 = 150 | alt1 = | caption1 = | image2 = Iijima.jpg | width2 = 175 | alt2 = | caption2 = | image3 = Richard_Smalley.png | width3 = 115 | alt3 = | caption3 = | footer = ھاری کرۆتۆ (چەپ) خەڵاتی نۆبێلی کیمیای ساڵی ١٩٩٦ی بەھاوبەشی لەگەڵ ڕیچارد سمالی (ڕاست) و ڕۆبەرت کورل بەدەستھێنا بۆ دۆزینەوەی فۆلێرین لە ١٩٨٥؛ لە کاتێکدا سومیۆ ئیجیما (ناوەڕاست) لە ساڵی ٢٠٠٨ یەکەم خەڵاتی کاڤلیی لە نانۆزانستدا بەدەستھێنا بۆ دۆزینەوەی نانۆبۆرییەکانی کاربۆن لە ١٩٩١. }} دووەمیان، دۆزینەوەی {{بنز|فۆلێرین|en|fullerene|lt=فۆلێرینەکان}} بوو لە ساڵی ١٩٨٥ لەلایەن {{بنز|ھاری کرۆتۆ|en|Harry Kroto}}، {{بنز|ڕیچارد سمالی|en|Richard Smalley}} و {{بنز|ڕۆبەرت کورل|en|Robert Curl}} کە بە ھۆیەوە لە ساڵی ١٩٩٦ {{بنز|خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|en|Nobel Prize in Chemistry|lt=خەڵاتی نۆبێلی کیمیایان}} پێبەخشرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Kroto HW, Heath JR, O'Brien SC, Curl RF, Smalley RE |doi=10.1038/318162a0|سەردێڕ=C₆₀: Buckminsterfullerene|journal=Nature|بەرگ=٣١٨|issue=6042|پەڕەکان=١٦٢–٣|ساڵ=١٩٨٥|s2cid=4314237|bibcode=1985Natur.318..162K}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Adams WW, Baughman RH |سەردێڕ= Retrospective: Richard E. Smalley (1943-2005) | journal = Science |بەرگ= ٣١٠| issue = 5756 |پەڕە= ١٩١٦|ڕێکەوت= کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥| pmid = ١٦٣٧٣٥٦٦| doi = 10.1126/science.1122120 | doi-access = free}}</ref> ئەم دۆزینەوانە ڕێگەیان خۆشکرد بۆ دۆزینەوەی {{بنز|نانۆبۆریی کاربۆن|en|carbon nanotube|lt=نانۆبۆرییەکانی کاربۆن}} (پێکھاتە پێچراوەکانی {{بنز|گرافین|en|graphene}}) لەلایەن {{بنز|سومیۆ ئیجیما|en|Sumio Iijima}} لە کۆمپانیای {{بنز|ئێن ئی سی|en|NEC}} لە ساڵی ١٩٩١دا،<ref name="carbon">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Who should be given the credit for the discovery of carbon nanotubes?|doi=10.1016/j.carbon.2006.03.019| vauthors = Monthioux M, Kuznetsov V |journal=[[Carbon (journal)|Carbon]]|بەرگ=٤٤|ساڵ=٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.cemes.fr/fichpdf/GuestEditorial.pdf|پەڕەکان=١٦٢١–٣|issue=9|bibcode=2006Carbo..44.1621M|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090929073818/http://www.cemes.fr/fichpdf/GuestEditorial.pdf}}</ref> کە لە ساڵی ٢٠٠٨ بووە ھۆی بردنەوەی {{بنز|خەڵاتی کاڤلی|en|Kavli Prize}} لە نانۆزانستدا. لە سەرەتای دەیەی ٢٠٠٠دا، نانۆتەکنەلۆژیا سەرنجی زانستی و سیاسیی فراوانی ڕاکێشا کە مشتومڕ و پێشکەوتنی بەدوای خۆیدا ھێنا، وەک ڕاپۆرتە بەناوبانگەکەی {{بنز|کۆمەڵەی شاھانە|en|Royal Society}} دەربارەی دەرئەنجامەکانی نانۆتەکنەلۆژیا.<ref name="royalsociety">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Nanoscience and nanotechnologies: opportunities and uncertainties |ناونیشان=http://www.nanotec.org.uk/finalReport.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110526060835/http://www.nanotec.org.uk/finalReport.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Royal Society and Royal Academy of Engineering |پەڕە=xiii}}</ref> ھەروەھا دیبەیتی زانستی لە نێوان درێکسلەر و سمالی لە ساڵانی ٢٠٠١ و ٢٠٠٣ ڕوویدا سەبارەت بە توانای ئەنجامدانی نانۆتەکنەلۆژیای گەردیلەیی.<ref name="counterpoint">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://pubs.acs.org/cen/coverstory/8148/8148counterpoint.html|سەردێڕ=Nanotechnology: Drexler and Smalley make the case for and against 'molecular assemblers'|journal=Chemical & Engineering News|بەرگ=٨١|issue=48|پەڕەکان=٣٧–٤٢|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٠|doi=10.1021/cen-v081n036.p037|doi-access=free}}</ref> ھاوکات بەرھەمی بازرگانی لەسەر بنەمای نانۆتەکنەلۆژیا کەوتنە بازاڕەوە، وەک بەکارھێنانی تەکنەلۆژیای {{بنز|سلڤەر نانۆ|en|Silver Nano}} بۆ بەکارھێنانی {{بنز|نانۆتەنۆلکەی زیو|en|silver nanoparticles|lt=نانۆتەنۆلکەکانی زیو}} وەک ماددەی {{بنز|دژەبەکتریا|en|Bactericide}}، کرێمەکانی دژەخۆر لەسەر بنەمای {{بنز|نانۆتەنۆلکە|en|nanoparticle|lt=نانۆتەنۆلکەکان}}، بەھێزکردنی {{بنز|ڕیشاڵی کاربۆن|en|Carbon fibers|lt=ڕیشاڵە کاربۆنییەکان}} بە نانۆتەنۆلکەکانی {{بنز|سیلیکا|en|Silicon dioxide|lt=سیلیکا}}، و بەکارھێنانی نانۆبۆرییەکانی کاربۆن لە قوماشدا.<ref name="americanelements">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nanotechnology Information Center: Properties, Applications, Research, and Safety Guidelines|ناونیشان=http://www.americanelements.com/nanomaterials-nanoparticles-nanotechnology.html|بڵاوکەرەوە=[[American Elements]]|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141226011154/http://www.americanelements.com/nanomaterials-nanoparticles-nanotechnology.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref><ref name="emergingnano">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.nanotechproject.org/inventories/consumer/analysis_draft/|بڵاوکەرەوە=The Project on Emerging Nanotechnologies|سەردێڕ=Analysis: This is the first publicly available on-line inventory of nanotechnology-based consumer products|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110505011238/http://www.nanotechproject.org/inventories/consumer/analysis_draft/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠١١}}</ref> حکوومەتەکان دەستیان کرد بە تەرخانکردنی بودجەی زەبەلاح بۆ ئەم بوارە، وەک دەستپێشخەریی نیشتمانیی نانۆتەکنەلۆژیای ئەمریکا ({{بنز|دەستپێشخەریی نیشتمانیی نانۆتەکنەلۆژیا|en|National Nanotechnology Initiative}}) و بەرنامە چوارچێوەیییەکانی یەکێتیی ئەورووپا ({{بنز|بەرنامە چوارچێوەیییەکانی یەکێتیی ئەورووپا|en|Framework Programmes for Research and Technological Development}}). تا ناوەڕاستی دەیەی ٢٠٠٠، پلان و نەخشەڕێگای تەکنەلۆژیی نوێ لەلایەن دامەزراوەکانی وەک ناسا و ناوەندە زانستییەکان بۆ پێشکەوتنی ئەم بوارە داڕێژران.<ref name="PNRoadmap">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Productive Nanosystems Technology Roadmap |ناونیشان=http://www.productivenanosystems.com/docs/Nanotech_Roadmap_2007_main.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20130908014630/http://www.productivenanosystems.com/docs/Nanotech_Roadmap_2007_main.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref><ref name="NASAroadmap">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NASA Draft Nanotechnology Roadmap |ناونیشان=http://www.nasa.gov/pdf/501325main_TA10-Nanotech-DRAFT-Nov2010-A.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130122114146/http://www.nasa.gov/pdf/501325main_TA10-Nanotech-DRAFT-Nov2010-A.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> == چەمکە بنەڕەتییەکان == نانۆتەکنەلۆژیا بریتییە لە زانست و ئەندازیاریی سیستەمە کاراکان لەسەر ئاستی گەردیلەیی. لە مانا سەرەتایییەکەیدا، ئاماژەیە بۆ توانای دروستکردنی کەرەستە لە خوارەوە بۆ سەرەوە (Bottom-up) بە ئامانجی دروستکردنی بەرھەمی تەواو و خاوەن کاراییی باڵا. یەک نانۆمەتر (nm) بریتییە لە یەک لەسەر ملیار بەشی مەترێک (10⁻⁹ m). بۆ بەراوردکردن، {{بنز|درێژیی بەند|en|bond length|lt=درێژیی بەندە}} کاربۆن-کاربۆنییەکان لە {{بنز|گەرد|en|molecule|lt=گەردێکدا}} لە نێوان ٠٫١٢ بۆ ٠٫١٥ نانۆمەترە، و تیرەی پێچاوپێچی {{بنز|دی ئێن ئەی|en|DNA}} نزیکەی ٢ نانۆمەترە. لە لایەکی ترەوە، بچووکترین زیندەوەری {{بنز|خانە (ژینناسی)|en|cell (biology)|lt=خانەیی}}، وەک بەکتریای جۆری ''{{بنز|مایکۆپلازما|en|Mycoplasma}}''، نزیکەی ٢٠٠ نانۆمەتر درێژە. بەپێی ڕێککەوتنی گشتی، نانۆتەکنەلۆژیا سنووری نێوان ١ بۆ ١٠٠ نانۆمەتر دەگرێتەوە. سنووری خوارەوە لە ڕێگەی قەبارەی {{بنز|ئەتۆم|en|atom|lt=ئەتۆمەکانەوە}} دیاری دەکرێت (ھایدرۆجین بچووکترین ئەتۆمە و {{بنز|تیرەی جووڵەیی|en|kinetic diameter|lt=تیرەی جووڵەیییەکەی}} نزیکەی ٠٫٢٥ نانۆمەترە). سنووری سەرەوەش بەو قەبارەیە دادەنرێت کە تێیدا دیاردە ناوازە کوانتۆمییەکان سەردەرھەڵدەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| vauthors = Allhoff F, Lin P, Moore D |سەردێڕ=What is nanotechnology and why does it matter?: from science to ethics|پەڕەکان=٣–٥|بڵاوکەرەوە=Wiley |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٥١-٧٥٤٥-٦|oclc=٨٣٠١٦١٧٤٠}}</ref> ئەم تایبەتمەندییانە وا دەکەن کە نانۆتەکنەلۆژیا لەگەڵ ئامێرە بچووککراوەکانی تری وەک {{بنز|مایکرۆتەکنەلۆژیا|en|microtechnology}} جیاواز بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| vauthors = Prasad SK |سەردێڕ=Modern Concepts in Nanotechnology|پەڕەکان=٣١–٣٢|بڵاوکەرەوە=Discovery Publishing House|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٨١-٨٣٥٦-٢٩٦-٦|oclc=٢٧٧٢٧٨٩٠٥}}</ref> بۆ ڕوونکردنەوەی زیاتری ئەم پێوەرە، بەراوردی قەبارەی نانۆمەترێک بۆ مەترێک وەک بەراوردی قەبارەی تۆپێکی بچووکی شووشەیییە لە بەرامبەر تەواوی قەبارەی گۆی زەویدا.<ref name="NationalG">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Kahn J |سەردێڕ=Nanotechnology|journal=National Geographic|بەرگ=٢٠٠٦|issue=June|پەڕەکان=٩٨–١١٩|ساڵ=٢٠٠٦}}</ref> دوو ڕێگای سەرەکی لە نانۆتەکنەلۆژیادا بەکاردەھێنرێن: # ڕێگای '''خوارەوە بۆ سەرەوە''' (Bottom-up): کەرەستە و ئامێرەکان لە پێکھاتە گەردیلەیییەکانەوە دروست دەکرێن کە بە شێوەیەکی کیمیایی بەپێی بنەماکانی {{بنز|ناسینەوەی گەردی|en|molecular recognition}} {{بنز|خۆڕێکخستن|en|self-assembly|lt=خۆیان ڕێکدەخەن}}.<ref name="ReferenceA">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Kralj S, Makovec D |سەردێڕ= Magnetic Assembly of Superparamagnetic Iron Oxide Nanoparticle Clusters into Nanochains and Nanobundles | journal = ACS Nano |بەرگ= ٩| issue = 10 |پەڕەکان= ٩٧٠٠–٧|ڕێکەوت= تشرینی یەکەمی ٢٠١٥| pmid = ٢٦٣٩٤٠٣٩| doi = 10.1021/acsnano.5b02328 | bibcode = 2015ACSNa...9.9700K}}</ref> # ڕێگای '''سەرەوە بۆ خوارەوە''' (Top-down): تەنە نانۆیییەکان لە ڕێگەی داڕشتن و تاشینی کەرەستە گەورەکانەوە بەبێ کۆنتڕۆڵی ڕاستەوخۆی ئەتۆمی دروست دەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=Nature Nanotechnology| vauthors = Rodgers P |ساڵ=٢٠٠٦|سەردێڕ=Nanoelectronics: Single file|doi=10.1038/nnano.2006.5|doi-access=free}}</ref> بوارەکانی وەک {{بنز|نانۆئەلیکترۆنیک|en|nanoelectronics}}، {{بنز|نانۆمیکانیک|en|nanomechanics}}، {{بنز|نانۆفۆتۆنیک|en|nanophotonics}} و {{بنز|نانۆئایۆنیک|en|nanoionics}} بناغە زانستییەکانی نانۆتەکنەلۆژیایان داڕشتووە. === لە گەورەوە بۆ بچووک: لە ڕوانگەی کەرەستەکانەوە === [[File:Atomic resolution Au100.JPG|right|thumb|وێنەی {{بنز|دووبارە ڕێکخستنەوەی ڕوو|en|Surface reconstruction|lt=دووبارە ڕێکخستنەوەی}} ڕووی پاکی {{بنز|زێڕ|en|Gold}} (بەپێی {{بنز|پێوەرەکانی میلەر|en|Miller index|lt=پێوەری ١٠٠}}) لە ڕێگەی {{بنز|مایکرۆسکۆپی تونێلکردنی پشکنەر|en|scanning tunneling microscopy}}ەوە، کە تێیدا شوێنی ئەتۆمە تاکەکان بە ڕوونی دەبینرێن.]] {{main|نانۆکەرەستە}} کاتێک قەبارەی ماددە کەم دەبێتەوە بۆ ئاستی نانۆیی، چەندین دیاردەی نوێ دەردەکەون، لەوانە کاریگەرییەکانی {{بنز|میکانیکی ئاماری|en|statistical mechanics}} و {{بنز|میکانیکی کوانتۆم|en|Quantum mechanics}}؛ بۆ نموونە «کاریگەریی قەبارەی {{بنز|کوانتۆم|en|quantum|lt=کوانتۆمی}}» کە تێیدا تایبەتمەندییە ئەلیکترۆنییەکانی ماددە ڕەقەکان بە کەمبوونەوەی قەبارە دەگۆڕێن. ھەروەھا تایبەتمەندییە فیزیکییەکان (میکانیکی، ئەلیکترۆنی، بینایی و ھتد) بە بەراورد بە دۆخی ماکرۆسکۆپی بە تەواوی جیاواز دەبن؛ نموونەی بەرچاو زیادبوونی بەرچاوی ڕێژەی ڕووبەری ڕوو بەرامبەر بە قەبارەیە، کە دەبێتە ھۆی گۆڕانی تایبەتمەندییە گەرمی، میکانیکی و کاتالیزۆرییەکان. پڕۆسەکانی {{بنز|دیفیوژن|en|Diffusion|lt=بڵاوبوونەوە}} و کارلێکە کیمیایییەکانیش خێراتر و جیاوازتر دەبن. === لە سادەوە بۆ ئاڵۆز: لە ڕوانگەی گەردیلەیییەوە === {{Main|خۆڕێکخستنی گەردیلەیی}} کیمیای دەستکردی سەردەم ({{بنز|کیمیای دروستکردن|en|chemical synthesis|lt=کیمیای سینتێتیک}}) دەتوانێت گەردی بچووک بە نزیکەیی لە ھەر پێکھاتەیەکدا دروست بکات، وەک لە بەرھەمھێنانی {{بنز|دەرمان|en|drug|lt=دەرمانەکان}} و {{بنز|پۆلیمەر|en|polymer|lt=پۆلیمەرە بازرگانییەکاندا}} دەبینرێت. ئەم توانایە ڕێگەی خۆشکردووە بۆ دروستکردنی {{بنز|پێکھاتەی سەرووگەردی|en|supramolecular assembly|lt=پێکھاتە سەرووگەردییەکان}} کە لە ژمارەیەکی زۆر گەردی ڕێکخراو پێکدێن. ئەم ڕێکارانە سوود لە چەمکەکانی خۆڕێکخستنی گەردیلەیی و {{بنز|کیمیای سەرووگەردی|en|supramolecular chemistry}} وەردەگرن بۆ ئەوەی گەردەکان خۆیان بە شێوەیەکی خۆکار بەپێی ڕێگای خوارەوە بۆ سەرەوە ڕێکبخەن. بنەمای {{بنز|ناسینەوەی گەردی|en|molecular recognition}} لەم پرۆسەیەدا زۆر گرنگە؛ گەردەکان بە شێوەیەک دیزاین دەکرێن کە بەھۆی {{بنز|ھێزی نێوان گەردەکان|en|intermolecular force|lt=ھێزە نێوانگەردییە}} {{بنز|بەندی ناھاوبەش|en|Noncovalent bonding|lt=ناھاوبەشەکانەوە}} بە شێوازێکی دیاریکراو بە یەکەوە ببەسترێنەوە. یاساکانی {{بنز|جووتە بنکە|en|base pair|lt=جووتبوونی بنکەکانی}} واتسۆن-کریک لە DNA، کارلێکی تایبەتی نێوان {{بنز|ئەنزیم|en|enzyme}} و {{بنز|ژێرخان (کیمیا)|en|substrate (biochemistry)|lt=سەبسترەیت}}، و {{بنز|لۆچبوونی پرۆتین|en|protein folding}} لە {{بنز|ژینناسی|en|biology}}دا نموونەی سروشتیی ئەم خۆڕێکخستنەن. === نانۆتەکنەلۆژیای گەردیلەیی: ڕوانگەی داھاتوو === {{Main|نانۆتەکنەلۆژیای گەردیلەیی}} [[Image:Protein translation.gif|thumb|300px|{{بنز|ڕیبۆسۆم|en|Ribosome}} لە کاتی وەرگێڕانی زنجیرەی DNA وەک {{بنز|ئامێری بایۆلۆجی|en|biological machine|lt=ئامێرێکی بایۆلۆجی}} و {{بنز|کۆکەرەوەی گەردی|en|molecular assembler}} کار دەکات. ئێستا دەکرێت {{بنز|دۆمەینی پرۆتین|en|Protein domain dynamics|lt=دینامیکی دۆمەینی پرۆتین}} لە ڕێگەی سپێکترۆسکۆپیی {{بنز|ئیکۆی سپینی نیوتڕۆن|en|neutron spin echo}}ەوە ببینرێت.]] نانۆتەکنەلۆژیای گەردیلەیی گرنگی بە دروستکردنی سیستەم و ئامێری ئەندازیاری لەسەر ئاستی گەردیلەیی دەدات، بەتایبەتی بیرۆکەی دروستکردنی ئامێری {{بنز|کۆکەرەوەی گەردی|en|molecular assembler}} کە دەتوانێت پێکھاتەکان ئەتۆم بە ئەتۆم لە ڕێگەی بنەماکانی {{بنز|میکانۆسینتێز|en|mechanosynthesis}}ەوە دروست بکات. ئەم بیرۆکەیە لەسەر ئەو بنەمایە دامەزراوە کە لە سروشتدا چەندین نموونەی پێشکەوتووی {{بنز|ئامێری گەردی|en|molecular machine|lt=ئامێرە گەردیلەیییەکان}} لە زیندەوەراندا بوونیان ھەیە. لێکۆڵەران پێشنیاریان کردووە کە دەکرێت نانۆتەکنەلۆژیای پێشکەوتوو لەسەر بنەماکانی ئەندازیاریی میکانیکی دابمەزرێت تا بتوانرێت ئەتۆمەکان بە شێوەیەکی پرۆگرامکراو لە شوێنی خۆیاندا دابنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.imm.org/PNAS.html|سەردێڕ=Some papers by K. Eric Drexler|ئیش=imm.org|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060411075149/http://www.imm.org/PNAS.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠٠٦}}</ref> زانا {{بنز|کارلۆ مۆنتێماگنۆ|en|Carlo Montemagno}} پێی وایە نانۆسیستەمەکانی داھاتوو تێکەڵەیەک دەبن لە تەکنەلۆژیای سلیکۆن و ئامێرە گەردیلەیییە بایۆلۆجییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Carlo Montemagno, Ph.D. |ناونیشان=http://www.cnsi.ucla.edu/institution/personnel?personnel%5fid=105488 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141008065938/http://faculty.cnsi.ucla.edu/institution/personnel?personnel%5fid=105488 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=California NanoSystems Institute (CNSI), University of California, Los Angeles (UCLA)}}</ref> لە بەرامبەردا، {{بنز|ڕیچارد سمالی|en|Richard Smalley}} پێی وابوو کە دروستکردنی میکانۆسینتێزی لەو شێوەیە بەھۆی کێشە فیزیکی و کیمیایییەکانی دەستکاریکردنی تاکەگەردەکان مەحاڵە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Smalley |یەکەم=Richard E. |ڕێکەوت=٢٠٠١|سەردێڕ=Of Chemistry, Love and Nanobots |journal=Scientific American |بەرگ=٢٨٥|issue=3 |پەڕەکان=٧٦–٧٧|doi=10.1038/scientificamerican0901-76 |jstor=26059339 |pmid=١١٥٢٤٩٧٣|bibcode=2001SciAm.285c..76S |issn=0036-8733}}</ref> سەرەڕای ئەم ئاڵنگارییانە، تیمی لێکۆڵینەوەی {{بنز|ئەلێکس زێتڵ|en|Alex Zettl}} لە زانکۆی کالیفۆرنیا توانییان چەندین ئامێری گەردیلەیی دروست بکەن کە جووڵەیان لە ڕێگەی گۆڕینی ڤۆڵتییەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێت، وەک {{بنز|نانۆمۆتۆر|en|nanomotor}}ی نانۆبۆری.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Regan BC, Aloni S, Jensen K, Ritchie RO, Zettl A |سەردێڕ= Nanocrystal-powered nanomotor | journal = Nano Letters |بەرگ= ٥| issue = 9 |پەڕەکان= ١٧٣٠–٣|ڕێکەوت= ئەیلوولی ٢٠٠٥| pmid = ١٦١٥٩٢١٤| doi = 10.1021/nl0510659 |ناونیشان= http://www.physics.berkeley.edu/research/zettl/pdf/312.NanoLett5regan.pdf | osti = 1017464 | bibcode = 2005NanoL...5.1730R |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20060510143208/http://www.physics.berkeley.edu/research/zettl/pdf/312.NanoLett5regan.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٠ی ئایاری ٢٠٠٦}}</ref> ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٩ لە {{بنز|زانکۆی کۆرنێڵ|en|Cornell University}} توێژەران توانییان بە مایکرۆسکۆپی تونێلکردن، گەردێکی یەکەم ئۆکسیدی کاربۆن بە ئەتۆمێکی ئاسنەوە لەسەر ڕووی کریستاڵێکی زیو ببەستنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Lee |یەکەم١=H. J. |دوایین٢=Ho |یەکەم٢=W. |ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|سەردێڕ=Single-Bond Formation and Characterization with a Scanning Tunneling Microscope |ناونیشان=https://www.science.org/doi/10.1126/science.286.5445.1719 |journal=Science |زمان=en |بەرگ=٢٨٦|issue=5445 |پەڕەکان=١٧١٩–١٧٢٢|doi=10.1126/science.286.5445.1719 |pmid=١٠٥٧٦٧٣٥|bibcode=1999Sci...286.1719L |issn=0036-8075|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> == بوارەکانی توێژینەوە == [[File:Rotaxane cartoon.jpg|thumb|right|نموونەی گرافیکیی گەردی {{بنز|ڕۆتاکسان|en|rotaxane}}، کە وەک {{بنز|سویچی گەردی|en|molecular switch}} کار دەکات]] [[File:DNA tetrahedron white.png|thumb|right|ئەم {{بنز|چوارڕوو|en|tetrahedron|lt=چوارڕووەی}} DNA<ref name="Goodman05">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Goodman RP, Schaap IA, Tardin CF, Erben CM, Berry RM, Schmidt CF, Turberfield AJ |سەردێڕ= Rapid chiral assembly of rigid DNA building blocks for molecular nanofabrication | journal = Science |بەرگ= ٣١٠| issue = 5754 |پەڕەکان= ١٦٦١–٥|ڕێکەوت= کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥| pmid = ١٦٣٣٩٤٤٠| doi = 10.1126/science.1120367 | s2cid = 13678773 | bibcode = 2005Sci...310.1661G}}</ref> نموونەیەکە لە پێکھاتەی نانۆییی دەستکرد لە بواری {{بنز|نانۆتەکنەلۆژیای دی ئێن ئەی|en|DNA nanotechnology}}دا. ھەر لایەکی پێکھاتووە لە ٢٠ جووتە بنکەی {{بنز|پێچاوپێچی دووانیی ترشی ناوەکی|en|Nucleic acid double helix|lt=پێچاوپێچی دووانەی}} DNA.]] [[File:C60 Buckyball.gif|thumb|upright=0.9|دیمەنی خولاوەی گەردی C₆₀، کە جۆرێکە لە فۆلێرین]] [[File:Achermann7RED.jpg|thumb|right|ئەم ئامێرە وزە لە چینە نانۆیییەکانی {{بنز|بیری کوانتۆمی|en|quantum well|lt=بیرە کوانتۆمییەکانەوە}} دەگوازێتەوە بۆ نانۆکریستاڵەکان، و دەبێتە ھۆی دەرپەڕاندنی ڕووناکیی بینراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.photonicsonline.com/doc.mvc/Wireless-Nanocrystals-Efficiently-Radiate-Vis-0002 |سەردێڕ=Wireless Nanocrystals Efficiently Radiate Visible Light |ڕێکەوت= ١٢ی تەممووزی ٢٠٠٤|ئیش= Photonics Online |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121114102922/http://www.photonicsonline.com/doc.mvc/Wireless-Nanocrystals-Efficiently-Radiate-Vis-0002|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref>]] === نانۆکەرەستەکان === توێژینەوەی زانستی لەسەر کەرەستە نانۆیییەکان چەندین ئاراستە دەگرێتەوە:<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ= Nanostructured Ceramics in Medical Devices: Applications and Prospects | journal = JOM |بەرگ= ٥٦| issue = 10 |پەڕەکان= ٣٨–٤٣|ساڵ= ٢٠٠٤| doi = 10.1007/s11837-004-0289-x | vauthors = Narayan RJ, Kumta PN, Sfeir C, Lee DH, Choi D, Olton D | s2cid = 137324362 | bibcode = 2004JOM....56j..38N}}</ref> * {{بنز|زانستی ڕوو و کۆلۆید|en|Interface and colloid science}} بووەتە ھۆی دەرکەوتنی نانۆبۆرییەکانی کاربۆن، فۆلێرینەکان، نانۆتەنۆلکەکان و {{بنز|نانۆمیل|en|nanorod|lt=نانۆمیلەکان}}. * پێشکەوتنی گەورە لە بەکارھێنانی کەرەستە نانۆیییەکان لە بواری پزیشکیدا ({{بنز|نانۆپزیشکی|en|nanomedicine}}) بەدەستھاتووە، وەک لە {{بنز|ئەندازیاریی شانە|en|tissue engineering|lt=ئەندازیاریی شانەکان}}، {{بنز|گەیاندنی دەرمان|en|drug delivery}}، بەرھەمھێنانی ماددەی {{بنز|دژەبەکتریا|en|antibacterials|lt=دژەبەکتریایی}} و {{بنز|ھەستەوەری بایۆلۆجی|en|biosensor|lt=ھەستەوەرە بایۆلۆجییەکان}}.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Cho H, Pinkhassik E, David V, Stuart JM, Hasty KA |سەردێڕ= Detection of early cartilage damage using targeted nanosomes in a post-traumatic osteoarthritis mouse model | journal = Nanomedicine |بەرگ= ١١| issue = 4 |پەڕەکان= ٩٣٩–٩٤٦|ڕێکەوت= ئایاری ٢٠١٥| pmid = ٢٥٦٨٠٥٣٩| doi = 10.1016/j.nano.2015.01.011}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Kerativitayanan P, Carrow JK, Gaharwar AK |سەردێڕ= Nanomaterials for Engineering Stem Cell Responses | journal = Advanced Healthcare Materials |بەرگ= ٤| issue = 11 |پەڕەکان= ١٦٠٠–٢٧|ڕێکەوت= ئابی ٢٠١٥| pmid = ٢٦٠١٠٧٣٩| doi = 10.1002/adhm.201500272 | s2cid = 21582516}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Nanomaterials in tissue engineering: fabrication and applications |ڕێکەوت=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Woodhead Publishing |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٠٩-٥٩٦-١| veditors = Gaharwar A, Sant S, Hancock M, Hacking S |شوێن=Oxford |doi=10.1533/9780857097231 |دوایین١=Gaharwar |یەکەم١=A. K. |دوایین٢=Sant |یەکەم٢=S. |دوایین٣=Hancock |یەکەم٣=M. J. |دوایین٤=Hacking |یەکەم٤=S. A.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Gaharwar AK, Peppas NA, Khademhosseini A |سەردێڕ= Nanocomposite hydrogels for biomedical applications | journal = Biotechnology and Bioengineering |بەرگ= ١١١| issue = 3 |پەڕەکان= ٤٤١–٤٥٣|ڕێکەوت= ئازاری ٢٠١٤| pmid = ٢٤٢٦٤٧٢٨| pmc = ٣٩٢٤٨٧٦| doi = 10.1002/bit.25160 | bibcode = 2014BiotB.111..441G}}</ref> * بەکارھێنانی پێکھاتە نانۆیییەکانی وەک {{بنز|نانۆستوون|en|nanopillar|lt=نانۆستوونەکان}} لە {{بنز|خانەی خۆری|en|solar cell|lt=خانە خۆرییەکاندا}}. * بەکارھێنانی نانۆتەنۆلکە نیمچەگەیەنەرەکان، وەک {{بنز|خاڵی کوانتۆمی|en|quantum dot|lt=خاڵە کوانتۆمییەکان}} لە شاشە نوێیەکان، ڕووناککەرەوەکان و وێنەگریی بایۆلۆجیدا. === ڕێکارەکانی خوارەوە بۆ سەرەوە === ئەم ڕێکارە ھەوڵدەدات لە ڕێگەی پێکھاتە گەردیلەیییە بچووکەکانەوە پێکھاتەی گەورەتر دروست بکات: * نانۆتەکنەلۆژیای DNA سوود لە جووتبوونی بنکەکانی واتسۆن-کریک وەردەگرێت بۆ دروستکردنی پێکھاتەی ئەندازیاریی دیاریکراو لە {{بنز|ترشی ناوەکی|en|nucleic acid|lt=ترشە ناوەکییەکان}}. * بەکارھێنانی شێوازەکانی کیمیای دەستکرد ({{بنز|دروستکردنی ئەندامی|en|organic synthesis}}) بۆ دیزاینکردنی گەردە پێشکەوتووەکان (وەک {{بنز|پێپتاید|en|bis-peptide|lt=بیس-پێپتایدەکان}}<ref name="Levins">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1002/chin.200605222|سەردێڕ=The Synthesis of Curved and Linear Structures from a Minimal Set of Monomers|ساڵ=٢٠٠٦| vauthors = Levins CG, Schafmeister CE |journal=ChemInform |بەرگ=٣٧|issue=5 |article-number=chin.200605222 |ناونیشان= https://figshare.com/articles/The_Synthesis_of_Curved_and_Linear_Structures_from_a_Minimal_Set_of_Monomers/3260635}}</ref>). * بەکارھێنانی تەکنیکی {{بنز|نانۆلیتۆگرافیی پێنۆوسی نوقمکەر|en|dip-pen nanolithography}} لە ڕێگەی مایکرۆسکۆپی ھێزی ئەتۆمی بۆ نەخشاندنی کیمیایی لەسەر ڕووەکان. * تەکنەلۆژیای {{بنز|ئیپیتێکسیی تیشکی گەردی|en|Molecular-beam epitaxy}} (MBE) کە ڕێگە دەدات کەرەستە نیمچەگەیەنەرەکان ئەتۆم بە ئەتۆم دابنرێن بۆ دروستکردنی چیپ و {{بنز|لێزەری نانۆتەل|en|nanowire lasers|lt=لێزەرەکانی نانۆتەل}}. === ڕێکارەکانی سەرەوە بۆ خوارەوە === ئەم ڕێکارە کەرەستە گەورەکان بەکاردەھێنێت بۆ دروستکردنی ئامێری بچووک: * تەکنەلۆژیاکانی {{بنز|دروستکردنی نیمچەگەیەنەر|en|semiconductor fabrication}} بۆ بەرھەمھێنانی {{بنز|مایکرۆپڕۆسێسەر|en|microprocessor|lt=مایکرۆپڕۆسێسەرەکان}} و دروستکردنی پێکھاتەی خوار ١٠٠ نانۆمەتر. کەرەستەکانی خاوەن {{بنز|موگناتیسۆبەرگریی گەورە|en|Giant magnetoresistance}} (GMR) لە ھارددیسکەکاندا لەم جۆرەن، کە {{بنز|پیتەر گرۆنبێرگ|en|Peter Grünberg}} و {{بنز|ئالبێرت فێرت|en|Albert Fert}} لە ٢٠٠٧ خەڵاتی نۆبێلی فیزیایان بۆ دۆزینەوەی ئەم دیاردەیە لە بواری {{بنز|سپینترۆنیک|en|spintronics}}دا وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2007/index.html|سەردێڕ=The Nobel Prize in Physics 2007|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Nobelprize.org|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110805062614/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2007/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠١١}}</ref> * دروستکردنی {{بنز|سیستەمی نانۆئەلیکترۆمیکانیکی|en|nanoelectromechanical systems}} (NEMS). * بەکارھێنانی {{بنز|گورزەئایۆنی چڕکراوە|en|Focused ion beam}} بۆ بڕین و داڕشتنی ڕاستەوخۆی ماددە لەسەر ئاستی کەمتر لە ١٠٠ نانۆمەتر بۆ شیکاری لە {{بنز|مایکرۆسکۆپی ئەلیکترۆنیی گوێزەرەوە|en|transmission electron microscopy}}دا. === ڕێکاری فەرمانی (Functional) === ئەم ڕێکارە سەرنج دەخاتە سەر بەدەستھێنانی فەرمان و تایبەتمەندییەکی دیاریکراو بێ گوێدانە شێوازی کۆکردنەوە: * پەرەپێدانی {{بنز|ئەلیکترۆنیکی گەردیلەیی|en|Molecular scale electronics}} کە تێیدا گەردە تاکەکان وەک پێکھاتەی ئەلیکترۆنی (وەک ترانزیستۆر یان سویچ) بەکاردەھێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Das S, Gates AJ, Abdu HA, Rose GS, Picconatto CA, Ellenbogen JC|s2cid=13575385|سەردێڕ=Designs for Ultra-Tiny, Special-Purpose Nanoelectronic Circuits|journal=IEEE Transactions on Circuits and Systems I|بەرگ=٥٤|issue=11|پەڕەکان=٢٥٢٨–٤٠|ساڵ=٢٠٠٧|doi=10.1109/TCSI.2007.907864 |bibcode=2007ITCSR..54.2528D}}</ref> * دروستکردنی {{بنز|مۆتۆری گەردیلەیی|en|synthetic molecular motor|lt=مۆتۆرە گەردییە دەستکردەکان}}، وەک لە پڕۆژەی {{بنز|نانۆئۆتۆمبێل|en|nanocar}}دا. === ڕێکارە بایۆلۆجی و چاوپێکەرەکان (Biomimetic) === * {{بنز|بایۆنیک|en|Bionics}} و {{بنز|چاوپێکەریی بایۆلۆجی|en|biomimicry}} سوود لە سیستمە بایۆلۆجییەکانی ناو سروشت وەردەگرن بۆ دیزاینکردنی تەکنەلۆژیای نوێ، وەک پڕۆسەی {{بنز|کانزاگیریی بایۆلۆجی|en|Biomineralization}}. * {{بنز|بایۆنانۆتەکنەلۆژیا|en|Bionanotechnology}} بریتییە لە بەکارھێنانی {{بنز|بایۆگەرد|en|biomolecule|lt=بایۆگەردەکان}} (وەک ڤایرۆسە دەستکاریکراوەکان، چەورییەکان و {{بنز|دی ئێن ئەی ئۆریگامی|en|DNA origami}}) لە نانۆتەکنەلۆژیادا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Mashaghi S, Jadidi T, Koenderink G, Mashaghi A |سەردێڕ= Lipid nanotechnology | journal = International Journal of Molecular Sciences |بەرگ= ١٤| issue = 2 |پەڕەکان= ٤٢٤٢–٨٢|ڕێکەوت= شوباتی ٢٠١٣| pmid = ٢٣٤٢٩٢٦٩| pmc = ٣٥٨٨٠٩٧| doi = 10.3390/ijms14024242 | bibcode = 2013IJMSc..14.4242M | doi-access = free |بەستەری نووسەر٣= Gijsje Koenderink}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=DNA origami: structures, technology, and applications |ڕێکەوت=٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Wiley |شوێن=Hoboken, NJ |ژپنک=٩٧٨-١-١١٩-٦٨٢٥٤-٧}}</ref> ھەروەھا کەرەستەی {{بنز|نانۆسێلولۆز|en|Nanocellulose}} بەھۆی {{بنز|تایبەتمەندییە میکانیکییەکان|en|mechanical properties|lt=تایبەتمەندییە میکانیکییە}} بەرزەکانی، {{بنز|سەرچاوەی نوێبووەوە|en|Renewable resource|lt=نوێبووەوەیی}} و {{بنز|گونجاویی بایۆلۆجی|en|biocompatibility}} گرنگییەکی زۆری پێدراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Trache D, Tarchoun AF, Derradji M, Hamidon TS, Masruchin N, Brosse N, Hussin MH |سەردێڕ= Nanocellulose: From Fundamentals to Advanced Applications | journal = Frontiers in Chemistry |بەرگ= ٨| article-number = 392 |ڕێکەوت= ٢٠٢٠| pmid = ٣٢٤٣٥٦٣٣| pmc = ٧٢١٨١٧٦| doi = 10.3389/fchem.2020.00392 | bibcode = 2020FrCh....8..392T | doi-access = free}}</ref> === ئاسۆی داھاتوو و بیرۆکە تیۆرییەکان === * {{بنز|نانۆڕۆبۆتیک|en|Nanorobotics}}: دیزاینکردنی ئامێر و ڕۆبۆتی خودکار لەسەر ئاستی نانۆ بۆ بەکارھێنان لە پزیشکیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Kubik T, Bogunia-Kubik K, Sugisaka M |سەردێڕ= Nanotechnology on duty in medical applications | journal = Current Pharmaceutical Biotechnology |بەرگ= ٦| issue = 1 |پەڕەکان= ١٧–٣٣|ڕێکەوت= شوباتی ٢٠٠٥| pmid = ١٥٧٢٧٥٥٣| doi = 10.2174/1389201053167248}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Cavalcanti A, Shirinzadeh B, Freitas RA, Kretly LC |سەردێڕ= Medical nanorobot architecture based on nanobioelectronics | journal = Recent Patents on Nanotechnology |بەرگ= ١| issue = 1 |پەڕەکان= ١–١٠|ساڵ= ٢٠٠٧| pmid = ١٩٠٧٦٠١٥| doi = 10.2174/187221007779814745 | s2cid = 9807497}}</ref> * نانۆسیستەمە بەرھەمھێنەرەکان ({{بنز|نانۆسیستەمی بەرھەمھێنەر|en|productive nanosystems}}): بریتییە لە پێشبینیکردنی سیستەمگەلێک کە بتوانن بە شێوەیەکی پرۆگرامکراو کەرەستەی زۆر ورد دروست بکەن؛ زانا {{بنز|میخایل ڕۆکۆ|en|Mihail Roco}} چوار قۆناغی بۆ پێشکەوتنی نانۆتەکنەلۆژیا پێشنیار کردووە لە پێکھاتە ناچالاکەکانەوە تا دەگاتە سیستەمی بەرھەمھێنەری پێشکەوتوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Roco MC |سەردێڕ= International Perspective on Government Nanotechnology Funding in 2005. | journal = Journal of Nanoparticle Research |ڕێکەوت= کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|بەرگ=٧| issue = 6 |پەڕەکان=٧٠٧–٧١٢|ناونیشان=https://www.nsf.gov/crssprgm/nano/reports/mcr_05-0526_intpersp_nano.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120131175645/http://nsf.gov/crssprgm/nano/reports/mcr_05-0526_intpersp_nano.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|doi=10.1007/s11051-005-3141-5 | bibcode = 2005JNR.....7..707R}}</ref> * {{بنز|ماددەی پرۆگرامکراو|en|Programmable matter}}: پەرەپێدانی ماددەگەلێک کە تایبەتمەندییەکانیان بە ئاسانی لە ڕێگەی تێکەڵکردنی {{بنز|زانستی زانیاری|en|information science}} و {{بنز|زانستی کەرەستە|en|materials science}} کۆنتڕۆڵ بکرێت. * زاراوەکانی {{بنز|پیکۆتەکنەلۆژیا|en|picotechnology}} و {{بنز|فێمتۆتەکنەلۆژیا|en|femtotechnology}} بە شێوەیەکی ناڕەسمی بۆ ئاستە زۆر بچووکترەکانی خوار نانۆ داڕێژراون. === ڕەھەندەکانی نانۆکەرەستەکان === نانۆکەرەستەکان دەکرێت دابەش بکرێن بۆ 0D (سفر ڕەھەندی وەک نانۆتەنۆلکەکان)، 1D (یەک ڕەھەندی وەک نانۆتەلەکان)، 2D (دوو ڕەھەندی وەک پەڕەی گرافین) و 3D (سێ ڕەھەندی). ڕەھەندەکان ڕۆڵێکی گەورە لە تایبەتمەندییە کیمیایی، فیزیکی و بایۆلۆجییەکاندا دەبینن؛ کەمبوونەوەی ڕەھەند دەبێتە ھۆی زیادبوونی ڕێژەی ڕووبەر بەرامبەر بە قەبارە. {{بنز|نانۆکەرەستە دوو ڕەھەندییەکان|en|Two dimensional (2D) nanomaterials}} بە شێوەیەکی بەرفراوان لە ئەلیکترۆنیک، پزیشکی و گەیاندنی دەرماندا بەکاردەھێنرێن. == ئامراز و تەکنیکەکان == [[File:AFMsetup.jpg|thumb|right|upright=1.35|پێکھاتەی باوی {{بنز|مایکرۆسکۆپی ھێزی ئەتۆمی|en|atomic force microscopy|lt=مایکرۆسکۆپی ھێزی ئەتۆمی (AFM)}}. بەشە {{بنز|کەنتلیڤەر|en|cantilever|lt=کەنتلیڤەرە}} مایکرۆسکۆپییەکە بەھۆی بەرکەوتنی بە ڕووی نموونەکە لادەدات، و تیشکی {{بنز|لێزەر|en|laser}} لادانەکە بۆ سەر {{بنز|فۆتۆدیتێکتەر|en|photodetector|lt=فۆتۆدیتێکتەرەکان}} دەپێوێت تا وێنەی سێ ڕەھەندیی ڕووەکە دروست بکرێت.]] === مایکرۆسکۆپە پشکنەرەکان === {{بنز|مایکرۆسکۆپی ھێزی ئەتۆمی|en|atomic force microscopy}} (AFM) و {{بنز|مایکرۆسکۆپی تونێلکردنی پشکنەر|en|scanning tunneling microscope}} (STM) دوو ئامرازی سەرەکین بۆ بینین و چاودێریکردنی ئاستی نانۆیی بە وردییەک کە زۆر لە سنووری شەپۆلی ڕووناکی باڵاترە. سەری ئەم پشکنەرانە دەتوانرێت بۆ جووڵاندن و ڕێکخستنی ئەتۆم و نانۆپێکھاتەکانیش بەکاربھێنرێت. بە بەکارھێنانی ڕێکاری {{بنز|سکانکردنی تایبەتمەندی-تەوەر|en|Feature-oriented scanning}} و {{بنز|ئەلگۆریتم|en|algorithm|lt=ئەلگۆریتمە}} خودکارەکان، دەکرێت دەستکاریکردنی نانۆیی ئەنجام بدرێت، ھەرچەندە ئەم پرۆسەیە لە ئێستادا کاتێکی زۆری دەوێت.<ref name="feature2004">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Lapshin RV |ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=Feature-oriented scanning methodology for probe microscopy and nanotechnology|journal=Nanotechnology|بەرگ=١٥|issue=9|پەڕەکان=١١٣٥–٥١|doi=10.1088/0957-4484/15/9/006|ناونیشان=http://www.lapshin.fast-page.org/publications.htm#feature2004|format=PDF|bibcode=2004Nanot..15.1135L|s2cid=250913438|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130909230837/http://www.lapshin.fast-page.org/publications.htm#feature2004|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> === لیتۆگرافی === تەکنیکە جۆراوجۆرەکانی لیتۆگرافی وەک {{بنز|لیتۆگرافیی بینایی|en|optical lithography}}، {{بنز|لیتۆگرافیی تیشکی ئێکس|en|X-ray lithography}}، {{بنز|لیتۆگرافیی گورزەئەلیکترۆن|en|electron beam lithography}} و {{بنز|لیتۆگرافیی چاپکردنی نانۆیی|en|nanoimprint lithography}} ڕێگەی سەرەوە بۆ خوارەوە پێشکەش دەکەن بۆ نەخشاندنی ورد لەسەر ئاستی نانۆ. تەکنیکەکانی تر بریتین لە شێوازەکانی {{بنز|نیشاندنی چینی ئەتۆمی|en|atomic layer deposition}} (ALD) و {{بنز|نیشاندنی ھەڵمی گەردی|en|molecular vapor deposition}} و بەکارھێنانی دی-بلۆک {{بنز|کۆپۆلیمەر|en|copolymer|lt=کۆپۆلیمەرەکان}} بۆ دروستکردنی نانۆتەل و نانۆبۆرییەکان.<ref name="pmid26295171">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Kafshgari MH, Voelcker NH, Harding FJ |سەردێڕ= Applications of zero-valent silicon nanostructures in biomedicine | journal = Nanomedicine |بەرگ= ١٠| issue = 16 |پەڕەکان= ٢٥٥٣–٧١|ساڵ= ٢٠١٥| pmid = ٢٦٢٩٥١٧١| doi = 10.2217/nnm.15.91}}</ref> ==== تەکنیکەکانی خوارەوە بۆ سەرەوە ==== ئەم تەکنیکانە پێکھاتە گەورەکان ئەتۆم بە ئەتۆم یان گەرد بە گەرد بنیات دەنێن، لەوانە سینتێزی کیمیایی و خۆڕێکخستن. ئامرازی {{بنز|تەدەخولپێوانی دووجەمسەرگیری|en|Dual-polarization interferometry}} بۆ پێوانەی چینە تەنکە خۆڕێکخراوەکان بەکاردێت. ھەروەھا تەکنەلۆژیای {{بنز|ئیپیتێکسیی تیشکی گەردی|en|Molecular-beam epitaxy}} (MBE) کە لەلایەن توێژەرانی {{بنز|تاقیگەکانی بێڵ|en|Bell Telephone Laboratories}} (وەک {{بنز|جۆن ئار. ئارسەر جونیۆر|en|John R. Arthur Jr.}} و {{بنز|ئەلفرێد وای. چۆ|en|Alfred Y. Cho}}) لە دەیەی ١٩٦٠ و ١٩٧٠ پەرەی پێدرا، ڕۆڵێکی سەرەکی بینی لە دۆزینەوەی {{بنز|کاریگەریی ھۆڵی کوانتۆمی|en|fractional quantum Hall effect|lt=کاریگەریی کوانتۆمیی ھۆڵی کەرتکراو}}دا کە خەڵاتی نۆبێلی فیزیای ١٩٩٨ی پێبەخشرا. لە ئێستادا ھەندێک بەرھەمی دەرمانی لەسەر بنەمای نانۆکەرەستە چالاکەکان، وەک کیسی {{بنز|ترانسفێرسۆم|en|transfersome}} بۆ گەیاندنی دەرمان لە ڕێگەی پێستەوە، لەلایەن دەستەی تەندروستیی وڵاتانەوە پەسەند کراون.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Rajan R, Jose S, Mukund VP, Vasudevan DT |سەردێڕ= Transferosomes - A vesicular transdermal delivery system for enhanced drug permeation | journal = Journal of Advanced Pharmaceutical Technology & Research |بەرگ= ٢| issue = 3 |پەڕەکان= ١٣٨–١٤٣|ڕێکەوت= تەممووزی ٢٠١١| pmid = ٢٢١٧١٣٠٩| pmc = ٣٢١٧٧٠٤| doi = 10.4103/2231-4040.85524 | doi-access = free}}</ref> == بەکارھێنانەکان == [[File:Threshold formation nowatermark.gif|thumb|right|upright=1.8|یەکێک لە بەکارھێنانە سەرەکییەکانی نانۆتەکنەلۆژیا لە بواری {{بنز|نانۆئەلیکترۆنیک|en|nanoelectronics}}دایە لە ڕێگەی دروستکردنی ترانزیستۆری {{بنز|مۆسفێت|en|MOSFET}} بە بەکارھێنانی {{بنز|نانۆتەل|en|nanowire|lt=نانۆتەلە}} زۆر بچووکەکان (نزیکەی ١٠ نانۆمەتر).]] [[File:A-simple-and-fast-fabrication-of-a-both-self-cleanable-and-deep-UV-antireflective-quartz-1556-276X-7-430-S1.ogv|thumb|پێکھاتە نانۆیییەکان تایبەتمەندیی {{بنز|سوپەرھایدرۆفۆبیسیتی|en|superhydrophobicity|lt=ئاوڕەوێنەریی بەھێز}} بەم ڕووە دەبەخشن، کە دەبێتە ھۆی خلیسانی خێرای {{بنز|دڵۆپی ئاو|en|water droplet|lt=دڵۆپەئاوەکان}} بەسەر {{بنز|ڕووی لێژ|en|inclined plane|lt=ڕووی لێژدا}}.]] [[File:Nanowire laser.png|thumb|لێزەرەکانی نانۆتەل بۆ گواستنەوەی زۆر خێرای زانیاری لە ڕێگەی لێدانی ڕووناکییەوە]]{{Update section|date=May 2024}}{{Main|پێڕستی بەکارھێنانەکانی نانۆتەکنەلۆژیا}} بەپێی پڕۆژەی نانۆتەکنەلۆژیا نوێیەکان ({{بنز|پرۆژەی نانۆتەکنەلۆژیا نوێیەکان|en|Project on Emerging Nanotechnologies}})، سەدان بەرھەمی نانۆتەکنەلۆژیا لە بازاڕەکاندا بەردەستن.<ref name="emergingnano"/> زۆربەی بەکارھێنانە سەرەتایییەکان بریتین لە نانۆکەرەستە ناچالاکەکان، وەک دووەم ئۆکسیدی تیتانیۆم لە دژەخۆر و جوانکارییەکاندا، بەکارھێنانی پێکھاتە کاربۆنییەکان بۆ بەرھەمھێنانی {{بنز|شریتی گێکۆ|en|gecko tape}}، بەکارھێنانی زیو لە {{بنز|پێچانەوەی خۆراک|en|food packaging}} و جلوبەرگدا بۆ لەناوبردنی بەکتریا، و ئۆکسیدی زینك لە ڕووی شوشە و بۆیاخەکاندا.<ref name="americanelements"/> لە پیشەسازیی ئۆتۆمبێلە کارەبایییەکاندا، نانۆبۆرییە تاک-دیوارەکانی کاربۆن (SWCNTs) چارەسەری کێشە سەرەکییەکانی {{بنز|پاتریی لیسیۆم-ئایۆن|en|lithium-ion battery}} دەکەن، وەک چڕیی وزە، خێراییی بارگاویکردنەوە و تەمەنی پاتری بەھۆی بەستنەوەی تەنۆلکەکانی ئەلێکترۆد و بەرزکردنەوەی گەیەنەرایەتیی کارەبایی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Guo M, Cao Z, Liu Y, Ni Y, Chen X, Terrones M, Wang Y |سەردێڕ= Preparation of Tough, Binder-Free, and Self-Supporting LiFePO₄ Cathode by Using Mono-Dispersed Ultra-Long Single-Walled Carbon Nanotubes for High-Rate Performance Li-Ion Battery | journal = Advanced Science |بەرگ= ١٠| issue = 13 |ڕێکەوت= ئایاری ٢٠٢٣| article-number = 2207355 | pmid = ٣٦٩٠٥٢٤١| pmc = ١٠١٦١٠٦٩| doi = 10.1002/advs.202207355 | doi-access = free}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Single wall CNT cells: high energy density anodes & cathodes |بڵاوکەرەوە=OCSiAl |ناونیشان=https://tuball.com/nanotubes-in/li-ion-batteries |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤ |ئیش=tuball.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629103508/https://tuball.com/nanotubes-in/li-ion-batteries |url-status=dead }}</ref> بەکارھێنانە وەرزشی و بەکاربەرییەکان بریتین لە بەھێزکردنی {{بنز|تۆپی تێنس|en|tennis ball|lt=تۆپەکانی تێنس}}، {{بنز|تۆپی گۆڵف|en|golf ball|lt=تۆپەکانی گۆڵف}} و {{بنز|تۆپی بۆڵینگ|en|bowling ball|lt=تۆپەکانی بۆڵینگ}}؛ ھەروەھا {{بنز|پانتۆڵ|en|Trouser|lt=پانتۆڵ}} و {{بنز|گۆرەوی|en|socks|lt=گۆرەوییە}} تایبەتەکان کە پلەی گەرمی لە ھاویندا دادەبەزێنن و بۆنی ناخۆش کەم دەکەنەوە. {{بنز|باندج|en|Bandage|lt=باندجە}} پزیشکییەکان بە نانۆتەنۆلکەی زیو بارگاوی دەکرێن تا برینەکان خێراتر چاک ببنەوە.<ref name="nnin">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nnin.org/nnin_nanoproducts.html|سەردێڕ=Nanotechnology Consumer Products|ئیش=National Nanotechnology Infrastructure Network |ساڵ=٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120119092143/http://www.nnin.org/nnin_nanoproducts.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> {{بنز|کۆنسۆڵی یاریی ڤیدیۆیی|en|Video game console|lt=کۆنسۆڵەکانی یاریی ڤیدیۆیی}} و {{بنز|کۆمپیوتەری کەسی|en|personal computer|lt=کۆمپیوتەرە کەسییەکان}} بەھۆی نانۆتەکنەلۆژیاوە خێراتر، ھەرزانتر و خاوەن بیرگەی گەورەتر دەبن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nanoandme.org/nano-products/computing-and-electronics|سەردێڕ=Nano in computing and electronics|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111114034926/http://www.nanoandme.org/nano-products/computing-and-electronics/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|وێبگە=NanoandMe.org}}</ref> ھەروەھا لە ئۆتۆمبێلەکاندا بەکارھێنانی نانۆکەرەستەکان دەبێتە ھۆی بەکارھێنانی کەمتر لە {{بنز|کانزا|en|metal|lt=کانزای}} قورس و کەمکردنەوەی بەکاربردنی {{بنز|سووتەمەنی|en|fuel}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nanoandme.org/nano-products/transport/|سەردێڕ=Nano in transport|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111029130940/http://www.nanoandme.org/nano-products/transport/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|وێبگە=NanoandMe.org}}</ref> لە پزیشکیدا، نانۆکەپسولکردن (Nanoencapsulation) ڕێگە دەدات دەرمانەکان بە شێوەیەکی دیاریکراو و بەردەوام تەنیا بگەنە ئەو شانانەی کە نەخۆشن و کاریگەرییە لاوەکییەکان کەم بکەنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Kumari A, Singla R, Guliani A, Yadav SK |سەردێڕ= Nanoencapsulation for drug delivery | journal = EXCLI Journal |بەرگ= ١٣|پەڕەکان= ٢٦٥–٢٨٦|ڕێکەوت= ئازاری ٢٠١٤| pmid = ٢٦٤١٧٢٦٠| pmc = ٤٤٦٤٤٤٣}}</ref> لە {{بنز|ئەندازیاریی شانە|en|Tissue Engineering|lt=ئەندازیاریی شانەکاندا}}، توێژەران ھەوڵدەدەن ژینگەی نانۆیی دەوروبەری خانەکان لاسایی بکەنەوە تا گەشەی ئێسک یان ماسولکە بە شێوەیەکی سروشتی ئاراستە بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Hsu |یەکەم١=Chou-Yi |دوایین٢=Abd |یەکەم٢=Mariam Ayad |دوایین٣=Merza |یەکەم٣=Mohammed |دوایین٤=Alkhathami |یەکەم٤=Ali G. |دوایین٥=Ballal |یەکەم٥=Suhas |دوایین٦=Kalia |یەکەم٦=Rishiv |دوایین٧=SABARIVANI |یەکەم٧=A. |دوایین٨=Sahoo |یەکەم٨=Samir |دوایین٩=Hulail |یەکەم٩=Hanen Mahmod |ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=The Intersection of Stem Cells and Nanomaterials: Implications for Tissue Engineering and Regenerative Medicine |ناونیشان=https://doi.org/10.1007/s12015-025-10897-6 |journal=Stem Cell Reviews and Reports |زمان=en |بەرگ=٢١|issue=6 |پەڕەکان=١٦٨٢–١٦٩٤|doi=10.1007/s12015-025-10897-6 |pmid=٤٠٤٢٣٧٣٨|issn=2629-3277|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> نموونەیەکی ناوازەی تر بریتی بوو لە بەرھەمھێنانی پەرتووکی پیرۆزی نانۆیی لەسەر چیپێکی سلیکۆنیی ٠٫٥ ملیمەتر چوارگۆشە لەلایەن پەیمانگای {{بنز|تەکنیکۆن|en|Technion – Israel Institute of Technology|lt=تەکنیکۆن}} بۆ ڕاکێشانی سەرنجی گەنجان بۆ زانست.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Technion Nano Bible, world's smallest, displayed at Smithsonian |ناونیشان=https://www.jpost.com/business-and-innovation/tech/technion-nano-bible-worlds-smallest-displayed-at-smithsonian-432038 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە={{بنز|جێرۆسالم پۆست|en|The Jerusalem Post}} |زمان=en |issn=0792-822X}}</ref> == دەرئەنجام و کاریگەرییەکان == {{Main|دەرئەنجامەکانی نانۆتەکنەلۆژیا}} یەکێک لە نیگەرانییە گەورەکان بریتییە لە کاریگەریی بەرھەمھێنان و بەکارھێنانی پیشەسازییانەی نانۆکەرەستەکان لەسەر تەندروستیی مرۆڤ و ژینگە بەپێی توێژینەوەکانی {{بنز|نانۆژەھرناسی|en|nanotoxicology}}. دامەزراوەکانی وەک پەیمانگای نیشتمانی بۆ سەلامەتی و تەندروستیی پیشەیی ({{بنز|پەیمانگای نیشتمانی بۆ سەلامەتی و تەندروستیی پیشەیی|en|National Institute for Occupational Safety and Health|lt=NIOSH}}) لێکۆڵینەوە لەسەر مەترسییەکانی بەرکەوتنی کرێکاران بە نانۆتەنۆلکەکان دەکەن.<ref name="niosh">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cdc.gov/niosh/topics/nanotech/?s_cid=3ni7d2ms082915|سەردێڕ=Nanotechnology |ئیش=NIOSH Workplace Safety and Health Topic|بڵاوکەرەوە=National Institute for Occupational Safety and Health|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150904005250/http://www.cdc.gov/niosh/topics/nanotech/?s_cid=3ni7d2ms082915|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref> ھەروەھا بەرھەمە نانۆیییەکان دەکرێت ببنە ھۆی {{بنز|لێکەوتە نەخوازراوەکان|en|unintended consequences}}؛ بۆ نموونە دەرکەوتووە کە نانۆتەنۆلکەکانی زیو کە لە گۆرەوییە {{بنز|ڕێگریکەری بەکتریا|en|bacteriostatic|lt=دژەبۆنەکاندا}} بەکاردێن لە کاتی شوشتندا دەچنە ناو ئاوەڕۆوە و لەوانەیە بەکتریا سوودبەخشەکانی ژینگە و سیستەمی پاککردنەوەی ئاو لەناو بەرن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Lubick N |سەردێڕ= Silver socks have cloudy lining | journal = Environmental Science & Technology |بەرگ= ٤٢| issue = 11 |پەڕە= ٣٩١٠|ڕێکەوت= حوزەیرانی ٢٠٠٨| pmid = ١٨٥٨٩٩٤٣| doi = 10.1021/es0871199 | s2cid = 26887347 | bibcode = 2008EnST...42.3910L}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| vauthors = Murray RG | chapter = A Perspective on S-Layer Research |ڕێکەوت= ١٩٩٣| veditors = Beveridge TJ, Koval SF |سەردێڕ= Advances in Bacterial Paracrystalline Surface Layers |بڵاوکەرەوە= Plenum Press |ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٠٦-٤٤٥٨٢-٨| doi = 10.1007/978-1-4757-9032-0_1 |پەڕەکان= ٣–٩}}</ref> ڕاپرسییەکان دەربارەی {{بنز|تێگەیشتن لە مەترسی|en|risk perception}} لە ئەمریکا و بەریتانیا دەریانخستووە کە خەڵک بە شێوەیەکی گشتی ڕوانگەیەکی ئەرێنییان بۆ بەکارھێنانی نانۆتەکنەلۆژیا لە بواری وزەدا ھەیە بە بەراورد بە بەکارھێنانە پزیشکییەکان، بەھۆی نیگەرانی لە تێچوو و دەستڕاگەیشتن.<ref name="harthorn">{{بیرخستنەوەی وێب| vauthors = Harthorn BH |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://nanotechnologytoday.blogspot.com/2009/01/people-in-us-and-uk-show-strong.html|سەردێڕ=People in the US and the UK show strong similarities in their attitudes toward nanotechnologies|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110823001736/http://nanotechnologytoday.blogspot.com/2009/01/people-in-us-and-uk-show-strong.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠١١|وێبگە=Nanotechnology Today}}</ref> شارەزایان جەخت لەوە دەکەنەوە کە سەرکەوتنی بازرگانیی ئەم بوارە پەیوەستە بە چاودێریی دروست و بەشداریپێکردنی کۆمەڵگە. لە ساڵی ٢٠٠٦دا شاری {{بنز|بێرکلی، کالیفۆرنیا|en|Berkeley, California}} یەکەمین شاری ئەمریکا بوو کە یاسای بۆ ڕێکخستنی نانۆتەکنەلۆژیا دەرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| vauthors = DelVecchio R |ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2006/11/24/MNGP9MJ4KI1.DTL|سەردێڕ=Berkeley considering need for nano safety|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100902211655/http://articles.sfgate.com/2006-11-24/news/17319373_1_hazardous-materials-nanoparticles-uc-berkeley|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|وێبگە=SFGate}}</ref> === مەترسییە تەندروستی و ژینگەیییەکان === [[File:NIOSH Nano Research - Engineering Controls for Nanomaterial Production and Handling Processes.webm|thumb|ڤیدیۆیەک دەربارەی کاریگەرییە تەندروستی و سەلامەتییەکانی نانۆتەکنەلۆژیا لە تاقیگەکاندا]] {{Main|مەترسییە تەندروستی و سەلامەتییەکانی نانۆکەرەستەکان}} ھەڵمژینی نانۆتەنۆلکە و نانۆڕیشاڵە ھەڵواسراوەکانی ناو ھەوا دەکرێت ببێتە ھۆی {{بنز|نەخۆشیی سییەکان|en|pulmonary disease|lt=نەخۆشییەکانی سییەکان}}، وەک {{بنز|ڕیشاڵبوونی سییەکان|en|fibrosis|lt=فایبرۆسیس}}.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Byrne JD, Baugh JA |سەردێڕ= The significance of nanoparticles in particle-induced pulmonary fibrosis | journal = McGill Journal of Medicine |بەرگ= ١١| issue = 1 |پەڕەکان= ٤٣–٥٠|ڕێکەوت= کانوونی دووەمی ٢٠٠٨| pmid = ١٨٥٢٣٥٣٥| pmc = ٢٣٢٢٩٣٣}}</ref> توێژینەوەکان لەسەر مشک دەریانخستووە کە نانۆتەنۆلکەکان لە ڕێگەی لووتەوە دەگەنە مێشک و سییەکان و دەبنە ھۆی ھەوکردن، ھەروەھا بەرکەوتنی بەردەوامی پێست دەبێتە ھۆی دروستبوونی {{بنز|سترێسی ئۆکسێنەر|en|oxidative stress}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| vauthors = Elder A |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://www.urmc.rochester.edu/pr/news/story.cfm?id=1191|سەردێڕ=Tiny Inhaled Particles Take Easy Route from Nose to Brain|وێبگە=University of Rochester Medical Center|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150123193204/http://www.urmc.rochester.edu/news/story/index.cfm?id=1191|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Wu J, Liu W, Xue C, Zhou S, Lan F, Bi L, Xu H, Yang X, Zeng FD |سەردێڕ= Toxicity and penetration of TiO2 nanoparticles in hairless mice and porcine skin after subchronic dermal exposure | journal = Toxicology Letters |بەرگ= ١٩١| issue = 1 |پەڕەکان= ١–٨|ڕێکەوت= کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩| pmid = ١٩٥٠١١٣٧| doi = 10.1016/j.toxlet.2009.05.020}}</ref> توێژینەوەیەکی دوو ساڵەی زانکۆی کالیفۆرنیا ({{بنز|کۆلێژی تەندروستیی گشتیی یوو سی ئێڵ ئەی|en|UCLA Fielding School of Public Health|lt=UCLA}}) دەریخست کە خواردنی نانۆتیتانیۆم لەلایەن مشکەوە بووەتە ھۆی زیانگەیاندن بە زنجیرەی DNA و کرۆمۆسۆمەکان بە ئاستێک کە پەیوەستە بە شێرپەنجە و پیربوونی پێشوەختە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| vauthors = Schneider A |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.aolnews.com/nanotech/article/amid-nanotechs-dazzling-promise-health-risks-grow/19401235|سەردێڕ=Amid Nanotech's Dazzling Promise, Health Risks Grow|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100326130438/http://www.aolnews.com/nanotech/article/amid-nanotechs-dazzling-promise-health-risks-grow/19401235|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٠|وێبگە=AOL News}}</ref> ھەروەھا توێژینەوەیەکی گۆڤاری ''{{بنز|نەیچەر نانۆتەکنۆلۆجی|en|Nature Nanotechnology}}'' ئاماژەی بەوە کرد کە ھەندێک شێوازی نانۆبۆرییەکانی کاربۆن لە کاتی ھەڵمژیندا دەکرێت ھەمان زیانی مەترسیداری {{بنز|ئەزبێستۆس|en|asbestos}}یان ھەبێت و ببنە ھۆی شێرپەنجەی پsequenceی {{بنز|مێزۆتێلیۆما|en|mesothelioma}}.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| vauthors = Weiss R |ڕێکەوت=٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/05/20/AR2008052001331.html?hpid=sec-health&sid=ST2008052100104|سەردێڕ=Effects of Nanotubes May Lead to Cancer, Study Says|newspaper=[[The Washington Post]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110629001411/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/05/20/AR2008052001331.html?hpid=sec-health&sid=ST2008052100104|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> لەبەر ئەم ھۆکارانە، داواکاریی زۆر ھەیە بۆ قەدەغەکردنی نانۆتەنۆلکە دەستکردەکان لە کەرەستە خۆراکییەکاندا ھەتا دەرچوونی یاسای ڕوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Paull J, Lyons K |ساڵ=٢٠٠٨|ناونیشان=http://orgprints.org/13569/1/13569.pdf|سەردێڕ=Nanotechnology: The Next Challenge for Organics|journal=Journal of Organic Systems|بەرگ=٣|پەڕەکان=٣–٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110718172822/http://orgprints.org/13569/1/13569.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> == ڕێکخستنی یاسایی == {{Main|ڕێکخستنی نانۆتەکنەلۆژیا}} داواکاری بۆ چاودێری و ڕێکخستنی یاساییی نانۆتەکنەلۆژیا لە پاڵ نیگەرانییە تەندروستی و سەلامەتییەکان بەردەوام لە زیادبووندایە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان= http://www.nanolabweb.com/index.cfm/action/main.default.viewArticle/articleID/290/CFID/3564274/CFTOKEN/43473772/index.html|سەردێڕ= Nanobiotechnology Regulation: A Proposal for Self-Regulation with Limited Oversight| vauthors = Rollins K |بڵاوکەرەوە= Nems Mems Works, LLC | journal = Nanotechnology Law Business |بەرگ= ٦| issue = 2 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110714153112/http://www.nanolabweb.com/index.cfm/action/main.default.viewArticle/articleID/290/CFID/3564274/CFTOKEN/43473772/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> ھەندێک لە ئاژانسە چاودێرییەکان تەنیا یاسا کۆنەکانیان بەسەر بەرھەمە نانۆیییەکاندا سەپاندووە کە ئەمەش بۆشاییی یاساییی دروستکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Bowman D, Hodge G|سەردێڕ=Nanotechnology: Mapping the Wild Regulatory Frontier|journal=Futures|بەرگ=٣٨|پەڕەکان=١٠٦٠–٧٣|ساڵ=٢٠٠٦|doi=10.1016/j.futures.2006.02.017|issue=9}}</ref> پسپۆڕان ئاماژە بەوە دەکەن کە بەھۆی کەمیی بودجەی توێژینەوەی سەلامەتی، زانیارییەکان لەسەر مەترسییەکان ناتەواون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| vauthors = Maynard A |ناونیشان=http://www.science.house.gov/publications/Testimony.aspx?TID=12957|سەردێڕ=Testimony by Dr. Andrew Maynard for the U.S. House Committee on Science and Technology|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101205122135/http://science.house.gov/publications/Testimony.aspx?TID=12957|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> لەبەر ئەوە، داوا دەکرێت {{بنز|بنەمای خۆپارێزی|en|precautionary principle}} جێبەجێ بکرێت تا مۆڵەتی بازرگانی تەنیا دوای سەلماندنی سەلامەتی بدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1007/s11569-008-0041-z|سەردێڕ=Sunscreen Safety: The Precautionary Principle, the Australian Therapeutic Goods Administration and Nanoparticles in Sunscreens|journal=NanoEthics|بەرگ=٢|issue=3|پەڕەکان=٢٣١–٢٤٠|ساڵ=٢٠٠٨| vauthors = Faunce T, Murray K, Nasu H, Bowman D |s2cid=55719697}}</ref> ڕاپۆرتی کۆمەڵەی شاھانە پێشنیاری ئەوەی کردووە کە کارگەکان لەژێر چوارچێوەی {{بنز|بەرپرسیارێتیی فراوانکراوی بەرھەمھێنەر|en|extended producer responsibility}}دا ڕێنماییی ڕوون بۆ شێوازی لەناوبردن و دووبارە بەکارھێنانەوەی نانۆکەرەستەکان دابنێن تا ژینگە پارێزراو بێت.<ref name="royalsociety" /> == سەرچاوەکان == {{reflist|30em}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} {{Wikiversity department}} * [http://www.vega.org.uk/video/programme/3 نانۆتەکنەلۆژیا چییە؟] (گفتوگۆیەکی ڤیدیۆیی لەلایەن Vega/BBC/OU) {{Engineering fields}} {{Nanotech footer}} {{Emerging technologies|topics=yes|robotics=yes|manufacture=yes|materials=yes}} {{Levels of technological manipulation of matter}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:نانۆتەکنەلۆژیا}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|تەکنۆلۆژیا|زانست}} [[پۆل:نانۆتەکنەلۆژیا| ]] [[پۆل:ناساندنەکانی ١٩٦٠]] [[پۆل:ناساندنەکانی ١٩٨٥]] [[پۆل:داھێنانە وشەیییەکانی ١٩٨٦]] [[پۆل:وتارە خاوەن کلیپە ڤیدیۆیییەکان]] [[پۆل:تەکنەلۆژیای نانۆ]] nu71m0sgj1oj6bp474xg98e8r6hxbmn 1 296608 1661003 1593489 2026-09-05T04:26:03Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1661003 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕایان داڵ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1591062 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190430175616/https://www.joyent.com/blog/one-year-with-nodejs بۆ https://www.joyent.com/blog/one-year-with-nodejs زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٦:١٣، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕایەن داڵ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1661002 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190504123238/http://blog.builtinnode.com/post/a-history-of-node-js بۆ http://blog.builtinnode.com/post/a-history-of-node-js زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:٢٦، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) s9xtofnmos1p99on9gpvtmqozlzl231 0 297537 1660871 1624056 2026-09-04T21:21:12Z Amine yousefi 16159 1660871 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''کەرەستە تاریکەکانی''' ({{بە ئینگلیزی|His Dark Materials}}) سێینەیەکی ڕۆمانی فانتازییە لە نووسینی [[فیلیپ پوڵمان]]. ئەم سێینەیە لە سێ کتێبی سەرەکی پێکدێت کە بریتین لە: ''ڕووناکییەکانی باکوور'' (١٩٩٥)، ''چەقۆ نەرمەکە'' (١٩٩٧)، و ''دووربینی تەڵخ'' (٢٠٠٠). چیرۆکی ڕۆمانەکە بەدوای گەورەبوون و پێگەیشتنی دوو منداڵدا دەڕوات بە ناوەکانی لایرا بێلاکوا و وێڵ پاری، کاتێک لە نێوان چەندین گەردوونی تەریبدا گەشت دەکەن و سەرکێشی دەکەن. == خەڵاتەکان و پێشوازی == ئەم ڕۆمانانە چەندین خەڵاتی بەناوبانگی ئەدەبییان بەدەستھێناوە، لەوانەش خەڵاتی مێدالیای کارنیگی لە ساڵی ١٩٩٥ بۆ کتێبی ڕووناکییەکانی باکوور، و خەڵاتی ویتبرێد بۆ باشترین کتێبی ساڵ لە ساڵی ٢٠٠١ بۆ کتێبی دووربینی تەڵخ. لە ساڵی ٢٠٠٣دا، ئەم سێینەیە لە ڕاپرسیی [[بیگ ڕید]]ی کەناڵی [[بی بی سی]]دا پلەی سێیەمی بەدەستھێنا وەک یەکێک لە خۆشەویستترین کتێبەکانی بەریتانیا. == کتێبەکانی سێینەکە == # ڕووناکییەکانی باکوور (Northern Lights - ١٩٩٥) # چەقۆ نەرمەکە (The Subtle Knife - ١٩٩٧) # دووربینی تەڵخ (The Amber Spyglass - ٢٠٠٠) == ئەمانەش ببینە == * [[بیگ ڕید]] == سەرچاوەکان == * Stewart, Andie (٢٧ کانوونی دووەم ٢٠٢٣). "Should You Seek 'His Dark Materials'?". *CounterPunch.org*. Retrieved 17 July 2025. * "BBC - The Big Read - Top 100 Books". www.bbc.co.uk. Retrieved 5 February 2026. {{پۆلی کۆمنز|His Dark Materials}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|ڕۆمانەکان|دەیەی ١٩٩٠|کتێب}} [[پۆل:ڕۆمانە فانتازییەکان]] [[پۆل:سێینە بەناوبانگەکان]] [[پۆل:ڕۆمانە بریتانیایییەکان کە کراونەتە فیلم]] f004wxjxoaezox3lfjfuunfpw0qwgwn 1660967 1660871 2026-09-05T00:54:11Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660967 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''کەرەستە تاریکەکانی''' ({{بە ئینگلیزی|His Dark Materials}}) سێینەیەکی ڕۆمانی فانتازییە لە نووسینی [[فیلیپ پوڵمان]]. ئەم سێینەیە لە سێ کتێبی سەرەکی پێکدێت کە بریتین لە: ''ڕووناکییەکانی باکوور'' (١٩٩٥)، ''چەقۆ نەرمەکە'' (١٩٩٧)، و ''دووربینی تەڵخ'' (٢٠٠٠). چیرۆکی ڕۆمانەکە بەدوای گەورەبوون و پێگەیشتنی دوو منداڵدا دەڕوات بە ناوەکانی لایرا بێلاکوا و وێڵ پاری، کاتێک لە نێوان چەندین گەردوونی تەریبدا گەشت دەکەن و سەرکێشی دەکەن. == خەڵاتەکان و پێشوازی == ئەم ڕۆمانانە چەندین خەڵاتی بەناوبانگی ئەدەبییان بەدەستھێناوە، لەوانەش خەڵاتی مێدالیای کارنیگی لە ساڵی ١٩٩٥ بۆ کتێبی ڕووناکییەکانی باکوور، و خەڵاتی ویتبرێد بۆ باشترین کتێبی ساڵ لە ساڵی ٢٠٠١ بۆ کتێبی دووربینی تەڵخ. لە ساڵی ٢٠٠٣دا، ئەم سێینەیە لە ڕاپرسیی [[بیگ ڕید]]ی کەناڵی [[بی بی سی]]دا پلەی سێیەمی بەدەستھێنا وەک یەکێک لە خۆشەویستترین کتێبەکانی بەریتانیا. == کتێبەکانی سێینەکە == # ڕووناکییەکانی باکوور (Northern Lights - ١٩٩٥) # چەقۆ نەرمەکە (The Subtle Knife - ١٩٩٧) # دووربینی تەڵخ (The Amber Spyglass - ٢٠٠٠) == ئەمانەش ببینە == * [[بیگ ڕید]] == سەرچاوەکان == * Stewart, Andie (٢٧ کانوونی دووەم ٢٠٢٣). "Should You Seek 'His Dark Materials'?". *CounterPunch.org*. Retrieved 17 July 2025. * "BBC - The Big Read - Top 100 Books". www.bbc.co.uk. Retrieved 5 February 2026. {{پۆلی کۆمنز|His Dark Materials}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|ڕۆمانەکان|دەیەی ١٩٩٠|کتێب}} [[پۆل:ڕۆمانە فانتازییەکان]] [[پۆل:سێینە بەناوبانگەکان]] [[پۆل:ڕۆمانە بریتانیایییەکان کە کراونەتە فیلم]] bp17g3ycu8jj5pscp3k44r8v305qt1g 3 298042 1660983 1656309 2026-09-05T01:49:34Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad]] 1660983 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == دیسان ئەو ئاڵایە! == کە بە وتووێژ بڕیار دراوە و قەرار لەسەر لابردنی بووە، ئەم ئاڵایە چی ئەکا [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?curid=203815 لێرە] و ئەو بەکارھێنەرە بۆچ دایناوەتەوە؟ ئەمە شایەنی بەربەست کردن نەبێ چی شایەنە؟ [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٢٧، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == سەبارەت بە ئاڵاکە == @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاو ساکورا، وتووێژی کۆمەڵگە لەسەر ئاڵاکە، بۆچی ئەو ئاڵایە داوای لابردنی کرا لە سەرەتاوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :دوای ئەوەی گفتوگۆیەکی چڕتان کرد لەگەڵ بەرێز ئارام لێرە لە [[وتووێژی داڕێژە:کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە#بەکارھێنانی ئاڵای تێکەڵکراوی کوردستان و کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] پۆستیکرد و داوای یەکدەنگی کۆمەڵگای کرد لەسەر ئاڵاکە دوای گفتوگۆیەکی چڕ خوودی یەکدەنگی ئەوە بوو دەبێ ئاڵاکە لاببرێت و نابێت بمێنێتەوە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٤٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بەڵام بۆچی ئەو یەکدەنگییە کرا؟ بیانووەکە چی بوو و لەبەر چی هۆکارێ نابێ بمێنێتەوە؟ خۆ وەک بەڕێوەبەرێک دلنیام ئەزانی سانسۆرکردن قەدەغەیە و ڕێ پێ نەدراوە، کەواتە هۆکارەکە چی بوو لەژێر سیاسەتەکان کە دەبێ لاببردرێ؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٥١، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::ویکیپیدیا سانسۆر نییە مانای ئەوەش ناگەیەنێ ھەمووشتێک لە ویکیپیدیا دابنێین بەبێ سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو بەھێز کە پشتگیری لە ئاڵاکە بکات. گەر کۆمەڵگاکە نەیان ھێشتبا پڕ بە پێستی خۆی ھاوزایەندخوازی بنووسیت ئەوکاتە سانسۆرکردن بوو. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٥٧، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] باشە، ڕەحمەتت لێبێ. ئایا ڕێکخراوەیەکی نێودەوڵەتی سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١١:٥٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::سەرچاوە باوەڕپێکراوەکانی چین ئەتوانی دایبنێی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] فەرموو [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%BE%D8%A7%D9%88%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%86%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C&curid=73329&diff=1592692&oldid=1592612 ئەم دەستکارییەتان کردووە]، لابردنی ناوەڕۆک کە سەرچاوەی هەیە، بەبێ ئەوەی بزانن سەرچاوە داندراوە؟ [[:en:All Out (organisation)|ئۆڵ ئاوت]] ڕێکخراوەیەکی نێودەوڵەتییە، کەواتە بانگێشتنامەیەک کە بۆ فەرمی لەلایەن ئەو ڕێکخراوە بۆ حکوومەتی هەرێمی کوردستان نێردرابێت، ڕێکخراوێک کە ناوی هەیە و لەلایەن چەندین سەرچاوەی باوەڕپێکراو باسیان لێ کراوە، باوەڕپێکراو نییە ئێستا؟ ئەمە یەک و بەس لە ویکیپیدیای کوردی ئەم شتەم بیستبێت. ئێستا من ئەمەوێ تێبگەم، ئەگەر یەکدەنگی کۆمەڵگە لەسەر ئەوە بووبێ کە لاببرێت لەبەر ئەوەی سەرچاوەی نییە، ئێستا سەرچاوەی بۆ بینراوەتەوە داندراوە، کەوابێت ئەو دەستکارییەت بۆ کرد و بە چ حەقێک پێمان ئەڵێی دایمەنێرەوە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٢:٢٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::[[پەڕگە:Ckb-petitiontt3.png|وێنۆک]] :::::::ھەر تۆزێک لە پەڕەکە بچۆرە خوارەوە دیارە ئەمە خۆت کردووتە و پتشنەکە ھیچ پەیوەندی بە خوودی ئاڵاکە نییە بەڵکو لەسەر دوو کەسایەتی ترانسجێندەرە و داوای مافیان دەکا بەڵام تا ئاڵاکە پرۆمۆت ببێت و ناسراو بێت چووی لەوێ داتناوە ھەرخۆشی کێشەم نییە ئەو شتانە ھیچ لە مەسەلەی بایەخداری ناگۆڕن، بەڵام چونکە ئەو بابەتەت کردۆتەوە ھەر حەزدەکەم بزانیت جیاوازی چییە لەوەی کە شتێک ڕێکخراوەکە خۆی بەفەرمی بیکات لەگەڵ User-Generated Content (UGC). بۆ نموونە ھەر کەسایەتییەک و ئێستا من ئەتوانم بچمە ئەو سایتە لێرە [https://action.allout.org/accounts/signup/ کەمپینی خۆم تۆمار دەکەم] و بڵاوی دەکەمەوە ئەوەشی بمەوێ باسی دەکەم لە کەمپینەکەم و وێنەشی لەسەر دادەنێم، ئەوە پێی دەوترێت (UGC) لەم حاڵەتە تەواوی ناوەڕۆکەکە ھیخۆمە بە وێنەکەشی کە بڵاوم کردۆتەوە لە کەمپینەکە ڕێکخراوەکە نایەت فاکت چێکی وێنەکەم بکا یان ورد ورد لەگەڵم پێدابێ ئەوە ئیشی ئەوان نییە ئیشی ئەوان بەس داواکارییە. و لەژێر WP:RS ئەم جۆرە وێبسایتانە کە کەمپینن ھەر وەک سۆشیال میدیا حیسابیان بۆدەکرێ و And They are strictly prohibited because they lack independent oversight شتێک ڕێکخراوەکە بڵاوی بکاتەوە سەرەتا پێداچوونەوەی ڕۆژنامەنووسی بۆدەکرێت و دواتر بەچەندین چاودێریکردنی یاسایی و سەرنووسەری تێپەڕدەبێت ئینجا کە لەلایەن ستافی ڕێکخراوەکە پەسەندکرا لە پەڕەی فەرمیان بڵاو دەکرێتەوە و نانوسرێت لەلایەن [redacted] یان فلانە یوزەر بڵاوکراوەتەوە بەڵکو ڕێکخراوەکە خۆی نوێنەرایەتی دەکات بۆ نموونە وەک [https://allout.org/en/highlights/eu-commission-commits-to-act-on-conversion-practices-after-years-of-pressure/ ئەمە] یان [http://allout.org/en/highlights ئەو پۆستانەی لە ھایڵایت] بڵاو دەبنەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::ئۆکەی یەک خولەک، لەگەڵ ئەوەی کۆمەڵێ سیاسەتت پێشێل کرد بە بڵاوکردنەوەی ناو و وێنەی هەر کەسێ، کە بە [[دۆکسکردن]]، بە ڕای تۆ [redacted] سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو نییە؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٣:٤٢، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::دوتار زۆر حەزەکەم ئەو شتە بسەلمێنی، ئێستا ئەتوانی تۆ بڕۆیت لەگەڵ هەمان ڕێکخراو بە دڵی خۆت هەر کەمپینێک بتەوێت دروستی بکەیت؟ بۆچی ناچیت ئێستا تاقی بکەیتەوە و بۆمانی بسەلمێنیت هەمووکەسێک ئەتوانێت بیکات، هەر ڕەسمێکیش بێ داینێ بۆ سەلماندنی. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٣:٤٣، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::من دۆکسی تۆم نەکردووە، خۆت ئەم سەرچاوەیەت داناوە و لە پەڕەکەش نووسراوە [redacted]، دۆکس ئەوەیە بێم زانیاری تایبەتیت دابنێم من تەنانەت ناوی خۆتیشم نەبردووە و ئەڵێم ئەم بەستەرە ئیشی خۆتە و دەستت تێدایە ئیتر [redacted] پەیوەندی راستەوخۆی بەتۆ ھەیە یان نا ئەوە شتێکی ترە. و بەڵێ [redacted] بچێت پەڕەیەکی کامپین درووست بکات دەبێتە UGC نەک ڕێکخراوەکە خۆی بڵاوی کردبێتەوە وەک ئەوەی خۆت بانگەشەی بۆدەکەیت نازانم من بە نەزانن دەزانن یان چی بەڵام ئاوا شتەکان ناچێت بەڕێوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٣:٤٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::کێ ئەڵێ ئەم هەژمارە هی [redacted]؟ ئەگەر وابێت، کەواتە تۆ دۆکسی کەسێکت کردووە بە بەستنەوەی شووناسی ڕاستەقینەی بە هەژماری ویکیپیدیاوە. ئێمە پێشێلکارییەک. دووەم، گریمان ئەم سەرچاوەیە جێباوەڕ نییە، کەم سەرچاوەیەت پێ جێ باوەڕە؟ ئەگەر [redacted] قسەی وەرناگیرێ و بە جێباوەڕ حساب نییە، چۆن لەلایەن چەندین سەرچاوەی جێباوەڕی وەکوو [https://www.rudaw.net/english/categories/kurdistan/1057258 ڕووداو]، بەناوبانگترین ئینسایکلۆپیدیای ژیاننامەکانی ئیتالی [https://www.harpersbazaar.com/it/cultura/costume/a42804344/zhiar-ali-chi-e-biografia/ بازار]، [https://www.middleeasteye.net/news/iraq-kurdish-region-banning-homosexuality-lgbt-activists-condemn چاوی ڕۆژهەڵاتی ناوین] و سەدانی تر ناوی هاتووە وەک داکۆکیکارێکی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە و وتەی وەرگیراوە؟ ئێستا لەپڕا سەرچاوەی باوەڕپێکراو نییە ئەمە؟ دوای ئەوە لەو دەقەیە کە سڕیوتەتەوە چی نووسرابوو تاکوو ئەمە سەرچاوەیەکی جێباوەڕ نەبێ؟ نووسرابوو ئەو ئاڵایە لەو کەمپەینە بەکارهاتووە کە ٢٥،٠٠٠ واژووی کردووە. یەعنی ئەو ڕێکخراوە خۆی نابێتە سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو بۆ کەپینی خۆی؟! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٣:٥٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::من نە دۆکسم کردووە و نە وتووشمە تۆ [redacted] زیاتر لەسەر ئەمە ناڕۆم و ئەم سەرچاوەیەش جێگای باوەڕ نییە، جگە لەوەی کۆمەڵگاکە ناڕازیە من چیتر کات بەفیڕۆ نادەم لە گفتوگۆدان و ھەنگاوی دواترم بەربەستنی سەرانسەری دەبێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٣:٥٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::ئەو ڕەسمانە چییە داتناوە و بە سەهم و ناوەوە و ئەڵێیت ئەوە تۆیت کەواتە لەسەرەوە؟ زۆر حەز ئەکەم، بڕۆ بەربەستم بکە. ئەوسا ئەیبینین. کۆمەڵگە تۆ نیت بەتەنیا، وە کۆمەڵگە کە داوای سەرچاوەی کردووە، سەرچاوە داندراوە، و سەرچاوەش بە پێستی کلەیمەکە، ئەڵێ ئەو ئاڵایە لەو بانگەوازە بەکارهاتووە، ئینجا گرنگ نییە هەرکەسێ دروستی کردبێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٣:٥٩، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بەلێ نووسینەکەم بەتەواوی بخوێنەوە ئەڵێم ئەمە دەستی خۆتی تێدایە من ناڵێم تۆ [redacted] یانی تۆ خۆت وتاری [redacted] لە ویکیپیدیای ئینگلیزیش نووسیوە ئەم شتانە دەستی خۆتی تێدایە ئەوەیە مەبەستم نەک بڵێم تۆ خودی[redacted]، نازانم بۆ حەز دەکەی شتێکم بەسەر ساخ بکەیتەوە کە نەمکردووە؟ ئێ زۆر لات ناخۆشە بڕۆ بۆ مێتا ئەوە چەندجار بیڵێم بچۆ سکاڵام لەسەر تۆمار بکە ئەگەر ئەزانی شتی ھەڵەم بەرامبەر کردووی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٠٦، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == داواکاری == <blockquote>"سڵاو، هیوادارم تەندروستیت باش بێت. من تەنها ویستم پێت بڵێم کە داواکارییەکی نوێم لە بەشی پشتگیری ویکپیدیا داناوە. هەر کاتێک کاتت هەبوو و باشتر بوویت، تکایە ئاوڕێکی لێ بدەرەوە</blockquote>[[بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|Rebaz qaradaxi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|لێدوان]]) ١١:١٦، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|Rebaz qaradaxi]] کامە داواکاری؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٥٥، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::<blockquote>"سڵاو بەڕێز Sakura emad، زۆر سوپاس بۆ وەڵامەکەت. من ڕەشنووسی وتاری کەسایەتی خۆمم بە ناوی (Rebaz qaradaxi) لە پەڕەی بەکارهێنەری خۆمدا ئامادە کردووە و داواکارم پێداچوونەوەی بۆ بکەیت بۆ ئەوەی بگوێزرێتەوە بۆ لاپەڕەی سەرەکی. زۆر سوپاس بۆ هاوکاریت."</blockquote> ::[[بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|Rebaz qaradaxi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|لێدوان]]) ١٢:٠٨، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|Rebaz qaradaxi]] [[ویکیپیدیا:خۆژیاننامە|خۆژیاننامە]] شتێکی باش نییە بەڵام پێم باشە [[ویکیپیدیا:بایەخداری|بایەخداری]] بخوێنیتەوە لە ئێستادا ڕەشنووسەکەی بەڕێزت ھیچ سەرچاوەیەکی ئاوای نییە تا بایەخداری بکات. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٣٠، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::کەواتە ڕێنماییم پێ بدە بزانم چی سەرچاوەیەک قوبوڵ ئەکەن وئەبێتە جێی بایەخ؟ [[بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|Rebaz qaradaxi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|لێدوان]]) ١٢:٥١، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|Rebaz qaradaxi]] سەرچاوەی باوەڕپێکراوی ڕۆژنامەنووسی وەک ئەوەی ئێن ئاڕتی و ڕووداو تیڤی و کەناڵەکان کە بیسەلمێنی کەسەکە بەناوبانگە یان خەڵاتی وەرگرتووە لە بوارەکەی خۆی یان شتێکی کردووە کە جێگای گرنگییە و لەناو کۆمەڵگای کوردی ناسراوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٥٨، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::واتاهەرئەبێت لایەنی کەم ڕۆژنامەوگۆڤاریەکێکێان باسی کارەکانمیان کردبێت ئینجاقوبوڵ ئەکرت؟ [[بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|Rebaz qaradaxi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|لێدوان]]) ١٣:٠٥، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::بابەتەکە ئەوەیە ئەبێ بایەخدار بێت بایەخداریش واتا ئەوەندە کەسەکە ناسراوە کە میدیاکان باسیانکردووە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٣:١١، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::واتا من لەو سێ وێبسایتە باس کراوم جگەلەوەی لەوێبگەڕی گۆگڵیش ناوم جێگیرکراوە هیچ دەورێکیان نییە؟ [[بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|Rebaz qaradaxi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|لێدوان]]) ١٣:١٤، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::نەخێر کاک @[[بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|Rebaz qaradaxi]] ھیچ دەورێکیان نییە کوردیپیدیا ئەسڵەن باوەڕپێکراو نییە لە ویکیپیدیا و کاریپێناکرێ، ئەوانەی تریش ھەروا. بڕوانە [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکەکە]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:٠١، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::گەر وابێت یاساکانتان زۆر توندن نەک من هیچ کەسێک ناتوانێت بەشداری بکات لەویکپیدیادا ئەواەش کەبەشدارن خۆوشانس قوبوڵ کراون ::::::::::من چوار وێبسایت وبەستەری گۆگڵ هەموی بەداتاوزانیاری پێشکەشم کردون قوبوڵ ناکرێت.. ::::::::::واتا هەروازلەویکپیدیابهێنم وتەواوچونکە لەلەکۆمەڵگەی کوردیدا هیچ ڕۆژنامەیەک نییە ئازادانە لەسەر کەسێک ڕاپۆرت بکات ئیللا ئەبێت دەستێکی واستەوکەسێکی گەورەی لەپشتەوەبێت.سوپاس بۆماندوبونتان منیش کەی واستەم بۆکرا هەوڵ ئەدەمەوە پەڕەکەم جێگیربکەم [[بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|Rebaz qaradaxi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|لێدوان]]) ١٤:٠٩، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::نا کاک @[[بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|Rebaz qaradaxi]] توندنین ئەگەر وابێت چۆن 80 ھەزار وتارمان ھەیە و 200 ~ بەکارھێنەری چالاکمان ھەیە لە پڕۆژەکە، سەیری [[دەروازە:ژیاننامە|دەروازەی ژیاننامە]] بکە ژیاننامەی ھەزارەھا خەڵکی تێدا نووسراوە بەڵام کەسانێکی ناسراو لەناو کۆمەڵگان. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٤:١٦، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::خوشکە ئازیزەکەم منیش هەروەک ئەوکەسانە ناسراوی ناوکۆمەڵگام وکەسانێکی بەرچاو ئەم ناسن بەڵام جیاوازی من ئەوەیە تائێستا چاوپێکەوتنی ڕۆژنامەوانیم نەکردووەو ڕەفزم داوەبەدوکەناڵی تیڤی چونکە حەزم بەبەردەم کامێرانییە ئەتوانن گەڕان بۆناوەکەم بکەن لێتان دڵنیائەبێت [[بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|Rebaz qaradaxi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|لێدوان]]) ١٤:٢٠، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == حوزەیرانی ٢٠٢٦ == [[پەڕگە:Information.svg|25px|alt=Information icon]] سڵاو، من [[بەکارھێنەر:Épine|Épineم]]. ویستم ئاگادارت بکەمەوە کە یەکێک یان زیاتر لە [[تایبەت:Contributions/Sakura emad|بەشدارییە نوێکانت]]&nbsp;بۆ [[:هاوزایەندخوازی]] پووچەڵکراونەتەوە چوونکە بەسوود دیار نەبوون. ئەگەر ئارەزوو دەکەیت تاقیکردنەوە بکەیت، تکایە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێ]] بەکار ببە. ئەگەر ھەر چەشنە پرسیارێکت ھەیە، دەتوانیت لە [[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگا]] داوای یارمەتی بکەیت. سوپاس.<!-- Template:uw-vandalism1 --> &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٢٠:٠٢، ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بەربەستکرایت! دیارە وادەزانن گاڵتە دەکەم دەڵێم بەبێ وتووێژ یەکدەنگی کۆمەڵگا مەگەڕێننەوە! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٠:٠٤، ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :: لەسەر خراب بەکارهێنانی دەسەڵاتی بەڕێوەبەرایەتی و لەدوای هەوڵدانی بەردەوام بۆ وتووێژی ناوخۆیی و داواکردن لەلایەن خۆتەوە کە بیبەمە مێتا، [[https://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_comment/Sysop_abuse_and_intimidation_on_ckb_wiki لە مێتا ڕیپۆرتم کردوویت] و لەسەرمە ئاگادارت بکەمەوە. --&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ٢١:٠٣، ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر سپاس دەستت خۆش بێت، خوا بیکات، ئێمەش بەپێی پێویست وەڵامێکمان دەبێت لەسەر ئەو خراپکارییەی جەنابتان لێرە کردووتانە و حیسابتان نە بۆ بەرێوەبەران کردووە نە بۆ کۆمەڵگاکەشی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٠٤، ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == شەڕەدەستکاری ڕابگرە == بە زووترین کات شەڕە دەستکاری ڕابگرە لەسەر ئەو بابەتانەی ناکۆکیت هەیە لەگەڵیان. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٨:١٧، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | زۆر سپاس بۆ ئازایی و کۆڵنەدانت لەو ماوەیەدا، ھیوادارم ئەو بابەتانە ھیچ کاریگەرییەکی نەرێنییان لەسەرت دانەنابێ و لەبیرت بێ ھیچ شتێک لە بەڕێوەبەرایەتییە باشەکەی ئێوە کەم نابێتەوە. بەھیوای تەندروستی و بەردەوامیتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٥٤، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) |} == U4C Case notification == <div dir="ltr"> Hello {{<includeonly>safesubst:</includeonly>PAGENAME}},<br> First of all apologies for writing in English. You are named in a recently filed request to the [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Please review the request at [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Cases/2026/Systemic UCoC Violations on ckb.wikipedia: Admin Abuse and Outing]]. You are requested to enter your statement and any other material you wish to submit, so that the U4C can get a better overview of the situation. All writing should be complete, but also as concise as possible. Please ensure that you make all comments in your own section and in the discussion section only. If the U4C makes a decision, this will be binding for you and so your participation is recommended. Please do not reply here, but on the linked case page, or on the associated talk page. If you would like to contact the U4C directly, you will find an e-mail address [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee#How to contact U4C|here]]. Please use the email only if privacy is necessary (e.g. personal information). On behalf of the U4C, [[بەکارھێنەر:Civvì|Civvì]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Civvì|لێدوان]]) ٠٧:٢٠، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) </div> == Wikipedia translation of the week: 2026-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immigration to Switzerland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In 2023, resident foreigners made up 26.3% of Switzerland's population. Most of these (83%) were from European countries. Italy provided the largest single group of foreigners, accounting for 14.7% of total foreign population, followed closely by Germany (14.0%), Portugal (11.7%), France (6.6%), Kosovo (5.1%), Spain (3.9%), Turkey (3.1%), North Macedonia (3.1%), Serbia (2.8%), Austria (2.0%), United Kingdom (1.9%), Bosnia and Herzegovina (1.3%) and Croatia (1.3%). Immigrants from Sri Lanka (1.3%), most of them former Tamil refugees, were the largest group of Asian origin (7.9%). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Study of Man's Impact on Climate]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''Study of Man's Impact on Climate''' (traduisible en français par « Étude de l'impact de l'homme sur le climat ») est une conférence scientifique internationale consacrée à l'influence humaine sur le climat qui s'est tenue à Stockholm, en Suède, du 28 juin au 16 juillet 1971. Elle aborde diverses hypothèses parmi lesquelles la destruction de la couche d'ozone et le réchauffement (ou refroidissement) climatique, établit l'état du savoir à leur sujet et, soulignant les nombreuses inconnues qui demeurent, appelle à consacrer davantage de fonds à la recherche scientifique sur le climat. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٠، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30849684 --> == خەرمانەی ڕێزلێنان == خاتوو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاوت لێبێت، لەبەر شارەزایت لە ویکیپیدیا و شارەزای بەڕێوبەرایەتیت و شارەزای یاساکانی ویکی میدیا، جەنابتان دەتوانن ببنە ئەندامی لیژنەی هەڵسەنگاندن و هەروەها سەرپەرشتیاری لیژنەکە، کارتان تەنها بەخشینی ڕێزلێنانەکە و وەرگرتنی ئەندامەکان دەبێت بۆ بوون بە ئەندامی لیژنە.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٤:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] قبووڵمە، ئەوەنەی پێم بکرێت! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٤٨، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::زۆر سوپاس، کەواتە بوویتە ئەندامی لیژنەی هەڵسەنگاندنی خەرمانەی ڕێزلێنان. ::{{بەکارھێنەر ئەندامی لیژنەی هەڵسەنگاندنی خەرمانەی ڕێزلێنان}}.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١١:٥٧، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Update on Wikipedia Requirements / Rebaz Qaradaxi == "Dear Sakura, Thank you for your previous advice regarding the requirements for a Wikipedia article. I completely understand the importance of establishing independent notability through journalistic coverage. Following your guidance, I am currently working on connecting with reputable publications to feature my artistic journey as a poet and audio creator. Once I have secured these reliable sources, I would be grateful for your further guidance on the next steps to ensure my work meets Wikipedia's standards for inclusion. Thank you for your time and support. Best regards, Rebaz Qaradaxi" '''Would you like me to send it?''' [[بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|Rebaz qaradaxi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Rebaz qaradaxi|لێدوان]]) ١٢:٢٨، ٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :i hope you have a enough journalistic coverage that establishes both the importance and notability of the said article. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:٣٢، ٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == داواکاری گواستنەوەی وتاری جەوهەر باپیر بۆ ڕەشنووس == سڵاو {{بەکارھێنەر|Sakura emad}}، هیوادارم باش بلیت. سەبارەت بە سڕینەوەی وتاری '''[[جەوهەر باپیر]]'''، تێگەیشتم کە بەهۆی نەبوونی سەرچاوەی پێویست سڕدراوەتەوە. دەمەوێت سەرچاوەی باوەڕپێکراوی زیاتری بۆ زیاد بکەم و وتارەکە بەپێی پێوەرەکانی ویکیپیدیا ڕێکبکەمەوە. تکایە ئەگەر دەکرێت دەقی وتارەکەم بۆ بگوازەرەوە بۆ '''ڕەشنووس''' (Sandbox)ەکەم، تاوەکو بتوانم کاری لەسەر بکەم و چاکی بکەمەوە. زۆر سوپاس. ⁠([[لێدوانی بەکارھێنەر:MuhammadKamaran|Detective Loki]]) [[بەکارهێنەر:MuhammadKamaran|Detective Loki]] ١٥:٤٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC)⁠ ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MuhammadKamaran|Detective Loki]]) [[بەکارهێنەر:MuhammadKamaran|Detective Loki]] ١٥:٤٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:MuhammadKamaran|MuhammadKamaran]] ڕەشنووس و خۆڵەپەتانێ یەک شت نیین بیگوازمەوە کامەی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:٥٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::‎ببورە بۆ تێکەڵبوونەکە. تکایە بیگوازەوە بۆ ژێرپەڕەی بەکارهێنەرم یانیش بۆ ڕەشنووس. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MuhammadKamaran|Detective Loki]]) [[بەکارهێنەر:MuhammadKamaran|Detective Loki]] ١٩:٤٧، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::دیسانەوە قسەکەت ڕوون نییە، ڕەشنووس یان پەڕەی بەکارھێنەری، خۆت ئەبێ یەکێکیان دیاری بکەیت نەک من. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٤٩، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::بۆ ڕەشنووس. ::::([[لێدوانی بەکارھێنەر:MuhammadKamaran|Detective Loki]]) [[بەکارهێنەر:MuhammadKamaran|Detective Loki]] ١٩:٥٢، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MuhammadKamaran|Detective Loki]]) [[بەکارهێنەر:MuhammadKamaran|Detective Loki]] ١٩:٥٢، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::زۆرباشە بەستەری وتارەکەم پێبدە و ھەروەھا تکایە واژووەکەتان چاک بکەن ئەوەی ئێستا بەکارھێنەر دەگوازێتەوە ناوی پێشووتان [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٥٦، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::[[جەوھەر باپیر]] ::::::ئیمزاکەشم چاک کردەوە. دەستت خۆش بێت! ::::::[[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:DiyarKamaran|لێدوان]]) ٢٠:١٢، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] وتارەکە دەھێنمەوە کێشە نییە بەڵام بەھۆی نەبوونی سەرچاوە نەسڕدراوەتەوە بەڵکو بەھۆی کێشەی [[ویکیپیدیا:بایەخداری|بایەخداری]] دڵنیای گەر بیھێنمەوە کێشەی بایەخداری چارەسەر دەکەیت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٠:١٤، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::بەڵێ دڵنیام. ::::::::[[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:DiyarKamaran|لێدوان]]) ٢٠:١٧، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٠:٣٢، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بۆچی ناتوانم ڕەشنووسەکە دەستکاری بکەم؟ [[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:DiyarKamaran|لێدوان]]) ١١:١٠، ١٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] گواستوومەتەوە ژێر بۆشایی ناوی ڕەشنووس بڕوانە [[ڕەشنووس:جەوھەر باپیر]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == داوای سڕینەوە یان ڕەوانەکردنی پۆلی دووبارەی «خەڵکی هەولێر» == سڵاو، تکایە سەرنج بدەن کە دوو پۆلی دووبارە ھەن: ١. [[:پۆل:خەڵکی ھەولێر]] ٢. [[:پۆل:خەڵکی هەولێر]] تکایە پۆلە دووبارەکەی دووەم بسڕنەوە. سوپاس! --[[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:DiyarKamaran|لێدوان]]) ١١:٥٣، ١٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] ھەر بەچاو سەیری بکەین، دەبینین ئەو دانەیەی تۆ ئەتەوێ بیسڕیتەوە لە ٢٠١٦وە واتا دە ساڵە بوونی ھەیە، ئەوەی تر تۆ تازە درووستت کردووە، بۆ ئەتەوێ پۆلی دوبارە درووست بکەی کاک دیار؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٥٦، ١٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::پۆلە سەرەکییەکە بە «ھ»ی کوردی ([[:پۆل:خەڵکی ھەولێر]]) ٨١ وتاری تێدایە، بەڵام ئەم دانەیەی بە «ه»ی عەرەبی نووسراوە چۆڵە. مەبەستم تەنھا ئەوە بوو کێشەی تایپکردنی کیبۆردەکان چارەسەر بێت تا وتارەکان تێکەڵ نەبن. [[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:DiyarKamaran|لێدوان]]) ١٢:٠٥، ١٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] من چارەسەرێکت پێدەڵێم تا پۆلە کۆنەکە نەفەوتێ ئەوەی ئەمڕۆ تۆ درووستت کردووە دەیسڕینەوە، و ھەمووی دەگوازینەوە ژێر پۆلە کۆنەکە و چاکسازی وشەی عەرەبی دەکەین لەوەی کۆنەکە بەمەش کێشەکە چارەسەر دەبێت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٠، ١٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::پێشنیازەکەت زۆر باشە بۆ پاراستنی مێژووی پەڕەکە. لەگەڵ ئەوەشدا من درووستم نەکردووە، تەنھا دەستکاریم کردووە. [[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:DiyarKamaran|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] {{کرا}} بڕوانە پۆلەکان [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٣:٠٦، ١٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) 8xz7u38r4w1rv8a0yg5zksqt0n0btr5 0 298400 1660818 1659094 2026-09-04T20:38:37Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1660818 wikitext text/x-wiki {{Short description|گوندێک لە ناحیەی کانی ماسی، پارێزگای دھۆک}} گوندی ئێکمالێ ({{Langx|ku|Ekmalê}}) یەکە لە گوندەکانی سەر بە [[قەزای ئامێدی]] سەر بە [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دهۆکە]] لە [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]، گوندی ئێکمالێ سەر بە [[کانی ماسێ|ناحیەی کانی ماسێ]]<nowiki/>یە کە دەکەوێتە [[بەرواری|ناوچەی بەرواری باڵا]]<nowiki/>و {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئێکمالێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ku|ئێکمالێ}}<br>{{lang-en| Ekmale}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!---> وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شڕۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 37.17080| 43.43415}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئێکمالێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 37.17080| 43.43415|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = 17080 43415 <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دهۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئامێدی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کانی ماسێ]] <!-- دامەزراندن ----------------> | سەردێری_دامەزراندن = | ڕێکەوتی_دامەزراندن = | سەردێری_دامەزراندن١ = | ڕێکەوتی_دامەزراندن١ = | سەردێری_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | هۆکاری_ناوڵنان = <!-- ---> ڕێبەەرەکان، شێوازی دەسەڵات <--- !--> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حزبی_سەرۆک = | سەڕناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەڕناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەڕناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------> | سەڕجەمی_ڕووبەر_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لە_سەدا = | ڕووبەری_شاری_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_کم٢ = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} == مێژوو == سەبارەت بە ناوی گوندەکە، باووباپیران گێڕاویانەتەوە کە لە سەرەتادا تەنها لە یەک ماڵ پێکهاتبوو (بۆیە ناونراوە ئێکمالێ)؛ یەکەم دانیشتووی گوندەکە لە ناوچەیەک بە ناوی "کۆناڤێ" نیشتەجێ ببوو، کە کەسێکی دەشتنشین بوو لە هۆزی لێلەکی کو [[دەشتی لێلەکی]]. دوای تێپەڕبوونی چەندین ساڵ، چەند بنەماڵەیەکی دیکە هاتنە گوندەکە و نیشتەجێ بوون و بوونە خاوەنی گوندەکە. لەوانە: ٧ بنەماڵ هەبوون کە لە کۆندا لە [[باکووری کوردستان|باکووری کوردستانەوە]] ([[تورکیا]]) هاتبوون. هەروەها بنەماڵەکانی زۆربەی ئەم بنەماڵانەی ناویان هێنرا، خەڵکی باکووری کوردستانن، چونکە گوندی ئێکمالێ زۆر لە سنووری تورکیاوە نزیکە و دوورییەکەی کەمترە لە 10 بۆ 15 کیلۆمەتر. شاڵاوی ئەنفال و وێرانکارییەکانی گوند ساڵی ١٩٨٨ ([[شاڵاوی ئەنفال|ئەنفال]]): لە کاتی دەستپێکردنی شاڵاوە ڕەشەکانی ئەنفال لەلایەن [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسی]] لەناوچووەوە، چەکی کیمیایی دژی خەڵکی گوندەکە بەکارهێنرا و بەو هۆیەوە چەندین کەس بوونە قوربانی و شەهید بوون. ئاوارەیی و ئاوەدانکردنەوە: دوای وێرانکردن و سووتانی گوندەکە، خەڵکەکەی بەرەو سنوورەکانی ئێران و تورکیا کۆچیان کرد و لە کەمپەکانی (مێردین، موش و ئامەد/دیاربەکر) نیشتەجێ بوون. پاش چوار ساڵ ئاوارەیی، لە ساڵی ١٩٩١دا گەڕانەوە و گوندەکەیان سەرلەنوێ ئاوەدان کردەوە. ساڵی ١٩٩٤: جارێکی دیکە گوندەکە لەلایەن سوپای تورکیاوە وێران و چۆڵکرا. ئێستا: [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی هەرێمی کوردستان]] چەندین پڕۆژەی خزمەتگوزاری لە گوندەکەدا ئەنجامداوە، وەک: کێشانی تۆڕی کارەبای گشتی، لێدانی دوو بیری ئیرتیوازی بۆ ئاوی خواردنەوە، کۆنکریتکردنی جۆگەکانی ئاوی گوند و قیرتاوکردنی ڕێگاوبانەکان کەسیایەتی بەرنیاس و عەزیز [[فازڵ بەرواری|فەرماندە فازڵ جەمیل ئێکمالەی بەرواری]] کو فەرماندەی پێشویی دژەتیروری عێراق کو ٢٠١٨ کۆجی دوایی کرد لە دهۆک و لە سالی ١٩٦٦ فازڵ لە گوندی ئێکمالی لە دایکبووە لە سالی ٢٠٢٤-٢٠٢٥ پارتی کارکەرانی کوردستان کو پ-ک-ک شەری رادەست لەگەل تورکیا شەر کردوە و هێشتا دەروازەی ترکا لە ئێکمالەی لێرەیە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=دهۆک |یەکەم=نێچیرڤان حوسێن- |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=سرووشتی گوندی ئێکمالێ |ناونیشان=https://rudaw.net/sorani/kurdistan/2807201815 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=Rudaw |زمان=sorani}}</ref> == جوگرافیا == گوندی '''ئێکمالێ''' ھاوسنوورە لەگەڵ؛ * لە باکوورەوە گوندی [[کانی ماسێ]]. * لە باشوورەوە گوندی خرابە. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[هێس]] و [[مێرگاجیا]] * لە ڕۆژاواوە گوندی [[ئاسهێ]] و [[شێلازا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} r5b5uw3h4bnuu3f5h8ng8q7ojmg9v69 0 298517 1660512 1615547 2026-09-04T15:31:03Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660512 wikitext text/x-wiki <!-- تکایە ئەم داڕێژەیە لامەبە تاکوو وتووێژەکە بە ئەنجامێک دەگات --> {{Article for deletion/dated|page=عەبدوڵڵا عبدی|timestamp=20260803190636|year=٢٠٢٦|month=ئابی|day=٣|substed=yes}} <!-- دوای داخرانی وتووێژ، تکایە ئەمە لە پەڕەی وتووێژ دابنێ: {{Old AfD multi|page=عەبدوڵڵا عبدی|date=٣ ئاب ٢٠٢٦|result='''نەسڕدرایەوە'''}} --> <!-- End of AfD message, feel free to edit beyond this point --> {{Short description|نووسەر، ڕۆژنامەنووس و پێشکەشکاری تەلەڤیزیۆنی ئێرانی}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{Infobox person | name = عەبدوڵڵا عبدی | image = Abdollah-Abdi.jpg | imagesize = | caption = | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1985|08|01}} | birth_place = [[ئامول]]، ئێران | education = | alma_mater = | spouse = | children = | website = | years_active = 2005– | occupation = {{Hlist|[[ڕۆژنامەنووس]]|[[پێشکەشکاری تەلەڤیزیۆن]]|[[بەرهەمهێنەری تەلەڤیزیۆن]]|[[دەرھێنەری تەلەڤیزیۆن]]}} }} '''عەبدوڵڵا عبدی''' ({{lang-fa|عبدالله عبدی}}) ڕۆژنامەنووس، پێشکەشکاری تەلەڤیزیۆن، بەرهەمهێنەر و دەرهێنەری تەلەڤیزیۆنی ئێرانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عبدالله عبدی|ناونیشان=https://www.didbaniran.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/125243-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D8%AE-%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%DA%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%AC%D8%B2-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B0-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D9%87%DA%A9-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B5%D8%AF%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D9%85%D9%85%DA%A9%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|وێبگە=دیده‌بان ایران|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عبدالله عبدی، روزنامه‌ نگار مستقل ایرانی مقیم سوئیس|ناونیشان=https://salamtoronto.ca/%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%8C-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82-%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%B3-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9/featured-1971/|وێبگە=سلام تورنتو|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.parsine.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-117/928862-%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86|سەردێڕ=درخواست عبدالله عبدی روزنامه نگار مقیم خارج از کشور از مردم مازندران|وێبگە=Parsine|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.middleeasteye.net/news/qatar-world-cup-iran-team-struggled-walk-tight-rope-how|سەردێڕ=World Cup 2022: How Iran's team struggled to walk a political tight-rope|وێبگە=Middle East Eye|زمان=en}}</ref> ئەو دامەزرێنەر و بەڕێوەبەری '''Abdi Media''' ـە و کاری ڕاگەیاندنی خۆی لە ساڵی ٢٠٠٥ لە ڕادیۆ لە ئێران دەست پێ کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/08/world/middleeast/iran-general-syria-defeat.html|سەردێڕ=Iran Was 'Defeated Very Badly' in Syria, a Top General Admits|وێبگە=The New York Times|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=درباره‌ی بی اخلاقی مجری سابق صداوسیما|ناونیشان=https://ensafnews.com/460163/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7/|وێبگە=انصاف نیوز|زمان=fa}}</ref> == پیشە == لە ماوەی کاری خۆیدا، هاوکاری چەندین تۆڕی ڕادیۆیی کردووە، لەوانە [[ڕادیۆی ئێران]]، ڕادیۆی جوان، ڕادیۆی فەرهەنگ، ڕادیۆی نمایش و [[ڕادیۆی تاران]]. هەروەها ژمارەیەکی زۆر بەرنامەی ڕادیۆیی بۆ ئەو تۆڕانە بەرهەم هێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نگاهی متفاوت به رویدادهای سیاسی روز در برنامه های جدید رادیو در فصل زمستان|ناونیشان=http://radio.irib.ir/ChannelNewsDetails/?m=202020&n=593394|وێبگە=صدای جمهوری اسلامی ایران|زمان=fa}}</ref> هەروەها لەگەڵ ژمارەیەک لە کەناڵەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێران هاوکاری کردووە، لەوانە [[IRIB TV1]]، [[IRIB TV2]]، [[IRIB TV3]]، [[IRIB TV4]]، [[IRIB Tehran]]، [[Islamic Republic of Iran News Network|IRINN]]، [[IRIB Mostanad]] و [[IRIB Amoozesh]]، و بەرنامەی جۆراوجۆری بۆیان بەرهەم هێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=«سفیران» به تلویزیون می‌آیند|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/96112212598/%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF|وێبگە=ایسنا|زمان=fa}}</ref> دوای کۆچکردنی لە ئێران، بۆ ماوەیەک پێشکەشکاری بەرنامەی '''طنین تاریخ''' لە [[Iran International]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=طنین تاریخ|ناونیشان=https://www.iranintl.com/fa/program/tanine-tarikh#podcasts|وێبگە=ایران اینترنشنال|زمان=fa}}</ref> == بەرهەمەکان == * یەکەم زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی خۆی بە ناوی '''ثروت‌آفرینان''' دەرهێنا و بەرهەم هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="ثروت آفرینان" فرصتی برای سرمایه‌گذاری در محصولات دانش‌بنیان|ناونیشان=https://mail.yjc.ir/fa/news/4748847/%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%E2%80%8C-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86|وێبگە=باشگاه خبرنگاران جوان|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://mail.yjc.ir/fa/news/4748847/%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%E2%80%8C-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> * لە ساڵی ٢٠١٥ بەرنامەی '''فناوران دانش''' بەرهەم هێنا و دەرهێنا کە ناساندنی پارکە زانستی و تەکنەلۆژییەکانی ئێرانی دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فناوران دانش|ناونیشان=https://tv4.ir/program/33716|وێبگە=شبکه ۴|زمان=fa}}</ref> * لە ساڵی ٢٠١٨ بەرنامەی '''سفیران''' بەرهەم هێنا و دەرهێنا؛ بەرنامەیەک کە تێیدا لەناو باڵیۆزخانەکان گفتوگۆی لەگەڵ باڵیۆزانی وڵاتانی دیکە لە ئێران ئەنجام دەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قدردانی سفیر هند از برنامه «سفیران»|ناونیشان=https://www.mizanonline.ir/fa/news/481313/%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86|وێبگە=خبرگزاری میزان|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=برنامه‌ای که با سفیران کشورها گفتگو می‌کند|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/4224840/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7|وێبگە=خبرگزاری مهر|زمان=fa}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی]] lpauowbn1ezne5r5drpdnkskfknxpbu 0 299047 1660931 1638204 2026-09-04T22:36:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1660931 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دوستانای بۆڵێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|دوستانا بولي}}<br>{{lang-en| Dostanai Bolle}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.777530| 44.721308}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دوستانای بۆڵێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.777530| 44.721308|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٩٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دوستانای بۆڵێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٦)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (-) [[خێزان]] و (-) کەس، کە (-) [[نێر]] و (-) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سیدەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 5cg01641szaxuq43jyiub5ltpa0ux4j 3 299813 1660985 1655031 2026-09-05T01:49:39Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Tech]] 1660985 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٥، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣١، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٧، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣٠، ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٣٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٢٣، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:٥٤، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٥، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤٢، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٠٠، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٤٢، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣١، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٢٧، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:١٥، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤١، ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٢٨، ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:١٤، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٠١، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤٩، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٠، ٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٤٩، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:١٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:١٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٤:٥٨، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٠٤، ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤١، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:١٨، ١١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:١٩، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٥٠، ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٠٦، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٢٧، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٤٦، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٣:٠٣، ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١١:٤٥، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٣:٥٤، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> jx1rpn1ubpuy8cfgnto0jzntuvoqdeo 0 299872 1660893 1659984 2026-09-04T22:18:16Z MFTG 21816 /* top */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1660893 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەلەمێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سلامیة}}<br>{{lang-en| Salame}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.1437| 43.31452}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سەلەمێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.1437| 43.31452|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای حەمدانیە|حەمدانیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی نەمروود|نەمروود]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٨٣٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[شەبەکی]]) و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شەبەک (دین)|شەبەک]] و [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سەلەمێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی نەمروود]] لە [[قەزای حەمدانیە]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ناوچەیەکی لافاوی تەختدا ھەڵکەوتووە، کە لە باکوورەوە بەرەو باشوور لێی دەڕوات، زەویەکەی شەپۆلاوییە و پێی دەوترێت فەلاتی عاشور، کە گردی نزمە. ژمارەی کەرتەکەی ٤٨یە، و پڕۆژەی ئاودێری کشتوکاڵی ئەلسەلامییە لەخۆدەگرێت. کەوتووتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری [[مووسڵ]] بە دووری ٣٠کم.<ref>https://web.archive.org/web/20230527170510/https://ia804704.us.archive.org/20/items/ar316mawrd04/%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF%20%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%AF%2018%20%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AF%D8%AF%204.pdf</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٧٦٣)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٩٦٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٤١٠) [[خێزان]] و (٢٨٣٦) کەس، کە (١٤٣٩) [[نێر]] و (١٣٦١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای حەمدانیە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|جوگرافیا}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 5bwismzmv5737k6gvizlfqwezyl5exi 1660926 1660893 2026-09-04T22:36:06Z MFTG 21816 /* مێژوو */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1660926 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەلەمێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|سلامیة}}<br>{{lang-en| Salame}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.1437| 43.31452}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سەلەمێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.1437| 43.31452|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای حەمدانیە|حەمدانیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی نەمروود|نەمروود]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٨٣٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[شەبەکی]]) و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شەبەک (دین)|شەبەک]] و [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سەلەمێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی نەمروود]] لە [[قەزای حەمدانیە]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ناوچەیەکی لافاوی تەختدا ھەڵکەوتووە، کە لە باکوورەوە بەرەو باشوور لێی دەڕوات، زەویەکەی شەپۆلاوییە و پێی دەوترێت فەلاتی عاشور، کە گردی نزمە. ژمارەی کەرتەکەی ٤٨یە، و پڕۆژەی ئاودێری کشتوکاڵی ئەلسەلامییە لەخۆدەگرێت. کەوتووتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری [[مووسڵ]] بە دووری ٣٠کم.<ref>https://web.archive.org/web/20230527170510/https://ia804704.us.archive.org/20/items/ar316mawrd04/%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF%20%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%AF%2018%20%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AF%D8%AF%204.pdf</ref> == مێژوو == سەلەمێ شارۆچکەیەکی ئاوەدان بووە لە سەردەمی [[ئاشوورییەکان]] پێش مەسیح، دواتر نەما. دوای فەتحی ئیسلامی، سەلەمێی دووەم لەسەر سەر کەلاوەکانی سەلەمێی ونبوو دروستکرا، بوو بە گوندێکی ئاوەدان، ھەروەک یاقوت حەمەوی لە فەرھەنگەکەیدا باسی دەکات، کاتێک دەڵێت “سەلەمێ ھەروەھا گوندێکی گەورەیە لە دەوروبەری [[مووسڵ]] لە کەناری ڕۆژھەڵاتی [[دیجلە]]، ھەشت فەرسەخ دوورە بۆ دابەزین بۆ [[بەغدا]]، دەڕوانێتە کەناری [[دیجلە]]”. یەکێکە لە گەورەترین و باشترین و خۆشترین گوندەکانی شاری مووسڵ. باخی [[ترێ]] و [[دارخورما]] و باخی میوە و چەندین حەمام و بازاڕ بۆ قوماش و [[مزگەوت]] و منارە. لە نێوان ئەو و [[زاب]]دا دوو فەرسەخ ھەیە و لە نزیکەوە شارێک ھەیە بە ناوی ئاثور کە وێران بووە.<ref>https://web.archive.org/web/20230527170624/https://ia902806.us.archive.org/8/items/civ-7721/civ-7721.pdf</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٧٦٣)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٩٦٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٤١٠) [[خێزان]] و (٢٨٣٦) کەس، کە (١٤٣٩) [[نێر]] و (١٣٦١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای حەمدانیە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|جوگرافیا}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 7k1dwa11456s0jb9oqffst0zkjse0o7 1 300064 1660969 1620471 2026-09-05T00:58:19Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660969 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پارتی سەرکەوتن (تورکیا)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1620470 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210920212921/https://www.habererk.com/gundem/zafer-partisi-tbmmde-h150819.html بۆ https://www.habererk.com/gundem/zafer-partisi-tbmmde-h150819.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٦:١٨، ٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پارتی سەرکەوتن (تورکیا)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660968 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210921013910/https://www.ekovitrin.com/politika/umit-ozdag-in-yeni-partisi-zafer-partisi-nin-gik-ve-mdk-h309649.html بۆ https://www.ekovitrin.com/politika/umit-ozdag-in-yeni-partisi-zafer-partisi-nin-gik-ve-mdk-h309649.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:٥٨، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) q5xv4f33biz30dcvphvyeukm9pmyuhr 0 300386 1660891 1659996 2026-09-04T22:03:18Z MFTG 21816 /* top */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1660891 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دەراوج | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|دراویش}}<br>{{lang-en| Darawj}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.42478| 43.29892}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دەراوج''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.42478| 43.29892|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مووسڵ|مووسڵ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی باشیک|باشیک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٩٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٧١٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[شەبەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شەبەک (دین)|شەبەک]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دەراوج''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی باشیک]] لە [[قەزای مووسڵ]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> دانیشتوانی ئەم گوندە [[شەبەک]]ن، گوندەکە لە ساڵی ٢٠١٠ لەلایەن داعشەوە بۆردومان کرا و دانیشتوانەکەی ناچاربوون بەرەو شوێنە نافەرمیەکان ھەڵبێن. لە ساڵی ٢٠١٤ و دوای شەڕی مووسڵ و دەستبەسەرداگرتنی ئەو شارە لەلایەن داعشەوە، پێکھاتەکانی [[شەبەک]] و [[تورکمان]] بە دانیشتوانی گوندی دەراوجەوە ئاوارەبوون. ژیان لە ساڵی ٢٠١٦ دوای ئازادکردنی گوندەکە گەڕایەوە، دانیشتوانی گوندەکەش گەڕانەوە. خزمەتگوزارییەکان گەڕێنرانەوە، گوندەکەش بە فەرمی وەک بەشێک لە [[ناحیەی باشیک]] ناسێندرا. == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٥٦٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٧٩١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٧٠٣) [[خێزان]] و (٤٧١٠) کەس، کە (٢٣٨٠) [[نێر]] و (٢٣٣٠) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای مووسڵ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] e6nlvlthqmigy34tnexyxlt4idhar8l 0 300401 1660879 1659995 2026-09-04T21:42:02Z MFTG 21816 /* top */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1660879 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خورساباد | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|خورساباط}}<br>{{lang-en| Khursabad}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.50905| 43.22417}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی خورساباد''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.50905| 43.22417|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مووسڵ|مووسڵ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی باشیک|باشیک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٩٠٥ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[شەبەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شەبەک (دین)|شەبەک]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''خورساباد''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی باشیک]] لە [[قەزای مووسڵ]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> دانیشتوانی ئەم گوندە [[شەبەک]]ن، ھەروەھا پایتەختی [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ]] بووە لە سەردەمی شا [[سارگۆنی دووەم]] و بە [[دوورشاروکین]] ناسراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20240727071837/https://archiqoo.com/locations/dur-sharrukin_ar.php</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240726110317/https://archeologie.culture.gouv.fr/khorsabad/ar</ref> دانیشتوانی گوندەکە سەدان ساڵە لەسەر بنەمای کشتوکاڵ بووە، لە وەرزی [[زستان]]دا [[گەنم]] و [[جۆ]] بەناوبانگە، لە ھاوینیشدا [[شووتی]] و [[خەیار]]، ھەروەھا ڕێژەیەکی کەمی [[لۆکە]].<ref>https://web.archive.org/web/20240726110318/https://uomosul.edu.iq/public/files/datafolder_2879/_20190930_104244_200.pdf</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٣٨٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٨٩٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٩٣٣) [[خێزان]] و (٥٩٠٥) کەس، کە (٢٩٧٣) [[نێر]] و (٢٩٣٢) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای مووسڵ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 7ndugduibnfieh5c825i5jup6wxiexs 1660888 1660879 2026-09-04T21:55:59Z MFTG 21816 /* top */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1660888 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خورساباد | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|خورساباط}}<br>{{lang-en| Khursabad}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.50905| 43.22417}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی خورساباد''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.50905| 43.22417|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مووسڵ|مووسڵ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی باشیک|باشیک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٩٠٥ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[شەبەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شەبەک (دین)|شەبەک]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''خورساباد''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی باشیک]] لە [[قەزای مووسڵ]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> دانیشتوانی ئەم گوندە [[شەبەک]]ن، ھەروەھا پایتەختی [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ]] بووە لە سەردەمی شا [[سارگۆنی دووەم]] و بە [[دوورشاروکین]] ناسراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20240727071837/https://archiqoo.com/locations/dur-sharrukin_ar.php</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240726110317/https://archeologie.culture.gouv.fr/khorsabad/ar</ref> دانیشتوانی گوندەکە سەدان ساڵە لەسەر بنەمای کشتوکاڵ بووە، لە وەرزی [[زستان]]دا [[گەنم]] و [[جۆ]] بەناوبانگە، لە ھاوینیشدا [[شووتی]] و [[خەیار]]، ھەروەھا ڕێژەیەکی کەمی [[لۆکە]].<ref>https://web.archive.org/web/20240726110318/https://uomosul.edu.iq/public/files/datafolder_2879/_20190930_104244_200.pdf</ref> == مێژوو == گوندەکە کەلاوەکانی شاری شا [[سارگۆنی دووەم]] لە ساڵی ٧١٧ پێش زایین لەخۆدەگرێت. لە ساڵی ٢٠٢٣، ئەرکێکی شوێنەواری فەرەنسی گایەکی باڵداریان دۆزیەوە کە تەمەنی زیاتر لە ٢٧٠٠ ساڵە، کە بە “لاماسو” ناسراوە، کە تا ئێستاش بە باشی پارێزراوە و قەبارەی “گەورە”ی ھەیە.<ref>https://web.archive.org/web/20240726232504/https://www.swissinfo.ch/ara/%D8%A7%D9%83%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%81-%D8%AB%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D9%86-%D8%AD-%D9%8A%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%84%D9%84%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%85%D9%86-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8A%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/48924132</ref> ئەم شوێنە بۆ یەکەمجار لەلایەن کونسوڵی [[فەرەنسا]] لە [[مووسڵ]] لە ساڵی ١٨٤٢ی زایینی ئاماژەی پێکراوە، کە پێیوابوو خورساباد عاشووری ئینجیلییە. ھەڵکەندنەکان لە ژێر چاودێری کونسوڵ لە ساڵانی ١٨٤٢-١٨٤٤ دەستی پێکرد، لە قۆناغەکانی دواتردا ئایکین فێلادین بەدوایدا ھات. ھەڵکەندنەکان بۆ ساڵانی ١٨٥٢-١٨٥٥ بەردەوام بوون. ژمارەیەکی زۆر لەو شوێنەوارانەی کە فەرەنسییەکان لە [[دوورشاروکین]] دۆزراونەتەوە، لە دوو ڕووداوی گواستنەوەی ڕووبارەکاندا نوقم بوون، لەدەستچوون. شوێنی خورساباد لە ساڵانی ١٩٢٨-١٩٣٥ لەلایەن شوێنەوارناسانی ئەمریکی لە پەیمانگای ڕۆژھەڵاتی شیکاگۆوە ھەڵکەندراوەتەوە. ئۆپەراسیۆنەکە لەلایەن ئێدوارد جیرا سەرپەرشتی کرا و تیشکی خستە سەر ناوچەی کۆشکەکە. گا گەورە باڵدارەکە کە کێشی ٤٠ تەن بوو، لە دەرەوەی ژووری تەختەکە دۆزرایەوە. دۆزرایەوە کە بە سێ پارچەی گەورە شکاوە، تەنھا سندووقەکەی کێشی ٢٠ تەن بووە. بە کەشتی ڕەوانەی شیکاگۆ کرا و ھەڵکەندنی بەردەوام بوو لە ژێر چاودێری گۆردۆن لاود و ھامیلتۆن داربی کە ھەروەھا کاریان لەسەر کۆشک و دەروازەی شار و کۆمەڵگەی پەرستگاکە کرد. بەو پێیەی ماوەیەکی زۆر [[دوورشاروکین]] جێی نیشتەجێ بوون نەبووە، ئەو شوێنەوارانەی کە دۆزراونەتەوە تاڕادەیەک کەمن، بەڵام دۆزینەوە سەرەتاییەکان ڕۆشنایی خستۆتە سەر ھونەر و تەلارسازی ئاشوورییەکان. گوندەکە تووشی وێرانکاری بوو، زیاتر لە ٦٠%ی وێران بوو، بەھۆی پێکدادانەکانی نێوان [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] و [[پێشمەرگە]]. == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٣٨٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٨٩٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٩٣٣) [[خێزان]] و (٥٩٠٥) کەس، کە (٢٩٧٣) [[نێر]] و (٢٩٣٢) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای مووسڵ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] jiewupteglv440nes76x7liaevouz6g 1660889 1660888 2026-09-04T21:56:48Z MFTG 21816 /* مێژوو */ 1660889 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خورساباد | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|خورساباط}}<br>{{lang-en| Khursabad}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.50905| 43.22417}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی خورساباد''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.50905| 43.22417|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مووسڵ|مووسڵ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی باشیک|باشیک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٩٠٥ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[شەبەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شەبەک (دین)|شەبەک]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''خورساباد''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی باشیک]] لە [[قەزای مووسڵ]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> دانیشتوانی ئەم گوندە [[شەبەک]]ن، ھەروەھا پایتەختی [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ]] بووە لە سەردەمی شا [[سارگۆنی دووەم]] و بە [[دوورشاروکین]] ناسراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20240727071837/https://archiqoo.com/locations/dur-sharrukin_ar.php</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240726110317/https://archeologie.culture.gouv.fr/khorsabad/ar</ref> دانیشتوانی گوندەکە سەدان ساڵە لەسەر بنەمای کشتوکاڵ بووە، لە وەرزی [[زستان]]دا [[گەنم]] و [[جۆ]] بەناوبانگە، لە ھاوینیشدا [[شووتی]] و [[خەیار]]، ھەروەھا ڕێژەیەکی کەمی [[لۆکە]].<ref>https://web.archive.org/web/20240726110318/https://uomosul.edu.iq/public/files/datafolder_2879/_20190930_104244_200.pdf</ref> == مێژوو == گوندەکە کەلاوەکانی شاری شا [[سارگۆنی دووەم]] لە ساڵی ٧١٧ پێش زایین لەخۆدەگرێت. لە ساڵی ٢٠٢٣، ئەرکێکی شوێنەواری فەرەنسی گایەکی باڵداریان دۆزیەوە کە تەمەنی زیاتر لە ٢٧٠٠ ساڵە، کە بە “لاماسو” ناسراوە، کە تا ئێستاش بە باشی پارێزراوە و قەبارەی “گەورە”ی ھەیە.<ref>https://web.archive.org/web/20240726232504/https://www.swissinfo.ch/ara/%D8%A7%D9%83%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%81-%D8%AB%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D9%86-%D8%AD-%D9%8A%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%84%D9%84%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%85%D9%86-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8A%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/48924132</ref> ئەم شوێنە بۆ یەکەمجار لەلایەن کونسوڵی [[فەرەنسا]] لە [[مووسڵ]] لە ساڵی ١٨٤٢ی زایینی ئاماژەی پێکراوە، کە پێیوابوو خورساباد عاشووری ئینجیلییە. ھەڵکەندنەکان لە ژێر چاودێری کونسوڵ لە ساڵانی ١٨٤٢-١٨٤٤ دەستی پێکرد، لە قۆناغەکانی دواتردا ئایکین فێلادین بەدوایدا ھات. ھەڵکەندنەکان بۆ ساڵانی ١٨٥٢-١٨٥٥ بەردەوام بوون. ژمارەیەکی زۆر لەو شوێنەوارانەی کە فەرەنسییەکان لە [[دوورشاروکین]] دۆزراونەتەوە، لە دوو ڕووداوی گواستنەوەی ڕووبارەکاندا نوقم بوون، لەدەستچوون. شوێنی خورساباد لە ساڵانی ١٩٢٨-١٩٣٥ لەلایەن شوێنەوارناسانی ئەمریکی لە پەیمانگای ڕۆژھەڵاتی شیکاگۆوە ھەڵکەندراوەتەوە. ئۆپەراسیۆنەکە لەلایەن ئێدوارد جیرا سەرپەرشتی کرا و تیشکی خستە سەر ناوچەی کۆشکەکە. گا گەورە باڵدارەکە کە کێشی ٤٠ تەن بوو، لە دەرەوەی ژووری تەختەکە دۆزرایەوە. دۆزرایەوە کە بە سێ پارچەی گەورە شکاوە، تەنھا سندووقەکەی کێشی ٢٠ تەن بووە. بە کەشتی ڕەوانەی شیکاگۆ کرا و ھەڵکەندنی بەردەوام بوو لە ژێر چاودێری گۆردۆن لاود و ھامیلتۆن داربی کە ھەروەھا کاریان لەسەر کۆشک و دەروازەی شار و کۆمەڵگەی پەرستگاکە کرد. بەو پێیەی ماوەیەکی زۆر [[دوورشاروکین]] جێی نیشتەجێ بوون نەبووە، ئەو شوێنەوارانەی کە دۆزراونەتەوە تاڕادەیەک کەمن، بەڵام دۆزینەوە سەرەتاییەکان ڕۆشنایی خستۆتە سەر ھونەر و تەلارسازی ئاشوورییەکان.<ref>https://web.archive.org/web/20150814153016/http://arabic.cnn.com/entertainment/2015/03/11/tracking-trail-historical-obliteration-isis-wipes-out-revered-ancient-sites</ref> گوندەکە تووشی وێرانکاری بوو، زیاتر لە ٦٠%ی وێران بوو، بەھۆی پێکدادانەکانی نێوان [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] و [[پێشمەرگە]]. == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٣٨٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٨٩٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٩٣٣) [[خێزان]] و (٥٩٠٥) کەس، کە (٢٩٧٣) [[نێر]] و (٢٩٣٢) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای مووسڵ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] cfhehzutg7gxki4bve1zvkk6drca637 100 300533 1660610 1632119 2026-09-04T16:52:48Z Amine yousefi 16159 1660610 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:British Empire Tour 1922 Belcher.jpg|alt=Black-and-white photograph of three men in suits and one woman seated in a room and looking at an open newspaper|بێچوارچێوە|ناوەڕاست|300px]] <center>'''[[ئاگاتا کریستی]]'''، ئارچی کریستی، ماژۆر بێڵچەر و سکرتێرەکەی، بەڕێز بیتس، لە ساڵی ١٩٢٢.<center/> p2319pxkuaags0kprkb50ir97tfavpj 0 300556 1661035 1633674 2026-09-05T09:34:08Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ٣ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1661035 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = گۆران ساڵح | وێنە = | وێنەگرتن = | قەبارەی وێنە = | وەسفی وێنە = | ناوی تەواو = گۆران ساڵح عەبدوڵڵا | ڕێککەوتی لەدایکبوون = {{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٨٥|١|٥}} | شوێنی لەدایکبوون = [[هەولێر]]، [[باشووری کوردستان]] | ڕەگەزنامە = {{ئاڵا|عێراق}} عێراقی | نەتەوە = [[کورد]] | هاوسەر = [[پەرواز حسێن]] (٢٠١٠–ئێستا) | منداڵەکان = ٢ (گلێنە، گۆنا) | خوێندن = بەکالۆریۆس لە مۆسیقا | زانکۆ = [[زانکۆی سەلاحەددین]] | پیشە = [[گۆرانیبێژ]]، [[موزیکژەن]]، مامۆستا | ساڵانی چالاکی = ١٩٩٧–ئێستا | شێواز = [[مۆسیقای پۆپ|پۆپ]]، ڕۆمانسی | ئامێرەکان = [[گیتار]]، [[پیانۆ]] | وێبگە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون={{birth date and age|1985|1|5}}}} '''گۆران ساڵح عەبدوڵڵا''' (لەدایکبووی ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٨٥ لە هەولێر) هونەرمەند، گۆرانیبێژ، [[ئاوازدانەر]] و موزیکژەنێکی کوردی [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانە]]. خاوەنی چەندین ئەلبووم و ڤیدیۆ کلیپە. جگە لە کاری هونەری، وەک مامۆستا لە پەیمانگای هونەرە جوانەکانی هەولێر وانە دەڵێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdipedia.org/default.aspx?q=2012013022132761895|سەردێڕ=ژیاننامەی گۆران ساڵح|وێبگە=کوردیپێدیا}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdipedia.org/default.aspx?q=2012013022132761895 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیان و خوێندن == گۆران ساڵح لە خێزانێکی هونەردۆست لە شاری [[هەولێر]] لەدایکبووە. خوێندنی ئەکادیمی خۆی لە بواری هونەردا بەم شێوەیە تەواو کردووە: * '''دبلۆم:''' لە بەشی شانۆی پەیمانگای هونەرە جوانەکانی هەولێر. * '''بەکالۆریۆس:''' لە بەشی مۆسیقای کۆلێژی هونەرە جوانەکانی [[زانکۆی سەلاحەددین]]. == ژیانی هونەری == سەرەتای دەرکەوتنی گۆران ساڵح بۆ ساڵی ١٩٩٧ دەگەڕێتەوە کاتێک بە فەرمی دەستی بە گۆرانیوتن کرد. ژیانی هونەری ئەو بە دوو قۆناغی سەرەکیدا تێپەڕیوە: === نواندن و کاری منداڵان === لە ساڵی ١٩٩٩ لە تەلەفزیۆنی کوردستان لە بەشی منداڵان دەستبەکار بووە. لەو ماوەیەدا وەک ئەکتەر بەشداری لە چەندین درامای منداڵاندا کردووە کە ناوبانگێکی زۆریان هەبوو، لەوانە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?jimare=56231|سەردێڕ=گۆران ساڵح باس لە کارەکتەرە کۆنەکانی دەکات|وێبگە=وشە}}</ref> * زنجیرە درامای ''پیرۆت و شەماڵ'' * درامای ''هۆ گورگەکە'' * ''میوەی فێربوون'' * ''جلی تازەی پاشا'' * ڕۆڵی منداڵی لە درامای ''مەمی ئالان'' === موزیک و گۆرانی === دواتر بە شێوەیەکی پیشەگەریانە ڕووی لە دنیای مۆسیقا کرد. گۆران بەوە دەناسرێتەوە کە زۆربەی ئاوازی گۆرانییەکانی خۆی دادەنێت. لە ساڵی ٢٠١٠ یەکەم ئەلبوومی بەناوی «یادی تۆ» بڵاوکردەوە. بەرهەمەکانی تێکەڵەیەک لە هەستی ڕۆمانسی و نیشتمانین. == بەرهەمەکان == === ئەلبوومەکان === * ''یادی تۆ'' (٢٠١٠) * ''گوڵی تەمەن'' === کلیپ و گۆرانییە تاکەکان === * «من عاشقم» (٢٠١٩) * «گەڕیان» (٢٠٢١) * «هەورازە ڕێی ئازادی» (٢٠٢٤) * «ئیتر بەسە» * «دەردی دڵم زۆر گرانە» * «عەشق مەبە» * «وەفا» == ژیانی تایبەت == گۆران ساڵح لە ساڵی ٢٠١٠ هاوسەرگیری لەگەڵ خانمە گۆرانیبێژ [[پەرواز حسێن]] کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.speemedia.com/sandek/89531|سەردێڕ=ژیانی تایبەتی پەرواز و گۆران|وێبگە=سپی میدیا}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.speemedia.com/sandek/89531 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> پەرواز دوای بەشداری لە بەرنامەی (Arab Idol) ناوبانگێکی عەرەبی و جیهانی پەیدا کرد و گۆران وەک هاوسەر و وەک هونەرمەندێک پاڵپشتێکی سەرەکی بوو بۆ سەرکەوتنی. ئەوان خاوەنی دوو کچن بە ناوەکانی (گلێنە و گۆنا).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://raprsi.com/Goran-Salih|سەردێڕ=پڕۆفایلی گۆران ساڵح|وێبگە=ڕاپرسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://raprsi.com/Goran-Salih |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:مامۆستایانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] 5rpi8nrvyd81jb3knd4492va5n4t70c 0 301672 1660358 1659692 2026-09-04T12:44:46Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660358 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | name = سەردار سەعید سۆفی | image = شەهید سەردار سەعید سۆفی.jpg | caption = سەردار سەعید سۆفی لە سەردەمی پێشمەرگایەتیدا | birth_name = | nickname = سەرداری بەور، سەرداری قەڵەم و تفەنگ | birth_date = ١٩٦٦ | birth_place = گەڕەکی سێتاقان، [[هەولێر]] | death_date = ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٨٧ (تەمەن ٢١ ساڵ) | death_place = چیای کێشکێ، [[هەرێمی کوردستان]] | allegiance = [[پەڕگە:Flag of PUK.png|22px]] [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | branch = [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] | years = ١٩٨٣–١٩٨٧ | rank = فەرماندەی کەرت | unit = تیپی ٨٥ی بەڕانەتی، تیپی ٨٣ی هەورێ | battles = شۆڕشی نوێ، [[سەربزێوییەکانی ١٩٨٣–١٩٨٦ی کورد لە عێراق|داستانی بەرگریی چیای کێشکێ]] | image_size = 350px }} '''سەردار سەعید سۆفی حەمەد''' (١٩٦٦ گەڕەکی سێتاقان، [[ھەولێر|هەولێر]] – ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٨٧ لە چیای کێشکێ)، فەرماندەی کەرت لە تیپی ٨٥ی بەڕانەتیی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] و یەکێک لە پێشمەرگە و چالاکوانە لێهاتووەکانی شۆڕشی نوێ بوو.<ref name="rachlaken1">[https://www.rachlaken.com/details/42678 یادکردنەوەی شەهید سەردار سەعید سۆفی - ڕاچڵەکین]، ١ی تەممووزی ٢٠٢٠.</ref> ناوبراو بە ئەنجامدانی زیاتر لە ٨٤ چالاکیی پێشمەرگانە و دەستەیی لەناو سەنتەر و دەوروبەری شاری [[هەولێر]] ناسراوە، لەوانەش هەوڵی لێدان و بریندارکردنی پارێزگاری ئەوکاتی هەولێر (ئیبراهیم زەنگەنە) لە ١٩ی ئازاری ١٩٨٦ وەک تۆڵەیەک بۆ شەهیدکردنی نووسەران و ڕووناکبیران.<ref name="pukmedia1">[https://www.pukmedia.com/KS/Details/205944 یادی شەهید سەرداری سەعید سۆفی، بەورەکەی كوردستان - PUKmedia]، ١ی تەممووزی ٢٠٢٥.</ref><ref name="knwe1">[https://www.knwe.org/KU/Details/39818 سەردار، پێش ئەوەی ببێتە پێشمەرگە، پێشمەرگەبوو - کوردستانی نوێ]{{بەستەری مردوو|url=https://www.knwe.org/KU/Details/39818 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}.</ref> == سەرەتای ژیان == سەردار سەعید سۆفی لە ساڵی ١٩٦٦ لە گەڕەکی سێتاقانی شاری [[ھەولێر|هەولێر]] لەدایکبووە. لە خێزانێکی نیشتمانپەروەر و کوردپەروەر لەدایکبووە. (مام سەعید سۆفی) باوکی یەکێک دەبێت لەوانەی لەکاتی تێکدانی گوندەکەیان [[دەربەندی گۆمی|دەربەندی گۆم]]، بەهۆی جێبەجێکردنی سیاسەتی تەعریب و بەهۆی کوردبوونیانەوە لەلایەن بەعسەوە لە ساڵی ١٩٦٣ لەگەڵ پیاوانی گوندەکەیان لە بەندیخانەی موسەئیب زیندانی دەکرێت. لە ساڵی ١٩٨٤دا شەش ئەندامی خێزانەکەیان (د. دانا، کوردۆ، پێشەوا، خانێ، خەزار و هێرۆ) بۆ ماوەی ١٤ مانگ لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە زیندانی کران.<ref name="pukmedia1"/> قۆناغی سەرەتایی خوێندنی لە قوتابخانەی [[دەربەندی گۆمی|دەربەندی گۆم]] دەست پێکردووە، پاشان لە قوتابخانەکانی بێتووش، ئازادی، سەربەستی و هەڵمەت لە شاری هەولێر درێژەی بە خوێندن داوە تا گەیشتووەتە پۆلی پێنجەمی ئامادەیی، بەڵام بەهۆی داواکرانی لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانی [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسەوە]] نەیتوانیوە خوێندن تەواو بکات.<ref name="pukmedia2">[https://www.pukmedia.com/KS/Details/212703 لە ساڵیادی شەهیدبوونی سەردار سەعید سۆفیدا - PUKmedia]، ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦.</ref> == خەبات و چالاکیی ڕێکخستن == شەهید سەردار لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا (ساڵی ١٩٨٠) دەستی بە کاری سیاسی کردووە و وەک تەتەر (نامەبەر) لەنێوان هەولێر و [[بەستەسێنی سەروو|بەستەستێن]] و [[سەنگەسەر|سەنگەسەردا]] کاری کردووە؛ چاپەمەنی و بەیاننامەکانی سەرکردایەتی و مەکتەبی ڕێکخستنی دەگەیاندە هەولێر. لە ساڵی ١٩٨١ بەڕەسمی پەیوەندی بە ڕێکخستنەکانی [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]]ەوە کرد.<ref name="pukmedia1"/> لە خۆپیشاندانەکانی قوتابیانی ئامادەیییەکانی هەولێر (سەربەستی، ئازادی، ڕزگاری) لە دوای نیسانی ١٩٨٢، نەخشەدانەر و پێشەنگی خۆپیشاندانەکان بوو لە دژی [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعس]]. شەوانە بە فڵچە و قەڵەم دروشمی شۆڕشگێڕیی لەسەر دیواری شەقامەکانی هەولێر دەنوسی و کاسێتی سروودە نیشتمانییەکانی بە ڕیکۆردەرێک بڵاو دەکردەوە.<ref name="knwe1"/> == ژیانی پێشمەرگایەتی == لە ساڵی ١٩٨٣، کاتێک خوێندکاری پۆلی پێنجەمی ئامادەیی بوو، فەرمانی دەستگیرکردنی لەلایەن ڕژێمەوە بۆ دەرچوو. بەهۆی ئەوەوە ڕووی لە شاخ کرد و بووە پێشمەرگە لە کەرتی ڕێکخستنی [[چۆمان]] و تیپی ٨٣ی هەورێ. دواتر گواسترایەوە بۆ تیپی ٨٥ی بەڕانەتی و بووە فەرماندەی مەفرەزە و پاشانیش فەرماندەی کەرت.<ref name="pukmedia1"/> شەهید سەردار بە داهێنەری ئەم دروشمە دەناسرێت: «'''فاشست بکوژە تا گەل بژی، عەفلەقی بکوژە تا کورد بژی'''» لە ماوەی پێنج ساڵی پێشمەرگایەتیدا، ٨٤ چالاکیی پارتیزانیی تاکەکەسی و دەستەییی لەناو شاری هەولێر و دەوروبەری ئەنجام دا.<ref name="rachlaken1"/> === داستانی ١٩ی ئازاری ١٩٨٦ === یەکێک لە دیارترین چالاکییەکانی سەردار سەعید سۆفی، ڕێکخستن و جێبەجێکردنی هەوڵی ئازایانەی لێدانی پارێزگاری هەولێر (ئیبراهیم زەنگەنە) بوو لە تۆڵەی شەهیدکردنی نووسەر و ڕووناکبیر [[عەبدولخالق مەعرووف]] و نووسەرانی دیکە.<ref name="rachlaken2">[https://www.rachlaken.com/details/63614 سەرداری‌ سەعید سۆفی..‌ قەڵایەو پیرمامەو سەفینە لەپێش چاو ون نابێ - ڕاچڵەکین]، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦.</ref> * '''ڕێکەوت:''' کاتژمێر ٨:١٥ی بەیانیی ١٩ی ئازاری ١٩٨٦. * '''شوێن:''' فلکەی زەعیم – شەقامی مەنتکاوە، هەولێر. * '''ڕووداو:''' سەردار سەعید بەیاوەری دوو هاوسەنگەری (ئەیوب یوسف و بەختیار کاوانی) بە ئۆتۆمبێلێکی جۆری تۆیۆتا کۆرۆنا چوونە ناو شاری هەولێر. لە نزیک ماڵی پارێزگار دەستڕێژی گوللەیان لە کاروانی ئۆتۆمبێلەکانی پارێزگار کرد. لە ئەنجامدا پارێزگار (ئیبراهیم زەنگەنە) و ژمارەیەک لە پاسەوانەکانی بریندار بوون و بەشێک لە پاسەوانەکانیشی کوژران. * '''ئەنجام:''' مەفرەزەکە توانینیان بە سەلامەتی لە شاری هەولێر دەربچن و پاش چەند وێنەیەک لە لۆفەکانی خانزاد، بگەڕێنەوە بارەگای خۆیان لە گوندی سماقوڵی.<ref name="knwe2">[https://www.knwe.org ئەمڕۆ بەیادی ١٩-٣-١٩٨٦؛ شەهید سەردار سەعید سۆفی و هاوڕێکانی - کوردستانی نوێ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260821165715/https://knwe.org/ |date=٢١ی ئابی ٢٠٢٦ }}.</ref> == شەهیدبوون == لە ڕێککەوتی ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٨٧، لەکاتی بەرگرییکردن لە ناوچە ئازادکراوەکانی شۆڕش لە داستانی چیای کێشکێ (لە سنووری ناوچەی بەڕانەتی) لە بەرامبەر هێرشێکی بەرفراوانی سوپای بەعس، سەردار سەعید سۆفی لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا شەهید بوو.<ref name="pukmedia2"/><ref name="rachlaken1"/> * شاعیری کورد [[شێرکۆ بێکەس]] لە قەسیدەی درێژی «سەرداری بەور» لە ساڵی ١٩٩٣دا وەها وەسفی کردووە: {{گەورە|«سەرداری سەعید سۆفی.. [[قەڵای هەولێر|قەڵایە]] و [[پیرمام|پیرمامە]] و [[سەفین|سەفینە]]، لەپێش چاو ون نابێ.»}} * کتێبێک لە ساڵی ١٩٩٣ ژێر ناونیشانی ''سەرداری بەور'' لەسەر ژیان و خەباتی بڵاو کرایەوە کە کۆمەڵێک شاعیر و فەرماندە و نووسەر بەرهەمی خۆیانیان تێدا تۆمار کردبوو.<ref name="pukmedia2"/> * لە شاری هەولێر مزگەوتێک بەناوی «مزگەوتی شەهید سەردار سەعید سۆفی» ناونراوە. == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:پێشمەرگە]] dwz83l78makyhulft12w9mtvkpl7oip 1660730 1660358 2026-09-04T20:09:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660730 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox military person | name = سەردار سەعید سۆفی | image = شەهید سەردار سەعید سۆفی.jpg | caption = سەردار سەعید سۆفی لە سەردەمی پێشمەرگایەتیدا | birth_name = | nickname = سەرداری بەور، سەرداری قەڵەم و تفەنگ | birth_date = ١٩٦٦ | birth_place = گەڕەکی سێتاقان، [[هەولێر]] | death_date = ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٨٧ (تەمەن ٢١ ساڵ) | death_place = چیای کێشکێ، [[هەرێمی کوردستان]] | allegiance = [[پەڕگە:Flag of PUK.png|22px]] [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | branch = [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] | years = ١٩٨٣–١٩٨٧ | rank = فەرماندەی کەرت | unit = تیپی ٨٥ی بەڕانەتی، تیپی ٨٣ی هەورێ | battles = شۆڕشی نوێ، [[سەربزێوییەکانی ١٩٨٣–١٩٨٦ی کورد لە عێراق|داستانی بەرگریی چیای کێشکێ]] | image_size = 350px }} '''سەردار سەعید سۆفی حەمەد''' (١٩٦٦ گەڕەکی سێتاقان، [[ھەولێر|هەولێر]] – ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٨٧ لە چیای کێشکێ)، فەرماندەی کەرت لە تیپی ٨٥ی بەڕانەتیی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] و یەکێک لە پێشمەرگە و چالاکوانە لێهاتووەکانی شۆڕشی نوێ بوو.<ref name="rachlaken1">[https://www.rachlaken.com/details/42678 یادکردنەوەی شەهید سەردار سەعید سۆفی - ڕاچڵەکین]، ١ی تەممووزی ٢٠٢٠.</ref> ناوبراو بە ئەنجامدانی زیاتر لە ٨٤ چالاکیی پێشمەرگانە و دەستەیی لەناو سەنتەر و دەوروبەری شاری [[هەولێر]] ناسراوە، لەوانەش هەوڵی لێدان و بریندارکردنی پارێزگاری ئەوکاتی هەولێر (ئیبراهیم زەنگەنە) لە ١٩ی ئازاری ١٩٨٦ وەک تۆڵەیەک بۆ شەهیدکردنی نووسەران و ڕووناکبیران.<ref name="pukmedia1">[https://www.pukmedia.com/KS/Details/205944 یادی شەهید سەرداری سەعید سۆفی، بەورەکەی كوردستان - PUKmedia]، ١ی تەممووزی ٢٠٢٥.</ref><ref name="knwe1">[https://www.knwe.org/KU/Details/39818 سەردار، پێش ئەوەی ببێتە پێشمەرگە، پێشمەرگەبوو - کوردستانی نوێ]{{بەستەری مردوو|url=https://www.knwe.org/KU/Details/39818 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}.</ref> == سەرەتای ژیان == سەردار سەعید سۆفی لە ساڵی ١٩٦٦ لە گەڕەکی سێتاقانی شاری [[ھەولێر|هەولێر]] لەدایکبووە. لە خێزانێکی نیشتمانپەروەر و کوردپەروەر لەدایکبووە. (مام سەعید سۆفی) باوکی یەکێک دەبێت لەوانەی لەکاتی تێکدانی گوندەکەیان [[دەربەندی گۆمی|دەربەندی گۆم]]، بەهۆی جێبەجێکردنی سیاسەتی تەعریب و بەهۆی کوردبوونیانەوە لەلایەن بەعسەوە لە ساڵی ١٩٦٣ لەگەڵ پیاوانی گوندەکەیان لە بەندیخانەی موسەئیب زیندانی دەکرێت. لە ساڵی ١٩٨٤دا شەش ئەندامی خێزانەکەیان (د. دانا، کوردۆ، پێشەوا، خانێ، خەزار و هێرۆ) بۆ ماوەی ١٤ مانگ لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە زیندانی کران.<ref name="pukmedia1"/> قۆناغی سەرەتایی خوێندنی لە قوتابخانەی [[دەربەندی گۆمی|دەربەندی گۆم]] دەست پێکردووە، پاشان لە قوتابخانەکانی بێتووش، ئازادی، سەربەستی و هەڵمەت لە شاری هەولێر درێژەی بە خوێندن داوە تا گەیشتووەتە پۆلی پێنجەمی ئامادەیی، بەڵام بەهۆی داواکرانی لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانی [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسەوە]] نەیتوانیوە خوێندن تەواو بکات.<ref name="pukmedia2">[https://www.pukmedia.com/KS/Details/212703 لە ساڵیادی شەهیدبوونی سەردار سەعید سۆفیدا - PUKmedia]، ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦.</ref> == خەبات و چالاکیی ڕێکخستن == شەهید سەردار لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا (ساڵی ١٩٨٠) دەستی بە کاری سیاسی کردووە و وەک تەتەر (نامەبەر) لەنێوان هەولێر و [[بەستەسێنی سەروو|بەستەستێن]] و [[سەنگەسەر|سەنگەسەردا]] کاری کردووە؛ چاپەمەنی و بەیاننامەکانی سەرکردایەتی و مەکتەبی ڕێکخستنی دەگەیاندە هەولێر. لە ساڵی ١٩٨١ بەڕەسمی پەیوەندی بە ڕێکخستنەکانی [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]]ەوە کرد.<ref name="pukmedia1"/> لە خۆپیشاندانەکانی قوتابیانی ئامادەیییەکانی هەولێر (سەربەستی، ئازادی، ڕزگاری) لە دوای نیسانی ١٩٨٢، نەخشەدانەر و پێشەنگی خۆپیشاندانەکان بوو لە دژی [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعس]]. شەوانە بە فڵچە و قەڵەم دروشمی شۆڕشگێڕیی لەسەر دیواری شەقامەکانی هەولێر دەنوسی و کاسێتی سروودە نیشتمانییەکانی بە ڕیکۆردەرێک بڵاو دەکردەوە.<ref name="knwe1"/> == ژیانی پێشمەرگایەتی == لە ساڵی ١٩٨٣، کاتێک خوێندکاری پۆلی پێنجەمی ئامادەیی بوو، فەرمانی دەستگیرکردنی لەلایەن ڕژێمەوە بۆ دەرچوو. بەهۆی ئەوەوە ڕووی لە شاخ کرد و بووە پێشمەرگە لە کەرتی ڕێکخستنی [[چۆمان]] و تیپی ٨٣ی هەورێ. دواتر گواسترایەوە بۆ تیپی ٨٥ی بەڕانەتی و بووە فەرماندەی مەفرەزە و پاشانیش فەرماندەی کەرت.<ref name="pukmedia1"/> شەهید سەردار بە داهێنەری ئەم دروشمە دەناسرێت: «'''فاشست بکوژە تا گەل بژی، عەفلەقی بکوژە تا کورد بژی'''» لە ماوەی پێنج ساڵی پێشمەرگایەتیدا، ٨٤ چالاکیی پارتیزانیی تاکەکەسی و دەستەییی لەناو شاری هەولێر و دەوروبەری ئەنجام دا.<ref name="rachlaken1"/> === داستانی ١٩ی ئازاری ١٩٨٦ === یەکێک لە دیارترین چالاکییەکانی سەردار سەعید سۆفی، ڕێکخستن و جێبەجێکردنی هەوڵی ئازایانەی لێدانی پارێزگاری هەولێر (ئیبراهیم زەنگەنە) بوو لە تۆڵەی شەهیدکردنی نووسەر و ڕووناکبیر [[عەبدولخالق مەعرووف]] و نووسەرانی دیکە.<ref name="rachlaken2">[https://www.rachlaken.com/details/63614 سەرداری‌ سەعید سۆفی..‌ قەڵایەو پیرمامەو سەفینە لەپێش چاو ون نابێ - ڕاچڵەکین]، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦.</ref> * '''ڕێکەوت:''' کاتژمێر ٨:١٥ی بەیانیی ١٩ی ئازاری ١٩٨٦. * '''شوێن:''' فلکەی زەعیم – شەقامی مەنتکاوە، هەولێر. * '''ڕووداو:''' سەردار سەعید بەیاوەری دوو هاوسەنگەری (ئەیوب یوسف و بەختیار کاوانی) بە ئۆتۆمبێلێکی جۆری تۆیۆتا کۆرۆنا چوونە ناو شاری هەولێر. لە نزیک ماڵی پارێزگار دەستڕێژی گوللەیان لە کاروانی ئۆتۆمبێلەکانی پارێزگار کرد. لە ئەنجامدا پارێزگار (ئیبراهیم زەنگەنە) و ژمارەیەک لە پاسەوانەکانی بریندار بوون و بەشێک لە پاسەوانەکانیشی کوژران. * '''ئەنجام:''' مەفرەزەکە توانینیان بە سەلامەتی لە شاری هەولێر دەربچن و پاش چەند وێنەیەک لە لۆفەکانی خانزاد، بگەڕێنەوە بارەگای خۆیان لە گوندی سماقوڵی.<ref name="knwe2">[https://www.knwe.org ئەمڕۆ بەیادی ١٩-٣-١٩٨٦؛ شەهید سەردار سەعید سۆفی و هاوڕێکانی - کوردستانی نوێ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260821165715/https://knwe.org/ |date=٢١ی ئابی ٢٠٢٦ }}.</ref> == شەهیدبوون == لە ڕێککەوتی ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٨٧، لەکاتی بەرگرییکردن لە ناوچە ئازادکراوەکانی شۆڕش لە داستانی چیای کێشکێ (لە سنووری ناوچەی بەڕانەتی) لە بەرامبەر هێرشێکی بەرفراوانی سوپای بەعس، سەردار سەعید سۆفی لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا شەهید بوو.<ref name="pukmedia2"/><ref name="rachlaken1"/> * شاعیری کورد [[شێرکۆ بێکەس]] لە قەسیدەی درێژی «سەرداری بەور» لە ساڵی ١٩٩٣دا وەها وەسفی کردووە: {{گەورە|«سەرداری سەعید سۆفی.. [[قەڵای هەولێر|قەڵایە]] و [[پیرمام|پیرمامە]] و [[سەفین|سەفینە]]، لەپێش چاو ون نابێ.»}} * کتێبێک لە ساڵی ١٩٩٣ ژێر ناونیشانی ''سەرداری بەور'' لەسەر ژیان و خەباتی بڵاو کرایەوە کە کۆمەڵێک شاعیر و فەرماندە و نووسەر بەرهەمی خۆیانیان تێدا تۆمار کردبوو.<ref name="pukmedia2"/> * لە شاری هەولێر مزگەوتێک بەناوی «مزگەوتی شەهید سەردار سەعید سۆفی» ناونراوە. == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:پێشمەرگە]] bsin9gj34n1ugboywlx8qxk66hpytea 1 301931 1660638 1655980 2026-09-04T17:46:12Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660638 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەزای شارەزوور]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1641047 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 بۆ https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٣٦، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەزای شارەزوور]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1655979 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2017020821233699494 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230123184649/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2017020821233699494 بۆ https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2017020821233699494 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٨:٤٦، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەزای شارەزوور]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660637 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230123184649/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2017020821233699494 بۆ https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2017020821233699494 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٤٦، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) iyy8e1tdve2ey23ceeoptvp3zlxjps3 0 303044 1660997 1649967 2026-09-05T02:57:02Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660997 wikitext text/x-wiki {{Short description|هیچ}} {{Use mdy dates|date=January 2023}} {{DISPLAYTITLE:پێڕستی ئەڵقەکانی ''ڤینلاند ساگا''}} ''{{بنز|ڤینلاند ساگا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|en|Vinland Saga (TV series)|lt=ڤینلاند ساگا}}'' زنجیرەیەکی {{بنز|ئەنیمێ|en|anime}}ی تەلەڤیزیۆنییە کە لەسەر بنەمای زنجیرە {{بنز|مانگا|en|manga}}یەکی {{بنز|ڤینلاند ساگا (مانگا)|en|Vinland Saga (manga)|lt=ھەمان ناو}} لە نووسین و وێنەکێشانی {{بنز|ماکۆتۆ یوکیمورا|en|Makoto Yukimura}} بەرھەمھێنراوە. کۆمپانیای {{بنز|توێن ئینجین|en|Twin Engine (company)|lt=توێن ئینجین}} لە ١٩ی ئازاری ٢٠١٨ ڕایگەیاند کە زنجیرە مانگاکە دەکرێتە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئەنیمێ و لەلایەن ستۆدیۆی {{بنز|ویت ستۆدیۆ|en|Wit Studio}} کاری ئەنیمەیشنی بۆ دەکرێت. زنجیرەکە لە دەرھێنانی شووھێی یابووتا و سیناریۆی {{بنز|ھیرۆشی سێکۆ|en|Hiroshi Seko}}یە، و تاکاھیکۆ ئەبیرو دیزاینی کەسایەتییەکانی کردووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime Unveils Main Staff, Visual|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-08-20/vinland-saga-anime-unveils-main-staff-visual/.135676|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> و مۆسیقاکەی لەلایەن {{بنز|یوتاکا یامادا|en|Yutaka Yamada}} دانراوە.<ref name="cast">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's 1st Animated Promo Unveils Main Cast, Additional Staff|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-02-06/vinland-saga-anime-1st-animated-promo-unveils-main-cast-additional-staff/.143062|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> چیرۆکەکە تیشک دەخاتە سەر تۆرڤین، کوڕە گەنجێکی گوندنشینی ئایسلەندی کە ئاواتەخوازە وەک باوکی خانەنشینکراوی، تۆرز، بەشداری لە جەنگەکاندا بکات. ئەنیمێکە لە ٨ی تەممووزی ٢٠١٩ بە پەخشکردنی سێ ئەڵقەی یەکەم دەستی پێکرد و لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ کۆتایی پێھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|سەردێڕ=Vinland Saga Anime Reveals 3rd Promo Video, 13 More Cast Members|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-06-01/vinland-saga-anime-reveals-3rd-promo-video-13-more-cast-members/.147384|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> وەرزی یەکەم لە ٢٤ ئەڵقە پێکھاتبوو و لە کەناڵی {{بنز|ئێن ئێچ کەی|en|NHK General TV}} پەخشکرا.<ref name="premiere">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's Subtitled Promo Reveals More Cast, 24-Episode Run, July 6 Debut|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-04-24/vinland-saga-anime-subtitled-promo-reveals-more-cast-24-episode-run-july-6-debut/.146059|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> کۆمپانیای {{بنز|ئەمازۆن (کۆمپانیا)|en|Amazon (company)|lt=ئەمازۆن}} زنجیرەکەی لە ئەمریکای باکوور و ئوسترالیا لە ڕێگەی خزمەتگوزاریی {{بنز|ئەمازۆن پرایم ڤیدیۆ|en|Amazon Video|lt=پرایم ڤیدیۆ}} پەخشکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sherman|یەکەم=Jennifer|سەردێڕ=Vinland Saga Manga Gets TV Anime by Wit Studio|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-03-19/vinland-saga-manga-gets-tv-anime-by-wit-studio/.129196|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pineda|یەکەم=Rafael Antonio|سەردێڕ=Vinland Saga TV Anime Premieres in 2019|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2018-08-10/vinland-saga-tv-anime-premieres-in-2019/.135320|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> بەھۆی نزیکبوونەوەی زریانی {{بنز|تایفۆنی فاکسای (٢٠١٩)|en|Typhoon Faxai (2019)|lt=تایفۆنی فاکسای}} لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩، پەخشی ئەڵقەی ١٠ لەبەر بڵاوکردنەوەی ھەواڵە بەپەلەکان دواخرا و لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩ پەخشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=JIJI|یەکەم=AFP|سەردێڕ=Tokyo braces for direct hit from 'very strong' Typhoon Faxai|ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/news/2019/09/08/national/typhoon-faxai/#.XXU_cSj7RPZ|وێبگە=[[The Japan Times]]|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:"第10話「ラグナロク」放送休止のお知らせ - ツインエンジン ニュース"|ناونیشان=http://news.twinengine.jp/vinland/news-vinland/3738.html|سەردێڕ=第10話「ラグナロク」放送休止のお知らせ|وێبگە=[[Twin Engine (company)|Twin Engine]]|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> ھەروەھا بەھۆی پەخشکردنی پاڵەوانێتیی جیھانیی وەرزشی پارا ئەتلێتیکس لە کەناڵی NHK، پەخشی ئەڵقەی ١٨ دواخرا و لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ پەخشکرا. یەکەم گۆرانیی دەستپێک بریتییە لە «Mukanjyo» لە وتنی گرووپی {{بنز|سێرڤایڤ سێد زە پرۆفێت|en|Survive Said the Prophet}}، و یەکەم گۆرانیی کۆتاییش «Torches»ە لە وتنی {{بنز|ئەیمەر|en|Aimer}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|سەردێڕ=Rock Band 'Survive Said The Prophet' to Perform Opening Theme for Vinland Saga Anime|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-05-18/rock-band-survive-said-the-prophet-to-perform-opening-theme-for-vinland-saga-anime/.146861|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pineda|یەکەم=Rafael Antonio|سەردێڕ=Aimer Performs Vinland Saga Anime's Ending Theme Song|ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2019-06-09/aimer-performs-vinland-saga-anime-ending-theme-song/.147665|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> دووەم گۆرانیی دەستپێک «Dark Crow»یە لە وتنی {{بنز|مان ویت ئە میشن|en|Man with a Mission}} و دووەم گۆرانیی کۆتاییش «Drown»ە لە وتنی {{بنز|میلێت (گۆرانیبێژ)|en|Milet (singer)|lt=میلێت}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's Latest Promo Video Previews Man with a Mission's New Song|ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/news/2019-09-01/vinland-saga-anime-latest-promo-video-previews-man-with-a-mission-new-song/.150626|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pineda|یەکەم=Rafael Antonio|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's Latest Promo Video Previews milet's New Ending Song|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-09-08/vinland-saga-anime-latest-promo-video-previews-milet-new-ending-song/.150867|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢١دا، توێن ئینجین ڕایگەیاند کە وەرزی دووەم لە قۆناغی بەرھەمھێناندایە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=TV アニメ「ヴィンランドサガ」 SEASON2 制作決定ムービー / 「VINLAND SAGA」SEASON2 Being Produced Movie|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=0kO72a9t7z8|بڵاوکەرەوە=[[Twin Engine (company)|Twin Engine]]|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=ja}}</ref> شووھێی یابووتا وەک دەرھێنەر و تاکاھیکۆ ئەبیرو وەک دیزاینەری کەسایەتییەکان گەڕانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime Gets 2nd Season|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-07-07/vinland-saga-anime-gets-2nd-season/.174902|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref> لە ٥ی ئایاری ٢٠٢٢ ڕاگەیەندرا کە ستۆدیۆی {{بنز|ماپا|en|MAPPA}} ئەرکی بەرھەمھێنانی وەرزی دووەم دەگرێتە ئەستۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Director Confirms The Series' Studio Change|ناونیشان=https://gamerant.com/vinland-saga-season-2-mappa-studio/|وێبگە=[[Game Rant]]|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> وەرزەکە لە ١٠ی کانوونی دووەم تا ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ لە کەناڵەکانی {{بنز|تۆکیۆ ئێم ئێکس|en|Tokyo MX}}، {{بنز|بی ئێس ١١|en|Nippon BS Broadcasting|lt=BS11}} و {{بنز|سیستەمی پەخشی گیفو|en|Gifu Broadcasting System|lt=GBS}} پەخشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mateo|یەکەم=Alex|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's 2nd Season Reveals Promo Video, Cast, January 2023 Premiere, Production by MAPPA|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-06-08/vinland-saga-anime-2nd-season-reveals-promo-video-cast-january-2023-premiere-production-by-mappa/.186445|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref>{{efn|کەناڵی Tokyo MX کاتی دەستپێکردنی زنجیرەکەی لە ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ کاتژمێر ٢٤:٣٠ دیاری کردبوو، کە لە ڕاستیدا دەکاتە ١٠ی کانوونی دووەم کاتژمێر ١٢:٣٠ی پاش نیوەشەو بەپێی کاتی پێوانەییی ژاپۆن (JST).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ON AIR|ناونیشان=https://vinlandsaga.jp/onair/|وێبگە=vinlandsaga.jp|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref>}} وەرزی دووەمیش لە ٢٤ ئەڵقە پێکھاتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=TV Anime 「VINLAND SAGA」SEASON 2 PROJECT MOVIE 特別鼎談インタビュー|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=AwsV9hHrOGM|وێبگە=[[YouTube]]|ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> سێیەم گۆرانیی دەستپێک «River»ە لە وتنی ئەنۆنیمۆز، لە کاتێکدا سێیەم گۆرانیی کۆتایی «Without Love»ە لە وتنی {{بنز|ئێڵ ئێم وای کەی|en|LMYK}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|سەردێڕ=Vinland Saga 2nd Season Anime's New Trailer Reveals January 9 Premiere (Updated)|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-10-24/vinland-saga-2nd-season-anime-new-trailer-reveals-january-9-premiere/.191158|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cayanan|یەکەم=Joanna|سەردێڕ=Vinland Saga 2nd Season Anime's New Trailer Reveals Ending Theme Song|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-12-19/vinland-saga-2nd-season-anime-new-trailer-reveals-ending-theme-song/.193122|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> چوارەم گۆرانیی دەستپێک «Paradox»ە لە وتنی Survive Said the Prophet و چوارەم گۆرانیی کۆتاییش «Ember»ە لە وتنی ھاجو:ھارمۆنیکس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|سەردێڕ=Vinland Saga Season 2 Anime Reveals 2nd Half Themes in New Videos|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-03-31/vinland-saga-season-2-anime-reveals-2nd-half-themes-in-new-videos/.196648|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref> == کورتەی وەرزەکان == <onlyinclude>{{Series overview | color1 = #DFCC8F | link1 = <includeonly>پێڕستی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا</includeonly>#وەرزی ١ (٢٠١٩) | episodes1 = 24 | start1 = {{Start date|2019|7|8}} | end1 = {{End date|2019|12|30}} | color2 = #AE1C28 | link2 = <includeonly>پێڕستی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا</includeonly>#وەرزی ٢ (٢٠٢٣) | episodes2 = 24 | start2 = {{Start date|2023|1|10}} | end2 = {{End date|2023|6|20}} }}</onlyinclude> == ئەڵقەکان == === وەرزی ١ (٢٠١٩) === {{Main|وەرزی یەکەمی ڤینلاند ساگا{{!}}وەرزی ١ی ''ڤینلاند ساگا''}} {{:وەرزی یەکەمی ڤینلاند ساگا}} === وەرزی ٢ (٢٠٢٣) === {{Main|وەرزی دووەمی ڤینلاند ساگا{{!}}وەرزی ٢ی ''ڤینلاند ساگا''}} {{:وەرزی دووەمی ڤینلاند ساگا}} == بڵاوکراوەکانی میدیای ماڵەوە == === ژاپۆنی === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ {{بنز|ڤاپ (کۆمپانیا)|en|VAP (company)|lt=VAP}} (ژاپۆن – ناوچەی 2/A) |- ! بەرگ ! ئەڵقەکان ! ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە ! سەرچاوە |- | ١ | ١–٦ | ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.1 [Blu-ray Box]|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71761|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٢ | ٧–١٢ | ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.2 [Blu-ray Box]|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71762|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٣ | ١٣–١٨ | ١٩ی شوباتی ٢٠٢٠ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.3 [Blu-ray Box]|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71763|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٤ | ١٩–٢٤ | ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٠ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.4 [Blu-ray Box]|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71764|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٥ | ٢٥–٣٦ | ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Season 2 Vol.1 [Blu-ray Box]|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-72034|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٣|زمان=ja}}</ref> |- | ٦ | ٣٧–٤٨ | ٢٣ی ئابی ٢٠٢٣ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga Season 2 Vol.2 [Blu-ray Box]|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-72035|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٣|زمان=ja}}</ref> |} === ئینگلیزی === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ (ئەمریکای باکوور) |- ! width="15%" | بەرگ ! width="25%" | ئەڵقەکان ! width="15%" | ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە ! width="15%" | ڕێکەوتی وەشانی سنووردار ! ناوچە ! بڵاوکەرەوە ! width="5%" | سەرچاوە |- | وەرزی ١ | ١–٢٤ | ٣١ی ئابی ٢٠٢١ | ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٢ | A | {{بنز|سێنتای فیلموۆرکس|en|Sentai Filmworks}} | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=VINLAND SAGA (SEASON 1) COMPLETE COLLECTION|ناونیشان=https://www.sentaifilmworks.com/products/vinland-saga-complete-collection-blu-ray?_pos=1&_sid=590624916&_ss=r|بڵاوکەرەوە=[[Sentai Filmworks]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=VINLAND SAGA (SEASON 1) LIMITED EDITION|ناونیشان=https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r|بڵاوکەرەوە=[[Sentai Filmworks]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815044656/https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r|url-status=dead}}</ref> |- | وەرزی ٢ بەشی ١ | ٢٥–٣٦ | ٢ی تەممووزی ٢٠٢٤ | | rowspan="2" | A, B | rowspan="2" | {{بنز|کرانچیڕۆڵ|en|Crunchyroll}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga - Season 2 Part 1 - Blu-ray |ناونیشان=https://store.crunchyroll.com/products/vinland-saga-season-2-part-1-blu-ray-704400109461.html |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=store.crunchyroll.com |زمان=en}}</ref> |- | وەرزی ٢ بەشی ٢ | ٣٧–٤٨ | ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vinland Saga - Season 2 Part 2 - Blu-ray |ناونیشان=https://store.crunchyroll.com/products/vinland-saga-season-2-part-2-blu-ray-704400109720.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=store.crunchyroll.com |زمان=en}}</ref> |} == تێبینییەکان == {{Notelist}} == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://vinlandsaga.jp/|ماڵپەڕی فەرمیی ئەنیمێی ''ڤینلاند ساگا''}} {{in lang|ja}} * {{Official website|1=https://www6.nhk.or.jp/anime/program/detail.html?i=vinlandsaga|name=ماڵپەڕی فەرمیی ئەنیمێی ''ڤینلاند ساگا'' لە NHK}} {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|anime|20778|Vinland Saga}} {{Vinland Saga}} {{DEFAULTSORT:پێڕستی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا}} [[پۆل:پێڕستەکانی ئەڵقەکانی ئەنیمێ]] [[پۆل:پێڕستەکانی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا]] [[پۆل:پێڕستی ئەڵقەکانی ئەنیمێ]] mjt1dp95ji6skg5mwi2sfxdqydltido 0 303046 1660964 1658832 2026-09-05T00:10:21Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660964 wikitext text/x-wiki {{short description|وەرزی ٢٠١٩ی تەلەڤیزیۆنیی ژاپۆنی}} {{Use mdy dates|date=January 2023}} {{Infobox television season | bgcolor = #DFCC8F | image = | caption = بەرگی یەکەمین وەشانی میدیای ماڵەوەی وەرزەکە، کە تێیدا وێنەی {{بنز|تۆرڤین (ڤینلاند ساگا)|en|Thorfinn (Vinland Saga)|lt=تۆرڤین}} و {{بنز|ئاسکێلاد (ڤینلاند ساگا)|en|Askeladd|lt=ئاسکێلاد}} کێشراوە. | network = {{بنز|ئێن ئێچ کەی|en|NHK General TV}} | first_aired = {{Start date|2019|7|8}} | last_aired = {{End date|2019|12|30}} | num_episodes = 24 }} یەکەمین وەرزی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی {{بنز|ئەنیمێ|en|anime}}ی ''{{بنز|ڤینلاند ساگا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|en|Vinland Saga (TV series)|lt=ڤینلاند ساگا}}'' لەسەر بنەمای زنجیرە {{بنز|مانگا|en|manga}}ی ''{{بنز|ڤینلاند ساگا (مانگا)|en|Vinland Saga (manga)|lt=ڤینلاند ساگا}}'' لە نووسینی {{بنز|ماکۆتۆ یوکیمورا|en|Makoto Yukimura}} بەرھەمھێنراوە. کۆمپانیای {{بنز|توێن ئینجین|en|Twin Engine (company)|lt=توێن ئینجین}} لە ئازاری ٢٠١٨ ڕایگەیاند کە مانگاکە دەکرێتە ئەنیمێ، و وەرزی یەکەم لەلایەن ستۆدیۆی {{بنز|ویت ستۆدیۆ|en|Wit Studio}}ەوە کاری بەرھەمھێنانی بۆ کرا. زنجیرەکە لە دەرھێنانی شووھێی یابووتایە، و {{بنز|ھیرۆشی سێکۆ|en|Hiroshi Seko}} ئەرکی داڕشتنی سیناریۆی گرتە ئەستۆ، تاکاھیکۆ ئەبیرو دیزاینی کەسایەتییەکانی کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Loo|یەکەم١=Egan|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-08-20/vinland-saga-anime-unveils-main-staff-visual/.135676|سەردێڕ=Vinland Saga Anime Unveils Main Staff, Visual|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> و مۆسیقاکەی لەلایەن {{بنز|یوتاکا یامادا|en|Yutaka Yamada}} دانرا.<ref name="cast">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-02-06/vinland-saga-anime-1st-animated-promo-unveils-main-cast-additional-staff/.143062|سەردێڕ= Vinland Saga Anime's 1st Animated Promo Unveils Main Cast, Additional Staff|ڕێکەوت= ٦ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە= [[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> چیرۆکەکە تیشک دەخاتە سەر تۆرڤین، کوڕە گەنجێکی گوندنشینی ئایسلەندی کە ئاواتەخوازە وەک باوکی (تۆرز) کە جەنگاوەرێکی دێرینە بەشداری لە جەنگەکاندا بکات. وەرزی یەکەم لە ٨ی تەممووزی ٢٠١٩دا دەستی پێکرد، بەشێوەیەک کە سێ ئەڵقەی یەکەم پێکەوە پەخشکران، پاشان ھەفتانە بەردەوام بوو تا لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ھەمان ساڵ کۆتایی پێھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-06-01/vinland-saga-anime-reveals-3rd-promo-video-13-more-cast-members/.147384|سەردێڕ= Vinland Saga Anime Reveals 3rd Promo Video, 13 More Cast Members|ڕێکەوت= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە= [[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref>{{efn|name=airtime|کەناڵی NHK کاتی دەستپێکردنی زنجیرەکەی لە ٧ی تەممووز کاتژمێر ٢٤:١٠ دیاری کردبوو، کە لە ڕاستیدا دەکاتە ٨ی تەممووز کاتژمێر ١٢:١٠ی پاش نیوەشەو بەپێی کاتی پێوانەییی ژاپۆن (JST).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:アニメ「ヴィンランド・サガ」キービジュ＆新PV公開！追加キャストに小野賢章ら|ناونیشان=https://natalie.mu/comic/news/333882|سەردێڕ=「ヴィンランド・サガ」上田燿司、日野聡、古川慎ら追加キャスト13名一挙発表（動画あり）|وێبگە=[[Comic Natalie]]|بڵاوکەرەوە=Natasha, Inc|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231115171831/https://natalie.mu/comic/news/333882|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|زمان=ja|ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} زنجیرەکە لە ٢٤ ئەڵقە پێکھاتبوو و لە کەناڵی {{بنز|ئێن ئێچ کەی|en|NHK General TV}} پەخشکرا.<ref name="premiere">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Loo|یەکەم١=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's Subtitled Promo Reveals More Cast, 24-Episode Run, July 6 Debut|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-04-24/vinland-saga-anime-subtitled-promo-reveals-more-cast-24-episode-run-july-6-debut/.146059|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> کۆمپانیای {{بنز|ئەمازۆن (کۆمپانیا)|en|Amazon.com|lt=ئەمازۆن}} وەرزی یەکەمی لە ئەمریکای باکوور و ئوسترالیا لە ڕێگەی خزمەتگوزاریی {{بنز|ئەمازۆن پرایم ڤیدیۆ|en|Amazon Video|lt=پرایم ڤیدیۆ}} پەخشکرد، و دواتر {{بنز|نێتفلیکس|en|Netflix}} مافی پەخشکردنی نێودەوڵەتیی زنجیرەکەی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sherman|یەکەم=Jennifer|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-03-19/vinland-saga-manga-gets-tv-anime-by-wit-studio/.129196|سەردێڕ=Vinland Saga Manga Gets TV Anime by Wit Studio|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pineda|یەکەم=Rafael Antonio|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2018-08-10/vinland-saga-tv-anime-premieres-in-2019/.135320|سەردێڕ=Vinland Saga TV Anime Premieres in 2019|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> بەھۆی نزیکبوونەوەی {{بنز|تایفۆنی فاکسای (٢٠١٩)|en|Typhoon Faxai (2019)|lt=تایفۆنی فاکسای}} لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩، پەخشی ئەڵقەی ١٠ بەھۆی بڵاوکردنەوەی ھەواڵە بەپەلەکانەوە دواخرا و خرایە ھەفتەی داھاتوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=JIJI|یەکەم=AFP|ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/news/2019/09/08/national/typhoon-faxai/#.XXU_cSj7RPZ|سەردێڕ=Tokyo braces for direct hit from 'very strong' Typhoon Faxai|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=[[The Japan Times]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.twinengine.jp/vinland/news-vinland/3738.html|سەردێڕ="第10話「ラグナロク」放送休止のお知らせ – ツインエンジン ニュース"|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=[[Twin Engine (company)|Twin Engine]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> ھەروەھا بەھۆی پەخشکردنی پاڵەوانێتیی جیھانیی وەرزشی پارا ئەتلێتیکس لە کەناڵی NHK، پەخشی ئەڵقەی ١٨ دواخرا و لە ١٧ی تشرینی دووەمی ھەمان ساڵ پەخشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Patrick Frye|سەردێڕ=Vinland Saga Episode 18 release date delayed for Amazon Prime's Vinland Saga English sub and Japanese TV schedule|ناونیشان=https://www.animegeek.com/vinland-saga-episode-18-release-date-delayed-amazon-prime-vinland-saga-english-sub-dub-tv-schedule/|وێبگە=Monsters and Critics|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> وەرزەکە لەلایەن کۆمپانیای ڤاپەوە لە چوار بەرگی بلوڕەی (Blu-ray) لە نێوان ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ و ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە.<ref name="first"/><ref name="fourth">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71764|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.4 [Blu-ray Box]|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> کۆمپانیای سێنتای فیلموۆرکس سەرجەم ئەڵقەکانی لە یەک سندووقی بلوڕەیدا بۆ وەشانی ئینگلیزی کۆکردەوە.<ref name="sentai">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sentaifilmworks.com/products/vinland-saga-complete-collection-blu-ray?_pos=1&_sid=590624916&_ss=r|سەردێڕ=VINLAND SAGA SEASON 1 COMPLETE COLLECTION|بڵاوکەرەوە=[[Sentai Filmworks]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> گۆرانیی دەستپێکی یەکەم بە ناوی «{{بنز|موکانجیۆ|en|Mukanjyo}}» لەلایەن گرووپی {{بنز|سێرڤایڤ سێد زە پرۆفێت|en|Survive Said the Prophet}} وتراوە و گۆرانیی کۆتاییی یەکەمیش بە ناوی «Torches» لەلایەن {{بنز|ئەیمەر|en|Aimer}}ەوە پێشکەشکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hodgkins|یەکەم=Crystalyn|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-05-18/rock-band-survive-said-the-prophet-to-perform-opening-theme-for-vinland-saga-anime/.146861|سەردێڕ= Rock Band 'Survive Said The Prophet' to Perform Opening Theme for Vinland Saga Anime|ڕێکەوت= ١٨ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە= [[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان= ١٨ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Rafael Antonio Pineda|سەردێڕ=Aimer Performs Vinland Saga Anime's Ending Theme Song|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-06-09/aimer-performs-vinland-saga-anime-ending-theme-song/.147665|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> گۆرانیی دەستپێکی دووەم «{{بنز|قەلەڕەشی تاریک|en|Dark Crow}}»یە لە وتنی گرووپی {{بنز|مان ویت ئە میشن|en|Man with a Mission}} و گۆرانیی کۆتاییی دووەمیش «{{بنز|نوقمبوون / تۆ و من|en|Drown / You & I|lt=Drown}}»ە لە وتنی {{بنز|میلێت (گۆرانیبێژ)|en|Milet (singer)|lt=میلێت}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Loo|یەکەم١=Egan|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's Latest Promo Video Previews Man with a Mission's New Song|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-09-01/vinland-saga-anime-latest-promo-video-previews-man-with-a-mission-new-song/.150626|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pineda|یەکەم=Rafael Antonio|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-09-08/vinland-saga-anime-latest-promo-video-previews-milet-new-ending-song/.150867|سەردێڕ=Vinland Saga Anime's Latest Promo Video Previews milet's New Ending Song|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=[[Anime News Network]]|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> __TOC__ {{clear}} == ئەڵقەکان == {{See also|پێڕستی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا}} <onlyinclude> {{Episode table | background = #DFCC8F | overall = | season = | title = | titleR = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amazon.com/VINLAND-SAGA/dp/B07TVV16BV|سەردێڕ=Watch VINLAND SAGA ｜ Prime Video|زمان=English|بڵاوکەرەوە=[[Amazon (company)|Amazon]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190923130127/https://www.amazon.com/VINLAND-SAGA/dp/B07TVV16BV|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://vinlandsaga.jp/story/?season=1|سەردێڕ=TVアニメ「ヴィンランド・サガ」公式サイト|زمان=ja|بڵاوکەرەوە=[[Makoto Yukimura|幸村誠]]・[[Kodansha|講談社]]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191021203725/https://vinlandsaga.jp/story/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> | director = 16 | writer = 12 | airdate = 12 | airdateR = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www6.nhk.or.jp/anime/program/detail.html?i=vinlandsaga|سەردێڕ=ヴィンランド・サガ｜NHKアニメワールド|زمان=ja|بڵاوکەرەوە=[[NHK]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190923124845/https://www6.nhk.or.jp/anime/program/detail.html?i=vinlandsaga|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref>{{efn|name=airtime}} | episodes = {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١ | EpisodeNumber2 = ١ | Title = شوێنێک کە لێرە نییە | AltTitle = ここではないどこか | DirectedBy = شووھێی یابووتا | WrittenBy = {{بنز|ھیرۆشی سێکۆ|en|Hiroshi Seko}} | OriginalAirDate = {{Start date|2019|7|8}} | ShortSummary = لە {{بنز|شەڕی یۆرونگاسڤاگر|en|Battle of Hjörungavágr|lt=شەڕێکی دەریاییی ڤایکینگەکان لە یۆرونگاسڤاگر}}، جەنگاوەری دڕندە تۆرز سنۆرێسۆن لە کوشتار بێزار دەبێت و دوای ئەوەی دەکەوێتە ناو دەریاوە، لە سەربازەکانی دادەبڕێت. پازدە ساڵ دواتر، تۆرز ژیانێکی ئارام لە {{بنز|ئایسلەند|en|Iceland}} بەسەر دەبات لەگەڵ ھێلگای ھاوسەری، ئیلڤای کچی تەمەن پازدە ساڵان، و تۆرڤینی کوڕی تەمەن شەش ساڵان. بەڵام تۆرڤین حەز بە سەرکێشی دەکات و تامەزرۆیە زیاتر دەربارەی جیھان بزانێت. ئەو خەون بە بەھەشتێکەوە دەبینێت بە ناوی {{بنز|ڤینلاند|en|Vinland}} کە چیرۆکەکەی لە گەشتیاری مەزن {{بنز|لەیف ئێریکسۆن|en|Leif Erikson}}ەوە بیستووە. ڕۆژێک، تۆرز کۆیلەیەکی ھەڵاتوو پەنا دەدات. ڕۆژی دواتر، گەورەی کۆیلەکە، ھاڵڤدانی دڵڕەق، دەگاتە گوندەکە و داوای گەڕاندنەوەی کۆیلەکەی دەکات. تۆرز ڕەتیدەکاتەوە و بە نرخی ھەشت مەڕ کۆیلەکە دەکڕێتەوە؛ بەڵام کۆیلەکە کەمێک دواتر گیان لەدەست دەدات. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٢ | EpisodeNumber2 = ٢ | Title = شمشێر | AltTitle = 剣 | DirectedBy = یۆجی ساتۆ | WrittenBy = ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|7|8}} | ShortSummary = لە ساڵی ١٠٠٢، شەڕی نێوان ئینگلتەرا و دانمارک سەختتر دەبێت و ئینگلیزەکان کۆمەڵێک ڤایکینگ لە {{بنز|نۆرسەمبریا|en|Northumbria}} کۆمەڵکوژ دەکەن. گرووپێک لە جۆمسڤایکینگەکان، بە سەرکردایەتیی فلۆکی ترسناک، سەردانی گوندەکەی تۆرڤین دەکەن بۆ ناچارکردنی تۆرز تا بەشداری لە شەڕی دژی ئینگلیزەکاندا بکات. تۆرز فەرماندەی پێشوویان بووە و بە "دێوی یۆم" (Troll of Jom) ناسرابوو. ئەو ناچار دەبێت لەگەڵ کەشتییەک و پیاوانی گوندەکە بچێتە پاڵ فلۆکی بۆ ئەوەی گوندنشینان وەک بارمتە نەگیرێن. تۆرڤین و گەنجانی گوندەکە بە بیرۆکەی شەڕ دڵخۆشن بەڵام تێگەیشتنێکی کەمیان لە واقیعی جەنگ ھەیە. لە ھەمان کاتدا لە دوورگەکانی فەرۆ، فلۆکی لەگەڵ ئاسکێلاد پیلان دادەنێت تا تۆرز و تاقمەکەی لە کاتی گەیشتنیاندا بکوژن، وەک سزایەک بۆ ھەڵاتنی لە سوپا لە پازدە ساڵ پێشتر. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٣ | EpisodeNumber2 = ٣ | Title = دێوی جەنگ | AltTitle = トロル | DirectedBy = یۆسوکێ یامامۆتۆ | WrittenBy = ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|7|8}} | ShortSummary = ئاسکێلاد، سەرکردەی تاقمێک لە سەد ڤایکینگ، مامەڵە لەگەڵ فلۆکیدا دەکات و داوای دوو ھێندەی نرخەکە دەکات بۆ کوشتنی تۆرز. لە گوندەکەدا، گەنجەکان بە پەرۆشەوە خۆیان بۆ یەکەمین شەڕیان ئامادە دەکەن. ئەوان لەگەڵ پێنج پیاوی گوندەکە و تاقمەکەی لەیف ئێریکسۆن بە دوو کەشتی بەڕێدەکەون بۆ بینینی فلۆکی. بەڵام، لەیف ئێریکسۆن بۆ ژنێکی گەنج ئاشکرای دەکات کە تۆرز بەتەمایە ھیچ کام لە گەنجەکان نەباتە گۆڕەپانی جەنگ. لەسەر دەریا، گەنجەکان سەفەرەکە بە قورس دەبینن و تۆرز بە تووڕەیییەوە بۆی دەردەکەوێت کە تۆرڤین بە نھێنی ھاتووەتە ناو کەشتییەکە. کاتێک بۆ پشوو و دابینکردنی پێداویستییەکان لە دوورگەکانی فەرۆ دەوەستن، دەکەونە تەڵەیەکەوە کە لەلایەن ئاسکێلادەوە دانراوە. یەکێک لە جەنگاوەرەکانی ئاسکێلاد بە ناوی بیۆرن کەڕوویەکی {{بنز|پەڕەسێلکە ھەڵخەڵەتێنە|en|fly agaric|lt=مەستکەر}} دەخوات و دەکەوێتە حاڵەتی {{بنز|بێرسێرکەر|en|berserker|lt=شێتبوونەوە}}، و ئامادە دەبێت بەتەنیا ڕووبەڕووی تۆرز ببێتەوە بۆ تاقیکردنەوەی تواناکانی، بەڵام تۆرز بازی دەداتە ناو کەشتییەکەیان و ھێرش دەکاتە سەریان. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٤ | EpisodeNumber2 = ٤ | Title = جەنگاوەرێکی ڕاستەقینە | AltTitle = 本当の戦士 | DirectedBy = میچیرو ئیتابیساشی | WrittenBy = ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|7|29}} | ShortSummary = تۆرز بەرەو پیاوەکانی ئاسکێلاد دەچێتە پێشەوە، لێیان دەدات بەڵام نایانکوژێت، تاوەکو ڕووبەڕووی بیۆرن دەبێتەوە کە بەھۆی خواردنی کەڕووەکەوە کەوتووەتە دۆخێکی شێتانەوە. ئەو بیۆرن دەبەزێنێت و داوای شەڕی دووقۆڵی لە ئاسکێلاد دەکات. دوای شەڕێکی سەختی شمشێربازی، تۆرز بەسەر ئاسکێلاددا زاڵ دەبێت، بەڵام خۆی بەدەستەوە دەدات بۆ ئەوەی ژیانی تۆرڤین و گوندنشینەکانی ڕزگار بکات. پاشان بە شەپۆلێک لە تیر دەکوژرێت. تۆرڤین کە بینەری کوژرانی باوکییەتی، بە نھێنی دەچێتە ناو کەشتییە گیراوەکەوە و سوێندی تۆڵەسەندنەوە لە ئاسکێلاد دەخوات. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٥ | EpisodeNumber2 = ٥ | Title = کوڕی دێوەکە | AltTitle = トロルの子 | DirectedBy = تۆمۆکۆ ھیراموکی، یۆجی ساتۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|8|5}} | ShortSummary = ئاسکێلاد و پیاوەکانی لە نزیک ڕووباری {{بنز|ھەمبەر|en|Humber}} لە ئینگلتەرا لەنگەر دەگرن بۆ پڕکردنەوەی پێداویستییەکانیان و گوندێکی ناوچەکە {{بنز|تاڵانکردن|en|Looting|lt=تاڵان دەکەن}}. تۆرڤین خۆی دەگەیەنێتە وشکانی و لە کاتی شەودا ھەوڵدەدات ئاسکێلاد بکوژێت کە خەوتووە، بەڵام ناتوانێت ئەم کارە بکات. تۆرڤین بەتەنیا لەناو دارستانەکەدا مەشق دەکات پێش ئەوەی دەربکەوێت و داوای دوێڵ لە ئاسکێلاد بکات. تۆرڤین دووبارە بە ئاسانی دەبەزێنرێت، بەڵام ئاسکێلاد دان بە ھێزەکەیدا دەنێت و بەڵێن بە تۆرڤین دەدات کە ئەگەر لە گۆڕەپانی جەنگدا تواناکانی بسەلمێنێت، دەرفەتێکی تری پێبدات بۆ شەڕکردن لەگەڵیدا. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٦ | EpisodeNumber2 = ٦ | Title = گەشتەکە دەست پێدەکات | AltTitle = 旅の始まり | DirectedBy = یۆسوکێ یامامۆتۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|8|12}} | ShortSummary = ئاسکێلاد و پیاوەکانی بە ڕووبارەکەدا بەرەو شارۆچکەی {{بنز|گێینزبۆرۆ، لینکۆڵنشێر|en|Gainsborough, Lincolnshire|lt=گێینزبۆرۆ}} دەڕۆن و لەوێدا چەندین تەرمی ڤایکینگ دەدۆزنەوە. تۆرڤین بەدوایاندا دەڕوات، بەڵام بەھۆی بۆنی مەرگ کە ھەوای ناوچەکەی تەنیوە، بێزار دەبێت. ئاسکێلاد لەگەڵ ھێزە دانمارکییەکان ڕێکدەکەوێت بۆ ئەوەی لە بەرامبەر پارە و {{بنز|تاڵانکردن|en|Looting|lt=تاڵانی}}، بەشداری لە ھەڵمەتی داگیرکردنی ئینگلتەرادا بکەن. ھەمان شەو، ھێزەکانی ئینگلیز ھێرشیان دەکەنەسەر و تیر دەبارێننە سەر کەمپەکەیان کە دەبێتە ھۆی کوژرانی چەندین کەس پێش ئەوەی بەرپەرچیان بدەنەوە. تۆرڤین ھەوڵدەدات بچێتە ناو شەڕەکەوە بەڵام لەلایەن شمشێربازێکی ئینگلیزەوە گەمارۆ دەدرێت، پاشان ئاسکێلاد ڕزگاری دەکات. لەگەڵ ئەوەشدا، لە کۆتاییدا تۆرڤین بەرگری لە خۆی دەکات و بۆ یەکەمجار سەربازێکی ئینگلیز دەکوژێت. تۆرڤین دەچێتە پاڵ تاقمەکەی ئاسکێلاد و لە ماوەی ساڵانی دواتردا شارەزایییەکانی لە شەڕدا بەرەوپێش دەبات و دەبێتە جەنگاوەرێکی دڵڕەق کە شمشێری کورت بەکاردەھێنێت، بەو ھیوایەی دووبارە ڕووبەڕووی ئاسکێلاد ببێتەوە. دواتر لە {{بنز|ئێست ئەنگلیا|en|East Anglia}} بە سەختی بریندار دەبێت و لەلایەن کچێکی ئینگلیز و دایکە میھرەبانەکەیەوە ڕزگار دەکرێت. بەڵام، دواتر تۆرڤین ئاماژە بۆ کەشتییەکانی ئاسکێلاد دەنێرێت کە لە کەناراوەکان وەستاون، و پیاوەکانی دادەبەزن و گوندەکە تاڵان دەکەن. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٧ | EpisodeNumber2 = ٧ | Title = نۆرمانەکان | AltTitle = ノルマンニ | DirectedBy = شینگۆ ئوچیدا | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|8|19}} | ShortSummary = شای دانمارک، {{بنز|سڤێین فۆرکبێرد|en|Sweyn Forkbeard}}، بەھۆی وەرزی زستانەوە ھێزەکانی لە ئینگلتەرا دەکێشێتەوە. بە ڕاگرتنی ھێرشەکە بۆ سەر ئینگلتەرا، تاقمەکەی ئاسکێلاد بەرەو فەڕەنسا بەڕێدەکەون بۆ دۆزینەوەی دەرفەتی نوێ. ئەوان خزمەتەکانی خۆیان پێشکەشی نۆرمانەکان دەکەن و تۆرڤین کە ئێستا گەورە بووە، بۆ دانوستان دەنێرن. پلانەکەیان سەردەگرێت و تاقمەکەی ئاسکێلاد گەنجینەی قەڵاکە تاڵان دەکەن و تۆرڤینیش سەری سەرکردەکەیان بۆ ئاسکێلاد دەھێنێت. ئاسکێلاد لە کۆتاییدا ڕازی دەبێت بەڵێنەکەی بەجێبھێنێت و شەڕی دووقۆڵی لەگەڵ تۆرڤین بکات. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٨ | EpisodeNumber2 = ٨ | Title = لەوپەڕی کەناری زەریاوە | AltTitle = 海の果ての果て | DirectedBy = تۆمۆئاکی کۆشیدا | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|8|26}} | ShortSummary = ئاسکێلاد و پیاوەکانی بە دەستکەوتی سەرکێشییەکانیانەوە دەگەڕێنەوە گوندی لۆرد گۆرم کە پارەپەرستە لە {{بنز|نیمچەدوورگەی یوتلاند|en|Jutland Peninsula}}. تۆرڤین دووبارە ڕووبەڕووی ئاسکێلاد دەبێتەوە بۆ شەڕ، بەڵام کاتێک ئاسکێلاد ھانی دەدات بۆ ئەوەی بە تووڕەیی و بێباکانە ھێرش بکات، تۆرڤین دەبەزێنرێت. لە ساڵی ١٠١٣، شای دانمارک، سڤێین، سەرکردایەتیی ھێرشێک دەکات بۆ سەر باکووری ئینگلتەرا. ھێزەکانی دانمارک و بەکرێگیراوە ڤایکینگەکان، وەک ئاسکێلاد، لە نزیک گێینزبۆرۆ دادەبەزن، بەڵام کاتێک دەگەنە شاری بازرگانیی {{بنز|لەندەن|en|London}} کە بە باشی پاسەوانی کراوە، دەوەستن. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٩ | EpisodeNumber2 = ٩ | Title = شەڕی پردی لەندەن | AltTitle = ロンドン橋の死闘 | DirectedBy = میچیرو ئیتابیساشی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|9|2}} | ShortSummary = ھێزەکانی دانمارک لە پردە قایمەکەی لەندەن ڕادەوەستێنرێن، کە لەلایەن تۆرکێڵی باڵابەرزەوە (دانمارکییەکی ترسناک کە یارمەتیی ئینگلیزەکان دەدات) پاسەوانی دەکرێت. ئاسکێلاد بەڵێنی دوێڵێکی تر بە تۆرڤین دەدات ئەگەر بتوانێت سەری تۆرکێڵی بۆ بھێنێت. تۆرڤین ھێرش دەکاتە سەر تۆرکێڵ، بەڵام ڤایکینگە زەبەلاحەکە ئەزموونی زۆرە و تۆرڤین ناچار دەبێت بە برینداری پاشەکشە بکات. دوای گەیشتن بە بنبەستێک، شا سڤێین کوڕەکەی، {{بنز|کنووتی مەزن|en|Cnut the Great|lt=شازادە کنووت}}، لەگەڵ ڕاگنار جێدەھێڵێت بۆ ئەوەی درێژە بە گەمارۆدانەکە بدەن، لە کاتێکدا سوپاکەی تری بەرەو {{بنز|وێسێکس|en|Wessex}} بەڕێدەکەون. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٠ | EpisodeNumber2 = ١٠ | Title = ڕاگنارۆک | AltTitle = ラグナロク | DirectedBy = یووسوکێ سونۆئوچی، ئایکۆ ساکورابا | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|9|16}} | ShortSummary = پیاوەکانی ڕاگنار بەھۆی گەمارۆدانەکەوە بێزار دەبن، بەتایبەتی کاتێک تۆرکێڵ گاڵتەیان پێدەکات، بەڵام ڕاگنار ڕێگرییان لێدەکات لە ھەڵەشەیی. ھەروەھا پیاوەکانی ئاسکێلادیش بەھۆی بێکارییەوە بێزارن، بەڵام کاتێک دەزانن تۆرکێڵ ڕۆیشتووە بەدوای سوپاکەی سڤێیندا، ئاسکێلاد دووبارە ھێرش دەکاتەوە سەر لەندەن. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١١ | EpisodeNumber2 = ١١ | Title = گرەوێک | AltTitle = 賭け | DirectedBy = شیگاتسو یۆشیکاوا | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|9|23}} | ShortSummary = تۆرکێڵ بەردەوام دەبێت لە گەشتەکەی بۆ گەیشتن بە سوپاکەی سڤێین، لە کاتێکدا ڕاگنار و شازادە کنووتی وەکو بارمتە لایە. بەڵام گرووپێک لە سوپای دانمارک پێیان دەگەن و ھەڕەشەی لەناوبردنیان لێدەکەن. تۆرکێڵ بە فێڵەوە بارمتەکان ئازاد دەکات، پاشان ھانی سەربازە دانمارکییەکان دەدات کە ھێرشێکی بێمانا بکەن و لە شەڕی دەستەویەخەدا بیانبەزێنێت، کە بە دڵنیایییەوە خۆی براوە دەبێت. لەم کاتەدا، ئاسکێلاد ئاگرێک لە دارستانەکەدا دەکاتەوە کە دوکەڵەکەی شەڕکەرەکان سەرلێشێواو دەکات، و تۆرڤین دەنێرێت بۆ ڕفاندنی شازادەکە. تۆرکێڵ بڕیار دەدات کە پیاوەکانی خۆی بە شەڕکردن لەگەڵ تۆرڤیندا بەفیڕۆ نەدات و ڕێگەی دەدات شازادەکە ببات. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٢ | EpisodeNumber2 = ١٢ | Title = خاکی ئەوبەری کەنار | AltTitle = 対岸の国 | DirectedBy = یۆجی ساتۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|9|30}} | ShortSummary = ئاسکێلاد ئێستا شازادە کنووتی لایە، بەڵام بە توندی لەلایەن تۆرکێڵ و پیاوەکانییەوە ڕاوەدوو دەنرێن، بۆیە داوای ھێزی پشتیوانی دەکات. ئەوان دەگەنە {{بنز|کەنداوی بریستۆڵ|en|Bristol Channel}} و لەوێ لەلایەن جەنەڕاڵێکی {{بنز|وێڵز|en|Wales|lt=وێڵزی}} بە ناوی گراتیانوس پێشوازییان لێدەکرێت کە ھێزی پشتیوانی لە شانشینی {{بنز|گلیویسینگ|en|Glywysing|lt=مۆرگانوگەوە}} ھێناوە. بەڵام کاتێک دەگەنە شانشینی {{بنز|بریچێنیۆگ|en|Brycheiniog}}، لەلایەن تیرھاوێژەکانەوە لەسەر گردەکان گەمارۆ دەدرێن. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٣ | EpisodeNumber2 = ١٣ | Title = منداڵی پاڵەوانێک | AltTitle = 英雄の子 | DirectedBy = یۆسوکێ یامامۆتۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|10|7}} | ShortSummary = لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٠١٣ی زایینی، فلۆکی ڕاپۆرتێک بە شای دانمارک دەدات کە ھێزەکانی دانمارک ئینگلیزەکانیان لە {{بنز|وێسێکس|en|Wessex}} بەزاندووە، بەڵام ھەروەھا دەبێت پێی بڵێت کە ڕەنگە تۆرکێڵ شازادە کنووتی گرتبێت. لە وێڵزیش، ئاسێر لە بریچێنیۆگ ڕێگری لە ئاسکێلاد دەکات تێپەڕێت، تا ئەو کاتەی ئاسکێلاد ئاشکرای دەکات کە باوباپیرانی وێڵزین و خۆی بە نەوەی {{بنز|شا ئارسەر|en|King Arthur|lt=شا ئارتۆریۆس}} دادەنێت و بەڵێن دەدات پارێزگاری لە وێڵز بکات کاتێک دانمارکییەکان ئینگلتەرا دەبەزێنن. شازادە کنووت ناتوانێت ڕووبەڕووی وێڵزییەکان ببێتەوە، بۆیە ئاسکێلاد و پیاوەکانی چەکەکانیان دادەنێن بۆ ئەوەی بە سەلامەتی بە بریچێنیۆگدا تێپەڕن و وەک دیل دەربکەون. کاتێک دەگەنە لێواری باکووری شانشینی {{بنز|مێرسیا|en|Mercia}}، ئاراستەیان دەگۆڕن بۆ ئەوەی پەیوەندی بە سوپای سەرەکیی دانمارکەوە بکەن لە گێینزبۆرۆ. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٤ | EpisodeNumber2 = ١٤ | Title = تیشکی کازیوە | AltTitle = 暁光 | DirectedBy = ئاتسوشی کۆبایاشی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|10|14}} | ShortSummary = کاتێک ئاسکێلاد و پیاوەکانی لە باکووری مێرسیا تێدەپەڕن، دەکەونە ناو بەفرێکی سەختی زستانی پێشوەختە. بەھۆی سەرمابوون و برسێتییان، گوندێکی مەسیحییەکان دەدۆزنەوە و تاڵانی دەکەن و تەواوی خواردنەکانیان دەبەن. ئەوان گوندنشینان دەکوژن بۆ ئەوەی کەس نەتوانێت شوێنیان ئاشکرا بکات. تاکە ڕزگاربوو ژنێکی گەنجە کە لەو کاتەدا لە ناو دارستانەکەی دەرەوەی گوندەکە خەریکی تۆبەکاریکردن بوو بەھۆی ئەڵقەیەکی ھەرزانەوە کە لە بازاڕێکدا دزیبووی. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٥ | EpisodeNumber2 = ١٥ | Title = پاش یول (جەژنی زستان) | AltTitle = ユルのあと | DirectedBy = میچیرو ئیتابیساشی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|10|21}} | ShortSummary = تۆرکێڵ دەگاتە شاری {{بنز|گڵۆستەر|en|Gloucester}}، بەڵام دەزانێت کە خانەدانە ئینگلیزەکان لە جەنگ بێزارن و ئامادەن دەسەڵاتی دانمارک قبووڵ بکەن. ھەندێک سەربازی ئینگلیز گرووپەکەی ئاسکێلاد دەدۆزنەوە، و پیاوەکانی ئاسکێلاد دەست دەکەن بە بیرکردنەوە لەوەی کە بەختە باشەکەی کۆتایی ھاتووە. ئاسکێلاد فەرمان بە بیۆرن دەکات کە ڕاگنار، پاسەوانی شازادە کنووت، بکوژێت، و بەھانە دەھێنێتەوە کە گوایە لە شەڕێکی بچووکدا لەگەڵ ئینگلیزەکان کوژراوە، بەو ھیوایەی شازادە ببێتە سەرکردەیەک کە بتوانێت دوای بکەوێت. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٦ | EpisodeNumber2 = ١٦ | Title = مێژووی دڕندەکان | AltTitle = ケダモノの歴史 | DirectedBy = تاکاشی ئاندۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|10|28}} | ShortSummary = ئاسکێلاد بە تۆرڤین دەڵێت پاسەوانیی کنووت بکات و لە ھەمان کاتدا ئەشکەنجەی کاپتنێکی ئینگلیز دەدات کە گیراوە بۆ ئەوەی زانیاریی لێوەربگرێت. پێی دەوترێت کە تۆرکێڵ نزیک دەبێتەوە. بەھۆی ترسی دۆڕانەوە، بەشێک لە پیاوەکانی بڕیار دەدەن واز بھێنن و ھەوڵدەدەن پەیوەندی بە تۆرکێڵەوە بکەن، کە کاتێک دەگەنە لای، دەیانکوژێت. ئاسکێلاد دەگاتە بەشە تەنکەکەی بەری سەرەوەی {{بنز|ڕووباری سێڤێرن|en|River Severn|lt=ڕووباری سێڤێرن}} و پردێکی کورت دەبڕێت. بەڵام، تۆرکێڵ پێیان دەگاتەوە. زۆرێک لە پیاوەکانی ئاسکێلاد دەست دەکەن بە گومانکردن لە تواناکانی وەک سەرکردە و ڕووبەڕووی یاخیبوونێکی گەورە دەبێتەوە. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٧ | EpisodeNumber2 = ١٧ | Title = خزمەتکار | AltTitle = 仕えし者 | DirectedBy = دایسوکێ کورۆسێ، میچیرو ئیتابیساشی،<br/>یۆسوکێ یامامۆتۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|11|4}} | ShortSummary = ئاسکێلاد کە ھەڕەشەی یاخیبوونی لەسەرە، کاتەکانی بیردەکەوێتەوە کە خواردنی بە دایکە نەخۆشەکەی دەدا لە کاتێکدا دایکی باسی شا ئارتۆریۆسی پێشینەی بۆ دەکرد کە چۆن لە خاکی ئاڤالۆنەوە، کە شوێنێکی بەھەشتئاسایە، خەریکی چاکبوونەوەیە لە برینەکانی شەڕ و دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی گەلەکەیان لە نەھامەتی ڕزگار بکات. ئاسکێلاد بە پیاوەکانی دەڵێت کە لە نھێنیدا ڕقێکی زۆری لە دانمارکییەکان ھەیە و دەستبەجێ ھێرش دەکاتە سەریان و دوو کەسیان دەکوژێت. بیۆرن بە خلیسکێنەیەکەوە لەگەڵ تۆرڤین، کنووت و قەشە سەرخۆشەکە ھەڵدێت، لە کاتێکدا دە پیاو دوایان دەکەون و ئاسکێلاد بە تەنھا دەمێنێتەوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی پیاوەکانی تری کە پێشتر دڵسۆزی بوون. ئەوانەی بەدوای خلیسکێنەکە کەوتوون سەرکەوتوو دەبن لە تێکشکاندنی و شازادە دەستگیر دەکەن، لە کاتێکدا تۆرڤین یەکێک لە ئەسپەکانیان دەدزێت و دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی ڕێگری بکات لەوەی کەسێکی تر ئاسکێلاد بکوژێت پێش ئەوەی خۆی تۆڵەی خۆی بسەنێتەوە. لە ھەمان کاتدا، ئاسکێلاد زۆرێک لە ھاوڕێکانی پێشووی دەکوژێت بەڵام بەھۆی شەپۆلێکی تیرەوە لەکار دەکەوێت. تۆرکێڵ دەگاتە ئەوێ و دەرفەتێک دەدات بە پیاوەکانی ئاسکێلاد کە لە کاتی شەڕکردندا بمرن. لەناکاو، تۆرڤین خۆی دەکات بە ژوورەوە و داوای شەڕی دووقۆڵی لە تۆرکێڵ دەکات لەسەر ئاسکێلاد. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٨ | EpisodeNumber2 = ١٨ | Title = دەرەوەی بێشکە | AltTitle = ゆりかごの外 | DirectedBy = شووجیرۆ ئامی، ئاتسوشی کۆبایاشی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|11|18}} | ShortSummary = تۆرڤین شەڕی دووقۆڵی لەگەڵ تۆرکێڵ دەکات بۆ دیاریکردنی چارەنووسی ئاسکێلاد. لە ھەمان کاتدا، کنووت بە بێدەنگی لەناو بەفردا پاڵکەوتووە و خەون بە ڕاگنارەوە دەبینێت، کە داوای لێبوردن دەکات بۆ ئەوەی وەک کوڕێک پەروەردەی کردووە نەک وەک شازادەیەک، و ماڵئاوایی لێ دەکات. دوای بەئاگاھاتنەوەی لە خەیاڵەکەی، کنووت لە کاتی قسەکردن لەگەڵ قەشەکەدا شتێکی نوێ تێدەگات سەبارەت بە جیاوازیی نێوان خۆشەویستی و ھەڵاواردن، و بڕیار دەدات خۆی ڕووبەڕووی بارودۆخەکە ببێتەوە. ئەو بە چاوێکی تووڕەوە سەیری بیۆرن دەکات کە لە دۆخی بێرسێرکەردایە و ئارامی دەکاتەوە، کە دواتر لەلایەن ئاتلی، یەکێک لە پیاوەکانی ئاسکێلادەوە چەقۆی لێدەدرێت. کنووت فەرمان بە قەشەکە دەکات بیۆرن چارەسەر بکات لە کاتێکدا خۆی بڕیار دەدات ببێتە پاشا. لە کاتی شەڕەکەدا، تۆرکێڵ شەقێک لە تۆرڤین دەدات و دەیکێشێت بە دارەکانی نزیکدا. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ١٩ | EpisodeNumber2 = ١٩ | Title = بەرەی ھاوبەش | AltTitle = 共闘 | DirectedBy = یۆجی ساتۆ، میچیرو ئیتابیساشی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|11|25}} | ShortSummary = قۆڵ و پەراسووی تۆرڤین بەھۆی شەقەکەی تۆرکێڵەوە دەشکێت، و تۆرکێڵ ڕێگە دەدات ئاسکێلاد چارەسەری بکات. تۆرکێڵ ڕوونی دەکاتەوە کە ئەو و تۆرز فەرماندەی جۆمسڤایکینگەکان بوون و سەرکردەکەیان سیگڤالدی، کە برای گەورەی تۆرکێڵ بوو، کچێکی خۆی بە ناوی ھێلگا بە تۆرز داوە. ئەمەش مانای ئەوەیە کە تۆرکێڵ مامی باوکی تۆرڤینە. وا باوەڕ دەکرا کە تۆرز مردووە دوای ئەوەی لە شەڕی دەریاییی یۆرونگاسڤاگر کەوتە ناو دەریاوە، بەڵام سێ مانگ دوای ئەوەی پرسەی بۆ کرا، تۆرکێڵ بینی کە واز لە جۆمسڤایکینگەکان دەھێنێت و لەگەڵ ھێلگا و کچەکەیان دەڕوات. تۆرز دەستبەرداری ژیانی جەنگاوەری بوو و دوای ئەوەی لە تۆرکێڵی دا و بێھۆشی کرد، ڕۆیشت. شەڕەکە دەست پێدەکاتەوە، بەڵام کاتێک تۆرکێڵ خەریکە تۆرڤین بکوژێت، ئاسکێلاد تیشکێک دەدات لە چاوی تۆرکێڵ و بۆ ساتێک کوێری دەکات، و تۆرڤینیش تۆرکێڵ دەخاتە سەر زەوی بە لێدان لە چەناگەی کە خاڵی لاوازییەتی و چاوێکی دەردەھێنێت. پیاوەکانی تۆرکێڵ ئامادە دەبن بۆ کوشتنی تۆرڤین، بەڵام تۆرکێڵ دەیانوەستێنێت و ڕایدەگەیەنێت کە تۆرڤین شەڕەکەی بردووەتەوە. کنووت دەگاتە شوێنەکە و بە تۆرکێڵ دەڵێت کە ھیچ بەھایەکی نییە وەک بارمتە بھێڵرێتەوە، چونکە شا سڤێین پێشتر ھارالدی برای گەورەی وەک جێنشین ھەڵبژاردووە و پێشبینی ئەوەی کردووە کە کنووت لە شەڕەکەدا بمرێت. بە ئیرادەیەکی نوێوە، کنووت ڕایدەگەیەنێت کە دژی پاشا لە گێینزبۆرۆ دەوەستێتەوە، و ھەردوو ئاسکێلاد و تۆرکێڵیش ڕازی دەبن کە ببنە ھاوپەیمانی. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٢٠ | EpisodeNumber2 = ٢٠ | Title = تاج | AltTitle = 王冠 | DirectedBy = میچیرو ئیتابیساشی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|12|2}} | ShortSummary = لە گێینزبۆرۆ، کنووت و یاوەرەکانی ڕووبەڕووی فلۆکی و سوپای دانمارک دەبنەوە، و داوای تێپەڕبوون دەکات بۆ بینینی شا سڤێین. لە قەڵاکەدا، کنووت تۆرکێڵ دەنێرێت تاوەکو لەگەڵ فەرماندەکانی تردا مەی بخواتەوە لە کاتێکدا خۆی دەچێتە لای پاشا بە یاوەریی ئاسکێلاد و تۆرڤین. ئەوان ھەست بە بۆسەیەک دەکەن لە ھۆڵە تاریکەکەدا و شا سڤێین دانی پێدا دەنێت کە دەیەوێت کنووت بکوژرێت. شا سڤێین ئامادە دەبێت تاوەکو بیانکوژێت؛ بەڵام، ئاسکێلاد دێتە نێوانیانەوە و بیر پاشا دەخاتەوە کە کنووت سەرکەوتنی بەسەر لەندەندا بەدەستھێناوە لە ڕێگەی ھێزەکانی تۆرکێڵەوە. پاشا بڕیار دەدات لە کنووت خۆش بێت، کە ئەویش بڕیار دەدات باشترین شت ئەوەیە کە لە ئێستادا لەگەڵ پاشا ھاوپەیمان بێت. گونار، برای ڕاگنار، دێتە لای کنووت و سوێندی دڵسۆزی بۆ دەخوات، بەڵام ئاسکێلاد گومانی لێی ھەیە. دواتر، ئاسکێلاد ئاتلی و براکەی دەنێرێتەوە بۆ ماڵەوە و فەرمانی پێدەکات ھەرگیز جارێکی تر شمشێر بەرز نەکاتەوە. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٢١ | EpisodeNumber2 = ٢١ | Title = دیدارەوە | AltTitle = 再会 | DirectedBy = یووسوکێ سونۆئوچی | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|12|9}} | ShortSummary = لە ساڵی ١٠١٤، بە فەرمانی شا سێلڤین، کنووت یاوەرەکانی دەباتە یۆرک، شارۆچکەیەکی داگیرکراوی دانمارک لە {{بنز|باکووری ڕۆژھەڵاتی ئینگلتەرا|en|North East England|lt=ناوچەی نۆرسەمبریا}}. کاتێک بەلەمەکانیان بەسەر {{بنز|ڕووباری ئووز، یۆرکشێر|en|River Ouse, Yorkshire|lt=ڕووباری ئووز}}دا تێدەپەڕن، کنووت تیرێکی بڕبڕەبڕی بەر سنگی دەکەوێت کە لەلایەن بکوژێکەوە تەقێنراوە، کە دواتر لەلایەن تۆرڤینەوە دەدۆزرێتەوە و دەکوژرێت. تۆرڤین لەلایەن لەیفەوە دەناسرێتەوە کە لە گوندەکەیەتی لە ئایسلەند و بە دڵخۆشییەوە یەکتر دەبیننەوە. بەڵام تۆرڤین ئارەزووی گەڕانەوەی بۆ ماڵەوە نییە و تەنھا مەبەستی ئەوەیە تۆڵەی خۆی لە ئاسکێلاد بکاتەوە. لەم نێوەندەدا، ئاشکرا دەبێت کە کنووت تیرەکەی بەرنەکەوتووە، بەڵکو کۆیلەیەکی مێینە بووە کە وەک ھاوشێوەی ئەو پۆشاکی لەبەرکردبوو. کنووت فەرمان دەکات کە ھەموو شتێک بکرێت بۆ ڕزگارکردنی. کاتێک بەلای فلۆکیدا تێدەپەڕن، ئاسکێلاد بە دەنگی بەرز دەڵێت کە کنووت دوژمنی لە یۆرکدا ھەیە. دواتر ئاشکرا دەبێت کە ئاسکێلاد خۆی بکوژەکەی بەکرێگرتووە بۆ بڵاوکردنەوەی ئەو دەنگۆیانەی کە پاشا دەیەوێت کنووت بکوژێت. بۆ پێشخستنی پلانەکانی، ئاسکێلاد ھەروەھا زانیاری دەدات بە گونار کە سیخوڕیی بۆ پاشا دەکات. لەلایەکی ترەوە، تۆرڤین، کە هێشتا قۆڵە شکاوەکەی چاک نەبووەتەوە، تامەزرۆیە بۆ یەکلاییکردنەوەی قەرزەکەی لەگەڵ ئاسکێلاد. تۆرڤین بانگی دەکات بۆ شەڕێکی دووقۆڵی کە لەلایەن کنووت و تۆرکێڵەوە چاودێری دەکرێت. پێش ئەوەی دەست پێبکەن، بیۆرنی بریندار داوای لە ئاسکێلاد دەکات شەڕ بکەن تا بچێتە ناو {{بنز|ڤاڵھالا|en|Valhalla}}. بیۆرن دەبەزێنرێت، بەڵام پێش ئەوەی ئاسکێلاد بە بەزەیییەوە ھاوڕێکەی بکوژێت، دڵنیایی پێدەدات کە ئەوان ھاوڕێی ڕاستەقینەن. پاشان ئاسکێلاد خۆی ئامادە دەکات بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تۆرڤین. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٢٢ | EpisodeNumber2 = ٢٢ | Title = گورگی تەنیا | AltTitle = 孤狼 | DirectedBy = یاسۆ ئەجیما | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|12|16}} | ShortSummary = تۆرڤین و ئاسکێلاد ئامادە دەبن بۆ شەڕ، بەڵام لەناکاو ئاسکێلاد شمشێرەکەی فڕێدەدات. تۆرڤین بە تووڕەیییەوە ھێرشی دەکاتە سەر، بەڵام ھاوتای ئاسکێلاد نییە کە زیاتر لە دەیان جار شەڕی لەگەڵ کردووە و دەزانێت چۆن دەجووڵێت و خاڵە لاوازەکانی دەناسێت. ئاسکێلاد تۆرڤین لێدەدات تا بێھۆشی دەکات، و کنووت شەڕەکە دەوەستێنێت کاتێک ئاسکێلاد لێدانی کۆتایی وەشاندووە. پاشان ئاسکێلاد باسی ژیانی منداڵیی خۆی دەکات کە وەک کوڕی ژنێکی کۆیلە گەورە بووە، و بەھۆی تواناکانی لە شەڕدا سەرنجی ئۆلافی باوکی، کە ڤایکینگێک بوو، ڕاکێشاوە. لە کۆتاییدا تۆڵەی سەندەوە و ئۆلافی کوشت، بەڵام گومانەکانی خستە سەر کوڕێکی تر کە بۆ ئەو تاوانە لەسێدارە درا. ئەو باسی ڕقی خۆی دەکات لە ڕەفتاری ڤایکینگەکان کە تەنھا بۆ جەنگ، داگیرکاری و تۆڵەسەندنەوە دەژین. بە تۆرڤین دەڵێت کە ھیچی فێر نەبووە لە کاتێکدا ئاسکێلاد کوڕەکەی بەکارھێناوە بۆ ئامانجەکانی خۆی. کنووت دەپرسێت لە ئاسکێلاد کە بۆچی پشتگیری لێدەکات، و ئاسکێلاد بە سادەیی وەڵام دەداتەوە کە کنووت گونجاوترین کەسە بۆ ئەوەی ببێتە پاشای ڤایکینگەکان. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٢٣ | EpisodeNumber2 = ٢٣ | Title = ھەڵەسەنگاندن | AltTitle = 誤算 | DirectedBy = یۆسوکێ یامامۆتۆ | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|12|23}} | ShortSummary = لە کاتێکدا لە یۆرکن، شا سڤێین ئەنجومەنی ئیمپراتۆریی کۆدەکاتەوە، بەڵام دۆخەکە گرژە لە نێوان سەرکردەکانی دانمارک دوای ھەوڵی کوشتنی کنووت. سڤێین وتارێک پێشکەش بە پیرانی دانمارک دەکات و دوای ڕاگەیاندنی سەرکەوتنی ڤایکینگەکان لە داگیرکردنی ئینگلتەرا، بە ئاشکرا ستایشی کنووت و تۆرکێڵ دەکات. ئەو دەسەڵاتی {{بنز|مێرسیا|en|Mercia}}، کە یەکێکە لە ناوچە ھەرە پێشکەوتووەکانی ئینگلتەرا، دەداتە دەست کنووت و پاشان ڕایدەگەیەنێت کە ئامادەکاری دەکرێت بۆ ھێرشکردنە سەر ئیرلەندا بۆ تۆڵەسەندنەوەی شکستی {{بنز|ھارالد دووەمی دانمارک|en|Harald II of Denmark|lt=شا ھارالد}} بەرامبەر {{بنز|برایان بۆروو|en|Brian Boru}}. ئاسکێلاد پێی وایە ستراتیژییەکانی بۆ سەرکەوتنی کنووت سەرکەوتوو بوون، بەڵام تووشی سەرسوڕمان دەبێت کاتێک سڤێین ڕایدەگەیەنێت کە بەنیازە وێڵزیش داگیر بکات لە بەھاری داھاتوودا بەھۆی ئەوەی باوەڕی وایە ئەوان تۆوی یاخیبوون دەچێنن. لە ھەمان کاتدا، تۆرڤین کە بە سەختی لێیدراوە، دەخرێتە زیندانەوە دوای دروستکردنی ئاژاوە لە شەقامەکەدا. لەیف ئێریکسۆن سەردانی تۆرڤین دەکات لە زیندان، و بەڵێنی پێدەدات بیگەڕێنێتەوە بۆ ئایسلەند و پاشان بیبات بەرەو ڤینلاندی گەرم و پڕپیت. لە ئەنجومەنی ئیمپراتۆرییەکەدا، فلۆکی بە سڤێین دەڵێت دەربارەی کاردانەوەکەی ئاسکێلاد بەرامبەر بە ھێرشکردنە سەر وێڵز کە پێی وایە ئەمە خاڵی لاوازییەتی. ئاسکێلاد ھەوڵدەدات پلانێک دابڕێژێت بۆ ئەوەی ڕێگری لە پاشا بکات و دان بەوەدا دەنێت بۆ تۆرکێڵ کە دایکی وێڵزی بووە، بەڵام سوێندی پێدەخوات کە ئەمە وەک نھێنی بھێڵێتەوە. ئاسکێلاد پاشان بانگ دەکرێتە بەردەم پاشا و بیر لەوە دەکاتەوە کە بۆچی ھەمیشە لە دوایین ساتدا بەخت ڕووی لێ وەردەگێڕێت. | LineColor = DFCC8F }} {{Episode list/sublist|وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا | EpisodeNumber = ٢٤ | EpisodeNumber2 = ٢٤ | Title = کۆتاییی پێشەکی | DirectedBy = تاداھیتۆ ماتسوبایاشی، شووھێی یابووتا | WrittenBy = کێنتا ئیھارا، ھیرۆشی سێکۆ | OriginalAirDate = {{Start date|2019|12|30}} | ShortSummary = کاتێک ئاسکێلاد پاداشتەکەی وەردەگرێت بۆ ڕزگارکردنی شازادە کنووت، بە بوێرییەوە پرسیار لە شا سڤێین دەکات دەربارەی فەرمانەکەی بۆ داگیرکردنی خاکی وێڵز کە زێدی خۆیەتی. ئاسکێلاد پێشنیار دەکات کە وڵاتی ھەژار و شاخاوی وێڵز شایەنی ئەو تێچووە نییە کە بۆ داگیرکردنی سەرف دەکرێت، و پێشنیار دەکات لەبری ئەوە پەیمانێکی ئاشتییان لەگەڵدا ببەستێت. سەرسوڕھێنەرانە، سڤێین ڕاوێژەکەی ئاسکێلاد پەسەند دەکات، بەڵام دواتر ناچاری دەکات ھەڵبژێرێت لە نێوان وێڵز یان کنووت – ئەگەر وێڵز ھەڵبژێرێت، دەبێت سەری کنووتی بۆ بھێنێت. لە ھەمان کاتدا، لەیف ئێریکسۆن خەریکە تۆرڤینی بە سەختی لێدراو ڕازی بکات کە لەگەڵیدا بگەڕێتەوە، بەڵام گەنجەکە دەگەڕێتەوە بۆ ئەنجومەنی ئیمپراتۆری. پێشنیارەکەی سڤێین و قسەپێووتنی بە دایکی ئاسکێلاد، زۆر دەبێت بۆ ئاسکێلاد کە بە ئاشکرا سووکایەتی بە پاشا دەکات و ڕەتیدەکاتەوە. ئاشکرای دەکات کە ناوی ڕاستەقینەی لوسیوس ئارتۆریوس کاستوسە، و ئیدیعا دەکات کە میراتگری ڕەوای بەڕیتانیایە. فلۆکی ھەوڵدەدات پاشا ڕزگار بکات، بەڵام ئاسکێلاد سەری پاشا دەپەڕێنێت پێش ئەوەی کەس بتوانێت بجووڵێت و پاشان بە تەنھا شەڕ لەگەڵ سەربازە دانمارکییەکان دەکات. شازادە کنووت تێدەگات کە ئاسکێلاد ڕۆڵ دەگێڕێت بۆ پاراستنی ئەو، بەڵام تۆرکێڵ بیر کنووت دەخاتەوە کە ئاسکێلاد پیاوی ئەوە، بۆیە کنووت دێتە پێشەوە و ئاسکێلاد دەکوژێت بە چەقۆیەک لە دڵی. تۆرڤین دەگاتە ئەوێ تەنھا بۆ ئەوەی ئاسکێلاد لە باوەشیدا بمرێت. تۆرڤین کە شێت دەبێت بەھۆی ئەوەی کۆتا دەرفەتی لەدەستدا بۆ دوێڵکردن لەگەڵ ئاسکێلاد و تۆڵەسەندنەوەی باوکی، ھێرش دەکاتە سەر شازادە کنووت و بە خەمباری و بێئومێدییەوە برینداری دەکات، بەڵام شازادە کنووت کۆنترۆڵی بارودۆخەکە دەکات و فەرماندەییی سوپای ڤایکینگەکان و فەرمانڕەوایەتیی ئینگلتەرا دەگرێتە دەست. تۆرڤین ڕادەکێشرێتە دەرەوە، و کاتێک چەقۆکەی لەو ئاژاوەیەدا دەکەوێتە خوارەوە، گەشتەکەی پێشووی لە درەوشانەوەی چەقۆکەدا دەردەکەوێت. ئەڵقەکە بە دیمەنی چەندین کارەکتەری نەبینراو لە چەندین شوێنی جیاوازدا کۆتایی دێت. | LineColor = DFCC8F }} }}</onlyinclude> == بڵاوکراوەکانی میدیای ماڵەوە == === ژاپۆنی === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ {{بنز|ڤاپ (کۆمپانیا)|en|VAP (company)|lt=VAP}} (ژاپۆن، ناوچەی 2/A) |- ! بەرگ ! ئەڵقەکان ! ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە ! سەرچاوە |- | ١ | ١–٦ | ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ | <ref name="first">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71761|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.1 [Blu-ray Box]|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٢ | ٧–١٢ | ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71762|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.2 [Blu-ray Box]|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٣ | ١٣–١٨ | ١٩ی شوباتی ٢٠٢٠ | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://store.vap.co.jp/syousai.asp?item=VPXY-71763|سەردێڕ=Vinland Saga Vol.3 [Blu-ray Box]|بڵاوکەرەوە=[[VAP (company)|VAP]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=ja}}</ref> |- | ٤ | ١٩–٢٤ | ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٠ | <ref name="fourth"/> |} === ئینگلیزی === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ {{بنز|سێنتای فیلموۆرکس|en|Sentai Filmworks}} (ئەمریکای باکوور، ناوچەی 1/A) |- ! width="15%"| بەرگ ! width="25%"| ئەڵقەکان ! width="15%"| ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە ! width="15%"| ڕێکەوتی وەشانی سنووردار ! width="5%" | سەرچاوە |- | وەرزی ١ | ١–٢٤ | ٣١ی ئابی ٢٠٢١ | ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٢ | <ref name="sentai"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r|سەردێڕ=VINLAND SAGA (SEASON 1) LIMITED EDITION|بڵاوکەرەوە=[[Sentai Filmworks]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815044656/https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r|url-status=dead}}</ref> |} == تێبینییەکان == {{notelist}} == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://vinlandsaga.jp/|ماڵپەڕی فەرمیی ئەنیمێی ''ڤینلاند ساگا''}} {{in lang|ja}} * {{Official website|1=https://www6.nhk.or.jp/anime/program/detail.html?i=vinlandsaga|name=ماڵپەڕی فەرمیی ئەنیمێی ''ڤینلاند ساگا'' لە NHK}} {{in lang|ja}} * * {{IMDb episodes|10233448}} {{DEFAULTSORT:وەرزی ١ی ڤینلاند ساگا}} [[پۆل:وەرزی تەلەڤیزیۆنیی ژاپۆنیی ٢٠١٩]] [[پۆل:پێڕستەکانی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا]] h06llmucdxk66yd5mo6uxbr5umwy6ht 0 303066 1661014 1653401 2026-09-05T07:20:31Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1661014 wikitext text/x-wiki '''کووران''' یاخود کوورى ، '''گوران''' (گوری)، ( Kûran) هۆزێکى کوردى ناوچەى [[وێرانشار]] و [[سێوەرەگ|سیورەک]] سەر پارێزگاى [[ڕحا|رحا]]<ref>[https://www.urfanatik.com/sanliurfanin-en-buyuk-هۆزە هۆزە گەورەکانى ئورفا asiretleri]{{بەستەری مردوو|url=https://www.urfanatik.com/sanliurfanin-en-buyuk-%D9%87%DB%86%D8%B2%DB%95 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> و [[ئامەد|ئامەدن]] لە باکوورى کوردستان . کاتی خۆی بەشێک بوو لە کۆهۆزی [[میلان (ئێڵ)|میلان]] لە رەققە و رحا و حەلەب. <ref>[https://www.bernamegeh.com/urfa-asiretleri-listesi/]</ref> هۆزى کووران دەبن بە چەند تیرەیێک: * ئوسبەکان گەورەى تیرە ماڵى نۆکۆیە لە گوندەکانی: . جەورێ، ئارازبەگی، دیک، کولابی ، مەووجۆ ، ئاروانە، مەنجی ، کۆریلانگ، ئاڤخەراب (ئاوخەراب)، مەلە خەلیل ، کانییا شێخا (کانیی شێخان) و مۆزک دەژین * سۆسکان. گەورەی تیرە ماڵى سمۆیە لە گوندەکانى : فەیات، زێدۆ، چاتاخ، گرلاویک و ئێربت نۆقت ئاداکۆی (بریکا مالا زاهرێ) و مامدەل دەژین * مووریسیان * ئالان * سەرمەستان * حەسامان * مامۆیان * خەرزۆیان * تاتان * کەلەخیان گوندەکانیان لە وێرانشار : نەبی ئەیوب ، بەرکەور، کەلوێرن، پەمبۆلق، دۆنخوز، میشک، خدراغاحی، قوولک، زۆک، ئیشخان و قڕان کە تیرەکانی سەرمەستان و حەسامان و ئالان لێی دەژین == سەرچاوە == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} pc4tg7gj2n51g6ycsyzyypl5w1xu1f2 0 303078 1660991 1653390 2026-09-05T02:11:06Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660991 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} }} '''پلە سەربازییەکانی عێراق''' بریتیین لەو نیشانە سەربازییانەی کە لەلایەن [[سوپای عێراق|ھێزە چەکدارەکانی عێراق]]ەوە بەکاردەھێندرێن. ئەگەرچی پێکھاتەی پلەکان بەگشتی پەیڕەوی لە پێکھاتەی پلەکانی [[دەوڵەتی عوسمانی]] دەکات، بەڵام نیشانەکان ئیلھامیان لە نیشانە سەربازییەکانی [[بەریتانیا]]وە وەرگرتووە.<ref>Dyer, Gwynne (1979). "Iraq". In Keegan, John (ed.). World Armies. Royal Military Academy Sandhurst. p. 348. ISBN 9780871964076.</ref> == پلەی ئەفسەران == نیشانەی پلەی [[ئەفسەر|ئەفسەران]]: <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; min-width:850px;" |- style="background-color:#f2f2f2;" ! style="min-width:90px;" | عێراق !! style="min-width:65px;" | ملازم !! style="min-width:65px;" | ملازمی یەکەم !! style="min-width:65px;" | نەقیب !! style="min-width:65px;" | ڕائید !! style="min-width:65px;" | موقەدەم !! style="min-width:65px;" | عەقید !! style="min-width:65px;" | عەمید !! style="min-width:65px;" | لیوا !! style="min-width:65px;" | فەریق !! style="min-width:65px;" | فەریقی یەکەم !! style="min-width:65px;" | موهیب |- ! [[سوپای عێراق]] | [[File:IraqArmyRankInsignia-11.png|x135px]] || [[File:IraqArmyRankInsignia-10.png|x135px]] || [[File:IraqArmyRankInsignia-9.png|x135px]] || [[File:IraqArmyRankInsignia-8.png|x200px]] || [[File:IraqArmyRankInsignia-7.png|x175px]] || [[File:IraqArmyRankInsignia-6.png|x135px]] || [[File:IraqArmyRankInsignia-5.png|x135px]] || [[File:IraqArmyRankInsignia-4.png|x200px]] || [[File:IraqArmyRankInsignia-3.png|x135px]] || [[File:IraqArmyRankInsignia-2.png|x135px]] || [[File:IraqArmyRankInsignia-1.png|x135px]] |- ! [[ھێزی دەریایی عێراقی|ھێزی دەریایی]] | [[File:IraqNavyRankInsignia-11.png|x135px]] || [[File:IraqNavyRankInsignia-10.png|x135px]] || [[File:IraqNavyRankInsignia-9.png|x135px]] || [[File:IraqNavyRankInsignia-8.png|x200px]] || [[File:IraqNavyRankInsignia-7.png|x175px]] || [[File:IraqNavyRankInsignia-6.png|x135px]] || [[File:IraqNavyRankInsignia-5.png|x135px]] || [[File:IraqNavyRankInsignia-4.png|x200px]] || [[File:IraqNavyRankInsignia-3.png|x135px]] || [[File:IraqNavyRankInsignia-2.png|x135px]] || [[File:IraqNavyRankInsignia-1.png|x135px]] |- ! [[ھێزی ئاسمانیی عێراق|ھێزی ئاسمانی]] | [[File:IraqAirForceRankInsignia-11.png|x135px]] || [[File:IraqAirForceRankInsignia-10.png|x135px]] || [[File:IraqAirForceRankInsignia-9.png|x135px]] || [[File:IraqAirForceRankInsignia-8.png|x200px]] || [[File:IraqAirForceRankInsignia-7.png|x175px]] || [[File:IraqAirForceRankInsignia-6.png|x135px]] || [[File:IraqAirForceRankInsignia-5.png|x135px]] || [[File:IraqAirForceRankInsignia-4.png|x200px]] || [[File:IraqAirForceRankInsignia-3.png|x135px]] || [[File:IraqAirForceRankInsignia-2.png|x135px]] || [[File:IRQAF Muhib (FM).svg|x135px]] |} </div> == پلەکانی تر == نیشانەی پلەی ئەفسەرانی نەپلەدار و سەربازان: <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; min-width:550px;" |- style="background-color:#f2f2f2;" ! style="min-width:90px;" | عێراق !! style="min-width:75px;" | جوندی !! style="min-width:75px;" | جوندی یەکەم !! style="min-width:75px;" | نائیب عەرەفە !! style="min-width:75px;" | عەرەفە !! style="min-width:75px;" | ڕەئیس عورەفا |- ! [[سوپای عێراق]] | [[File:IraqNCOArmyRankInsignia-5.png|x110px]] || [[File:IraqNCOArmyRankInsignia-4.png|x110px]] || [[File:IraqNCOArmyRankInsignia-3.png|x110px]] || [[File:IraqNCOArmyRankInsignia-2.png|x110px]] || [[File:IraqNCOArmyRankInsignia-1.png|x110px]] |- ! [[ھێزی دەریایی عێراقی|ھێزی دەریایی]] | [[File:IraqNCONavyRankInsignia-5.png|x110px]] || [[File:IraqNCONavyRankInsignia-4.png|x110px]] || [[File:IraqNCONavyRankInsignia-3.png|x110px]] || [[File:IraqNCONavyRankInsignia-2.png|x110px]] || [[File:IraqNCONavyRankInsignia-1.png|x110px]] |- ! [[ھێزی ئاسمانیی عێراق|ھێزی ئاسمانی]] | [[File:IraqNCOAirForceRankInsignia-5.png|x110px]] || [[File:IraqNCOAirForceRankInsignia-4.png|x110px]] || [[File:IraqNCOAirForceRankInsignia-3.png|x110px]] || [[File:IraqNCOAirForceRankInsignia-2.png|x110px]] || [[File:IraqNCOAirForceRankInsignia-1.png|x110px]] |} </div> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://iraqld.hjc.iq:8080/LoadLawBook.aspx?page=1&SC=&BookID=8067 قاعدة التشريعات العراقية/ نظام رتب وضباط الجيش لعام 1965] * [http://109.224.24.124/pdf/1942/m0459.pdf قاعدة الترشيعات العراقية/نظام شارات رتب ضباط الجيش لعام 1942] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915184801/http://109.224.24.124/pdf/1942/m0459.pdf |date=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ }} * [http://www.uniforminsignia.org/index.php?option=com_insigniasearch&Itemid=53&search_id=main&state=148&search_id=top The International Encyclopedia of Uniform Insignia - Iraq] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211025183952/http://www.uniforminsignia.org/index.php?option=com_insigniasearch&Itemid=53&search_id=main&state=148&search_id=top |date=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ }} {{تووڵی دەروازە|عێراق|شەڕ}} [[پۆل:سەربازیی عێراق]] 1xedjjomlad28bdsfosmy9c6p00ecll 0 303096 1661006 1659643 2026-09-05T05:40:51Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1661006 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | name = ڕەفعەت عەبدوڵڵا پیرداود | native_name = | nickname = شەهید ڕێباز، تۆمارکەری مێژووی شۆڕش | image =شەهید ڕێباز.jpg | image_size = | caption = | birth_date = ١٩٥٢ | birth_place = [[ھەولێر]] | death_date = ٧ی ئایاری ١٩٩٤ (تەمەن ٤٢ ساڵ)<br />(شەهیدبوون لە [[شەڕی براکوژی]]) | death_place = [[ناحیەی بادینان|ناوچەی بادینان]] | placeofburial = | allegiance = • [[پەڕگە:Flag of the KDP.svg|22px]] [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (١٩٦٥–١٩٧٥)<br />• [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] (١٩٧٥–١٩٩٤)<br />• [[پەڕگە:Flag of PUK.png|22px]] [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (١٩٧٧–١٩٩٤) | branch = [[پێشمەرگە]] | serviceyears = ١٩٧٢–١٩٩٤ | rank = فەرماندەی تیپ / جێگری فەرماندەیی ناوچەی دهۆک | commands = • کەرتی ٤ی جەبارە<br />• تیپی ٨٦ی هەولێر<br />• تیپی ٨٧ی قەرەچووغ<br />• مەفرەزە پارتیزانەکانی هەولێر | battles = [[شۆڕشی ئەیلول]]<br />• شۆڕشی نوێ<br />• قۆناغی پارتیزانی (١٩٨٨–١٩٨٩)<br />• [[ڕاپەڕینی ١٩٩١]]<br />• [[شەڕی کۆڕێ|داستانی کۆڕێ]] | awards = میدالیاى پارتیزانی }} '''ڕەفعەت عەبدوڵڵا پیرداود''' (ناسراو بە '''شەهید ڕێباز'''؛ ١٩٥٢ – ٧ی ئایاری ١٩٩٤) فەرماندەیەکی سەربازیی دیاری شۆڕشی نوێی [[کورد|گەلی کورد]]، [[پێشمەرگە|پێشمەرگەی]] دێرین، فەرماندەی مەفرەزە [[پارتیزان|پارتیزانەکان]]، نووسەر و ڕۆژنامەنووسێکی بەتوانا بوو کە بە «تۆمارکەری مێژووی شۆڕش» و «شەهیدی قەڵەم» دەناسرێت.<ref name="knwe">[https://knwe.org/KU/Details/1021 شەهید رێباز؛ فەرماندە و پارتیزان و رۆشنبیر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220519093529/https://knwe.org/KU/Details/1021 |date=١٩ی ئایاری ٢٠٢٢ }}، ماڵپەڕی کوردستانی نوێ.</ref> شەهید ڕێباز لە تەمەنێکی زووەوە پەیوەندی بە کاری سیاسی و چەکدارییەوە کردووە و رۆڵێکی بەرچاوی لە داستانە سەربازییەکانی [[ھەولێر|هەولێر]] و پرۆسەی [[ڕاپەڕینی ١٩٩١]] و [[شەڕی کۆڕێ|داستانی کۆڕێدا]] گێڕاوە. == سەرەتای ژیان و خوێندن == ڕەفعەت عەبدوڵڵا پیرداود لە ساڵی ١٩٥٢ لە [[دەربەندی گۆمی|گوندی دەربەندی گۆمی]] سەر بە شاری [[ھەولێر|هەولێر]] لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە شاری هەولێر تەواو کردووە و لە ساڵی ١٩٧٢ بڕوانامەی دبلۆمی لە ئامادەیی کشتوکاڵی هەولێر بەدەستهێناوە. دواتر لە ساڵی ١٩٧٥ وەک فەرمانبەر دامەزراوە. تێکەڵبوونی بە کاری سیاسی بۆ تەمەنێکی زوو دەگەڕێتەوە؛ لە ساڵی ١٩٦٥ کاتێک تەمەنی تەنها ١٣ ساڵ بوو، پەیوەندی بە ڕێکخستنەکانی [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانەوە]] کرد. لە ساڵی ١٩٦٩ بەهۆی هەڵوێستە نیشتمانییەکانییەوە لەلایەن [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسەوە]] دەستگیر کرا و زیندانی کرا. == خەباتی پێشمەرگایەتی == [[پەڕگە:وێنەی_شەهید_ڕێباز.jpg|بێچوارچێوە|250x250px|ناوەڕاست]] === [[شۆڕشی ئەیلوول|شۆڕشی ئەیلول]] (١٩٧٢–١٩٧٥) === دوای تەواوکردنی خوێندن لە ساڵی ١٩٧٢، ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە هێزی پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلولەوە کرد و تا نسکۆی ساڵی ١٩٧٥ لە خەباتی بەردەوامدا بوو. === شۆڕشی نوێ و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان === دوای نسکۆی ١٩٧٥، پەیوەندی بە ڕێکخستنە نهێنییەکانی [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان|کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستانەوە]] کرد. لە ٥ی ئایاری ١٩٧٧ بڕیاری دەستگیرکردنی لەلایەن ڕژێمی عێراقەوە بۆ دەردەچێت، بەڵام خۆی نەدا بەدەستەوە و لە ١٦ی ئایاری ١٩٧٧ لەگەڵ شەهید شاخەوان عەباس بە فەرمی بووە پێشمەرگەی شۆڕشی نوێ لە ڕیزەکانی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]. بەهۆی لێهاتوویی سەربازی و ئاستی ڕۆشنبیرییەکەیەوە، پلەکانی فەرماندەیی بڕی؛ لەوانە: * فەرماندەی کەرتی ٤ی جەبارە. * سەرتیپی تیپی ٨٦ی هەولێر. * سەرتیپی تیپی ٨٧ی قەرەچووغ. === قۆناغی پارتیزانی (١٩٨٨–١٩٨٩) === دوای پرۆسەکانی [[شاڵاوی ئەنفال|ئەنفال]] لە ساڵی ١٩٨٨ و کشانەوەی بەشێکی زۆری هێزەکان بەرەو سەر سنوورەکان، شەهید ڕێباز بڕیاری مانەوەی دادا. لە نێوان ساڵانی ١٩٨٨ تا ١٩٨٩ بۆ ماوەی ١٤ مانگ وەک فەرماندەی ڕەتلی مەفرەزە پارتیزانەکان لە هەولێر و ناوچە سەختەکاندا ماوەیەوە و بەردەوامی بە خەباتی چەکداری دا. لە ساڵی ١٩٩٠ لەسەر داوای مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، لە ناوچە پارتیزانەکانەوە گەڕایەوە تا بەشداری لە کۆنفرانسێکی تایبەت بە کێشەی کورد لە ئەوروپا بکات. === ڕاپەڕینی ١٩٩١ و داستانی کۆڕێ === چەند ڕۆژێک بەر لە دەستپێکردنی [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەڕینی ئاداری ١٩٩١]] گەڕایەوە [[باشووری کوردستان]]. ڕۆڵێکی سەرەکی گێڕا لە داڕشتنی نەخشەی ڕزگارکردنی شاری هەولێر و سەرپەرشتیکردنی ئەو هێزانەی لە تەوەرەی «[[کەسنەزان، ھەولێر|کەسنەزان]]» و «[[شاوێس]]»ەوە چوونە ناو شارەکەوە. هەروەها بەشداری لە ڕزگارکردنی شارەکانی سلێمانی و کەرکووکدا کرد. لە نیسانی ١٩٩١، لە [[شەڕی کۆڕێ|داستانی کۆڕێ]] لە دۆڵی [[کۆڕێ]] (نێوان [[پیرمام]] و [[شەقڵاوە]])، وەک فەرماندەیەکی مەیدانی ڕووبەڕووی هێزەکانی گاردی کۆماری عێراق بووەوە. بەپێی گێڕانەوە مێژووییەکان، شەهید ڕێباز خۆی بە چەکی ئاڕ پی جی تەقەی لە یەکەم [[تانک|تانکی]] پێشڕەوی دوژمن کردووە و تێکی شکاندووە، کە بووە هۆی ڕاگرتنی پێشڕەویی سوپای عێراق. شەهید ڕێباز لە ژیانی پێشمەرگایەتیدا چوار جار لە شەڕە جیاوازەکاندا بریندار بووە. === بەرپەرسیاریەتییەکان دوای ڕاپەڕین === * نوێنەر و لێپرسراوی سەربازی لە بەرەی کوردستانی بۆ چەسپاندنی یاسا. * لە ساڵی ١٩٩٣ وەک جێگری فەرماندەیی ناوچەی [[دھۆک|دهۆک]] لە [[وەزارەتی پێشمەرگە|وەزارەتی پێشمەرگەی]] [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکوومەتی هەرێمی کوردستان]] دەستبەکار بوو. == بەرهەم و نووسینەکان == شەهید ڕێباز جگە لە فەرماندەیی سەربازی، [[نووسەر]] و ڕۆژنامەنووسێک بوو کە بڕوای وابوو «شۆڕش بەبێ تۆمارکردن دەفەوتێت». بە نووسینەوەی یاداشتەکانی لە گەرمەی شەڕدا، نازناوی «تۆمارکەری مێژووی شۆڕش»ی پێبەخشرا. بەرهەمە چاپکراوەکانی بریتیین لە: 1. '''قەندیل بەغدای هەژاند''' (٣ بەرگ): بەناوبانگترین بەرهەمییەتی، کە تێیدا بیرەوەری، ڕۆژژمێری پێشمەرگایەتی و داستانی شەڕەکانی شۆڕشی تێدا تۆمار کردووە. 2. '''نرکەی کوردستان''' (٢ بەرگ): کتێبێکی مێژوویی و سیاسییە کە شیکاری بۆ ڕووداوە سیاسییەکانی کورد دەکات. 3. '''شەڕی پارتیزانی''' (١٩٩٠): نامیلکەیەکی سەربازییە کە تێیدا ئەزموونی ١٤ مانگی ژیانی پارتیزانی خۆی شی کردووەتەوە و وەک ڕێبەرییەک بۆ جەنگی پارتیزانی بەکارهێنراوە. == شەهیدبوون == لە ٧ی ئایاری ١٩٩٤، لە سەرەتای هەڵگیرسانی [[شەڕی براکوژی]] لە سنووری [[ناحیەی بادینان|بادینان]]، شەهید ڕێباز لەگەڵ هاوڕێیانی (شەهید مەلا سلێمان، فەرهاد، و سەلام) دەستگیرکران و دواتر بە دیلکراوی شەهید کران.<ref name="knwe" /> شەهیدبوونی ناوبراو کاردانەوەی گەورەی لە ناوەندە سیاسی و ڕۆشنبیرییەکاندا لێکەوتەوە، چونکە خۆی هەمیشە دژایەتی توندی شەڕی ناوخۆی دەکرد. دوای شەهیدبوونی، لەلایەن [[جەلال تاڵەبانی|جەلال تاڵەبانییەوە]] مەدالیای پارتیزانی بەخشرا بە خێزانەکەی.<ref name="rachlaken">[https://www.rachlaken.com/details/5811 پەیامی کۆسرەت ڕەسوڵ لە ساڵیادی شەهید ڕێباز]، ماڵپەڕی ڕاچڵەکێن.</ref> === پەیکەر و بیرەوەری === لە ساڵی ١٩٩٦ پەیکەرێکی ڕێزلێنان بۆ شەهید ڕێباز لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]] دروستکرا، بەڵام لە [[ڕووداوی ٣١ی ئاب|ڕووداوەکانی ٣١ی ئابی ١٩٩٦]] ڕووخێندرا. دواتر لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ساڵانی دواییدا، بۆ جارێکی تر پەیکەرەکەی لە شاری هەولێر پەردەی لەسەر لادرا. ئێستا چەندین قوتابخانە، بنکەی تەندروستی و شەقام لە شارەکانی هەولێر، [[شەقڵاوە]] و [[ھەڵەبجە|هەڵەبجە]] بە ناوی «شەهید ڕێباز» کراون. [[پەڕگە:پەیکەری شەهید ڕێباز.jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ|پەیکەری شەهید ڕێباز، ساڵی ١٩٩٦ ناو بازاری شاری هەولێر]] == وتە دیارەکان == * «لۆت لار بم شۆڕش چەند گەلۆر نانت دەخوا!» – (لە ڕەخنەگرتن لە کەمکوڕی و ناڕێکییەکانی ناو ڕەوتی شۆڕش). * لە کتێبی ''قەندیل بەغدای هەژاند'' (بەشی شەڕی براکوژی، ل ٢٠٨) دەنووسێت: {{وتە|ئەوەندە شەڕی ناوخۆمان کردبوو لە شاخ، ئەوەندە سەنگەرمان لەیەک گرتبوو، ئەوەندە فیشەکمان نابوو بەیەکەوە، ئیوارەیەک لە سەر لوتکەی چیای کۆڕەک و دارە ووشک گوێمان لە قاقای پێکەنینی ئەفسەرە عەرەبەکان بوو دەیانوت: ئەو دیسان کوردە بێ عەقڵەکان بەربوونەوە گیانی یەکتری.}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|کوردستان|پارێزگای ھەولێر}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٤]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] kb1k4dex6ejm7wsqf9du9fnsrv3fd2g 1 303151 1660992 1652768 2026-09-05T02:11:07Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660992 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پلە سەربازییەکان لە عێراق]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1652767 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170915184801/http://109.224.24.124/pdf/1942/m0459.pdf بۆ http://109.224.24.124/pdf/1942/m0459.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٢٨، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پلە سەربازییەکان لە عێراق]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660991 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211025183952/http://www.uniforminsignia.org/index.php?option=com_insigniasearch&Itemid=53&search_id=main&state=148&search_id=top بۆ http://www.uniforminsignia.org/index.php?option=com_insigniasearch&Itemid=53&search_id=main&state=148&search_id=top زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:١١، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) de2ca2gz5ntzk5rviv4wx0ruq1d8qwx 14 303154 1660639 1652782 2026-09-04T17:47:06Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Short stories by Fyodor Dostoyevsky}} 1660639 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Short stories by Fyodor Dostoyevsky}} [[پۆل:کورتەچیرۆکەکان بەپێی نووسەر]] [[پۆل:کارەکانی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] 7o3yyhuyfy52lfzc9psehamrkffqwqf 0 303250 1660655 1655173 2026-09-04T18:53:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1660655 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شریخانی سەروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|شریخان العلیا}}<br>{{lang-en| Upper Shrikhan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.41204| 43.07224}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شریخانی سەروو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.41204| 43.07224|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تلکێف|تلکێف]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای تلکێف|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٨٣٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[شەبەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شەبەک (دین)|شەبەک]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شریخانی سەروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای تلکێف]] لە [[قەزای تلکێف]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٤١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٦٢٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٥٦٢) [[خێزان]] و (٣٨٣٩) کەس، کە (١٨٨٦) [[نێر]] و (١٩٥٣) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای تلکێف}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] jdul2kxnyjro504h70f8x3bnbte96d6 0 303273 1660654 1655301 2026-09-04T18:52:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] و [[دەروازە:تورکیا|تورکیا]] 1660654 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = قەرەقۆینلو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|قرةقوینلو}}<br>{{lang-en| Qaraqoinlu}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.40221| 43.04437}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی قەرەقۆینلو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.40221| 43.04437|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تلکێف|تلکێف]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای تلکێف|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٣٢٦٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''قەرەقۆینلو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای تلکێف]] لە [[قەزای تلکێف]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١١٩٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٧٦٦)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٣٤٨٠) [[خێزان]] و (٢٣٢٦٦) کەس، کە (١١٥٧٣) [[نێر]] و (١١٦٩٣) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای تلکێف}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|تورکیا}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] q9htw0icerpm0uuw38tvui5fp1371dn 4 303288 1660352 1655527 2026-09-04T12:15:43Z Aza 86 /* لێدوان */ وەڵامدانەوە 1660352 wikitext text/x-wiki ===[[:دڵشاد ڕەزاق ڕەسوڵ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|ژ}} <noinclude>{{AFD help}}</noinclude> :{{la|1=دڵشاد ڕەزاق ڕەسوڵ}} – (<includeonly>[[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە/دڵشاد ڕەزاق ڕەسوڵ|بینینی وتووێژی سڕینەوە]]</includeonly><noinclude>[[وپ:وتارەکان بۆ سڕینەوە/لۆگ/٢٩ی ئابی ٢٠٢٦#{{anchorencode:دڵشاد ڕەزاق ڕەسوڵ}}|بینینی لۆگ]]</noinclude> | [[Special:Diff/1655272/cur|دەستکاری لەوەتەی پاڵاوتن]]) :({{Find sources AFD|title=دڵشاد ڕەزاق ڕەسوڵ}}) نووسەرێکی کوردە لە گووگڵ توانیم چەندین سەرچاوەم لەسەری دەستکەوێت بەڵام ھێشتا پێم وایە بایەخداری خۆی بەتەواوی نەسەلماندووە، گفتوگۆ لەسەر مانەوە و نەمانەوەی؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٣٤، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == لێدوان == بانگھێشتی ئەندامە سەرەکییەکان: @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] و ئەوانی تریش. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٠:٣٦، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] جێگاى بایەخ نیە بۆ ئێستا . [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ١٢:٤١، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] با بسڕدرێتەوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:١٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) augy8wc24mow8j7g9eanme9zq6xl5p8 0 303307 1660631 1660230 2026-09-04T17:31:43Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1660631 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئەمبەقرە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|عین بقرة}}<br>{{lang-en| Ambaqara}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.6755| 43.19528}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئەمبەقرە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.6755| 43.19528|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تلکێف|تلکێف]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ئەلقۆش|ئەلقۆش]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤١٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٤١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی سوریانی|سوریانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[مەسیحی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئەمبەقرە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ئەلقۆش]] لە [[قەزای تلکێف]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> گوندەکە بە سروشتی خۆی جیا دەکرێتەوە، کە گرد و زەوییە کشتوکاڵییەکان تێکەڵ دەکات، ھەروەھا شوێنەکەی کە [[قەزای شێخان]] و [[ناحیەی ئەلقۆش]] بەیەکەوە دەبەستێتەوە. == ناو == ناوی گوندەکە، "عەین بەقرە"، لە ژینگە سروشتییە کۆنەکەیەوە وەرگیراوە؛ ناوچەکە دەوڵەمەند بوو بە [[کانی]] و لەوەڕگە کە ژمارەیەکی زۆر [[مانگا]]یان بۆ خۆیان ڕادەکێشا. == مێژوو == نیشتەجێبوونی دانیشتوان لە گوندەکەدا بە شێوەی مۆدێرنەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی سییەکانی سەدەی بیست. (١٩٣٠-١٩٣٩). == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٦٥)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٢٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٤١) [[خێزان]] و (١٤١) کەس، کە (٧٣) [[نێر]] و (٦٨) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە ڕەچەڵەک [[ئاشوورییەکان|ئاشوورین]] و سەر بە کەنیسەی کۆنی ڕۆژھەڵاتن. خەڵکی گوندەکە بە [[زمانی سوریانی]] قسە دەکەن، زۆربەیان لە بواری کشتوکاڵدا کار دەکەن. لە ڕووی مێژووییەوە دانیشتوانی ڕەسەن لە ناوچەی ئاشیتە لە ھەکاری کۆچیان کردووە. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای تلکێف}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 2ucxag7k2g7kmzs02u3p43xzd6oqyoa 1 303353 1660861 1656101 2026-09-04T21:06:50Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660861 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[میر عیززەددین شێری سۆران]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1656100 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260715161638/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF بۆ https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/56573.PDF زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٢٥، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[میر عیززەددین شێری سۆران]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660860 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251005225201/https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ بۆ https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:٠٦، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 3595xur5sietvruvcdxpk3jwaw0xz8p 1 303357 1660886 1656172 2026-09-04T21:55:29Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660886 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مەلا ڕەمەزان بۆتی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1656171 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.odabasham.net/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%85/130265-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%85%D9%8F%D9%84%D9%91%D9%8E%D8%A7-%D8%B1%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8F%D9%88%D8%B7%D9%90%D9%8A%D9%91%D9%8F *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251224011045/https://www.odabasham.net/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%85/130265-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%85%D9%8F%D9%84%D9%91%D9%8E%D8%A7-%D8%B1%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8F%D9%88%D8%B7%D9%90%D9%8A%D9%91%D9%8F بۆ https://www.odabasham.net/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%85/130265-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%85%D9%8F%D9%84%D9%91%D9%8E%D8%A7-%D8%B1%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8F%D9%88%D8%B7%D9%90%D9%8A%D9%91%D9%8F زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:٤٣، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مەلا ڕەمەزان بۆتی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660885 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251224011045/https://www.odabasham.net/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%85/130265-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%85%D9%8F%D9%84%D9%91%D9%8E%D8%A7-%D8%B1%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8F%D9%88%D8%B7%D9%90%D9%8A%D9%91%D9%8F بۆ https://www.odabasham.net/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%85/130265-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%85%D9%8F%D9%84%D9%91%D9%8E%D8%A7-%D8%B1%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8F%D9%88%D8%B7%D9%90%D9%8A%D9%91%D9%8F زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:٥٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) iv8sb0d3i5d4ky9eujxpeyb5jgstjr5 4 303363 1661052 1656414 2026-09-05T11:51:15Z -Haryad 40333 /* لێدوان */ وەڵام 1661052 wikitext text/x-wiki ===[[:دڵشاد تۆفیق بەنگینە]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|ژ}} <noinclude>{{AFD help}}</noinclude> :{{la|1=دڵشاد تۆفیق بەنگینە}} – (<includeonly>[[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە/دڵشاد تۆفیق بەنگینە|بینینی وتووێژی سڕینەوە]]</includeonly><noinclude>[[وپ:وتارەکان بۆ سڕینەوە/لۆگ/٣٠ی ئابی ٢٠٢٦#{{anchorencode:دڵشاد تۆفیق بەنگینە}}|بینینی لۆگ]]</noinclude> | [[Special:Diff/1655262/cur|دەستکاری لەوەتەی پاڵاوتن]]) :({{Find sources AFD|title=دڵشاد تۆفیق بەنگینە}}) ماوەیەکی زۆر زۆرە کێشەی بایەخداری ئەم کەسایەتییە ھەیە درووستکەر داوا دەکات نەسڕدرێتەوە چونکە چەن سەرچاوەیەکی بایەخداری داناوە ئێوە چیدەڵێن؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٠:٥٥، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == لێدوان == بانگھێشتی ئەندامە سەرەکییەکان: @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٠:٥٦، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٠:٥٧، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::من بێلایەن دەبم بۆ ئەوەیان، ڕاستییەکەی نازانم بایەخداری ھەیە یان نا. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٦:٥٥، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]: من لە وتووێژی وتارەکەش ئاماژەم پێ کردووە کە کام دەقە سەرچاوەی ھەبوو، با بمێنێتەوە. وە کۆمەڵێ وشەی پیاھەڵدانی تیایە کە ئەبێ ئەوانەش لابەرێ و بێلایەنانە بینووسێتەوە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١١:٥١، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) mpb22vbihsary6bnhvi1yck1nhknl77 0 303398 1660651 1656512 2026-09-04T18:37:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1660651 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دەرنەجوخ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|درنجوخ}}<br>{{lang-en| Darnajukh}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.43684| 42.97283}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دەرنەجوخ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.43684| 42.97283|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تلکێف|تلکێف]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی وانکێ|وانکێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٤١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٤٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دەرنەجوخ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی وانکێ]] لە [[قەزای تلکێف]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٠١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٦٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٤٧) [[خێزان]] و (٣٤٤) کەس، کە (١٦٢) [[نێر]] و (١٨٢) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای تلکێف}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] mryabixz5k45ko4z6ihq5z65o70gdk4 0 303401 1660677 1656522 2026-09-04T19:37:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1660677 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دواسە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|دواسة}}<br>{{lang-en| Dwasa}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.50936| 42.84256}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دواسە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.50936| 42.84256|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تلکێف|تلکێف]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی وانکێ|وانکێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٦١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٦٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دواسە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی وانکێ]] لە [[قەزای تلکێف]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٤٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٣٩٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٦٧) [[خێزان]] و (٤٦٤) کەس، کە (٢٤٦) [[نێر]] و (٢١٨) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای تلکێف}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] ay1u1x2axdw54fwbduone3svcrekr7s 0 303459 1660534 1660013 2026-09-04T15:41:14Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660534 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement | name = عەقڕەبا | native_name = عقربا | native_name_lang = ar | settlement_type = شارۆچکە | image_skyline = Aqraba, Nablus7443.JPG | image_caption = عەقڕەبا | pushpin_map = West Bank | pushpin_map_caption = شوێنی عەقڕەبا لە [[کەناری ڕۆژاوا]] | coordinates = {{coord|32|07|35|N|35|20|37|E|region:PS|display=inline}} | subdivision_type = [[دەوڵەت]] | subdivision_name = [[دەوڵەتی فەلەستین]] | subdivision_type1 = [[پارێزگاکانی فەلەستین|پارێزگا]] | subdivision_name1 = [[پارێزگای نابلووس|نابلووس]] | leader_title = سەرۆکی شارەوانی | leader_name = جەودەت عەبدولهادی | area_total_km2 = 34.7 | area_total_dunam = 34659 | population_footnotes = <ref name="PrelimCensus2017">{{cite report |date=2018-02 |title=Preliminary Results of the Population, Housing and Establishments Census, 2017 |url=https://www.pcbs.gov.ps/Downloads/book2364-1.pdf |department=[[Palestinian Central Bureau of Statistics]] (PCBS) |publisher=[[State of Palestine]] |pages=64–82 |access-date=2023-10-24}}</ref> | population_total = 10024 | population_as_of = ٢٠١٧ | blank_name_sec1 = واتای ناو | blank_info_sec1 = دووپشک<ref name="Palmer">Palmer, 1881, p. [https://archive.org/stream/surveyofwesternp00conduoft#page/251/mode/1up 251]</ref> }} '''عەقڕەبا''' (بە [[عەرەبی]]: عقربا) شارۆچکەیەکی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستینییە]] لە [[پارێزگای نابلووس]]، کە دەکەوێتە ١٨ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژھەڵاتی [[نابلووس]] لە باکووری [[کەناری ڕۆژاوا]]. بەپێی دەستەی ناوەندیی ئاماری فەلەستین، ژمارەی دانیشتووانی عەقڕەبا لە ساڵی ٢٠١٧دا ١٠٬٠٢٤ کەس بووە.<ref name="PrelimCensus2017"/> [[پەڕگە:Aqraba_center.jpg|alt=عەقرەبا|250x250px|ناوەڕاست]] بەپێی پەیمانگەی لێکۆڵینەوەی ڕامکراو – قودس، لە ساڵی ١٩٦٧ەوە، [[ئیسرائیل]] ١٬٤٢٥ دۆنم لە زەوییەکانی عەقڕەبا و یەنوونی بۆ دروستکردنی شارۆچکە ئیسرائیلییەکان، بنکە سەربازییەکانی ئیسرائیل و بەربەستی کەناری ڕۆژاوای ئیسرائیل زەوت کردووە.<ref>[http://vprofile.arij.org/nablus/pdfs/vprofile/Aqraba_vp_en.pdf Aqraba Town Profile (including Yanun Locality)] [[Applied Research Institute–Jerusalem|ARIJ]], p. 11</ref> بەپێی ڕاپۆرتی کەرەم ناڤۆت، ٣٬٢٦٥ دۆنم لە زەوییە کێڵدراوەکان بەپێی فەرمانی سەربازیی T12/72 دەستیان بەسەردا گیراوە و بۆ شارۆچکەی گیتیت گوازراونەتەوە.<ref>{{cite report|first= Dror|last= Etkes|title=Israeli settlers' agriculture as a means of land takeover in the West Bank|url=https://www.diakonia.se/globalassets/blocks-ihl-site/ihl-file-list/ihl--reports/israeli-settlers-agriculture-as-a-means-of-land-takeover-in-the-west-bank.pdf|publisher = Kerem Navot|pages=30–32|date=2013-08|access-date = 2020-07-03 }}</ref> چەند شارەدێیەک دەوری شارۆچکەکەیان داوە و وەک درێژکراوەی سروشتیی عەقڕەبا دادەنرێن؛ ئەوانیش کەلاوەکانی ئەلعەرەمە، ئەلکڕووم، ئەبوو ئەلڕەییسە، ئەڕوجمان، فراس ئالدین و تەل ئەلخەشەبەن. کۆی دانیشتووانی ئەم کەلاوانە لە ساڵی ٢٠٠٨دا بە ٥٠٠ کەس مەزەندە کرابوو. بنەماڵە دیارەکانی عەقڕەبا بریتیین لە: ئەلدەیرییە، بەنی جابر، ئەلمەیادیمە، بەنی جامع، و بەنی فازڵ.<ref>[http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=1618 Aqraba Village: General Information] {{webarchive |url= https://web.archive.org/web/20110327070021/http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=1618 |date=2011-03-27 }} Land Research Center. 2008-10-20.</ref> == ڕیشەناسی == ڕیشەی ناوەکە سامییە — [[کەنعان|کەنعانی]] یان [[زمانی ئارامی|ئارامی]]. لە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیدا]] "عەقڕەبا" واتە "دووپشک".<ref name="Palmer"/><ref name="rex">[https://web.archive.org/web/20140519002243/http://www.christusrex.org/www1/ofm/mad/discussion/033discuss.html "Acraba, the last village adjacent to the desert"] at christusrex.org, [[Studium Biblicum Franciscanum]], Jerusalem. 2000-12-19.</ref> == مێژوو و شوێنەوارناسی == پارچە گۆزەی شکاو (سەرامیک) لە سەردەمی [[سەردەمی ئاسن|ئاسنی دووەم]]، [[سەردەمی ھێلینیستی]] ، [[ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی|ڕۆمانی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتی]]، [[خەلافەتی ئەمەوی|ئەمەوی]] و [[خاچپەرستەکان]]/[[دەوڵەتی ئەییووبی|ئەییووبی]]،<ref name="Finkelstein818">Finkelstein and Lederman, 1997, p. 818</ref> لەگەڵ حەوزی ئاوی تاشەبەرد تێدا ھەڵکەندراو لە عەقڕەبا دۆزراونەتەوە.<ref>Dauphin, 1998, p. 849.</ref> لە ساڵی ١٨٧٤دا، شوێنەوارناسان گۆڕی بەردینی تاشراویان لە نزیک شارۆچکەکە دۆزییەوە.<ref name="CK389"/> دەقە کۆنەکان کە ئاماژە بە عەقڕەبا یان ناوچەکەی دەکەن بریتیین لە مەکابییەکان ١، [[پەرتووکی یۆبیلییەکان]] (وەشانە ئەسیوپییەکەی)، پلینی پیر، [[یوسفوس]]، دەقە دۆزراوەکانی ئەشکەوتەکانی وادی مورەبەعات، میشنا، و بەرھەمی ئەپیفانیوسی سەلامیس لە ساڵی ٣٩٢ی زایینی لەژێر «ناوی ''دەربارەی کێش و پێوەره‌کان»'' (وەشانی [[زمانی سوریانی|ئارامی]])، وە ھەروەھا لە تۆلیدا (کڕۆنۆلۆژیایەکی سامرییەکان) ئاماژەی پێکراوە.<ref name="YE"/> === سەردەمی ھێلینستیی درەنگ و ڕۆمانی === لە سەردەمی پەرستگای دووەمدا ناوچەیەکی گرنگ بوو، [[یوسفوس]] بە ناوی «ئاکراباتۆ» ناوی بردووە وەک پایتەختی ناوچەیەک بە ناوی ئاکراباتێن.<ref name="Sharon110">Sharon, 1997, pp. [https://books.google.com/books?id=j1rSzWgHMjoC&pg=PA110 110]-[https://books.google.com/books?id=j1rSzWgHMjoC&pg=PA111 111]</ref> ئۆسیبیۆسی قەیسەری شارۆچکەی بە ئاکرابیم و ناوچەکەی بە ئاکراباتینس ناودێر کردووە.<ref name="Sharon110"/> چەند کیلۆمەترێک بەرەو باکووری ڕۆژئاوا پاشماوەی قەڵایەکی سەردەمی حەشمۆنی و ھێرۆدی لەسەر لووتکەی شاخێکدا ھەیە، لە شوێنێکدا کە بە خربەت ئەلئۆرمە ناسراوە. === سەردەمی بیزەنتی === عەقڕەبا لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتیدا]] [[مەسیحی|مەسیحییەکان]] تێیدا نیشتەجێ بوون. دەقێکی ئارامی ئاماژە بەوە دەکات کە شارۆچکەکە دوو دێری سەردەمی بیزەنتی تێدا بووە کە بە ناوی قەددیسان تیتۆس و ستیفانۆس ناونراون.<ref name="Ellenblum245">Ellenblum, 2003, p. [https://books.google.com/books?id=riHMZiH_Te4C&pg=PA245 245]</ref> بەپێی دابونەری ناوچەکە و زانایانی بەریتانی، مزگەوتێک لەسەر پاشماوەی کەنیسەیەکی سەردەمی بیزەنتی دروستکراوە.<ref name="rex"/> === سەردەمی سەرەتای ئیسلام === دانیشتووانی عەقڕەبا لە سەردەمی سەرەتای ئیسلامدا (دەییەی٦٣٠ تا ١٠٩٩) بوون بە موسڵمان.<ref name="Ellenblum245"/> شەهابەدین ئەحمەد ئەلئەقڕەبانی، شوێنکەوتووی فیقهی ئیسلامیی ناسراو [[ئیمام شافیعی|ئیمامی شافعی]]، لە ساڵی ١٨٠ی کۆچی / ٧٩٦-٧٩٧ی زایینی لەوێ ژیاوە و بەخاک سپێردراوە.<ref name="Pringle2009">Pringle, 2009, p. [https://archive.org/details/pringle-the-churches-of-the-crusader-kingdom-of-jerusalem-vol-4/page/235/mode/1up 235]</ref> مێژوونووسی سەدەی ١٤ [[ئیبن حەجەر عەسقەلانی]] ئاماژە بە ئەندامێکی سەدەی ھەشتەمی هۆزی [[بەنوو لەخم]] لە عەقڕەبا دەکات لەناو گێڕەرەوەکانی [[فەرموودە]]دا.<ref name="YE">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Elitzur |یەکەم= Yoel |سەردێڕ= Ancient Place Names in the Holy Land: Preservation and History |بڵاوکەرەوە= The Hebrew University Magness Press and [[Eisenbrauns]] |ساڵ= ٢٠٠٤|شوێن= Jerusalem / Winona Lake, Indiana |پەڕەکان= ٥٤–٥٧|ژپنک= ١٥٧٥٠٦٠٧١X}}</ref> === سەردەمی خاچپەرستەکان/ئەییووبییەکان و مەمالیکەکان === چەندین باڵەخانەی سەدەی ناوەڕاست و پاشماوەی تر کە لە دەیەی ١٩٣٠ و ١٩٤٠دا بەدی کرابوون، لە دەیەی ١٩٩٠دا ھێشتا دیار بوون. لەوانە باڵەخانەیەکی حەوشەدار و قەڵابەند لە باکووری ڕۆژئاوای مزگەوتەکە کە بە «الحصن» (قەڵاکە) ناسراوە و زاڵە بەسەر بەرزترین خاڵی شارۆچکەکەدا، حەوزێکی کراوە لە ناوەندی شارۆچکەکەدا،<ref name="Pringle2009"/><ref name="Pringle1997">Pringle, 1997, p. [https://archive.org/details/pringle-secular-buildings/page/20/mode/1up 20]</ref><ref name="Sharon110"/> و باڵەخانەیەکی گومەزدار کە دەگوترێ [[مەمالیکەکان|مەمالیکییە]] و بە ئەگەری زۆرەوە مزگەوت بووە و وەک قوتابخانەی گوندەکە بەکارھاتووە.<ref name="Sharon110"/><ref name="Pringle2009"/> [[میحراب]]ی مزگەوتەکە لە هەردوو لایەوە بە دوو کۆڵەکەی مەڕمەڕ دەورەدرابوو، کە سەرکۆڵەکەکانیان سەردەمی [[شانشینی قودس|خاچپەرستەکان]] بوون.<ref name="Pringle1997"/> مزگەوتی شارۆچکەکە لەسەر پاشماوەی کەنیسەیەک دروستکراوە، و لە (روپێوی فەلەستینی ڕۆژئاوادا) نووسراوە لەسەر تاپۆی دەرگاکە کە نەخشی خاچی لەسەرە، بە هاوشێوەی سەردەمی خاچپەرستەکان وەسف کراوە.<ref name="CK389">Conder and Kitchener, 1882, SWP II, pp. [https://archive.org/stream/surveyofwesternp02conduoft#page/389/mode/1up 389-390]</ref> پارچە گۆزەی سەردەمی [[مەمالیکەکان|مەمالیکەکەان]]<ref name="Finkelstein818"/> و نەخشەنووسینێک بە زمانی عەرەبی لە ساڵی ١٤١٤ لە شارۆچکەکەدا دۆزراونەتەوە.<ref name="Finkelstein818"/><ref name="Sharon110"/><ref name="Ellenblum245"/> === سەردەمی عووسمانی === عەقڕەبا، وەک تەواوی فەلەستین، لە ساڵی ١٥١٧دا خرایە سەر [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، و لە سەرژمێریی ساڵی ١٥٩٦دا گوندەکە لە [[ناحیە|ناحیەی]] «جەبەل قوبال» لە بەشێکی سەنجەقی نابلوس تۆمارکرا، بە ژمارەی دانیشتووانی ١٠٢ ماڵ کە هەموویان [[موسڵمان]] بوون. دانیشتووانەکە باجێکی جێگیریان بە ڕێژەی ٪٣٣٫٣ دەدا لەسەر بەرھەمە کشتوکاڵییەکان، لەوانەش: گەنم، جۆ، بەرھەمی ھاوینە، داری زەیتوون، بزن و شانەی ھەنگ. ھەروەھا باجەکە ڕەزی ترێ، داری میوە، داھاتی ناوبەناو، و کارپێکردنی ئامێری گوشینی زەیتوون یان ترێشی (بۆ دروستکردنی دۆشاو) دەگرتەوە؛ کە کۆی گشتیی باجەکە دەگەیشتە ٣٬٩٦٠ [[ئاقچە (دراو)|ئاقچە]] (دراوی عوسمانی).<ref name="HA131">Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 131</ref> ئێدوارد ڕۆبینسۆن لە کاتی گەشتەکانیدا لە ناوچەکە لە ساڵی ١٨٣٨ ئاماژەی پێداوە و پێی وابوو کە «ئاکرابی» کۆنەکەیە کە باسکراوە.<ref>Robinson and Smith, 1841, vol 3, p. [https://archive.org/stream/biblicalresearch03robiuoft#page/n120/mode/1up 103]</ref> گەشتیاری فەڕەنسی ڤیکتۆر گۆرێن لە ساڵی ١٨٧٠دا سەردانی کردووە و وەک شارۆچکەیەکی گەورە بە ٢٬٠٠٠ دانیشتووەوە وەسفی کردووە. ھەروەھا ئاماژەی بەوەش کردووە کە لە چوار گەڕەک پێکھاتووە، کە ھەر یەکێکیان [[شێخ|شێخێک]] سەرپەرشتی دەکرد.<ref>Guérin, 1875, pp. [https://archive.org/stream/descriptiongogr04gugoog#page/n24/mode/1up 3]-5</ref> شارل سیمۆن گانۆ لە ساڵی ١٨٧٣-١٨٧٤ ھاتووە و پێیان گوتبوو دەربارەی فەرمانڕەوا «ئەلقادری» کە لە کاتی [[ئەحمەد پاشا جەزار]] لە عەقڕەبا نیشتەجێ بووە و باڵەخانەی بەرچاوی لە شارۆچکەکەدا دروستکردبوو.<ref>Clermont-Ganneau, 1896, pp. [https://archive.org/stream/archaeologicalre02cler#page/302/mode/1up 302]-3</ref> لە ساڵی ١٨٨٢دا، ڕووپێوی فەلەستینی ڕۆژئاوا کە لەلایەن سندوقی گەڕانی فەلەستین (PEF) ئەنجامدرابوو، شارۆچکەکەی بەم شێوەیە وەسف کرد: «گوندێکی گەورەیە و دار زەیتوون دەوری داوە، خانووەکانی لە زۆربەی شوێنەکانی تری وڵاتەکە باشتر دروستکراون. گوندەکە لەسەر ناوچەیەکی نزماییی نێوان دوو گرد هەڵکەوتووە—کە یەکێکیان لە باکوورییەوە بە بەرزیی ٢١٠ مەتر (٧٠٠ پێ) بەرز دەبێتەوە—و دەکەوێتە دەروازەی بەستێنێکەوە کە ڕێگە سەرەکییەکەی پێدا تێپەڕ دەبێت. شێوەی شوێنەکە لە هیلال دەچێت، کە ڕەنگە ناوەکەشی لەوەوە هاتبی (بە واتای 'چەماوە'). لە بەشی باشووریدا دەشتێکی پیتۆڵ (دەشتی عەقڕەبا) هەیە. لە بەشی ڕۆژهەڵاتی گوندەکەدا مزگەوتێک هەیە کە لەسەر پاشماوەی کەنیسەیەکی مەسیحی دامەزراوە، و شوێنێکی پیرۆزی دووەمیش (ئەرڕەفاعی) لە باشووریدایە». ژمارەی دانیشتووانی گوندەکە بە ٦٠٠ تا ٨٠٠ کەس مەزەندە دەکرا.<ref name="SWP386">Conder and Kitchener, 1882, SWP II, p. [https://archive.org/stream/surveyofwesternp02conduoft#page/386/mode/1up 386]</ref> === سەردەمی ژێرفەرمانی بەریتانی === لە سەرژمێریی ساڵی ١٩٢٢ی فەلەستین کە لەلایەن دەسەڵاتدارانی [[ژێرفەرمانی بەریتانیا بۆ سەر فەلەستین|ژێرفەرمانی بەریتانیاوە]] ئەنجامدرا، عەقڕەبا ١٬١٦٠ دانیشتووی ھەبوو؛ ١٬١٥٨ موسڵمان<ref name="Census1922a">Barron, 1923, Table IX, Sub-district of Nablus, p. [https://archive.org/stream/PalestineCensus1922/Palestine%20Census%20%281922%29#page/n27/mode/1up 25]</ref> و ٢ مەسیحی [[ئۆرتۆدۆکس]]،<ref name="Census1922b">Barron, 1923, Table XV, p. [https://archive.org/stream/PalestineCensus1922/Palestine%20Census%20%281922%29#page/n49/mode/1up 47]</ref> کە لە سەرژمێریی ساڵی ١٩٣١دا زیادیکرد بۆ ١٬٤٧٨ کەس (لەگەڵ ناوچەی فەساییل)، ھەموویان موسڵمان بوون، لە کۆی ٣٠٩ خانوو.<ref name="Census1931">Mills, 1932, p. [https://archive.org/details/CensusOfPalestine1931.PopulationOfVillagesTownsAndAdministrativeAreas 59]</ref> لە ئاماری ساڵی ١٩٤٥دا عەقڕەبا (بە ناوچەی فەساییلەوە) ٢٬٠٦٠ دانیشتووی ھەبوو، ھەموویان موسڵمان بوون،<ref name="1945p18">Government of Palestine, Department of Statistics, 1945, p. [http://cs.anu.edu.au/~bdm/yabber/census/VSpages/VS1945_p18.jpg 18]</ref> ١٤٢٬٥٣٠ دۆنم زەوی.<ref>Government of Palestine, Department of Statistics. ''Village Statistics, April, 1945.'' Quoted in Hadawi, 1970, p. [http://www.palestineremembered.com/download/VillageStatistics/Table%20I/Nablus/Page-059.jpg 59]</ref> لەوانە ٣٬٣٨٣ دۆنم زەوی کێڵدراو و بەراو بوو، ١٩٬٧٣٢ دۆنم بۆ دانەوێڵە بەکارھاتووە،<ref>Government of Palestine, Department of Statistics. ''Village Statistics, April, 1945.'' Quoted in Hadawi, 1970, p. [http://www.palestineremembered.com/download/VillageStatistics/Table%20II/Nablus/Page-105.jpg 105]</ref> لە کاتێکدا ٥٥ دۆنم زەوی ئاوەدانکراوە (شارستانی) بوو.<ref>Government of Palestine, Department of Statistics. ''Village Statistics, April, 1945.'' Quoted in Hadawi, 1970, p. [http://www.palestineremembered.com/download/VillageStatistics/Table%20III/Nablus/Page-155.jpg 155]</ref> === سەردەمی ئوردنی === لە دوای [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)]] و [[ڕێککەوتننامەکانی ئاگربەست ١٩٤٩|ڕێککەوتننامەکانی ئاگربەست]] لە ساڵی ١٩٤٩، عەقڕەبا کەوتە ژێر فەرمانڕەوایی ئوردن. لە ساڵی ١٩٦١دا، ژمارەی دانیشتووانی عەقڕەبا ٢٬٨٧٥ کەس بووە.<ref>Government of Jordan, 1964, p. [http://users.cecs.anu.edu.au/~bdm/yabber/census/JordanCensusPages/JordanCensus1961-p14.pdf 14]</ref> === داگیرکاریی ئیسرائیل === لە دوای [[شەڕی شەش ڕۆژە]] لە ساڵی ١٩٦٧ەوە، عەقڕەبا لەژێر داگیرکاریی ئیسرائیلدا بووە. بەپێی پەیمانگەی لێکۆڵینەوەی ڕامکراو – قودس، ئیسرائیل ١٬٠٨٥ دۆنم زەوی لە عەقڕەبا و یەنوون بۆ شارۆچکە جوولەکەنشینەکانی گیتیت و ئیتامار زەوت کردووە.<ref>[http://vprofile.arij.org/nablus/pdfs/vprofile/Aqraba_vp_en.pdf Aqraba Town Profile (including Yanun Locality)] pp.16-17</ref> مەزەندەیەکی دواتر ئاماژە بەوە دەکات کە کۆی گشتی زەوییەکانی عەقڕەبا گەیشتووەتە ١٤٥٬٠٠٠ دۆنم، کە ٨٣٪ی دەستی بەسەردا گیراوە و بۆ ٤٬٠٠٠ دانیشتووەکەی تەنھا ٢٥٬٠٠٠ دۆنم مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین= Ofir |یەکەم= Jonathan |سەردێڕ= New report outlines how Golda Meir's Israel poisoned Palestinian land in ethnic cleansing operation |وێبگە=[[Mondoweiss]] |ڕێکەوت= ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان= https://mondoweiss.net/2023/06/new-report-outlines-how-golda-meirs-israel-poisoned-palestinian-land-in-ethnic-cleansing-operation/}}</ref> دەستبەسەرداگرتنی زەوییەکانی عەقڕەبا بۆ دروستکردنی گیتیت دەرمانڕشتنی ئاسمانیی ژەھراوی لەخۆدەگرت.<ref name="Aderet">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین= Aderet |یەکەم= Ofer |ڕێکەوت= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ= Israel Poisoned Palestinian Land to Build West Bank Settlement in 1970s, Documents Reveal |ئیش=[[Haaretz]] |ناونیشان= https://www.haaretz.com/israel-news/2023-06-23/ty-article-magazine/.highlight/israel-poisoned-palestinian-land-to-build-west-bank-settlement-in-1970s-documents-reveal/00000188-e8aa-df52-a79d-fcabdd200000 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> [[پەڕگە:Aqraba7440.JPG|alt=دیمەنێک لە عەقرەبا|356x356px|وێنۆک|دیمەنی شارۆچکەی عەقڕەبا]] بەپێی وتەی فەلەستینییە خۆجێییەکان، هەندێک زەویی کشتوکاڵی لە نزیک یەنوون کە موڵکی ٣٠٠ گوندنشینی عەقڕەبا بوو، لە ساڵی ١٩٦٧دا لەلایەن [[سوپای ئیسرائیل]] وەک ناوچەی مەشقی تەقەکردن پۆلێن کرا؛ بەڵام لە ڕابردوودا مەشقەکان بۆ ماوەیەکی کورت ڕادەگیران تا گوندنشینەکان بتوانن بچنە سەر زەوییەکانیان. دانیشتووانەکە ڕایانگەیاندووە کە ناوچەکە زیاتر لە دوو دەیەیە (٢٠ ساڵ) بۆ مەشقی تەقەکردن بەکارنەهاتووە، کەچی لە ساڵی ٢٠١٢ەوە ڕێگەیان پێنادرێت بچنە سەر زەوییەکانیان، چ ئەوانەی کاری کشتوکاڵ دەکەن یان ئەوانەی لەوێ دەژین. هەروەها ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم ڕێگرییە بۆ پاسگای «گیڤات ٧٧٧»ی سەر بە شارۆچکەی ئیتاماری ئیسرائیلی جێبەجێ ناکرێت. گوندنشینەکان سکاڵا لە دەستدرێژیی نیشتەجێبووە ئیسرائیلییەکان، سووتاندنی ئۆتۆمبێلەکانیان، و ڕەوانەکردنی مەڕوماڵاتی نیشتەجێبووان بۆ ناو کێڵگەی گەنمەکانیان دەکەن. لە بەرامبەردا، سوپای ئیسرائیل ڕایگەیاندووە کە بە هەمان شێوە و پێوەر مامەڵە لەگەڵ فەلەستینییەکان و نیشتەجێبووە ئیسرائیلییەکان دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت= ٢٠ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ= Israel demolishes 4 Palestinian homes near Nablus |بڵاوکەرەوە=[[Ma'an News Agency]] |ناونیشان= http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=721880 |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20140822035532/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=721880 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٢ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤دا، لە ھێرشێکی سووتاندنی بە ئەنقەستدا کە گومان دەکرێت لەلایەن نیشتەجێبووە ئیسرائیلییەکانەوە کرابێت، مزگەوتێکی گوندەکە وەک بەشێک لە سیاسەتی «باجی بەھا» ئاگری تێبەردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Palestinian mosque in West Bank torched in suspected arson|ئیش=Reuters|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-mideast-israel-palestinians/palestinian-mosque-in-west-bank-torched-in-suspected-arson-idUSKCN0I30H020141014}}</ref>  ھێرشێکی سووتاندنی ھاوشێوە لە نیسانی ٢٠١٨دا ڕووی دا، کە تێیدا نیشتەجێبووەکان دروشمیان بە دروستکردنی گرافیتی لەسەر دیوارەکانی مزگەوتەکەدا نووسیبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Settlers set fire to West Bank mosque|بڵاوکەرەوە=Middle East Monitor|ناونیشان=https://www.middleeastmonitor.com/20180413-settlers-set-fire-to-west-bank-mosque/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=West Bank Mosque Hit With Attempted Arson in Possible Hate Crime|بڵاوکەرەوە=Haaretz|ناونیشان=https://www.haaretz.com/israel-news/west-bank-mosque-targeted-by-unknown-vandals-in-possible-hate-crime-1.5994910|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180413130423/https://www.haaretz.com/israel-news/west-bank-mosque-targeted-by-unknown-vandals-in-possible-hate-crime-1.5994910|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> == ئابووری == کۆی ڕووبەری زەوییەکانی شارۆچکەکە ٣٤٬٧٠٠ دۆنمە، کە ١٬٧٨٣ دۆنمی ڕووبەری ئاوەدانکراوەیە. دەوروبەری ٦٢٪ی زەوییەکانی تر بە باخی زەیتوون و باوی داپۆشراوە، ٨٪ بە میوە و سەوزەی تر و ٣٠٪ی باقییەکەی بۆ لەوەڕگە بەکاردێت.<ref name="LRC">[http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=1185 A new Expansion in the colony of Itamar on the Lands of the Palestinian Town of Aqraba: General Information about Aqraba] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080608130649/http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=1185 |date=2008-06-08 }} The Land Research Center via POICA. ARIJ and LRC 2007-10-21</ref> سەرچاوەکانی دامەزراندن بریتیین لە کارەکانی کەرتی گشتی، کشتووکاڵی و پێشەسازی.<ref name="LRC"/> == حکوومەت == ٣١٪ی زەوییەکانی عەقڕەبا و یەنوون کەوتوونەتە ناوچەی بئ، کە کۆنتڕۆڵی ئیداریی و کاروباری مەدەنی دەداتە [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین]]. ٦٩٪ەکەی تری لە ناوچەی سی دایە.<ref>[http://vprofile.arij.org/nablus/pdfs/vprofile/Aqraba_vp_en.pdf Aqraba Town Profile (including Yanun Locality)], ARIJ, p. 16</ref> شارۆچکەکە لەلایەن ئەنجومەنی شارەوانییەوە بەڕێوەدەبرێت کە لە یازدە ئەندام پێکھاتووە بە سەرۆکی شارەوانیشەوە. لە ھەڵبژاردنە شارەوانییەکانی فەلەستین لە ساڵی ٢٠٠٥دا، لیستی فەلەستینی ئاییندە کە لەلایەن [[فەتح]]ەوە پشتیوانی دەکرا زۆربەی کورسییەکانی (شەش) بردەوە، لە کاتێکدا لیستی ئیسلامیی بەپشتیوانی [[حەماس]] پێنج کورسی بردەوە. جەودەت عەبدولهادی وەک سەرۆکی شارەوانی ھەڵبژێردرا.<ref>[http://www.elections.ps/pdf/Munipal_Elections_(3)_EN_stat.pdf Local Elections (Round Three)- Successful lists by local authority and No. of votes obtained] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081031010713/http://www.elections.ps/pdf/Munipal_Elections_(3)_EN_stat.pdf |date=2008-10-31 }} Central Elections Commission - Palestine. p.4.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبناسی == {{refbegin}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|editor= Barron, J.B. |سەردێڕ= Palestine: Report and General Abstracts of the Census of 1922 |ناونیشان= https://archive.org/details/PalestineCensus1922 |بڵاوکەرەوە= Government of Palestine |ساڵ=١٩٢٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Clermont-Ganneau|یەکەم=C.S. |بەستەری نووسەر=Charles Simon Clermont-Ganneau|سەردێڕ=[ARP] Archaeological Researches in Palestine 1873-1874, translated from the French by J. McFarlane |ناونیشان=https://archive.org/details/archaeologicalre02cler|بەرگ=٢|ساڵ=١٨٩٦|بڵاوکەرەوە=Palestine Exploration Fund|شوێن=London}} *{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر= Conder, C.R.|بەستەری نووسەر=Claude Reignier Conder|سەردێڕ= Samarian Topography | journal = Quarterly Statement - Palestine Exploration Fund |بەرگ=٨|پەڕەکان= ١٨٢–١٩٧|ناونیشان=https://archive.org/details/quarterlystateme07pale |ساڵ= ١٨٧٦| issue=4| doi=10.1179/peq.1876.8.4.182}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Conder|یەکەم١=C.R.|بەستەری نووسەر١=Claude Reignier Conder|دوایین٢=Kitchener|یەکەم٢=H.H.|بەستەری نووسەر٢=Herbert Kitchener, 1st Earl Kitchener|ساڵ=١٨٨٢|ناونیشان=https://archive.org/details/surveyofwesternp02conduoft|سەردێڕ=The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology|شوێن=London|بڵاوکەرەوە=[[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]|بەرگ=٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Dauphin |یەکەم= C.|بەستەری نووسەر= Claudine Dauphin |سەردێڕ= La Palestine byzantine, Peuplement et Populations |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FC1mAAAAMAAJ |بەرگ= III : Catalogue |زنجیرە= BAR International Series 726 |ساڵ= ١٩٩٨|بڵاوکەرەوە= Archeopress |شوێن= Oxford|زمان=fr|ژپنک= ٠-٨٦٠٥٤٩-٠٥-٤}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=R.|دوایین=Ellenblum|بەستەری نووسەر= Ronnie Ellenblum|سەردێڕ=Frankish Rural Settlement in the Latin Kingdom of Jerusalem |ناونیشان= https://books.google.com/books?id=riHMZiH_Te4C |بڵاوکەرەوە= Cambridge University Press |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک= ٩٧٨٠٥٢١٥٢١٨٧١}} (pp. [https://books.google.com/books?id=riHMZiH_Te4C&pg=PA228 228], [https://books.google.com/books?id=riHMZiH_Te4C&pg=PA266 266]-7) *{{بیرخستنەوەی کتێب|editor1=Finkelstein, I. | editor1-link= Israel Finkelstein |editor2=Lederman, Zvi |ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ= Highlands of many cultures |ناونیشان= https://books.google.com/books?id=hA59tgAACAAJ |شوێن= [[Tel Aviv]] |بڵاوکەرەوە= Institute of Archaeology of Tel Aviv University Publications Section |ژپنک=٩٦٥-٤٤٠-٠٠٧-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= First Census of Population and Housing. Volume I: Final Tables; General Characteristics of the Population |نووسەر= Government of Jordan, Department of Statistics |ساڵ=١٩٦٤|ناونیشان= http://cs.anu.edu.au/~bdm/yabber/census/JordanCensus1961bits.pdf}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Village Statistics, April, 1945 |ناونیشان=http://web.nli.org.il/sites/nli/Hebrew/library/Pages/BookReader.aspx?pid=856390|نووسەر=Government of Palestine, Department of Statistics|ساڵ=١٩٤٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guérin |یەکەم=V. |بەستەری نووسەر=Victor Guérin |سەردێڕ=Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine |ناونیشان= https://archive.org/details/descriptiongogr04gugoog |بەرگ=٢: Samarie, pt. ٢|ساڵ=١٨٧٥|بڵاوکەرەوە= L'Imprimerie Nationale |شوێن=Paris |زمان=fr}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= Village Statistics of 1945: A Classification of Land and Area ownership in Palestine |ناونیشان= http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html |یەکەم=S. |دوایین=Hadawi |بەستەری نووسەر=Sami Hadawi|ساڵ=١٩٧٠|بڵاوکەرەوە= Palestine Liberation Organization Research Center}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Hütteroth |یەکەم١=W.-D.|بەستەری نووسەر١=Wolf-Dieter Hütteroth |یەکەم٢=K. |دوایین٢=Abdulfattah |بەستەری نووسەر٢=Kamal Abdulfattah|سەردێڕ= Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late 16th Century |ناونیشان= https://books.google.com/books?id=wqULAAAAIAAJ |ساڵ=١٩٧٧|بڵاوکەرەوە= Erlanger Geographische Arbeiten, Sonderband 5. Erlangen, Germany: Vorstand der Fränkischen Geographischen Gesellschaft|ژپنک= ٣-٩٢٠٤٠٥-٤١-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|editor= Mills, E. |سەردێڕ= Census of Palestine 1931. Population of Villages, Towns and Administrative Areas |ناونیشان=https://archive.org/details/CensusOfPalestine1931.PopulationOfVillagesTownsAndAdministrativeAreas |بڵاوکەرەوە= Government of Palestine |شوێن= Jerusalem |ساڵ= ١٩٣٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Neubauer |یەکەم=A. |بەستەری نووسەر=Adolf Neubauer |سەردێڕ=La géographie du Talmud : mémoire couronné par l'Académie des inscriptions et belles-lettres |ناونیشان=https://archive.org/details/lagographiedutal00neub |ساڵ=١٨٦٨|بڵاوکەرەوە=Lévy |شوێن= Paris|زمان=fr}} (p. [https://archive.org/stream/lagographiedutal00neub#page/159/mode/1up 159]) *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Palmer|یەکەم=E.H.|بەستەری نووسەر=Edward Henry Palmer |ساڵ=١٨٨١|ناونیشان=https://archive.org/details/surveyofwesternp00conduoft |سەردێڕ=The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists Collected During the Survey by Lieutenants Conder and Kitchener, R. E. Transliterated and Explained by E.H. Palmer |بڵاوکەرەوە= [[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Pringle |یەکەم= D.|بەستەری نووسەر=Denys Pringle |سەردێڕ= Secular Buildings in the Crusader Kingdom of Jerusalem: An Archaeological Gazetteer, 'Aqraba (no. 18) |بڵاوکەرەوە= Cambridge University Press |ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٩٧٨٠٥٢١٤٦٠١٠١|ناونیشان= https://archive.org/details/pringle-secular-buildings/page/20/mode/1up}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Churches of the Crusader Kingdom of Jerusalem: The cities of Acre and Tyre with Addenda and Corrigenda to Volumes I-III |بەرگ=IV |ناونیشان=https://archive.org/details/pringle-the-churches-of-the-crusader-kingdom-of-jerusalem-vol-4 |دوایین= Pringle |یەکەم= D.|بەستەری نووسەر=Denys Pringle |ساڵ=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە= [[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٥١٤٨-٠|پەڕە=[https://archive.org/details/pringle-the-churches-of-the-crusader-kingdom-of-jerusalem-vol-٤/page/٢٣٥/mode/١up ٢٣٥]}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Robinson|یەکەم١=E.|بەستەری نووسەر١=Edward Robinson (scholar) |دوایین٢=Smith|یەکەم٢=E.|بەستەری نووسەر٢=Eli Smith |ساڵ=١٨٤١|ناونیشان=https://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft |سەردێڕ=Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the year 1838 |شوێن=Boston |بڵاوکەرەوە=[[Crocker & Brewster]] |بەرگ=٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=M. |دوایین= Sharon |بەستەری نووسەر=Moshe Sharon |سەردێڕ= Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae: A |پەڕەکان= [https://books.google.com/books?id=j١rSzWgHMjoC&pg=PA١١٠ ١١٠]-١١١|بەرگ=١|بڵاوکەرەوە= Brill |ساڵ=١٩٩٧|ژپنک= ٩٠-٠٤-١٠٨٣٣-٥|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=j1rSzWgHMjoC&pg=PA110 |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٨}} {{refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *[https://web.archive.org/web/20060626010252/http://www.aqrabamunicipality.ps/ شارەوانی عەقڕەبا] *[http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/_Aqraba_556/index.html بەخێربێن بۆ عەقڕەبا] *[https://www.welcometopalestine.com/destinations/nablus/aqraba/ عەقڕەبا]، بەخێربێن بۆ فەلەستین *نەخشەی ڕوپێوی فەلەستینی ڕۆژئاوا ١٥: [http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8377 IAA]{{بەستەری مردوو|url=http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8377 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}، [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Survey_of_Western_Palestine_1880.15.jpg ویكیمیدیا کۆمنز] *[http://vprofile.arij.org/nablus/pdfs/vprofile/Aqraba_vp_en.pdf پەڕەی شارۆچکەی عەقڕەبا]، [[پەیمانگەی لێکۆڵینەوەی ڕامکراو – قودس]] (ARIJ) *[http://vprofile.arij.org/nablus/images/english/Aqraba_ap_en.jpg عەقڕەبا، وێنەی ئاسمانی]، ARIJ {{تووڵی دەروازە|ڕۆژھەڵاتی ناوین|جوگرافیا|فەلەستین}} [[پۆل:فەلەستین]] [[پۆل:شام]] [[پۆل:شارەوانییەکانی دەوڵەتی فەلەستین]] 7k2u4hzih3pwaicriwjwmbb9nsog2l0 1660553 1660534 2026-09-04T16:02:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Aqraba, Nablus}} 1660553 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement | name = عەقڕەبا | native_name = عقربا | native_name_lang = ar | settlement_type = شارۆچکە | image_skyline = Aqraba, Nablus7443.JPG | image_caption = عەقڕەبا | pushpin_map = West Bank | pushpin_map_caption = شوێنی عەقڕەبا لە [[کەناری ڕۆژاوا]] | coordinates = {{coord|32|07|35|N|35|20|37|E|region:PS|display=inline}} | subdivision_type = [[دەوڵەت]] | subdivision_name = [[دەوڵەتی فەلەستین]] | subdivision_type1 = [[پارێزگاکانی فەلەستین|پارێزگا]] | subdivision_name1 = [[پارێزگای نابلووس|نابلووس]] | leader_title = سەرۆکی شارەوانی | leader_name = جەودەت عەبدولهادی | area_total_km2 = 34.7 | area_total_dunam = 34659 | population_footnotes = <ref name="PrelimCensus2017">{{cite report |date=2018-02 |title=Preliminary Results of the Population, Housing and Establishments Census, 2017 |url=https://www.pcbs.gov.ps/Downloads/book2364-1.pdf |department=[[Palestinian Central Bureau of Statistics]] (PCBS) |publisher=[[State of Palestine]] |pages=64–82 |access-date=2023-10-24}}</ref> | population_total = 10024 | population_as_of = ٢٠١٧ | blank_name_sec1 = واتای ناو | blank_info_sec1 = دووپشک<ref name="Palmer">Palmer, 1881, p. [https://archive.org/stream/surveyofwesternp00conduoft#page/251/mode/1up 251]</ref> }} '''عەقڕەبا''' (بە [[عەرەبی]]: عقربا) شارۆچکەیەکی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستینییە]] لە [[پارێزگای نابلووس]]، کە دەکەوێتە ١٨ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژھەڵاتی [[نابلووس]] لە باکووری [[کەناری ڕۆژاوا]]. بەپێی دەستەی ناوەندیی ئاماری فەلەستین، ژمارەی دانیشتووانی عەقڕەبا لە ساڵی ٢٠١٧دا ١٠٬٠٢٤ کەس بووە.<ref name="PrelimCensus2017"/> [[پەڕگە:Aqraba_center.jpg|alt=عەقرەبا|250x250px|ناوەڕاست]] بەپێی پەیمانگەی لێکۆڵینەوەی ڕامکراو – قودس، لە ساڵی ١٩٦٧ەوە، [[ئیسرائیل]] ١٬٤٢٥ دۆنم لە زەوییەکانی عەقڕەبا و یەنوونی بۆ دروستکردنی شارۆچکە ئیسرائیلییەکان، بنکە سەربازییەکانی ئیسرائیل و بەربەستی کەناری ڕۆژاوای ئیسرائیل زەوت کردووە.<ref>[http://vprofile.arij.org/nablus/pdfs/vprofile/Aqraba_vp_en.pdf Aqraba Town Profile (including Yanun Locality)] [[Applied Research Institute–Jerusalem|ARIJ]], p. 11</ref> بەپێی ڕاپۆرتی کەرەم ناڤۆت، ٣٬٢٦٥ دۆنم لە زەوییە کێڵدراوەکان بەپێی فەرمانی سەربازیی T12/72 دەستیان بەسەردا گیراوە و بۆ شارۆچکەی گیتیت گوازراونەتەوە.<ref>{{cite report|first= Dror|last= Etkes|title=Israeli settlers' agriculture as a means of land takeover in the West Bank|url=https://www.diakonia.se/globalassets/blocks-ihl-site/ihl-file-list/ihl--reports/israeli-settlers-agriculture-as-a-means-of-land-takeover-in-the-west-bank.pdf|publisher = Kerem Navot|pages=30–32|date=2013-08|access-date = 2020-07-03 }}</ref> چەند شارەدێیەک دەوری شارۆچکەکەیان داوە و وەک درێژکراوەی سروشتیی عەقڕەبا دادەنرێن؛ ئەوانیش کەلاوەکانی ئەلعەرەمە، ئەلکڕووم، ئەبوو ئەلڕەییسە، ئەڕوجمان، فراس ئالدین و تەل ئەلخەشەبەن. کۆی دانیشتووانی ئەم کەلاوانە لە ساڵی ٢٠٠٨دا بە ٥٠٠ کەس مەزەندە کرابوو. بنەماڵە دیارەکانی عەقڕەبا بریتیین لە: ئەلدەیرییە، بەنی جابر، ئەلمەیادیمە، بەنی جامع، و بەنی فازڵ.<ref>[http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=1618 Aqraba Village: General Information] {{webarchive |url= https://web.archive.org/web/20110327070021/http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=1618 |date=2011-03-27 }} Land Research Center. 2008-10-20.</ref> == ڕیشەناسی == ڕیشەی ناوەکە سامییە — [[کەنعان|کەنعانی]] یان [[زمانی ئارامی|ئارامی]]. لە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیدا]] "عەقڕەبا" واتە "دووپشک".<ref name="Palmer"/><ref name="rex">[https://web.archive.org/web/20140519002243/http://www.christusrex.org/www1/ofm/mad/discussion/033discuss.html "Acraba, the last village adjacent to the desert"] at christusrex.org, [[Studium Biblicum Franciscanum]], Jerusalem. 2000-12-19.</ref> == مێژوو و شوێنەوارناسی == پارچە گۆزەی شکاو (سەرامیک) لە سەردەمی [[سەردەمی ئاسن|ئاسنی دووەم]]، [[سەردەمی ھێلینیستی]] ، [[ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی|ڕۆمانی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتی]]، [[خەلافەتی ئەمەوی|ئەمەوی]] و [[خاچپەرستەکان]]/[[دەوڵەتی ئەییووبی|ئەییووبی]]،<ref name="Finkelstein818">Finkelstein and Lederman, 1997, p. 818</ref> لەگەڵ حەوزی ئاوی تاشەبەرد تێدا ھەڵکەندراو لە عەقڕەبا دۆزراونەتەوە.<ref>Dauphin, 1998, p. 849.</ref> لە ساڵی ١٨٧٤دا، شوێنەوارناسان گۆڕی بەردینی تاشراویان لە نزیک شارۆچکەکە دۆزییەوە.<ref name="CK389"/> دەقە کۆنەکان کە ئاماژە بە عەقڕەبا یان ناوچەکەی دەکەن بریتیین لە مەکابییەکان ١، [[پەرتووکی یۆبیلییەکان]] (وەشانە ئەسیوپییەکەی)، پلینی پیر، [[یوسفوس]]، دەقە دۆزراوەکانی ئەشکەوتەکانی وادی مورەبەعات، میشنا، و بەرھەمی ئەپیفانیوسی سەلامیس لە ساڵی ٣٩٢ی زایینی لەژێر «ناوی ''دەربارەی کێش و پێوەره‌کان»'' (وەشانی [[زمانی سوریانی|ئارامی]])، وە ھەروەھا لە تۆلیدا (کڕۆنۆلۆژیایەکی سامرییەکان) ئاماژەی پێکراوە.<ref name="YE"/> === سەردەمی ھێلینستیی درەنگ و ڕۆمانی === لە سەردەمی پەرستگای دووەمدا ناوچەیەکی گرنگ بوو، [[یوسفوس]] بە ناوی «ئاکراباتۆ» ناوی بردووە وەک پایتەختی ناوچەیەک بە ناوی ئاکراباتێن.<ref name="Sharon110">Sharon, 1997, pp. [https://books.google.com/books?id=j1rSzWgHMjoC&pg=PA110 110]-[https://books.google.com/books?id=j1rSzWgHMjoC&pg=PA111 111]</ref> ئۆسیبیۆسی قەیسەری شارۆچکەی بە ئاکرابیم و ناوچەکەی بە ئاکراباتینس ناودێر کردووە.<ref name="Sharon110"/> چەند کیلۆمەترێک بەرەو باکووری ڕۆژئاوا پاشماوەی قەڵایەکی سەردەمی حەشمۆنی و ھێرۆدی لەسەر لووتکەی شاخێکدا ھەیە، لە شوێنێکدا کە بە خربەت ئەلئۆرمە ناسراوە. === سەردەمی بیزەنتی === عەقڕەبا لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتیدا]] [[مەسیحی|مەسیحییەکان]] تێیدا نیشتەجێ بوون. دەقێکی ئارامی ئاماژە بەوە دەکات کە شارۆچکەکە دوو دێری سەردەمی بیزەنتی تێدا بووە کە بە ناوی قەددیسان تیتۆس و ستیفانۆس ناونراون.<ref name="Ellenblum245">Ellenblum, 2003, p. [https://books.google.com/books?id=riHMZiH_Te4C&pg=PA245 245]</ref> بەپێی دابونەری ناوچەکە و زانایانی بەریتانی، مزگەوتێک لەسەر پاشماوەی کەنیسەیەکی سەردەمی بیزەنتی دروستکراوە.<ref name="rex"/> === سەردەمی سەرەتای ئیسلام === دانیشتووانی عەقڕەبا لە سەردەمی سەرەتای ئیسلامدا (دەییەی٦٣٠ تا ١٠٩٩) بوون بە موسڵمان.<ref name="Ellenblum245"/> شەهابەدین ئەحمەد ئەلئەقڕەبانی، شوێنکەوتووی فیقهی ئیسلامیی ناسراو [[ئیمام شافیعی|ئیمامی شافعی]]، لە ساڵی ١٨٠ی کۆچی / ٧٩٦-٧٩٧ی زایینی لەوێ ژیاوە و بەخاک سپێردراوە.<ref name="Pringle2009">Pringle, 2009, p. [https://archive.org/details/pringle-the-churches-of-the-crusader-kingdom-of-jerusalem-vol-4/page/235/mode/1up 235]</ref> مێژوونووسی سەدەی ١٤ [[ئیبن حەجەر عەسقەلانی]] ئاماژە بە ئەندامێکی سەدەی ھەشتەمی هۆزی [[بەنوو لەخم]] لە عەقڕەبا دەکات لەناو گێڕەرەوەکانی [[فەرموودە]]دا.<ref name="YE">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Elitzur |یەکەم= Yoel |سەردێڕ= Ancient Place Names in the Holy Land: Preservation and History |بڵاوکەرەوە= The Hebrew University Magness Press and [[Eisenbrauns]] |ساڵ= ٢٠٠٤|شوێن= Jerusalem / Winona Lake, Indiana |پەڕەکان= ٥٤–٥٧|ژپنک= ١٥٧٥٠٦٠٧١X}}</ref> === سەردەمی خاچپەرستەکان/ئەییووبییەکان و مەمالیکەکان === چەندین باڵەخانەی سەدەی ناوەڕاست و پاشماوەی تر کە لە دەیەی ١٩٣٠ و ١٩٤٠دا بەدی کرابوون، لە دەیەی ١٩٩٠دا ھێشتا دیار بوون. لەوانە باڵەخانەیەکی حەوشەدار و قەڵابەند لە باکووری ڕۆژئاوای مزگەوتەکە کە بە «الحصن» (قەڵاکە) ناسراوە و زاڵە بەسەر بەرزترین خاڵی شارۆچکەکەدا، حەوزێکی کراوە لە ناوەندی شارۆچکەکەدا،<ref name="Pringle2009"/><ref name="Pringle1997">Pringle, 1997, p. [https://archive.org/details/pringle-secular-buildings/page/20/mode/1up 20]</ref><ref name="Sharon110"/> و باڵەخانەیەکی گومەزدار کە دەگوترێ [[مەمالیکەکان|مەمالیکییە]] و بە ئەگەری زۆرەوە مزگەوت بووە و وەک قوتابخانەی گوندەکە بەکارھاتووە.<ref name="Sharon110"/><ref name="Pringle2009"/> [[میحراب]]ی مزگەوتەکە لە هەردوو لایەوە بە دوو کۆڵەکەی مەڕمەڕ دەورەدرابوو، کە سەرکۆڵەکەکانیان سەردەمی [[شانشینی قودس|خاچپەرستەکان]] بوون.<ref name="Pringle1997"/> مزگەوتی شارۆچکەکە لەسەر پاشماوەی کەنیسەیەک دروستکراوە، و لە (روپێوی فەلەستینی ڕۆژئاوادا) نووسراوە لەسەر تاپۆی دەرگاکە کە نەخشی خاچی لەسەرە، بە هاوشێوەی سەردەمی خاچپەرستەکان وەسف کراوە.<ref name="CK389">Conder and Kitchener, 1882, SWP II, pp. [https://archive.org/stream/surveyofwesternp02conduoft#page/389/mode/1up 389-390]</ref> پارچە گۆزەی سەردەمی [[مەمالیکەکان|مەمالیکەکەان]]<ref name="Finkelstein818"/> و نەخشەنووسینێک بە زمانی عەرەبی لە ساڵی ١٤١٤ لە شارۆچکەکەدا دۆزراونەتەوە.<ref name="Finkelstein818"/><ref name="Sharon110"/><ref name="Ellenblum245"/> === سەردەمی عووسمانی === عەقڕەبا، وەک تەواوی فەلەستین، لە ساڵی ١٥١٧دا خرایە سەر [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، و لە سەرژمێریی ساڵی ١٥٩٦دا گوندەکە لە [[ناحیە|ناحیەی]] «جەبەل قوبال» لە بەشێکی سەنجەقی نابلوس تۆمارکرا، بە ژمارەی دانیشتووانی ١٠٢ ماڵ کە هەموویان [[موسڵمان]] بوون. دانیشتووانەکە باجێکی جێگیریان بە ڕێژەی ٪٣٣٫٣ دەدا لەسەر بەرھەمە کشتوکاڵییەکان، لەوانەش: گەنم، جۆ، بەرھەمی ھاوینە، داری زەیتوون، بزن و شانەی ھەنگ. ھەروەھا باجەکە ڕەزی ترێ، داری میوە، داھاتی ناوبەناو، و کارپێکردنی ئامێری گوشینی زەیتوون یان ترێشی (بۆ دروستکردنی دۆشاو) دەگرتەوە؛ کە کۆی گشتیی باجەکە دەگەیشتە ٣٬٩٦٠ [[ئاقچە (دراو)|ئاقچە]] (دراوی عوسمانی).<ref name="HA131">Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 131</ref> ئێدوارد ڕۆبینسۆن لە کاتی گەشتەکانیدا لە ناوچەکە لە ساڵی ١٨٣٨ ئاماژەی پێداوە و پێی وابوو کە «ئاکرابی» کۆنەکەیە کە باسکراوە.<ref>Robinson and Smith, 1841, vol 3, p. [https://archive.org/stream/biblicalresearch03robiuoft#page/n120/mode/1up 103]</ref> گەشتیاری فەڕەنسی ڤیکتۆر گۆرێن لە ساڵی ١٨٧٠دا سەردانی کردووە و وەک شارۆچکەیەکی گەورە بە ٢٬٠٠٠ دانیشتووەوە وەسفی کردووە. ھەروەھا ئاماژەی بەوەش کردووە کە لە چوار گەڕەک پێکھاتووە، کە ھەر یەکێکیان [[شێخ|شێخێک]] سەرپەرشتی دەکرد.<ref>Guérin, 1875, pp. [https://archive.org/stream/descriptiongogr04gugoog#page/n24/mode/1up 3]-5</ref> شارل سیمۆن گانۆ لە ساڵی ١٨٧٣-١٨٧٤ ھاتووە و پێیان گوتبوو دەربارەی فەرمانڕەوا «ئەلقادری» کە لە کاتی [[ئەحمەد پاشا جەزار]] لە عەقڕەبا نیشتەجێ بووە و باڵەخانەی بەرچاوی لە شارۆچکەکەدا دروستکردبوو.<ref>Clermont-Ganneau, 1896, pp. [https://archive.org/stream/archaeologicalre02cler#page/302/mode/1up 302]-3</ref> لە ساڵی ١٨٨٢دا، ڕووپێوی فەلەستینی ڕۆژئاوا کە لەلایەن سندوقی گەڕانی فەلەستین (PEF) ئەنجامدرابوو، شارۆچکەکەی بەم شێوەیە وەسف کرد: «گوندێکی گەورەیە و دار زەیتوون دەوری داوە، خانووەکانی لە زۆربەی شوێنەکانی تری وڵاتەکە باشتر دروستکراون. گوندەکە لەسەر ناوچەیەکی نزماییی نێوان دوو گرد هەڵکەوتووە—کە یەکێکیان لە باکوورییەوە بە بەرزیی ٢١٠ مەتر (٧٠٠ پێ) بەرز دەبێتەوە—و دەکەوێتە دەروازەی بەستێنێکەوە کە ڕێگە سەرەکییەکەی پێدا تێپەڕ دەبێت. شێوەی شوێنەکە لە هیلال دەچێت، کە ڕەنگە ناوەکەشی لەوەوە هاتبی (بە واتای 'چەماوە'). لە بەشی باشووریدا دەشتێکی پیتۆڵ (دەشتی عەقڕەبا) هەیە. لە بەشی ڕۆژهەڵاتی گوندەکەدا مزگەوتێک هەیە کە لەسەر پاشماوەی کەنیسەیەکی مەسیحی دامەزراوە، و شوێنێکی پیرۆزی دووەمیش (ئەرڕەفاعی) لە باشووریدایە». ژمارەی دانیشتووانی گوندەکە بە ٦٠٠ تا ٨٠٠ کەس مەزەندە دەکرا.<ref name="SWP386">Conder and Kitchener, 1882, SWP II, p. [https://archive.org/stream/surveyofwesternp02conduoft#page/386/mode/1up 386]</ref> === سەردەمی ژێرفەرمانی بەریتانی === لە سەرژمێریی ساڵی ١٩٢٢ی فەلەستین کە لەلایەن دەسەڵاتدارانی [[ژێرفەرمانی بەریتانیا بۆ سەر فەلەستین|ژێرفەرمانی بەریتانیاوە]] ئەنجامدرا، عەقڕەبا ١٬١٦٠ دانیشتووی ھەبوو؛ ١٬١٥٨ موسڵمان<ref name="Census1922a">Barron, 1923, Table IX, Sub-district of Nablus, p. [https://archive.org/stream/PalestineCensus1922/Palestine%20Census%20%281922%29#page/n27/mode/1up 25]</ref> و ٢ مەسیحی [[ئۆرتۆدۆکس]]،<ref name="Census1922b">Barron, 1923, Table XV, p. [https://archive.org/stream/PalestineCensus1922/Palestine%20Census%20%281922%29#page/n49/mode/1up 47]</ref> کە لە سەرژمێریی ساڵی ١٩٣١دا زیادیکرد بۆ ١٬٤٧٨ کەس (لەگەڵ ناوچەی فەساییل)، ھەموویان موسڵمان بوون، لە کۆی ٣٠٩ خانوو.<ref name="Census1931">Mills, 1932, p. [https://archive.org/details/CensusOfPalestine1931.PopulationOfVillagesTownsAndAdministrativeAreas 59]</ref> لە ئاماری ساڵی ١٩٤٥دا عەقڕەبا (بە ناوچەی فەساییلەوە) ٢٬٠٦٠ دانیشتووی ھەبوو، ھەموویان موسڵمان بوون،<ref name="1945p18">Government of Palestine, Department of Statistics, 1945, p. [http://cs.anu.edu.au/~bdm/yabber/census/VSpages/VS1945_p18.jpg 18]</ref> ١٤٢٬٥٣٠ دۆنم زەوی.<ref>Government of Palestine, Department of Statistics. ''Village Statistics, April, 1945.'' Quoted in Hadawi, 1970, p. [http://www.palestineremembered.com/download/VillageStatistics/Table%20I/Nablus/Page-059.jpg 59]</ref> لەوانە ٣٬٣٨٣ دۆنم زەوی کێڵدراو و بەراو بوو، ١٩٬٧٣٢ دۆنم بۆ دانەوێڵە بەکارھاتووە،<ref>Government of Palestine, Department of Statistics. ''Village Statistics, April, 1945.'' Quoted in Hadawi, 1970, p. [http://www.palestineremembered.com/download/VillageStatistics/Table%20II/Nablus/Page-105.jpg 105]</ref> لە کاتێکدا ٥٥ دۆنم زەوی ئاوەدانکراوە (شارستانی) بوو.<ref>Government of Palestine, Department of Statistics. ''Village Statistics, April, 1945.'' Quoted in Hadawi, 1970, p. [http://www.palestineremembered.com/download/VillageStatistics/Table%20III/Nablus/Page-155.jpg 155]</ref> === سەردەمی ئوردنی === لە دوای [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)]] و [[ڕێککەوتننامەکانی ئاگربەست ١٩٤٩|ڕێککەوتننامەکانی ئاگربەست]] لە ساڵی ١٩٤٩، عەقڕەبا کەوتە ژێر فەرمانڕەوایی ئوردن. لە ساڵی ١٩٦١دا، ژمارەی دانیشتووانی عەقڕەبا ٢٬٨٧٥ کەس بووە.<ref>Government of Jordan, 1964, p. [http://users.cecs.anu.edu.au/~bdm/yabber/census/JordanCensusPages/JordanCensus1961-p14.pdf 14]</ref> === داگیرکاریی ئیسرائیل === لە دوای [[شەڕی شەش ڕۆژە]] لە ساڵی ١٩٦٧ەوە، عەقڕەبا لەژێر داگیرکاریی ئیسرائیلدا بووە. بەپێی پەیمانگەی لێکۆڵینەوەی ڕامکراو – قودس، ئیسرائیل ١٬٠٨٥ دۆنم زەوی لە عەقڕەبا و یەنوون بۆ شارۆچکە جوولەکەنشینەکانی گیتیت و ئیتامار زەوت کردووە.<ref>[http://vprofile.arij.org/nablus/pdfs/vprofile/Aqraba_vp_en.pdf Aqraba Town Profile (including Yanun Locality)] pp.16-17</ref> مەزەندەیەکی دواتر ئاماژە بەوە دەکات کە کۆی گشتی زەوییەکانی عەقڕەبا گەیشتووەتە ١٤٥٬٠٠٠ دۆنم، کە ٨٣٪ی دەستی بەسەردا گیراوە و بۆ ٤٬٠٠٠ دانیشتووەکەی تەنھا ٢٥٬٠٠٠ دۆنم مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین= Ofir |یەکەم= Jonathan |سەردێڕ= New report outlines how Golda Meir's Israel poisoned Palestinian land in ethnic cleansing operation |وێبگە=[[Mondoweiss]] |ڕێکەوت= ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان= https://mondoweiss.net/2023/06/new-report-outlines-how-golda-meirs-israel-poisoned-palestinian-land-in-ethnic-cleansing-operation/}}</ref> دەستبەسەرداگرتنی زەوییەکانی عەقڕەبا بۆ دروستکردنی گیتیت دەرمانڕشتنی ئاسمانیی ژەھراوی لەخۆدەگرت.<ref name="Aderet">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین= Aderet |یەکەم= Ofer |ڕێکەوت= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ= Israel Poisoned Palestinian Land to Build West Bank Settlement in 1970s, Documents Reveal |ئیش=[[Haaretz]] |ناونیشان= https://www.haaretz.com/israel-news/2023-06-23/ty-article-magazine/.highlight/israel-poisoned-palestinian-land-to-build-west-bank-settlement-in-1970s-documents-reveal/00000188-e8aa-df52-a79d-fcabdd200000 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> [[پەڕگە:Aqraba7440.JPG|alt=دیمەنێک لە عەقرەبا|356x356px|وێنۆک|دیمەنی شارۆچکەی عەقڕەبا]] بەپێی وتەی فەلەستینییە خۆجێییەکان، هەندێک زەویی کشتوکاڵی لە نزیک یەنوون کە موڵکی ٣٠٠ گوندنشینی عەقڕەبا بوو، لە ساڵی ١٩٦٧دا لەلایەن [[سوپای ئیسرائیل]] وەک ناوچەی مەشقی تەقەکردن پۆلێن کرا؛ بەڵام لە ڕابردوودا مەشقەکان بۆ ماوەیەکی کورت ڕادەگیران تا گوندنشینەکان بتوانن بچنە سەر زەوییەکانیان. دانیشتووانەکە ڕایانگەیاندووە کە ناوچەکە زیاتر لە دوو دەیەیە (٢٠ ساڵ) بۆ مەشقی تەقەکردن بەکارنەهاتووە، کەچی لە ساڵی ٢٠١٢ەوە ڕێگەیان پێنادرێت بچنە سەر زەوییەکانیان، چ ئەوانەی کاری کشتوکاڵ دەکەن یان ئەوانەی لەوێ دەژین. هەروەها ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم ڕێگرییە بۆ پاسگای «گیڤات ٧٧٧»ی سەر بە شارۆچکەی ئیتاماری ئیسرائیلی جێبەجێ ناکرێت. گوندنشینەکان سکاڵا لە دەستدرێژیی نیشتەجێبووە ئیسرائیلییەکان، سووتاندنی ئۆتۆمبێلەکانیان، و ڕەوانەکردنی مەڕوماڵاتی نیشتەجێبووان بۆ ناو کێڵگەی گەنمەکانیان دەکەن. لە بەرامبەردا، سوپای ئیسرائیل ڕایگەیاندووە کە بە هەمان شێوە و پێوەر مامەڵە لەگەڵ فەلەستینییەکان و نیشتەجێبووە ئیسرائیلییەکان دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت= ٢٠ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ= Israel demolishes 4 Palestinian homes near Nablus |بڵاوکەرەوە=[[Ma'an News Agency]] |ناونیشان= http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=721880 |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20140822035532/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=721880 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٢ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤دا، لە ھێرشێکی سووتاندنی بە ئەنقەستدا کە گومان دەکرێت لەلایەن نیشتەجێبووە ئیسرائیلییەکانەوە کرابێت، مزگەوتێکی گوندەکە وەک بەشێک لە سیاسەتی «باجی بەھا» ئاگری تێبەردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Palestinian mosque in West Bank torched in suspected arson|ئیش=Reuters|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-mideast-israel-palestinians/palestinian-mosque-in-west-bank-torched-in-suspected-arson-idUSKCN0I30H020141014}}</ref>  ھێرشێکی سووتاندنی ھاوشێوە لە نیسانی ٢٠١٨دا ڕووی دا، کە تێیدا نیشتەجێبووەکان دروشمیان بە دروستکردنی گرافیتی لەسەر دیوارەکانی مزگەوتەکەدا نووسیبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Settlers set fire to West Bank mosque|بڵاوکەرەوە=Middle East Monitor|ناونیشان=https://www.middleeastmonitor.com/20180413-settlers-set-fire-to-west-bank-mosque/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=West Bank Mosque Hit With Attempted Arson in Possible Hate Crime|بڵاوکەرەوە=Haaretz|ناونیشان=https://www.haaretz.com/israel-news/west-bank-mosque-targeted-by-unknown-vandals-in-possible-hate-crime-1.5994910|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180413130423/https://www.haaretz.com/israel-news/west-bank-mosque-targeted-by-unknown-vandals-in-possible-hate-crime-1.5994910|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> == ئابووری == کۆی ڕووبەری زەوییەکانی شارۆچکەکە ٣٤٬٧٠٠ دۆنمە، کە ١٬٧٨٣ دۆنمی ڕووبەری ئاوەدانکراوەیە. دەوروبەری ٦٢٪ی زەوییەکانی تر بە باخی زەیتوون و باوی داپۆشراوە، ٨٪ بە میوە و سەوزەی تر و ٣٠٪ی باقییەکەی بۆ لەوەڕگە بەکاردێت.<ref name="LRC">[http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=1185 A new Expansion in the colony of Itamar on the Lands of the Palestinian Town of Aqraba: General Information about Aqraba] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080608130649/http://www.poica.org/editor/case_studies/view.php?recordID=1185 |date=2008-06-08 }} The Land Research Center via POICA. ARIJ and LRC 2007-10-21</ref> سەرچاوەکانی دامەزراندن بریتیین لە کارەکانی کەرتی گشتی، کشتووکاڵی و پێشەسازی.<ref name="LRC"/> == حکوومەت == ٣١٪ی زەوییەکانی عەقڕەبا و یەنوون کەوتوونەتە ناوچەی بئ، کە کۆنتڕۆڵی ئیداریی و کاروباری مەدەنی دەداتە [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین]]. ٦٩٪ەکەی تری لە ناوچەی سی دایە.<ref>[http://vprofile.arij.org/nablus/pdfs/vprofile/Aqraba_vp_en.pdf Aqraba Town Profile (including Yanun Locality)], ARIJ, p. 16</ref> شارۆچکەکە لەلایەن ئەنجومەنی شارەوانییەوە بەڕێوەدەبرێت کە لە یازدە ئەندام پێکھاتووە بە سەرۆکی شارەوانیشەوە. لە ھەڵبژاردنە شارەوانییەکانی فەلەستین لە ساڵی ٢٠٠٥دا، لیستی فەلەستینی ئاییندە کە لەلایەن [[فەتح]]ەوە پشتیوانی دەکرا زۆربەی کورسییەکانی (شەش) بردەوە، لە کاتێکدا لیستی ئیسلامیی بەپشتیوانی [[حەماس]] پێنج کورسی بردەوە. جەودەت عەبدولهادی وەک سەرۆکی شارەوانی ھەڵبژێردرا.<ref>[http://www.elections.ps/pdf/Munipal_Elections_(3)_EN_stat.pdf Local Elections (Round Three)- Successful lists by local authority and No. of votes obtained] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081031010713/http://www.elections.ps/pdf/Munipal_Elections_(3)_EN_stat.pdf |date=2008-10-31 }} Central Elections Commission - Palestine. p.4.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبناسی == {{refbegin}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|editor= Barron, J.B. |سەردێڕ= Palestine: Report and General Abstracts of the Census of 1922 |ناونیشان= https://archive.org/details/PalestineCensus1922 |بڵاوکەرەوە= Government of Palestine |ساڵ=١٩٢٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Clermont-Ganneau|یەکەم=C.S. |بەستەری نووسەر=Charles Simon Clermont-Ganneau|سەردێڕ=[ARP] Archaeological Researches in Palestine 1873-1874, translated from the French by J. McFarlane |ناونیشان=https://archive.org/details/archaeologicalre02cler|بەرگ=٢|ساڵ=١٨٩٦|بڵاوکەرەوە=Palestine Exploration Fund|شوێن=London}} *{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر= Conder, C.R.|بەستەری نووسەر=Claude Reignier Conder|سەردێڕ= Samarian Topography | journal = Quarterly Statement - Palestine Exploration Fund |بەرگ=٨|پەڕەکان= ١٨٢–١٩٧|ناونیشان=https://archive.org/details/quarterlystateme07pale |ساڵ= ١٨٧٦| issue=4| doi=10.1179/peq.1876.8.4.182}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Conder|یەکەم١=C.R.|بەستەری نووسەر١=Claude Reignier Conder|دوایین٢=Kitchener|یەکەم٢=H.H.|بەستەری نووسەر٢=Herbert Kitchener, 1st Earl Kitchener|ساڵ=١٨٨٢|ناونیشان=https://archive.org/details/surveyofwesternp02conduoft|سەردێڕ=The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology|شوێن=London|بڵاوکەرەوە=[[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]|بەرگ=٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Dauphin |یەکەم= C.|بەستەری نووسەر= Claudine Dauphin |سەردێڕ= La Palestine byzantine, Peuplement et Populations |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FC1mAAAAMAAJ |بەرگ= III : Catalogue |زنجیرە= BAR International Series 726 |ساڵ= ١٩٩٨|بڵاوکەرەوە= Archeopress |شوێن= Oxford|زمان=fr|ژپنک= ٠-٨٦٠٥٤٩-٠٥-٤}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=R.|دوایین=Ellenblum|بەستەری نووسەر= Ronnie Ellenblum|سەردێڕ=Frankish Rural Settlement in the Latin Kingdom of Jerusalem |ناونیشان= https://books.google.com/books?id=riHMZiH_Te4C |بڵاوکەرەوە= Cambridge University Press |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک= ٩٧٨٠٥٢١٥٢١٨٧١}} (pp. [https://books.google.com/books?id=riHMZiH_Te4C&pg=PA228 228], [https://books.google.com/books?id=riHMZiH_Te4C&pg=PA266 266]-7) *{{بیرخستنەوەی کتێب|editor1=Finkelstein, I. | editor1-link= Israel Finkelstein |editor2=Lederman, Zvi |ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ= Highlands of many cultures |ناونیشان= https://books.google.com/books?id=hA59tgAACAAJ |شوێن= [[Tel Aviv]] |بڵاوکەرەوە= Institute of Archaeology of Tel Aviv University Publications Section |ژپنک=٩٦٥-٤٤٠-٠٠٧-٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= First Census of Population and Housing. Volume I: Final Tables; General Characteristics of the Population |نووسەر= Government of Jordan, Department of Statistics |ساڵ=١٩٦٤|ناونیشان= http://cs.anu.edu.au/~bdm/yabber/census/JordanCensus1961bits.pdf}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Village Statistics, April, 1945 |ناونیشان=http://web.nli.org.il/sites/nli/Hebrew/library/Pages/BookReader.aspx?pid=856390|نووسەر=Government of Palestine, Department of Statistics|ساڵ=١٩٤٥}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guérin |یەکەم=V. |بەستەری نووسەر=Victor Guérin |سەردێڕ=Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine |ناونیشان= https://archive.org/details/descriptiongogr04gugoog |بەرگ=٢: Samarie, pt. ٢|ساڵ=١٨٧٥|بڵاوکەرەوە= L'Imprimerie Nationale |شوێن=Paris |زمان=fr}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= Village Statistics of 1945: A Classification of Land and Area ownership in Palestine |ناونیشان= http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html |یەکەم=S. |دوایین=Hadawi |بەستەری نووسەر=Sami Hadawi|ساڵ=١٩٧٠|بڵاوکەرەوە= Palestine Liberation Organization Research Center}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Hütteroth |یەکەم١=W.-D.|بەستەری نووسەر١=Wolf-Dieter Hütteroth |یەکەم٢=K. |دوایین٢=Abdulfattah |بەستەری نووسەر٢=Kamal Abdulfattah|سەردێڕ= Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late 16th Century |ناونیشان= https://books.google.com/books?id=wqULAAAAIAAJ |ساڵ=١٩٧٧|بڵاوکەرەوە= Erlanger Geographische Arbeiten, Sonderband 5. Erlangen, Germany: Vorstand der Fränkischen Geographischen Gesellschaft|ژپنک= ٣-٩٢٠٤٠٥-٤١-٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|editor= Mills, E. |سەردێڕ= Census of Palestine 1931. Population of Villages, Towns and Administrative Areas |ناونیشان=https://archive.org/details/CensusOfPalestine1931.PopulationOfVillagesTownsAndAdministrativeAreas |بڵاوکەرەوە= Government of Palestine |شوێن= Jerusalem |ساڵ= ١٩٣٢}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Neubauer |یەکەم=A. |بەستەری نووسەر=Adolf Neubauer |سەردێڕ=La géographie du Talmud : mémoire couronné par l'Académie des inscriptions et belles-lettres |ناونیشان=https://archive.org/details/lagographiedutal00neub |ساڵ=١٨٦٨|بڵاوکەرەوە=Lévy |شوێن= Paris|زمان=fr}} (p. [https://archive.org/stream/lagographiedutal00neub#page/159/mode/1up 159]) *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Palmer|یەکەم=E.H.|بەستەری نووسەر=Edward Henry Palmer |ساڵ=١٨٨١|ناونیشان=https://archive.org/details/surveyofwesternp00conduoft |سەردێڕ=The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists Collected During the Survey by Lieutenants Conder and Kitchener, R. E. Transliterated and Explained by E.H. Palmer |بڵاوکەرەوە= [[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Pringle |یەکەم= D.|بەستەری نووسەر=Denys Pringle |سەردێڕ= Secular Buildings in the Crusader Kingdom of Jerusalem: An Archaeological Gazetteer, 'Aqraba (no. 18) |بڵاوکەرەوە= Cambridge University Press |ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٩٧٨٠٥٢١٤٦٠١٠١|ناونیشان= https://archive.org/details/pringle-secular-buildings/page/20/mode/1up}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Churches of the Crusader Kingdom of Jerusalem: The cities of Acre and Tyre with Addenda and Corrigenda to Volumes I-III |بەرگ=IV |ناونیشان=https://archive.org/details/pringle-the-churches-of-the-crusader-kingdom-of-jerusalem-vol-4 |دوایین= Pringle |یەکەم= D.|بەستەری نووسەر=Denys Pringle |ساڵ=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە= [[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٥١٤٨-٠|پەڕە=[https://archive.org/details/pringle-the-churches-of-the-crusader-kingdom-of-jerusalem-vol-٤/page/٢٣٥/mode/١up ٢٣٥]}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Robinson|یەکەم١=E.|بەستەری نووسەر١=Edward Robinson (scholar) |دوایین٢=Smith|یەکەم٢=E.|بەستەری نووسەر٢=Eli Smith |ساڵ=١٨٤١|ناونیشان=https://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft |سەردێڕ=Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the year 1838 |شوێن=Boston |بڵاوکەرەوە=[[Crocker & Brewster]] |بەرگ=٣}} *{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=M. |دوایین= Sharon |بەستەری نووسەر=Moshe Sharon |سەردێڕ= Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae: A |پەڕەکان= [https://books.google.com/books?id=j١rSzWgHMjoC&pg=PA١١٠ ١١٠]-١١١|بەرگ=١|بڵاوکەرەوە= Brill |ساڵ=١٩٩٧|ژپنک= ٩٠-٠٤-١٠٨٣٣-٥|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=j1rSzWgHMjoC&pg=PA110 |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٨}} {{refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *[https://web.archive.org/web/20060626010252/http://www.aqrabamunicipality.ps/ شارەوانی عەقڕەبا] *[http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/_Aqraba_556/index.html بەخێربێن بۆ عەقڕەبا] *[https://www.welcometopalestine.com/destinations/nablus/aqraba/ عەقڕەبا]، بەخێربێن بۆ فەلەستین *نەخشەی ڕوپێوی فەلەستینی ڕۆژئاوا ١٥: [http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8377 IAA]{{بەستەری مردوو|url=http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8377 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}، [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Survey_of_Western_Palestine_1880.15.jpg ویكیمیدیا کۆمنز] *[http://vprofile.arij.org/nablus/pdfs/vprofile/Aqraba_vp_en.pdf پەڕەی شارۆچکەی عەقڕەبا]، [[پەیمانگەی لێکۆڵینەوەی ڕامکراو – قودس]] (ARIJ) *[http://vprofile.arij.org/nablus/images/english/Aqraba_ap_en.jpg عەقڕەبا، وێنەی ئاسمانی]، ARIJ {{تووڵی دەروازە|ڕۆژھەڵاتی ناوین|جوگرافیا|فەلەستین}} {{پۆلی کۆمنز|Aqraba, Nablus}} [[پۆل:فەلەستین]] [[پۆل:شام]] [[پۆل:شارەوانییەکانی دەوڵەتی فەلەستین]] hu2oqut5ssv1tsfn4eldpuvb5h983z2 0 303482 1660853 1658811 2026-09-04T20:48:38Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660853 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی دەسەڵاتدار|name=میرزا حوسێن قوولیخانی مافی|image=Nezam al-Saltaneh Mafi.png|caption=وێنەی فەرمی (نزیکەی ١٩٠٠–١٩٠٨)|office=٤ەمین [[سەرۆک وەزیرانی ئێران]]|monarch=[[محەممەدعەلی شا]]|term_start=٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٧|term_end=٢١ی ئایاری ١٩٠٨|predecessor=[[ئەبولقاسم ناسرولمولک]]|successor=[[ئەحمەد موشیرولسەڵتەنە]]|birth_date=١٨٣٢|birth_place=[[تاران]]، [[قاجاڕەکان|دەوڵەتی قاجاڕی]]|death_date=٦ی ئابی ١٩٠٨ (لە تەمەنی ٧٥–٧٦ ساڵیدا)|death_place=تاران، دەوڵەتی قاجاڕی|resting_place=[[ئیمامزادە عەبدوڵڵا (ڕەی)|ئیمامزادە عەبدوڵڵا]]، [[ڕەی (شار)|ڕەی]]|nickname=سەعدولمولک<br>نیزاموسسەڵتەنە|nationality=ئێرانی|religion=[[ئیسلام]] ([[شیعە]])|blank1=هۆز|data1=[[کورد]] (خێڵی مافی)|relations=محەممەد شەریف خان مافی قەزوینی (باوک)}}'''میرزا حوسێن قوولیخانی مافی''' (بە فارسی: میرزا حسینقلی خان مافی؛ ١٨٣٢–١٩٠٨)، ناسراو بە نازناوەکانی '''سەعدولمولک''' و '''نیزاموسسەڵتەنە'''، سیاسەتوانێکی ئێرانیی بەڕەچەڵەک [[کورد]] بوو لە سەردەمی کۆتاییی [[قاجاڕەکان|قاجاڕەکاندا]]. لە ماوەی ژیانی درێژخایەنی کارگێڕیی خۆیدا چەندین پۆستی باڵای بەڕێوەبرد و لە ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٧ تا ٢١ی ئایاری ١٩٠٨ وەک [[سەرۆک وەزیرانی ئێران|سەرۆکوەزیرانی ئێران]] خزمەتی کرد. == ژیاننامە == حوسێن قوولی لە ڕەچەڵەکدا کورد بوو و سەر بە خێڵی مافی بوو.<ref>Britain and the opening up of South-West Persia, 1880–1914: A study in imperialism and economic dependence, Shahbaz Shahnavaz, 2005, pp. 154, ISBN 041530802X.</ref><ref name=":0">نقش حسین‌قلی‌خان نظام‌السلطنه مافی در توسعه خلیج‌فارس، نادره جلالی، ص. 42، فصلنامۀ تخصصی مطالعات خلیج‌فارس، سال چهارم، شمارۀ چهارم (پیاپی 16)، بهار 1398.</ref> پێش سەردەمی سەفەوییەکان، خێڵی مافی لە [[پارێزگای کرماشان|کرماشانەوە]] کۆچیان کرد بەرەو [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] و بوونە بەشێک لە هۆزی بەیرانوەند، بەڵام دواتر لەلایەن سەفەوییەکانەوە بۆ [[پارێزگای فارس|فارس]] گوازرانەوە. لەوێ پەیوەندییەکی نزیکیان لەگەڵ [[زەندییەکان]] دروست کرد، بەڵام پاشان لەلایەن [[ئاغا محەممەدخانی قاجاڕ|ئاغا محەممەد خان قاجاڕەوە]] بەرەو [[قەزوین]] کۆچیان پێ کرا. حوسێن قوولی لە ساڵی ١٨٣٢ لە تاران لەدایک بوو. باوکی، محەممەد شەریف خان مافی قەزوینی، فەرماندەیەکی باڵای سەربازی و حاکمێکی خۆجێیی بوو؛ براکانیشی بە هەمان شێوە چوونە نێو کایەی سەربازی و دیوانیی دەوڵەت. لە تەمەنی شازدە ساڵیدا و پاش کۆچی دواییی باوکی، دەستی بە کار کرد. لە هەمان کاتدا تا ساڵی ١٨٥٨ فێری بنەماکانی زمانی عەرەبی، فیقھ، تەفسیر و کێشی شیعر بوو، کاتێک بۆ یەکەمجار وەک سکرتێری موراد میرزا حیساموسسەڵتەنە چووە نێو حکوومەتی قاجاڕەوە. لە سەرەتای کاروانی کارگێڕیی خۆیدا نازناوی «سەعدولمولک» و دواتریش نازناوی «نیزاموسسەڵتەنە»ی پێ بەخشرا.<ref name=":1">{{Cite web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/nezam-al-saltana-hosaynqoli/ |access-date=2026-08-27 |website=Encyclopaedia Iranica |language=en-US |title=NEẒĀM-AL-SALṬANA, ḤOSAYNQOLI KHAN}}</ref><ref name=":0" /> دوای خزمەتکردن وەک سکرتێری حیساموسسەڵتەنە، چەندین پۆستی باڵای لە ناوچە جیاوازەکان وەرگرت، لەوانە: حاکمی [[بوشەهر]]، حاکمی [[ئەسفەهان]]، حاکمی [[یەزد]]، حاکمی بوشەهر و دەشتستان، سەرۆکی ئیدارەی بەندەرەکان و گومرگی کەنداوی فارس، حاکمی خەمسە ([[زەنگان]])، حاکمی عەرەبستان (خووزستان)، چوارمەحاڵ و بەختیاری، حاکمی [[پارێزگای فارس|فارس]]، وەزیری داد و بازرگانی، سەرۆکی دیوانی باڵا و وەزیری دارایی، حاکمی [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]]، و لە کۆتاییشدا سەرۆکوەزیرانی ئێران کە باڵاترین پۆستی سیاسیی بوو.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> لە پۆستی سەرۆکوەزیرانیدا جێگەی [[ئەبولقاسم ناسرولمولک|ئەبولقاسم ناسرولمولکی]] گرتەوە و لە ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٧ کابینەکەی پێکهێنا. ئەرکی سەرەکیی ئەو ئاشتکردنەوەی شا، [[محەممەدعەلی شا|محەممەد عەلی شای قاجاڕ]]، بوو لەگەڵ [[یەکەم مەجلیسی شۆرای نەتەوەیی|مەجلیس]].<ref>The Turban for the Crown: The Islamic Revolution in Iran, Said Amir Arjomand, 1988, pp. 43, ISBN 9780195042580.</ref> لە ماوەی سەرۆکایەتییەکەیدا، بەهۆی پەرەسەندنی گرژییەکانی نێوان شا و پەرلەمان، بەتایبەت دوای هەوڵی تیرۆرکردنی شا لە شوباتی ١٩٠٨، کەوتە ژێر گوشارێکی توندەوە. حوسێن قوولی کەوتبووە نێوان دەربارییەکانی کە دەیانویست لە پۆستەکەی دووری بخەنەوە و نوێنەرە توندڕەوەکانی مەجلیس کە وەک کەسێکی کۆنەپەرست سەیریان دەکرد. لە ئایاری ١٩٠٨ دەستی لە کار کێشایەوە و تەنها چەند هەفتەیەک دوای ئەوە، پێکدادان و شەڕی ناوخۆ لە ئێراندا دەستی پێکرد.<ref name=":1" /> لە ئابی ١٩٠٨، لە سەرەتای دەستپێکردنی شەڕی ناوخۆدا کۆچی دوایی کرد؛ ساڵی کۆتاییی تەمەنی بەهۆی لەدەستدانی میرزا حوسێن خانی تاقانە کوڕییەوە بە خەمێکی قورسەوە تێپەڕی.<ref name=":1" /> لە [[ئیمامزادە عەبدوڵڵا (ڕەی)|ئیمامزادە عەبدوڵڵا]] لە شاری [[ڕەی (شار)|ڕەی]] نێژرا.<ref name=":0" /> سەرچاوە هاوچەرخەکان حوسێن قوولی وەک بەڕێوەبەرێکی بەئەمەک، بیرمەند و جێگەی متمانە وەسف دەکەن. موسڵمانێکی دیندار و نیشتمانپەروەرێکی دڵسۆز بوو. پابەندی دابونەریتە کۆمەڵایەتییە نەریتییەکان بوو و لەگەڵ محەممەد حەسەن خانی برایدا، دژی ئەو شەپۆلە باوە بوون کە هەموو دیاردە ئەورووپییەکانیان بە کوێرانە کۆپی دەکردەوە. حوسێن قوولی پشتیوانی لە شاعیرانی وەک [[ئیرەج میرزا]] و [[فورسەتوددەولەی شیرازی]] دەکرد و شارەزایییەکی باشی لە ئەدەبیاتی کلاسیکی فارسی و مێژووی ئێراندا هەبوو. سەردانەکەی بۆ وێرانەکانی شاری [[مەدائین]] لە عێراقی سەردەمی عوسمانیدا بە تەنز و دیدێکی واقیعییانە باسکردووە و نووسیویەتی: «مەدائینم بینی، بەڵام پەندم وەرنەگرت»، کە ئەمەش ئاماژەیە بۆ قەسیدە بەناوبانگەکەی شاعیری سەدەی دوازدەهەم [[خاقانی]] کە تێیدا بینەری وێرانەکانی مەدائین هۆشیار دەکاتەوە لە وەرگرتنی پەند لە گۆڕانکارییەکانی ڕۆژگار.<ref name=":1" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٠٨]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئێران]] qgwbu36dlsrukt99usoru18yizwhal2 0 303484 1660854 1658810 2026-09-04T20:48:57Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660854 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی دەسەڵاتدار|name=ئەبولقاسم ناسرولمولک|native_name=ابوالقاسم ناصرالملک|native_name_lang=fa|image=The strangling of Persia; a story of the European diplomacy and oriental intrigue that resulted in the denationalization of twelve million Mohammedans, a personal narrative (1912) (14596848220).jpg|caption=وێنەی ناسرولمولک لە پەڕتووکی «خنکاندنی فارس» (١٩١٢)|office1=[[نایب‌السەلتەنە]]ی ئێران|termstart1=ئازاری ١٩١١|termend1=٢١ی تەممووزی ١٩١٤|monarch1=[[ئەحمەد شا]]|appointer1=[[مەجلیسی شۆرای نەتەوەیی|مەجلیس]]|predecessor1=عەلیڕەزا خان عەزودولمولک|order2=٣یەمین|office2=سەرۆکوەزیرانی ئێران|termstart2=٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٧|termend2=٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٧|monarch2=[[محەممەدعەلی شا]]|predecessor2=[[ئەحمەد موشیرولسەڵتەنە]]|successor2=[[حوسێنقوولی خان مافی|حوسێنقوولی نیزاموسسەڵتەنە]]|office3=[[وەزارەتی کاروباری ئابووری و دارایی (ئێران)|وەزیری دارایی]]|termstart3=١٩٠٤|termend3=١٩٠٦|monarch3=[[موزەفەرەدین شای قاجاڕ]]|primeminister3=عەبدولمەجید میرزا عەینوددەولە|office4=وەزیری دارایی|termstart4=شوباتی ١٨٩٧|termend4=حوزەیرانی ١٨٩٨|monarch4=[[موزەفەرەدین شای قاجاڕ]]|primeminister4=عەلی خان ئەمینوددەولە|office5=والیی [[پارێزگای کوردستان|کوردستان]]|termstart5=١٩٠٠|termend5=١٩٠٤|monarch5=[[موزەفەرەدین شای قاجاڕ]]|primeminister5=میرزا عەلی ئەسغەر خان ئەمینوسسوڵتان|birth_name=ئەبولقاسم خان قەرەگۆزلوو|birth_date=١٣ی تەممووزی ١٨٥٦|birth_place=شەڤەرین، [[پارێزگای هەمەدان|هەمەدان]]، [[دەوڵەتی قاجاڕی]]|death_date=٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٧ (لە تەمەنی ٧١ ساڵیدا)|death_place=[[تاران]]، [[دەوڵەتی پەهلەوی]]|resting_place=[[حەرەمی شا عەبدولعەزیم]]، [[ڕەی (شار)|ڕەی]]|party=حیزبی سۆسیالیستە میانڕەوەکان (ئیعتدالییون)|alma_mater=[[کۆلێژی بالیۆل (ئۆکسفۆرد)|کۆلێژی بالیۆل، زانکۆی ئۆکسفۆرد]]<br>زانستە سیاسییەکانی پاریس (Sciences Po)|relations=[[حوسێن عەلا]] (زاوا)|awards=نیشانی سەینت مایکڵ و سەینت جۆرج|children=٣}}'''ئەبولقاسم خان قەرەگۆزلوو''' (بە فارسی: ابوالقاسم‌خان قراقزلو؛ ١٣ی تەممووزی ١٨٥٦ – ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٧)، ناسراو بە نازناوی '''ناسرولمولک''' (بە فارسی: ناصرالملک؛ بە واتای «یاریدەدەری دەسەڵات»)، سیاسەتوانێکی ئێرانی بوو لە سەردەمی [[قاجاڕەکان|قاجاڕەکاندا]]. لە ماوەی ژیانی سیاسیی خۆیدا چەندین پۆستی باڵای وەک [[نایب‌السەلتەنە]]، [[سەرۆکوەزیرانی ئێران|سەرۆکوەزیران]] و وەزیری داراییی ئێران بەڕێوەبردووە.<ref name=":0">{{cite encyclopedia|title=NĀṢER-AL-MOLK, ABU'L-QĀSEM|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|publisher=Bibliotheca Persica Press|location=New York City|url=http://www.iranicaonline.org/articles/naser-al-molk-abul-qasem|access-date=September 12, 2016|date=May 16, 2016|last1=Bakhash|first1=Shaul}}</ref> == سەرەتای ژیان و خوێندن == ناسرولمولک لە نێوان ساڵانی ١٨٧٩ تا ١٨٨٢ لە [[کۆلێژی بالیۆل (ئۆکسفۆرد)|کۆلێژی بالیۆل]] لە [[زانکۆی ئۆکسفۆرد]] خوێندوویەتی. لەنێو هاوپۆلەکانیدا کەسایەتیی وەک [[ئێدوارد گرەی|سێر ئێدوارد گرەی]] (دواتر بوو بە وەزیری دەرەوەی بەریتانیا) و سێسیل سپرینگ ڕایس (دواتر باڵیۆزی بەریتانیا لە تاران و واشنتۆن) هەبوون. == کاروانی سیاسی == === سەرۆکوەزیران === دوای گەڕانەوەی بۆ ئێران، بوو بە وەرگێڕی [[ناسرەدین شا|ناسردین شا]]. دواتر وەک وەزیری دارایی، والی، و بۆ ماوەیەکی کورت لە سەردەمی [[بزووتنەوەی دەستووریی ئێران|شۆڕشی دەستووری]] لە سەردەمی پاشایەتیی [[محەممەدعەلی شا|محەممەد عەلی شای قاجاڕ]] لە ساڵی ١٩٠٧ وەک سەرۆکوەزیران کاری کرد. بەهۆی گوشاری بەشێک لە پەرلەمانتاران دەستی لە کار کێشایەوە، بەڵام لەبەر ئەوەی پێش دەستلەکارکێشانەوە مۆڵەتی لە محەممەد عەلی شا وەرنەگرتبوو، شا دەستگیری کرد. ناسرولمولک تەنها پاش دەستێوەردانی باڵیۆزی بەریتانیا لە زیندان ئازاد کرا. لە ترسی گیانی خۆی، ئێرانی بەجێهێشت و بەرەو ئینگلتەرا هەڵات. === نایب‌السەلتەنە (سەرپەرشتیاری پاشایەتی) === تا دوای ڕووخانی محەممەد عەلی شا لە هاوینی ١٩٠٩ نەگەڕایەوە بۆ ئێران؛ لەو کاتەدا وەک [[نایب‌السەلتەنە]] (سەرپەرشتیاری پاشایەتی) بۆ [[ئەحمەد شا|ئەحمەد شای قاجاڕ]] کە هێشتا منداڵ بوو دەستنیشان کرا، و هاوکات بۆ ماوەیەکی کورت پۆستی سەرۆکوەزیرانیشی گرتە دەست. ئەو تا ساڵی ١٩١٤ کە ئەحمەد شا گەیشتە تەمەنی یاسایی، لە پۆستی نایب‌السەلتەنەدا مایەوە. لە شیکارییەکی سیاسیی قووڵدا، خەزنەداری گشتیی ئەمریکی لە ئێران، [[ویلیام مۆرگان شوستەر]]، ئاماژەی بەوە کردبوو کە ناسرولمولک توانای سەرکردایەتییەکی بەهێزی لە پۆستەکەیدا پێوە دیار نەبووە.<ref>{{cite web |year=1912 |url=https://archive.org/details/stranglingofpers00shusuoft |work=Internet Archive |at=chapter IX |title=The strangling of Persia; a record of European diplomacy and oriental intrigue : Shuster, William Morgan, 1877-1960 : Free Download & Streaming : Internet Archive}}</ref> == ژیان لە ئینگلتەرا == لە ساڵی ١٩١٥ ناسرولمولک ئێرانی بەجێهێشت و هەتا کۆتاییی تەمەنی لە ئینگلتەرا ژیا. لە ساڵی ١٩١٩ وەک ڕاوێژکاری لۆرد کێرزن لە داڕشتنی ڕێککەوتننامەی ١٩١٩ی نێوان ئینگلیز و ئێران دەرکەوتەوە. لە ساڵی ١٩٢٧ لە تەمەنی ٧١ ساڵیدا لە تاران کۆچی دوایی کرد.<ref>Cyrus Ghani: Iran and the rise of Reza Shah. From Qajar collapse to Pahlavi rule. I. B. Tauris, London u. a. 1998, ISBN 1-86064-258-6.</ref> == چالاکیی ئەدەبی و وەرگێڕان == ناسرولمولک لە ساڵی ١٩١٦ شانۆنامەی ''[[ئۆتێلۆ|ئۆتێللۆ]]''ی [[ویلیام شکسپیر|ویلیام شکسپیری]] بە ناونیشانی «داستان غم‌انگیز اتللو مغربی در وندیک» وەرگێڕایە سەر زمانی فارسی. بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩١٧ لە پاریس چاپکرا، و لە ساڵی ١٩٣٢ لە تاران بە ڕۆڵگێڕانی ئەکتەری ئەرمەنیی سۆڤیەتی، [[ڤەهرام پاپازیان]] لە ڕۆڵی سەرەکیدا نمایش کرا (لەبەر ئەوەی پاپازیان فارسیی نەدەزانی، دێڕەکانی بە فەڕەنسی دەوت و ئەکتەرەکانی تر بە فارسی وەڵامیان دەدایەوە).<ref name=":1">{{Cite web |last=Ali Amini |first=Najafi |date=27 April 2014 |script-title=fa:شکسپیر در ایران، از اولین تا آخرین ترجمه‌ها |trans-title=Shakespeare in Iran, from the first to the last translations |url=https://www.bbc.com/persian/arts/2014/04/140427_l51_shakespeare_book_translation |access-date=26 April 2025 |website=[[BBC Persian]] |language=fa |title=Shekspir dar Irān, az avalin tā ākharin tarjomeh-hā}}</ref> هەروەها شانۆنامەی ''[[بازرگانەکەی ڤینیسیا|بازرگانی ڤینیسیا]]''ی شکسپیریشی وەرگێڕاوەتە سەر زمانی فارسی.<ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|سیاسەت|شانشینی یەکگرتوو|فەڕەنسا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٢٧]] [[پۆل:خەڵکی ھەمەدان]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئێران]] [[پۆل:وەرگێڕەکانی ویلیام شێکسپیر]] 8ojyac8obnss48t8vj2kyxa4gndx5vx 0 303485 1660423 1658570 2026-09-04T14:33:44Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٢ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1660423 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox military conflict | conflict = داستانی بێتواتە | partof = شۆڕشی نوێ و [[شەڕی عێراق ئێران]] | image = | caption = | date = ١٢ی ئۆکتۆبەری ١٩٨٣ – ٢٤ی ئۆکتۆبەری ١٩٨٣ | place = ناوچەی [[ناحیەی بێتواتە|بێتواتە]] | result = سەرکەوتنی پێشمەرگە و کۆنترۆڵکردنی ناوچەکە | combatant1 = [[پەڕگە:Flag of Kurdistan.png|22px]] [[پێشمەرگە|هێزی پێشمەرگەی کوردستان]]<br /> [[پەڕگە:Flag of PUK.png|22px]] ([[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]) | combatant2 = [[پەڕگە:Flag of Iraq (1991–2004).svg|22px]] [[سوپای عێراق]]<br />([[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعس]]) | commander1 = [[مامە ڕیشە]]<br />فەرماندەکانی تیپی ٢١ی کەرکووک | commander2 = نەزانراو | strength1 = تیپی ٢١ی کەرکووک و مەفرەزە ناوچەیییەکان | strength2 = یەکە سەربازییەکانی سوپای عێراق و فەوجە [[جاش|جاشەکان]] | casualties1 = نەزانراو | casualties2 = کوژران، برینداربوون و بەدیلگرتنی دەیان سەرباز و چەکدار }} '''شەڕی بێتواتە''' یان '''داستانی بێتواتە''' نەبەردییەکی سەربازی بوو لە نێوان هێزەکانی [[پێشمەرگە]]ی کوردستان (تیپی ٢١ی کەرکووک) و هێزە چەکدارەکانی [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسی عێراق]]، کە لە نێوان ١٢ بۆ ٢٤ی ئۆکتۆبەری ١٩٨٣ لە ناوچەی [[ناحیەی بێتواتە|بێتواتە]] بەڕێوەچوو.<ref name="knwe">[https://www.knwe.org داستانی بێتواتە لە مێژووی شۆڕشی نوێدا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260821165715/https://knwe.org/ |date=٢١ی ئابی ٢٠٢٦ }}، ڕۆژنامەی کوردستانی نوێ.</ref> ئەم شەڕە بە یەکێک لە وەرچەرخانە گرنگەکانی شۆڕشی نوێ دادەنرێت کە تێیدا پێشمەرگە توانی کۆنترۆڵی ناوچەیەکی ستراتیژی بکات و زیانی سەربازی و لۆجستی بە هێزەکانی حکوومەتی عێراق بگەیەنێت. == پێشینەی مێژوویی == لە سەرەتای هەشتاکان لە سەردەمی [[شەڕی ئێران و عێراق|شەڕی عێراق و ئێراندا]]، حکوومەتی عێراق گوشار و کردەوە سەربازییەکانی لە ناوچە ئازادکراوەکانی [[باشووری کوردستان]] چڕتر کردبووەوە. ناوچەی [[ناحیەی بێتواتە|بێتواتە]] بەهۆی هەڵکەوتەی جوگرافییەکەی لە نێوان دۆڵی [[خۆشناوەتی]] و دەشتی بیتوێندا، خاوەنی پێگەیەکی ستراتیژیی گرنگ بوو بۆ هێڵەکانی پەیوەندی و لۆجستیی هێزەکانی [[پێشمەرگە]]. سوپای عێراق بە مەبەستی پچڕاندنی هاوکارییەکانی پێشمەرگە و تێکدانی بنکەکانی شۆڕش، هەوڵی دا ڕێگەوبانەکانی ئەو ناوچەیە کۆنترۆڵ بکات و بنکە و سەربازگەی نوێ تێیدا جێگیر بکات. == هێزە بەشداربووەکان == === هێزی پێشمەرگە === * '''[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]''': سەرپەرشتیکردنی هێرشەکە لەلایەن تیپی ٢١ی کەرکووک بوو بە هاوکاریی چەند مەفرەزە و هێزێکی ناوچەیی تر. * '''فەرماندە دیارەکان''': فەرماندەیی مەیدانیی شەڕەکە بە بەشداریی ڕاستەوخۆی سەرکردەی مەیدانی [[مامە ڕیشە]] و فەرماندەکانی تری تیپی ٢١ی کەرکووک ئەنجام درا. === سوپای عێراق === * '''[[سوپای عێراق]]''': یەکە سەربازییە فەرمییەکان، جحافل و تۆپخانەکانی دەڤەرەکە. * '''چەکدارە خۆجێییەکان''': فەوجە سووکەکان (کە لەلایەن پێشمەرگەوە بە [[جاش]] دەناسران) وەک هاوکار و شارەزای ڕێگەوبانەکان بۆ ڕژێم بەشداربوون. == بەڕێوەچوونی شەڕەکە == شەڕەکە بۆ ماوەی ١٢ ڕۆژ (لە ١٢ تا ٢٤ی ئۆکتۆبەری ١٩٨٣) بەردەوام بوو و لە چەند قۆناغێکدا بەڕێوەچوو: 1. '''پلانداڕشتن و گەمارۆدان''': هێزەکانی پێشمەرگە لە هێرشێکی کتوپڕدا گەمارۆی سەربازگە و خاڵە سەربازییەکانی سوپای عێراقیان لە دەوروبەری بێتواتە دا. 2. '''ڕووبەڕووبوونەوە و شەڕی دەستەویەخە''': سوپای عێراق هەوڵی دا بە پشتبەستن بە تۆپخانەی قورس و پشتیوانیی هێزی ئاسمانی بەرپەرچی هێرشەکە بداتەوە، بەڵام پێشمەرگە توانی هێڵەکانی بەرگری بشکێنێت. 3. '''کۆنترۆڵکردن''': لە ٢٤ی ئۆکتۆبەردا هێزەکانی پێشمەرگە توانییان بە تەواوی ناوچەکە پاک بکەنەوە و هێزەکانی حکوومەت ناچار بە پاشەکشە بکەن. == ئەنجامەکان == * '''دەستکەوتی سەربازی''': کۆنترۆڵکردنی ناوچەی بێتواتە و دەستبەسەرداگرتنی بڕێکی زۆر لە چەک، تەقەمەنی و کەرەستەی لۆجستیی سوپای عێراق. * '''زیانەکانی سوپای عێراق''': کوژران و برینداربوونی ژمارەیەکی زۆر لە سەربازان و بەدیلگرتنی دەیان چەکدار و ئەفسەری ڕژێم. * '''کاریگەریی سیاسی و ورەیی''': ئەم سەرکەوتنە کاریگەرییەکی ئەرێنیی گەورەی لەسەر ورەی جەماوەر و هێزی پێشمەرگە هەبوو لە قۆناغێکدا کە ناوچەکە لەژێر گوشاری سەربازیی تونددا بوو. == ئەمانەش ببینە == * [[مامە ڕیشە]] * [[ڕانیە]] * [[بێتواتە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.knwe.org ماڵپەڕی فەرمیی ڕۆژنامەی کوردستانی نوێ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260821165715/https://knwe.org/ |date=٢١ی ئابی ٢٠٢٦ }} [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شەڕەکانی عێراق]] [[پۆل:داستانەکان]] ge2mzsbaodekiqnnb8qd2xnpwact361 0 303500 1660623 1659924 2026-09-04T17:23:53Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Gwangjong of Goryeo}} 1660623 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = گوانگجۆنگ<br>{{lang|ko|광종}}<br>{{lang|ko|光宗}} | succession = [[پێڕستی پاشاکانی کۆریا|پاشای]] [[گۆریۆ]] | image = | title = ئیمپراتۆری گۆریۆ | caption = | reign = ٩٤٩–٩٧٥ | coronation = ٩٤٩<br>[[کایسۆنگ|گایگیۆنگ]]، [[گۆریۆ]] | predecessor = [[جیۆنگجۆنگ، سێیەم پاشای گۆریۆ|جیۆنگجۆنگی گۆریۆ]] | successor = [[گیۆنگجۆنگی گۆریۆ]] | spouse = [[شاژن دایمۆک]] | spouse_type = [[ژنی پاشا]] | spouses = [[خاتوون گیۆنگھوا]]<br>[[خاتوونی کۆشک کیم]] | spouses_type = کەنیزەک / ھاوسەر | issue = *کوڕەکان:<br>[[گیۆنگجۆنگی گۆریۆ]]<br>[[شازادەی جێنشین ھۆھوا]] *کچەکان:<br>[[خاتوون چۆنچوجۆن]]<br>[[خاتوون بۆھوا]]<br>[[شاژن موندۆک]] | house = [[خانەدانی وانگ|وانگ]] | dynasty = [[گۆریۆ]] | father = [[تایجۆی گۆریۆ]] | mother = [[شاژن شینمیۆنگ]] | birth_name = وانگ سۆ (Wang So) | birth_date = ٩٢٥ | birth_place = [[کایسۆنگ|گایگیۆنگ]]، [[گۆریۆ]] | death_date = ٤ی تەممووزی ٩٧٥ (لە تەمەنی ٥٠ ساڵیدا) | death_place = گایگیۆنگ، [[گۆریۆ]] | burial_place = ھۆنلنگ ({{lang|ko|헌릉}}) | posthumous_name = پاشای مەزن دایسۆنگ (대성대왕) | temple_name = '''گوانگجۆنگ''' ({{lang|ko|광종}}) | era_dates = گوانگدۆک (광덕): ٩٤٩–٩٥٢<br>جونپوونگ (준풍): ٩٦٠–٩٦٣ }} '''گوانگجۆنگ''' (٩٢٥ – ٤ی تەممووزی ٩٧٥)، بە ناوی کەسیی '''وانگ سۆ'''، چوارەمین پاشای [[خانەدان|خانەدانی]] [[گۆریۆ]]ی [[مێژووی کۆریا|کۆریا]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://world.kbs.co.kr/english/archive/program/program_koreanstory.htm?no=40549&current_page=8|سەردێڕ=Choi Seung-ro, the Architect of Goryeo Political Structure|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170211023152/http://world.kbs.co.kr/english/archive/program/program_koreanstory.htm?no=40549&current_page=8|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=KBSes>{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=es|ناونیشان=http://world.kbs.co.kr/spanish/program/program_kinhistory_detail.htm?No=10039047|سەردێڕ=Gwangjong, el monarca que otorga libertad a los esclavos|ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[سیستمی پەخشی کۆری|KBS World]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170211023153/http://world.kbs.co.kr/spanish/program/program_kinhistory_detail.htm?No=10039047|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیاننامە == === لەدایکبوون و سەرەتای ژیان === گوانگجۆنگ لە ساڵی ٩٢٥ بە ناوی وانگ سۆ لەدایک بوو، چوارەمین کوڕی پاشا [[تایجۆی گۆریۆ|تایجۆ]] بوو کە لە ساڵی ٩١٨ گۆریۆی دامەزراند. دایکی شاژن شینمیۆنگ بوو لە خێڵی چونگجو یوو، کە ھەروەھا دایکی شازادەکان وانگ تای، وانگ یۆ ([[جیۆنگجۆنگ، سێیەم پاشای گۆریۆ|جیۆنگجۆنگ]])، وانگ جۆنگ، جیونگتۆنگ، و شازادە خاتوونەکان ناکرانگ و ھوونگبانگ بوو. سەرەڕای ئەوەش، گوانگجۆنگ بیست زڕبرا و حەوت زڕخوشکی لە ھاوسەرگیرییەکانی تری باوکییەوە ھەبوو. وەک ئەوەی سێ برای لە خۆی گەورەتری ھەبوو بە ناوەکانی موو، تای و یۆ، گوانگجۆنگ لە وەرگرتنی تەختی پاشایەتی دوور بوو؛ بەڵام وانگ تای زوو کۆچی دوایی کرد، و [[ھیێجۆنگی گۆریۆ|وانگ موو]] لە ساڵی ٩٤٥ دوای سێ ساڵ پاشایەتی کۆچی دوایی کرد، و تەختی پاشایەتی بۆ وانگ یۆ مایەوە کە بۆ ماوەی چوار ساڵ وەک جیۆنگجۆنگ حوکمی گۆریۆی کرد. پێش مردنی، جیۆنگجۆنگ بڕیاری دا وانگ سۆ بکاتە جێنشینی خۆی لەبری کوڕە تاقانەکەی کە شازادە گیۆنگچوونۆن بوو.<ref name="ParkYeongGyu">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Park|یەکەم=Yeong-gyu|ڕێکەوت=١٩٩٦|زمان=ko|script-title=ko:한권으로 읽는 고려왕조실록|trans-title=The Goryeo Dynasty as a book|ژپنک=٩٧٨٨٩٧٥٢٧٠٤٨٢|پەڕەکان=٧٨–٩٠}}</ref> بەپێی گێڕانەوەی مێژوونووسی ھاوچەرخی، چۆی سونگ-نۆ، گوانگجۆنگ «کەسێکی وریا و کەمگۆ بوو، بەڵام لە کاتی قۆستنەوەی دەرفەتدا زۆر بوێر بوو.» ئەو خاوەنی ڕووخسار و لێھاتووییەکی بەرز بوو و لەلایەن باوکییەوە خۆشەویستییەکی تایبەتی پێ دەبەخشرا.<ref name="ParkYeongGyu" /> === سەردەمی دەسەڵات === کاتێک گوانگجۆنگ لە ١٣ی نیسانی ٩٤٩ لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا چووە سەر تەختی پاشایەتی،<ref name=KBSes /> شانشینی گۆریۆ لە بارودۆخێکی ناسەقامگیردا بوو. بۆ یەکخستنی سێ شانشینەکەی دوایی، باوکی لە ڕێگەی ھاوسەرگیرییەوە ھاوپەیمانی لەگەڵ بنەماڵە بەھێز و دەسەڵاتدارەکان بەستبوو. ڕازیکردنی ئەو بنەماڵانە زۆر گرنگ بوو، چونکە ھەریەکەیان سوپای تایبەتی خۆیان ھەبوو و دەیانتوانی لە ھەر کاتێکدا بێت یاخی ببن. لەبەر ئەم ھۆکارە، گوانگجۆنگ پێویستی بە چەسپاندنی دەسەڵاتی پاشا بینی و دروستکردنی دەسەڵاتێکی پاشایەتیی ڕەھای کردە ئامانجی سەرەکیی حکوومەتەکەی. بۆ ڕێگریکردن لە زیادبوونی دەسەڵاتی خێڵە دەستڕۆیشتووەکان، ڕەتیکردەوە لەگەڵ ژنێکی دەرەوەی بنەماڵەی پاشایەتی ھاوسەرگیری بکات، بەڵکوو لەگەڵ ئەندامانی بنەماڵەی پاشایەتی ھاوسەرگیریی کرد: [[شاژن دایمۆک]] زڕخوشکی خۆی بوو، و دووەم ھاوسەریشی، [[خاتوون گیۆنگھوا]]، کچی زڕبراکەی بوو کە پاشا ھیێجۆنگ بوو. گوانگجۆنگ لەگەڵ خوێندنەوەی پەڕتووکی «دیفان»ی [[ئیمپراتۆر تایزۆنگی تانگ]] بۆ تێگەیشتن لە چۆنیەتیی بەڕێوەبردنی دەسەڵات، ھەوڵێکی زۆری دا بۆ پاراستنی پەیوەندییە دیپلۆماسییە باشەکان لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ.<ref name=KBSes /> ئەمەش وای لێکرد دەسەڵات لە ناوەوە و دەرەوەی دەربار کۆبکاتەوە، و دەست بکات بە زنجیرەیەک چاکسازی بۆ فراوانکردنی ئابووری و سەربازی.<ref name=koreapost>{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=pt|ناونیشان=http://www.koreapost.com.br/conheca-a-coreia/historia/a-reforma-politica-do-reino-de-goryeo/|سەردێڕ=A reforma política do reino de Goryeo|دوایین=Lee|یەکەم=Carol|بڵاوکەرەوە=Korea Post|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|trans-title=The political reform of the kingdom of Goryeo|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160924192207/http://www.koreapost.com.br/conheca-a-coreia/historia/a-reforma-politica-do-reino-de-goryeo/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکەمین چاکسازیی ئەو لە ساڵی ٩٥٦ دەرکردنی یاسای ئازادکردنی کۆیلەکان (بە [[ھانگول]]: 노비안검법؛ بە [[ھانجا]]: 奴婢按檢法) بوو. بنەماڵە دەستڕۆیشتووەکان خاوەنی کۆیلەیەکی زۆر بوون کە وەک سەربازی تایبەت کاریان دەکرد و باجیان بە دەوڵەت نەدەدا. بە ئازادکردنیان، گوانگجۆنگ ئەوانی کردە خەڵکی ئاسایی، بەمەش دەسەڵاتی خانەدانەکانی لاواز کرد و ژمارەی ئەو کەسانەی زیاد کرد کە باجیان بە پاشا دەدا و دەبوونە بەشێک لە سوپای نیشتمانی. ئەم چاکسازییە پشتیوانیی خەڵکی بۆ بەدەستھێنا، لە کاتێکدا دەستڕۆیشتووەکان دژی بوون.<ref name=KBSes /><ref name="ParkYeongGyu" /> سەبارەت بە سیاسەتی دەرەوە، گوانگجۆنگ پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ چین پاراست و پەیوەندییەکانی لەگەڵ ژۆی دوایی و [[ئیمپراتۆریەتیی سۆنگ]] و وویوێ پتەو کرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:냉철한 국왕, 왕의 힘을 키우다 |ناونیشان=http://contents.history.go.kr/mobile/kc/view.do?levelId=kc_n200800&code=kc_age_20|سەردێڕ=우리역사넷 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|زمان=ko}}</ref> لە ساڵی ٩٥٧، زانای چینی شوانگ جی وەک نێردراوێک ھاتە گۆریۆ و گوانگجۆنگ لەلای خۆی ھێشتییەوە؛ بە ڕاوێژی ئەو، پاشا لە ساڵی ٩٥٨دا سیستمی تاقیکردنەوەی نیشتمانیی خزمەتگوزاریی شارستانیی (گواگیۆ) دامەزراند بە مەبەستی دەرکردنی ئەو بەرپرسانەی کە بەھۆی کاریگەریی بنەماڵەیی دەسەڵاتیان وەرگرتبوو نەک لێھاتوویی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Kim |یەکەم١=Hae-Yeon |سەردێڕ=[Stories of Artifacts] How Joseon strove to make exams fair: Gangseosigwon |ناونیشان=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20230529000136 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|agency=The Korea Herald |ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٣}}</ref> لە ساڵی ٩٦٠دا، ڕەنگی پۆشاکی فەرمیی دەرباری بۆ جیاکردنەوەی پلە و پایەی بەرپرسان دیاری کرد. بۆ بەرگریکردن لە سنوورەکان بەرامبەر خیتانەکان و جورچنەکان، گوانگجۆنگ سوپای ڕێکخستەوە و فراوانی کرد و سنوورەکانی شانشینەکەی بەرەو باکوور بەسەر [[ڕووباری یالو]]دا بردە پێشەوە.<ref name="Tennant">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tennant|یەکەم=Roger|سەردێڕ=A History Of Korea|ساڵ=٢٠١٢|پەڕەکان=٨٠–٨٣|ژپنک=٩٧٨١١٣٦١٦٧٠٥٨}}</ref> ھەروەھا گوانگجۆنگ خۆی بە «ئیمپراتۆر» و گۆریۆی بە «ئیمپراتۆریەت» ناوزەند کرد؛ شاری گایگیۆنگی کردە «پایتەختی ئیمپراتۆری» و شاری [[پیۆنگیانگ]]ی کردە «پایتەختی ڕۆژاوا»، و ناوی سەردەمی سەربەخۆی وەک «گوانگدۆک» (٩٤٩–٩٥١) و «جونپوونگ» (٩٦٠–٩٦٣) بەکارھێنا تا دەسەڵاتی ڕەھای خۆی نیشان بدات.<ref name="ParkYeongGyu" /> ناڕەزایەتیی خانەدانەکان لە چاکسازییەکانی بووە ھۆی پلانگێڕان بۆ یاخیبوون، بەڵام شکستی ھێنا. لە ساڵی ٩٦٠ەوە گوانگجۆنگ دەستی بە زنجیرەیەک پاکتاوکردنی توند کرد و نەیارەکانی لەناوبرد، تەنانەت براکەی خۆی وانگ وۆن و برازاکانیشی لەپێناو پاراستنی تەختی پاشایەتی لەناوبرد.<ref name="ParkYeongGyu" /> === ساڵانی دوایی و مردن === لە ساڵانی دواییدا، گوانگجۆنگ زیاتر ڕووی لە پەرەپێدانی بودیزم کرد. لە تەممووزی ٩٧٥ تووشی نەخۆشییەکی سەخت بوو و لە تەمەنی ٥٠ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.<ref name=KBSes /> گۆڕەکەی بە ناوی ھۆنلنگ لە باکووری چیای سۆنگاکسان لە شاری کایسۆنگ ھەڵکەوتووە. دوای ئەو، کوڕە تاقانەکەی بە ناوی وانگ جوو بە ناوی [[گیۆنگجۆنگی گۆریۆ]] چووە سەر تەختی پاشایەتی.<ref name="ParkYeongGyu" /> == خێزان == * باوک: [[تایجۆی گۆریۆ]] ** باپیری باوکی: وانگ ڕیوونگ ** داپیرەی باوکی: شاژن ویسووک * دایک: [[شاژن شینمیۆنگ]] لە خێڵی چونگجو یوو ** باپیری دایکی: یوو گونگدال * ھاوسەرەکان و نەوەکانیان: # [[شاژن دایمۆک]] لە خێڵی ھوانگجوو ھوانگبۆ؛ زڕخوشکی بوو. ## [[گیۆنگجۆنگی گۆریۆ|شازادەی جێنشین وانگ جوو]]، ''کوڕی یەکەم'' ## [[شازادەی جێنشین ھۆھوا|شازادە ھۆھوا]]، ''کوڕی دووەم'' ## [[خاتوون چۆنچوجۆن|وانگ ئاجی، خاتوون چۆنچو]]، ''کچی یەکەم'' ## [[خاتوون بۆھوا]]، ''کچی دووەم'' ## [[شاژن موندۆک]]، ''کچی سێیەم'' # [[خاتوون گیۆنگھوا]] لە خێڵی جینچۆن ئیم؛ زڕبرازای بوو – بێ منداڵ. # خاتوونی کۆشک کیم – بێ منداڵ. == لە کەلتووری باودا == * لەلایەن کیم سانگ-جوونگ لە زنجیرەی ساڵی ٢٠٠٢–٢٠٠٣ی [[سیستمی پەخشی کۆری|KBS]] بە ناوی ''بەرەبەیانی ئیمپراتۆریەت'' ڕۆڵی گێڕدراوە. * لەلایەن جونگ سونگ-وو لە زنجیرەی ساڵی ٢٠٠٩ی [[کەی بی ئێس دوو|KBS2]] بە ناوی ''شاژنە ئیمپراتۆر چۆنچو'' ڕۆڵی گێڕدراوە. * لەلایەن [[جانگ ھیوک]] لە زنجیرەی ساڵی ٢٠١٥ی [[کۆمپانیای پەخشی مانھوا|MBC]] بە ناوی ''بدرەوشێوە یا شێت بە'' ڕۆڵی گێڕدراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kdramastars.com/articles/54908/20141120/jang-hyuk-and-oh-yeon-seo-to-play-royal-lovers-in-shine-or-go-crazy.htm|سەردێڕ=Jang Hyuk and Oh Yeon Seo to play royal lovers in 'Shine or Go Crazy'|ئیش=Kdramastars|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> * لەلایەن لی جون-گی لە زنجیرەی ساڵی ٢٠١٦ی [[سیستمی پەخشی سێئول|SBS]] بە ناوی ''[[ئاشقانی مانگ: دڵی سوور ڕیۆ]]'' ڕۆڵی سەرەکیی گێڕدراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0000562281|سەردێڕ=이준기, 中 소설 원작 '보보경심:려' 남주 출연 확정|وێبگە=[[نەیڤەر|Naver News]]|زمان=ko|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی پاشاکانی کۆریا]] * [[مێژووی کۆریا]] * [[گۆریۆ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{s-start}} {{s-hou|[[خانەدانی وانگ]]|٩٢٥|٤ی تەممووزی|٩٧٥}} {{s-reg}} {{s-bef|before=[[جیۆنگجۆنگ، سێیەم پاشای گۆریۆ|جیۆنگجۆنگ]]}} {{s-ttl|title=[[پێڕستی پاشاکانی کۆریا|پاشای گۆریۆ]]|years=٩٤٩–٩٧٥}} {{s-aft|after=[[گیۆنگجۆنگی گۆریۆ]]}} {{s-end}} {{DEFAULTSORT:Gwangjong Of Goryeo}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Gwangjong of Goryeo}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٩٢٥]] [[پۆل:مردووانی ٩٧٥]] [[پۆل:پاشاکانی سەدەی دەیەمی کۆریا]] [[پۆل:پاشاکانی گۆریۆ]] [[پۆل:پاشا بودییەکانی کۆریا]] [[پۆل:خەڵکی کایسۆنگ]] [[پۆل:خانەدانی وانگ]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کۆرییەکانی سەدەی ١٠یەم]] ckiistb64hifckrxak036vsr0k2b3dh 0 303501 1660624 1659923 2026-09-04T17:24:13Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Kingdom of Bavaria}} 1660624 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = {{small|(١٨٠٦–١٨٢٥)}}<br>{{small|{{native name|de|Königreich Baiern}}}}<br>{{small|{{native name|bar|Kinereich Baiern}}}}<hr>{{small|(١٨٢٥–١٩١٨)}}<br>{{small|{{native name|de|Königreich Bayern}}}}<br>{{small|{{native name|bar|Kinereich Bayern}}}} | conventional_long_name = شانشینی باڤاریا | era = [[شەڕەکانی ناپلیۆن]]<br>[[شەڕی فەڕەنسا و پرووسیا]]<br>[[جەنگی یەکەمی جیھانی]] | status = دەوڵەتێکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز]] (١٨٠٦)<br>دەوڵەتێکی [[یەکێتیی ڕاین]] (١٨٠٦–١٨١٣)<br>دەوڵەتێکی کۆنفیدراسیۆنی ئەڵمانی (١٨١٥–١٨٦٦)<br>دەوڵەتێکی فیدراڵی لە [[ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی]] (١٨٧١–١٩١٨) | year_start = ١٨٠٦ | year_end = ١٩١٨ | event_start = ڕاگەیاندنی شانشین | date_start = ١ی کانوونی دووەمی ١٨٠٦ | event_end = ڕاگەیەندراوی ئانیف | date_end = ١٢ی تشرینی دووەمی ١٩١٨ | event1 = پەیمانی ڕید | date_event1 = ٨ی تشرینی یەکەمی ١٨١٣ | event2 = پەیمانی پاریس (١٨١٤) | date_event2 = ٣٠ی ئایاری ١٨١٤ | event3 = یەکگرتنی ئەڵمانیا | date_event3 = ١٨ی کانوونی دووەمی ١٨٧١ | event4 = [[شۆڕشی ئەڵمانیا (١٩١٨-١٩١٩)|شۆڕشی ئەڵمانیا]] | date_event4 = ٩ی تشرینی دووەمی ١٩١٨ | p1 = ھەڵبژاردەی باڤاریا | flag_p1 = Electoral Standard of Bavaria (1623-1806).svg | s1 = دەوڵەتی ئازادی باڤاریا | flag_s1 = Flag of Bavaria (striped).svg | image_flag = Flag of Bavaria (striped).svg | image_coat = Coat of Arms of the Kingdom of Bavaria 1835-1918.svg | image_map = Map-DR-Bavaria (blau).svg | image_map_caption = شانشینی باڤاریا لە ساڵی ١٩١٤ وەک بەشێک لە ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی | capital = [[میونشن]] | national_anthem = Bayerische Königshymne<br>("سرودی پاشایەتیی باڤاریا") | government_type = [[پاشایەتیی دەستووری]]ی پەرلەمانی | common_languages = [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]، [[زمانی باڤاری|باڤاری]] | largest_city = میونشن | religion = '''زۆرینە:'''<br>[[کەنیسەی کاسۆلۆکی|کاسۆلۆکی ڕۆمانی]]<br>'''کەمینەکان:'''<br>لوتەرانیزم، کاڵڤینیزم، [[جوویەتی]] | currency = گولدنی باڤاری (١٨٠٦–١٨٧٣)<br>مارکی زێڕی ئەڵمانی (١٨٧٣–١٩١٤)<br>پاپیێرمارکی ئەڵمانی (١٩١٤–١٩١٨) | leader1 = ماکسیمیلیانی یەکەمی یۆزێف | leader2 = لودڤیگی یەکەم | leader3 = ماکسیمیلیانی دووەم | leader4 = لودڤیگی دووەم | leader5 = ئۆتۆ | leader6 = لودڤیگی سێیەم | year_leader1 = ١٨٠٦–١٨٢٥ | year_leader2 = ١٨٢٥–١٨٤٨ | year_leader3 = ١٨٤٨–١٨٦٤ | year_leader4 = ١٨٦٤–١٨٨٦ | year_leader5 = ١٨٨٦–١٩١٣ | year_leader6 = ١٩١٣–١٩١٨ | title_leader = [[پاشایەتی|پاشا]] | representative1 = شازادە لویتپۆڵد | representative2 = لودڤیگی سێیەم | year_representative1 = ١٨٨٦–١٩١٢ | year_representative2 = ١٩١٢–١٩١٣ | title_representative = شازادەی جێنشین (ڕێجێنت) | deputy1 = ماکسیمیلیان فۆن مۆنتگێلاس | deputy2 = گیۆرگ فۆن ھێرتلینگ | deputy3 = ئۆتۆ ڕیتەر فۆن داندل | year_deputy1 = ١٨٠٦–١٨١٧ | year_deputy2 = ١٩١٢–١٩١٧ | year_deputy3 = ١٩١٧–١٩١٨ | title_deputy = [[سەرۆکوەزیران]] | legislature = پەرلەمانی باڤاریا (Landtag) | house1 = ئەنجومەنی ڕاوێژکاران | type_house1 = ئەنجومەنی باڵا | house2 = ئەنجومەنی نوێنەران | type_house2 = ئەنجومەنی خوارەوە | stat_year1 = ١٩١٠ | stat_area1 = 75865 | stat_pop1 = 6524372 | motto = {{lang|de|In Treue fest}}<br>("جێگیر لە دڵسۆزیدا") | today = [[ئەڵمانیا]] }} '''شانشینی باڤاریا''' (بە ئەڵمانی: {{lang|de|Königreich Bayern}}؛ بە باڤاری: {{lang|bar|Kinereich Bayern}}؛ تا ساڵی ١٨٢٥ بە شێوەی ''Baiern'' دەنووسرا) دەوڵەتێکی ئەڵمانی بوو کە لە ساڵی ١٨٠٦ جێگەی پێشینەکەی، ھەڵبژاردەی باڤاریای گرتەوە و تا ساڵی ١٩١٨ بەردەوام بوو.<ref>{{Cite web |title=Bavaria Becomes a Kingdom |url=https://www.museum.bayern/en/museum/concept/generations/bavaria-becomes-a-kingdom.html |access-date=2023-11-26 |website=museum.bayern |archive-date=26 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126132257/https://www.museum.bayern/en/museum/concept/generations/bavaria-becomes-a-kingdom.html |url-status=dead}}</ref> لەگەڵ یەکگرتنی ئەڵمانیا و دامەزراندنی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی]] لە ساڵی ١٨٧١، شانشینەکە بوو بە دەوڵەتێکی فیدراڵی لە ئیمپراتۆریەتە نوێیەکەدا و لە ڕووی ڕووبەر، دەسەڵات و ساماندا لە دوای دەوڵەتی پێشەنگ، [[شانشینی پرووسیا]]، لە پلەی دووەمدا بوو. دامەزراندنی دەوڵەتەکە دەگەڕێتەوە بۆ وەرگرتنی تەختی پاشایەتی لەلایەن ھەڵبژێردەر ماکسیمیلیانی چوارەمی یۆزێف لە [[ماڵی ویتێلسباخ]] وەک پاشای باڤاریا لە ساڵی ١٨٠٦. تاجی پاشایەتی لە دەستی بنەماڵەی ویتێلسباخدا مایەوە تا ئەو کاتەی پاشایەتی لە ساڵی ١٩١٨ ھەڵوەشایەوە. زۆربەی سنوورەکانی ئێستای ویلایەتی [[باڤاریا]] لە دوای ساڵی ١٨١٤ بەپێی پەیمانی پاریس دیاری کرا، کە تێیدا شانشینی باڤاریا ناوچەکانی تیرۆل و فۆرارلبێرگی دایە [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا]] و لە بەرامبەردا ئاشافنبورگ و [[ورزبورگ]]ی وەرگرت. لە ساڵی ١٩١٨، دوای [[شۆڕشی ئەڵمانیا (١٩١٨-١٩١٩)|شۆڕشی ئەڵمانیا]]، باڤاریا بوو بە کۆمار و بەم شێوەیە شانشینەکە ھەڵوەشایەوە و دەوڵەتی ئازادی باڤاریای ئێستا جێگەی گرتەوە. == مێژوو == === دامەزراندن و فراوانبوون لە سەردەمی ماکسیمیلیانی یەکەم === [[File:Bild-Montgelas.jpg|thumb|left|ماکسیمیلیان فۆن مۆنتگێلاس]] لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٧٧٧دا، بەرەی باڤاری لە بنەماڵەی ویتێلسباخ کۆتایی پێھات و دەسەڵاتی باڤاریا گوازرایەوە بۆ چارڵز تیۆدۆر، میری ھەڵبژێردەری پالاتینات. لە ساڵی ١٧٩٥دا، لە سەردەمی [[کۆماری یەکەمی فەڕەنسا]]دا، سوپای فەڕەنسا بە سەرکردایەتیی مۆرۆ بەرەو باڤاریا پێشڕەوی کرد و شاری [[میونشن]]ی گرت و گەمارۆی شاری [[ئینگۆلشتات]]ی دا.<ref>{{Cite web |title=Constitutional monarchy in the Kingdom of Bavaria {{!}} bavarikon |url=https://www.bavarikon.de/ |access-date=2023-11-26 |website=bavarikon.de |language=de}}</ref> پاش مردنی چارڵز تیۆدۆر لە ١٧٩٩، ماکسیمیلیانی چوارەمی یۆزێف بوو بە میری ھەڵبژێردەر. وەزیری بەتوانای باڤاریا، ماکسیمیلیان فۆن مۆنتگێلاس، بەو ئەنجامە گەیشت کە بەرژەوەندیی باڤاریا لە ھاوپەیمانیدایە لەگەڵ فەڕەنسای ناپلیۆندا. لە ساڵی ١٨٠٥ بەپێی ئاشتیی پرێسبورگ، ڕێگە بە ماکسیمیلیان درا کە باڤاریا بەرز بکاتەوە بۆ پلەی شانشین؛ بۆیە لە ١ی کانوونی دووەمی ١٨٠٦ خۆی وەک پاشا ماکسیمیلیانی یەکەم ڕاگەیاند. لە ١ی ئابی ١٨٠٦ باڤاریا لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز]] جیا بووەوە و چووە ناو [[یەکێتیی ڕاین]]. لە ساڵی ١٨٠٨دا تەواوی سیستمی دەرەبەگایەتی (کۆیلایەتیی زەوی) لە وڵاتدا ھەڵوەشێنرایەوە و یەکەمین دەستووری نووسراوی باڤاریا پەسەند کرا. لە کاتی ھێرشی فەڕەنسا بۆ سەر ڕووسیا لە ساڵی ١٨١٢، نزیکەی ٣٠،٠٠٠ سەربازی باڤاری کوژران. پاشان بەپێی پەیمانی ڕید لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٨١٣، باڤاریا لە یەکێتیی ڕاین کشانەوە و چووە بەرەی ھاوپەیمانیی دژی ناپلیۆن. لەگەڵ شکستی فەڕەنسا لە ساڵی ١٨١٤ و لە [[شەڕی لایپزیگ]]دا، باڤاریا قەرەبووی زەوییە لەدەستچووەکانی وەرگرتەوە و لە تەواوی خاکی ئەڵمانیادا لە ڕووی قەبارە و دەسەڵاتەوە لە دوای نەمسا و [[پرووسیا]] بوو بە سێیەم گەورەترین دەوڵەت. === دەستوور === لە ٢٦ی ئایاری ١٨١٨ دووەمین دەستووری باڤاریا ڕاگەیەندرا. دەستوورەکە پەرلەمانێکی دوو ئەنجومەنیی (Landtag) دامەزراند: * ئەنجومەنی باڵا (ئەنجومەنی ڕاوێژکاران): کە لە شازادەکان، ئەرستۆکراتەکان، ئەسقەفەکان و کەسایەتییە باڵاکانی دەوڵەت پێکدەھات. * ئەنجومەنی خوارەوە (ئەنجومەنی نوێنەران): نوێنەرایەتیی خاوەن موڵکەکان، زانکۆکان، کەنیسە و جووتیارانی دەکرد. مافی شوێنکەوتووانی ئایینی پرۆتستانت لە دەستوورەکەدا پارێزرا و یەکسانیی ئایینەکان چەسپێنرا. === لودڤیگی یەکەم، ماکسیمیلیانی دووەم و شۆڕشەکان === [[File:Joseph Karl Stieler - King Ludwig I in his Coronation Robes - WGA21796.jpg|thumb|left|پاشا لودڤیگی یەکەم بە پۆشاکی تاج لەسەر نان، ١٨٢٦]] لە ساڵی ١٨٢٥دا لودڤیگی یەکەم چووە سەر تەختی پاشایەتی. لە سەردەمی ئەودا ھونەر و تەلارسازی گەشەیەکی گەورەی بەخۆیەوە بینی و چەندین بینای شێوازی کلاسیکی نوێ لە سەرانسەری باڤاریادا دروست کران، ھەروەھا پەرەی بە پیشەسازی دا. لە سیاسەتی دەرەوەدا پشتیوانی لە سەربەخۆییی یۆنان کرد و دووەم کوڕی بە ناوی ئۆتۆ لە ساڵی ١٨٣٢ بوو بە پاشای یۆنان. لە ساڵی ١٨٣٥ یەکەم ھێڵی ئاسنینی ئەڵمانیا لە نێوان شارەکانی [[فورت]] و [[نۆریمبێرگ]] لە باڤاریا دروست کرا. لە سەردەمی [[شۆڕشەکانی ١٨٤٨]]دا، لودڤیگی یەکەم لە ٢٠ی ئازاری ١٨٤٨ لە بەرژەوەندیی کوڕە گەورەکەی، ماکسیمیلیانی دووەم دەستی لە کار کێشایەوە. ماکسیمیلیانی دووەم لە کێشەکانی نێوان نەمسا و پرووسیا لەسەر ڕابەرایەتیکردنی دەوڵەتانی ئەڵمانیا، پشتیوانیی ئیمپراتۆریەتیی نەمسای دەکرد دژی پرووسیا. === شەڕی نەمسا و پرووسیا === لە ساڵی ١٨٦٤ ماکسیمیلیانی دووەم کۆچی دوایی کرد و کوڕە ١٨ ساڵانەکەی بە ناوی [[لودڤیگی دووەمی باڤاریا|لودڤیگی دووەم]] بوو بە پاشا. کاتێک گرژیی نێوان نەمسا و پرووسیا پەرەی سەند، سەرۆکوەزیرانی پرووسیا [[ئۆتۆ فۆن بیسمارک]] ھەوڵی دا باڤاریا بێلایەن بکات، بەڵام لودڤیگی دووەم ڕەتیکردەوە و لە ھاوپەیمانی لەگەڵ نەمسا بەردەوام بوو. لە ساڵی ١٨٦٦ شەڕی نەمسا و پرووسیا دەستی پێکرد، سوپای باڤاریا لە بەرەکانی جەنگدا شکستی ھێنا و بە شکستھێنانی نەمسا لە جەنگەکەدا، باڤاریا کەوتە ژێر کاریگەری و ھەژموونی پرووسیاوە. === لودڤیگی دووەم و ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی === [[File:Neuschwanstein Castle LOC print.jpg|thumb|[[قەڵای نۆیشڤانشتاین]] کە لە سەردەمی پاشا لودڤیگی دووەم دروست کرا]] دوای دەستپێکردنی شەڕ لە نێوان فەڕەنسا و پرووسیا لە [[شەڕی فەڕەنسا و پرووسیا]] لە ساڵی ١٨٧٠، باڤاریا شانبەشانی دەوڵەتانی تری ئەڵمانیا چووە شەڕ دژی [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا]].<ref>{{Cite web |title=The Royal Drama of Ludwig II |url=https://www.museum.bayern/en/museum/concept/generations/the-royal-drama-of-ludwig-ii.html |access-date=2023-11-26 |website=museum.bayern |archive-date=26 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126133421/https://www.museum.bayern/en/museum/concept/generations/the-royal-drama-of-ludwig-ii.html |url-status=dead}}</ref> پاش شکستی فەڕەنسا، لودڤیگی دووەم پێشنیاری کرد کە پاشای پرووسیا [[ڤیلھێلمی یەکەم]] وەک ئیمپراتۆری ئەڵمانیا لە [[کۆشکی ڤێرسای]] لە ساڵی ١٨٧١ تاج لەسەر بنێت، بەمەش [[ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی]] دامەزرا. لە ناو ئیمپراتۆریەتە نوێیەکەدا باڤاریا پێگەیەکی تایبەتی وەرگرت و توانی سوپای تایبەت بە خۆی و دەستەی دیپلۆماسیی سەربەخۆی خۆی لە کاتی ئاشتیدا بپارێزێت.<ref>{{Cite web |title=16 Bizarre Facts About King Ludwig II, The Most Extreme Fanboy of All Time |url=https://www.ranker.com/list/tragic-king-ludwig-ii-facts/setareh-janda |access-date=2023-11-26 |website=ranker.com |language=en}}</ref> لودڤیگی دووەم دواتر لە سیاسەت دوورکەوتەوە و خەریکی بنیاتنانی قەڵا و کۆشکە ئەفسانەیییەکانی وەک [[قەڵای نۆیشڤانشتاین]] بوو بە سەرمایەی تایبەتیی خۆی، کە بووە ھۆی کەڵەکەبوونی قەرزێکی زۆر لەسەری. لە ساڵی ١٨٨٦، حکوومەت پاشای بە نەخۆشی دەروونی دانا و دەسەڵاتی لە دەست دەرھێنا. چەند ڕۆژێک دواتر لودڤیگ بە شێوەیەکی تەمومژاوی لە دەریاچەی ستارنبێرگ خنکا.<ref>{{Cite web |title=Foundation of the German Reich in 1871 {{!}} bavarikon |url=https://www.bavarikon.de/ |access-date=2023-11-26 |website=bavarikon.de |language=de}}</ref> === سەردەمی ڕێجێنسی و چاکسازییەکان === پاش لودڤیگ، تاجی پاشایەتی گوازرایەوە بۆ براکەی ئۆتۆ، بەڵام لەبەر ئەوەی ئۆتۆ بەدەست نەخۆشیی دەروونییەوە دەیناڵاند، مامی پاشا بە ناوی شازادە لویتپۆڵد بوو بە ڕێجێنت (سەرپەرشتیاری پاشایەتی) و کاروباری دەوڵەتی لە نێوان ساڵانی ١٨٨٦ تا ١٩١٢ بەڕێوەبرد. ئەم سەردەمە بە «سەردەمی شازادەی جێنشین» (Prinzregentenjahre) ناسراوە کە گەشەیەکی گەورەی کلتووری و ھونەریی بەخۆیەوە بینی. لە ساڵی ١٩١٢، شازادە لودڤیگ (کوڕی لویتپۆڵد) دەسەڵاتی گرتە دەست و لە ساڵی ١٩١٣ بە ناوی [[لودڤیگی سێیەمی باڤاریا|لودڤیگی سێیەم]] بوو بە پاشای باڤاریا. === جەنگی جیھانیی یەکەم و کۆتاییی شانشینەکە === لە ساڵی ١٩١٤ لەگەڵ ھەڵگیرسانی [[جەنگی یەکەمی جیھانی]]، باڤاریا لە چوارچێوەی ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیدا بەشداریی شەڕی کرد. بەھۆی درێژەکێشانی شەڕ و خراپبوونی بارودۆخی ئابووری، ناڕەزایەتییەکان لە سەرانسەری باڤاریادا زیادیان کرد. لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩١٨، لەگەڵ پەرەسەندنی [[شۆڕشی ئەڵمانیا (١٩١٨-١٩١٩)|شۆڕشی ئەڵمانیا]]، پاشا لودڤیگی سێیەم لەگەڵ خێزانەکەی لە کۆشکی میونشن ھەڵات. لە ١٢ی تشرینی دووەمدا، لودڤیگ ڕاگەیەندراوی ئانیفی بڵاوکردەوە و سوپا و بەرپرسانی دەوڵەتی لە سوێندی دڵسۆزی بۆ ئەو ئازاد کرد. حکوومەتی شۆڕشگێڕ بە ڕابەرایەتیی کورت ئایزنەر کۆتاییھاتنی بنەماڵەی ویتێلسباخی ڕاگەیاند، بەمەش دەسەڵاتی ٧٠٠ ساڵەی بنەماڵەکە کۆتایی پێھات و لە شوێنی شانشینەکە، [[کۆماری سۆڤیەتی باڤاریا|دەوڵەتی گەلیی باڤاریا]] و دواتریش دەوڵەتی ئازادی باڤاریا دامەزرا. == دابەشکردنی کارگێڕی == [[File:Bayern von 1800 bis heute.png|thumb|ھەڵبژاردەی باڤاریا (١٧٧٨) و شانشینی باڤاریا (١٨١٥)]] لە ساڵی ١٨٣٨دا، پاشا لودڤیگی یەکەم شانشینی باڤاریای دابەش کرد بەسەر ٨ ناوچەی کارگێڕیی سەرەکیدا: # [[باڤاریای سەرەوە]] (Oberbayern) – پایتەخت: [[میونشن]] # [[باڤاریای خوارەوە]] (Niederbayern) – پایتەخت: لاندسھووت # فرانکۆنیای سەرەوە (Oberfranken) – پایتەخت: بایرویت # فرانکۆنیای ناوەڕاست (Mittelfranken) – پایتەخت: ئانسباخ # فرانکۆنیای خوارەوە (Unterfranken) – پایتەخت: [[ورزبورگ]] # پالاتیناتی سەرەوە (Oberpfalz) – پایتەخت: [[ڕێگنسبورگ]] # سوابیا (Schwaben) – پایتەخت: [[ئاوگسبۆرگ]] # [[پالاتینات]] (Pfalz) – پایتەخت: شپایەر == ئەمانەش ببینە == * [[باڤاریا]] * [[ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی]] * [[شۆڕشی ئەڵمانیا (١٩١٨-١٩١٩)]] * [[کۆماری سۆڤیەتی باڤاریا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{دەوڵەتەکانی یەکێتیی ڕاین}} {{دەوڵەتەکانی کۆنفیدراسیۆنی ئەڵمانی}} {{دەوڵەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی}} {{DEFAULTSORT:Bavaria, Kingdom of}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Kingdom of Bavaria}} [[پۆل:شانشینی باڤاریا]] [[پۆل:شانشینە پێشووەکان]] [[پۆل:دەوڵەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی]] [[پۆل:دەوڵەتەکانی یەکێتیی ڕاین]] [[پۆل:دەوڵەتە فیدراڵییەکانی کۆنفیدراسیۆنی ئەڵمانی]] [[پۆل:مێژووی باڤاریا]] [[پۆل:مێژووی ئەڵمانیا]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ١٨٠٦ لە ئەورووپا]] [[پۆل:ھەڵوەشاندنەوەکانی ١٩١٨ لە ئەورووپا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩١٨]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٠٦]] p0x6u3fdka8vil1a4ohzzlb5kgugvfr 14 303504 1660645 1659305 2026-09-04T18:01:07Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Biennials}} 1660645 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Biennials}} kjs58r6ctw5opusctim6rwqgf4whea4 0 303508 1660365 1659780 2026-09-04T12:59:47Z MTFG283 77727 /* جوگرافیا */ 1660365 wikitext text/x-wiki {{Short description|گوندێک لە ناحیەی کانی ماسی، پارێزگای دھۆک}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} گوندی ئاسهێ ({{Langx|ku|Asihê}}) یەکە لە گوندەکانی سەر بە [[قەزای ئامێدی]] سەر بە [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دهۆکە]] لە [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]، گوندی ئاسهێ سەر بە [[کانی ماسێ|ناحیەی کانی ماسێ]]<nowiki/>یە کە دەکەوێتە [[بەرواری|ناوچەی بەرواری باڵا]]<nowiki/>و نافدارە بە داری کەزان {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاسهێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ku|ئاسهێ}}<br>{{lang-en|Asihe}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!---> وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شڕۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 37.19465| 43.35517}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئاسهێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 37.19465| 43.35517|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دهۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئامێدی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کانی ماسێ]] <!-- دامەزراندن ----------------> | سەردێری_دامەزراندن = | ڕێکەوتی_دامەزراندن = | سەردێری_دامەزراندن١ = | ڕێکەوتی_دامەزراندن١ = | سەردێری_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | هۆکاری_ناوڵنان = <!-- ---> ڕێبەەرەکان، شێوازی دەسەڵات <--- !--> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حزبی_سەرۆک = | سەڕناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەڕناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەڕناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------> | سەڕجەمی_ڕووبەر_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لە_سەدا = | ڕووبەری_شاری_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_کم٢ = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان =٢٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} == مێژوو == له نێوان لاپەڕەکانی مێژووی دەڤەری '''[[بەرواری|بەرواری باڵا]]'''دا، ناوی '''گوندی ئاسهێ''' وەک سیمبولێکی گەشی خۆڕاگری و بەرەنگاری دەناسرێت. ئەم گوندە دێرینە، نەک تەنیا خاوەن سروشتێکی ئەفسوناوی و چیایییە، بەڵکو خاوەن مێژوویەکی پڕ لە سەروەری و قوربانیدانە کە لە دڵی هەر تاکێکی دەڤەرەکەدا چەسپاوە. گوندێ ئاسهێ پێکهاتووە لە ٩ ئیجاخ (بنەمال) وە و مێژووەکی سەرنجڕاکێش بووە بە نێزیکی ٣٠٠ تا ٣٥٠ سال خەڵکی نیشتمانپەروەری ئاسهێ، لەسەردرێژایی چەرخی ڕابردوودا، بەشدارییان لە گشت شۆڕش و سەرهەڵدانەکانی گەلی کوردستاندا کردووە دژی زۆرداری. بەهۆی ئەم هەڵوێستە کوردانەیەوە، گوندەکە چەندین جار ڕووبەڕووی هێرش، تێکدان و تاڵانکردن بووەتەوە، بە تایبەتی لە کارەساتەکانی ئەنفالی ڕەش و [[کیمیابارانی ھەڵەبجە|کیمیابارانەکانی]] [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسی]] لەناوچوودا، کە تێیدا ئەم گوندە بە تەواوی سۆتێندرا و چۆڵکرا. بەڵام دڵسۆزیی مرۆڤەکانی بۆ ئاخی باب و باپیرانیان، ڕێگربوو لەوەی ناوی ئاسهێ لەناو بچێت. پشتی [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەڕینی]] پیرۆز و دابینبوونی ئازادی، خەڵکی خۆڕاگری ئاسهێ جارێکی دیکە گەڕانەوە سەر کانی و ڕەزەکانی خۆیان. ئەوان بە چەندین قۆناغی بێوچان دەستیان بە ئاوەدانکردنەوە کردەوە و کشتوکاڵیان لە نێوان ڕەزەکانی [[سێو]]، [[گێلاس]] و [[گوێز|گوێزدا]] بووژاندەوە. ئاسهێ ئەمڕۆ نەک تەنیا شاهیدی مێژوویەکی پڕ لە ئازار و سەرکەوتنە، بەڵکو بووەتە مەڵبەندێکی ئارام بۆ نەوەکانی نوێ کە شانازی بە ڕەسەنایەتی، [[چاندی کوردی|کلتور]] و دڵسۆزیی باوانی خۆیانەوە دەکەن == ڕزگارکردنی داری کەزان == == جوگرافیا == گوندی '''ئێکمالێ''' ھاوسنوورە لەگەڵ؛ * لە باکوورەوە گوندی [[کانی ماسێ]]. * لە باشوورەوە گوندی خرابە. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[هێس]] و [[مێرگاجیا]] * لە ڕۆژاواوە گوندی [[ئاسهێ]] و [[شێلازا]] ---- == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} ehd9wlph878rt4o2a5ns2zvns813u07 1660368 1660365 2026-09-04T13:09:07Z MTFG283 77727 /* */ 1660368 wikitext text/x-wiki {{Short description|گوندێک لە ناحیەی کانی ماسی، پارێزگای دھۆک}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} گوندی ئاسهێ ({{Langx|ku|Asihê}}) یەکە لە گوندەکانی سەر بە [[قەزای ئامێدی]] سەر بە [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دهۆکە]] لە [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]، گوندی ئاسهێ سەر بە [[کانی ماسێ|ناحیەی کانی ماسێ]]<nowiki/>یە کە دەکەوێتە [[بەرواری|ناوچەی بەرواری باڵا]]<nowiki/>و نافدارە بە داری کەزان {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاسهێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ku|ئاسهێ}}<br>{{lang-en|Asihe}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!---> وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شڕۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 37.19465| 43.35517}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئاسهێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 37.19465| 43.35517|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دهۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئامێدی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کانی ماسێ]] <!-- دامەزراندن ----------------> | سەردێری_دامەزراندن = | ڕێکەوتی_دامەزراندن = | سەردێری_دامەزراندن١ = | ڕێکەوتی_دامەزراندن١ = | سەردێری_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | هۆکاری_ناوڵنان = <!-- ---> ڕێبەەرەکان، شێوازی دەسەڵات <--- !--> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حزبی_سەرۆک = | سەڕناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەڕناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەڕناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------> | سەڕجەمی_ڕووبەر_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لە_سەدا = | ڕووبەری_شاری_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_کم٢ = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان =٢٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} == مێژوو == له نێوان لاپەڕەکانی مێژووی دەڤەری '''[[بەرواری|بەرواری باڵا]]'''دا، ناوی '''گوندی ئاسهێ''' وەک سیمبولێکی گەشی خۆڕاگری و بەرەنگاری دەناسرێت. ئەم گوندە دێرینە، نەک تەنیا خاوەن سروشتێکی ئەفسوناوی و چیایییە، بەڵکو خاوەن مێژوویەکی پڕ لە سەروەری و قوربانیدانە کە لە دڵی هەر تاکێکی دەڤەرەکەدا چەسپاوە. گوندێ ئاسهێ پێکهاتووە لە ٩ ئیجاخ (بنەمال) وە و مێژووەکی سەرنجڕاکێش بووە بە نێزیکی ٣٠٠ تا ٣٥٠ سال خەڵکی نیشتمانپەروەری ئاسهێ، لەسەردرێژایی چەرخی ڕابردوودا، بەشدارییان لە گشت شۆڕش و سەرهەڵدانەکانی گەلی کوردستاندا کردووە دژی زۆرداری. بەهۆی ئەم هەڵوێستە کوردانەیەوە، گوندەکە چەندین جار ڕووبەڕووی هێرش، تێکدان و تاڵانکردن بووەتەوە، بە تایبەتی لە کارەساتەکانی ئەنفالی ڕەش و [[کیمیابارانی ھەڵەبجە|کیمیابارانەکانی]] [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسی]] لەناوچوودا، کە تێیدا ئەم گوندە بە تەواوی سۆتێندرا و چۆڵکرا. بەڵام دڵسۆزیی مرۆڤەکانی بۆ ئاخی باب و باپیرانیان، ڕێگربوو لەوەی ناوی ئاسهێ لەناو بچێت. پشتی [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەڕینی]] پیرۆز و دابینبوونی ئازادی، خەڵکی خۆڕاگری ئاسهێ جارێکی دیکە گەڕانەوە سەر کانی و ڕەزەکانی خۆیان. ئەوان بە چەندین قۆناغی بێوچان دەستیان بە ئاوەدانکردنەوە کردەوە و کشتوکاڵیان لە نێوان ڕەزەکانی [[سێو]]، [[گێلاس]] و [[گوێز|گوێزدا]] بووژاندەوە. ئاسهێ ئەمڕۆ نەک تەنیا شاهیدی مێژوویەکی پڕ لە ئازار و سەرکەوتنە، بەڵکو بووەتە مەڵبەندێکی ئارام بۆ نەوەکانی نوێ کە شانازی بە ڕەسەنایەتی، [[چاندی کوردی|کلتور]] و دڵسۆزیی باوانی خۆیانەوە دەکەن == ڕزگارکردنی داری کەزان == == جوگرافیا == گوندی '''ئاسهێ''' ھاوسنوورە لەگەڵ؛ * لە باکوورەوە گوندی [[باتیفا سەیدا]] و رافینا و ئورمانێ * لە باشوورەوە گوندی شێلازا وخانکێ * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ئێکمالێ]] [[هێس]] و [[مێرگاجیا]] * لە ڕۆژاواوە گوندی [[دەرگەلا میسا بەگ]] ---- == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} gfyx2da37zbtgpz3at0kbyfwzfcrh4m 1660369 1660368 2026-09-04T13:10:50Z MTFG283 77727 /* جوگرافیا */ 1660369 wikitext text/x-wiki {{Short description|گوندێک لە ناحیەی کانی ماسی، پارێزگای دھۆک}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} گوندی ئاسهێ ({{Langx|ku|Asihê}}) یەکە لە گوندەکانی سەر بە [[قەزای ئامێدی]] سەر بە [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دهۆکە]] لە [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]، گوندی ئاسهێ سەر بە [[کانی ماسێ|ناحیەی کانی ماسێ]]<nowiki/>یە کە دەکەوێتە [[بەرواری|ناوچەی بەرواری باڵا]]<nowiki/>و نافدارە بە داری کەزان {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاسهێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ku|ئاسهێ}}<br>{{lang-en|Asihe}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!---> وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شڕۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 37.19465| 43.35517}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئاسهێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 37.19465| 43.35517|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دهۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئامێدی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کانی ماسێ]] <!-- دامەزراندن ----------------> | سەردێری_دامەزراندن = | ڕێکەوتی_دامەزراندن = | سەردێری_دامەزراندن١ = | ڕێکەوتی_دامەزراندن١ = | سەردێری_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | هۆکاری_ناوڵنان = <!-- ---> ڕێبەەرەکان، شێوازی دەسەڵات <--- !--> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حزبی_سەرۆک = | سەڕناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەڕناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەڕناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------> | سەڕجەمی_ڕووبەر_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لە_سەدا = | ڕووبەری_شاری_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_کم٢ = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان =٢٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} == مێژوو == له نێوان لاپەڕەکانی مێژووی دەڤەری '''[[بەرواری|بەرواری باڵا]]'''دا، ناوی '''گوندی ئاسهێ''' وەک سیمبولێکی گەشی خۆڕاگری و بەرەنگاری دەناسرێت. ئەم گوندە دێرینە، نەک تەنیا خاوەن سروشتێکی ئەفسوناوی و چیایییە، بەڵکو خاوەن مێژوویەکی پڕ لە سەروەری و قوربانیدانە کە لە دڵی هەر تاکێکی دەڤەرەکەدا چەسپاوە. گوندێ ئاسهێ پێکهاتووە لە ٩ ئیجاخ (بنەمال) وە و مێژووەکی سەرنجڕاکێش بووە بە نێزیکی ٣٠٠ تا ٣٥٠ سال خەڵکی نیشتمانپەروەری ئاسهێ، لەسەردرێژایی چەرخی ڕابردوودا، بەشدارییان لە گشت شۆڕش و سەرهەڵدانەکانی گەلی کوردستاندا کردووە دژی زۆرداری. بەهۆی ئەم هەڵوێستە کوردانەیەوە، گوندەکە چەندین جار ڕووبەڕووی هێرش، تێکدان و تاڵانکردن بووەتەوە، بە تایبەتی لە کارەساتەکانی ئەنفالی ڕەش و [[کیمیابارانی ھەڵەبجە|کیمیابارانەکانی]] [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسی]] لەناوچوودا، کە تێیدا ئەم گوندە بە تەواوی سۆتێندرا و چۆڵکرا. بەڵام دڵسۆزیی مرۆڤەکانی بۆ ئاخی باب و باپیرانیان، ڕێگربوو لەوەی ناوی ئاسهێ لەناو بچێت. پشتی [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەڕینی]] پیرۆز و دابینبوونی ئازادی، خەڵکی خۆڕاگری ئاسهێ جارێکی دیکە گەڕانەوە سەر کانی و ڕەزەکانی خۆیان. ئەوان بە چەندین قۆناغی بێوچان دەستیان بە ئاوەدانکردنەوە کردەوە و کشتوکاڵیان لە نێوان ڕەزەکانی [[سێو]]، [[گێلاس]] و [[گوێز|گوێزدا]] بووژاندەوە. ئاسهێ ئەمڕۆ نەک تەنیا شاهیدی مێژوویەکی پڕ لە ئازار و سەرکەوتنە، بەڵکو بووەتە مەڵبەندێکی ئارام بۆ نەوەکانی نوێ کە شانازی بە ڕەسەنایەتی، [[چاندی کوردی|کلتور]] و دڵسۆزیی باوانی خۆیانەوە دەکەن == ڕزگارکردنی داری کەزان == == جوگرافیا == گوندی '''ئاسهێ''' ھاوسنوورە لەگەڵ؛ * لە باکوورەوە گوندی [[باتیفا سەیدا]] و رافینا و ئورمانێ * لە باشوورەوە گوندی شێلازا وخانکێ * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ئێکمالێ]] و[[هێس]] و [[مێرگاجیا]] * لە ڕۆژاواوە گوندی [[دەرگەلا میسا بەگ]] ---- == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} g91fn954p8c0mgmja5noiqf4zfm5bwn 1660729 1660369 2026-09-04T20:09:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660729 wikitext text/x-wiki {{Short description|گوندێک لە ناحیەی کانی ماسی، پارێزگای دھۆک}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} گوندی ئاسهێ ({{Langx|ku|Asihê}}) یەکە لە گوندەکانی سەر بە [[قەزای ئامێدی]] سەر بە [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دهۆکە]] لە [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]، گوندی ئاسهێ سەر بە [[کانی ماسێ|ناحیەی کانی ماسێ]]<nowiki/>یە کە دەکەوێتە [[بەرواری|ناوچەی بەرواری باڵا]]<nowiki/>و نافدارە بە داری کەزان {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاسهێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ku|ئاسهێ}}<br>{{lang-en|Asihe}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!---> وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شڕۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 37.19465| 43.35517}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئاسهێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 37.19465| 43.35517|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دهۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئامێدی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کانی ماسێ]] <!-- دامەزراندن ----------------> | سەردێری_دامەزراندن = | ڕێکەوتی_دامەزراندن = | سەردێری_دامەزراندن١ = | ڕێکەوتی_دامەزراندن١ = | سەردێری_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | هۆکاری_ناوڵنان = <!-- ---> ڕێبەەرەکان، شێوازی دەسەڵات <--- !--> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حزبی_سەرۆک = | سەڕناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەڕناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەڕناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------> | سەڕجەمی_ڕووبەر_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لە_سەدا = | ڕووبەری_شاری_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_کم٢ = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان =٢٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} == مێژوو == له نێوان لاپەڕەکانی مێژووی دەڤەری '''[[بەرواری|بەرواری باڵا]]'''دا، ناوی '''گوندی ئاسهێ''' وەک سیمبولێکی گەشی خۆڕاگری و بەرەنگاری دەناسرێت. ئەم گوندە دێرینە، نەک تەنیا خاوەن سروشتێکی ئەفسوناوی و چیایییە، بەڵکو خاوەن مێژوویەکی پڕ لە سەروەری و قوربانیدانە کە لە دڵی هەر تاکێکی دەڤەرەکەدا چەسپاوە. گوندێ ئاسهێ پێکهاتووە لە ٩ ئیجاخ (بنەمال) وە و مێژووەکی سەرنجڕاکێش بووە بە نێزیکی ٣٠٠ تا ٣٥٠ سال خەڵکی نیشتمانپەروەری ئاسهێ، لەسەردرێژایی چەرخی ڕابردوودا، بەشدارییان لە گشت شۆڕش و سەرهەڵدانەکانی گەلی کوردستاندا کردووە دژی زۆرداری. بەهۆی ئەم هەڵوێستە کوردانەیەوە، گوندەکە چەندین جار ڕووبەڕووی هێرش، تێکدان و تاڵانکردن بووەتەوە، بە تایبەتی لە کارەساتەکانی ئەنفالی ڕەش و [[کیمیابارانی ھەڵەبجە|کیمیابارانەکانی]] [[عێراقی بەعس|ڕژێمی بەعسی]] لەناوچوودا، کە تێیدا ئەم گوندە بە تەواوی سۆتێندرا و چۆڵکرا. بەڵام دڵسۆزیی مرۆڤەکانی بۆ ئاخی باب و باپیرانیان، ڕێگربوو لەوەی ناوی ئاسهێ لەناو بچێت. پشتی [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەڕینی]] پیرۆز و دابینبوونی ئازادی، خەڵکی خۆڕاگری ئاسهێ جارێکی دیکە گەڕانەوە سەر کانی و ڕەزەکانی خۆیان. ئەوان بە چەندین قۆناغی بێوچان دەستیان بە ئاوەدانکردنەوە کردەوە و کشتوکاڵیان لە نێوان ڕەزەکانی [[سێو]]، [[گێلاس]] و [[گوێز|گوێزدا]] بووژاندەوە. ئاسهێ ئەمڕۆ نەک تەنیا شاهیدی مێژوویەکی پڕ لە ئازار و سەرکەوتنە، بەڵکو بووەتە مەڵبەندێکی ئارام بۆ نەوەکانی نوێ کە شانازی بە ڕەسەنایەتی، [[چاندی کوردی|کلتور]] و دڵسۆزیی باوانی خۆیانەوە دەکەن == ڕزگارکردنی داری کەزان == == جوگرافیا == گوندی '''ئاسهێ''' ھاوسنوورە لەگەڵ؛ * لە باکوورەوە گوندی [[باتیفا سەیدا]] و رافینا و ئورمانێ * لە باشوورەوە گوندی شێلازا وخانکێ * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ئێکمالێ]] و[[هێس]] و [[مێرگاجیا]] * لە ڕۆژاواوە گوندی [[دەرگەلا میسا بەگ]] ---- == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} bribegzbq2af2j0dbbq262px3o0zcj0 0 303512 1660799 1659491 2026-09-04T20:31:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660799 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} کۆنترین چایخانەی هەولێر ([[چایخانەی سەید سلیم]]) کۆنترین چایخانەی هەولێر کە تاکوو ئێستا بەردەوامه ١. ناونیشان و میژووی دامەزراندن دیارترین سیمای کەلەپووری: ئەم چایخانەیە نازناوی (کۆنترین چایخانەی هەولێر)ی هەڵگرتووە کە تاوەکو ئەمڕۆش بەبێ وەستان دەرگاکانی واڵان و خزمەتی هاووڵاتییان و میوانان دەکات. ڕێچکەی بنەماڵەیی و بنەچە (١٩٢٤) بناغەی ئەم چایخانەیە لە ساڵی ١٩٢٤دا لەسەر دەستی سەید غەریب (باوکی سەید سەلیم) دانراوە. بەمەش لە ساڵی ١٩٢٤ تا ٢٠٢٦ دەبێتە ١٠٢ ساڵ لە بەردەوامی و پاراستنی نەریتی ڕەسەنی چاسازی. ژیننامەی سەید سەلیم: سەید سەلیم سەید غەریب لە ساڵی ١٩١٣ لەدایکبووە و لە ساڵی ١٩٨٤ کۆچی دوایی کردووە، کاتێک لە ژیاندا بووە یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو بازاڕی هەولێر و ناوی چایخانەکەشی بە ناوی ئەو بەناوبانگ بووە. گۆڕانکاری شوێنەکان: سەرەتای کارکردنی چایخانەکە لە جەرگەی بازاڕی هەولێر و ڕێک بەرامبەر مزگەوتی گەورە بووە، پاشان گوازراوەتەوە بۆ بەرامبەر گەراجی گەورە، و دوای نوێکردنەوە و گۆڕانکارییەکانی ناو بازاڕ، جێگیر بووە لە شوێنی ئێستایدا. ٢. بەڕێوەبردن و نەوەی نوێ سەرپەرشتیکردنی ئێستا: لە ئێستادا ئەرکی پاراستنی ئەم کەلەپوورە سەد ساڵەیە لەلایەن کوڕە بچووکەکەی خێزانەکە، سەید مووەفەق سەید سەلیم سەید غەریب البرزنجي بەڕێوە دەبرێت. هاوکاری خێزانی: ئیدارەدانی چایخانەکە بە هاوکاری سەید ئەحمەد سەید عیسا سەید سەلیم سەید غەریب البرزنجي (کە دەکاتە برازای سەید مووەفەق) ئەنجام دەدرێت، تاوەکو بە هەمان گیانی بەرپرسیاریەتی ڕێچکەی باب و باپیرانیان بپارێزن. ٣. راز و زانستی دروستکردنی چا چایەکەمان لە ڕەنگ، تام و بۆندا دیارە. خەڵکی هەولێر و دراوسێکان و موشتەریە بەردەوامەکان کە چەندین ساڵە بەردەوام دێن. ئەوانەی بە تەمەنن و پێشتر چایان بە دەستی مام سەید خواردووە، ئێستاش دێن و دەڵێن هەمان چایە سێ بنەما زێڕینەکە: چای ڕەسەن لەسەر هاوسەنگی سێ دیوی سەرەکی ڕادەوەستێت: تام، بۆن، و ڕەنگ. مۆری تایبەتی (خەڵتەکردن) نهێنی تامی بێڕکابەری ئەم چایخانەیە کە زیاتر لە سەدەیەکە نەگۆڕاوە لە هونەری تێکەڵکردن یان (خەڵتەکردنی)چەند جۆرێکی جیاوازی تۆی چادایە. ڕێگەی دێرینی گواستنەوە: لە سەردەمانی پێشوودا، تۆزی چای تایبەت (بەتایبەت چای ژمارە ٥) بە سندوقی دارین و لە ڕێگەی شەمەندەفەرەوە لە بەغداوە ڕەوانەی هەولێر دەکرا. ٤. سیستەمی کارکردن و ڕاژەگوزاری خزمەتگوزاری ٢٤ کاتژمێری: چایخانەکە بە بەردەوامی و لە سەرجەم ٢٤ کاتژمێرەکانی شەوورۆژدا کراوەیە و پێشوازی لە میوانان و کڕیاران دەکات. تامی نەگۆڕی وەرزی: شێوازی ئامادەکردن و تامی چاکە لە وەرزی هاوین و زستاندا وەک خۆیەتی و جیاوازی کەشوهەوا هیچ کاریگەرییەکی لەسەر دروست ناکات. ٥. ناوبانگ لە سەرانسەری عێراق و جیهان پەناگەی ئاشقانی چا: جگە لە دانیشتووانی هەولێر، ڕۆژانە خەڵکێکی زۆر لە شارەکانی سلێمانی، کەرکووک، دهۆک، پارێزگاکانی خوارووی عێراق و وڵاتی سووریاوە بە تایبەتی بۆ خواردنەوەی ئەم چایە سەردانی دەکەن. ناونیشانی ناسراوی نێودەوڵەتی: ناوبانگی چایخانەکە هێندە دەنگدانەوەی هەبووە، لە ڕابردوودا نامەی پۆستی لە وڵاتی سویسراوە نێردراوە کە تەنها لەسەری نووسرابوو (چایخانەی سەید سلیم )- هەولێر و بەبێ بوونی هیچ ناونیشانێکی وردتر ڕاستەوخۆ گەیشتووەتە دەستیان. {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} i3yybia78iz0otv4v3aqnjykeobszpb 0 303513 1660755 1660020 2026-09-04T20:17:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660755 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[کۆنترین چایخانەی هەولێر]] [[چایخانەی سەید سەلیم|چایخانەی سەید سلیم]] کە تاکوو ئێستا بەردەوامە [[پەڕگە:Sayyid_Salim_Tea_House_in_Erbil_Bazaar,_Erbil,_Iraq_1.jpg|وێنۆک|Entrance of Sayyid Salim Tea House in Erbil Bazaar, Erbil, Iraq]] ١. ناونیشان و میژووی دامەزراندن دیارترین سیمای کەلەپووری: ئەم چایخانەیە نازناوی (کۆنترین چایخانەی هەولێر)ی هەڵگرتووە کە تاوەکو ئەمڕۆش بەبێ وەستان دەرگاکانی واڵان و خزمەتی هاووڵاتییان و میوانان دەکات. ڕێچکەی بنەماڵەیی و بنەچە (١٩٢٤) بناغەی ئەم چایخانەیە لە ساڵی ١٩٢٤دا لەسەر دەستی سەید غەریب (باوکی سەید سەلیم) دانراوە. بەمەش لە ساڵی ١٩٢٤ تا ٢٠٢٦ دەبێتە ١٠٢ ساڵ لە بەردەوامی و پاراستنی نەریتی ڕەسەنی چاسازی. ژیننامەی سەید سەلیم: سەید سەلیم سەید غەریب لە ساڵی ١٩١٣ لەدایکبووە و لە ساڵی ١٩٨٤ کۆچی دوایی کردووە، کاتێک لە ژیاندا بووە یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو بازاڕی هەولێر و ناوی چایخانەکەشی بە ناوی ئەو بەناوبانگ بووە. گۆڕانکاری شوێنەکان: سەرەتای کارکردنی چایخانەکە لە جەرگەی بازاڕی هەولێر و ڕێک بەرامبەر مزگەوتی گەورە بووە، پاشان گوازراوەتەوە بۆ بەرامبەر گەراجی گەورە، و دوای نوێکردنەوە و گۆڕانکارییەکانی ناو بازاڕ، جێگیر بووە لە شوێنی ئێستایدا. ٢. بەڕێوەبردن و نەوەی نوێ سەرپەرشتیکردنی ئێستا: لە ئێستادا ئەرکی پاراستنی ئەم کەلەپوورە سەد ساڵەیە لەلایەن کوڕە بچووکەکەی خێزانەکە، سەید مووەفەق سەید سەلیم سەید غەریب البرزنجي بەڕێوە دەبرێت. هاوکاری خێزانی: ئیدارەدانی چایخانەکە بە هاوکاری سەید ئەحمەد سەید عیسا سەید سەلیم سەید غەریب البرزنجي (کە دەکاتە برازای سەید مووەفەق) ئەنجام دەدرێت، تاوەکو بە هەمان گیانی بەرپرسیاریەتی ڕێچکەی باب و باپیرانیان بپارێزن. ٣. راز و زانستی دروستکردنی چا چایەکەمان لە ڕەنگ، تام و بۆندا دیارە. خەڵکی هەولێر و دراوسێکان و موشتەریە بەردەوامەکان کە چەندین ساڵە بەردەوام دێن. ئەوانەی بە تەمەنن و پێشتر چایان بە دەستی مام سەید خواردووە، ئێستاش دێن و دەڵێن هەمان چایە سەید عیسا سەید سەلیم دەڵێ سێ بنەما زێڕین هەیە لە چای ڕەسەن لەسەر هاوسەنگی سێ دیوی سەرەکی ڕادەوەستێت: تام، بۆن، و ڕەنگ. مۆری تایبەتی (خەڵتەکردن) نهێنی تامی بێڕکابەری ئەم چایخانەیە کە زیاتر لە سەدەیەکە نەگۆڕاوە، لە هونەری تێکەڵکردن یان "خەڵتەکردنی" چەند جۆرێکی جیاوازی تۆی چادایە. ڕێگەی دێرینی گواستنەوە: لە سەردەمانی پێشوودا، تۆزی چای تایبەت (بەتایبەت چای ژمارە ٥) بە سندوقی دارین و لە ڕێگەی شەمەندەفەرەوە لە بەغداوە ڕەوانەی هەولێر دەکرا. ٤. سیستەمی کارکردن و ڕاژەگوزاری خزمەتگوزاری ٢٤ کاتژمێری: چایخانەکە بە بەردەوامی و لە سەرجەم ٢٤ کاتژمێرەکانی شەوورۆژدا کراوەیە و پێشوازی لە میوانان و کڕیاران دەکات. تامی نەگۆڕی وەرزی: شێوازی ئامادەکردن و تامی چاکە لە وەرزی هاوین و زستاندا وەک خۆیەتی و جیاوازی کەشوهەوا هیچ کاریگەرییەکی لەسەر دروست ناکات. ٥. ناوبانگ لە سەرانسەری عێراق و جیهان پەناگەی ئاشقانی چا: جگە لە دانیشتووانی هەولێر، ڕۆژانە خەڵکێکی زۆر لە شارەکانی سلێمانی، کەرکووک، دهۆک، پارێزگاکانی خوارووی عێراق و وڵاتی سووریاوە بە تایبەتی بۆ خواردنەوەی ئەم چایە سەردانی دەکەن. ناونیشانی ناسراوی نێودەوڵەتی: ناوبانگی چایخانەکە هێندە دەنگدانەوەی هەبووە، لە ڕابردوودا نامەی پۆستی لە وڵاتی سویسراوە نێردراوە کە تەنها لەسەری نووسرابوو (چایخانەی سەید سلیم )- هەولێر و بەبێ بوونی هیچ ناونیشانێکی وردتر ڕاستەوخۆ گەیشتووەتە دەستیان. لەزاری سەید عیسا سەید سلیم کە بەڕێزیان خاوەنی کتێبی داب ونەریتی هەولێریان لەداڕشتنی ئەسعەد عەدۆ لینکی کتێب <nowiki>https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20240214153642552430&lng=1</nowiki> پەڕەی فەرمی چایخانەی سەید سلیم لەتۆڕە کۆمەڵایەتەکان 1.https://www.facebook.com/share/1dtHRBUMaq/?mibextid=wwXIfr 2.https://www.tiktok.com/@chayxanay.said.saleem?_r=1&_t=ZS-99R0RPsFleW {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} l1iuu5kjitcx4dz2do23ti2s7xdl69u 1660970 1660755 2026-09-05T01:08:55Z DiyarKamaran 50583 ⁠چاکسازیی ڕێنووس و ڕێکخستنی وتارەکە⁠ 1660970 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''چایخانەی سەید سەلیم''' یەکێکە لە دیارترین و کۆنترین چایخانەکانی شاری [[هەولێر]] کە لە ساڵی ١٩٢٤دا دامەزراوە و تاوەکو ئێستاش بەردەوامە لە خزمەتکردن. [[پەڕگە:Sayyid_Salim_Tea_House_in_Erbil_Bazaar,_Erbil,_Iraq_1.jpg|وێنۆک|دەروازەی چایخانەی سەید سەلیم لە بازاڕی هەولێر]] == مێژووی دامەزراندن == بناغەی ئەم چایخانەیە لە ساڵی ١٩٢٤دا لەسەر دەستی سەید غەریب (باوکی سەید سەلیم) دانراوە. چایخانەکە وەک دیارترین سیمای کەلەپووری و ڕەسەنایەتی لە شاری هەولێردا دەناسرێت. * '''سەید سەلیم:''' سەید سەلیم سەید غەریب (١٩١٣–١٩٨٤)، لە کاتی ژیانیدا یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو بازاڕی هەولێر و چایخانەکەش بە ناوی ئەوەوە ناودێر کراوە. * '''گۆڕانکاریی شوێن:''' سەرەتای کارکردنی چایخانەکە لە جەرگەی بازاڕی هەولێر و ڕێک بەرامبەر مزگەوتی گەورە بووە، پاشان گوازراوەتەوە بۆ بەرامبەر گەراجی گەورە، و دوای نوێکردنەوە و گۆڕانکارییەکانی ناو بازاڕ، لە شوێنی ئێستایدا جێگیر بووە. == بەڕێوەبردن == لە ئێستادا ئەرکی بەڕێوەبردن و پاراستنی ئەم کەلەپوورە لەلایەن سەید مووەفەق سەید سەلیم (کوڕە بچووکەکەی خێزانەکە) بەڕێوە دەبرێت. ھەروەھا بە هاوکاریی سەید ئەحمەد سەید عیسا (برازای سەید مووەفەق) ئیدارەی چایخانەکە دەدرێت تاوەکو ڕێچکەی باب و باپیرانیان بپارێزن. == تایبەتمەندی و ڕێگەی ئامادەکردنی چا == چای ئەم چایخانەیە بە هۆی هاوسەنگی لە سێ دیوی سەرەکی (تام، بۆن، و ڕەنگ) ناسراوە. * '''خەڵتەکردن:''' نهێنی تامی دیاری چایخانەکە لە هونەری تێکەڵکردن یان «خەڵتەکردنی» چەند جۆرێکی جیاوازی تۆزی چادایە کە زیاتر لە سەدەیەکە وەک خۆی ماوەتەوە. * '''گواستنەوەی دێرین:''' لە سەردەمانی پێشووتردا، تۆزی چای تایبەت (بەتایبەت چای ژمارە ٥) بە سندوقی دارین و لە ڕێگەی شەمەندەفەرەوە لە بەغداوە ڕەوانەی هەولێر دەکرا. * '''خزمەتگوزاری:''' چایخانەکە بە شێوەیەکی بەردەوام و لە ٢٤ کاتژمێری شەو و ڕۆژدا کراوەیە. شێوازی ئامادەکردن و تامی چاکە لە هاوین و زستاندا وەک خۆیەتی. == ناوبانگ == جگە لە دانیشتووانی هەولێر، ڕۆژانە خەڵکێکی زۆر لە شارەکانی سلێمانی، کەرکووک، دهۆک، پارێزگاکانی خوارووی عێراق و وڵاتی سووریاوە ڕووی تێدەکەن. ناوبانگی چایخانەکە لە دەرەوەی عێراقیش بڵاوبووەتەوە؛ لە ڕابردوودا نامەی پۆستی لە وڵاتی سویسراوە نێردراوە کە تەنیا نووسرابوو «چایخانەی سەید سەلیم - هەولێر» و بەبێ بوونی ناونیشانێکی وردتر گەیشتووەتە دەستیان. == سەرچاوەکان == <references /> * سەید عیسا سەید سەلیم، کتێبی ''داب و نەریتی هەولێر''، داڕشتنی ئەسعەد عەدۆ. [https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20240214153642552430&lng=1 کوردیپێدیا] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.facebook.com/share/1dtHRBUMaq/?mibextid=wwXIfr پەڕەی فەرمی چایخانەی سەید سەلیم لە فەیسبووک] * [https://www.tiktok.com/@chayxanay.said.saleem?_r=1&_t=ZS-99R0RPsFleW پەڕەی فەرمی چایخانەی سەید سەلیم لە تیپتۆک] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} gu3r4voz8icp6ay77rdt5c7moum1j8e 1660972 1660970 2026-09-05T01:14:39Z DiyarKamaran 50583 پەڕەکەی واڵا کردەوە 1660972 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1660973 1660972 2026-09-05T01:16:47Z DiyarKamaran 50583 1660973 wikitext text/x-wiki ⁠#ڕواندنەوە [[چایخانەی سەید سەلیم]] k3qwuvnxk8bwsrihvu00fwtqp3yi2l8 1660987 1660973 2026-09-05T01:54:09Z DiyarKamaran 50583 ڕەوانە کرا بۆ [[چایخانەی سەید سەلیم]] 1660987 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[چایخانەی سەید سەلیم]] lh1d0tnr9d9g0k1cmva0t6gm8c66ioj 0 303514 1660774 1659778 2026-09-04T20:23:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660774 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} کۆنترین چایخانەی هەولێر([[چایخانەی سەید سلیم]] )کە تاکوو ئێستا بەردەوامە https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sayyid_Salim_Tea_House_in_Erbil_Bazaar,_old_,Erbil,_Iraq.3.jpg<ref>{{بیرخستنەوە |last=عزیز |first=زوبێر ستار |title=English: Sayyid Salim Tea House in Erbil Bazaar, Erbil, Kurdistan Region, Iraq. |date=1955 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sayyid_Salim_Tea_House_in_Erbil_Bazaar,_old_,Erbil,_Iraq.3.jpg |access-date=2026-09-03}}</ref> ١. ناونیشان و میژووی دامەزراندن دیارترین سیمای کەلەپووری: ئەم چایخانەیە نازناوی (کۆنترین چایخانەی هەولێر)ی هەڵگرتووە کە تاوەکو ئەمڕۆش بەبێ وەستان دەرگاکانی واڵان و خزمەتی هاووڵاتییان و میوانان دەکات. ڕێچکەی بنەماڵەیی و بنەچە (١٩٢٤) بناغەی ئەم چایخانەیە لە ساڵی ١٩٢٤دا لەسەر دەستی سەید غەریب (باوکی سەید سەلیم) دانراوە. بەمەش لە ساڵی ١٩٢٤ تا ٢٠٢٦ دەبێتە ١٠٢ ساڵ لە بەردەوامی و پاراستنی نەریتی ڕەسەنی چاسازی. ژیننامەی سەید سەلیم: سەید سەلیم سەید غەریب لە ساڵی ١٩١٣ لەدایکبووە و لە ساڵی ١٩٨٤ کۆچی دوایی کردووە، کاتێک لە ژیاندا بووە یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو بازاڕی هەولێر و ناوی چایخانەکەشی بە ناوی ئەو بەناوبانگ بووە. گۆڕانکاری شوێنەکان: سەرەتای کارکردنی چایخانەکە لە جەرگەی بازاڕی هەولێر و ڕێک بەرامبەر مزگەوتی گەورە بووە، پاشان گوازراوەتەوە بۆ بەرامبەر گەراجی گەورە، و دوای نوێکردنەوە و گۆڕانکارییەکانی ناو بازاڕ، جێگیر بووە لە شوێنی ئێستایدا. ٢. بەڕێوەبردن و نەوەی نوێ سەرپەرشتیکردنی ئێستا: لە ئێستادا ئەرکی پاراستنی ئەم کەلەپوورە سەد ساڵەیە لەلایەن کوڕە بچووکەکەی خێزانەکە، سەید مووەفەق سەید سەلیم سەید غەریب البرزنجي بەڕێوە دەبرێت. هاوکاری خێزانی: ئیدارەدانی چایخانەکە بە هاوکاری سەید ئەحمەد سەید عیسا سەید سەلیم سەید غەریب البرزنجي (کە دەکاتە برازای سەید مووەفەق) ئەنجام دەدرێت، تاوەکو بە هەمان گیانی بەرپرسیاریەتی ڕێچکەی باب و باپیرانیان بپارێزن. ٣. راز و زانستی دروستکردنی چا چایەکەمان لە ڕەنگ، تام و بۆندا دیارە. خەڵکی هەولێر و دراوسێکان و موشتەریە بەردەوامەکان کە چەندین ساڵە بەردەوام دێن. ئەوانەی بە تەمەنن و پێشتر چایان بە دەستی مام سەید خواردووە، ئێستاش دێن و دەڵێن هەمان چایە سێ بنەما زێڕینەکە: چای ڕەسەن لەسەر هاوسەنگی سێ دیوی سەرەکی ڕادەوەستێت: تام، بۆن، و ڕەنگ. مۆری تایبەتی (خەڵتەکردن) نهێنی تامی بێڕکابەری ئەم چایخانەیە کە زیاتر لە سەدەیەکە نەگۆڕاوە، لە هونەری تێکەڵکردن یان "خەڵتەکردنی" چەند جۆرێکی جیاوازی تۆی چادایە. ڕێگەی دێرینی گواستنەوە: لە سەردەمانی پێشوودا، تۆزی چای تایبەت (بەتایبەت چای ژمارە ٥) بە سندوقی دارین و لە ڕێگەی شەمەندەفەرەوە لە بەغداوە ڕەوانەی هەولێر دەکرا. ٤. سیستەمی کارکردن و ڕاژەگوزاری خزمەتگوزاری ٢٤ کاتژمێری: چایخانەکە بە بەردەوامی و لە سەرجەم ٢٤ کاتژمێرەکانی شەوورۆژدا کراوەیە و پێشوازی لە میوانان و کڕیاران دەکات. تامی نەگۆڕی وەرزی: شێوازی ئامادەکردن و تامی چاکە لە وەرزی هاوین و زستاندا وەک خۆیەتی و جیاوازی کەشوهەوا هیچ کاریگەرییەکی لەسەر دروست ناکات. ٥. ناوبانگ لە سەرانسەری عێراق و جیهان پەناگەی ئاشقانی چا: جگە لە دانیشتووانی هەولێر، ڕۆژانە خەڵکێکی زۆر لە شارەکانی سلێمانی، کەرکووک، دهۆک، پارێزگاکانی خوارووی عێراق و وڵاتی سووریاوە بە تایبەتی بۆ خواردنەوەی ئەم چایە سەردانی دەکەن. ناونیشانی ناسراوی نێودەوڵەتی: ناوبانگی چایخانەکە هێندە دەنگدانەوەی هەبووە، لە ڕابردوودا نامەی پۆستی لە وڵاتی سویسراوە نێردراوە کە تەنها لەسەری نووسرابوو (چایخانەی سەید سلیم )- هەولێر و بەبێ بوونی هیچ ناونیشانێکی وردتر ڕاستەوخۆ گەیشتووەتە دەستیان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} a2np3cz0sx3g4rzagkz4vf08l3yeftq 1660971 1660774 2026-09-05T01:13:48Z DiyarKamaran 50583 1660971 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''چایخانەی سەید سەلیم''' یەکێکە لە دیارترین و کۆنترین چایخانەکانی شاری [[هەولێر]] کە لە ساڵی ١٩٢٤دا دامەزراوە و تاوەکو ئێستاش بەردەوامە لە خزمەتکردن. [[پەڕگە:Sayyid_Salim_Tea_House_in_Erbil_Bazaar,_Erbil,_Iraq_1.jpg|وێنۆک|دەروازەی چایخانەی سەید سەلیم لە بازاڕی هەولێر]] == مێژووی دامەزراندن == بناغەی ئەم چایخانەیە لە ساڵی ١٩٢٤دا لەسەر دەستی سەید غەریب (باوکی سەید سەلیم) دانراوە. چایخانەکە وەک دیارترین سیمای کەلەپووری و ڕەسەنایەتی لە شاری هەولێردا دەناسرێت. * '''سەید سەلیم:''' سەید سەلیم سەید غەریب (١٩١٣–١٩٨٤)، لە کاتی ژیانیدا یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو بازاڕی هەولێر و چایخانەکەش بە ناوی ئەوەوە ناودێر کراوە. * '''گۆڕانکاریی شوێن:''' سەرەتای کارکردنی چایخانەکە لە جەرگەی بازاڕی هەولێر و ڕێک بەرامبەر مزگەوتی گەورە بووە، پاشان گوازراوەتەوە بۆ بەرامبەر گەراجی گەورە، و دوای نوێکردنەوە و گۆڕانکارییەکانی ناو بازاڕ، لە شوێنی ئێستایدا جێگیر بووە. == بەڕێوەبردن == لە ئێستادا ئەرکی بەڕێوەبردن و پاراستنی ئەم کەلەپوورە لەلایەن سەید مووەفەق سەید سەلیم (کوڕە بچووکەکەی خێزانەکە) بەڕێوە دەبرێت. ھەروەھا بە هاوکاریی سەید ئەحمەد سەید عیسا (برازای سەید مووەفەق) ئیدارەی چایخانەکە دەدرێت تاوەکو ڕێچکەی باب و باپیرانیان بپارێزن. == تایبەتمەندی و ڕێگەی ئامادەکردنی چا == چای ئەم چایخانەیە بە هۆی هاوسەنگی لە سێ دیوی سەرەکی (تام، بۆن، و ڕەنگ) ناسراوە. * '''خەڵتەکردن:''' نهێنی تامی دیاری چایخانەکە لە هونەری تێکەڵکردن یان «خەڵتەکردنی» چەند جۆرێکی جیاوازی تۆزی چادایە کە زیاتر لە سەدەیەکە وەک خۆی ماوەتەوە. * '''گواستنەوەی دێرین:''' لە سەردەمانی پێشووتردا، تۆزی چای تایبەت (بەتایبەت چای ژمارە ٥) بە سندوقی دارین و لە ڕێگەی شەمەندەفەرەوە لە بەغداوە ڕەوانەی هەولێر دەکرا. * '''خزمەتگوزاری:''' چایخانەکە بە شێوەیەکی بەردەوام و لە ٢٤ کاتژمێری شەو و ڕۆژدا کراوەیە. شێوازی ئامادەکردن و تامی چاکە لە هاوین و زستاندا وەک خۆیەتی. == ناوبانگ == جگە لە دانیشتووانی هەولێر، ڕۆژانە خەڵکێکی زۆر لە شارەکانی سلێمانی، کەرکووک، دهۆک، پارێزگاکانی خوارووی عێراق و وڵاتی سووریاوە ڕووی تێدەکەن. ناوبانگی چایخانەکە لە دەرەوەی عێراقیش بڵاوبووەتەوە؛ لە ڕابردوودا نامەی پۆستی لە وڵاتی سویسراوە نێردراوە کە تەنیا نووسرابوو «چایخانەی سەید سەلیم - هەولێر» و بەبێ بوونی ناونیشانێکی وردتر گەیشتووەتە دەستیان. == سەرچاوەکان == <references /> * سەید عیسا سەید سەلیم، کتێبی ''داب و نەریتی هەولێر''، داڕشتنی ئەسعەد عەدۆ. [https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20240214153642552430&lng=1 کوردیپێدیا] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.facebook.com/share/1dtHRBUMaq/?mibextid=wwXIfr پەڕەی فەرمی چایخانەی سەید سەلیم لە فەیسبووک] * [https://www.tiktok.com/@chayxanay.said.saleem?_r=1&_t=ZS-99R0RPsFleW پەڕەی فەرمی چایخانەی سەید سەلیم لە تیپتۆک] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} gu3r4voz8icp6ay77rdt5c7moum1j8e 1660974 1660971 2026-09-05T01:19:26Z DiyarKamaran 50583 1660974 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} '''چایخانەی سەید سەلیم''' یەکێکە لە دیارترین و کۆنترین چایخانەکانی شاری [[هەولێر]] کە لە ساڵی ١٩٢٤دا دامەزراوە و تاوەکو ئێستاش بەردەوامە لە خزمەتکردن. [[پەڕگە:Sayyid_Salim_Tea_House_in_Erbil_Bazaar,_Erbil,_Iraq_1.jpg|وێنۆک|دەروازەی چایخانەی سەید سەلیم لە بازاڕی هەولێر]] == مێژووی دامەزراندن == بناغەی ئەم چایخانەیە لە ساڵی ١٩٢٤دا لەسەر دەستی سەید غەریب (باوکی سەید سەلیم) دانراوە. چایخانەکە وەک دیارترین سیمای کەلەپووری و ڕەسەنایەتی لە شاری هەولێردا دەناسرێت. * '''سەید سەلیم:''' سەید سەلیم سەید غەریب (١٩١٣–١٩٨٤)، لە کاتی ژیانیدا یەکێک بووە لە کەسایەتییە دیارەکانی ناو بازاڕی هەولێر و چایخانەکەش بە ناوی ئەوەوە ناودێر کراوە. * '''گۆڕانکاریی شوێن:''' سەرەتای کارکردنی چایخانەکە لە جەرگەی بازاڕی هەولێر و ڕێک بەرامبەر مزگەوتی گەورە بووە، پاشان گوازراوەتەوە بۆ بەرامبەر گەراجی گەورە، و دوای نوێکردنەوە و گۆڕانکارییەکانی ناو بازاڕ، لە شوێنی ئێستایدا جێگیر بووە. == بەڕێوەبردن == لە ئێستادا ئەرکی بەڕێوەبردن و پاراستنی ئەم کەلەپوورە لەلایەن سەید مووەفەق سەید سەلیم (کوڕە بچووکەکەی خێزانەکە) بەڕێوە دەبرێت. ھەروەھا بە هاوکاریی سەید ئەحمەد سەید عیسا (برازای سەید مووەفەق) ئیدارەی چایخانەکە دەدرێت تاوەکو ڕێچکەی باب و باپیرانیان بپارێزن. == تایبەتمەندی و ڕێگەی ئامادەکردنی چا == چای ئەم چایخانەیە بە هۆی هاوسەنگی لە سێ دیوی سەرەکی (تام، بۆن، و ڕەنگ) ناسراوە. * '''خەڵتەکردن:''' نهێنی تامی دیاری چایخانەکە لە هونەری تێکەڵکردن یان «خەڵتەکردنی» چەند جۆرێکی جیاوازی تۆزی چادایە کە زیاتر لە سەدەیەکە وەک خۆی ماوەتەوە. * '''گواستنەوەی دێرین:''' لە سەردەمانی پێشووتردا، تۆزی چای تایبەت (بەتایبەت چای ژمارە ٥) بە سندوقی دارین و لە ڕێگەی شەمەندەفەرەوە لە بەغداوە ڕەوانەی هەولێر دەکرا. * '''خزمەتگوزاری:''' چایخانەکە بە شێوەیەکی بەردەوام و لە ٢٤ کاتژمێری شەو و ڕۆژدا کراوەیە. شێوازی ئامادەکردن و تامی چاکە لە هاوین و زستاندا وەک خۆیەتی. == ناوبانگ == جگە لە دانیشتووانی هەولێر، ڕۆژانە خەڵکێکی زۆر لە شارەکانی سلێمانی، کەرکووک، دهۆک، پارێزگاکانی خوارووی عێراق و وڵاتی سووریاوە ڕووی تێدەکەن. ناوبانگی چایخانەکە لە دەرەوەی عێراقیش بڵاوبووەتەوە؛ لە ڕابردوودا نامەی پۆستی لە وڵاتی سویسراوە نێردراوە کە تەنیا نووسرابوو «چایخانەی سەید سەلیم - هەولێر» و بەبێ بوونی ناونیشانێکی وردتر گەیشتووەتە دەستیان. == سەرچاوەکان == <references /> * سەید عیسا سەید سەلیم، کتێبی ''داب و نەریتی هەولێر''، داڕشتنی ئەسعەد عەدۆ. [https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20240214153642552430&lng=1 کوردیپێدیا] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.facebook.com/share/1dtHRBUMaq/?mibextid=wwXIfr پەڕەی فەرمی چایخانەی سەید سەلیم لە فەیسبووک] * [https://www.tiktok.com/@chayxanay.said.saleem?_r=1&_t=ZS-99R0RPsFleW پەڕەی فەرمی چایخانەی سەید سەلیم لە تیپتۆک] [[پۆل:شوێنەکانی ھەولێر]] ex7fqwzmmfr4v9l5xeqppyg7eblftng 1 303517 1660359 1659694 2026-09-04T12:44:47Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660359 wikitext text/x-wiki == سەرچاوەی سەربەخۆ == <nowiki>سڵاو، سەرچاوەی سەربەخۆ لە دەرەوەی ڕاگەیاندنی حیزبی بۆ وتارەکە زیاد کرا و داڕێژەی سڕینەوەی خێرا لادرا. تکایە سەیرێکی بکەنەوە. ~~~~</nowiki> [[بەکارھێنەر:DiyarKamaran|DiyarKamaran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:DiyarKamaran|لێدوان]]) ١١:٥٤، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[سەردار سەعید سۆفی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660358 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.knwe.org/KU/Details/39818 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260821165715/https://knwe.org/ بۆ https://www.knwe.org/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 2wjqufewqf377h34a5cyyktg15msqt7 0 303525 1660461 1660008 2026-09-04T15:01:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1660461 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Horchata de chufa.jpg|وێنۆک|پەرداخێک ئۆرچاتا لەگەڵ هەندێک شیرینی [[فارتۆن]] لە شاری [[ڤالێنسیا]]<nowiki/>ی ئیسپانیا]] '''ئۆرچاتا''' ناوێکە بۆ چەند خواردنەوەیەکی شیرین کە لە پێکهاتەی ڕووەکیی دروست دەکرێن، هەرچەندە هەندێک جۆر یان ئامادەکاری بازرگانی بە شیر یاخود ئاوی برنج دروست دەکرێن.<ref>{{cite web |title=Daily life and social customs |url=https://www.britannica.com/place/Daily-life-and-social-customs |publisher=Encyclopaedia Britannica |access-date=3 June 2022 |quote=''horchata'' (cold milk mixed with rice, cocoa, and cinnamon)}}</ref><ref>{{cite book |last1=Farell |first1=Oriol Sans |title=The Milky Life: The Practical Guide on Lactose Intolerance |date=23 July 2015 |publisher=Editorial AMAT |isbn=978-84-9735-805-7 |url=https://books.google.com/books?id=2781CgAAQBAJ&pg=PT134 |quote=Horchata milk, in its natural form, should not contain lactose because it is a vegetable drink made from tigernut, water and sugar. However, manufacturers often add lactose to it to improve the product, so please read the label carefully to find out the list of ingredients before you drink horchata milk.}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{تووڵی دەروازە|ئەمریکای لاتین|ئیسپانیا|خواردنەوە|خۆراک}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:خواردنەوەکانی کۆستاریکا]] [[پۆل:خواردنەوە مەکسیکییەکان]] [[پۆل:خواردنەوە نەیجیرییەکان]] [[پۆل:خواردنەوە ناکحولییەکان]] [[پۆل:شیری ڕووەکی]] [[پۆل:خواردنەوە ئیسپانییەکان]] niyd4oi19fxm332qgrxlq6o69015zwk 1660556 1660461 2026-09-04T16:10:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Horchata}} 1660556 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Horchata de chufa.jpg|وێنۆک|پەرداخێک ئۆرچاتا لەگەڵ هەندێک شیرینی [[فارتۆن]] لە شاری [[ڤالێنسیا]]<nowiki/>ی ئیسپانیا]] '''ئۆرچاتا''' ناوێکە بۆ چەند خواردنەوەیەکی شیرین کە لە پێکهاتەی ڕووەکیی دروست دەکرێن، هەرچەندە هەندێک جۆر یان ئامادەکاری بازرگانی بە شیر یاخود ئاوی برنج دروست دەکرێن.<ref>{{cite web |title=Daily life and social customs |url=https://www.britannica.com/place/Daily-life-and-social-customs |publisher=Encyclopaedia Britannica |access-date=3 June 2022 |quote=''horchata'' (cold milk mixed with rice, cocoa, and cinnamon)}}</ref><ref>{{cite book |last1=Farell |first1=Oriol Sans |title=The Milky Life: The Practical Guide on Lactose Intolerance |date=23 July 2015 |publisher=Editorial AMAT |isbn=978-84-9735-805-7 |url=https://books.google.com/books?id=2781CgAAQBAJ&pg=PT134 |quote=Horchata milk, in its natural form, should not contain lactose because it is a vegetable drink made from tigernut, water and sugar. However, manufacturers often add lactose to it to improve the product, so please read the label carefully to find out the list of ingredients before you drink horchata milk.}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{تووڵی دەروازە|ئەمریکای لاتین|ئیسپانیا|خواردنەوە|خۆراک}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Horchata}} [[پۆل:خواردنەوەکانی کۆستاریکا]] [[پۆل:خواردنەوە مەکسیکییەکان]] [[پۆل:خواردنەوە نەیجیرییەکان]] [[پۆل:خواردنەوە ناکحولییەکان]] [[پۆل:شیری ڕووەکی]] [[پۆل:خواردنەوە ئیسپانییەکان]] 3r3sk2u5ezr5orndlzh3prmr0qdt7o7 1660713 1660556 2026-09-04T20:04:37Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660713 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Horchata de chufa.jpg|وێنۆک|پەرداخێک ئۆرچاتا لەگەڵ هەندێک شیرینی [[فارتۆن]] لە شاری [[ڤالێنسیا]]<nowiki/>ی ئیسپانیا]] '''ئۆرچاتا''' ناوێکە بۆ چەند خواردنەوەیەکی شیرین کە لە پێکهاتەی ڕووەکیی دروست دەکرێن، هەرچەندە هەندێک جۆر یان ئامادەکاری بازرگانی بە شیر یاخود ئاوی برنج دروست دەکرێن.<ref>{{cite web |title=Daily life and social customs |url=https://www.britannica.com/place/Daily-life-and-social-customs |publisher=Encyclopaedia Britannica |access-date=3 June 2022 |quote=''horchata'' (cold milk mixed with rice, cocoa, and cinnamon)}}</ref><ref>{{cite book |last1=Farell |first1=Oriol Sans |title=The Milky Life: The Practical Guide on Lactose Intolerance |date=23 July 2015 |publisher=Editorial AMAT |isbn=978-84-9735-805-7 |url=https://books.google.com/books?id=2781CgAAQBAJ&pg=PT134 |quote=Horchata milk, in its natural form, should not contain lactose because it is a vegetable drink made from tigernut, water and sugar. However, manufacturers often add lactose to it to improve the product, so please read the label carefully to find out the list of ingredients before you drink horchata milk.}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{تووڵی دەروازە|ئەمریکای لاتین|ئیسپانیا|خواردنەوە|خۆراک}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Horchata}} [[پۆل:خواردنەوەکانی کۆستاریکا]] [[پۆل:خواردنەوە مەکسیکییەکان]] [[پۆل:خواردنەوە نەیجیرییەکان]] [[پۆل:خواردنەوە ناکحولییەکان]] [[پۆل:شیری ڕووەکی]] [[پۆل:خواردنەوە ئیسپانییەکان]] ir8wyt0sykmi0agfcgtvi9mozrjcgme 3 303527 1660701 1659936 2026-09-04T19:53:01Z Épine 19745 تێبینیی گشتی: شێوازی دەق، ڕێکەوت، زمان، ھتد. 1660701 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٥٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == ئەیلوولی ٢٠٢٦ == [[Image:Information.svg|25px|alt=Information icon]] بەخێربێیت بۆ ویکیپیدیا و سوپاس بۆ بەشدارییەکانت. بەخێرھاتنی ھەموو ئەوانە دەکەین کە دەیانەوێت بەشداری لە ویکیپیدیا بکەن، بەڵام تکایە ئاگادار بە کە لە ویکیپیدیا [[ویکیپیدیا:شێواز|سیاسەتی شێواز]] ھەیە کە دەبێت ڕەچاوی بکرێت بۆ ھێشتنەوەی ویکیپیدیا بە ڕێکوپێکی. پشتگوێخستنی ئەم شێوازە فەرمێتی وتارەکان تێکدەدات و لەوانەیە کێشەی خوێندنەوە دروست بکات. تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان|وتارە ھەڵبژێردراوەکان]] بکە و وتارەکان بە شێوازی ھاوشێوەی ئەوان دەستکاری بکە. سوپاس.<!-- Template:uw-mos1 --> &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٩:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 390hsp67je4vdvg6fvvze3phwsj6x0a 1660840 1660701 2026-09-04T20:45:02Z Pirehelokan 5097 1660840 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٥٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == ئەیلوولی ٢٠٢٦ == [[Image:Information.svg|25px|alt=Information icon]] بەخێربێیت بۆ ویکیپیدیا و سوپاس بۆ بەشدارییەکانت. بەخێرھاتنی ھەموو ئەوانە دەکەین کە دەیانەوێت بەشداری لە ویکیپیدیا بکەن، بەڵام تکایە ئاگادار بە کە لە ویکیپیدیا [[ویکیپیدیا:شێواز|سیاسەتی شێواز]] ھەیە کە دەبێت ڕەچاوی بکرێت بۆ ھێشتنەوەی ویکیپیدیا بە ڕێکوپێکی. پشتگوێخستنی ئەم شێوازە فەرمێتی وتارەکان تێکدەدات و لەوانەیە کێشەی خوێندنەوە دروست بکات. تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان|وتارە ھەڵبژێردراوەکان]] بکە و وتارەکان بە شێوازی ھاوشێوەی ئەوان دەستکاری بکە. سوپاس.<!-- Template:uw-mos1 --> &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]} ١٩:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ==سڕینەوەی خێرا: [[بزوتنەوەی ئایندەی کوردستان]]== سڵاو، تاگی سڕینەوەم دا لە [[بزوتنەوەی ئایندەی کوردستان]] چون پێشتر چەند جار سڕدرابووەوە ([https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:%D9%84%DB%86%DA%AF&logid=426192])و دووبارە دروست کراوە. تکایە وتارێک کە بە سڕینەوەی خێرا لابراوە دروست مەکەوە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٤٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) stihz2he9t2j4blbsudyr1vg6m82q3o 0 303531 1660609 1660007 2026-09-04T16:48:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Death of Julius Caesar}} 1660609 wikitext text/x-wiki '''تیرۆرکردنی جولیوس سێزار'''، لە ١٥ی ئازاری ٤٤ی پێش زایین (ناسراو بە ئایدزی ئازار / Ides of March)، لەلایەن دەستەیەک لە سیناتۆرانەوە لە کاتی دانیشتنێکی ئەنجومەنی پیران (سینات) لە [[کوریای پۆمپی]]، کە دەکەوێتە نێو شانۆی پۆمپی لە [[ڕۆمای کۆن|ڕۆما]]، ئەنجامدرا. [[جولیوس سێزار]] کە وەک [[دیکتاتۆری ڕۆم]] دەسەڵاتی گرتبووە دەست، لەلایەن پیلانگێڕانەوە کە ژمارەیان دەگەیشتە نزیکەی ٦٠ کەس و لەلایەن [[مارکوس یونیۆس بروتوس]]، [[گایوس کاسیۆس لۆنگینوس]] و [[دێسیموس یونیۆس بروتوس ئالبینوس]]ەوە سەرکردایەتی دەکران، ٢٣ جار چەقۆی لێدرا.<ref>Woolf Greg (2006), ''Et Tu Brute? – The Murder of Caesar and Political Assassination'', 199 pages – {{ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|1-86197-741-7}}</ref> پیلانگێڕان ئەم کارەیان بە بەرگریکردن لە [[کۆماری ڕۆمانی]] دانا وەک ناڕەزایی بۆ دەسەڵاتی ڕەھای سێزار کە بە شێوەیەکی ھەمیشەیی ببووە [[دیکتاتۆری ڕۆم|دیکتاتۆر]]. بەڵام ئەم تیرۆرکردنە نەبووە ھۆی گەڕاندنەوەی دامەزراوەکانی کۆمار؛ بەڵکوو بووە ھۆی بەرپابوونی شەڕی ناوخۆییی ڕزگارکەران لە نێوان لایەنگرانی سێزار و پیلانگێڕاندا، و لە دەرئەنجامدا کۆتایی بە کۆماری ڕۆمانی ھێنا و بووە ھۆی سەرھەڵدانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] لەژێر دەسەڵاتی [[ئەگوستوس]]دا و دەستپێکردنی سەردەمی پرینسیپات. == ھۆکارەکان == [[File:Gaius Iulius Caesar (Vatican Museum).jpg|thumb|پەیکەری مەڕمەڕینی جولیوس سێزار]] جولیوس سێزار بۆ ماوەی ھەشت ساڵ لە شەڕەکانی گالدا خزمەتی کۆماری کرد و تەواوی ناوچەی گالی داگیر کرد (کە لەگەڵ [[فەڕەنسا]]ی ئەمڕۆدا ھاوتایە). دوای ئەوەی سیناتی ڕۆما داوای لە سێزار کرد سوپاکەی ھەڵبوەشێنێتەوە و وەک ھاووڵاتییەکی مەدەنی بگەڕێتەوە، ئەو ڕەتیکردەوە و لەگەڵ سوپاکەیدا لە ڕووباری ڕوبیکۆن پەڕییەوە و لە ساڵی ٤٩ی پێش زایین شەڕی ناوخۆییی سێزاری ھەڵگیرساند. پاش تێکشکاندنی دوایین نەیارەکانی، لە سەرەتای ساڵی ٤٤ی پێش زایین وەک «دیکتاتۆری ھەمیشەیی» (بە زمانی لاتینی: {{lang|la|dictator perpetuo}}) دەستنیشان کرا.<ref>{{Cite web|title=6 Civil Wars that Transformed Ancient Rome|url=https://www.history.com/news/6-civil-wars-that-transformed-ancient-rome|last=Andrews|first=Evan|website=HISTORY|date=28 August 2015 |language=en|access-date=2020-05-28}}</ref> مێژوونووسی ڕۆمانی تیتوس لیڤیوس سێ ڕووداوی ساڵانی ٤٥ و ٤٤ی پێش زایین وەک ھۆکاری سەرەکیی تیرۆرکردنەکە دەستنیشان دەکات: ١. '''ڕێزنەگرتن لە سینات:''' لە ئازاری ٤٥ یان سەرەتای ٤٤ی پێش زایین، کاتێک شاندێکی سینات چوونە پەرستگای [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینوس]] بۆ ئەوەی ڕێزلێنانی تایبەتی پێشکەش بکەن، سێزار لە شوێنی خۆی ھەڵنەستایەوە بۆ پێشوازیکردن لێیان و بە گاڵتەجاڕییەوە وتی کە دەبێت ڕێزلێنانەکانی کەم بکرێنەوە نەک زیاد. ئەمەش وای کرد سیناتۆرەکان پێیان وابێت کە ئەو ئیتر ڕێز لە سینات ناگرێت. ٢. '''کێشەی تاجی پاشایەتی:''' لە کانوونی دووەمی ٤٤ی پێش زایین، دوو تریبۆن (نوێنەری خەڵک) بە ناوەکانی مارولوس و فلاڤوس، تاجێکی پاشایەتییان لەسەر سەری پەیکەرەکەی سێزار لە گۆڕەپانی ڕۆما دۆزییەوە و لایانبرد. کاتێک دواتر خەڵک بە ناوی پاشا (بە لاتینی: {{lang|la|Rex}}) بانگی سێزاریان کرد، سێزار وەڵامی دایەوە: «من ڕێکس نیم، بەڵکوو سێزارم» (کە کایەیەکی وشەیی بوو چونکە ڕێکس ناوی بنەماڵەش بوو). کاتێک تریبۆنەکان کەسی ھاواربەریان دەستگیر کرد، سێزار ئەوانی لە پۆستەکانیان و لە سینات دوورخستەوە، ئەمەش ناڕەزایەتیی لای خەڵکی ئاسایی دروست کرد. ٣. '''ڕووداوی فیستیڤاڵی لوپێرکالیا:''' لە ١٥ی شوباتی ٤٤ی پێش زایین، [[مارک ئەنتۆنی]] تاجی پاشایەتیی خستە سەر سەری سێزار، بەڵام جەماوەر بە بێدەنگی وەڵامیان دایەوە. سێزار تاجەکەی لادا و وتی: «تەنھا [[جووپیتەر]] پاشای ڕۆمەکانە». زۆر کەس پێیان وابوو کە ئەم کارەی سێزار تاقیکردنەوەیەک بووە بۆ ئەوەی بزانێت ئایا خەڵک ئامادەن ئەو وەک پاشا قبووڵ بکەن یان نا. بەپێی [[سوێتۆنیۆس]]، نیگەرانیی سەرەکیی پیلانگێڕان ئەوە بوو کە سێزار دەیویست خۆی وەک پاشای ڕۆما تاجدار بکات.<ref>Suetonius, ''Life of Julius Caesar'' xxxi</ref> == ڕووداوە پێشینەکان == شاعیری ڕۆمانی [[ڤێرجیل]] لە پەڕتووکی ''گیۆرگیکس''دا دەنووسێت کە چەندین ڕووداوی نائاسایی پێش تیرۆرکردنی سێزار ڕوویاندا، لەوانە تاریکبوونی تیشکی خۆر، تەقینەوەی گڕکانی چیای ئیتنا و ڕژانی [[لاڤا]]، بوومەلەرزە لە چیاکانی ئەڵپ، دەرکەوتنی ئەستێرەی [[کلکدار]] و ھەورەبرووسکە لە ئاسمانی ساماڵدا.<ref>{{Cite web|url=https://www.theoi.com/Text/VirgilGeorgics1.html|title=Virgil, Georgics Books 1–2 – Theoi Classical Texts Library|website=www.theoi.com}}</ref> == پیلانگێڕییەکە == === دەستەی پیلانگێڕان === [[File:The city of Rome, 44 B.C.E.jpg|thumb|شاری ڕۆما لە ساڵی ٤٤ی پێش زایین]] پیلانگێڕییەکە لە ئێوارەی ٢٢ی شوباتی ٤٤ی پێش زایین لە نێوان [[گایوس کاسیۆس لۆنگینوس]] و براژنی، [[مارکوس یونیۆس بروتوس]] دەستی پێکرد. ئەوان گەیشتنە ئەو بڕوایەی کە دەبێت کارێک بکەن بۆ ڕێگریکردن لە پاشایەتیی سێزار. ژمارەی بەشداربووانی پیلانەکە گەیشتە نزیکەی ٦٠ بۆ ٨٠ سیناتۆر. لە دیارترینیان: * [[مارکوس یونیۆس بروتوس]] * [[گایوس کاسیۆس لۆنگینوس]] * [[دێسیموس یونیۆس بروتوس ئالبینوس]] (لە سەرکردە باوەڕپێکراوەکانی پێشووی سوپای سێزار) * [[گایوس تریبۆنیوس]] * [[پوبلیوس سێرڤیلیوس کاسکا]] و براکەی گایوس کاسکا * لوسیوس تیلیوس سیمبەر * پۆنتیوس ئاکیلا === پلاندانان === پیلانگێڕان سەرەتا بیریان لە بەشداریکردنی وتاربێژی بەناوبانگ [[سیسرۆ]] کردەوە، بەڵام لەبەر ئەوەی تەمەنی لە سەرووی ٦٠ ساڵ بوو و زۆر بە وریایی و لەسەرخۆ ھەنگاوی دەنا، پاشگەز بوونەوە. ھەروەھا پێشنیار کرا کە مارک ئەنتۆنیش بکوژرێت، بەڵام بروتوس ڕێگریی لێکرد و پێداگریی کرد کە دەبێت تەنھا سێزار بکوژرێت تا کارەکەیان وەک کوشتنی ستەمکارێک لەپێناو یاسا و نیشتماندا ببینرێت، نەک پاکتاوکردنێکی سیاسیی خوێناوی. شوێنی ھێرشەکە لە ناو ھۆڵی کۆبوونەوەی سینات لە [[کۆریای پۆمپی]] دیاری کرا، چونکە پاسەوانە تایبەتەکانی سێزار نەیاندەتوانی بێنە نێو ھۆڵەکەوە و تەنھا سیناتۆرەکان لەوێ بوون. وادەی کۆبوونەوەکەش ١٥ی ئازار (ئایدزی ئازار) بوو، چونکە سێزار لە ١٨ی ئازاردا بەڕێدەکەوت بۆ ھەڵمەتە سەربازییەکەی دژی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]]. بەپێی [[پلوتارک]]، فاڵگرێک (ھاروسپێکس) بە ناوی سپوورینا پێشتر ھۆشداری دابووە سێزار کە لە ڕۆژی ئایدزی ئازاردا ژیانی دەکەوێتە مەترسییەوە.<ref>[[Plutarch]], ''[[Parallel Lives]]'', Caesar 63</ref> === تیرۆرکردن لە ئایدزی ئازاردا === [[File:Woodcut illustration of Porcia Catonis counseling Marcus Junius Brutus, Julius Caesar's death at the hands of Brutus and Gaius Cassius Longinus, and Porcia's suicide - Penn Provenance Project.jpg|thumb|وێنەکێشانی کۆنی مەرگی سێزار بە دەستی بروتوس و کاسیۆس]] لە بەیانیی ١٥ی ئازاری ٤٤ی پێش زایین، سێزار بەھۆی خەوی ناخۆشی [[کالپورنیا (ھاوسەری جولیوس سێزار)|کالپورنیا]]ی ھاوسەری بڕیاری دابوو نەچێتە سینات؛ بەڵام دێسیموس بروتوس قەناعەتی پێھێنا کە ئامادە بێت. کاتێک سێزار چووە نێو ھۆڵەکە، تیلیوس سیمبەر بە داواکاریی لێخۆشبوون بۆ برا دوورخراوەکەی لێی نزیک بووەوە و لە کاتی ڕەتکردنەوەیدا، سیمبەر بەرگی تۆگای سێزاری ڕاکێشا. سێزار ھاواری کرد: «ئەمە توندوتیژییە!» (بە لاتینی: {{lang|la|Ista quidem vis est!}}). لەو کاتەدا [[پوبلیوس سێرڤیلیوس کاسکا]] یەکەم چەقۆی لە شانی سێزار دا. سێزار دەستی کاسکای گرت و وتی: «کاسکای بەدکار، چ دەکەیت؟». دەستبەجێ پیلانگێڕەکانی تر بە خەنجەرەوە پەلاماری سێزاریان دا: کاسیۆس لە دەموچاوی دا، بوکیلیانوس لە پشتی دا، و دێسیموس بروتوس لە ڕانی دا. کاتێک سێزار بروتوسی لەنێو ھێرشبەراندا بینی، تۆگاکەی بەسەر سەریدا کێشا و لە بن پێی پەیکەرەکەی پۆمپیدا کەوت و گیانی لەدەستدا. سێزار ٢٣ جار چەقۆی لێدرا، بەڵام بەپێی توێکاریی پزیشکی (کە یەکەمین توێکاریی تۆمارکراوە لە مێژوودا)، تەنھا یەک برینیان کە کەوتبووە نێوان پەراسووەکانی، کوشندە بوو و ھۆکاری سەرەکیی مردنەکەی خوێنبەربوون بوو. سەبارەت بە کۆتا وتەی سێزار، دیۆ کاسیۆس و سوێتۆنیۆس دەڵێن کە ڕەنگە ھەر قسەی نەکردبێت، بەڵام ھەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن کە بە [[زمانی یۆنانیی کۆن]] وتوویەتی: «{{lang|grc|καὶ σύ, τέκνον}}» (تۆش، منداڵەکەم؟). دواتر [[ویلیام شێکسپیر]] لە شانۆنامەکەیدا ڕستە بەناوبانگە لاتینییەکەی «ئەت تو، بروتێ؟» (بە لاتینی: {{lang|la|Et tu, Brute?}}؛ واتە: «تۆش، بروتوس؟»)ی بەکارھێنا. == دەرئەنجامەکان == [[File:Brutuscng752619.jpg|thumb|دراوی بروتوس کە دوای تیرۆرکردنی سێزار لێدرا، خەنجەر و کڵاوی ئازادی نیشان دەدات]] [[File:Virgil Solis - Deification Caesar.jpg|thumb|نەخشی سەدەی شازدەھەم کە خوداوەندکردنی سێزار نیشان دەدات بەپێی دەقەکانی [[ئۆڤید]]]] پاش تیرۆرکردنەکە، مارک ئەنتۆنی لەگەڵ سینات ڕێککەوت کە پیلانگێڕان سزا نەدرێن، بەڵام بڕیار و یاساکانی سێزار وەک خۆیان بمێننەوە. بەڵام کاتێک تەرمی سێزار و برینەکانی پیشانی خەڵک دران و وەسیەتنامەکەی خوێندرایەوە، جەماوەری ڕۆما تووڕە بوون و ھێرشیان کردە سەر ماڵی پیلانگێڕان. لە وەسیەتنامەکەیدا، سێزار کوڕەزای خوشکەکەی، گایوس ئۆکتاڤیۆس (کە دواتر بە [[ئەگوستوس]] ناسرا)ی وەک میراتگری سەرەکیی خۆی دیاری کردبوو. ئۆکتاڤیۆس لەگەڵ مارک ئەنتۆنی و مارکوس ئیمیلیوس لێپیدوس سێقۆڵیی دووەمیان پێکھێنا، سێزاریان وەک خوداوەند (بە لاتینی: {{lang|la|Divus Iulius}}) ناساند، و لە شەڕی فیلیپیدا لە ساڵی ٤٢ی پێش زایین سوپای بروتوس و کاسیۆسیان تێکشکاند و ھەردووکیان خۆیان کوشت. دواتر ململانێ لە نێوان ئۆکتاڤیۆس و ئەنتۆنی (کە ھاوپەیمانیی لەگەڵ [[کلیۆپاترا]]ی شاژنی میسر بەستبوو) سەریھەڵدا، کە بە شکستی ئەنتۆنی و کلیۆپاترا لە شەڕی ئەکتیۆم لە ساڵی ٣١ی پێش زایین و خۆکوشتنیان لە [[ئەسکەندەریە]] کۆتایی پێھات. لە ساڵی ٢٧ی پێش زایین، ئۆکتاڤیۆس نازناوی «ئەگوستوس»ی وەرگرت و بووە یەکەمین ئیمپراتۆری ڕۆما، بەمەش کۆتایی بە کۆماری ڕۆمانی ھات و قۆناغی [[زنجیرە فەرمانڕەواییی جولیۆ-کلاودیوس]] دەستی پێکرد. == پێڕستی پیلانگێڕان == لە کۆی نزیکەی ٦٠ پیلانگێڕ، ناوی نزیکەی ٢٠ کەسیان لە مێژوودا پارێزراوە: * '''[[مارکوس یونیۆس بروتوس]]''' (سەرکردە) * '''[[گایوس کاسیۆس لۆنگینوس]]''' (سەرکردە) * '''[[دێسیموس یونیۆس بروتوس ئالبینوس]]''' (سەرکردە) * '''[[گایوس تریبۆنیوس]]''' (مارک ئەنتۆنی لە دەرەوەی ھۆڵەکە سەرقاڵ کرد) * [[پوبلیوس سێرڤیلیوس کاسکا]] * گایوس سێرڤیلیوس کاسکا (ئەو کەسەی برینە کوشندەکەی لێدا) * لوسیوس تیلیوس سیمبەر * سێرڤیوس سوڵپیسیوس گالبا * پۆنتیوس ئاکیلا * کوینتوس لیگاریوس * لوسیوس مینوکیوس باسیلوس * گایوس کاسیۆس پارمێنسیس * کایکیلیوس و براکەی بوکیلیانوس * ڕوبریوس ڕوگا * مارکوس سپوریوس * پوبلیوس سێکستیوس ناسۆ * پێترۆنیوس * پوبلیوس تورولیوس * پاکوڤیوس لابێئۆ == لە ھونەر و میدیادا == تیرۆرکردنی سێزار ئیلھامبەخشی دەیان شاھکاری ئەدەبی و ھونەری بووە، لەوانە: * شانۆنامەی ''[[جولیوس سێزار (شانۆنامە)|جولیوس سێزار]]'' لە نووسینی [[ویلیام شێکسپیر]] (١٥٩٩). * کورتەچیرۆکی «تەوەری ناپاک و پاڵەوان» لە نووسینی [[خۆرخێ لویس بۆرخێس]]. * فیلمی سینەماییی ''جولیوس سێزار'' (١٩٥٣) بە بەشداریی مارلۆن براندۆ. * زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''[[ڕۆما (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ڕۆما]]'' (٢٠٠٥–٢٠٠٧) لە بەرھەمھێنانی [[ئێچ بی ئۆ|HBO]]. == ئەمانەش ببینە == * [[جولیوس سێزار]] * [[کۆماری ڕۆمانی]] * [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] * [[ئەگوستوس]] * [[سیسرۆ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Death of Julius Caesar}} [[پۆل:جولیوس سێزار]] [[پۆل:ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:٤٤ی پ.ز]] m2hm4px5pkyqoqxixcc7cb8n9b3h6rt 1660612 1660609 2026-09-04T17:02:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:مێژوو|مێژوو]] و [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]] 1660612 wikitext text/x-wiki '''تیرۆرکردنی جولیوس سێزار'''، لە ١٥ی ئازاری ٤٤ی پێش زایین (ناسراو بە ئایدزی ئازار / Ides of March)، لەلایەن دەستەیەک لە سیناتۆرانەوە لە کاتی دانیشتنێکی ئەنجومەنی پیران (سینات) لە [[کوریای پۆمپی]]، کە دەکەوێتە نێو شانۆی پۆمپی لە [[ڕۆمای کۆن|ڕۆما]]، ئەنجامدرا. [[جولیوس سێزار]] کە وەک [[دیکتاتۆری ڕۆم]] دەسەڵاتی گرتبووە دەست، لەلایەن پیلانگێڕانەوە کە ژمارەیان دەگەیشتە نزیکەی ٦٠ کەس و لەلایەن [[مارکوس یونیۆس بروتوس]]، [[گایوس کاسیۆس لۆنگینوس]] و [[دێسیموس یونیۆس بروتوس ئالبینوس]]ەوە سەرکردایەتی دەکران، ٢٣ جار چەقۆی لێدرا.<ref>Woolf Greg (2006), ''Et Tu Brute? – The Murder of Caesar and Political Assassination'', 199 pages – {{ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|1-86197-741-7}}</ref> پیلانگێڕان ئەم کارەیان بە بەرگریکردن لە [[کۆماری ڕۆمانی]] دانا وەک ناڕەزایی بۆ دەسەڵاتی ڕەھای سێزار کە بە شێوەیەکی ھەمیشەیی ببووە [[دیکتاتۆری ڕۆم|دیکتاتۆر]]. بەڵام ئەم تیرۆرکردنە نەبووە ھۆی گەڕاندنەوەی دامەزراوەکانی کۆمار؛ بەڵکوو بووە ھۆی بەرپابوونی شەڕی ناوخۆییی ڕزگارکەران لە نێوان لایەنگرانی سێزار و پیلانگێڕاندا، و لە دەرئەنجامدا کۆتایی بە کۆماری ڕۆمانی ھێنا و بووە ھۆی سەرھەڵدانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] لەژێر دەسەڵاتی [[ئەگوستوس]]دا و دەستپێکردنی سەردەمی پرینسیپات. == ھۆکارەکان == [[File:Gaius Iulius Caesar (Vatican Museum).jpg|thumb|پەیکەری مەڕمەڕینی جولیوس سێزار]] جولیوس سێزار بۆ ماوەی ھەشت ساڵ لە شەڕەکانی گالدا خزمەتی کۆماری کرد و تەواوی ناوچەی گالی داگیر کرد (کە لەگەڵ [[فەڕەنسا]]ی ئەمڕۆدا ھاوتایە). دوای ئەوەی سیناتی ڕۆما داوای لە سێزار کرد سوپاکەی ھەڵبوەشێنێتەوە و وەک ھاووڵاتییەکی مەدەنی بگەڕێتەوە، ئەو ڕەتیکردەوە و لەگەڵ سوپاکەیدا لە ڕووباری ڕوبیکۆن پەڕییەوە و لە ساڵی ٤٩ی پێش زایین شەڕی ناوخۆییی سێزاری ھەڵگیرساند. پاش تێکشکاندنی دوایین نەیارەکانی، لە سەرەتای ساڵی ٤٤ی پێش زایین وەک «دیکتاتۆری ھەمیشەیی» (بە زمانی لاتینی: {{lang|la|dictator perpetuo}}) دەستنیشان کرا.<ref>{{Cite web|title=6 Civil Wars that Transformed Ancient Rome|url=https://www.history.com/news/6-civil-wars-that-transformed-ancient-rome|last=Andrews|first=Evan|website=HISTORY|date=28 August 2015 |language=en|access-date=2020-05-28}}</ref> مێژوونووسی ڕۆمانی تیتوس لیڤیوس سێ ڕووداوی ساڵانی ٤٥ و ٤٤ی پێش زایین وەک ھۆکاری سەرەکیی تیرۆرکردنەکە دەستنیشان دەکات: ١. '''ڕێزنەگرتن لە سینات:''' لە ئازاری ٤٥ یان سەرەتای ٤٤ی پێش زایین، کاتێک شاندێکی سینات چوونە پەرستگای [[ڤینوس (میتۆلۆژیا)|ڤینوس]] بۆ ئەوەی ڕێزلێنانی تایبەتی پێشکەش بکەن، سێزار لە شوێنی خۆی ھەڵنەستایەوە بۆ پێشوازیکردن لێیان و بە گاڵتەجاڕییەوە وتی کە دەبێت ڕێزلێنانەکانی کەم بکرێنەوە نەک زیاد. ئەمەش وای کرد سیناتۆرەکان پێیان وابێت کە ئەو ئیتر ڕێز لە سینات ناگرێت. ٢. '''کێشەی تاجی پاشایەتی:''' لە کانوونی دووەمی ٤٤ی پێش زایین، دوو تریبۆن (نوێنەری خەڵک) بە ناوەکانی مارولوس و فلاڤوس، تاجێکی پاشایەتییان لەسەر سەری پەیکەرەکەی سێزار لە گۆڕەپانی ڕۆما دۆزییەوە و لایانبرد. کاتێک دواتر خەڵک بە ناوی پاشا (بە لاتینی: {{lang|la|Rex}}) بانگی سێزاریان کرد، سێزار وەڵامی دایەوە: «من ڕێکس نیم، بەڵکوو سێزارم» (کە کایەیەکی وشەیی بوو چونکە ڕێکس ناوی بنەماڵەش بوو). کاتێک تریبۆنەکان کەسی ھاواربەریان دەستگیر کرد، سێزار ئەوانی لە پۆستەکانیان و لە سینات دوورخستەوە، ئەمەش ناڕەزایەتیی لای خەڵکی ئاسایی دروست کرد. ٣. '''ڕووداوی فیستیڤاڵی لوپێرکالیا:''' لە ١٥ی شوباتی ٤٤ی پێش زایین، [[مارک ئەنتۆنی]] تاجی پاشایەتیی خستە سەر سەری سێزار، بەڵام جەماوەر بە بێدەنگی وەڵامیان دایەوە. سێزار تاجەکەی لادا و وتی: «تەنھا [[جووپیتەر]] پاشای ڕۆمەکانە». زۆر کەس پێیان وابوو کە ئەم کارەی سێزار تاقیکردنەوەیەک بووە بۆ ئەوەی بزانێت ئایا خەڵک ئامادەن ئەو وەک پاشا قبووڵ بکەن یان نا. بەپێی [[سوێتۆنیۆس]]، نیگەرانیی سەرەکیی پیلانگێڕان ئەوە بوو کە سێزار دەیویست خۆی وەک پاشای ڕۆما تاجدار بکات.<ref>Suetonius, ''Life of Julius Caesar'' xxxi</ref> == ڕووداوە پێشینەکان == شاعیری ڕۆمانی [[ڤێرجیل]] لە پەڕتووکی ''گیۆرگیکس''دا دەنووسێت کە چەندین ڕووداوی نائاسایی پێش تیرۆرکردنی سێزار ڕوویاندا، لەوانە تاریکبوونی تیشکی خۆر، تەقینەوەی گڕکانی چیای ئیتنا و ڕژانی [[لاڤا]]، بوومەلەرزە لە چیاکانی ئەڵپ، دەرکەوتنی ئەستێرەی [[کلکدار]] و ھەورەبرووسکە لە ئاسمانی ساماڵدا.<ref>{{Cite web|url=https://www.theoi.com/Text/VirgilGeorgics1.html|title=Virgil, Georgics Books 1–2 – Theoi Classical Texts Library|website=www.theoi.com}}</ref> == پیلانگێڕییەکە == === دەستەی پیلانگێڕان === [[File:The city of Rome, 44 B.C.E.jpg|thumb|شاری ڕۆما لە ساڵی ٤٤ی پێش زایین]] پیلانگێڕییەکە لە ئێوارەی ٢٢ی شوباتی ٤٤ی پێش زایین لە نێوان [[گایوس کاسیۆس لۆنگینوس]] و براژنی، [[مارکوس یونیۆس بروتوس]] دەستی پێکرد. ئەوان گەیشتنە ئەو بڕوایەی کە دەبێت کارێک بکەن بۆ ڕێگریکردن لە پاشایەتیی سێزار. ژمارەی بەشداربووانی پیلانەکە گەیشتە نزیکەی ٦٠ بۆ ٨٠ سیناتۆر. لە دیارترینیان: * [[مارکوس یونیۆس بروتوس]] * [[گایوس کاسیۆس لۆنگینوس]] * [[دێسیموس یونیۆس بروتوس ئالبینوس]] (لە سەرکردە باوەڕپێکراوەکانی پێشووی سوپای سێزار) * [[گایوس تریبۆنیوس]] * [[پوبلیوس سێرڤیلیوس کاسکا]] و براکەی گایوس کاسکا * لوسیوس تیلیوس سیمبەر * پۆنتیوس ئاکیلا === پلاندانان === پیلانگێڕان سەرەتا بیریان لە بەشداریکردنی وتاربێژی بەناوبانگ [[سیسرۆ]] کردەوە، بەڵام لەبەر ئەوەی تەمەنی لە سەرووی ٦٠ ساڵ بوو و زۆر بە وریایی و لەسەرخۆ ھەنگاوی دەنا، پاشگەز بوونەوە. ھەروەھا پێشنیار کرا کە مارک ئەنتۆنیش بکوژرێت، بەڵام بروتوس ڕێگریی لێکرد و پێداگریی کرد کە دەبێت تەنھا سێزار بکوژرێت تا کارەکەیان وەک کوشتنی ستەمکارێک لەپێناو یاسا و نیشتماندا ببینرێت، نەک پاکتاوکردنێکی سیاسیی خوێناوی. شوێنی ھێرشەکە لە ناو ھۆڵی کۆبوونەوەی سینات لە [[کۆریای پۆمپی]] دیاری کرا، چونکە پاسەوانە تایبەتەکانی سێزار نەیاندەتوانی بێنە نێو ھۆڵەکەوە و تەنھا سیناتۆرەکان لەوێ بوون. وادەی کۆبوونەوەکەش ١٥ی ئازار (ئایدزی ئازار) بوو، چونکە سێزار لە ١٨ی ئازاردا بەڕێدەکەوت بۆ ھەڵمەتە سەربازییەکەی دژی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]]. بەپێی [[پلوتارک]]، فاڵگرێک (ھاروسپێکس) بە ناوی سپوورینا پێشتر ھۆشداری دابووە سێزار کە لە ڕۆژی ئایدزی ئازاردا ژیانی دەکەوێتە مەترسییەوە.<ref>[[Plutarch]], ''[[Parallel Lives]]'', Caesar 63</ref> === تیرۆرکردن لە ئایدزی ئازاردا === [[File:Woodcut illustration of Porcia Catonis counseling Marcus Junius Brutus, Julius Caesar's death at the hands of Brutus and Gaius Cassius Longinus, and Porcia's suicide - Penn Provenance Project.jpg|thumb|وێنەکێشانی کۆنی مەرگی سێزار بە دەستی بروتوس و کاسیۆس]] لە بەیانیی ١٥ی ئازاری ٤٤ی پێش زایین، سێزار بەھۆی خەوی ناخۆشی [[کالپورنیا (ھاوسەری جولیوس سێزار)|کالپورنیا]]ی ھاوسەری بڕیاری دابوو نەچێتە سینات؛ بەڵام دێسیموس بروتوس قەناعەتی پێھێنا کە ئامادە بێت. کاتێک سێزار چووە نێو ھۆڵەکە، تیلیوس سیمبەر بە داواکاریی لێخۆشبوون بۆ برا دوورخراوەکەی لێی نزیک بووەوە و لە کاتی ڕەتکردنەوەیدا، سیمبەر بەرگی تۆگای سێزاری ڕاکێشا. سێزار ھاواری کرد: «ئەمە توندوتیژییە!» (بە لاتینی: {{lang|la|Ista quidem vis est!}}). لەو کاتەدا [[پوبلیوس سێرڤیلیوس کاسکا]] یەکەم چەقۆی لە شانی سێزار دا. سێزار دەستی کاسکای گرت و وتی: «کاسکای بەدکار، چ دەکەیت؟». دەستبەجێ پیلانگێڕەکانی تر بە خەنجەرەوە پەلاماری سێزاریان دا: کاسیۆس لە دەموچاوی دا، بوکیلیانوس لە پشتی دا، و دێسیموس بروتوس لە ڕانی دا. کاتێک سێزار بروتوسی لەنێو ھێرشبەراندا بینی، تۆگاکەی بەسەر سەریدا کێشا و لە بن پێی پەیکەرەکەی پۆمپیدا کەوت و گیانی لەدەستدا. سێزار ٢٣ جار چەقۆی لێدرا، بەڵام بەپێی توێکاریی پزیشکی (کە یەکەمین توێکاریی تۆمارکراوە لە مێژوودا)، تەنھا یەک برینیان کە کەوتبووە نێوان پەراسووەکانی، کوشندە بوو و ھۆکاری سەرەکیی مردنەکەی خوێنبەربوون بوو. سەبارەت بە کۆتا وتەی سێزار، دیۆ کاسیۆس و سوێتۆنیۆس دەڵێن کە ڕەنگە ھەر قسەی نەکردبێت، بەڵام ھەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن کە بە [[زمانی یۆنانیی کۆن]] وتوویەتی: «{{lang|grc|καὶ σύ, τέκνον}}» (تۆش، منداڵەکەم؟). دواتر [[ویلیام شێکسپیر]] لە شانۆنامەکەیدا ڕستە بەناوبانگە لاتینییەکەی «ئەت تو، بروتێ؟» (بە لاتینی: {{lang|la|Et tu, Brute?}}؛ واتە: «تۆش، بروتوس؟»)ی بەکارھێنا. == دەرئەنجامەکان == [[File:Brutuscng752619.jpg|thumb|دراوی بروتوس کە دوای تیرۆرکردنی سێزار لێدرا، خەنجەر و کڵاوی ئازادی نیشان دەدات]] [[File:Virgil Solis - Deification Caesar.jpg|thumb|نەخشی سەدەی شازدەھەم کە خوداوەندکردنی سێزار نیشان دەدات بەپێی دەقەکانی [[ئۆڤید]]]] پاش تیرۆرکردنەکە، مارک ئەنتۆنی لەگەڵ سینات ڕێککەوت کە پیلانگێڕان سزا نەدرێن، بەڵام بڕیار و یاساکانی سێزار وەک خۆیان بمێننەوە. بەڵام کاتێک تەرمی سێزار و برینەکانی پیشانی خەڵک دران و وەسیەتنامەکەی خوێندرایەوە، جەماوەری ڕۆما تووڕە بوون و ھێرشیان کردە سەر ماڵی پیلانگێڕان. لە وەسیەتنامەکەیدا، سێزار کوڕەزای خوشکەکەی، گایوس ئۆکتاڤیۆس (کە دواتر بە [[ئەگوستوس]] ناسرا)ی وەک میراتگری سەرەکیی خۆی دیاری کردبوو. ئۆکتاڤیۆس لەگەڵ مارک ئەنتۆنی و مارکوس ئیمیلیوس لێپیدوس سێقۆڵیی دووەمیان پێکھێنا، سێزاریان وەک خوداوەند (بە لاتینی: {{lang|la|Divus Iulius}}) ناساند، و لە شەڕی فیلیپیدا لە ساڵی ٤٢ی پێش زایین سوپای بروتوس و کاسیۆسیان تێکشکاند و ھەردووکیان خۆیان کوشت. دواتر ململانێ لە نێوان ئۆکتاڤیۆس و ئەنتۆنی (کە ھاوپەیمانیی لەگەڵ [[کلیۆپاترا]]ی شاژنی میسر بەستبوو) سەریھەڵدا، کە بە شکستی ئەنتۆنی و کلیۆپاترا لە شەڕی ئەکتیۆم لە ساڵی ٣١ی پێش زایین و خۆکوشتنیان لە [[ئەسکەندەریە]] کۆتایی پێھات. لە ساڵی ٢٧ی پێش زایین، ئۆکتاڤیۆس نازناوی «ئەگوستوس»ی وەرگرت و بووە یەکەمین ئیمپراتۆری ڕۆما، بەمەش کۆتایی بە کۆماری ڕۆمانی ھات و قۆناغی [[زنجیرە فەرمانڕەواییی جولیۆ-کلاودیوس]] دەستی پێکرد. == پێڕستی پیلانگێڕان == لە کۆی نزیکەی ٦٠ پیلانگێڕ، ناوی نزیکەی ٢٠ کەسیان لە مێژوودا پارێزراوە: * '''[[مارکوس یونیۆس بروتوس]]''' (سەرکردە) * '''[[گایوس کاسیۆس لۆنگینوس]]''' (سەرکردە) * '''[[دێسیموس یونیۆس بروتوس ئالبینوس]]''' (سەرکردە) * '''[[گایوس تریبۆنیوس]]''' (مارک ئەنتۆنی لە دەرەوەی ھۆڵەکە سەرقاڵ کرد) * [[پوبلیوس سێرڤیلیوس کاسکا]] * گایوس سێرڤیلیوس کاسکا (ئەو کەسەی برینە کوشندەکەی لێدا) * لوسیوس تیلیوس سیمبەر * سێرڤیوس سوڵپیسیوس گالبا * پۆنتیوس ئاکیلا * کوینتوس لیگاریوس * لوسیوس مینوکیوس باسیلوس * گایوس کاسیۆس پارمێنسیس * کایکیلیوس و براکەی بوکیلیانوس * ڕوبریوس ڕوگا * مارکوس سپوریوس * پوبلیوس سێکستیوس ناسۆ * پێترۆنیوس * پوبلیوس تورولیوس * پاکوڤیوس لابێئۆ == لە ھونەر و میدیادا == تیرۆرکردنی سێزار ئیلھامبەخشی دەیان شاھکاری ئەدەبی و ھونەری بووە، لەوانە: * شانۆنامەی ''[[جولیوس سێزار (شانۆنامە)|جولیوس سێزار]]'' لە نووسینی [[ویلیام شێکسپیر]] (١٥٩٩). * کورتەچیرۆکی «تەوەری ناپاک و پاڵەوان» لە نووسینی [[خۆرخێ لویس بۆرخێس]]. * فیلمی سینەماییی ''جولیوس سێزار'' (١٩٥٣) بە بەشداریی مارلۆن براندۆ. * زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''[[ڕۆما (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ڕۆما]]'' (٢٠٠٥–٢٠٠٧) لە بەرھەمھێنانی [[ئێچ بی ئۆ|HBO]]. == ئەمانەش ببینە == * [[جولیوس سێزار]] * [[کۆماری ڕۆمانی]] * [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] * [[ئەگوستوس]] * [[سیسرۆ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Death of Julius Caesar}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|سیاسەت}} [[پۆل:جولیوس سێزار]] [[پۆل:ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:٤٤ی پ.ز]] bedzui47oih3eyx1n8ikgxl85qslu9m 0 303532 1660758 1660004 2026-09-04T20:18:38Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660758 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = کەمال سەید قادر | ناوی تر = کەمال بەرزنجی | ساڵی لەدایکبوون = ١٩٥٨ | شوێنی لەدایکبوون = [[ھەولێر]] | ھاووڵاتیبوون = [[نەمسا]] | پیشە = چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ{{هن}}مامۆستای زانکۆ{{هن}}پارێزەر |birth_date={{Birth date and age|1958|07|01}}|image=کەمال قادر.jpg}} '''دکتۆر کەمال سەید قادر''' (ناسراو بە '''کەمال بەرزنجی'''؛ لەدایکبووی ١٩٥٨ لە [[ھەولێر]]) چالاکوانێکی [[کورد|کوردە]] لە بواری [[مافەکانی مرۆڤ]]دا و ھەڵگری ڕەگەزنامەی [[نەمسا|نەمساییە]]. لە ساڵی ١٩٧٨ کۆچی کرد بۆ نەمسا و لە کۆلێژی یاسای ڤیێنا درێژەی بە خوێندنی یاسا دا. وەک مامۆستای زانکۆ لە [[زانکۆی سلێمانی]] (١٩٩٨–١٩٩٩) و [[زانکۆی سەلاحەدین]] لە ھەولێر (١٩٩٩–٢٠٠٠) وانەی وتووەتەوە. لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ لەلایەن دەسەڵاتدارانی ھەرێمی کوردستانەوە دەستبەسەر کرا و بە تۆمەتی ناوزڕاندن سزای ٣٠ ساڵ زیندانیکردنی بەسەردا سەپێندرا.<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2006/01/26/world/africa/26iht-kurd.html?_r=0 |title=Defamer or dissident? Kurd tests the new Iraq |author=Richard A. Oppel, Jr. |date=26 January 2006 |work=The New York Times |accessdate=3 December 2012 |archivedate=14 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171014052155/http://www.nytimes.com/2006/01/26/world/africa/26iht-kurd.html?_r=0 |url-status=live }}</ref> ئەم سزایە لەلایەن ڕێکخراوی [[ڕێکخراوەی لێبوردنی نێونەتەوەیی|لێبوردنی نێودەوڵەتی]]، پەیامنێرانی بێ سنوور و دەزگاکانی ڕاگەیاندنەوە بە توندی ئیدانە کرا. دکتۆر کەمال لە ناو زینداندا دەستی بە مانگرتن لە خواردن کرد و دوای ھاتنەدی داواکارییەکانی کۆتایی بە مانگرتنەکەی ھێنا.<ref>[https://ekurd.net/mismas/articles/misc2006/1/kurdlocal66.htm Dr Kamal Sayid Qadir gets worse in health on hunger strike]</ref> لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦، لە ئەنجامی ھەوڵەکانی گودرون ھارەر، نێردراوی تایبەتی وەزارەتی دەرەوەی نەمسا ئازاد کرا. دەستوەردانی ئەو نێردراوە دوای ئەوە ھات کە حکوومەتی نەمسا سزاکەی بە زۆر قورس و ناڕەوا لەقەڵەم دا. دواتر پێداچوونەوە بۆ سزاکەی کەمال سەید قادر کرا و کەمکرایەوە بۆ ١٨ مانگ. لە نیسانی ٢٠٠٦دا بە تەواوی ئازاد کرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{دەروازە|کوردستان|عێراق|ژیاننامە}} *[http://hosted.ap.org/dynamic/stories/A/AUSTRIA_IRAQI_CAPTIVE?SITE=NJBRU&SECTION=HOME&TEMPLATE=DEFAULT نەمسایییە بەندکراوەکەی عێراق ئازاد کرا] *[https://web.archive.org/web/20060322235858/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE140462005?open&of=ENG-IRQ ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی] - «عێراق: دەستبەسەرکردنی بێپەیوەندی/مەترسیی ئەشکەنجەدان یان ڕەفتاری خراپ: کەمال سەید قادڕ، ٤٨ ساڵ، ھاووڵاتیی نەمسا، نووسەر». ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥. *[https://web.archive.org/web/20070311023948/http://www.kurdmedia.com/news.asp?id=10927 کورد میدیا] - «د. کەمال سەید قادڕ: مەهێڵن کورد دەستی بچێتە خوێنمەوە». ١٩ی کانونی یەکەمی ٢٠٠٥. *[http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2006/1/kurdlocal83.htm ڕاستیی کەیسەکەی دکتۆر کەمال قادڕ لە ڕاگەیەندراوی خوشکەکانیدا: سڵاوتان لێ بێت ئاواز و گەلاوێژ!] *[http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2006/1/kurdlocal84.htm د. کەمال سەید قادڕ ئەمڕۆ لە کوردستان ئازاد کرا] *[http://www.ifex.org/en/content/view/full/73362 پەیامنێرانی بێ سنوور پێشوازی لە ئازادکردنی د. کەمال سەید قادڕ دەکات] - [[ئایفێکس]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:چالاکوانان]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:مافەکانی مرۆڤ]] [[پۆل:مامۆستایانی کورد]] [[پۆل:پارێزەران]] [[پۆل:پارێزەرانی کورد]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:چالاکوانە عێراقییەکانی مافەکانی مرۆڤ]] [[پۆل:چالاکانی کورد]] [[پۆل:چالاکوانانە کوردەکانی مافی مرۆڤ]] 5ivzqrc8omoasc9ffkn9mzcz9dqk07t 1661019 1660758 2026-09-05T08:36:47Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1661019 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = کەمال سەید قادر | ناوی تر = کەمال بەرزنجی | ساڵی لەدایکبوون = ١٩٥٨ | شوێنی لەدایکبوون = [[ھەولێر]] | ھاووڵاتیبوون = [[نەمسا]] | پیشە = چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ{{هن}}مامۆستای زانکۆ{{هن}}پارێزەر |birth_date={{Birth date and age|1958|07|01}}|image=کەمال قادر.jpg}} '''دکتۆر کەمال سەید قادر''' (ناسراو بە '''کەمال بەرزنجی'''؛ لەدایکبووی ١٩٥٨ لە [[ھەولێر]]) چالاکوانێکی [[کورد|کوردە]] لە بواری [[مافەکانی مرۆڤ]]دا و ھەڵگری ڕەگەزنامەی [[نەمسا|نەمساییە]]. لە ساڵی ١٩٧٨ کۆچی کرد بۆ نەمسا و لە کۆلێژی یاسای ڤیێنا درێژەی بە خوێندنی یاسا دا. وەک مامۆستای زانکۆ لە [[زانکۆی سلێمانی]] (١٩٩٨–١٩٩٩) و [[زانکۆی سەلاحەدین]] لە ھەولێر (١٩٩٩–٢٠٠٠) وانەی وتووەتەوە. لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ لەلایەن دەسەڵاتدارانی ھەرێمی کوردستانەوە دەستبەسەر کرا و بە تۆمەتی ناوزڕاندن سزای ٣٠ ساڵ زیندانیکردنی بەسەردا سەپێندرا.<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2006/01/26/world/africa/26iht-kurd.html?_r=0 |title=Defamer or dissident? Kurd tests the new Iraq |author=Richard A. Oppel, Jr. |date=26 January 2006 |work=The New York Times |accessdate=3 December 2012 |archivedate=14 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171014052155/http://www.nytimes.com/2006/01/26/world/africa/26iht-kurd.html?_r=0 |url-status=live }}</ref> ئەم سزایە لەلایەن ڕێکخراوی [[ڕێکخراوەی لێبوردنی نێونەتەوەیی|لێبوردنی نێودەوڵەتی]]، پەیامنێرانی بێ سنوور و دەزگاکانی ڕاگەیاندنەوە بە توندی ئیدانە کرا. دکتۆر کەمال لە ناو زینداندا دەستی بە مانگرتن لە خواردن کرد و دوای ھاتنەدی داواکارییەکانی کۆتایی بە مانگرتنەکەی ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2006/1/kurdlocal66.htm |سەردێڕ=Dr Kamal Sayid Qadir gets worse in health on hunger strike |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190104230109/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2006/1/kurdlocal66.htm |url-status=dead }}</ref> لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦، لە ئەنجامی ھەوڵەکانی گودرون ھارەر، نێردراوی تایبەتی وەزارەتی دەرەوەی نەمسا ئازاد کرا. دەستوەردانی ئەو نێردراوە دوای ئەوە ھات کە حکوومەتی نەمسا سزاکەی بە زۆر قورس و ناڕەوا لەقەڵەم دا. دواتر پێداچوونەوە بۆ سزاکەی کەمال سەید قادر کرا و کەمکرایەوە بۆ ١٨ مانگ. لە نیسانی ٢٠٠٦دا بە تەواوی ئازاد کرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{دەروازە|کوردستان|عێراق|ژیاننامە}} *[http://hosted.ap.org/dynamic/stories/A/AUSTRIA_IRAQI_CAPTIVE?SITE=NJBRU&SECTION=HOME&TEMPLATE=DEFAULT نەمسایییە بەندکراوەکەی عێراق ئازاد کرا] *[https://web.archive.org/web/20060322235858/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE140462005?open&of=ENG-IRQ ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی] - «عێراق: دەستبەسەرکردنی بێپەیوەندی/مەترسیی ئەشکەنجەدان یان ڕەفتاری خراپ: کەمال سەید قادڕ، ٤٨ ساڵ، ھاووڵاتیی نەمسا، نووسەر». ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥. *[https://web.archive.org/web/20070311023948/http://www.kurdmedia.com/news.asp?id=10927 کورد میدیا] - «د. کەمال سەید قادڕ: مەهێڵن کورد دەستی بچێتە خوێنمەوە». ١٩ی کانونی یەکەمی ٢٠٠٥. *[http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2006/1/kurdlocal83.htm ڕاستیی کەیسەکەی دکتۆر کەمال قادڕ لە ڕاگەیەندراوی خوشکەکانیدا: سڵاوتان لێ بێت ئاواز و گەلاوێژ!] *[http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2006/1/kurdlocal84.htm د. کەمال سەید قادڕ ئەمڕۆ لە کوردستان ئازاد کرا] *[http://www.ifex.org/en/content/view/full/73362 پەیامنێرانی بێ سنوور پێشوازی لە ئازادکردنی د. کەمال سەید قادڕ دەکات] - [[ئایفێکس]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:چالاکوانان]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:مافەکانی مرۆڤ]] [[پۆل:مامۆستایانی کورد]] [[پۆل:پارێزەران]] [[پۆل:پارێزەرانی کورد]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:چالاکوانە عێراقییەکانی مافەکانی مرۆڤ]] [[پۆل:چالاکانی کورد]] [[پۆل:چالاکوانانە کوردەکانی مافی مرۆڤ]] 9a027fsajz9x21f5o7urzbuof04fglc 0 303533 1660756 1660016 2026-09-04T20:18:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660756 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Veiled head of Augustus, end of 1st century BC, Moi, Auguste, Empereur de Rome exhibition, Grand Palais, Paris - 14671108463.jpg|وێنۆک|سەری پەچەپۆشی ئەگوستوس، سەدەی یەکەمی پێش زایین]] '''سەردەمی ئەگوستوس''' وەک یەکەمین ئیمپراتۆری [[ڕۆمای کۆن|ڕۆما]] لە ساڵی ٢٧ی پێش زایین بە یەکەمین ڕێککەوتنی لەگەڵ [[ئەنجوومەنی پیرانی ڕۆم]] دەستی پێکرد، کە تێیدا دەسەڵاتی نائاساییی پرۆکۆنسوڵ، کۆنترۆڵی نیوەی پارێزگاکانی ڕۆما، زۆربەی سوپاکانی، و ناونیشانی فەرمیی «ئەگوستوس» (بە واتای پیرۆز یان ڕێزدار)ی پێ بەخشرا. پێش ئەم ڕووداوە لەلایەن مێژوونووسانەوە بە ناوی [[ئەگوستوس|ئۆکتاڤیان]] دەناسرا، کە لە بنەڕەتدا بە ناوی گایۆس ئۆکتاڤیۆس لەدایک ببوو، پێش ئەوەی ناوی مامی گەورەی خۆی، [[جولیوس سێزار]] وەربگرێت کە لە وەسیەتنامەکەیدا وەک میراتگری سەرەکیی خۆی دەستنیشانی کردبوو. لە ساڵی ٣٠ی پێش زایین، ئۆکتاڤیان شکستی بە ھاوپەیمانەکەی لە سێقۆڵیی دووەمدا، [[مارک ئەنتۆنی]] و ھاوسەرەکەی [[کلیۆپاترا]]، شاژنی شانشینی تۆڵمی ھێنا و [[میسری کۆن|میسری]] داگیر کرد و خستییە ژێر موڵکایەتیی تایبەتیی خۆیەوە. ئەگوستوس بە بەکارھێنانی ناونیشانی «پرینسیپس» (''princeps''؛ بە واتای «یەکەمین ھاووڵاتی» یان «پێشەنگی ھاووڵاتیان»)، ھەوڵی دا ڕواڵەتی ئەوە بپارێزێت کە ئەو پارێزەر و نوێکەرەوەی [[کۆماری ڕۆمانی]]یە، ھەرچەندە سەردەمی دەسەڵاتەکەی وەک دەستپێکی قۆناغی «پرینسیپات» لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] دادەنرێت کە دواتر لەلایەن ئەندامانی [[زنجیرە فەرمانرەوایەتیی جولیۆ-کلاودیوس|زنجیرە فەرمانڕەوایەتیی جولیۆ-کلاودیوس]] بەڕێوەبرا. دوای مردنی لە ساڵی ١٤ی زایینی، ئەگوستوس کرا بە خوداوەند و لەلایەن [[تایبیریەس|تایبیریەسی]] کوڕەزاو و کوڕی ھەڵگیراوەیەوە شوێنی گیرایەوە. لە کاتی دووەمین ڕێککەوتنیدا لەگەڵ ئەنجوومەنی پیرانی ڕۆم لە ساڵی ٢٣ی پێش زایین، ئەگوستوس دەستی لە پۆستی کۆنسوڵی کێشایەوە و تا ساڵانی ٥ و ٢ی پێش زایین بۆ ئەم پۆستە ھەڵنەبژێردرایەوە، کە تێیدا پۆستەکەی وەرگرتەوە تا یارمەتیی دەستپێکی ژیانی سیاسیی نەوەکانی، گایۆس و لووسیۆس سێزار بدات. سەرەڕای ئەوەش، دەسەڵاتی تریبیۆنی گەل و دەسەڵاتی سانسۆری بۆ تەواوی ژیانی و بێ ئەنجامدانی ھەڵبژاردنی فەرمی پێ بەخشرا. لە ڕێگەی نوێنەرەکانیەوە، کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی بەسەر ئەو پارێزگایانەدا پەیڕەو دەکرد کە سەنا پێی بەخشیبوو، ھەروەھا دەستێوەردانیشی لە بەڕێوەبردنی ئەو پارێزگایانەدا دەکرد کە لەژێر کۆنترۆڵی سەزادا بوون. لەگەڵ مردنی لیپیدۆس لە ساڵی ١٢ی پێش زایین، ئەگوستوس ناونیشانی «پۆنتیفێکس ماکسیموس» (گەورە پیاوی ئایینی)ی وەرگرت. لە ساڵی ٢ی پێش زایین، سەنا نازناوی «باوکی نیشتمان» (Pater Patriae)ی پێ بەخشی. لە بواری پەیوەندییە دەرەکییەکاندا، ئەگوستوس سەرکردایەتیی دیپلۆماسیی ڕۆمای دەکرد؛ پەیمانی ئاشتیی لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]] لە ڕۆژاوای ئاسیا و شانشینی کووش لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا بەست. ھەروەھا سەرپەرشتیی ھەڵمەتە سەربازییەکانی کرد لە ناوچە جیاوازەکان؛ داگیرکردنی [[ھیسپانیا]]ی لە ڕێگەی جەنگەکانی کانتەبری تەواو کرد، و لە باشووری ڕۆژھەڵات و ناوەڕاستی ئەورووپا ناوچەکانی داڵماتیا، پانۆنیا، نۆریکۆم و ڕایتیای خستە سەر خاکی ئیمپراتۆریەتەکە. لە ناوچەی جەرمانیا، سوپای ڕۆما تا [[ڕووباری ئیلبە|ڕووباری ئیلب]] پێشڕەویی کرد، بەڵام دوای شکستی پۆبلیوس کوینکتلیوس ڤاروس لە بەرامبەر ھۆزە جێرمانییەکان بە سەرکردایەتیی ئارمینیۆس لە شەڕی دارستانی تیووبۆرگ لە ساڵی ٩ی زایینی، ئەگوستوس بڕیاری دا [[ڕاینلاند]] بکاتە سنووری باکووری ئیمپراتۆریەتیی ڕۆما. == کۆنترۆڵکردنی میسر == [[پەڕگە:Augustus-in-Kalabsha.jpg|وێنۆک|ئەگوستوس وەک فیرعەونی ڕۆمانی لە نەخشاندنێکی بەردیندا بە شێوازی ھونەری میسری لە پەرستگای کelabsha لە نوبییە؛ لە ھونەری میسریی کۆندا ئەگوستوس زۆرجار لە کاتی پێشکەشکردنی قوربانی بۆ [[خودایە میسرییە کۆنەکان]] وێنا دەکرا.]] [[پەڕگە:Octavianus Aegypto Capta 2020154.jpg|وێنۆک|دراوێکی دیناریۆسی ئۆکتاڤیان کە لە ساڵی ٢٨ی پێش زایین لە پێرگامۆن لێدراوە، لەسەر ڕووەکەی تری وێنەی تیمساحێکی نیل و دەقی «AEGVPTO CAPTA» (میسر داگیرکرا) نەخشێنراوە.]] لە ساڵی ٣١ی پێش زایین، مارکۆس ڤیپسانیۆس ئاگریپای ژەنەڕاڵی ئۆکتاڤیان، لە شەڕی دەریاییی ئەکتیۆم لە نزیک کەناراوەکانی [[یۆنانی ڕۆمی]] شکستی بە ھێزە دەریایییەکانی مارک ئەنتۆنی و ھاوسەرەکەی، کلیۆپاترای شاژنی بەتڵیمۆسی ھێنا. لە ئابی ٣٠ی پێش زایین، ھێزەکانی ئۆکتاڤیان لە [[ئەسکەندەریە]] گەمارۆی ئەنتۆنی و کلیۆپاترایان دا و پاشان ھەردووکیان کۆتایییان بە ژیانی خۆیان ھێنا. داگیرکردنی میسر قەرزە دارایییەکانی ئۆکتاڤیانی لە کاتی شەڕی ناوخۆدا سووک کرد. ئەو کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی میسری گرتە دەست، سەردانی سیناتۆرەکانی بۆ ئەوێ قەدەغە کرد، و کۆرنێلیۆس گالوسی وەک پارێزگار بۆ چاودێریکردنی ئیدارە و باجە دارایییە زۆرەکانی دەستنیشان کرد. لە کاتی مانەوەی لە ئەسکەندەریە لە ساڵی ٣٠ی پێش زایین، ئۆکتاڤیان سەردانی گۆڕی [[ئەسکەندەری مەزن]]ی کرد کە زۆر سەرسامی بوو و لاسایی دەکردەوە. داگیرکردنی میسر کۆتایی بە [[سەردەمی ھێلینیستی]] ھێنا کە بە ئەسکەندەری مەزن دەستی پێکردبوو، و ڕۆڵی ڕۆمای وەک زلھێزی بێڕکابەری دەریای ناوەڕاست چەسپاند. ئەگوستوس بوو بە یەکەمین ئیمپراتۆری ڕۆما و یەکەمین فیرعەونی ڕۆمانی لە میسردا، ھەرچەندە بەشداریی لە ڕێوڕەسمە ئایینییە نەریتییەکانی میسردا نەکرد و دوای ساڵی ٣٠ی پێش زایین ھەرگیز نەگەڕایەوە بۆ میسر. ئەگوستوس ڕێوڕەسمە ئایینییە میسرییەکانی لە ناو شاری [[ڕۆما]] قەدەغە کرد، بەڵام ھونەر و تەلارسازیی بە شێوازی میسری لە سەردەمی ئەودا لە ڕۆمادا بڵاوبووەوە، وەک ھەرەمی گایۆس سێستیۆس لە ساڵی ١٥ی پێش زایین. شاعیری ڕۆمانی [[ڤێرجیل]] لە داستانی ''ئینیاد''دا سەرکەوتنی ئەکتیۆمی وەک سەرکەوتنێک بۆ بەھا نەریتییەکانی ئیتاڵیا لە بەرامبەر ھێزە ڕۆژھەڵاتییەکان و خوداوەندە نامۆکانیان وەک [[ئەنوبیس]] وێنا کردووە. لە ئابی ساڵی ٢٩ی پێش زایین، ئۆکتاڤیان لە ڕۆما بە سێ ڕێپێوانی سەرکەوتن (تڕایۆمف) بۆ سەرکەوتنەکانی لە ئیلیریا، یۆنان و میسر خەڵات کرا. لە ساڵی ٢٨ی پێش زایین، ئۆکتاڤیان و ئاگریپا وەک کۆنسوڵ ھەڵبژێردران و ئەرکی سەرژمێریی گشتیی ڕۆمایان پێ سپێردرا. == سەردەمی پرینسیپات == [[پەڕگە:Domus-augusti-2.jpg|وێنۆک|نیگارەکانی سەر دیواری ماڵی ئەگوستوس لەسەر گردی پالاتین لە ڕۆما.]] دوای شەڕی ئەکتیۆم و شکستی ئەنتۆنی و کلیۆپاترا، ئۆکتاڤیان لە پێگەیەکدا بوو کە تەواوی کۆمار لەژێر دەسەڵاتی سیستمێکی نافەرمیی «پرینسیپات»دا بەڕێوەببات — کە تێیدا خۆی وەک «پرینسیپس» (''princeps''؛ بە واتای یەکەمین ھاووڵاتی) نیشان دەدا. ئەم دەسەڵاتەی لە ڕێگەی دەستکەوتی ھەنگاو بە ھەنگاوەوە بەدەستھێنا، بەبێ ئەوەی بە ئاشکرا ناوی پاشایەتی یان دیکتاتۆری لێ بنێت تا ھەستی دژە پاشایەتیی ڕۆمانییەکان نەورووژێنێت. ساڵانێکی زۆری شەڕی ناوخۆ ڕۆمای تووشی ناسەقامگیری کردبوو، بەڵام خەڵکی ڕۆما ئامادە نەبوون دەسەڵاتی تاکڕەوانە قبووڵ بکەن. خەڵک و سەنا خوازیاری گەڕانەوەی سەقامگیری، یاسا و ھەڵبژاردنی ئازاد بوون — کە بە شێوەیەکی فەرمی لە سەردەمی ئەگوستوسدا مابووەوە. مێژوونووسان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەگوستوس بۆ پاراستنی گیانی خۆی، ئەزموونی جولیوس سێزاری لەبەرچاو گرتبوو کە دوای وەرگرتنی پۆستی [[دیکتاتۆری ڕۆم|دیکتاتۆری ھەمیشەیی]] لە [[تیرۆرکردنی جولیوس سێزار|ئازاری ٤٤ی پێش زایین تیرۆر کرا]]. == ڕێککەوتنی یەکەم (٢٧ی پێش زایین) == [[پەڕگە:Octave (13668015683).jpg|وێنۆک|پەیکەری نیوەیی ئۆکتاڤیان، نزیکەی ٣٠ی پێش زایین، مۆزەخانەی کاپیتۆلین، ڕۆما.]] لە ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٧ی پێش زایین، ئۆکتاڤیان بە شێوەیەکی سیمبولی دەسەڵاتی ڕادەستی سەنا و گەلی ڕۆما کردەوە. ھەرچەندە بە فەرمی دەسەڵاتی ڕادەست کرد، بەڵام دڵسۆزیی سەربازان و ژەنەڕاڵەکان بۆ ئەو مایەوە، چونکە سامانە دارایییە بێوێنەکەی پێگەی دەسەڵاتی ئەوی پتەو کردبوو. لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٧ی پێش زایین، سەنا داوای لێکرد کە بۆ ماوەی دە ساڵ سەرپەرشتیی ئەو پارێزگایانە بکات کە پێویستیان بە جێگیرکردنی سوپا ھەبوو، وەک ھیسپانیا، گال (فەڕەنسا)، سووریا، [[کیلیکیە]] و میسر؛ ئەمەش وای کرد فەرماندەییی زۆربەی لەشکری ڕۆما لەژێر دەستی ئەودا بمێنێتەوە. === ناونیشانی ئەگوستوس === لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٧ی پێش زایین، سەنا ناونیشانی نوێی «ئەگوستوس» (Augustus)ی بە ئۆکتاڤیان بەخشی. ئەم وشەیە لە زمانی لاتینیدا بە واتای «پیرۆز»، «مەزن» یان «ڕێزدار» دێت. لە نیوەی ڕۆژھەڵاتی ئیمپراتۆریەتەکە و لە [[زمانی یۆنانیی کۆن]]دا بە «سێباستۆس» (Sebastos) وەرگێڕدرا. ئەم ناونیشانە زیاتر پێگەیەکی پیرۆز و ئایینیی بە ئەگوستوس بەخشی نەک تەنھا دەسەڵاتێکی سیاسی. ناوی «ڕۆمولوس»یش پێشنیار کرابوو، بەڵام بەھۆی پەیوەستبوونی بە پاشایەتییەوە ڕەتکرایەوە. ئەگوستوس ناوی فەرمیی خۆی کردە «Imperator Caesar divi filius» (فەرماندە سێزار، کوڕی خوداوەند). ھەروەھا تاجی مەدەنی (corona civica) لە سەرووی دەرگای ماڵەکەی ھەڵواسرا و قەڵغانێکی زێڕین لە تەلاری سەنا دانرا کە چوار خەسڵەتی سەرەکیی ئەوی لەسەر نووسرابوو: ئازایەتی، دڵسۆزی، بەزەیی و دادپەروەری (''virtus, pietas, clementia, iustitia''). == ڕێککەوتنی دووەم (٢٣ی پێش زایین) == [[پەڕگە:Roman - Portrait of Emperor Augustus - Walters 2321.jpg|وێنۆک|پەیکەری سەری ئەگوستوس بە شێوازی کلاسیکی ڕۆمانی.]] لە ساڵی ٢٣ی پێش زایین، کێشەی دەسەڵاتەکان دیسان سەریھەڵدایەوە. بەردەوامیی ھەڵبژاردنی ئەگوستوس وەک کۆنسوڵ لە ھەموو ساڵێکدا ناڕەزایەتیی لەلایەن ئەرستۆکراتەکانەوە دروست کردبوو. لە ھەمان کاتدا ئەگوستوس تووشی نەخۆشییەکی توند بوو لە جگەریدا؛ لەسەر جێگەی نەخۆشییەکەی ئەڵقەی مۆری خۆی دا بە ئاگریپا و بەڵگەنامە فەرمییەکانی دەوڵەتی ڕادەستی ھاوکۆنسوڵەکەی، کالپۆرنیۆس پیسۆ کرد. دوای چاکبوونەوەی بەھۆی چارەسەری ئاوی سارد لەلایەن پزیشکەکەی ئەنتۆنیۆس موسا، ئەگوستوس لە ١ی تەممووزی ٢٣ی پێش زایین بە فەرمی دەستی لە پۆستی کۆنسوڵی کێشایەوە. === دەسەڵاتە فراوانکراوەکان === لە ڕێککەوتنی دووەمدا، سەنا دەسەڵاتی تریبیۆنی گەل (tribunicia potestas)ی بۆ تەواوی ژیانی بە ئەگوستوس بەخشی. ئەم دەسەڵاتە ڕێگەی پێدەدا کۆبوونەوەی سەنا و گەل ڕێکبخات، ڤیتۆی بڕیارەکان بکات، و پارێزبەندیی تەواوی پێ بەخشی. ھەروەھا دەسەڵاتی باڵای پرۆکۆنسوڵی (imperium proconsulare maius)ی پێ درا کە لە ھەموو پارێزگاکانی ئیمپراتۆریەتەکە و تەنانەت لە ناو شاری ڕۆماشدا لە سەرووی ھەموو پارێزگار و کۆنسوڵەکانی ترەوە بوو. ھەروەھا لە دوای ساڵی ١٩ی پێش زایینەوە، ھەموو ڕێپێوانێکی سەرکەوتنی سەربازی (تڕایۆمف) قۆرخ کرا بۆ ئەگوستوس و ئەندامانی بنەماڵەکەی، چونکە سەرکەوتنی ژەنەڕاڵەکان بە ناوی دەسەڵاتی ئەوەوە ئەژمار دەکرا. == دیپلۆماسی و پەیوەندییە دەرەکییەکان == [[پەڕگە:Augustus and Victory - Aphrodisias (7471671280).jpg|وێنۆک|نەخشاندنی بەردین لە ئەفرۆدیسیاس کە ئەگوستوس لە کاتی وەرگرتنی تاجی سەرکەوتن نیشان دەدات.]] ئەگوستوس شاندی دیپلۆماسیی لە ناوچە دوورەدەستەکانی وەک ھیندستانەوە پێگەیشت، و پەنابەری سیاسیی لە ناوچەکانی بەریتانیاوە وەرگرت. سەبارەت بە پەیوەندی لەگەڵ چین لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ھان]]دا، ھەرچەندە بازرگانی لە ڕێگەی [[ڕێگای ئاوریشم]]ەوە گەشەی کرد، بەڵام پەیوەندیی دیپلۆماسیی ڕاستەوخۆ تا ساڵی ٩٧ی زایینی کاتێک فەرماندەی چینی [[بانچاوۆ]] نێردراوەکەی گان یینگی ناردە ڕۆژاوا تۆمار نەکراوە. گەورەترین دەستکەوتی دیپلۆماسیی ئەگوستوس لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانیدا]] بوو؛ لە ساڵی ٢٠ی پێش زایین، لە ڕێگەی دانوستان لەگەڵ فەرھادی چوارەم، ئاڵا و نیشانە سەربازییە لەدەستچووەکانی سوپای کراسۆسی لە شەڕی حەڕان (کdicta/Carrhae) بەبێ شەڕ وەرگرتەوە. ئەم دەستکەوتە لە ھونەری ڕۆمانیدا وەک سەرکەوتنێکی گەورە لەسەر قەڵغانی پەیکەری بەناوبانگی «ئەگوستوسی پریما پۆرتا» نەخشێنرا. == پلانگێڕییەکان و نازناوی باوکی نیشتمان == لە ساڵی ٢٢ی پێش زایین کەمبوونەوەی گەنم و دانەوێڵە لە ڕۆمادا بووە ھۆی شڵەژان و خەڵک داوایان دەکرد ئەگوستوس ببێتە دیکتاتۆر، بەڵام ئەو ڕەتیکردەوە و لەبری ئەوە بە شێوەیەکی کاتیی بەڕێوەبردنی دابینکردنی خۆراکی گرتە ئەستۆ و لە ساڵی ٨ی زایینیدا پۆستی بەڕێوەبەری ھەمیشەییی دانەوێڵەی دامەزراند. لە ٦ی ئازاری ١٢ی پێش زایین دوای مردنی لیپیدۆس، ئەگوستوس بوو بە «پۆنتیفێکس ماکسیموس» (گەورە پیاوی ئایینی). لە ٥ی شوباتی ٢ی پێش زایین، سەنا نازناوی «باوکی نیشتمان» (Pater Patriae)ی پێ بەخشی کە لە سەرانسەری ڕۆمادا لەسەر بینا و شوێنە گشتییەکان نەخشێنرا. == جەنگ و فراوانخوازی == [[پەڕگە:Tiberius NyCarlsberg01.jpg|وێنۆک|پەیکەری نیوەیی تایبیریەس، ژەنەڕاڵی سەرکەوتوو و جێنشینی ئەگوستوس.]] [[پەڕگە:Augustus Prima Porta (detail).PNG|وێنۆک|وردەکاریی سەر قەڵغانی پەیکەری ئەگوستوسی پریما پۆرتا کە ڕادەستکردنەوەی ئاڵاکانی ڕۆما لەلایەن ئەشکانییەکانەوە نیشان دەدات.]] ئەگوستوس سوپای ڕۆمای لە ٥٠٠،٠٠٠ سەربازەوە لە سەردەمی شەڕی ناوخۆدا کەمکردەوە بۆ نزیکەی ٣٠٠،٠٠٠ سەربازی پیشەگەر. لە سەردەمی ئەودا، باکووری ھیسپانیا (شەڕەکانی کانتەبری لە ١٩ی پێش زایین لەلایەن ئاگریپاوە)، ناوچەکانی [[ئەڵپ]] (١٥ی پێش زایین)، پانۆنیا و نۆریکۆم داگیر کران. لە ساڵی ٦ی زایینیدا یەھوودیا خرایە سەر پارێزگای سووریا. لە بەرەی باکووردا، زڕکوڕەکانی ئەگوستوس، [[نیرۆ کلاودیوس دروسوس|دروسوس]] و [[تایبیریەس]] پێشڕەوییان کردە ناو خاکی جەرمانیا و تا [[ئیلبە|ڕووباری ئیلبە]] ڕۆیشتن، بەڵام دروسوس لە ساڵی ٩ی پێش زایین بەھۆی کەوتنەخوارەوە لەسەر ئەسپ گیانی لەدەستدا. لە ساڵی ٩ی زایینیدا، کارەساتی شەڕی دارستانی تیووبۆرگ ڕوویدا کە تێیدا سێ لەشکری تەواوی ڕۆما بە فەرماندەییی ڤاروس لەلایەن ئارمینیۆسەوە لەناوبردران. ئەگوستوس زۆر خەمبار بوو و بەردەوام ھاواری دەکرد: «ڤاروس، لەشکرەکانم پێ بدەرەوە!»، و دوای ئەوە بڕیاری دا سنووری ڕۆما لەسەر ڕووباری ڕاین جێگیر بکات و دەستبەرداری فراوانخوازی بەرەو ڕۆژھەڵاتی ڕاین ببێت. لە باشووریشدا، گایۆس ئەلیۆس گالوس لە ساڵی ٢٦ی پێش زایین ھەڵمەتێکی بۆ سەر شانشینی سەبا لە [[حیجاز]] و باشووری عەرەبستان (ئەرەبیا فیلیکس) ئەنجامدا بەڵام بەھۆی کەمئاوییەوە پاشەکشەی کرد. لە میسریشدا گایۆس پێترۆنیۆس بەرپەرچی ھێرشەکانی شاژن ئامانیرێناسی شانشینی کووشی دایەوە و پەیمانێکی ئاشتیی درێژخایەنی لەگەڵدا بەست کە سنوورەکەی لە مەحەڕەقە جێگیر کرد. == مردن، جێنشینی و بەخوداوەندکردن == [[پەڕگە:Gemma Augustea, a two-layered sardonyx depicting the Emperor Augustus surrounded by goddesses and allegories, 9-12 AD, Kunsthistorisches Museum, Vienna (21036461833).jpg|وێنۆک|بەردی نەخشێنراوی «جێما ئەگوستیا» کە ئەگوستوس لە تەنیشت خوداوەندی ڕۆما نیشان دەدات.]] [[پەڕگە:Photographs of the Mausoleum of Augustus 14 (cropped).jpg|وێنۆک|مەزارگەی ئەگوستوس لە ڕۆما پاش نۆژەنکردنەوەی.]] ئەگوستوس بۆ دیاریکردنی جێنشین دووچاری کێشەی زۆر بووەوە؛ سەرەتا نەوەکانی گایۆس و لووسیۆسی وەک میراتگر دیاری کرد بەڵام ھەردووکیان لە تەمەنی گەنجیدا لە ساڵانی ٢ و ٤ی زایینی مردن. لە ئەنجامدا، لە ساڵی ٤ی زایینیدا تایبیریەسی ھەڵگرتەوە بەو مەرجەی تایبیریەسیش جێرمانیکۆس بکاتە کوڕی خۆی. لە ساڵی ١٣ی زایینی دەسەڵاتی فەرماندەییی ھاوتا لەگەڵ ئەگوستوس بە تایبیریەس بەخشرا. لە ١٩ی ئابی ساڵی ١٤ی زایینی، ئەگوستوس لە کاتی سەردانیکردنی نۆلا کۆچی دوایی کرد. دوا وتەی بەناوبانگی ئەوە بوو: «ئایا ڕۆڵەکەم لە شانۆگەرییەکەدا بە باشی گێڕا؟ کەواتە لە کاتی دەرچوونم چەپڵە لێبدەن» (''Acta est fabula, plaudite''). تەرمەکەی گوازرایەوە بۆ ڕۆما و لە نزیک مەزارگەکەی لە گردی مریخ سووتێنرا و تایبیریەس بوو بە ئیمپراتۆری نوێ. لە ١٧ی ئەیلوولی ساڵی ١٤ی زایینی، ئەنجوومەنی پیرانی ڕۆما بە فەرمی ئەگوستوسی خستە ڕیزی خوداوەندەکانەوە بە ناوی «دیڤوس ئەگوستوس» (Divus Augustus) و پەرستنی لە سەرانسەری ئیمپراتۆریەتەکەدا بڵاوبووەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[ئەگوستوس]] * [[زنجیرە فەرمانرەوایەتیی جولیۆ-کلاودیوس]] * [[تایبیریەس]] * [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{s-start}} {{s-off|us}} {{succession box| title=[[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆری ڕۆما]]| before=پۆستەکە دامەزرا| after=[[تایبیریەس]]| years=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٧ی پ.ز – ١٩ی ئابی ١٤ی ز}} {{s-end}} [[پۆل:ڕۆمای کۆن]] hqwik3b3xojelirje3qd5ck2yploy9l 1660862 1660756 2026-09-04T21:07:30Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660862 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Veiled head of Augustus, end of 1st century BC, Moi, Auguste, Empereur de Rome exhibition, Grand Palais, Paris - 14671108463.jpg|وێنۆک|سەری پەچەپۆشی ئەگوستوس، سەدەی یەکەمی پێش زایین]] '''سەردەمی ئەگوستوس''' وەک یەکەمین ئیمپراتۆری [[ڕۆمای کۆن|ڕۆما]] لە ساڵی ٢٧ی پێش زایین بە یەکەمین ڕێککەوتنی لەگەڵ [[ئەنجوومەنی پیرانی ڕۆم]] دەستی پێکرد، کە تێیدا دەسەڵاتی نائاساییی پرۆکۆنسوڵ، کۆنترۆڵی نیوەی پارێزگاکانی ڕۆما، زۆربەی سوپاکانی، و ناونیشانی فەرمیی «ئەگوستوس» (بە واتای پیرۆز یان ڕێزدار)ی پێ بەخشرا. پێش ئەم ڕووداوە لەلایەن مێژوونووسانەوە بە ناوی [[ئەگوستوس|ئۆکتاڤیان]] دەناسرا، کە لە بنەڕەتدا بە ناوی گایۆس ئۆکتاڤیۆس لەدایک ببوو، پێش ئەوەی ناوی مامی گەورەی خۆی، [[جولیوس سێزار]] وەربگرێت کە لە وەسیەتنامەکەیدا وەک میراتگری سەرەکیی خۆی دەستنیشانی کردبوو. لە ساڵی ٣٠ی پێش زایین، ئۆکتاڤیان شکستی بە ھاوپەیمانەکەی لە سێقۆڵیی دووەمدا، [[مارک ئەنتۆنی]] و ھاوسەرەکەی [[کلیۆپاترا]]، شاژنی شانشینی تۆڵمی ھێنا و [[میسری کۆن|میسری]] داگیر کرد و خستییە ژێر موڵکایەتیی تایبەتیی خۆیەوە. ئەگوستوس بە بەکارھێنانی ناونیشانی «پرینسیپس» (''princeps''؛ بە واتای «یەکەمین ھاووڵاتی» یان «پێشەنگی ھاووڵاتیان»)، ھەوڵی دا ڕواڵەتی ئەوە بپارێزێت کە ئەو پارێزەر و نوێکەرەوەی [[کۆماری ڕۆمانی]]یە، ھەرچەندە سەردەمی دەسەڵاتەکەی وەک دەستپێکی قۆناغی «پرینسیپات» لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] دادەنرێت کە دواتر لەلایەن ئەندامانی [[زنجیرە فەرمانرەوایەتیی جولیۆ-کلاودیوس|زنجیرە فەرمانڕەوایەتیی جولیۆ-کلاودیوس]] بەڕێوەبرا. دوای مردنی لە ساڵی ١٤ی زایینی، ئەگوستوس کرا بە خوداوەند و لەلایەن [[تایبیریەس|تایبیریەسی]] کوڕەزاو و کوڕی ھەڵگیراوەیەوە شوێنی گیرایەوە. لە کاتی دووەمین ڕێککەوتنیدا لەگەڵ ئەنجوومەنی پیرانی ڕۆم لە ساڵی ٢٣ی پێش زایین، ئەگوستوس دەستی لە پۆستی کۆنسوڵی کێشایەوە و تا ساڵانی ٥ و ٢ی پێش زایین بۆ ئەم پۆستە ھەڵنەبژێردرایەوە، کە تێیدا پۆستەکەی وەرگرتەوە تا یارمەتیی دەستپێکی ژیانی سیاسیی نەوەکانی، گایۆس و لووسیۆس سێزار بدات. سەرەڕای ئەوەش، دەسەڵاتی تریبیۆنی گەل و دەسەڵاتی سانسۆری بۆ تەواوی ژیانی و بێ ئەنجامدانی ھەڵبژاردنی فەرمی پێ بەخشرا. لە ڕێگەی نوێنەرەکانیەوە، کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی بەسەر ئەو پارێزگایانەدا پەیڕەو دەکرد کە سەنا پێی بەخشیبوو، ھەروەھا دەستێوەردانیشی لە بەڕێوەبردنی ئەو پارێزگایانەدا دەکرد کە لەژێر کۆنترۆڵی سەزادا بوون. لەگەڵ مردنی لیپیدۆس لە ساڵی ١٢ی پێش زایین، ئەگوستوس ناونیشانی «پۆنتیفێکس ماکسیموس» (گەورە پیاوی ئایینی)ی وەرگرت. لە ساڵی ٢ی پێش زایین، سەنا نازناوی «باوکی نیشتمان» (Pater Patriae)ی پێ بەخشی. لە بواری پەیوەندییە دەرەکییەکاندا، ئەگوستوس سەرکردایەتیی دیپلۆماسیی ڕۆمای دەکرد؛ پەیمانی ئاشتیی لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]] لە ڕۆژاوای ئاسیا و شانشینی کووش لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا بەست. ھەروەھا سەرپەرشتیی ھەڵمەتە سەربازییەکانی کرد لە ناوچە جیاوازەکان؛ داگیرکردنی [[ھیسپانیا]]ی لە ڕێگەی جەنگەکانی کانتەبری تەواو کرد، و لە باشووری ڕۆژھەڵات و ناوەڕاستی ئەورووپا ناوچەکانی داڵماتیا، پانۆنیا، نۆریکۆم و ڕایتیای خستە سەر خاکی ئیمپراتۆریەتەکە. لە ناوچەی جەرمانیا، سوپای ڕۆما تا [[ڕووباری ئیلبە|ڕووباری ئیلب]] پێشڕەویی کرد، بەڵام دوای شکستی پۆبلیوس کوینکتلیوس ڤاروس لە بەرامبەر ھۆزە جێرمانییەکان بە سەرکردایەتیی ئارمینیۆس لە شەڕی دارستانی تیووبۆرگ لە ساڵی ٩ی زایینی، ئەگوستوس بڕیاری دا [[ڕاینلاند]] بکاتە سنووری باکووری ئیمپراتۆریەتیی ڕۆما. == کۆنترۆڵکردنی میسر == [[پەڕگە:Augustus-in-Kalabsha.jpg|وێنۆک|ئەگوستوس وەک فیرعەونی ڕۆمانی لە نەخشاندنێکی بەردیندا بە شێوازی ھونەری میسری لە پەرستگای کelabsha لە نوبییە؛ لە ھونەری میسریی کۆندا ئەگوستوس زۆرجار لە کاتی پێشکەشکردنی قوربانی بۆ [[خودایە میسرییە کۆنەکان]] وێنا دەکرا.]] [[پەڕگە:Octavianus Aegypto Capta 2020154.jpg|وێنۆک|دراوێکی دیناریۆسی ئۆکتاڤیان کە لە ساڵی ٢٨ی پێش زایین لە پێرگامۆن لێدراوە، لەسەر ڕووەکەی تری وێنەی تیمساحێکی نیل و دەقی «AEGVPTO CAPTA» (میسر داگیرکرا) نەخشێنراوە.]] لە ساڵی ٣١ی پێش زایین، مارکۆس ڤیپسانیۆس ئاگریپای ژەنەڕاڵی ئۆکتاڤیان، لە شەڕی دەریاییی ئەکتیۆم لە نزیک کەناراوەکانی [[یۆنانی ڕۆمی]] شکستی بە ھێزە دەریایییەکانی مارک ئەنتۆنی و ھاوسەرەکەی، کلیۆپاترای شاژنی بەتڵیمۆسی ھێنا. لە ئابی ٣٠ی پێش زایین، ھێزەکانی ئۆکتاڤیان لە [[ئەسکەندەریە]] گەمارۆی ئەنتۆنی و کلیۆپاترایان دا و پاشان ھەردووکیان کۆتایییان بە ژیانی خۆیان ھێنا. داگیرکردنی میسر قەرزە دارایییەکانی ئۆکتاڤیانی لە کاتی شەڕی ناوخۆدا سووک کرد. ئەو کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی میسری گرتە دەست، سەردانی سیناتۆرەکانی بۆ ئەوێ قەدەغە کرد، و کۆرنێلیۆس گالوسی وەک پارێزگار بۆ چاودێریکردنی ئیدارە و باجە دارایییە زۆرەکانی دەستنیشان کرد. لە کاتی مانەوەی لە ئەسکەندەریە لە ساڵی ٣٠ی پێش زایین، ئۆکتاڤیان سەردانی گۆڕی [[ئەسکەندەری مەزن]]ی کرد کە زۆر سەرسامی بوو و لاسایی دەکردەوە. داگیرکردنی میسر کۆتایی بە [[سەردەمی ھێلینیستی]] ھێنا کە بە ئەسکەندەری مەزن دەستی پێکردبوو، و ڕۆڵی ڕۆمای وەک زلھێزی بێڕکابەری دەریای ناوەڕاست چەسپاند. ئەگوستوس بوو بە یەکەمین ئیمپراتۆری ڕۆما و یەکەمین فیرعەونی ڕۆمانی لە میسردا، ھەرچەندە بەشداریی لە ڕێوڕەسمە ئایینییە نەریتییەکانی میسردا نەکرد و دوای ساڵی ٣٠ی پێش زایین ھەرگیز نەگەڕایەوە بۆ میسر. ئەگوستوس ڕێوڕەسمە ئایینییە میسرییەکانی لە ناو شاری [[ڕۆما]] قەدەغە کرد، بەڵام ھونەر و تەلارسازیی بە شێوازی میسری لە سەردەمی ئەودا لە ڕۆمادا بڵاوبووەوە، وەک ھەرەمی گایۆس سێستیۆس لە ساڵی ١٥ی پێش زایین. شاعیری ڕۆمانی [[ڤێرجیل]] لە داستانی ''ئینیاد''دا سەرکەوتنی ئەکتیۆمی وەک سەرکەوتنێک بۆ بەھا نەریتییەکانی ئیتاڵیا لە بەرامبەر ھێزە ڕۆژھەڵاتییەکان و خوداوەندە نامۆکانیان وەک [[ئەنوبیس]] وێنا کردووە. لە ئابی ساڵی ٢٩ی پێش زایین، ئۆکتاڤیان لە ڕۆما بە سێ ڕێپێوانی سەرکەوتن (تڕایۆمف) بۆ سەرکەوتنەکانی لە ئیلیریا، یۆنان و میسر خەڵات کرا. لە ساڵی ٢٨ی پێش زایین، ئۆکتاڤیان و ئاگریپا وەک کۆنسوڵ ھەڵبژێردران و ئەرکی سەرژمێریی گشتیی ڕۆمایان پێ سپێردرا. == سەردەمی پرینسیپات == [[پەڕگە:Domus-augusti-2.jpg|وێنۆک|نیگارەکانی سەر دیواری ماڵی ئەگوستوس لەسەر گردی پالاتین لە ڕۆما.]] دوای شەڕی ئەکتیۆم و شکستی ئەنتۆنی و کلیۆپاترا، ئۆکتاڤیان لە پێگەیەکدا بوو کە تەواوی کۆمار لەژێر دەسەڵاتی سیستمێکی نافەرمیی «پرینسیپات»دا بەڕێوەببات — کە تێیدا خۆی وەک «پرینسیپس» (''princeps''؛ بە واتای یەکەمین ھاووڵاتی) نیشان دەدا. ئەم دەسەڵاتەی لە ڕێگەی دەستکەوتی ھەنگاو بە ھەنگاوەوە بەدەستھێنا، بەبێ ئەوەی بە ئاشکرا ناوی پاشایەتی یان دیکتاتۆری لێ بنێت تا ھەستی دژە پاشایەتیی ڕۆمانییەکان نەورووژێنێت. ساڵانێکی زۆری شەڕی ناوخۆ ڕۆمای تووشی ناسەقامگیری کردبوو، بەڵام خەڵکی ڕۆما ئامادە نەبوون دەسەڵاتی تاکڕەوانە قبووڵ بکەن. خەڵک و سەنا خوازیاری گەڕانەوەی سەقامگیری، یاسا و ھەڵبژاردنی ئازاد بوون — کە بە شێوەیەکی فەرمی لە سەردەمی ئەگوستوسدا مابووەوە. مێژوونووسان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەگوستوس بۆ پاراستنی گیانی خۆی، ئەزموونی جولیوس سێزاری لەبەرچاو گرتبوو کە دوای وەرگرتنی پۆستی [[دیکتاتۆری ڕۆم|دیکتاتۆری ھەمیشەیی]] لە [[تیرۆرکردنی جولیوس سێزار|ئازاری ٤٤ی پێش زایین تیرۆر کرا]]. == ڕێککەوتنی یەکەم (٢٧ی پێش زایین) == [[پەڕگە:Octave (13668015683).jpg|وێنۆک|پەیکەری نیوەیی ئۆکتاڤیان، نزیکەی ٣٠ی پێش زایین، مۆزەخانەی کاپیتۆلین، ڕۆما.]] لە ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٧ی پێش زایین، ئۆکتاڤیان بە شێوەیەکی سیمبولی دەسەڵاتی ڕادەستی سەنا و گەلی ڕۆما کردەوە. ھەرچەندە بە فەرمی دەسەڵاتی ڕادەست کرد، بەڵام دڵسۆزیی سەربازان و ژەنەڕاڵەکان بۆ ئەو مایەوە، چونکە سامانە دارایییە بێوێنەکەی پێگەی دەسەڵاتی ئەوی پتەو کردبوو. لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٧ی پێش زایین، سەنا داوای لێکرد کە بۆ ماوەی دە ساڵ سەرپەرشتیی ئەو پارێزگایانە بکات کە پێویستیان بە جێگیرکردنی سوپا ھەبوو، وەک ھیسپانیا، گال (فەڕەنسا)، سووریا، [[کیلیکیە]] و میسر؛ ئەمەش وای کرد فەرماندەییی زۆربەی لەشکری ڕۆما لەژێر دەستی ئەودا بمێنێتەوە. === ناونیشانی ئەگوستوس === لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٧ی پێش زایین، سەنا ناونیشانی نوێی «ئەگوستوس» (Augustus)ی بە ئۆکتاڤیان بەخشی. ئەم وشەیە لە زمانی لاتینیدا بە واتای «پیرۆز»، «مەزن» یان «ڕێزدار» دێت. لە نیوەی ڕۆژھەڵاتی ئیمپراتۆریەتەکە و لە [[زمانی یۆنانیی کۆن]]دا بە «سێباستۆس» (Sebastos) وەرگێڕدرا. ئەم ناونیشانە زیاتر پێگەیەکی پیرۆز و ئایینیی بە ئەگوستوس بەخشی نەک تەنھا دەسەڵاتێکی سیاسی. ناوی «ڕۆمولوس»یش پێشنیار کرابوو، بەڵام بەھۆی پەیوەستبوونی بە پاشایەتییەوە ڕەتکرایەوە. ئەگوستوس ناوی فەرمیی خۆی کردە «Imperator Caesar divi filius» (فەرماندە سێزار، کوڕی خوداوەند). ھەروەھا تاجی مەدەنی (corona civica) لە سەرووی دەرگای ماڵەکەی ھەڵواسرا و قەڵغانێکی زێڕین لە تەلاری سەنا دانرا کە چوار خەسڵەتی سەرەکیی ئەوی لەسەر نووسرابوو: ئازایەتی، دڵسۆزی، بەزەیی و دادپەروەری (''virtus, pietas, clementia, iustitia''). == ڕێککەوتنی دووەم (٢٣ی پێش زایین) == [[پەڕگە:Roman - Portrait of Emperor Augustus - Walters 2321.jpg|وێنۆک|پەیکەری سەری ئەگوستوس بە شێوازی کلاسیکی ڕۆمانی.]] لە ساڵی ٢٣ی پێش زایین، کێشەی دەسەڵاتەکان دیسان سەریھەڵدایەوە. بەردەوامیی ھەڵبژاردنی ئەگوستوس وەک کۆنسوڵ لە ھەموو ساڵێکدا ناڕەزایەتیی لەلایەن ئەرستۆکراتەکانەوە دروست کردبوو. لە ھەمان کاتدا ئەگوستوس تووشی نەخۆشییەکی توند بوو لە جگەریدا؛ لەسەر جێگەی نەخۆشییەکەی ئەڵقەی مۆری خۆی دا بە ئاگریپا و بەڵگەنامە فەرمییەکانی دەوڵەتی ڕادەستی ھاوکۆنسوڵەکەی، کالپۆرنیۆس پیسۆ کرد. دوای چاکبوونەوەی بەھۆی چارەسەری ئاوی سارد لەلایەن پزیشکەکەی ئەنتۆنیۆس موسا، ئەگوستوس لە ١ی تەممووزی ٢٣ی پێش زایین بە فەرمی دەستی لە پۆستی کۆنسوڵی کێشایەوە. === دەسەڵاتە فراوانکراوەکان === لە ڕێککەوتنی دووەمدا، سەنا دەسەڵاتی تریبیۆنی گەل (tribunicia potestas)ی بۆ تەواوی ژیانی بە ئەگوستوس بەخشی. ئەم دەسەڵاتە ڕێگەی پێدەدا کۆبوونەوەی سەنا و گەل ڕێکبخات، ڤیتۆی بڕیارەکان بکات، و پارێزبەندیی تەواوی پێ بەخشی. ھەروەھا دەسەڵاتی باڵای پرۆکۆنسوڵی (imperium proconsulare maius)ی پێ درا کە لە ھەموو پارێزگاکانی ئیمپراتۆریەتەکە و تەنانەت لە ناو شاری ڕۆماشدا لە سەرووی ھەموو پارێزگار و کۆنسوڵەکانی ترەوە بوو. ھەروەھا لە دوای ساڵی ١٩ی پێش زایینەوە، ھەموو ڕێپێوانێکی سەرکەوتنی سەربازی (تڕایۆمف) قۆرخ کرا بۆ ئەگوستوس و ئەندامانی بنەماڵەکەی، چونکە سەرکەوتنی ژەنەڕاڵەکان بە ناوی دەسەڵاتی ئەوەوە ئەژمار دەکرا. == دیپلۆماسی و پەیوەندییە دەرەکییەکان == [[پەڕگە:Augustus and Victory - Aphrodisias (7471671280).jpg|وێنۆک|نەخشاندنی بەردین لە ئەفرۆدیسیاس کە ئەگوستوس لە کاتی وەرگرتنی تاجی سەرکەوتن نیشان دەدات.]] ئەگوستوس شاندی دیپلۆماسیی لە ناوچە دوورەدەستەکانی وەک ھیندستانەوە پێگەیشت، و پەنابەری سیاسیی لە ناوچەکانی بەریتانیاوە وەرگرت. سەبارەت بە پەیوەندی لەگەڵ چین لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ھان]]دا، ھەرچەندە بازرگانی لە ڕێگەی [[ڕێگای ئاوریشم]]ەوە گەشەی کرد، بەڵام پەیوەندیی دیپلۆماسیی ڕاستەوخۆ تا ساڵی ٩٧ی زایینی کاتێک فەرماندەی چینی [[بانچاوۆ]] نێردراوەکەی گان یینگی ناردە ڕۆژاوا تۆمار نەکراوە. گەورەترین دەستکەوتی دیپلۆماسیی ئەگوستوس لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانیدا]] بوو؛ لە ساڵی ٢٠ی پێش زایین، لە ڕێگەی دانوستان لەگەڵ فەرھادی چوارەم، ئاڵا و نیشانە سەربازییە لەدەستچووەکانی سوپای کراسۆسی لە شەڕی حەڕان (کdicta/Carrhae) بەبێ شەڕ وەرگرتەوە. ئەم دەستکەوتە لە ھونەری ڕۆمانیدا وەک سەرکەوتنێکی گەورە لەسەر قەڵغانی پەیکەری بەناوبانگی «ئەگوستوسی پریما پۆرتا» نەخشێنرا. == پلانگێڕییەکان و نازناوی باوکی نیشتمان == لە ساڵی ٢٢ی پێش زایین کەمبوونەوەی گەنم و دانەوێڵە لە ڕۆمادا بووە ھۆی شڵەژان و خەڵک داوایان دەکرد ئەگوستوس ببێتە دیکتاتۆر، بەڵام ئەو ڕەتیکردەوە و لەبری ئەوە بە شێوەیەکی کاتیی بەڕێوەبردنی دابینکردنی خۆراکی گرتە ئەستۆ و لە ساڵی ٨ی زایینیدا پۆستی بەڕێوەبەری ھەمیشەییی دانەوێڵەی دامەزراند. لە ٦ی ئازاری ١٢ی پێش زایین دوای مردنی لیپیدۆس، ئەگوستوس بوو بە «پۆنتیفێکس ماکسیموس» (گەورە پیاوی ئایینی). لە ٥ی شوباتی ٢ی پێش زایین، سەنا نازناوی «باوکی نیشتمان» (Pater Patriae)ی پێ بەخشی کە لە سەرانسەری ڕۆمادا لەسەر بینا و شوێنە گشتییەکان نەخشێنرا. == جەنگ و فراوانخوازی == [[پەڕگە:Tiberius NyCarlsberg01.jpg|وێنۆک|پەیکەری نیوەیی تایبیریەس، ژەنەڕاڵی سەرکەوتوو و جێنشینی ئەگوستوس.]] [[پەڕگە:Augustus Prima Porta (detail).PNG|وێنۆک|وردەکاریی سەر قەڵغانی پەیکەری ئەگوستوسی پریما پۆرتا کە ڕادەستکردنەوەی ئاڵاکانی ڕۆما لەلایەن ئەشکانییەکانەوە نیشان دەدات.]] ئەگوستوس سوپای ڕۆمای لە ٥٠٠،٠٠٠ سەربازەوە لە سەردەمی شەڕی ناوخۆدا کەمکردەوە بۆ نزیکەی ٣٠٠،٠٠٠ سەربازی پیشەگەر. لە سەردەمی ئەودا، باکووری ھیسپانیا (شەڕەکانی کانتەبری لە ١٩ی پێش زایین لەلایەن ئاگریپاوە)، ناوچەکانی [[ئەڵپ]] (١٥ی پێش زایین)، پانۆنیا و نۆریکۆم داگیر کران. لە ساڵی ٦ی زایینیدا یەھوودیا خرایە سەر پارێزگای سووریا. لە بەرەی باکووردا، زڕکوڕەکانی ئەگوستوس، [[نیرۆ کلاودیوس دروسوس|دروسوس]] و [[تایبیریەس]] پێشڕەوییان کردە ناو خاکی جەرمانیا و تا [[ئیلبە|ڕووباری ئیلبە]] ڕۆیشتن، بەڵام دروسوس لە ساڵی ٩ی پێش زایین بەھۆی کەوتنەخوارەوە لەسەر ئەسپ گیانی لەدەستدا. لە ساڵی ٩ی زایینیدا، کارەساتی شەڕی دارستانی تیووبۆرگ ڕوویدا کە تێیدا سێ لەشکری تەواوی ڕۆما بە فەرماندەییی ڤاروس لەلایەن ئارمینیۆسەوە لەناوبردران. ئەگوستوس زۆر خەمبار بوو و بەردەوام ھاواری دەکرد: «ڤاروس، لەشکرەکانم پێ بدەرەوە!»، و دوای ئەوە بڕیاری دا سنووری ڕۆما لەسەر ڕووباری ڕاین جێگیر بکات و دەستبەرداری فراوانخوازی بەرەو ڕۆژھەڵاتی ڕاین ببێت. لە باشووریشدا، گایۆس ئەلیۆس گالوس لە ساڵی ٢٦ی پێش زایین ھەڵمەتێکی بۆ سەر شانشینی سەبا لە [[حیجاز]] و باشووری عەرەبستان (ئەرەبیا فیلیکس) ئەنجامدا بەڵام بەھۆی کەمئاوییەوە پاشەکشەی کرد. لە میسریشدا گایۆس پێترۆنیۆس بەرپەرچی ھێرشەکانی شاژن ئامانیرێناسی شانشینی کووشی دایەوە و پەیمانێکی ئاشتیی درێژخایەنی لەگەڵدا بەست کە سنوورەکەی لە مەحەڕەقە جێگیر کرد. == مردن، جێنشینی و بەخوداوەندکردن == [[پەڕگە:Gemma Augustea, a two-layered sardonyx depicting the Emperor Augustus surrounded by goddesses and allegories, 9-12 AD, Kunsthistorisches Museum, Vienna (21036461833).jpg|وێنۆک|بەردی نەخشێنراوی «جێما ئەگوستیا» کە ئەگوستوس لە تەنیشت خوداوەندی ڕۆما نیشان دەدات.]] [[پەڕگە:Photographs of the Mausoleum of Augustus 14 (cropped).jpg|وێنۆک|مەزارگەی ئەگوستوس لە ڕۆما پاش نۆژەنکردنەوەی.]] ئەگوستوس بۆ دیاریکردنی جێنشین دووچاری کێشەی زۆر بووەوە؛ سەرەتا نەوەکانی گایۆس و لووسیۆسی وەک میراتگر دیاری کرد بەڵام ھەردووکیان لە تەمەنی گەنجیدا لە ساڵانی ٢ و ٤ی زایینی مردن. لە ئەنجامدا، لە ساڵی ٤ی زایینیدا تایبیریەسی ھەڵگرتەوە بەو مەرجەی تایبیریەسیش جێرمانیکۆس بکاتە کوڕی خۆی. لە ساڵی ١٣ی زایینی دەسەڵاتی فەرماندەییی ھاوتا لەگەڵ ئەگوستوس بە تایبیریەس بەخشرا. لە ١٩ی ئابی ساڵی ١٤ی زایینی، ئەگوستوس لە کاتی سەردانیکردنی نۆلا کۆچی دوایی کرد. دوا وتەی بەناوبانگی ئەوە بوو: «ئایا ڕۆڵەکەم لە شانۆگەرییەکەدا بە باشی گێڕا؟ کەواتە لە کاتی دەرچوونم چەپڵە لێبدەن» (''Acta est fabula, plaudite''). تەرمەکەی گوازرایەوە بۆ ڕۆما و لە نزیک مەزارگەکەی لە گردی مریخ سووتێنرا و تایبیریەس بوو بە ئیمپراتۆری نوێ. لە ١٧ی ئەیلوولی ساڵی ١٤ی زایینی، ئەنجوومەنی پیرانی ڕۆما بە فەرمی ئەگوستوسی خستە ڕیزی خوداوەندەکانەوە بە ناوی «دیڤوس ئەگوستوس» (Divus Augustus) و پەرستنی لە سەرانسەری ئیمپراتۆریەتەکەدا بڵاوبووەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[ئەگوستوس]] * [[زنجیرە فەرمانرەوایەتیی جولیۆ-کلاودیوس]] * [[تایبیریەس]] * [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{s-start}} {{s-off|us}} {{succession box| title=[[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم|ئیمپراتۆری ڕۆما]]| before=پۆستەکە دامەزرا| after=[[تایبیریەس]]| years=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٧ی پ.ز – ١٩ی ئابی ١٤ی ز}} {{s-end}} [[پۆل:ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:زنجیرە فەرمانڕەوایی جولیۆ-کلاودیان]] 3pjtawqgqume6s4zo0gwrg7bwirhjlj 0 303534 1660370 1660144 2026-09-04T13:14:31Z ~2026-47902-43 78892 دەستکاری و گۆڕانکاری تێکست 1660370 wikitext text/x-wiki <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = <span style="color: #800080;">'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK'''</span> | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = <span style="color: #800080;">Kurdistan Future Movement</span> | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = <span style="color: #800080;">جنبش ێ‌ینده کردستان</span> | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = <span style="color: #800080;">تیار مستقبل کردستان</span> | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = <span style="color: #800080;">سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی</span> | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = <span style="color: #800080;">سەرپەرشتیاری گشتی</span> | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|<span style="color: #800080;">ڕەند مەریوانی</span>]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ناوەندی بڕیار</span> | ناوی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ئاهورا هەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراهیم حەسەن</span> | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = <span style="color: #800080;">٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠</span> | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان|<span style="color: #800080;">ڕۆژهەڵاتی کوردستان</span>]]، [[ماد|<span style="color: #800080;">ماد</span>]] | ڕۆژنامە = ''<span style="color: #800080;">ڕوانگەی ئازاد</span>''<br />'''''<span style="color: #800080;">ئایندە</span>''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|<span style="color: #800080;">چین و توێژەکانی کۆمەڵگە</span>]] | ناوی_باڵی١ = <span style="color: #800080;">بیرگە</span> | باڵی١ = <span style="color: #800080;">ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی</span> | ناوی_باڵی٢ = <span style="color: #800080;">کۆمەڵگەی یەکسان</span> | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|<span style="color: #800080;">کوردستانی ئازاد</span>]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|<span style="color: #800080;">گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو</span>]] | ناوی_باڵی٣ = <span style="color: #800080;">هێزی بەرگری</span> | باڵی٣ = <span style="color: #800080;">[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی</span>]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|<span style="color: #800080;">یەکەی تایبەتی بەرگری</span>]] (SUPK)</span> | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|<span style="color: #800080;">سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک</span>]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|<span style="color: #800080;">مافی چارەنووس</span>]]<br />[[کوردایەتی|<span style="color: #800080;">کوردایەتی</span>]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|<span style="color: #800080;">سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی</span>]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نەتەوەیی</span>]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نیشتمانی</span>]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|<span style="color: #800080;">چەپگرایی نەتەوەیی</span>]] | ئایین = <span style="color: #800080;">سیکۆلار</span> | نیشتمانی = <span style="color: #800080;">[[ڕەسەنایەتی|<span style="color: #800080;">ڕەسەنایەتی</span>]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|<span style="color: #800080;">بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد</span>]]</span> | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = <span style="color: #800080;">تەلەڤیزیۆن</span> | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|<span style="color: #800080;">ئایندە تیڤی</span>]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = <span style="color: #800080;">ماڵپەڕی هەواڵی</span> | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ <span style="color: #800080;">میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە</span>] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|<span style="color: #800080;">زەرد</span>]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|<span style="color: #800080;">سوور</span>]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|<span style="color: #800080;">سەوز</span>]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org <span style="color: #800080;">kfmeast.org</span>] | وڵات = <span style="color: #800080;">ئێران</span> | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} </div> <div style="color: #800080;"> == پێناسە و ئایدۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ئایدۆلۆژیای «چەپی نەتەوەیی» پەسەند کردووە، کە لە چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیکدا''' ڕەنگی داوەتەوە. ئەم دیدگایە پەیوەندییەکی توندوتۆڵ لە نێوان دادی کۆمەڵایەتی و ئازادییە نەتەوەییەکاندا بونیاد دەنێت. بزووتنەوەکە ڕەنگی [[ئەرخەوانی|<span style="color: #800080;">ئەرخەوانی</span>]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاری هەڵبژاردووە.<ref name="Kurdipedia">[https://kurdipedia.org ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە کوردپیدیا]</ref> ئەم بزووتنەوەیە لە مانیفێستەکەیدا پشت بەم بنەمایانەی خوارەوە دەبەستێت: * '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک:''' وەک کۆڵەکەیەک بۆ بەدیهێنانی دادی کۆمەڵایەتی و یەکسانی. * '''تەکنۆکراسی:''' لە بەڕێوەبردنی دامەزراوەکان و پشتبەستن بە پسپۆڕییە زانستییەکان. * '''چەپی نەتەوەیی:''' وەک چوارچێوەیەک بۆ خەبات لە پێناو مافەکانی نەتەوەی کورد. == ستراتیژی سیاسی و سەربازی == بەهۆی درککردن بە هەستیاریی دۆخەکە لە [[هەرێمی کوردستان|<span style="color: #800080;">هەرێمی کوردستان</span>]] و بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی نەتەوە، بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ئێستادا هیچ جۆرە چالاكییەکی سەربازی ئەنجام نادات و سەرنجی خستووەتە سەر خەباتی سیاسی و مەدەنی. لەگەڵ ئەوەشدا، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ بەرگریی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگریی نیشتمانی (National Defense Command - NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی پارێزەرانی کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK)''' == ئامانجە سیاسییەکان == ئامانجەکانی بزووتنەوەکە لە دوو خاڵی ستراتیژیدا کورت دەبنەوە: * چەسپاندنی '''فیدراڵیزمی دیموکراتیک''' لە ئێراندا وەک مۆدێلێکی دادپەروەرانە بۆ دابەشکردنی دەسەڵات و سامان. * بەفەرمی ناساندنی مافی نەتەوەی کورد لە '''دیاریکردنی چارەنووسدا''' وەک مافێکی سروشتی و یاسایی کە لە پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا گەرەنتی کراوە. == خەباتی دیپلۆماسی و مافەکانی مرۆڤ == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان تاقە هێزی سیاسییە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کە تاوانەکانی ڕژێمی ئێرانی بە شێوازێکی ڕێکوپێک و یاسایی لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی بەدۆکیۆمێنت کردووە و ئاشکرای کردووە. لە دەستکەوتێکی بێپێشینەدا، ئەم بزووتنەوەیەی یاداشتێکی فەرمی ئاراستەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کرد و وەڵامێکی فەرمی لە لایەن ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی|<span style="color: #800080;">لێبوردنی نێودەوڵەتی</span>]] (Amnesty International) پێگەیشت، ئەمەش شەرعیەتێکی نێودەوڵەتی بەربڵاوی بە دۆزی ستامدیدانی کوردستان بەخشی.<ref name="KFM">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان - بەشی بەیاننامەکان]</ref> == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی و تەکنۆکراسی == ئەم بزووتنەوەیە چەمکی «سەنتڕالیزمی دیموکراتیک» لە چوارچێوەیەکان کەموێنەدا بە ناوی «پێکهاتەی تۆڕی» (Network Structure) بەکاردێنێت. ئامانجی ئەم مۆدێلە، سەرلەنوێ داڕشتنەوەی چینەکانی کۆمەڵگەیە لە سەر بنەمای '''تەکنۆکراسی''' و پسپۆڕی؛ چونکە بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە کایە سیاسی و جێبەجێکارییەکان دەبێت لە لایەن شارەزا و پسپۆڕانەوە بەڕێوە ببرێن، نەک تەنها پشتبەستن بە دروشمی ئایدۆلۆژی. == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا, ژن تەنها هێمایەکی ڕووکەش نییە، بەڵکو '''بڕیاردەرێکی ڕاستەقینەیە''' لە لوتکەی هەرەمی ڕێکخراوەیی و سەرکردایەتیدا. ئەم بزووتنەوەیە بڕوای وایە کە هیچ گۆڕانکارییەکی کۆمەڵایەتی یان سیاسی بەبێ بەشداریی چاوپێکەوتووانە و کارای ژنان سەرکەوتوو نابێت، چونکە ئازادیی کۆمەڵگە لە هێز و ئازادیی ژنانەوە دەست پێدەکات.<ref name="Ayinda">[https://kfmeast.orgpages/11 مانیفێست و پەیڕەوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} </div> سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 https://kfmeast.org {{بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک ) }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (mariwani faction)}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان لەلایەن ژاپۆنەوە بە تیرۆریست پۆلێن کراون]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی ئێران]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی عێراق]] 4no5ray20eubu2kvah3pmwkn7fdcuv9 1660373 1660370 2026-09-04T13:28:39Z ~2026-47902-43 78892 گۆڕینی تەختە کلیل 1660373 wikitext text/x-wiki <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = <span style="color: #800080;">'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK'''</span> | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = <span style="color: #800080;">Kurdistan Future Movement</span> | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = <span style="color: #800080;">جنبش ێ‌ینده کردستان</span> | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = <span style="color: #800080;">تیار مستقبل کردستان</span> | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = <span style="color: #800080;">سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی</span> | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = <span style="color: #800080;">سەرپەرشتیاری گشتی</span> | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|<span style="color: #800080;">ڕەند مەریوانی</span>]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ناوەندی بڕیار</span> | ناوی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ئاهورا هەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراهیم حەسەن</span> | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = <span style="color: #800080;">٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠</span> | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان|<span style="color: #800080;">ڕۆژهەڵاتی کوردستان</span>]]، [[ماد|<span style="color: #800080;">ماد</span>]] | ڕۆژنامە = ''<span style="color: #800080;">ڕوانگەی ئازاد</span>''<br />'''''<span style="color: #800080;">ئایندە</span>''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|<span style="color: #800080;">چین و توێژەکانی کۆمەڵگە</span>]] | ناوی_باڵی١ = <span style="color: #800080;">بیرگە</span> | باڵی١ = <span style="color: #800080;">ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی</span> | ناوی_باڵی٢ = <span style="color: #800080;">کۆمەڵگەی یەکسان</span> | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|<span style="color: #800080;">کوردستانی ئازاد</span>]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|<span style="color: #800080;">گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو</span>]] | ناوی_باڵی٣ = <span style="color: #800080;">هێزی بەرگری</span> | باڵی٣ = <span style="color: #800080;">[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی</span>]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|<span style="color: #800080;">یەکەی تایبەتی بەرگری</span>]] (SUPK)</span> | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|<span style="color: #800080;">سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک</span>]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|<span style="color: #800080;">مافی چارەنووس</span>]]<br />[[کوردایەتی|<span style="color: #800080;">کوردایەتی</span>]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|<span style="color: #800080;">سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی</span>]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نەتەوەیی</span>]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نیشتمانی</span>]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|<span style="color: #800080;">چەپگرایی نەتەوەیی</span>]] | ئایین = <span style="color: #800080;">سیکۆلار</span> | نیشتمانی = <span style="color: #800080;">[[ڕەسەنایەتی|<span style="color: #800080;">ڕەسەنایەتی</span>]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|<span style="color: #800080;">بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد</span>]]</span> | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = <span style="color: #800080;">تەلەڤیزیۆن</span> | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|<span style="color: #800080;">ئایندە تیڤی</span>]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = <span style="color: #800080;">ماڵپەڕی هەواڵی</span> | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ <span style="color: #800080;">میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە</span>] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|<span style="color: #800080;">زەرد</span>]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|<span style="color: #800080;">سوور</span>]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|<span style="color: #800080;">سەوز</span>]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org <span style="color: #800080;">kfmeast.org</span>] | وڵات = <span style="color: #800080;">ئێران</span> | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} </div> <div style="color: #800080;"> '''بزوتنەوەی ئایندەی کوردستان کورتکراوەکەی '''باک BAK''' (بە ئینگلیزی kurdistan future movment , bak) بزووتنەوەیەیکی [[چەپگەری نەتەوەییە ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا خەبات دەکات. بزووتنەوەی ئایندە دوو باڵی چەکداری هەیە [[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی | یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان ]] بنگەی سەرەکی لە ([[باشووری کوردستان]]) دژ بە [[ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] خەبات دەکات. == پێناسە و ئایدۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ئایدۆلۆژیای «چەپی نەتەوەیی» پەسەند کردووە، کە لە چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیکدا''' ڕەنگی داوەتەوە. ئەم دیدگایە پەیوەندییەکی توندوتۆڵ لە نێوان دادی کۆمەڵایەتی و ئازادییە نەتەوەییەکاندا بونیاد دەنێت. بزووتنەوەکە ڕەنگی [[ئەرخەوانی|<span style="color: #800080;">ئەرخەوانی</span>]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاری هەڵبژاردووە.<ref name="Kurdipedia">[https://kurdipedia.org ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە کوردپیدیا]</ref> ئەم بزووتنەوەیە لە مانیفێستەکەیدا پشت بەم بنەمایانەی خوارەوە دەبەستێت: * '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک:''' وەک کۆڵەکەیەک بۆ بەدیهێنانی دادی کۆمەڵایەتی و یەکسانی. * '''تەکنۆکراسی:''' لە بەڕێوەبردنی دامەزراوەکان و پشتبەستن بە پسپۆڕییە زانستییەکان. * '''چەپی نەتەوەیی:''' وەک چوارچێوەیەک بۆ خەبات لە پێناو مافەکانی نەتەوەی کورد. == ستراتیژی سیاسی و سەربازی == بەهۆی درککردن بە هەستیاریی دۆخەکە لە [[هەرێمی کوردستان|<span style="color: #800080;">هەرێمی کوردستان</span>]] و بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی نەتەوە، بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ئێستادا هیچ جۆرە چالاكییەکی سەربازی ئەنجام نادات و سەرنجی خستووەتە سەر خەباتی سیاسی و مەدەنی. لەگەڵ ئەوەشدا، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ بەرگریی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگریی نیشتمانی (National Defense Command - NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی پارێزەرانی کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK)''' == ئامانجە سیاسییەکان == ئامانجەکانی بزووتنەوەکە لە دوو خاڵی ستراتیژیدا کورت دەبنەوە: * چەسپاندنی '''فیدراڵیزمی دیموکراتیک''' لە ئێراندا وەک مۆدێلێکی دادپەروەرانە بۆ دابەشکردنی دەسەڵات و سامان. * بەفەرمی ناساندنی مافی نەتەوەی کورد لە '''دیاریکردنی چارەنووسدا''' وەک مافێکی سروشتی و یاسایی کە لە پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا گەرەنتی کراوە. == خەباتی دیپلۆماسی و مافەکانی مرۆڤ == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان تاقە هێزی سیاسییە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کە تاوانەکانی ڕژێمی ئێرانی بە شێوازێکی ڕێکوپێک و یاسایی لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی بەدۆکیۆمێنت کردووە و ئاشکرای کردووە. لە دەستکەوتێکی بێپێشینەدا، ئەم بزووتنەوەیەی یاداشتێکی فەرمی ئاراستەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کرد و وەڵامێکی فەرمی لە لایەن ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی|<span style="color: #800080;">لێبوردنی نێودەوڵەتی</span>]] (Amnesty International) پێگەیشت، ئەمەش شەرعیەتێکی نێودەوڵەتی بەربڵاوی بە دۆزی ستامدیدانی کوردستان بەخشی.<ref name="KFM">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان - بەشی بەیاننامەکان]</ref> == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی و تەکنۆکراسی == ئەم بزووتنەوەیە چەمکی «سەنتڕالیزمی دیموکراتیک» لە چوارچێوەیەکان کەموێنەدا بە ناوی «پێکهاتەی تۆڕی» (Network Structure) بەکاردێنێت. ئامانجی ئەم مۆدێلە، سەرلەنوێ داڕشتنەوەی چینەکانی کۆمەڵگەیە لە سەر بنەمای '''تەکنۆکراسی''' و پسپۆڕی؛ چونکە بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە کایە سیاسی و جێبەجێکارییەکان دەبێت لە لایەن شارەزا و پسپۆڕانەوە بەڕێوە ببرێن، نەک تەنها پشتبەستن بە دروشمی ئایدۆلۆژی. == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا, ژن تەنها هێمایەکی ڕووکەش نییە، بەڵکو '''بڕیاردەرێکی ڕاستەقینەیە''' لە لوتکەی هەرەمی ڕێکخراوەیی و سەرکردایەتیدا. ئەم بزووتنەوەیە بڕوای وایە کە هیچ گۆڕانکارییەکی کۆمەڵایەتی یان سیاسی بەبێ بەشداریی چاوپێکەوتووانە و کارای ژنان سەرکەوتوو نابێت، چونکە ئازادیی کۆمەڵگە لە هێز و ئازادیی ژنانەوە دەست پێدەکات.<ref name="Ayinda">[https://kfmeast.orgpages/11 مانیفێست و پەیڕەوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} </div> سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 https://kfmeast.org {{بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک ) }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (mariwani faction)}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان لەلایەن ژاپۆنەوە بە تیرۆریست پۆلێن کراون]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی ئێران]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی عێراق]] gua8vwveoyiohn40wx8pkg3656uwgza 1660374 1660373 2026-09-04T13:32:19Z ~2026-47902-43 78892 1660374 wikitext text/x-wiki <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = <span style="color: #800080;">'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK'''</span> | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = <span style="color: #800080;">Kurdistan Future Movement</span> | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = <span style="color: #800080;">جنبش ێ‌ینده کردستان</span> | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = <span style="color: #800080;">تیار مستقبل کردستان</span> | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = <span style="color: #800080;">سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی</span> | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = <span style="color: #800080;">سەرپەرشتیاری گشتی</span> | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|<span style="color: #800080;">ڕەند مەریوانی</span>]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ناوەندی بڕیار</span> | ناوی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ئاهورا هەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراهیم حەسەن</span> | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = <span style="color: #800080;">٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠</span> | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان|<span style="color: #800080;">ڕۆژهەڵاتی کوردستان</span>]]، [[ماد|<span style="color: #800080;">ماد</span>]] | ڕۆژنامە = ''<span style="color: #800080;">ڕوانگەی ئازاد</span>''<br />'''''<span style="color: #800080;">ئایندە</span>''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|<span style="color: #800080;">چین و توێژەکانی کۆمەڵگە</span>]] | ناوی_باڵی١ = <span style="color: #800080;">بیرگە</span> | باڵی١ = <span style="color: #800080;">ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی</span> | ناوی_باڵی٢ = <span style="color: #800080;">کۆمەڵگەی یەکسان</span> | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|<span style="color: #800080;">کوردستانی ئازاد</span>]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|<span style="color: #800080;">گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو</span>]] | ناوی_باڵی٣ = <span style="color: #800080;">هێزی بەرگری</span> | باڵی٣ = <span style="color: #800080;">[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی</span>]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|<span style="color: #800080;">یەکەی تایبەتی بەرگری</span>]] (SUPK)</span> | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|<span style="color: #800080;">سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک</span>]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|<span style="color: #800080;">مافی چارەنووس</span>]]<br />[[کوردایەتی|<span style="color: #800080;">کوردایەتی</span>]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|<span style="color: #800080;">سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی</span>]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نەتەوەیی</span>]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نیشتمانی</span>]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|<span style="color: #800080;">چەپگرایی نەتەوەیی</span>]] | ئایین = <span style="color: #800080;">سیکۆلار</span> | نیشتمانی = <span style="color: #800080;">[[ڕەسەنایەتی|<span style="color: #800080;">ڕەسەنایەتی</span>]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|<span style="color: #800080;">بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد</span>]]</span> | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = <span style="color: #800080;">تەلەڤیزیۆن</span> | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|<span style="color: #800080;">ئایندە تیڤی</span>]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = <span style="color: #800080;">ماڵپەڕی هەواڵی</span> | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ <span style="color: #800080;">میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە</span>] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|<span style="color: #800080;">زەرد</span>]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|<span style="color: #800080;">سوور</span>]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|<span style="color: #800080;">سەوز</span>]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org <span style="color: #800080;">kfmeast.org</span>] | وڵات = <span style="color: #800080;">ئێران</span> | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} </div> <div style="color: #800080;"> '''بزوتنەوەی ئایندەی کوردستان کورتکراوەکەی '''باک BAK''' (بە ئینگلیزی kurdistan future movment , bak) بزووتنەوەیەیکی [[چەپگەری نەتەوەییە ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا خەبات دەکات. بزووتنەوەی ئایندە دوو باڵی چەکداری هەیە [[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی | یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان ]] بنگەی سەرەکی لە ([[باشووری کوردستان]]) دژ بە [[ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] خەبات دەکات. == پێناسە و ئایدۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ئایدۆلۆژیای «چەپی نەتەوەیی» پەسەند کردووە، کە لە چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیکدا''' ڕەنگی داوەتەوە. ئەم دیدگایە پەیوەندییەکی توندوتۆڵ لە نێوان دادی کۆمەڵایەتی و ئازادییە نەتەوەییەکاندا بونیاد دەنێت. بزووتنەوەکە ڕەنگی [[ئەرخەوانی|<span style="color: #800080;">ئەرخەوانی</span>]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاری هەڵبژاردووە.<ref name="Kurdipedia">[https://kurdipedia.org ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە کوردپیدیا]</ref> ئەم بزووتنەوەیە لە مانیفێستەکەیدا پشت بەم بنەمایانەی خوارەوە دەبەستێت: * '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک:''' وەک کۆڵەکەیەک بۆ بەدیهێنانی دادی کۆمەڵایەتی و یەکسانی. * '''تەکنۆکراسی:''' لە بەڕێوەبردنی دامەزراوەکان و پشتبەستن بە پسپۆڕییە زانستییەکان. * '''چەپی نەتەوەیی:''' وەک چوارچێوەیەک بۆ خەبات لە پێناو مافەکانی نەتەوەی کورد. == ستراتیژی سیاسی و سەربازی == بەهۆی درککردن بە هەستیاریی دۆخەکە لە [[هەرێمی کوردستان|<span style="color: #800080;">هەرێمی کوردستان</span>]] و بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی نەتەوە، بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ئێستادا هیچ جۆرە چالاكییەکی سەربازی ئەنجام نادات و سەرنجی خستووەتە سەر خەباتی سیاسی و مەدەنی. لەگەڵ ئەوەشدا، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ بەرگریی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگریی نیشتمانی (National Defense Command - NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی پارێزەرانی کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK)''' == ئامانجە سیاسییەکان == ئامانجەکانی بزووتنەوەکە لە دوو خاڵی ستراتیژیدا کورت دەبنەوە: * چەسپاندنی '''فیدراڵیزمی دیموکراتیک''' لە ئێراندا وەک مۆدێلێکی دادپەروەرانە بۆ دابەشکردنی دەسەڵات و سامان. * بەفەرمی ناساندنی مافی نەتەوەی کورد لە '''دیاریکردنی چارەنووسدا''' وەک مافێکی سروشتی و یاسایی کە لە پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا گەرەنتی کراوە. == خەباتی دیپلۆماسی و مافەکانی مرۆڤ == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان تاقە هێزی سیاسییە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کە تاوانەکانی ڕژێمی ئێرانی بە شێوازێکی ڕێکوپێک و یاسایی لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی بەدۆکیۆمێنت کردووە و ئاشکرای کردووە. لە دەستکەوتێکی بێپێشینەدا، ئەم بزووتنەوەیەی یاداشتێکی فەرمی ئاراستەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کرد و وەڵامێکی فەرمی لە لایەن ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی|<span style="color: #800080;">لێبوردنی نێودەوڵەتی</span>]] (Amnesty International) پێگەیشت، ئەمەش شەرعیەتێکی نێودەوڵەتی بەربڵاوی بە دۆزی ستامدیدانی کوردستان بەخشی.<ref name="KFM">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان - بەشی بەیاننامەکان]</ref> == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی و تەکنۆکراسی == ئەم بزووتنەوەیە چەمکی «سەنتڕالیزمی دیموکراتیک» لە چوارچێوەیەکان کەموێنەدا بە ناوی «پێکهاتەی تۆڕی» (Network Structure) بەکاردێنێت. ئامانجی ئەم مۆدێلە، سەرلەنوێ داڕشتنەوەی چینەکانی کۆمەڵگەیە لە سەر بنەمای '''تەکنۆکراسی''' و پسپۆڕی؛ چونکە بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە کایە سیاسی و جێبەجێکارییەکان دەبێت لە لایەن شارەزا و پسپۆڕانەوە بەڕێوە ببرێن، نەک تەنها پشتبەستن بە دروشمی ئایدۆلۆژی. == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا, ژن تەنها هێمایەکی ڕووکەش نییە، بەڵکو '''بڕیاردەرێکی ڕاستەقینەیە''' لە لوتکەی هەرەمی ڕێکخراوەیی و سەرکردایەتیدا. ئەم بزووتنەوەیە بڕوای وایە کە هیچ گۆڕانکارییەکی کۆمەڵایەتی یان سیاسی بەبێ بەشداریی چاوپێکەوتووانە و کارای ژنان سەرکەوتوو نابێت، چونکە ئازادیی کۆمەڵگە لە هێز و ئازادیی ژنانەوە دەست پێدەکات.<ref name="Ayinda">[https://kfmeast.orgpages/11 مانیفێست و پەیڕەوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} </div> سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 https://kfmeast.org {{بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک ) }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان لەلایەن ژاپۆنەوە بە تیرۆریست پۆلێن کراون]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی ئێران]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی عێراق]] a77heqjyaop1z2s1jdm2v13vrp1dqqo 1660560 1660374 2026-09-04T16:23:28Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)]] بۆ [[:Commons:Category:Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)]] 1660560 wikitext text/x-wiki <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = <span style="color: #800080;">'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK'''</span> | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = <span style="color: #800080;">Kurdistan Future Movement</span> | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = <span style="color: #800080;">جنبش ێ‌ینده کردستان</span> | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = <span style="color: #800080;">تیار مستقبل کردستان</span> | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = <span style="color: #800080;">سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی</span> | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = <span style="color: #800080;">سەرپەرشتیاری گشتی</span> | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|<span style="color: #800080;">ڕەند مەریوانی</span>]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ناوەندی بڕیار</span> | ناوی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ئاهورا هەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراهیم حەسەن</span> | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = <span style="color: #800080;">٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠</span> | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان|<span style="color: #800080;">ڕۆژهەڵاتی کوردستان</span>]]، [[ماد|<span style="color: #800080;">ماد</span>]] | ڕۆژنامە = ''<span style="color: #800080;">ڕوانگەی ئازاد</span>''<br />'''''<span style="color: #800080;">ئایندە</span>''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|<span style="color: #800080;">چین و توێژەکانی کۆمەڵگە</span>]] | ناوی_باڵی١ = <span style="color: #800080;">بیرگە</span> | باڵی١ = <span style="color: #800080;">ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی</span> | ناوی_باڵی٢ = <span style="color: #800080;">کۆمەڵگەی یەکسان</span> | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|<span style="color: #800080;">کوردستانی ئازاد</span>]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|<span style="color: #800080;">گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو</span>]] | ناوی_باڵی٣ = <span style="color: #800080;">هێزی بەرگری</span> | باڵی٣ = <span style="color: #800080;">[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی</span>]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|<span style="color: #800080;">یەکەی تایبەتی بەرگری</span>]] (SUPK)</span> | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|<span style="color: #800080;">سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک</span>]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|<span style="color: #800080;">مافی چارەنووس</span>]]<br />[[کوردایەتی|<span style="color: #800080;">کوردایەتی</span>]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|<span style="color: #800080;">سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی</span>]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نەتەوەیی</span>]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نیشتمانی</span>]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|<span style="color: #800080;">چەپگرایی نەتەوەیی</span>]] | ئایین = <span style="color: #800080;">سیکۆلار</span> | نیشتمانی = <span style="color: #800080;">[[ڕەسەنایەتی|<span style="color: #800080;">ڕەسەنایەتی</span>]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|<span style="color: #800080;">بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد</span>]]</span> | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = <span style="color: #800080;">تەلەڤیزیۆن</span> | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|<span style="color: #800080;">ئایندە تیڤی</span>]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = <span style="color: #800080;">ماڵپەڕی هەواڵی</span> | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ <span style="color: #800080;">میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە</span>] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|<span style="color: #800080;">زەرد</span>]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|<span style="color: #800080;">سوور</span>]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|<span style="color: #800080;">سەوز</span>]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org <span style="color: #800080;">kfmeast.org</span>] | وڵات = <span style="color: #800080;">ئێران</span> | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} </div> <div style="color: #800080;"> '''بزوتنەوەی ئایندەی کوردستان کورتکراوەکەی '''باک BAK''' (بە ئینگلیزی kurdistan future movment , bak) بزووتنەوەیەیکی [[چەپگەری نەتەوەییە ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا خەبات دەکات. بزووتنەوەی ئایندە دوو باڵی چەکداری هەیە [[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی | یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان ]] بنگەی سەرەکی لە ([[باشووری کوردستان]]) دژ بە [[ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] خەبات دەکات. == پێناسە و ئایدۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ئایدۆلۆژیای «چەپی نەتەوەیی» پەسەند کردووە، کە لە چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیکدا''' ڕەنگی داوەتەوە. ئەم دیدگایە پەیوەندییەکی توندوتۆڵ لە نێوان دادی کۆمەڵایەتی و ئازادییە نەتەوەییەکاندا بونیاد دەنێت. بزووتنەوەکە ڕەنگی [[ئەرخەوانی|<span style="color: #800080;">ئەرخەوانی</span>]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاری هەڵبژاردووە.<ref name="Kurdipedia">[https://kurdipedia.org ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە کوردپیدیا]</ref> ئەم بزووتنەوەیە لە مانیفێستەکەیدا پشت بەم بنەمایانەی خوارەوە دەبەستێت: * '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک:''' وەک کۆڵەکەیەک بۆ بەدیهێنانی دادی کۆمەڵایەتی و یەکسانی. * '''تەکنۆکراسی:''' لە بەڕێوەبردنی دامەزراوەکان و پشتبەستن بە پسپۆڕییە زانستییەکان. * '''چەپی نەتەوەیی:''' وەک چوارچێوەیەک بۆ خەبات لە پێناو مافەکانی نەتەوەی کورد. == ستراتیژی سیاسی و سەربازی == بەهۆی درککردن بە هەستیاریی دۆخەکە لە [[هەرێمی کوردستان|<span style="color: #800080;">هەرێمی کوردستان</span>]] و بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی نەتەوە، بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ئێستادا هیچ جۆرە چالاكییەکی سەربازی ئەنجام نادات و سەرنجی خستووەتە سەر خەباتی سیاسی و مەدەنی. لەگەڵ ئەوەشدا، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ بەرگریی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگریی نیشتمانی (National Defense Command - NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی پارێزەرانی کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK)''' == ئامانجە سیاسییەکان == ئامانجەکانی بزووتنەوەکە لە دوو خاڵی ستراتیژیدا کورت دەبنەوە: * چەسپاندنی '''فیدراڵیزمی دیموکراتیک''' لە ئێراندا وەک مۆدێلێکی دادپەروەرانە بۆ دابەشکردنی دەسەڵات و سامان. * بەفەرمی ناساندنی مافی نەتەوەی کورد لە '''دیاریکردنی چارەنووسدا''' وەک مافێکی سروشتی و یاسایی کە لە پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا گەرەنتی کراوە. == خەباتی دیپلۆماسی و مافەکانی مرۆڤ == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان تاقە هێزی سیاسییە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کە تاوانەکانی ڕژێمی ئێرانی بە شێوازێکی ڕێکوپێک و یاسایی لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی بەدۆکیۆمێنت کردووە و ئاشکرای کردووە. لە دەستکەوتێکی بێپێشینەدا، ئەم بزووتنەوەیەی یاداشتێکی فەرمی ئاراستەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کرد و وەڵامێکی فەرمی لە لایەن ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی|<span style="color: #800080;">لێبوردنی نێودەوڵەتی</span>]] (Amnesty International) پێگەیشت، ئەمەش شەرعیەتێکی نێودەوڵەتی بەربڵاوی بە دۆزی ستامدیدانی کوردستان بەخشی.<ref name="KFM">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان - بەشی بەیاننامەکان]</ref> == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی و تەکنۆکراسی == ئەم بزووتنەوەیە چەمکی «سەنتڕالیزمی دیموکراتیک» لە چوارچێوەیەکان کەموێنەدا بە ناوی «پێکهاتەی تۆڕی» (Network Structure) بەکاردێنێت. ئامانجی ئەم مۆدێلە، سەرلەنوێ داڕشتنەوەی چینەکانی کۆمەڵگەیە لە سەر بنەمای '''تەکنۆکراسی''' و پسپۆڕی؛ چونکە بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە کایە سیاسی و جێبەجێکارییەکان دەبێت لە لایەن شارەزا و پسپۆڕانەوە بەڕێوە ببرێن، نەک تەنها پشتبەستن بە دروشمی ئایدۆلۆژی. == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا, ژن تەنها هێمایەکی ڕووکەش نییە، بەڵکو '''بڕیاردەرێکی ڕاستەقینەیە''' لە لوتکەی هەرەمی ڕێکخراوەیی و سەرکردایەتیدا. ئەم بزووتنەوەیە بڕوای وایە کە هیچ گۆڕانکارییەکی کۆمەڵایەتی یان سیاسی بەبێ بەشداریی چاوپێکەوتووانە و کارای ژنان سەرکەوتوو نابێت، چونکە ئازادیی کۆمەڵگە لە هێز و ئازادیی ژنانەوە دەست پێدەکات.<ref name="Ayinda">[https://kfmeast.orgpages/11 مانیفێست و پەیڕەوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} </div> سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 https://kfmeast.org {{بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک ) }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان لەلایەن ژاپۆنەوە بە تیرۆریست پۆلێن کراون]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی ئێران]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی عێراق]] es5loma7dupzs8eqxnx2c58c1o6s38f 1660698 1660560 2026-09-04T19:50:16Z Épine 19745 لابردنی ڕەنگی ئەرخەوانی، گونجاندن لەگەڵ [[ویکیپیدیا:شێواز]]، چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1660698 wikitext text/x-wiki <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = <span style="color: #800080;">'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK'''</span> | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = <span style="color: #800080;">Kurdistan Future Movement</span> | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = <span style="color: #800080;">جنبش ێیندە کردستان</span> | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = <span style="color: #800080;">تیار مستقبل کردستان</span> | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = <span style="color: #800080;">سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی</span> | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = <span style="color: #800080;">سەرپەرشتیاری گشتی</span> | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|<span style="color: #800080;">ڕەند مەریوانی</span>]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ناوەندی بڕیار</span> | ناوی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ئاھورا ھەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراھیم حەسەن</span> | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = <span style="color: #800080;">٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠</span> | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|<span style="color: #800080;">ڕۆژھەڵاتی کوردستان</span>]]، [[ماد|<span style="color: #800080;">ماد</span>]] | ڕۆژنامە = ''<span style="color: #800080;">ڕوانگەی ئازاد</span>''<br />'''''<span style="color: #800080;">ئایندە</span>''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|<span style="color: #800080;">چین و توێژەکانی کۆمەڵگە</span>]] | ناوی_باڵی١ = <span style="color: #800080;">بیرگە</span> | باڵی١ = <span style="color: #800080;">ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی</span> | ناوی_باڵی٢ = <span style="color: #800080;">کۆمەڵگەی یەکسان</span> | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|<span style="color: #800080;">کوردستانی ئازاد</span>]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|<span style="color: #800080;">گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو</span>]] | ناوی_باڵی٣ = <span style="color: #800080;">ھێزی بەرگری</span> | باڵی٣ = <span style="color: #800080;">[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی</span>]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|<span style="color: #800080;">یەکەی تایبەتی بەرگری</span>]] (SUPK)</span> | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|<span style="color: #800080;">سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک</span>]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|<span style="color: #800080;">مافی چارەنووس</span>]]<br />[[کوردایەتی|<span style="color: #800080;">کوردایەتی</span>]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|<span style="color: #800080;">سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی</span>]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نەتەوەیی</span>]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نیشتمانی</span>]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|<span style="color: #800080;">چەپگرایی نەتەوەیی</span>]] | ئایین = <span style="color: #800080;">سیکۆلار</span> | نیشتمانی = <span style="color: #800080;">[[ڕەسەنایەتی|<span style="color: #800080;">ڕەسەنایەتی</span>]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|<span style="color: #800080;">بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد</span>]]</span> | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = <span style="color: #800080;">تەلەڤیزیۆن</span> | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|<span style="color: #800080;">ئایندە تیڤی</span>]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = <span style="color: #800080;">ماڵپەڕی ھەواڵی</span> | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ <span style="color: #800080;">میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە</span>] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|<span style="color: #800080;">زەرد</span>]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|<span style="color: #800080;">سوور</span>]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|<span style="color: #800080;">سەوز</span>]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org <span style="color: #800080;">kfmeast.org</span>] | وڵات = <span style="color: #800080;">ئێران</span> | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} </div> '''بزوتنەوەی ئایندەی کوردستان کورتکراوەکەی '''باک BAK''' (بە ئینگلیزی kurdistan future movment , bak) بزووتنەوەیەیکی [[چەپگەری نەتەوەییە ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا خەبات دەکات. بزووتنەوەی ئایندە دوو باڵی چەکداری ھەیە [[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی | یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان ]] بنگەی سەرەکی لە ([[باشووری کوردستان]]) دژ بە [[ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] خەبات دەکات. == پێناسە و ئایدۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ئایدۆلۆژیای «چەپی نەتەوەیی» پەسەند کردووە، کە لە چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیکدا''' ڕەنگی داوەتەوە. ئەم دیدگایە پەیوەندییەکی توندوتۆڵ لە نێوان دادی کۆمەڵایەتی و ئازادییە نەتەوەییەکاندا بونیاد دەنێت. بزووتنەوەکە ڕەنگی [[ئەرخەوانی]] وەک ھێمای شکۆ و گۆڕانکاری ھەڵبژاردووە.<ref name="Kurdipedia">[https://kurdipedia.org ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە کوردپیدیا]</ref> ئەم بزووتنەوەیە لە مانیفێستەکەیدا پشت بەم بنەمایانەی خوارەوە دەبەستێت: * '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک:''' وەک کۆڵەکەیەک بۆ بەدیھێنانی دادی کۆمەڵایەتی و یەکسانی. * '''تەکنۆکراسی:''' لە بەڕێوەبردنی دامەزراوەکان و پشتبەستن بە پسپۆڕییە زانستییەکان. * '''چەپی نەتەوەیی:''' وەک چوارچێوەیەک بۆ خەبات لە پێناو مافەکانی نەتەوەی کورد. == ستراتیژی سیاسی و سەربازی == بەھۆی درککردن بە ھەستیاریی دۆخەکە لە [[ھەرێمی کوردستان]] و بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی نەتەوە، بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ئێستادا ھیچ جۆرە چالاکییەکی سەربازی ئەنجام نادات و سەرنجی خستووەتە سەر خەباتی سیاسی و مەدەنی. لەگەڵ ئەوەشدا، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ بەرگریی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگریی نیشتمانی (National Defense Command - NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی پارێزەرانی کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK)''' == ئامانجە سیاسییەکان == ئامانجەکانی بزووتنەوەکە لە دوو خاڵی ستراتیژیدا کورت دەبنەوە: * چەسپاندنی '''فیدراڵیزمی دیموکراتیک''' لە ئێراندا وەک مۆدێلێکی دادپەروەرانە بۆ دابەشکردنی دەسەڵات و سامان. * بەفەرمی ناساندنی مافی نەتەوەی کورد لە '''دیاریکردنی چارەنووسدا''' وەک مافێکی سروشتی و یاسایی کە لە پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا گەرەنتی کراوە. == خەباتی دیپلۆماسی و مافەکانی مرۆڤ == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان تاقە ھێزی سیاسییە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە تاوانەکانی ڕژێمی ئێرانی بە شێوازێکی ڕێکوپێک و یاسایی لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی بەدۆکیۆمێنت کردووە و ئاشکرای کردووە. لە دەستکەوتێکی بێپێشینەدا، ئەم بزووتنەوەیەی یاداشتێکی فەرمی ئاراستەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کرد و وەڵامێکی فەرمی لە لایەن ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی|لێبوردنی نێودەوڵەتی</span>]] (Amnesty International) پێگەیشت، ئەمەش شەرعیەتێکی نێودەوڵەتی بەربڵاوی بە دۆزی ستامدیدانی کوردستان بەخشی.<ref name="KFM">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان - بەشی بەیاننامەکان]</ref> == پێکھاتەی ڕێکخراوەیی و تەکنۆکراسی == ئەم بزووتنەوەیە چەمکی «سەنتڕالیزمی دیموکراتیک» لە چوارچێوەیەکان کەموێنەدا بە ناوی «پێکھاتەی تۆڕی» (Network Structure) بەکاردێنێت. ئامانجی ئەم مۆدێلە، سەرلەنوێ داڕشتنەوەی چینەکانی کۆمەڵگەیە لە سەر بنەمای '''تەکنۆکراسی''' و پسپۆڕی؛ چونکە بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە کایە سیاسی و جێبەجێکارییەکان دەبێت لە لایەن شارەزا و پسپۆڕانەوە بەڕێوە ببرێن، نەک تەنھا پشتبەستن بە دروشمی ئایدۆلۆژی. == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا, ژن تەنھا ھێمایەکی ڕووکەش نییە، بەڵکو '''بڕیاردەرێکی ڕاستەقینەیە''' لە لوتکەی ھەرەمی ڕێکخراوەیی و سەرکردایەتیدا. ئەم بزووتنەوەیە بڕوای وایە کە ھیچ گۆڕانکارییەکی کۆمەڵایەتی یان سیاسی بەبێ بەشداریی چاوپێکەوتووانە و کارای ژنان سەرکەوتوو نابێت، چونکە ئازادیی کۆمەڵگە لە ھێز و ئازادیی ژنانەوە دەست پێدەکات.<ref name="Ayinda">[https://kfmeast.orgpages/11 مانیفێست و پەیڕەوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} </div> سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 https://kfmeast.org {{بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک ) }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان لەلایەن ژاپۆنەوە بە تیرۆریست پۆلێن کراون]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی ئێران]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی عێراق]] 1jwjgfckgtcj3hi8cnygst1nrjjcov2 1660699 1660698 2026-09-04T19:51:47Z Épine 19745 ڕێنووس 1660699 wikitext text/x-wiki <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = <span style="color: #800080;">'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK'''</span> | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = <span style="color: #800080;">Kurdistan Future Movement</span> | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = <span style="color: #800080;">جنبش ێیندە کردستان</span> | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = <span style="color: #800080;">تیار مستقبل کردستان</span> | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = <span style="color: #800080;">سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی</span> | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = <span style="color: #800080;">سەرپەرشتیاری گشتی</span> | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|<span style="color: #800080;">ڕەند مەریوانی</span>]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ناوەندی بڕیار</span> | ناوی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ئاھورا ھەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراھیم حەسەن</span> | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = <span style="color: #800080;">٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠</span> | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|<span style="color: #800080;">ڕۆژھەڵاتی کوردستان</span>]]، [[ماد|<span style="color: #800080;">ماد</span>]] | ڕۆژنامە = ''<span style="color: #800080;">ڕوانگەی ئازاد</span>''<br />'''''<span style="color: #800080;">ئایندە</span>''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|<span style="color: #800080;">چین و توێژەکانی کۆمەڵگە</span>]] | ناوی_باڵی١ = <span style="color: #800080;">بیرگە</span> | باڵی١ = <span style="color: #800080;">ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی</span> | ناوی_باڵی٢ = <span style="color: #800080;">کۆمەڵگەی یەکسان</span> | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|<span style="color: #800080;">کوردستانی ئازاد</span>]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|<span style="color: #800080;">گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو</span>]] | ناوی_باڵی٣ = <span style="color: #800080;">ھێزی بەرگری</span> | باڵی٣ = <span style="color: #800080;">[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی</span>]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|<span style="color: #800080;">یەکەی تایبەتی بەرگری</span>]] (SUPK)</span> | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|<span style="color: #800080;">سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک</span>]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|<span style="color: #800080;">مافی چارەنووس</span>]]<br />[[کوردایەتی|<span style="color: #800080;">کوردایەتی</span>]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|<span style="color: #800080;">سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی</span>]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نەتەوەیی</span>]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نیشتمانی</span>]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|<span style="color: #800080;">چەپگرایی نەتەوەیی</span>]] | ئایین = <span style="color: #800080;">سیکۆلار</span> | نیشتمانی = <span style="color: #800080;">[[ڕەسەنایەتی|<span style="color: #800080;">ڕەسەنایەتی</span>]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|<span style="color: #800080;">بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد</span>]]</span> | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = <span style="color: #800080;">تەلەڤیزیۆن</span> | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|<span style="color: #800080;">ئایندە تیڤی</span>]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = <span style="color: #800080;">ماڵپەڕی ھەواڵی</span> | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ <span style="color: #800080;">میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە</span>] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|<span style="color: #800080;">زەرد</span>]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|<span style="color: #800080;">سوور</span>]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|<span style="color: #800080;">سەوز</span>]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org <span style="color: #800080;">kfmeast.org</span>] | وڵات = <span style="color: #800080;">ئێران</span> | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} </div> '''بزوتنەوەی ئایندەی کوردستان'''، (بە کورتی '''باک'''؛ ({{بە ئینگلیزی|Kurdistan Future Movement}}) بزووتنەوەیەیکی [[چەپگەری نەتەوەییە ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا خەبات دەکات. بزووتنەوەی ئایندە دوو باڵی چەکداری ھەیە [[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی | یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان ]] بنگەی سەرەکی لە ([[باشووری کوردستان]]) دژ بە [[ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] خەبات دەکات. == پێناسە و ئایدۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ئایدۆلۆژیای «چەپی نەتەوەیی» پەسەند کردووە، کە لە چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیکدا''' ڕەنگی داوەتەوە. ئەم دیدگایە پەیوەندییەکی توندوتۆڵ لە نێوان دادی کۆمەڵایەتی و ئازادییە نەتەوەییەکاندا بونیاد دەنێت. بزووتنەوەکە ڕەنگی [[ئەرخەوانی]] وەک ھێمای شکۆ و گۆڕانکاری ھەڵبژاردووە.<ref name="Kurdipedia">[https://kurdipedia.org ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە کوردپیدیا]</ref> ئەم بزووتنەوەیە لە مانیفێستەکەیدا پشت بەم بنەمایانەی خوارەوە دەبەستێت: * '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک:''' وەک کۆڵەکەیەک بۆ بەدیھێنانی دادی کۆمەڵایەتی و یەکسانی. * '''تەکنۆکراسی:''' لە بەڕێوەبردنی دامەزراوەکان و پشتبەستن بە پسپۆڕییە زانستییەکان. * '''چەپی نەتەوەیی:''' وەک چوارچێوەیەک بۆ خەبات لە پێناو مافەکانی نەتەوەی کورد. == ستراتیژی سیاسی و سەربازی == بەھۆی درککردن بە ھەستیاریی دۆخەکە لە [[ھەرێمی کوردستان]] و بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی نەتەوە، بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ئێستادا ھیچ جۆرە چالاکییەکی سەربازی ئەنجام نادات و سەرنجی خستووەتە سەر خەباتی سیاسی و مەدەنی. لەگەڵ ئەوەشدا، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ بەرگریی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگریی نیشتمانی (National Defense Command - NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی پارێزەرانی کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK)''' == ئامانجە سیاسییەکان == ئامانجەکانی بزووتنەوەکە لە دوو خاڵی ستراتیژیدا کورت دەبنەوە: * چەسپاندنی '''فیدراڵیزمی دیموکراتیک''' لە ئێراندا وەک مۆدێلێکی دادپەروەرانە بۆ دابەشکردنی دەسەڵات و سامان. * بەفەرمی ناساندنی مافی نەتەوەی کورد لە '''دیاریکردنی چارەنووسدا''' وەک مافێکی سروشتی و یاسایی کە لە پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا گەرەنتی کراوە. == خەباتی دیپلۆماسی و مافەکانی مرۆڤ == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان تاقە ھێزی سیاسییە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە تاوانەکانی ڕژێمی ئێرانی بە شێوازێکی ڕێکوپێک و یاسایی لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی بەدۆکیۆمێنت کردووە و ئاشکرای کردووە. لە دەستکەوتێکی بێپێشینەدا، ئەم بزووتنەوەیەی یاداشتێکی فەرمی ئاراستەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کرد و وەڵامێکی فەرمی لە لایەن ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی|لێبوردنی نێودەوڵەتی</span>]] (Amnesty International) پێگەیشت، ئەمەش شەرعیەتێکی نێودەوڵەتی بەربڵاوی بە دۆزی ستامدیدانی کوردستان بەخشی.<ref name="KFM">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان - بەشی بەیاننامەکان]</ref> == پێکھاتەی ڕێکخراوەیی و تەکنۆکراسی == ئەم بزووتنەوەیە چەمکی «سەنتڕالیزمی دیموکراتیک» لە چوارچێوەیەکان کەموێنەدا بە ناوی «پێکھاتەی تۆڕی» (Network Structure) بەکاردێنێت. ئامانجی ئەم مۆدێلە، سەرلەنوێ داڕشتنەوەی چینەکانی کۆمەڵگەیە لە سەر بنەمای '''تەکنۆکراسی''' و پسپۆڕی؛ چونکە بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە کایە سیاسی و جێبەجێکارییەکان دەبێت لە لایەن شارەزا و پسپۆڕانەوە بەڕێوە ببرێن، نەک تەنھا پشتبەستن بە دروشمی ئایدۆلۆژی. == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا, ژن تەنھا ھێمایەکی ڕووکەش نییە، بەڵکو '''بڕیاردەرێکی ڕاستەقینەیە''' لە لوتکەی ھەرەمی ڕێکخراوەیی و سەرکردایەتیدا. ئەم بزووتنەوەیە بڕوای وایە کە ھیچ گۆڕانکارییەکی کۆمەڵایەتی یان سیاسی بەبێ بەشداریی چاوپێکەوتووانە و کارای ژنان سەرکەوتوو نابێت، چونکە ئازادیی کۆمەڵگە لە ھێز و ئازادیی ژنانەوە دەست پێدەکات.<ref name="Ayinda">[https://kfmeast.orgpages/11 مانیفێست و پەیڕەوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} </div> سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 https://kfmeast.org {{بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک ) }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان لەلایەن ژاپۆنەوە بە تیرۆریست پۆلێن کراون]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی ئێران]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی عێراق]] 2wdwmu40yqvzs9xgo5ot8xndy9hcdzx 1660700 1660699 2026-09-04T19:52:28Z Épine 19745 1660700 wikitext text/x-wiki <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = >'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK''' | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = >Kurdistan Future Movement | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = >جنبش ێیندە کردستان | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = >تیار مستقبل کردستان | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = >سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = >سەرپەرشتیاری گشتی | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|>ڕەند مەریوانی]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = >ناوەندی بڕیار | ناوی_سەرکردە٢ = >ئاھورا ھەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراھیم حەسەن | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = >٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠ | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|>ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ماد|>ماد]] | ڕۆژنامە = ''>ڕوانگەی ئازاد''<br />'''''>ئایندە''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|>چین و توێژەکانی کۆمەڵگە]] | ناوی_باڵی١ = >بیرگە | باڵی١ = >ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی | ناوی_باڵی٢ = >کۆمەڵگەی یەکسان | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|>کوردستانی ئازاد]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|>گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو]] | ناوی_باڵی٣ = >ھێزی بەرگری | باڵی٣ = >[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|>ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|>یەکەی تایبەتی بەرگری]] (SUPK) | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|>سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|>مافی چارەنووس]]<br />[[کوردایەتی|>کوردایەتی]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|>سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|>ئاسایشی نەتەوەیی]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|>ئاسایشی نیشتمانی]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|>چەپگرایی نەتەوەیی]] | ئایین = >سیکۆلار | نیشتمانی = >[[ڕەسەنایەتی|>ڕەسەنایەتی]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|>بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد]] | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = >تەلەڤیزیۆن | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|>ئایندە تیڤی]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = >ماڵپەڕی ھەواڵی | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ >میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|>زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|>سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|>سەوز]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org >kfmeast.org] | وڵات = >ئێران | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} </div> '''بزوتنەوەی ئایندەی کوردستان'''، (بە کورتی '''باک'''؛ ({{بە ئینگلیزی|Kurdistan Future Movement}}) بزووتنەوەیەیکی [[چەپگەری نەتەوەییە ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا خەبات دەکات. بزووتنەوەی ئایندە دوو باڵی چەکداری ھەیە [[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی | یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان ]] بنگەی سەرەکی لە ([[باشووری کوردستان]]) دژ بە [[ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] خەبات دەکات. == پێناسە و ئایدۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ئایدۆلۆژیای «چەپی نەتەوەیی» پەسەند کردووە، کە لە چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیکدا''' ڕەنگی داوەتەوە. ئەم دیدگایە پەیوەندییەکی توندوتۆڵ لە نێوان دادی کۆمەڵایەتی و ئازادییە نەتەوەییەکاندا بونیاد دەنێت. بزووتنەوەکە ڕەنگی [[ئەرخەوانی]] وەک ھێمای شکۆ و گۆڕانکاری ھەڵبژاردووە.<ref name="Kurdipedia">[https://kurdipedia.org ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە کوردپیدیا]</ref> ئەم بزووتنەوەیە لە مانیفێستەکەیدا پشت بەم بنەمایانەی خوارەوە دەبەستێت: * '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک:''' وەک کۆڵەکەیەک بۆ بەدیھێنانی دادی کۆمەڵایەتی و یەکسانی. * '''تەکنۆکراسی:''' لە بەڕێوەبردنی دامەزراوەکان و پشتبەستن بە پسپۆڕییە زانستییەکان. * '''چەپی نەتەوەیی:''' وەک چوارچێوەیەک بۆ خەبات لە پێناو مافەکانی نەتەوەی کورد. == ستراتیژی سیاسی و سەربازی == بەھۆی درککردن بە ھەستیاریی دۆخەکە لە [[ھەرێمی کوردستان]] و بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی نەتەوە، بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ئێستادا ھیچ جۆرە چالاکییەکی سەربازی ئەنجام نادات و سەرنجی خستووەتە سەر خەباتی سیاسی و مەدەنی. لەگەڵ ئەوەشدا، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ بەرگریی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگریی نیشتمانی (National Defense Command - NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی پارێزەرانی کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK)''' == ئامانجە سیاسییەکان == ئامانجەکانی بزووتنەوەکە لە دوو خاڵی ستراتیژیدا کورت دەبنەوە: * چەسپاندنی '''فیدراڵیزمی دیموکراتیک''' لە ئێراندا وەک مۆدێلێکی دادپەروەرانە بۆ دابەشکردنی دەسەڵات و سامان. * بەفەرمی ناساندنی مافی نەتەوەی کورد لە '''دیاریکردنی چارەنووسدا''' وەک مافێکی سروشتی و یاسایی کە لە پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا گەرەنتی کراوە. == خەباتی دیپلۆماسی و مافەکانی مرۆڤ == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان تاقە ھێزی سیاسییە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە تاوانەکانی ڕژێمی ئێرانی بە شێوازێکی ڕێکوپێک و یاسایی لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی بەدۆکیۆمێنت کردووە و ئاشکرای کردووە. لە دەستکەوتێکی بێپێشینەدا، ئەم بزووتنەوەیەی یاداشتێکی فەرمی ئاراستەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کرد و وەڵامێکی فەرمی لە لایەن ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی|لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) پێگەیشت، ئەمەش شەرعیەتێکی نێودەوڵەتی بەربڵاوی بە دۆزی ستامدیدانی کوردستان بەخشی.<ref name="KFM">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان - بەشی بەیاننامەکان]</ref> == پێکھاتەی ڕێکخراوەیی و تەکنۆکراسی == ئەم بزووتنەوەیە چەمکی «سەنتڕالیزمی دیموکراتیک» لە چوارچێوەیەکان کەموێنەدا بە ناوی «پێکھاتەی تۆڕی» (Network Structure) بەکاردێنێت. ئامانجی ئەم مۆدێلە، سەرلەنوێ داڕشتنەوەی چینەکانی کۆمەڵگەیە لە سەر بنەمای '''تەکنۆکراسی''' و پسپۆڕی؛ چونکە بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە کایە سیاسی و جێبەجێکارییەکان دەبێت لە لایەن شارەزا و پسپۆڕانەوە بەڕێوە ببرێن، نەک تەنھا پشتبەستن بە دروشمی ئایدۆلۆژی. == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا, ژن تەنھا ھێمایەکی ڕووکەش نییە، بەڵکو '''بڕیاردەرێکی ڕاستەقینەیە''' لە لوتکەی ھەرەمی ڕێکخراوەیی و سەرکردایەتیدا. ئەم بزووتنەوەیە بڕوای وایە کە ھیچ گۆڕانکارییەکی کۆمەڵایەتی یان سیاسی بەبێ بەشداریی چاوپێکەوتووانە و کارای ژنان سەرکەوتوو نابێت، چونکە ئازادیی کۆمەڵگە لە ھێز و ئازادیی ژنانەوە دەست پێدەکات.<ref name="Ayinda">[https://kfmeast.orgpages/11 مانیفێست و پەیڕەوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} </div> سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 https://kfmeast.org {{بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک ) }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان لەلایەن ژاپۆنەوە بە تیرۆریست پۆلێن کراون]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی ئێران]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی عێراق]] np2dq7ayum9wm79n460v4q0qin55m2s 1660702 1660700 2026-09-04T20:00:35Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660702 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = >'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK''' | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = >Kurdistan Future Movement | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = >جنبش ێیندە کردستان | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = >تیار مستقبل کردستان | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = >سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = >سەرپەرشتیاری گشتی | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|>ڕەند مەریوانی]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = >ناوەندی بڕیار | ناوی_سەرکردە٢ = >ئاھورا ھەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراھیم حەسەن | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = >٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠ | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|>ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ماد|>ماد]] | ڕۆژنامە = ''>ڕوانگەی ئازاد''<br />'''''>ئایندە''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|>چین و توێژەکانی کۆمەڵگە]] | ناوی_باڵی١ = >بیرگە | باڵی١ = >ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی | ناوی_باڵی٢ = >کۆمەڵگەی یەکسان | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|>کوردستانی ئازاد]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|>گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو]] | ناوی_باڵی٣ = >ھێزی بەرگری | باڵی٣ = >[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|>ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|>یەکەی تایبەتی بەرگری]] (SUPK) | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|>سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|>مافی چارەنووس]]<br />[[کوردایەتی|>کوردایەتی]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|>سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|>ئاسایشی نەتەوەیی]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|>ئاسایشی نیشتمانی]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|>چەپگرایی نەتەوەیی]] | ئایین = >سیکۆلار | نیشتمانی = >[[ڕەسەنایەتی|>ڕەسەنایەتی]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|>بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد]] | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = >تەلەڤیزیۆن | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|>ئایندە تیڤی]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = >ماڵپەڕی ھەواڵی | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ >میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|>زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|>سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|>سەوز]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org >kfmeast.org] | وڵات = >ئێران | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} </div> '''بزوتنەوەی ئایندەی کوردستان'''، (بە کورتی '''باک'''؛ ({{بە ئینگلیزی|Kurdistan Future Movement}}) بزووتنەوەیەیکی [[چەپگەری نەتەوەییە ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا خەبات دەکات. بزووتنەوەی ئایندە دوو باڵی چەکداری ھەیە [[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی | یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان ]] بنگەی سەرەکی لە ([[باشووری کوردستان]]) دژ بە [[ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] خەبات دەکات. == پێناسە و ئایدۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ئایدۆلۆژیای «چەپی نەتەوەیی» پەسەند کردووە، کە لە چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیکدا''' ڕەنگی داوەتەوە. ئەم دیدگایە پەیوەندییەکی توندوتۆڵ لە نێوان دادی کۆمەڵایەتی و ئازادییە نەتەوەییەکاندا بونیاد دەنێت. بزووتنەوەکە ڕەنگی [[ئەرخەوانی]] وەک ھێمای شکۆ و گۆڕانکاری ھەڵبژاردووە.<ref name="Kurdipedia">[https://kurdipedia.org ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە کوردپیدیا]</ref> ئەم بزووتنەوەیە لە مانیفێستەکەیدا پشت بەم بنەمایانەی خوارەوە دەبەستێت: * '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک:''' وەک کۆڵەکەیەک بۆ بەدیھێنانی دادی کۆمەڵایەتی و یەکسانی. * '''تەکنۆکراسی:''' لە بەڕێوەبردنی دامەزراوەکان و پشتبەستن بە پسپۆڕییە زانستییەکان. * '''چەپی نەتەوەیی:''' وەک چوارچێوەیەک بۆ خەبات لە پێناو مافەکانی نەتەوەی کورد. == ستراتیژی سیاسی و سەربازی == بەھۆی درککردن بە ھەستیاریی دۆخەکە لە [[ھەرێمی کوردستان]] و بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی نەتەوە، بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ئێستادا ھیچ جۆرە چالاکییەکی سەربازی ئەنجام نادات و سەرنجی خستووەتە سەر خەباتی سیاسی و مەدەنی. لەگەڵ ئەوەشدا، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ بەرگریی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگریی نیشتمانی (National Defense Command - NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی پارێزەرانی کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK)''' == ئامانجە سیاسییەکان == ئامانجەکانی بزووتنەوەکە لە دوو خاڵی ستراتیژیدا کورت دەبنەوە: * چەسپاندنی '''فیدراڵیزمی دیموکراتیک''' لە ئێراندا وەک مۆدێلێکی دادپەروەرانە بۆ دابەشکردنی دەسەڵات و سامان. * بەفەرمی ناساندنی مافی نەتەوەی کورد لە '''دیاریکردنی چارەنووسدا''' وەک مافێکی سروشتی و یاسایی کە لە پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا گەرەنتی کراوە. == خەباتی دیپلۆماسی و مافەکانی مرۆڤ == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان تاقە ھێزی سیاسییە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە تاوانەکانی ڕژێمی ئێرانی بە شێوازێکی ڕێکوپێک و یاسایی لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی بەدۆکیۆمێنت کردووە و ئاشکرای کردووە. لە دەستکەوتێکی بێپێشینەدا، ئەم بزووتنەوەیەی یاداشتێکی فەرمی ئاراستەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کرد و وەڵامێکی فەرمی لە لایەن ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی|لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) پێگەیشت، ئەمەش شەرعیەتێکی نێودەوڵەتی بەربڵاوی بە دۆزی ستامدیدانی کوردستان بەخشی.<ref name="KFM">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان - بەشی بەیاننامەکان]</ref> == پێکھاتەی ڕێکخراوەیی و تەکنۆکراسی == ئەم بزووتنەوەیە چەمکی «سەنتڕالیزمی دیموکراتیک» لە چوارچێوەیەکان کەموێنەدا بە ناوی «پێکھاتەی تۆڕی» (Network Structure) بەکاردێنێت. ئامانجی ئەم مۆدێلە، سەرلەنوێ داڕشتنەوەی چینەکانی کۆمەڵگەیە لە سەر بنەمای '''تەکنۆکراسی''' و پسپۆڕی؛ چونکە بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە کایە سیاسی و جێبەجێکارییەکان دەبێت لە لایەن شارەزا و پسپۆڕانەوە بەڕێوە ببرێن، نەک تەنھا پشتبەستن بە دروشمی ئایدۆلۆژی. == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا, ژن تەنھا ھێمایەکی ڕووکەش نییە، بەڵکو '''بڕیاردەرێکی ڕاستەقینەیە''' لە لوتکەی ھەرەمی ڕێکخراوەیی و سەرکردایەتیدا. ئەم بزووتنەوەیە بڕوای وایە کە ھیچ گۆڕانکارییەکی کۆمەڵایەتی یان سیاسی بەبێ بەشداریی چاوپێکەوتووانە و کارای ژنان سەرکەوتوو نابێت، چونکە ئازادیی کۆمەڵگە لە ھێز و ئازادیی ژنانەوە دەست پێدەکات.<ref name="Ayinda">[https://kfmeast.orgpages/11 مانیفێست و پەیڕەوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} </div> سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 https://kfmeast.org {{بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک ) }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان لەلایەن ژاپۆنەوە بە تیرۆریست پۆلێن کراون]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی ئێران]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی عێراق]] thmk4kh9uabs6q0pykqb5rm8yatjcgq 1660823 1660702 2026-09-04T20:40:10Z Pirehelokan 5097 سخ - پێشتر سڕدراوەتەوە 1660823 wikitext text/x-wiki {{سخ-گ٤ }} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = >'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK''' | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = >Kurdistan Future Movement | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = >جنبش ێیندە کردستان | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = >تیار مستقبل کردستان | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = >سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = >سەرپەرشتیاری گشتی | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|>ڕەند مەریوانی]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = >ناوەندی بڕیار | ناوی_سەرکردە٢ = >ئاھورا ھەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراھیم حەسەن | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = >٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠ | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|>ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ماد|>ماد]] | ڕۆژنامە = ''>ڕوانگەی ئازاد''<br />'''''>ئایندە''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|>چین و توێژەکانی کۆمەڵگە]] | ناوی_باڵی١ = >بیرگە | باڵی١ = >ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی | ناوی_باڵی٢ = >کۆمەڵگەی یەکسان | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|>کوردستانی ئازاد]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|>گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو]] | ناوی_باڵی٣ = >ھێزی بەرگری | باڵی٣ = >[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|>ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|>یەکەی تایبەتی بەرگری]] (SUPK) | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|>سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|>مافی چارەنووس]]<br />[[کوردایەتی|>کوردایەتی]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|>سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|>ئاسایشی نەتەوەیی]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|>ئاسایشی نیشتمانی]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|>چەپگرایی نەتەوەیی]] | ئایین = >سیکۆلار | نیشتمانی = >[[ڕەسەنایەتی|>ڕەسەنایەتی]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|>بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد]] | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = >تەلەڤیزیۆن | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|>ئایندە تیڤی]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = >ماڵپەڕی ھەواڵی | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ >میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|>زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|>سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|>سەوز]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org >kfmeast.org] | وڵات = >ئێران | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} </div> '''بزوتنەوەی ئایندەی کوردستان'''، (بە کورتی '''باک'''؛ ({{بە ئینگلیزی|Kurdistan Future Movement}}) بزووتنەوەیەیکی [[چەپگەری نەتەوەییە ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا خەبات دەکات. بزووتنەوەی ئایندە دوو باڵی چەکداری ھەیە [[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی | یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان ]] بنگەی سەرەکی لە ([[باشووری کوردستان]]) دژ بە [[ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] خەبات دەکات. == پێناسە و ئایدۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ئایدۆلۆژیای «چەپی نەتەوەیی» پەسەند کردووە، کە لە چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیکدا''' ڕەنگی داوەتەوە. ئەم دیدگایە پەیوەندییەکی توندوتۆڵ لە نێوان دادی کۆمەڵایەتی و ئازادییە نەتەوەییەکاندا بونیاد دەنێت. بزووتنەوەکە ڕەنگی [[ئەرخەوانی]] وەک ھێمای شکۆ و گۆڕانکاری ھەڵبژاردووە.<ref name="Kurdipedia">[https://kurdipedia.org ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە کوردپیدیا]</ref> ئەم بزووتنەوەیە لە مانیفێستەکەیدا پشت بەم بنەمایانەی خوارەوە دەبەستێت: * '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک:''' وەک کۆڵەکەیەک بۆ بەدیھێنانی دادی کۆمەڵایەتی و یەکسانی. * '''تەکنۆکراسی:''' لە بەڕێوەبردنی دامەزراوەکان و پشتبەستن بە پسپۆڕییە زانستییەکان. * '''چەپی نەتەوەیی:''' وەک چوارچێوەیەک بۆ خەبات لە پێناو مافەکانی نەتەوەی کورد. == ستراتیژی سیاسی و سەربازی == بەھۆی درککردن بە ھەستیاریی دۆخەکە لە [[ھەرێمی کوردستان]] و بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی نەتەوە، بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ئێستادا ھیچ جۆرە چالاکییەکی سەربازی ئەنجام نادات و سەرنجی خستووەتە سەر خەباتی سیاسی و مەدەنی. لەگەڵ ئەوەشدا، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ بەرگریی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگریی نیشتمانی (National Defense Command - NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی پارێزەرانی کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK)''' == ئامانجە سیاسییەکان == ئامانجەکانی بزووتنەوەکە لە دوو خاڵی ستراتیژیدا کورت دەبنەوە: * چەسپاندنی '''فیدراڵیزمی دیموکراتیک''' لە ئێراندا وەک مۆدێلێکی دادپەروەرانە بۆ دابەشکردنی دەسەڵات و سامان. * بەفەرمی ناساندنی مافی نەتەوەی کورد لە '''دیاریکردنی چارەنووسدا''' وەک مافێکی سروشتی و یاسایی کە لە پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا گەرەنتی کراوە. == خەباتی دیپلۆماسی و مافەکانی مرۆڤ == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان تاقە ھێزی سیاسییە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە تاوانەکانی ڕژێمی ئێرانی بە شێوازێکی ڕێکوپێک و یاسایی لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی بەدۆکیۆمێنت کردووە و ئاشکرای کردووە. لە دەستکەوتێکی بێپێشینەدا، ئەم بزووتنەوەیەی یاداشتێکی فەرمی ئاراستەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کرد و وەڵامێکی فەرمی لە لایەن ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی|لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) پێگەیشت، ئەمەش شەرعیەتێکی نێودەوڵەتی بەربڵاوی بە دۆزی ستامدیدانی کوردستان بەخشی.<ref name="KFM">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان - بەشی بەیاننامەکان]</ref> == پێکھاتەی ڕێکخراوەیی و تەکنۆکراسی == ئەم بزووتنەوەیە چەمکی «سەنتڕالیزمی دیموکراتیک» لە چوارچێوەیەکان کەموێنەدا بە ناوی «پێکھاتەی تۆڕی» (Network Structure) بەکاردێنێت. ئامانجی ئەم مۆدێلە، سەرلەنوێ داڕشتنەوەی چینەکانی کۆمەڵگەیە لە سەر بنەمای '''تەکنۆکراسی''' و پسپۆڕی؛ چونکە بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە کایە سیاسی و جێبەجێکارییەکان دەبێت لە لایەن شارەزا و پسپۆڕانەوە بەڕێوە ببرێن، نەک تەنھا پشتبەستن بە دروشمی ئایدۆلۆژی. == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا, ژن تەنھا ھێمایەکی ڕووکەش نییە، بەڵکو '''بڕیاردەرێکی ڕاستەقینەیە''' لە لوتکەی ھەرەمی ڕێکخراوەیی و سەرکردایەتیدا. ئەم بزووتنەوەیە بڕوای وایە کە ھیچ گۆڕانکارییەکی کۆمەڵایەتی یان سیاسی بەبێ بەشداریی چاوپێکەوتووانە و کارای ژنان سەرکەوتوو نابێت، چونکە ئازادیی کۆمەڵگە لە ھێز و ئازادیی ژنانەوە دەست پێدەکات.<ref name="Ayinda">[https://kfmeast.orgpages/11 مانیفێست و پەیڕەوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} </div> سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 https://kfmeast.org {{بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک ) }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان لەلایەن ژاپۆنەوە بە تیرۆریست پۆلێن کراون]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی ئێران]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی عێراق]] k0qkmnows810ovmiftmizlfbs8v6cpx 1660878 1660823 2026-09-04T21:41:11Z Kurdistanfutuermovment bak 78877 چاک کردنی وتار 1660878 wikitext text/x-wiki {{سخ-گ٤ }} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = >'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK''' | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = >Kurdistan Future Movement | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = >جنبش ێیندە کردستان | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = >تیار مستقبل کردستان | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = >سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = >سەرپەرشتیاری گشتی | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|>ڕەند مەریوانی]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = >ناوەندی بڕیار | ناوی_سەرکردە٢ = >ئاھورا ھەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراھیم حەسەن | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = >٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠ | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|>ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ماد|>ماد]] | ڕۆژنامە = ''>ڕوانگەی ئازاد''<br />'''''>ئایندە''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|>چین و توێژەکانی کۆمەڵگە]] | ناوی_باڵی١ = >بیرگە | باڵی١ = >ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی | ناوی_باڵی٢ = >کۆمەڵگەی یەکسان | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|>کوردستانی ئازاد]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|>گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو]] | ناوی_باڵی٣ = >ھێزی بەرگری | باڵی٣ = >[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|>ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|>یەکەی تایبەتی بەرگری]] (SUPK) | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|>سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|>مافی چارەنووس]]<br />[[کوردایەتی|>کوردایەتی]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|>سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|>ئاسایشی نەتەوەیی]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|>ئاسایشی نیشتمانی]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|>چەپگرایی نەتەوەیی]] | ئایین = >سیکۆلار | نیشتمانی = >[[ڕەسەنایەتی|>ڕەسەنایەتی]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|>بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد]] | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = >تەلەڤیزیۆن | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|>ئایندە تیڤی]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = >ماڵپەڕی ھەواڵی | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ >میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|>زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|>سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|>سەوز]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org >kfmeast.org] | وڵات = >ئێران | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} </div> '''بزوتنەوەی ئایندەی کوردستان'''، (بە کورتی '''باک'''؛ ({{بە ئینگلیزی|Kurdistan Future Movement}}) بزووتنەوەیەیکی [[چەپگەری نەتەوەییە ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا خەبات دەکات. بزووتنەوەی ئایندە دوو باڵی چەکداری ھەیە [[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی | یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان ]] بنگەی سەرەکی لە ([[باشووری کوردستان]]) دژ بە [[ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] خەبات دەکات. == پێناسە و ئایدۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ئایدۆلۆژیای «چەپی نەتەوەیی» پەسەند کردووە، کە لە چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیکدا''' ڕەنگی داوەتەوە. ئەم دیدگایە پەیوەندییەکی توندوتۆڵ لە نێوان دادی کۆمەڵایەتی و ئازادییە نەتەوەییەکاندا بونیاد دەنێت. بزووتنەوەکە ڕەنگی [[ئەرخەوانی]] وەک ھێمای شکۆ و گۆڕانکاری ھەڵبژاردووە.<ref name="Kurdipedia">[https://kurdipedia.org ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە کوردپیدیا]</ref> سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 https://kfmeast.org {{بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک ) }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان لەلایەن ژاپۆنەوە بە تیرۆریست پۆلێن کراون]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی ئێران]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی عێراق]] gimy7zld3z46ji6ljkt7jcg6tr0ejmt 1660887 1660878 2026-09-04T21:55:30Z Kurdistanfutuermovment bak 78877 دەسکاری چاک کردنی وتار 1660887 wikitext text/x-wiki {{سخ-گ٤ }} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = >'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK''' | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = >Kurdistan Future Movement | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = >جنبش ێیندە کردستان | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = >تیار مستقبل کردستان | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = >سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = >سەرپەرشتیاری گشتی | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|>ڕەند مەریوانی]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = >ناوەندی بڕیار | ناوی_سەرکردە٢ = >ئاھورا ھەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراھیم حەسەن | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = >٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠ | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|>ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ماد|>ماد]] | ڕۆژنامە = ''>ڕوانگەی ئازاد''<br />'''''>ئایندە''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|>چین و توێژەکانی کۆمەڵگە]] | ناوی_باڵی١ = >بیرگە | باڵی١ = >ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی | ناوی_باڵی٢ = >کۆمەڵگەی یەکسان | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|>کوردستانی ئازاد]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|>گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو]] | ناوی_باڵی٣ = >ھێزی بەرگری | باڵی٣ = >[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|>ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|>یەکەی تایبەتی بەرگری]] (SUPK) | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|>سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|>مافی چارەنووس]]<br />[[کوردایەتی|>کوردایەتی]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|>سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|>ئاسایشی نەتەوەیی]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|>ئاسایشی نیشتمانی]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|>چەپگرایی نەتەوەیی]] | ئایین = >سیکۆلار | نیشتمانی = >[[ڕەسەنایەتی|>ڕەسەنایەتی]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|>بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد]] | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = >تەلەڤیزیۆن | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|>ئایندە تیڤی]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = >ماڵپەڕی ھەواڵی | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ >میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|>زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|>سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|>سەوز]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org >kfmeast.org] | وڵات = >ئێران | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} </div>'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' (بە کورتی: '''باک'''؛ بە ئینگلیزی: Kurdistan Future Movement) بزووتنەوەیەکی سیاسیی چەپگر و نەتەوەیییە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە لە پێناو مافی چارەی خۆنووسینی گەلی کورد خەبات دەکات. ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی باڵێکی سەربازییە بە ناوی «یەکەی تایبەتی بەرگریکارانی نیشتمانی» کە بنکەکانی لە ناوچە سنوورییەکانی باشووری کوردستان جێگیرن و دژ بە کۆماری ئیسلامیی ئێران چالاکی دەکەن. == پێناسە و ئایدۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان پەیڕەوی لە ئایدۆلۆژیای چەپی نەتەوەیی دەکات، کە لە چەمکی «سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک» و سەنترالیزمی دیموکراتی زانستیدا ڕەنگی داوەتەوە. ئەم دیدگایە کار بۆ بەدیهێنانی دادی کۆمەڵایەتی، یەکسانیی ڕەگەزی، دابینکردنی مافەکانی خوێندن و تەندروستی بۆ هەمووان، و ئازادییە نەتەوەییەکان دەکات. بزووتنەوەکە ڕەنگی ئەرخەوانی وەک ھێمای فەرمی خۆی ھەڵبژاردووە. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 تۆماری ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] لە ماڵپەڕی کوردپیدیا. * [https://kfmeast.org مانیفێست و پەیڕەوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندە]، ماڵپەڕی فەرمی ڕێکخراوەکە. {{بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک ) }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان لەلایەن ژاپۆنەوە بە تیرۆریست پۆلێن کراون]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی ئێران]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی عێراق]] elpcw5etcmpogf867rud74rc7ahphxg 1660896 1660887 2026-09-04T22:22:05Z Kurdistanfutuermovment bak 78877 چاک کردنی وتار 1660896 wikitext text/x-wiki {{سخ-گ٤ }} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = >'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK''' | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = >Kurdistan Future Movement | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = >جنبش ێیندە کردستان | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = >تیار مستقبل کردستان | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = >سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = >سەرپەرشتیاری گشتی | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|>ڕەند مەریوانی]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = >ناوەندی بڕیار | ناوی_سەرکردە٢ = >ئاھورا ھەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراھیم حەسەن | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = >٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠ | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|>ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ماد|>ماد]] | ڕۆژنامە = ''>ڕوانگەی ئازاد''<br />'''''>ئایندە''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|>چین و توێژەکانی کۆمەڵگە]] | ناوی_باڵی١ = >بیرگە | باڵی١ = >ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی | ناوی_باڵی٢ = >کۆمەڵگەی یەکسان | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|>کوردستانی ئازاد]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|>گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو]] | ناوی_باڵی٣ = >ھێزی بەرگری | باڵی٣ = >[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|>ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|>یەکەی تایبەتی بەرگری]] (SUPK) | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|>سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|>مافی چارەنووس]]<br />[[کوردایەتی|>کوردایەتی]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|>سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|>ئاسایشی نەتەوەیی]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|>ئاسایشی نیشتمانی]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|>چەپگرایی نەتەوەیی]] | ئایین = >سیکۆلار | نیشتمانی = >[[ڕەسەنایەتی|>ڕەسەنایەتی]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|>بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد]] | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = >تەلەڤیزیۆن | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|>ئایندە تیڤی]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = >ماڵپەڕی ھەواڵی | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ >میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|>زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|>سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|>سەوز]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org >kfmeast.org] | وڵات = >ئێران | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' (بە کورتی: '''باک'''؛ بە ئینگلیزی: Kurdistan Future Movement) ڕێکخراوێکی سیاسی و سەربازیی چەپگرا و نەتەوەیییە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] کە لە پێناو مافی چارەی خۆنووسینی گەلی کورد لە ئێران خەبات دەکات.<ref name="Rudaw24">[https://rudaw24.net/articles/3568 ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ڕووداو ٢٤]</ref> بنکە و بارەگا سەرەکییەکانی بزووتنەوەکە لە ناوچە سنوورییەکانی [[باشووری کوردستان]] جێگیرن و چالاکییەکانی لەسەر ئاستی ناوخۆی ڕۆژهەڵات و تاراوگە بەڕێوە دەچن.<ref name="Rukurdistan">[https://rukurdistan.net/articles.php?id=367 پەیامی پیرۆزبایی بەبۆنەی دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == دامەزراندن == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان وەک بەدیلێکی نوێ بۆ خەباتی ڕزگاریخوازی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕاگەیەندرا.<ref name="KFMEast-About">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]</ref> دامەزراندنی بزووتنەوەکە لەلایەن چەندین ڕێکخراو و لایەنی سیاسیی تری کوردستانەوە پێشوازیی لێکرا و وەک هەنگاوێکی نوێ لە دینامیزمی بزووتنەوەی سیاسیی کورد نرخێندرا.<ref name="Rukurdistan" /> == ئایدۆلۆژیا و سیاسەت == بزووتنەوەکە پەیڕەوی لە سیستم و فەلسەفەی «سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک» و «سەنترالیزمی دیموکراتی زانستی» دەکات.<ref name="Ainde-Ideology">[https://ainde.org/kurdi/ ماڵپەڕی ئایندە - بەشی ئایدۆلۆژیا]</ref> بنەما سەرەکییەکانی ئایدۆلۆژیای بزووتنەوەکە بریتین لە: * '''دادی کۆمەڵایەتی و ئابووری:''' باوەڕبوون بەوەی ئابووریی نیشتمان دەبێت بۆ قازانج و بەرژەوەندیی گشتی بێت. * '''مافی هاووڵاتیبوون:''' دابینکردنی کەرتی خوێندن و تەندروستیی خۆڕایی بۆ تەواوی کۆمەڵگە. * '''یەکسانیی ڕەگەزی:''' جەختکردنەوە لەسەر ڕۆڵی پێشەنگانەی ژنان لە ڕابەرایەتی و بڕیاردانی سیاسیدا.<ref name="KFMEast-About" /> * '''نەتەوەییبوون:''' بەستنەوەی چەمکی ئازادیی نەتەوەیی بە دادی کۆمەڵایەتی و دیموکراتییەوە. == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان بەپێی دەستوور و پێڕەوی ناوخۆی خۆی، لەسەر چەند دەزگا و ئۆرگانێکی سەرەکی بونیاد نراوە:<ref name="KFMEast-About" /> # '''ناوەندی بڕیار:''' باڵاپیسترین دەسەڵاتی سیاسی و ڕێکخراوەییە لە ناو حیزبەکەدا. # '''سەرپەرشتیاری گشتی:''' بەرپرسیارێتیی جێبەجێکردنی گشتی و نوێنەرایەتیکردنی فەرمیی بزووتنەوەکە دەگرێتە ئەستۆ. # '''سکرتاریەتی میدیایی:''' سەرپەرشتی تەواوی ئۆرگانە ڕاگەیاندنەکان دەکات. == باڵی سەربازی == بزووتنەوەکە خاوەنی یەکەیەکی چەکداریی ڕێکخراوە بە ناوی '''یەکەی تایبەتی بەرگریکارانی نیشتمانی (S.H.D.U)''' کە لەژێر فەرماندەیی گشتیی بەرگریکارانی نیشتمانیدا کار دەکات.<ref name="KFMEast-Military">[https://kfmeast.org پێڕەوی ناوخۆی فەرماندەیی گشتیی بەرگریکارانی نیشتمانی]</ref> بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی ئەم یەکەیە، خەباتی چەکداری وەک مافێکی ڕەوای بەرگری لە هەمبەر سەرکوتکارییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران پێناسە کراوە، لە هەمان کاتدا جەخت لەسەر پابەندبوون بە یاساکانی جەنگ و پاراستنی مەدەنییەکان دەکرێتەوە.<ref name="KFMEast-Military" /> == ئامانج و ستراتیژ == ئامانجی سەرەکیی بزووتنەوەکە بەدیهێنانی مافی چارەی خۆنووسین بۆ گەلی کورد و دامەزراندنی سیستەمێکی دیموکراتیک، فیدراڵ و عەلمانییە لە ئێراندا کە تێیدا سەرجەم مافە نەتەوایەتی و کولتوورییەکانی پێکهاتە جیاوازەکان پارێزراو بن.<ref name="Rudaw24" /> == ئۆرگانەکانی ڕاگەیاندن == بزووتنەوەکە گرنگییەکی زۆر بە شەڕی نەرم و هێزی میدیایی دەدات و خاوەنی چەندین پلاتفۆرمی میدیاییە لەژێر ناوی '''ئایندەمێدیا'''، لەوانە:<ref name="KFMEast-About" /> * '''ئایندە تیڤی:''' کەناڵی بینراوی بزووتنەوەکەیە. * '''ڕۆژنامەی ڕوانگەی ئازاد:''' زمانحاڵی فەرمی و بڵاوکراوەی سیاسیی ڕێکخراوەکەیە. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (KFMEAST)] * [https://ainde.org/kurdi/ ماڵپەڕی سیاسیی ئایندە] == سۆسیال میدیا فەرمییەکان == * [https://facebook.com تۆڕی کۆمەڵایەتی فەرمی لە فەیسبووک] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://kurdipedia.org پەڕەی ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] لە ئەرشیفی کوردپیدیا. * دەستوور و مانیفێستی کارپێکراوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان، بڵاوکراوەکانی ناوەندی بڕیار، ٢٠٢٦. [[پۆل:حیزبە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:حیزبە چەپگرەکانی کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی دژ بە کۆماری ئیسلامیی ئێران]] s23h22vaa63g1jldhrgvtgn32kmcnnq 1660897 1660896 2026-09-04T22:24:47Z Kurdistanfutuermovment bak 78877 1660897 wikitext text/x-wiki {{سخ-گ٤ }} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = >'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK''' | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = >Kurdistan Future Movement | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = >جنبش ێیندە کردستان | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = >تیار مستقبل کردستان | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = >سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = >سەرپەرشتیاری گشتی | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|>ڕەند مەریوانی]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = >ناوەندی بڕیار | ناوی_سەرکردە٢ = >ئاھورا ھەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراھیم حەسەن | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = >٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠ | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|>ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ماد|>ماد]] | ڕۆژنامە = ''>ڕوانگەی ئازاد''<br />'''''>ئایندە''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|>چین و توێژەکانی کۆمەڵگە]] | ناوی_باڵی١ = >بیرگە | باڵی١ = >ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی | ناوی_باڵی٢ = >کۆمەڵگەی یەکسان | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|>کوردستانی ئازاد]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|>گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو]] | ناوی_باڵی٣ = >ھێزی بەرگری | باڵی٣ = >[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|>ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|>یەکەی تایبەتی بەرگری]] (SUPK) | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|>سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|>مافی چارەنووس]]<br />[[کوردایەتی|>کوردایەتی]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|>سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|>ئاسایشی نەتەوەیی]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|>ئاسایشی نیشتمانی]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|>چەپگرایی نەتەوەیی]] | ئایین = >سیکۆلار | نیشتمانی = >[[ڕەسەنایەتی|>ڕەسەنایەتی]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|>بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد]] | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = >تەلەڤیزیۆن | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|>ئایندە تیڤی]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = >ماڵپەڕی ھەواڵی | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ >میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|>زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|>سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|>سەوز]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org >kfmeast.org] | وڵات = >ئێران | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' (بە کورتی: '''باک'''؛ بە ئینگلیزی: Kurdistan Future Movement) ڕێکخراوێکی سیاسی و سەربازیی چەپگرا و نەتەوەیییە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] کە لە پێناو مافی چارەی خۆنووسینی گەلی کورد لە ئێران خەبات دەکات.<ref name="Rudaw24">[https://rudaw24.net/articles/3568 ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ڕووداو ٢٤]</ref> بنکە و بارەگا سەرەکییەکانی بزووتنەوەکە لە ناوچە سنوورییەکانی [[باشووری کوردستان]] جێگیرن و چالاکییەکانی لەسەر ئاستی ناوخۆی ڕۆژهەڵات و تاراوگە بەڕێوە دەچن.<ref name="Rukurdistan">[https://rukurdistan.net/articles.php?id=367 پەیامی پیرۆزبایی بەبۆنەی دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == دامەزراندن == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان وەک بەدیلێکی نوێ بۆ خەباتی ڕزگاریخوازی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕاگەیەندرا.<ref name="KFMEast-About">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]</ref> دامەزراندنی بزووتنەوەکە لەلایەن چەندین ڕێکخراو و لایەنی سیاسیی تری کوردستانەوە پێشوازیی لێکرا و وەک هەنگاوێکی نوێ لە دینامیزمی بزووتنەوەی سیاسیی کورد نرخێندرا.<ref name="Rukurdistan" /> == ئایدۆلۆژیا و سیاسەت == بزووتنەوەکە پەیڕەوی لە سیستم و فەلسەفەی «سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک» و «سەنترالیزمی دیموکراتی زانستی» دەکات.<ref name="Ainde-Ideology">[https://ainde.org/kurdi/ ماڵپەڕی ئایندە - بەشی ئایدۆلۆژیا]</ref> بنەما سەرەکییەکانی ئایدۆلۆژیای بزووتنەوەکە بریتین لە: * '''دادی کۆمەڵایەتی و ئابووری:''' باوەڕبوون بەوەی ئابووریی نیشتمان دەبێت بۆ قازانج و بەرژەوەندیی گشتی بێت. * '''مافی هاووڵاتیبوون:''' دابینکردنی کەرتی خوێندن و تەندروستیی خۆڕایی بۆ تەواوی کۆمەڵگە. * '''یەکسانیی ڕەگەزی:''' جەختکردنەوە لەسەر ڕۆڵی پێشەنگانەی ژنان لە ڕابەرایەتی و بڕیاردانی سیاسیدا.<ref name="KFMEast-About" /> * '''نەتەوەییبوون:''' بەستنەوەی چەمکی ئازادیی نەتەوەیی بە دادی کۆمەڵایەتی و دیموکراتییەوە. == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان بەپێی دەستوور و پێڕەوی ناوخۆی خۆی، لەسەر چەند دەزگا و ئۆرگانێکی سەرەکی بونیاد نراوە:<ref name="KFMEast-About" /> # '''ناوەندی بڕیار:''' باڵاپیسترین دەسەڵاتی سیاسی و ڕێکخراوەییە لە ناو حیزبەکەدا. # '''سەرپەرشتیاری گشتی:''' بەرپرسیارێتیی جێبەجێکردنی گشتی و نوێنەرایەتیکردنی فەرمیی بزووتنەوەکە دەگرێتە ئەستۆ. # '''سکرتاریەتی میدیایی:''' سەرپەرشتی تەواوی ئۆرگانە ڕاگەیاندنەکان دەکات. == باڵی سەربازی == بزووتنەوەکە خاوەنی یەکەیەکی چەکداریی ڕێکخراوە بە ناوی '''یەکەی تایبەتی بەرگریکارانی نیشتمانی (S.H.D.U)''' کە لەژێر فەرماندەیی گشتیی بەرگریکارانی نیشتمانیدا کار دەکات.<ref name="KFMEast-Military">[https://kfmeast.org پێڕەوی ناوخۆی فەرماندەیی گشتیی بەرگریکارانی نیشتمانی]</ref> بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی ئەم یەکەیە، خەباتی چەکداری وەک مافێکی ڕەوای بەرگری لە هەمبەر سەرکوتکارییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران پێناسە کراوە، لە هەمان کاتدا جەخت لەسەر پابەندبوون بە یاساکانی جەنگ و پاراستنی مەدەنییەکان دەکرێتەوە.<ref name="KFMEast-Military" /> == ئامانج و ستراتیژ == ئامانجی سەرەکیی بزووتنەوەکە بەدیهێنانی مافی چارەی خۆنووسین بۆ گەلی کورد و دامەزراندنی سیستەمێکی دیموکراتیک، فیدراڵ و عەلمانییە لە ئێراندا کە تێیدا سەرجەم مافە نەتەوایەتی و کولتوورییەکانی پێکهاتە جیاوازەکان پارێزراو بن.<ref name="Rudaw24" /> == ئۆرگانەکانی ڕاگەیاندن == بزووتنەوەکە گرنگییەکی زۆر بە شەڕی نەرم و هێزی میدیایی دەدات و خاوەنی چەندین پلاتفۆرمی میدیاییە لەژێر ناوی '''ئایندەمێدیا'''، لەوانە:<ref name="KFMEast-About" /> * '''ئایندە تیڤی:''' کەناڵی بینراوی بزووتنەوەکەیە. * '''ڕۆژنامەی ڕوانگەی ئازاد:''' زمانحاڵی فەرمی و بڵاوکراوەی سیاسیی ڕێکخراوەکەیە. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (KFMEAST)] * [https://ainde.org/kurdi/ ماڵپەڕی سیاسیی ئایندە] == سۆسیال میدیا فەرمییەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://kurdipedia.org پەڕەی ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] لە ئەرشیفی کوردپیدیا. * دەستوور و مانیفێستی کارپێکراوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان، بڵاوکراوەکانی ناوەندی بڕیار، ٢٠٢٦. [[پۆل:حیزبە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:حیزبە چەپگرەکانی کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی دژ بە کۆماری ئیسلامیی ئێران]] b1edu19eyxn4r9i4q7co7uuf68mesra 1660899 1660897 2026-09-04T22:30:29Z Kurdistanfutuermovment bak 78877 1660899 wikitext text/x-wiki {{سخ-گ٤ }} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = >'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK''' | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = >Kurdistan Future Movement | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = >جنبش ێیندە کردستان | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = >تیار مستقبل کردستان | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = >سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = >سەرپەرشتیاری گشتی | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|>ڕەند مەریوانی]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = >ناوەندی بڕیار | ناوی_سەرکردە٢ = >ئاھورا ھەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراھیم حەسەن | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = >٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠ | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|>ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ماد|>ماد]] | ڕۆژنامە = ''>ڕوانگەی ئازاد''<br />'''''>ئایندە''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|>چین و توێژەکانی کۆمەڵگە]] | ناوی_باڵی١ = >بیرگە | باڵی١ = >ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی | ناوی_باڵی٢ = >کۆمەڵگەی یەکسان | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|>کوردستانی ئازاد]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|>گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو]] | ناوی_باڵی٣ = >ھێزی بەرگری | باڵی٣ = >[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|>ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|>یەکەی تایبەتی بەرگری]] (SUPK) | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|>سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|>مافی چارەنووس]]<br />[[کوردایەتی|>کوردایەتی]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|>سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|>ئاسایشی نەتەوەیی]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|>ئاسایشی نیشتمانی]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|>چەپگرایی نەتەوەیی]] | ئایین = >سیکۆلار | نیشتمانی = >[[ڕەسەنایەتی|>ڕەسەنایەتی]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|>بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد]] | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = >تەلەڤیزیۆن | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|>ئایندە تیڤی]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = >ماڵپەڕی ھەواڵی | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ >میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|>زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|>سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|>سەوز]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org >kfmeast.org] | وڵات = >ئێران | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' (بە کورتی: '''باک'''؛ بە ئینگلیزی: Kurdistan Future Movement) ڕێکخراوێکی سیاسی و سەربازیی چەپگرا و نەتەوەیییە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] کە لە پێناو مافی چارەی خۆنووسینی گەلی کورد لە ئێران خەبات دەکات.<ref name="Rudaw24">[https://rudaw24.net/articles/3568 ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ڕووداو ٢٤]</ref> بنکە و بارەگا سەرەکییەکانی بزووتنەوەکە لە ناوچە سنوورییەکانی [[باشووری کوردستان]] جێگیرن و چالاکییەکانی لەسەر ئاستی ناوخۆی ڕۆژهەڵات و تاراوگە بەڕێوە دەچن.<ref name="Rukurdistan">[https://rukurdistan.net/articles.php?id=367 پەیامی پیرۆزبایی بەبۆنەی دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == دامەزراندن == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان وەک بەدیلێکی نوێ بۆ خەباتی ڕزگاریخوازی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕاگەیەندرا.<ref name="KFMEast-About">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]</ref> دامەزراندنی بزووتنەوەکە لەلایەن چەندین ڕێکخراو و لایەنی سیاسیی تری کوردستانەوە پێشوازیی لێکرا و وەک هەنگاوێکی نوێ لە دینامیزمی بزووتنەوەی سیاسیی کورد نرخێندرا.<ref name="Rukurdistan" /> == ئایدۆلۆژیا و سیاسەت == بزووتنەوەکە پەیڕەوی لە سیستم و فەلسەفەی «سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک» و «سەنترالیزمی دیموکراتی زانستی» دەکات.<ref name="Ainde-Ideology">[https://ainde.org/kurdi/ ماڵپەڕی ئایندە - بەشی ئایدۆلۆژیا]</ref> بنەما سەرەکییەکانی ئایدۆلۆژیای بزووتنەوەکە بریتین لە: * '''دادی کۆمەڵایەتی و ئابووری:''' باوەڕبوون بەوەی ئابووریی نیشتمان دەبێت بۆ قازانج و بەرژەوەندیی گشتی بێت. * '''مافی هاووڵاتیبوون:''' دابینکردنی کەرتی خوێندن و تەندروستیی خۆڕایی بۆ تەواوی کۆمەڵگە. * '''یەکسانیی ڕەگەزی:''' جەختکردنەوە لەسەر ڕۆڵی پێشەنگانەی ژنان لە ڕابەرایەتی و بڕیاردانی سیاسیدا.<ref name="KFMEast-About" /> * '''نەتەوەییبوون:''' بەستنەوەی چەمکی ئازادیی نەتەوەیی بە دادی کۆمەڵایەتی و دیموکراتییەوە. == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان بەپێی دەستوور و پێڕەوی ناوخۆی خۆی، لەسەر چەند دەزگا و ئۆرگانێکی سەرەکی بونیاد نراوە:<ref name="KFMEast-About" /> # '''ناوەندی بڕیار:''' باڵاپیسترین دەسەڵاتی سیاسی و ڕێکخراوەییە لە ناو حیزبەکەدا. # '''سەرپەرشتیاری گشتی:''' بەرپرسیارێتیی جێبەجێکردنی گشتی و نوێنەرایەتیکردنی فەرمیی بزووتنەوەکە دەگرێتە ئەستۆ. # '''سکرتاریەتی میدیایی:''' سەرپەرشتی تەواوی ئۆرگانە ڕاگەیاندنەکان دەکات. == باڵی سەربازی == بزووتنەوەکە خاوەنی یەکەیەکی چەکداریی ڕێکخراوە بە ناوی '''یەکەی تایبەتی بەرگریکارانی نیشتمانی (S.H.D.U)''' کە لەژێر فەرماندەیی گشتیی بەرگریکارانی نیشتمانیدا کار دەکات.<ref name="KFMEast-Military">[https://kfmeast.org پێڕەوی ناوخۆی فەرماندەیی گشتیی بەرگریکارانی نیشتمانی]</ref> بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی ئەم یەکەیە، خەباتی چەکداری وەک مافێکی ڕەوای بەرگری لە هەمبەر سەرکوتکارییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران پێناسە کراوە، لە هەمان کاتدا جەخت لەسەر پابەندبوون بە یاساکانی جەنگ و پاراستنی مەدەنییەکان دەکرێتەوە.<ref name="KFMEast-Military" /> == ئامانج و ستراتیژ == ئامانجی سەرەکیی بزووتنەوەکە بەدیهێنانی مافی چارەی خۆنووسین بۆ گەلی کورد و دامەزراندنی سیستەمێکی دیموکراتیک، فیدراڵ و عەلمانییە لە ئێراندا کە تێیدا سەرجەم مافە نەتەوایەتی و کولتوورییەکانی پێکهاتە جیاوازەکان پارێزراو بن.<ref name="Rudaw24" /> == ئۆرگانەکانی ڕاگەیاندن == بزووتنەوەکە گرنگییەکی زۆر بە شەڕی نەرم و هێزی میدیایی دەدات و خاوەنی چەندین پلاتفۆرمی میدیاییە لەژێر ناوی '''ئایندەمێدیا'''، لەوانە:<ref name="KFMEast-About" /> * '''ئایندە تیڤی:''' کەناڵی بینراوی بزووتنەوەکەیە. * '''ڕۆژنامەی ڕوانگەی ئازاد:''' زمانحاڵی فەرمی و بڵاوکراوەی سیاسیی ڕێکخراوەکەیە. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (KFMEAST)] * [https://ainde.org/kurdi/ ماڵپەڕی سیاسیی ئایندە] == سۆسیال میدیا فەرمییەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://kurdipedia.org پەڕەی ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] لە ئەرشیفی کوردپیدیا. * دەستوور و مانیفێستی کارپێکراوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان، بڵاوکراوەکانی ناوەندی بڕیار، ٢٠٢٦. {{بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک ) }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)}} fbmnj836pr4dje8ecbxq599jexd32r3 1660905 1660899 2026-09-04T22:33:14Z Kurdistanfutuermovment bak 78877 1660905 wikitext text/x-wiki {{سخ-گ٤ }} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = >'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK''' | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = >Kurdistan Future Movement | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = >جنبش ێیندە کردستان | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = >تیار مستقبل کردستان | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = >سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = >سەرپەرشتیاری گشتی | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|>ڕەند مەریوانی]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = >ناوەندی بڕیار | ناوی_سەرکردە٢ = >ئاھورا ھەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراھیم حەسەن | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = >٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠ | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|>ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ماد|>ماد]] | ڕۆژنامە = ''>ڕوانگەی ئازاد''<br />'''''>ئایندە''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|>چین و توێژەکانی کۆمەڵگە]] | ناوی_باڵی١ = >بیرگە | باڵی١ = >ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی | ناوی_باڵی٢ = >کۆمەڵگەی یەکسان | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|>کوردستانی ئازاد]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|>گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو]] | ناوی_باڵی٣ = >ھێزی بەرگری | باڵی٣ = >[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|>ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|>یەکەی تایبەتی بەرگری]] (SUPK) | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|>سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|>مافی چارەنووس]]<br />[[کوردایەتی|>کوردایەتی]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|>سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|>ئاسایشی نەتەوەیی]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|>ئاسایشی نیشتمانی]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|>چەپگرایی نەتەوەیی]] | ئایین = >سیکۆلار | نیشتمانی = >[[ڕەسەنایەتی|>ڕەسەنایەتی]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|>بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد]] | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = >تەلەڤیزیۆن | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|>ئایندە تیڤی]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = >ماڵپەڕی ھەواڵی | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ >میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|>زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|>سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|>سەوز]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org >kfmeast.org] | وڵات = >ئێران | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' (بە کورتی: '''باک'''؛ بە ئینگلیزی: Kurdistan Future Movement) ڕێکخراوێکی سیاسی و سەربازیی چەپگرا و نەتەوەیییە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] کە لە پێناو مافی چارەی خۆنووسینی گەلی کورد لە ئێران خەبات دەکات.<ref name="Rudaw24">[https://rudaw24.net/articles/3568 ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ڕووداو ٢٤]</ref> بنکە و بارەگا سەرەکییەکانی بزووتنەوەکە لە ناوچە سنوورییەکانی [[باشووری کوردستان]] جێگیرن و چالاکییەکانی لەسەر ئاستی ناوخۆی ڕۆژهەڵات و تاراوگە بەڕێوە دەچن.<ref name="Rukurdistan">[https://rukurdistan.net/articles.php?id=367 پەیامی پیرۆزبایی بەبۆنەی دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == دامەزراندن == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان وەک بەدیلێکی نوێ بۆ خەباتی ڕزگاریخوازی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕاگەیەندرا.<ref name="KFMEast-About">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]</ref> دامەزراندنی بزووتنەوەکە لەلایەن چەندین ڕێکخراو و لایەنی سیاسیی تری کوردستانەوە پێشوازیی لێکرا و وەک هەنگاوێکی نوێ لە دینامیزمی بزووتنەوەی سیاسیی کورد نرخێندرا.<ref name="Rukurdistan" /> == ئایدۆلۆژیا و سیاسەت == بزووتنەوەکە پەیڕەوی لە سیستم و فەلسەفەی «سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک» و «سەنترالیزمی دیموکراتی زانستی» دەکات.<ref name="Ainde-Ideology">[https://ainde.org/kurdi/ ماڵپەڕی ئایندە - بەشی ئایدۆلۆژیا]</ref> بنەما سەرەکییەکانی ئایدۆلۆژیای بزووتنەوەکە بریتین لە: * '''دادی کۆمەڵایەتی و ئابووری:''' باوەڕبوون بەوەی ئابووریی نیشتمان دەبێت بۆ قازانج و بەرژەوەندیی گشتی بێت. * '''مافی هاووڵاتیبوون:''' دابینکردنی کەرتی خوێندن و تەندروستیی خۆڕایی بۆ تەواوی کۆمەڵگە. * '''یەکسانیی ڕەگەزی:''' جەختکردنەوە لەسەر ڕۆڵی پێشەنگانەی ژنان لە ڕابەرایەتی و بڕیاردانی سیاسیدا.<ref name="KFMEast-About" /> * '''نەتەوەییبوون:''' بەستنەوەی چەمکی ئازادیی نەتەوەیی بە دادی کۆمەڵایەتی و دیموکراتییەوە. == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان بەپێی دەستوور و پێڕەوی ناوخۆی خۆی، لەسەر چەند دەزگا و ئۆرگانێکی سەرەکی بونیاد نراوە:<ref name="KFMEast-About" /> # '''ناوەندی بڕیار:''' باڵاپیسترین دەسەڵاتی سیاسی و ڕێکخراوەییە لە ناو حیزبەکەدا. # '''سەرپەرشتیاری گشتی:''' بەرپرسیارێتیی جێبەجێکردنی گشتی و نوێنەرایەتیکردنی فەرمیی بزووتنەوەکە دەگرێتە ئەستۆ. # '''سکرتاریەتی میدیایی:''' سەرپەرشتی تەواوی ئۆرگانە ڕاگەیاندنەکان دەکات. == باڵی سەربازی == بزووتنەوەکە خاوەنی یەکەیەکی چەکداریی ڕێکخراوە بە ناوی '''یەکەی تایبەتی بەرگریکارانی نیشتمانی (S.H.D.U)''' کە لەژێر فەرماندەیی گشتیی بەرگریکارانی نیشتمانیدا کار دەکات.<ref name="KFMEast-Military">[https://kfmeast.org پێڕەوی ناوخۆی فەرماندەیی گشتیی بەرگریکارانی نیشتمانی]</ref> بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی ئەم یەکەیە، خەباتی چەکداری وەک مافێکی ڕەوای بەرگری لە هەمبەر سەرکوتکارییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران پێناسە کراوە، لە هەمان کاتدا جەخت لەسەر پابەندبوون بە یاساکانی جەنگ و پاراستنی مەدەنییەکان دەکرێتەوە.<ref name="KFMEast-Military" /> == ئامانج و ستراتیژ == ئامانجی سەرەکیی بزووتنەوەکە بەدیهێنانی مافی چارەی خۆنووسین بۆ گەلی کورد و دامەزراندنی سیستەمێکی دیموکراتیک، فیدراڵ و عەلمانییە لە ئێراندا کە تێیدا سەرجەم مافە نەتەوایەتی و کولتوورییەکانی پێکهاتە جیاوازەکان پارێزراو بن.<ref name="Rudaw24" /> == ئۆرگانەکانی ڕاگەیاندن == بزووتنەوەکە گرنگییەکی زۆر بە شەڕی نەرم و هێزی میدیایی دەدات و خاوەنی چەندین پلاتفۆرمی میدیاییە لەژێر ناوی '''ئایندەمێدیا'''، لەوانە:<ref name="KFMEast-About" /> * '''ئایندە تیڤی:''' کەناڵی بینراوی بزووتنەوەکەیە. * '''ڕۆژنامەی ڕوانگەی ئازاد:''' زمانحاڵی فەرمی و بڵاوکراوەی سیاسیی ڕێکخراوەکەیە. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (KFMEAST)] * [https://ainde.org/kurdi/ ماڵپەڕی سیاسیی ئایندە] == سۆسیال میدیا فەرمییەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://kurdipedia.org پەڕەی ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] لە ئەرشیفی کوردپیدیا. * دەستوور و مانیفێستی کارپێکراوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان، بڵاوکراوەکانی ناوەندی بڕیار، ٢٠٢٦. {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)}} rbirm025tegtcm92lg99o4rtbwtae26 14 303535 1660608 1660090 2026-09-04T16:45:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Works by Marcel Proust}} 1660608 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Works by Marcel Proust}} [[پۆل:مارسێل پرووست]] 59qqycgx9ma3odtevw5gm9em8nllimr 14 303536 1660607 1660092 2026-09-04T16:45:18Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Marcel Proust}} 1660607 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Marcel Proust}} [[پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم]] mujzyp9qumcs3rj6usa72idzr9vuumw 0 303541 1660734 1660292 2026-09-04T20:10:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660734 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Chaldean_Catholic_Cathedral_of_Saint_Joseph_in_Ankawa_near_Erbil,_Iraq.jpg|وێنۆک]] '''کاتدرایی سانت یوسف، عەنکاوە''' ، ناسراو بە '''کاتدراڵی مار یوسف'''، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.gcatholic.org/churches/asia/5517.htm |ڕێکەوتی سەردان=2016-05-24 |وێبگە=www.gcatholic.org}}</ref> کاتدراڵی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدان]] و شوێنی دانیشتنی ئەپستۆریای کاسۆلیکی کلدانەکانی هەولێرە لە [[باشووری کوردستان|کوردستانی عێراق]] ( {{Langx|la|Archieparchia Arbilensis Chaldaeorum}} , {{Langx|ar|إيبارشية أربيل الكلدانية}} ) لە ژێر دەسەڵاتی پاپا پاوڵی شەشەمدا دروستکراوە . کاتدراییلەکە بەناوی سانت یوسفەوە ناونراوە، ڕێوڕەسمی ڕۆژهەڵاتی سریانی ("ڕێوڕەسمی کلدانی")ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کەنیسەی کاسۆلیکی کلدان]] پەیڕەو دەکات، یەکێکە لە کڵێسا تایبەتەکانی کاسۆلیکی ڕۆژهەڵاتی sui iuris کە [[کڵێسای کاتۆلیک|کەنیسەی کاسۆلیکی]] پێکدەهێنن بە هاوبەشی تەواو لەگەڵ کورسی پیرۆز لە [[ڕۆما]]. == مێژوو == دروستکردنی کڵێسای سەینت جۆزێف لەسەر ڕووبەرێکی 1000 مەتر چوارگۆشە لە دەروازەی [[عەنکاوە]] [[ھەولێر|لە هەولێر]] لە ساڵی 1978 دەستیپێکرد لەکاتێکدا [[Stephan Babaka|ستیفان باباکا]] قەشە سەرەکییەکەی ئەپستۆریای کاسۆلیکی کلدانی هەولێر بوو. کڵێساکە لەسەر حیسابی حکومەت بە کاری خۆبەخشانەی خەڵکی [[عەنکاوە]] دروستکراوە و لە ساڵی ١٩٨١ پیرۆزکراوە. کڵێسای سانت جۆزێف بە شێوازی جیاوازی [[شارستانیەتی بابل|بابلی]] دیزاین کراوە لەنێویاندا دەروازەیەکی سەرەکی کە مۆدێلەکەی لەسەر [[دەروازەی عەشتار|دەروازەی ئیشتار]], لەگەڵ [[یارد|حەوشەیەکی]] گەورە, و باخچەی گەورە. لە ساڵی ٢٠١٤ سەینت جۆزێف بووە پەناگەیەک بۆ ئەو پەنابەرانەی کە لە توندوتیژییەکانی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی عێراق و سوریا]] هەڵاتوون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ishtartv.com/en/viewarticle,36391.html |وێبگە=www.ishtartv.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{پۆلی کۆمنز|Saint Joseph's Cathedral, Ankawa}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|36.2274|N|43.9922|E|source:wikidata}} [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:عەنکاوا]] si01vetf9bb87h7oq5bvoak72wx9mpf 0 303544 1660732 1660344 2026-09-04T20:10:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660732 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Various scalpels.png|وێنۆک|نەشتەری جۆراوجۆر|387x387پیکسڵ]] '''نەشتەر''' ئامرازێکی تیخداری بچووک و تیژە کە بۆ [[نەشتەرگەری]]، [[لەشکۆڵی]]، [[پێپزیشکی]] و [[ھونەری دەستی|ھونەری دەستیی]] جۆراوجۆر بە کار دێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Board |first=CASRAI Editorial |ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٢٦ |سەردێڕ=What Is a Scalpel? Types & Uses |ناونیشان=https://casrai.org/guides/what-is-a-scalpel |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |وێبگە=CASRAI |بڵاوکەرەوە=CASRAI |زمان=en-GB}}</ref> تیخی نەشتەر لە پۆڵای ڕەقاندوو، [[پۆڵای ژەنگنەھێن]] یان [[پۆڵای کاربۆنی|پۆڵای پڕکاربۆن]] دروست دەکرێ. ھەروەھا، دەکرێ لە [[تیتانیۆم]]، [[سیرامیک]]، [[ئەڵماس]] و تەنانەت [[ئابسیدیەن|ئۆبسیدیانیش]] دروست بکرێ. لە ڕووی مێژوویییەوە، ماکەی نەشتەری نەشتەرگەری [[زیو]] بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Scalpels}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|تەکنۆلۆژیا}} [[پۆل:ئامرازەکانی نەشتەرگەری]] eeux0pk0vaii4oe394e01tt9ow14bjq 0 303545 1660354 2026-09-04T12:19:49Z DiyarKamaran 50583 پەڕەی دروست کرد بە «{{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = نازم کەزار | honorific_suffix = | native_name = | image = نازم کەزار.jpg | birth_name = | birth_date = ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٠ | birth_place =[[شارەبان]] | death_date = ٧ی تەممووزی ١٩٧٣ (٣٢ ساڵ ژیاوە) | death_place = [[بەغدا]] | death_cause = لەسێدارەد...»ەوە 1660354 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = نازم کەزار | honorific_suffix = | native_name = | image = نازم کەزار.jpg | birth_name = | birth_date = ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٠ | birth_place =[[شارەبان]] | death_date = ٧ی تەممووزی ١٩٧٣ (٣٢ ساڵ ژیاوە) | death_place = [[بەغدا]] | death_cause = لەسێدارەدان بە دەستڕێژی فیشەک | resting_place = [[نەجەف]] | ethnicity = [[عەرەب]] | origin = بەغدا | residence = [[بەغدا]]، ناوچەی سەبع ئەبکار<ref>[http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=126684 ::::: جريدة المشرق ::::: أحمد حسن البكر .. ودوره في تاريخ العراق السياسي الحديث (1914م – 1982م) شقيقه : ناظم كزار وعبد الخالق بعثيان متجردان من الاطماع المادية<!-- عنوان مولد بالبوت -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180613111537/http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=126684 |date=13ی حوزەیرانی 2018}}</ref> | nationality = [[عێراق|عێراقی]] | alma_mater = سەرەتایی: قوتابخانەی مەئموونییە، ١٩٤٦.<br />ناوەندی: قوتابخانەی غەربییە، ١٩٥٢.<br />ئامادەیی: ئامادەییی مەرکەزی، ١٩٥٥.<br /><br />کۆلێژ:<br />کۆلێژی پزیشکی – [[زانکۆی بەغدا]]، ساڵی ١٩٥٧؛ دوای ساڵێک سڕینەوەی تۆمار (دەرکردن)ی بۆ کراوە بەهۆی ئامادەنەبوونەوە کە لە ئەنجامی زیندانیکردنی بوو (خەباتی سیاسی).<br /><br />کۆلێژی ئەندازیاری - [[زانکۆی بەغدا]]، ساڵی ١٩٥٨، دوای ساڵێک ناوەکەی ڕەشکرایەوە (دەرکرا) بەھۆی ئامادەنەبوون لە ئەنجامی زیندانیکردن (خەباتی سیاسی).<br /><br />پەیمانگەی باڵای پیشەسازی (کە دواتر گۆڕا بۆ [[زانکۆی تەکنۆلۆژیای بەغداد|زانکۆی تەکنەلۆجی]])، بەشی ئەندازیاریی کارەبا؛ دوای تەممووزی ساڵی ١٩٦٨ لێی دەرچووە (بڕوانامەی بەدەستهێناوە). | occupation = بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] | years_active = ١٨ ساڵ (لە ١٩٥٥ تا ١٩٧٣) | known_for = کودەتایەکی گشتگیر دژی دەسەڵاتی فەرمانڕەوا بۆ ڕاستکردنەوەی ڕێڕەوی حیزب و شۆڕش | office = بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی — لیوای ئەندازیاری | organization = سکرتێری لقی مەکتەبی سەربازی | term_start = ١٩٦٩ | term_end = ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٧٣ | term_duration = ٤ ساڵ | predecessor = | successor = | party = [[حیزبی بەعس|حیزبی بەعسی عەرەبیی سۆشیالیستی]] | religion = [[ئیسلام|موسڵمان]] | alias = ئەبوو حەرب<ref>{{cite web | url = https://new.sahafahn.net/news3901208.html | title = صحافة نت الجديد : راشدي وچلاق | date = 2018-12-24 | website = صحافة نت الجديد | language = ar | access-date = 2020-03-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200325170719/https://www.sahafahn.net/news3901208.html | archive-date = 2020-03-25}}</ref> | spouse = | children = | parents = | awards = | signature = | website = }} '''نازم کزار لازم عیساوی'''<ref>{{استشهاد ويب | مسار = http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=127141 | عنوان = ::::: جريدة المشرق ::::: عرض وتعليق حول كتاب ( ناظم كزار . . سيرة أقوى مدير أمن عام في تاريخ العراق السياسي الحديث ) أبــرز ضحــايـا قصــر النهايــة | موقع = www.almashriqnews.com | تاريخ الوصول = 2019-06-10 |مسار أرشيف= https://web.archive.org/web/20191214193517/http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=127141|تاريخ أرشيف=2019-12-14 | حالة المسار= dead}}</ref> (٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٠ – ٧ی تەممووزی ١٩٧٣)، لە سەردەمی [[ئەحمەد حەسەن بەکر]]دا بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] بوو.<ref>[https://knoozmedia.com/145740/%D9%82%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D9%88%D8%AA%D8%B9%D8%B0%D9%8A%D8%A8-%D9%86%D8%A7%D8%B8%D9%85-%D9%83%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%8BB1/ فيه 30 غرفة لإغتصاب النساء وأحواض للتيزاب وكلاب شرسة ومثرمة | وكالة كنوز ميديا<!-- عنوان مولد بالبوت -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011820/http://www.knoozmedia.com:80/145740/قصر-النهاية-وتعذيب-ناظم-كزار-وعمار-علو/ |date=12 2يناير7 }}</ref> لە ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٧٣دا، دوای گەڕانەوەی ئەحمەد حەسەن بەکر لە سەردانەکەی بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت]]، [[پۆڵەندا]] و [[بولگاریا]]، نازم کەزار هەوڵێکی کودەتای دا بۆ تیرۆرکردنی ئەحکەد حەسەن بەکر و جێگرەکەی [[سەددام حسێن|سەددام حوسێن]]. لە دوای شکستهێنانی کودەتاکە، دەستگیرکرا و لەسێدارە درا. == ژیاننامە == نازم کەزاز لە ساڵی ١٩٤٠ لە شارۆچکەی [[شارەبان]] لە [[عێراق]] لەدایکبووە.<ref name="coughlin95">{{cite book |last1=Coughlin |first1=Con |authorlink=Con Coughlin |title=Saddam: The Secret Life |date=2002 |publisher=MacMillan |location=London, U.K. |isbn=0-333-78200-3 |pages=95-98}}</ref> خوێندنی ئەندازیاریی لە پەیمانگەی تەکنیکی لە [[بەغدا]] تەواو کردووە، و لە ساڵی ١٩٥٩دا وەک خوێندکارێک بووەتە ئەندامی [[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعسی عەرەبیی سۆشیالیستی]].<ref name="coughlin95"/><ref name="coughlin78"/> کەزار یەکێک بوو لە یەکەم سەرکردە [[شیعە]]کان کە پلەیەکی باڵا و دەسەڵاتێکی بەرچاوی لە ڕژێمی بەعسدا بەدەستهێنا.<ref name="coughlin95"/> لە نێوان ساڵانی ١٩٦٤ بۆ ١٩٦٥، بۆ ماوەیەکی کورت لەلایەن ڕژێمی [[عەبدولسەلام عارف|عەبدولسەلام عارفەوە]] زیندانی کراوە. لە ساڵی ١٩٦٩دا، نازم کەزار وەک یەکەم بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] دەستنیشانکرا.<ref name="coughlin782">{{cite book|last1=Coughlin|first1=Con|title=Saddam: The Secret Life|date=2002|publisher=MacMillan|isbn=0-333-78200-3|location=London, U.K.|page=78|quote=Soon after the Baathists took power, Nadhim Nazzar assumed control of the internal security operation. Kazzar had already proved his credentials as a torturer during the bloody persecution of the communists in 1963 [...]. Hundreds if not thousands of people perished at the hands of Kazzar's security forces many of them tortured to death at the Palace of the End.|authorlink=Con Coughlin}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Long|first1=Jerry M.|url=https://books.google.com/books?id=0OkasRnU4K0C&q=nadhimkzar&pg=PA206|title=Saddam's War of Words: Politics, Religion, and the Iraqi Invasion of Kuwait|date=April 2004|isbn=9780292702646|page=206}}</ref> بەپێی وتەی نووسەری ئینگلیزی کۆن کۆگلین، «سەدان و هەتا ھەزاران کەس لەسەر دەستی هێزە ئاسایشییەکەی نازم کەزار لەناوچوون، کە زۆربەیان لە كۆشكى كۆتايى (قەسر ئەلنیهایە) لەژێر ئەشکەنجەدا گیانیان لەدەستدا.»<ref name="coughlin782" /> کۆگلین تەنانەت ناوبراوی بە «[[لاڤرێنتی بێریا|بێریای]] حیزبی بەعس» وەسف کردووە.<ref name="coughlin952" /> هەروەها کەزار بەوە بەناوبانگە کە بە دەستی خۆی زانا و مامۆستای ئایینیی ئیسلامی و دژبەری دەسەڵات، عەبدولعەزیز ئەلبەدری، بە لێدان تا مردن کوشتووە. لە تەممووزی ١٩٧٣دا، ناڕەزایەتیی نازم کەزاە بەرامبەر باڵادەستیی [[سوننە|سوننەکان]] لە دەسەڵاتی عێراقدا بووە هۆی ئەوەی ڕێبەرایەتیی کودەتایەکی شکستخواردوو بکات دژی [[ئەحمەد حەسەن بەکر]]. لە کاتی ئەنجامدانی کودەتاکەدا، سەعدوون غەیدان (وەزیری ناوخۆ) و حەماد شەهاب (وەزیری بەرگری)ی وەک بارمتە دەستبەسەر کرد.<ref name="coughlin953" /> پلانەکەی وابوو کە بەسەر گەیشتن و نیشتنەوەی فڕۆکەکەی بەکر لە بەغدا تیرۆری بکات، بەڵام بەھۆی دواکەوتنی گەشتە ئاسمانییەکەوە هێرشەکە سەری نەگرت و هەڵوەشێنرایەوە. سەددام حوسێن زووتریش هەستی بە نادیاریی وەزیرەکان کردبوو، بۆیە ئاگاداری فڕۆکەکەی ئەحمەد حەسەنی کردەوە کە نەنیشێتەوە. کاتێک کەزەر تێگەیشت کە پلانەکە ئاشکرا بووە و دەورەدراوە، لەگەڵ هێزەکەی و ڕاهێنراوەکانی بە ئۆتۆمبێل و بارمتەکانەوە بەرەو سنووری ئێران ڕایانکرد. لە ناوچەی [[زوڕباتیە]] (نزیک سنووری عێراق-ئێران)، هێلیکۆپتەرەکانی سوپای عێراق شوێنی ئۆتۆمبێلەکانی نازم کەزاریان دۆزییەوە و لە ئاسمانی سەریاندا دەسووڕانەوە. لە ناو ئۆتۆمبێلە بارکێشەکەی نازمدا، حەماد شەهاب و سەعدوون غەیدان دەستبەستراو بوون. کاتێک دەنگی هێلیکۆپتەرەکەیان بیست، هەوڵیان دا بەندەکانی دەستیان بکەنەوە بۆ ئەوەی ڕزگاربن، نازم کەزار کاتێک زانی ڕێگەی دەربازبوونی نەماوە، دەرگای ئۆتۆمبێلەکەی کردەوە و دەستبەجێ بە دەمانچەکەی دەستڕێژی لە هەردووکیان کرد، حەماد شەهاب ٥ فیشەکی بەر سەر و سنگی کەوت و دەستبەجێ گیانی لەدەستدا، سەعدوون غەیدان ناوخۆ ٢ فیشەکی بەر شانی کەوت و کەوتە سەر زەوی، سەعدوون غەیدان زیرەکانە خۆی بە مردوو نیشاندا و هیچ جووڵەیەکی نەکرد. نازم کەزار بەو گومانەی کە هەردووکیانی کوشتووە، جێی هێشتن و هەڵهات، دوای ماوەیەکی کەم، هێزەکانی سوپا گەیشتنە شوێنەکە، غەیدانیان بە برینداری دۆزییەوە و بە هێلیکۆپتەر بۆ نەخۆشخانەی سەربازیی ڕەشید لە بەغدا گواستیانەوە و لە مردن ڕزگاری بوو. نازم کەزار لە کاتی هەوڵدانی بۆ پەڕینەوە لە سنووری ئێران لە زوڕباتیە، لەلایەن هێزەکانی ئاسایش و سوپاوە گەمارۆ درا و دەستگیرکرا.<ref>{{Cite book|last1=Makiya|first1=Kanan|url=https://books.google.com/books?id=frDO73fi83IC&q=nadhimkzar&pg=PA6|title=Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq, Updated Edition|date=1998-06-15|isbn=9780520921245|authorlink=Kanan Makiya}}</ref><ref name="historianstudyprepared">{{cite web |url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v27/d317 |access-date=November 11, 2025 |website=Office of the Historian |title=317. Research Study Prepared in the Central Intelligence Agency |publisher=Department of State}}</ref><ref name="nsapiro">{{cite web |last1=Piro |first1=George L. |authorlink=George Piro |url=https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB279/07.pdf |access-date=November 11, 2025 |website=National Security Archive |title=Interview Session Number: 6 |publisher=U.S. Department of Justice: Federal Bureau of Investigation}}</ref> لە ٧ی تەممووزدا، نازم لەسەر هەوڵی کودەتاکە لەلایەن [[ئەنجومەنی سەرکردایەتیی شۆڕش (عێراق)|دادگای شۆڕشی عێراق]] بە سەرۆکایەتیی [[عیزەت دووری|عیزەت دوور]] دادگایی کرا. ڕۆژی دواتر، لە ٨ی تەممووزی ١٩٧٣دا، لەگەڵ ٣٥ کەس لە هاوەبەشانی کودەتاکە بردرانە مەیدانێکی تەقەکردنی سەربازیی سەر بە پاسەوانی کۆماری (الحرس الجمهوري) لە ناوچەی حارسییە لە بەغدا، و لەوێ بە دەستڕێژی فیشەک لەسێدارە دران.<ref name="kuwaitendoftyranny">{{cite news|title=End of tyranny with the arrest of ousted Iraqi president in Tikrit|url=https://www.kuna.net.kw/ArticlePrintPage.aspx?id=1408427&language=en|access-date=November 10, 2025|work=Kuwait News Agency|date=December 14, 2003|quote=On July 8, 1973 The Chief of Internal Security, Nadhim Kzar, was executed along with 35 others after reports of a coup and conspiracy.}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|}} pn10psihdtm7lhr8ur18lqxv8yg4s4h 1660355 1660354 2026-09-04T12:25:27Z DiyarKamaran 50583 1660355 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = نازم کەزار | honorific_suffix = | native_name = ناظم كزار | image = نازم کەزار.jpg | birth_name = نازم کەزار لازم عیساوی | birth_date = ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٠ | birth_place = [[شارەبان]] | death_date = ٧ی تەممووزی ١٩٧٣ (٣٢ ساڵ) | death_place = [[بەغدا]] | death_cause = لەسێدارەدان بە دەستڕێژی فیشەک | resting_place = [[نەجەف]] | ethnicity = [[عەرەب]] | origin = بەغدا | residence = [[بەغدا]]، ناوچەی سەبع ئەبکار<ref>{{cite web |url=http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=126684 |title=جريدة المشرق : أحمد حسن البكر .. ودوره في تاريخ العراق السياسي الحديث |website=almashriqnews.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613111537/http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=126684 |archive-date=13ی حوزەیرانی 2018}}</ref> | nationality = [[عێراق|عێراقی]] | alma_mater = سەرەتایی: قوتابخانەی مەئموونییە، ١٩٤٦.<br />ناوەندی: قوتابخانەی غەربییە، ١٩٥٢.<br />ئامادەیی: ئامادەییی مەرکەزی، ١٩٥٥.<br /><br />کۆلێژ:<br />کۆلێژی پزیشکی – [[زانکۆی بەغدا]]، ساڵی ١٩٥٧؛ دوای ساڵێک سڕینەوەی تۆمار (دەرکردن)ی بۆ کراوە بەهۆی ئامادەنەبوونەوە کە لە ئەنجامی زیندانیکردنی بوو (خەباتی سیاسی).<br /><br />کۆلێژی ئەندازیاری - [[زانکۆی بەغدا]]، ساڵی ١٩٥٨، دوای ساڵێک ناوەکەی ڕەشکرایەوە (دەرکرا) بەھۆی ئامادەنەبوون لە ئەنجامی زیندانیکردن (خەباتی سیاسی).<br /><br />پەیمانگەی باڵای پیشەسازی (کە دواتر گۆڕا بۆ [[زانکۆی تەکنۆلۆژیای بەغداد|زانکۆی تەکنەلۆجی]])، بەشی ئەندازیاریی کارەبا؛ دوای تەممووزی ساڵی ١٩٦٨ بڕوانامەی دەرچوونی بەدەستهێنا. | occupation = بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] | years_active = ١٨ ساڵ (لە ١٩٥٥ تا ١٩٧٣) | known_for = کودەتایەکی گشتگیر دژی دەسەڵاتی فەرمانڕەوا بۆ ڕاستکردنەوەی ڕێڕەوی حیزب و شۆڕش | office = بەڕێوەبەری ئاسایشی گشتی — لیوای ئەندازیار | organization = سکرتێری لقی مەکتەبی سەربازی | term_start = ١٩٦٩ | term_end = ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٧٣ | term_duration = ٤ ساڵ | predecessor = | successor = | party = [[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعسی عەرەبیی سۆشیالیستی]] | religion = [[ئیسلام|موسڵمان]] | alias = ئەبوو حەرب<ref>{{cite web |url=https://new.sahafahn.net/news3901208.html |title=صحافة نت الجديد : راشدي وچلاق |date=2018-12-24 |website=صحافة نت الجديد |language=ar |access-date=2020-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200325170719/https://www.sahafahn.net/news3901208.html |archive-date=2020-03-25}}</ref> | spouse = | children = | parents = | awards = | signature = | website = }} '''نازم کەزار لازم عیساوی'''<ref>{{cite web |url=http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=127141 |title=عرض وتعليق حول كتاب (ناظم كزار .. سيرة أقوى مدير أمن عام في تاريخ العراق السياسي الحديث) |website=almashriqnews.com |access-date=2019-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214193517/http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=127141 |archive-date=2019-12-14 |url-status=dead}}</ref> (بە عەرەبی: ناظم كزار؛ ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٠ – ٧ی تەممووزی ١٩٧٣)، لە سەردەمی سەرۆک [[ئەحمەد حەسەن بەکر]]دا بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] بوو.<ref>{{cite web |url=http://www.knoozmedia.com/145740/قصر-النهاية-وتعذيب-ناظم-كزار-وعمار-علو/ |title=قصر النهاية وتعذيب ناظم كزار وعمار علو |website=knoozmedia.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203011820/http://www.knoozmedia.com:80/145740/قصر-النهاية-وتعذيب-ناظم-كزار-وعمار-علو/ |archive-date=2017-12-03}}</ref> لە ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٧٣دا، دوای گەڕانەوەی ئەحمەد حەسەن بەکر لە سەردانەکەی بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت]]، [[پۆڵەندا]] و [[بولگاریا]]، نازم کەزار هەوڵێکی کودەتای دا بۆ تیرۆرکردنی ئەحمەد حەسەن بەکر و جێگرەکەی [[سەددام حسێن]]. لە دوای شکستهێنانی کودەتاکە، دەستگیرکرا و لەسێدارە درا. == ژیاننامە == نازم کەزار لە ساڵی ١٩٤٠ لە شارۆچکەی [[شارەبان]] لە [[عێراق]] لەدایکبووە.<ref name="coughlin95">{{cite book |last1=Coughlin |first1=Con |authorlink=Con Coughlin |title=Saddam: The Secret Life |date=2002 |publisher=MacMillan |location=London, U.K. |isbn=0-333-78200-3 |pages=95-98}}</ref> خوێندنی ئەندازیاریی لە پەیمانگەی تەکنیکی لە [[بەغدا]] تەواو کردووە، و لە ساڵی ١٩٥٩دا وەک خوێندکارێک بووەتە ئەندامی [[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعسی عەرەبیی سۆشیالیستی]].<ref name="coughlin95"/><ref name="coughlin78">{{cite book |last1=Coughlin |first1=Con |authorlink=Con Coughlin |title=Saddam: The Secret Life |date=2002 |publisher=MacMillan |location=London, U.K. |isbn=0-333-78200-3 |page=78 |quote=Soon after the Baathists took power, Nadhim Nazzar assumed control of the internal security operation. Kazzar had already proved his credentials as a torturer during the bloody persecution of the communists in 1963 [...]. Hundreds if not thousands of people perished at the hands of Kazzar's security forces many of them tortured to death at the Palace of the End.}}</ref> کەزار یەکێک بوو لە یەکەم سەرکردە [[شیعە]]کان کە پلەیەکی باڵا و دەسەڵاتێکی بەرچاوی لە ڕژێمی بەعسدا بەدەستهێنا.<ref name="coughlin95"/> لە نێوان ساڵانی ١٩٦٤ بۆ ١٩٦٥، بۆ ماوەیەکی کورت لەلایەن ڕژێمی [[عەبدولسەلام عارف|عەبدولسەلام عارفەوە]] زیندانی کراوە. لە ساڵی ١٩٦٩دا، نازم کەزار وەک یەکەم بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] دەستنیشانکرا.<ref name="coughlin78"/><ref>{{Cite book |last1=Long |first1=Jerry M. |url=https://books.google.com/books?id=0OkasRnU4K0C&q=nadhimkzar&pg=PA206 |title=Saddam's War of Words: Politics, Religion, and the Iraqi Invasion of Kuwait |date=April 2004 |isbn=9780292702646 |page=206}}</ref> بەپێی وتەی نووسەری ئینگلیزی کۆن کۆگلین، «سەدان و هەتا ھەزاران کەس لەسەر دەستی هێزە ئاسایشییەکەی نازم کەزار لەناوچوون، کە زۆربەیان لە كۆشكى كۆتايى (قەسر ئەلنیهایە) لەژێر ئەشکەنجەدا گیانیان لەدەستدا.»<ref name="coughlin78"/> کۆگلین تەنانەت ناوبراوی بە «[[لاڤرێنتی بێریا|بێریای]] حیزبی بەعس» وەسف کردووە.<ref name="coughlin95"/> هەروەها کەزار بەوە بەناوبانگە کە بە دەستی خۆی زانا و مامۆستای ئایینیی ئیسلامی و دژبەری دەسەڵات، عەبدولعەزیز ئەلبەدری، بە لێدان تا مردن کوشتووە. لە تەممووزی ١٩٧٣دا، ناڕەزایەتیی نازم کەزار بەرامبەر باڵادەستیی [[سوننە|سوننەکان]] لە دەسەڵاتی عێراقدا بووە هۆی ئەوەی ڕێبەرایەتیی کودەتایەکی شکستخواردوو بکات دژی [[ئەحمەد حەسەن بەکر]]. لە کاتی ئەنجامدانی کودەتاکەدا، سەعدوون غەیدان (وەزیری ناوخۆ) و حەماد شەهاب (وەزیری بەرگری)ی وەک بارمتە دەستبەسەر کرد.<ref name="coughlin95"/> پلانەکەی وابوو کە بەسەر گەیشتن و نیشتنەوەی فڕۆکەکەی بەکر لە بەغدا تیرۆری بکات، بەڵام بەھۆی دواکەوتنی گەشتە ئاسمانییەکەوە هێرشەکە سەری نەگرت و هەڵوەشێنرایەوە. سەددام حسێن زووتریش هەستی بە نادیاریی وەزیرەکان کردبوو، بۆیە ئاگاداری فڕۆکەکەی ئەحمەد حەسەن بەکری کردەوە کە نەنیشێتەوە. کاتێک کەزار تێگەیشت کە پلانەکە ئاشکرا بووە و دەورەدراوە، لەگەڵ هێزەکەی و ڕاهێنراوەکانی بە ئۆتۆمبێل و بارمتەکانەوە بەرەو سنووری ئێران ڕایانکرد. لە ناوچەی [[زوڕباتیە]] (نزیک سنووری عێراق-ئێران)، هێلیکۆپتەرەکانی سوپای عێراق شوێنی ئۆتۆمبێلەکانی نازم کەزاریان دۆزییەوە و لە ئاسمانی سەریاندا دەسووڕانەوە. لە ناو ئۆتۆمبێلە بارکێشەکەی نازمدا، حەماد شەهاب و سەعدوون غەیدان دەستبەستراو بوون. کاتێک دەنگی هێلیکۆپتەرەکەیان بیست، هەوڵیان دا بەندەکانی دەستیان بکەنەوە بۆ ئەوەی ڕزگاربن. نازم کەزار کاتێک زانی ڕێگەی دەربازبوونی نەماوە، دەرگای ئۆتۆمبێلەکەی کردەوە و دەستبەجێ بە دەمانچەکەی دەستڕێژی لە هەردووکیان کرد؛ حەماد شەهاب ٥ فیشەکی بەر سەر و سنگی کەوت و دەستبەجێ گیانی لەدەستدا، سەعدوون غەیدانیش ٢ فیشەکی بەر شانی کەوت و کەوتە سەر زەوی. سەعدوون غەیدان زیرەکانە خۆی بە مردوو نیشاندا و هیچ جووڵەیەکی نەکرد. نازم کەزار بەو گومانەی کە هەردووکیانی کوشتووە، جێی هێشتن و هەڵهات. دوای ماوەیەکی کەم، هێزەکانی سوپا گەیشتنە شوێنەکە، غەیدانیان بە برینداری دۆزییەوە و بە هێلیکۆپتەر بۆ نەخۆشخانەی سەربازیی ڕەشید لە بەغدا گواستیانەوە و لە مردن ڕزگاری بوو. نازم کەزار لە کاتی هەوڵدانی بۆ پەڕینەوە لە سنووری ئێران لە زوڕباتیە، لەلایەن هێزەکانی ئاسایش و سوپاوە گەمارۆ درا و دەستگیرکرا.<ref>{{Cite book |last1=Makiya |first1=Kanan |url=https://books.google.com/books?id=frDO73fi83IC&q=nadhimkzar&pg=PA6 |title=Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq, Updated Edition |date=1998-06-15 |isbn=9780520921245 |authorlink=Kanan Makiya}}</ref><ref name="historianstudyprepared">{{cite web |url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v27/d317 |access-date=November 11, 2025 |website=Office of the Historian |title=317. Research Study Prepared in the Central Intelligence Agency |publisher=Department of State}}</ref><ref name="nsapiro">{{cite web |last1=Piro |first1=George L. |authorlink=George Piro |url=https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB279/07.pdf |access-date=November 11, 2025 |website=National Security Archive |title=Interview Session Number: 6 |publisher=U.S. Department of Justice: Federal Bureau of Investigation}}</ref> لە ٧ی تەممووزدا، نازم لەسەر هەوڵی کودەتاکە لەلایەن دادگای شۆڕشی عێراق بە سەرۆکایەتیی [[عیزەت دووری]] دادگایی کرا. ڕۆژی دواتر، لە ٨ی تەممووزی ١٩٧٣دا، لەگەڵ ٣٥ کەس لە هاوبەشانی کودەتاکە بردرانە مەیدانێکی تەقەکردنی سەربازیی سەر بە پاسەوانی کۆماری (الحرس الجمهوري) لە ناوچەی حارسییە لە بەغدا، و لەوێ بە دەستڕێژی فیشەک لەسێدارە دران.<ref name="kuwaitendoftyranny">{{cite news |title=End of tyranny with the arrest of ousted Iraqi president in Tikrit |url=https://www.kuna.net.kw/ArticlePrintPage.aspx?id=1408427&language=en |access-date=November 10, 2025 |work=Kuwait News Agency |date=December 14, 2003 |quote=On July 8, 1973 The Chief of Internal Security, Nadhim Kzar, was executed along with 35 others after reports of a coup and conspiracy.}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق}} dazbthtxk8svruiyrvmwvi91dcchw19 1660629 1660355 2026-09-04T17:29:38Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:بەغدا|بەغدا]] 1660629 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = نازم کەزار | honorific_suffix = | native_name = ناظم كزار | image = نازم کەزار.jpg | birth_name = نازم کەزار لازم عیساوی | birth_date = ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٠ | birth_place = [[شارەبان]] | death_date = ٧ی تەممووزی ١٩٧٣ (٣٢ ساڵ) | death_place = [[بەغدا]] | death_cause = لەسێدارەدان بە دەستڕێژی فیشەک | resting_place = [[نەجەف]] | ethnicity = [[عەرەب]] | origin = بەغدا | residence = [[بەغدا]]، ناوچەی سەبع ئەبکار<ref>{{cite web |url=http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=126684 |title=جريدة المشرق : أحمد حسن البكر .. ودوره في تاريخ العراق السياسي الحديث |website=almashriqnews.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613111537/http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=126684 |archive-date=13ی حوزەیرانی 2018}}</ref> | nationality = [[عێراق|عێراقی]] | alma_mater = سەرەتایی: قوتابخانەی مەئموونییە، ١٩٤٦.<br />ناوەندی: قوتابخانەی غەربییە، ١٩٥٢.<br />ئامادەیی: ئامادەییی مەرکەزی، ١٩٥٥.<br /><br />کۆلێژ:<br />کۆلێژی پزیشکی – [[زانکۆی بەغدا]]، ساڵی ١٩٥٧؛ دوای ساڵێک سڕینەوەی تۆمار (دەرکردن)ی بۆ کراوە بەهۆی ئامادەنەبوونەوە کە لە ئەنجامی زیندانیکردنی بوو (خەباتی سیاسی).<br /><br />کۆلێژی ئەندازیاری - [[زانکۆی بەغدا]]، ساڵی ١٩٥٨، دوای ساڵێک ناوەکەی ڕەشکرایەوە (دەرکرا) بەھۆی ئامادەنەبوون لە ئەنجامی زیندانیکردن (خەباتی سیاسی).<br /><br />پەیمانگەی باڵای پیشەسازی (کە دواتر گۆڕا بۆ [[زانکۆی تەکنۆلۆژیای بەغداد|زانکۆی تەکنەلۆجی]])، بەشی ئەندازیاریی کارەبا؛ دوای تەممووزی ساڵی ١٩٦٨ بڕوانامەی دەرچوونی بەدەستهێنا. | occupation = بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] | years_active = ١٨ ساڵ (لە ١٩٥٥ تا ١٩٧٣) | known_for = کودەتایەکی گشتگیر دژی دەسەڵاتی فەرمانڕەوا بۆ ڕاستکردنەوەی ڕێڕەوی حیزب و شۆڕش | office = بەڕێوەبەری ئاسایشی گشتی — لیوای ئەندازیار | organization = سکرتێری لقی مەکتەبی سەربازی | term_start = ١٩٦٩ | term_end = ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٧٣ | term_duration = ٤ ساڵ | predecessor = | successor = | party = [[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعسی عەرەبیی سۆشیالیستی]] | religion = [[ئیسلام|موسڵمان]] | alias = ئەبوو حەرب<ref>{{cite web |url=https://new.sahafahn.net/news3901208.html |title=صحافة نت الجديد : راشدي وچلاق |date=2018-12-24 |website=صحافة نت الجديد |language=ar |access-date=2020-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200325170719/https://www.sahafahn.net/news3901208.html |archive-date=2020-03-25}}</ref> | spouse = | children = | parents = | awards = | signature = | website = }} '''نازم کەزار لازم عیساوی'''<ref>{{cite web |url=http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=127141 |title=عرض وتعليق حول كتاب (ناظم كزار .. سيرة أقوى مدير أمن عام في تاريخ العراق السياسي الحديث) |website=almashriqnews.com |access-date=2019-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214193517/http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=127141 |archive-date=2019-12-14 |url-status=dead}}</ref> (بە عەرەبی: ناظم كزار؛ ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٠ – ٧ی تەممووزی ١٩٧٣)، لە سەردەمی سەرۆک [[ئەحمەد حەسەن بەکر]]دا بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] بوو.<ref>{{cite web |url=http://www.knoozmedia.com/145740/قصر-النهاية-وتعذيب-ناظم-كزار-وعمار-علو/ |title=قصر النهاية وتعذيب ناظم كزار وعمار علو |website=knoozmedia.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203011820/http://www.knoozmedia.com:80/145740/قصر-النهاية-وتعذيب-ناظم-كزار-وعمار-علو/ |archive-date=2017-12-03}}</ref> لە ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٧٣دا، دوای گەڕانەوەی ئەحمەد حەسەن بەکر لە سەردانەکەی بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت]]، [[پۆڵەندا]] و [[بولگاریا]]، نازم کەزار هەوڵێکی کودەتای دا بۆ تیرۆرکردنی ئەحمەد حەسەن بەکر و جێگرەکەی [[سەددام حسێن]]. لە دوای شکستهێنانی کودەتاکە، دەستگیرکرا و لەسێدارە درا. == ژیاننامە == نازم کەزار لە ساڵی ١٩٤٠ لە شارۆچکەی [[شارەبان]] لە [[عێراق]] لەدایکبووە.<ref name="coughlin95">{{cite book |last1=Coughlin |first1=Con |authorlink=Con Coughlin |title=Saddam: The Secret Life |date=2002 |publisher=MacMillan |location=London, U.K. |isbn=0-333-78200-3 |pages=95-98}}</ref> خوێندنی ئەندازیاریی لە پەیمانگەی تەکنیکی لە [[بەغدا]] تەواو کردووە، و لە ساڵی ١٩٥٩دا وەک خوێندکارێک بووەتە ئەندامی [[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعسی عەرەبیی سۆشیالیستی]].<ref name="coughlin95"/><ref name="coughlin78">{{cite book |last1=Coughlin |first1=Con |authorlink=Con Coughlin |title=Saddam: The Secret Life |date=2002 |publisher=MacMillan |location=London, U.K. |isbn=0-333-78200-3 |page=78 |quote=Soon after the Baathists took power, Nadhim Nazzar assumed control of the internal security operation. Kazzar had already proved his credentials as a torturer during the bloody persecution of the communists in 1963 [...]. Hundreds if not thousands of people perished at the hands of Kazzar's security forces many of them tortured to death at the Palace of the End.}}</ref> کەزار یەکێک بوو لە یەکەم سەرکردە [[شیعە]]کان کە پلەیەکی باڵا و دەسەڵاتێکی بەرچاوی لە ڕژێمی بەعسدا بەدەستهێنا.<ref name="coughlin95"/> لە نێوان ساڵانی ١٩٦٤ بۆ ١٩٦٥، بۆ ماوەیەکی کورت لەلایەن ڕژێمی [[عەبدولسەلام عارف|عەبدولسەلام عارفەوە]] زیندانی کراوە. لە ساڵی ١٩٦٩دا، نازم کەزار وەک یەکەم بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] دەستنیشانکرا.<ref name="coughlin78"/><ref>{{Cite book |last1=Long |first1=Jerry M. |url=https://books.google.com/books?id=0OkasRnU4K0C&q=nadhimkzar&pg=PA206 |title=Saddam's War of Words: Politics, Religion, and the Iraqi Invasion of Kuwait |date=April 2004 |isbn=9780292702646 |page=206}}</ref> بەپێی وتەی نووسەری ئینگلیزی کۆن کۆگلین، «سەدان و هەتا ھەزاران کەس لەسەر دەستی هێزە ئاسایشییەکەی نازم کەزار لەناوچوون، کە زۆربەیان لە كۆشكى كۆتايى (قەسر ئەلنیهایە) لەژێر ئەشکەنجەدا گیانیان لەدەستدا.»<ref name="coughlin78"/> کۆگلین تەنانەت ناوبراوی بە «[[لاڤرێنتی بێریا|بێریای]] حیزبی بەعس» وەسف کردووە.<ref name="coughlin95"/> هەروەها کەزار بەوە بەناوبانگە کە بە دەستی خۆی زانا و مامۆستای ئایینیی ئیسلامی و دژبەری دەسەڵات، عەبدولعەزیز ئەلبەدری، بە لێدان تا مردن کوشتووە. لە تەممووزی ١٩٧٣دا، ناڕەزایەتیی نازم کەزار بەرامبەر باڵادەستیی [[سوننە|سوننەکان]] لە دەسەڵاتی عێراقدا بووە هۆی ئەوەی ڕێبەرایەتیی کودەتایەکی شکستخواردوو بکات دژی [[ئەحمەد حەسەن بەکر]]. لە کاتی ئەنجامدانی کودەتاکەدا، سەعدوون غەیدان (وەزیری ناوخۆ) و حەماد شەهاب (وەزیری بەرگری)ی وەک بارمتە دەستبەسەر کرد.<ref name="coughlin95"/> پلانەکەی وابوو کە بەسەر گەیشتن و نیشتنەوەی فڕۆکەکەی بەکر لە بەغدا تیرۆری بکات، بەڵام بەھۆی دواکەوتنی گەشتە ئاسمانییەکەوە هێرشەکە سەری نەگرت و هەڵوەشێنرایەوە. سەددام حسێن زووتریش هەستی بە نادیاریی وەزیرەکان کردبوو، بۆیە ئاگاداری فڕۆکەکەی ئەحمەد حەسەن بەکری کردەوە کە نەنیشێتەوە. کاتێک کەزار تێگەیشت کە پلانەکە ئاشکرا بووە و دەورەدراوە، لەگەڵ هێزەکەی و ڕاهێنراوەکانی بە ئۆتۆمبێل و بارمتەکانەوە بەرەو سنووری ئێران ڕایانکرد. لە ناوچەی [[زوڕباتیە]] (نزیک سنووری عێراق-ئێران)، هێلیکۆپتەرەکانی سوپای عێراق شوێنی ئۆتۆمبێلەکانی نازم کەزاریان دۆزییەوە و لە ئاسمانی سەریاندا دەسووڕانەوە. لە ناو ئۆتۆمبێلە بارکێشەکەی نازمدا، حەماد شەهاب و سەعدوون غەیدان دەستبەستراو بوون. کاتێک دەنگی هێلیکۆپتەرەکەیان بیست، هەوڵیان دا بەندەکانی دەستیان بکەنەوە بۆ ئەوەی ڕزگاربن. نازم کەزار کاتێک زانی ڕێگەی دەربازبوونی نەماوە، دەرگای ئۆتۆمبێلەکەی کردەوە و دەستبەجێ بە دەمانچەکەی دەستڕێژی لە هەردووکیان کرد؛ حەماد شەهاب ٥ فیشەکی بەر سەر و سنگی کەوت و دەستبەجێ گیانی لەدەستدا، سەعدوون غەیدانیش ٢ فیشەکی بەر شانی کەوت و کەوتە سەر زەوی. سەعدوون غەیدان زیرەکانە خۆی بە مردوو نیشاندا و هیچ جووڵەیەکی نەکرد. نازم کەزار بەو گومانەی کە هەردووکیانی کوشتووە، جێی هێشتن و هەڵهات. دوای ماوەیەکی کەم، هێزەکانی سوپا گەیشتنە شوێنەکە، غەیدانیان بە برینداری دۆزییەوە و بە هێلیکۆپتەر بۆ نەخۆشخانەی سەربازیی ڕەشید لە بەغدا گواستیانەوە و لە مردن ڕزگاری بوو. نازم کەزار لە کاتی هەوڵدانی بۆ پەڕینەوە لە سنووری ئێران لە زوڕباتیە، لەلایەن هێزەکانی ئاسایش و سوپاوە گەمارۆ درا و دەستگیرکرا.<ref>{{Cite book |last1=Makiya |first1=Kanan |url=https://books.google.com/books?id=frDO73fi83IC&q=nadhimkzar&pg=PA6 |title=Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq, Updated Edition |date=1998-06-15 |isbn=9780520921245 |authorlink=Kanan Makiya}}</ref><ref name="historianstudyprepared">{{cite web |url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v27/d317 |access-date=November 11, 2025 |website=Office of the Historian |title=317. Research Study Prepared in the Central Intelligence Agency |publisher=Department of State}}</ref><ref name="nsapiro">{{cite web |last1=Piro |first1=George L. |authorlink=George Piro |url=https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB279/07.pdf |access-date=November 11, 2025 |website=National Security Archive |title=Interview Session Number: 6 |publisher=U.S. Department of Justice: Federal Bureau of Investigation}}</ref> لە ٧ی تەممووزدا، نازم لەسەر هەوڵی کودەتاکە لەلایەن دادگای شۆڕشی عێراق بە سەرۆکایەتیی [[عیزەت دووری]] دادگایی کرا. ڕۆژی دواتر، لە ٨ی تەممووزی ١٩٧٣دا، لەگەڵ ٣٥ کەس لە هاوبەشانی کودەتاکە بردرانە مەیدانێکی تەقەکردنی سەربازیی سەر بە پاسەوانی کۆماری (الحرس الجمهوري) لە ناوچەی حارسییە لە بەغدا، و لەوێ بە دەستڕێژی فیشەک لەسێدارە دران.<ref name="kuwaitendoftyranny">{{cite news |title=End of tyranny with the arrest of ousted Iraqi president in Tikrit |url=https://www.kuna.net.kw/ArticlePrintPage.aspx?id=1408427&language=en |access-date=November 10, 2025 |work=Kuwait News Agency |date=December 14, 2003 |quote=On July 8, 1973 The Chief of Internal Security, Nadhim Kzar, was executed along with 35 others after reports of a coup and conspiracy.}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|بەغدا}} mh5vdg7cn5ujmforr5t67d3g7o8gtv6 1660706 1660629 2026-09-04T20:02:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660706 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = نازم کەزار | honorific_suffix = | native_name = ناظم كزار | image = نازم کەزار.jpg | birth_name = نازم کەزار لازم عیساوی | birth_date = ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٠ | birth_place = [[شارەبان]] | death_date = ٧ی تەممووزی ١٩٧٣ (٣٢ ساڵ) | death_place = [[بەغدا]] | death_cause = لەسێدارەدان بە دەستڕێژی فیشەک | resting_place = [[نەجەف]] | ethnicity = [[عەرەب]] | origin = بەغدا | residence = [[بەغدا]]، ناوچەی سەبع ئەبکار<ref>{{cite web |url=http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=126684 |title=جريدة المشرق : أحمد حسن البكر .. ودوره في تاريخ العراق السياسي الحديث |website=almashriqnews.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613111537/http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=126684 |archive-date=13ی حوزەیرانی 2018}}</ref> | nationality = [[عێراق|عێراقی]] | alma_mater = سەرەتایی: قوتابخانەی مەئموونییە، ١٩٤٦.<br />ناوەندی: قوتابخانەی غەربییە، ١٩٥٢.<br />ئامادەیی: ئامادەییی مەرکەزی، ١٩٥٥.<br /><br />کۆلێژ:<br />کۆلێژی پزیشکی – [[زانکۆی بەغدا]]، ساڵی ١٩٥٧؛ دوای ساڵێک سڕینەوەی تۆمار (دەرکردن)ی بۆ کراوە بەهۆی ئامادەنەبوونەوە کە لە ئەنجامی زیندانیکردنی بوو (خەباتی سیاسی).<br /><br />کۆلێژی ئەندازیاری - [[زانکۆی بەغدا]]، ساڵی ١٩٥٨، دوای ساڵێک ناوەکەی ڕەشکرایەوە (دەرکرا) بەھۆی ئامادەنەبوون لە ئەنجامی زیندانیکردن (خەباتی سیاسی).<br /><br />پەیمانگەی باڵای پیشەسازی (کە دواتر گۆڕا بۆ [[زانکۆی تەکنۆلۆژیای بەغداد|زانکۆی تەکنەلۆجی]])، بەشی ئەندازیاریی کارەبا؛ دوای تەممووزی ساڵی ١٩٦٨ بڕوانامەی دەرچوونی بەدەستهێنا. | occupation = بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] | years_active = ١٨ ساڵ (لە ١٩٥٥ تا ١٩٧٣) | known_for = کودەتایەکی گشتگیر دژی دەسەڵاتی فەرمانڕەوا بۆ ڕاستکردنەوەی ڕێڕەوی حیزب و شۆڕش | office = بەڕێوەبەری ئاسایشی گشتی — لیوای ئەندازیار | organization = سکرتێری لقی مەکتەبی سەربازی | term_start = ١٩٦٩ | term_end = ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٧٣ | term_duration = ٤ ساڵ | predecessor = | successor = | party = [[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعسی عەرەبیی سۆشیالیستی]] | religion = [[ئیسلام|موسڵمان]] | alias = ئەبوو حەرب<ref>{{cite web |url=https://new.sahafahn.net/news3901208.html |title=صحافة نت الجديد : راشدي وچلاق |date=2018-12-24 |website=صحافة نت الجديد |language=ar |access-date=2020-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200325170719/https://www.sahafahn.net/news3901208.html |archive-date=2020-03-25}}</ref> | spouse = | children = | parents = | awards = | signature = | website = }} '''نازم کەزار لازم عیساوی'''<ref>{{cite web |url=http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=127141 |title=عرض وتعليق حول كتاب (ناظم كزار .. سيرة أقوى مدير أمن عام في تاريخ العراق السياسي الحديث) |website=almashriqnews.com |access-date=2019-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214193517/http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=127141 |archive-date=2019-12-14 |url-status=dead}}</ref> (بە عەرەبی: ناظم كزار؛ ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٠ – ٧ی تەممووزی ١٩٧٣)، لە سەردەمی سەرۆک [[ئەحمەد حەسەن بەکر]]دا بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] بوو.<ref>{{cite web |url=http://www.knoozmedia.com/145740/قصر-النهاية-وتعذيب-ناظم-كزار-وعمار-علو/ |title=قصر النهاية وتعذيب ناظم كزار وعمار علو |website=knoozmedia.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203011820/http://www.knoozmedia.com:80/145740/قصر-النهاية-وتعذيب-ناظم-كزار-وعمار-علو/ |archive-date=2017-12-03}}</ref> لە ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٧٣دا، دوای گەڕانەوەی ئەحمەد حەسەن بەکر لە سەردانەکەی بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت]]، [[پۆڵەندا]] و [[بولگاریا]]، نازم کەزار هەوڵێکی کودەتای دا بۆ تیرۆرکردنی ئەحمەد حەسەن بەکر و جێگرەکەی [[سەددام حسێن]]. لە دوای شکستهێنانی کودەتاکە، دەستگیرکرا و لەسێدارە درا. == ژیاننامە == نازم کەزار لە ساڵی ١٩٤٠ لە شارۆچکەی [[شارەبان]] لە [[عێراق]] لەدایکبووە.<ref name="coughlin95">{{cite book |last1=Coughlin |first1=Con |authorlink=Con Coughlin |title=Saddam: The Secret Life |date=2002 |publisher=MacMillan |location=London, U.K. |isbn=0-333-78200-3 |pages=95-98}}</ref> خوێندنی ئەندازیاریی لە پەیمانگەی تەکنیکی لە [[بەغدا]] تەواو کردووە، و لە ساڵی ١٩٥٩دا وەک خوێندکارێک بووەتە ئەندامی [[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعسی عەرەبیی سۆشیالیستی]].<ref name="coughlin95"/><ref name="coughlin78">{{cite book |last1=Coughlin |first1=Con |authorlink=Con Coughlin |title=Saddam: The Secret Life |date=2002 |publisher=MacMillan |location=London, U.K. |isbn=0-333-78200-3 |page=78 |quote=Soon after the Baathists took power, Nadhim Nazzar assumed control of the internal security operation. Kazzar had already proved his credentials as a torturer during the bloody persecution of the communists in 1963 [...]. Hundreds if not thousands of people perished at the hands of Kazzar's security forces many of them tortured to death at the Palace of the End.}}</ref> کەزار یەکێک بوو لە یەکەم سەرکردە [[شیعە]]کان کە پلەیەکی باڵا و دەسەڵاتێکی بەرچاوی لە ڕژێمی بەعسدا بەدەستهێنا.<ref name="coughlin95"/> لە نێوان ساڵانی ١٩٦٤ بۆ ١٩٦٥، بۆ ماوەیەکی کورت لەلایەن ڕژێمی [[عەبدولسەلام عارف|عەبدولسەلام عارفەوە]] زیندانی کراوە. لە ساڵی ١٩٦٩دا، نازم کەزار وەک یەکەم بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] دەستنیشانکرا.<ref name="coughlin78"/><ref>{{Cite book |last1=Long |first1=Jerry M. |url=https://books.google.com/books?id=0OkasRnU4K0C&q=nadhimkzar&pg=PA206 |title=Saddam's War of Words: Politics, Religion, and the Iraqi Invasion of Kuwait |date=April 2004 |isbn=9780292702646 |page=206}}</ref> بەپێی وتەی نووسەری ئینگلیزی کۆن کۆگلین، «سەدان و هەتا ھەزاران کەس لەسەر دەستی هێزە ئاسایشییەکەی نازم کەزار لەناوچوون، کە زۆربەیان لە كۆشكى كۆتايى (قەسر ئەلنیهایە) لەژێر ئەشکەنجەدا گیانیان لەدەستدا.»<ref name="coughlin78"/> کۆگلین تەنانەت ناوبراوی بە «[[لاڤرێنتی بێریا|بێریای]] حیزبی بەعس» وەسف کردووە.<ref name="coughlin95"/> هەروەها کەزار بەوە بەناوبانگە کە بە دەستی خۆی زانا و مامۆستای ئایینیی ئیسلامی و دژبەری دەسەڵات، عەبدولعەزیز ئەلبەدری، بە لێدان تا مردن کوشتووە. لە تەممووزی ١٩٧٣دا، ناڕەزایەتیی نازم کەزار بەرامبەر باڵادەستیی [[سوننە|سوننەکان]] لە دەسەڵاتی عێراقدا بووە هۆی ئەوەی ڕێبەرایەتیی کودەتایەکی شکستخواردوو بکات دژی [[ئەحمەد حەسەن بەکر]]. لە کاتی ئەنجامدانی کودەتاکەدا، سەعدوون غەیدان (وەزیری ناوخۆ) و حەماد شەهاب (وەزیری بەرگری)ی وەک بارمتە دەستبەسەر کرد.<ref name="coughlin95"/> پلانەکەی وابوو کە بەسەر گەیشتن و نیشتنەوەی فڕۆکەکەی بەکر لە بەغدا تیرۆری بکات، بەڵام بەھۆی دواکەوتنی گەشتە ئاسمانییەکەوە هێرشەکە سەری نەگرت و هەڵوەشێنرایەوە. سەددام حسێن زووتریش هەستی بە نادیاریی وەزیرەکان کردبوو، بۆیە ئاگاداری فڕۆکەکەی ئەحمەد حەسەن بەکری کردەوە کە نەنیشێتەوە. کاتێک کەزار تێگەیشت کە پلانەکە ئاشکرا بووە و دەورەدراوە، لەگەڵ هێزەکەی و ڕاهێنراوەکانی بە ئۆتۆمبێل و بارمتەکانەوە بەرەو سنووری ئێران ڕایانکرد. لە ناوچەی [[زوڕباتیە]] (نزیک سنووری عێراق-ئێران)، هێلیکۆپتەرەکانی سوپای عێراق شوێنی ئۆتۆمبێلەکانی نازم کەزاریان دۆزییەوە و لە ئاسمانی سەریاندا دەسووڕانەوە. لە ناو ئۆتۆمبێلە بارکێشەکەی نازمدا، حەماد شەهاب و سەعدوون غەیدان دەستبەستراو بوون. کاتێک دەنگی هێلیکۆپتەرەکەیان بیست، هەوڵیان دا بەندەکانی دەستیان بکەنەوە بۆ ئەوەی ڕزگاربن. نازم کەزار کاتێک زانی ڕێگەی دەربازبوونی نەماوە، دەرگای ئۆتۆمبێلەکەی کردەوە و دەستبەجێ بە دەمانچەکەی دەستڕێژی لە هەردووکیان کرد؛ حەماد شەهاب ٥ فیشەکی بەر سەر و سنگی کەوت و دەستبەجێ گیانی لەدەستدا، سەعدوون غەیدانیش ٢ فیشەکی بەر شانی کەوت و کەوتە سەر زەوی. سەعدوون غەیدان زیرەکانە خۆی بە مردوو نیشاندا و هیچ جووڵەیەکی نەکرد. نازم کەزار بەو گومانەی کە هەردووکیانی کوشتووە، جێی هێشتن و هەڵهات. دوای ماوەیەکی کەم، هێزەکانی سوپا گەیشتنە شوێنەکە، غەیدانیان بە برینداری دۆزییەوە و بە هێلیکۆپتەر بۆ نەخۆشخانەی سەربازیی ڕەشید لە بەغدا گواستیانەوە و لە مردن ڕزگاری بوو. نازم کەزار لە کاتی هەوڵدانی بۆ پەڕینەوە لە سنووری ئێران لە زوڕباتیە، لەلایەن هێزەکانی ئاسایش و سوپاوە گەمارۆ درا و دەستگیرکرا.<ref>{{Cite book |last1=Makiya |first1=Kanan |url=https://books.google.com/books?id=frDO73fi83IC&q=nadhimkzar&pg=PA6 |title=Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq, Updated Edition |date=1998-06-15 |isbn=9780520921245 |authorlink=Kanan Makiya}}</ref><ref name="historianstudyprepared">{{cite web |url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v27/d317 |access-date=November 11, 2025 |website=Office of the Historian |title=317. Research Study Prepared in the Central Intelligence Agency |publisher=Department of State}}</ref><ref name="nsapiro">{{cite web |last1=Piro |first1=George L. |authorlink=George Piro |url=https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB279/07.pdf |access-date=November 11, 2025 |website=National Security Archive |title=Interview Session Number: 6 |publisher=U.S. Department of Justice: Federal Bureau of Investigation}}</ref> لە ٧ی تەممووزدا، نازم لەسەر هەوڵی کودەتاکە لەلایەن دادگای شۆڕشی عێراق بە سەرۆکایەتیی [[عیزەت دووری]] دادگایی کرا. ڕۆژی دواتر، لە ٨ی تەممووزی ١٩٧٣دا، لەگەڵ ٣٥ کەس لە هاوبەشانی کودەتاکە بردرانە مەیدانێکی تەقەکردنی سەربازیی سەر بە پاسەوانی کۆماری (الحرس الجمهوري) لە ناوچەی حارسییە لە بەغدا، و لەوێ بە دەستڕێژی فیشەک لەسێدارە دران.<ref name="kuwaitendoftyranny">{{cite news |title=End of tyranny with the arrest of ousted Iraqi president in Tikrit |url=https://www.kuna.net.kw/ArticlePrintPage.aspx?id=1408427&language=en |access-date=November 10, 2025 |work=Kuwait News Agency |date=December 14, 2003 |quote=On July 8, 1973 The Chief of Internal Security, Nadhim Kzar, was executed along with 35 others after reports of a coup and conspiracy.}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|بەغدا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} f9ln4rjpd8aabxhnn7d6ihddrz56ikd 1660868 1660706 2026-09-04T21:11:47Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660868 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = نازم کەزار | honorific_suffix = | native_name = ناظم كزار | image = نازم کەزار.jpg | birth_name = نازم کەزار لازم عیساوی | birth_date = ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٠ | birth_place = [[شارەبان]] | death_date = ٧ی تەممووزی ١٩٧٣ (٣٢ ساڵ) | death_place = [[بەغدا]] | death_cause = لەسێدارەدان بە دەستڕێژی فیشەک | resting_place = [[نەجەف]] | ethnicity = [[عەرەب]] | origin = بەغدا | residence = [[بەغدا]]، ناوچەی سەبع ئەبکار<ref>{{cite web |url=http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=126684 |title=جريدة المشرق : أحمد حسن البكر .. ودوره في تاريخ العراق السياسي الحديث |website=almashriqnews.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613111537/http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=126684 |archive-date=13ی حوزەیرانی 2018}}</ref> | nationality = [[عێراق|عێراقی]] | alma_mater = سەرەتایی: قوتابخانەی مەئموونییە، ١٩٤٦.<br />ناوەندی: قوتابخانەی غەربییە، ١٩٥٢.<br />ئامادەیی: ئامادەییی مەرکەزی، ١٩٥٥.<br /><br />کۆلێژ:<br />کۆلێژی پزیشکی – [[زانکۆی بەغدا]]، ساڵی ١٩٥٧؛ دوای ساڵێک سڕینەوەی تۆمار (دەرکردن)ی بۆ کراوە بەهۆی ئامادەنەبوونەوە کە لە ئەنجامی زیندانیکردنی بوو (خەباتی سیاسی).<br /><br />کۆلێژی ئەندازیاری - [[زانکۆی بەغدا]]، ساڵی ١٩٥٨، دوای ساڵێک ناوەکەی ڕەشکرایەوە (دەرکرا) بەھۆی ئامادەنەبوون لە ئەنجامی زیندانیکردن (خەباتی سیاسی).<br /><br />پەیمانگەی باڵای پیشەسازی (کە دواتر گۆڕا بۆ [[زانکۆی تەکنۆلۆژیای بەغداد|زانکۆی تەکنەلۆجی]])، بەشی ئەندازیاریی کارەبا؛ دوای تەممووزی ساڵی ١٩٦٨ بڕوانامەی دەرچوونی بەدەستهێنا. | occupation = بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] | years_active = ١٨ ساڵ (لە ١٩٥٥ تا ١٩٧٣) | known_for = کودەتایەکی گشتگیر دژی دەسەڵاتی فەرمانڕەوا بۆ ڕاستکردنەوەی ڕێڕەوی حیزب و شۆڕش | office = بەڕێوەبەری ئاسایشی گشتی — لیوای ئەندازیار | organization = سکرتێری لقی مەکتەبی سەربازی | term_start = ١٩٦٩ | term_end = ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٧٣ | term_duration = ٤ ساڵ | predecessor = | successor = | party = [[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعسی عەرەبیی سۆشیالیستی]] | religion = [[ئیسلام|موسڵمان]] | alias = ئەبوو حەرب<ref>{{cite web |url=https://new.sahafahn.net/news3901208.html |title=صحافة نت الجديد : راشدي وچلاق |date=2018-12-24 |website=صحافة نت الجديد |language=ar |access-date=2020-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200325170719/https://www.sahafahn.net/news3901208.html |archive-date=2020-03-25}}</ref> | spouse = | children = | parents = | awards = | signature = | website = }} '''نازم کەزار لازم عیساوی'''<ref>{{cite web |url=http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=127141 |title=عرض وتعليق حول كتاب (ناظم كزار .. سيرة أقوى مدير أمن عام في تاريخ العراق السياسي الحديث) |website=almashriqnews.com |access-date=2019-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214193517/http://www.almashriqnews.com/inp/view.asp?ID=127141 |archive-date=2019-12-14 |url-status=dead}}</ref> (بە عەرەبی: ناظم كزار؛ ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٠ – ٧ی تەممووزی ١٩٧٣)، لە سەردەمی سەرۆک [[ئەحمەد حەسەن بەکر]]دا بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] بوو.<ref>{{cite web |url=http://www.knoozmedia.com/145740/قصر-النهاية-وتعذيب-ناظم-كزار-وعمار-علو/ |title=قصر النهاية وتعذيب ناظم كزار وعمار علو |website=knoozmedia.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203011820/http://www.knoozmedia.com:80/145740/قصر-النهاية-وتعذيب-ناظم-كزار-وعمار-علو/ |archive-date=2017-12-03}}</ref> لە ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٧٣دا، دوای گەڕانەوەی ئەحمەد حەسەن بەکر لە سەردانەکەی بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت]]، [[پۆڵەندا]] و [[بولگاریا]]، نازم کەزار هەوڵێکی کودەتای دا بۆ تیرۆرکردنی ئەحمەد حەسەن بەکر و جێگرەکەی [[سەددام حسێن]]. لە دوای شکستهێنانی کودەتاکە، دەستگیرکرا و لەسێدارە درا. == ژیاننامە == نازم کەزار لە ساڵی ١٩٤٠ لە شارۆچکەی [[شارەبان]] لە [[عێراق]] لەدایکبووە.<ref name="coughlin95">{{cite book |last1=Coughlin |first1=Con |authorlink=Con Coughlin |title=Saddam: The Secret Life |date=2002 |publisher=MacMillan |location=London, U.K. |isbn=0-333-78200-3 |pages=95-98}}</ref> خوێندنی ئەندازیاریی لە پەیمانگەی تەکنیکی لە [[بەغدا]] تەواو کردووە، و لە ساڵی ١٩٥٩دا وەک خوێندکارێک بووەتە ئەندامی [[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعسی عەرەبیی سۆشیالیستی]].<ref name="coughlin95"/><ref name="coughlin78">{{cite book |last1=Coughlin |first1=Con |authorlink=Con Coughlin |title=Saddam: The Secret Life |date=2002 |publisher=MacMillan |location=London, U.K. |isbn=0-333-78200-3 |page=78 |quote=Soon after the Baathists took power, Nadhim Nazzar assumed control of the internal security operation. Kazzar had already proved his credentials as a torturer during the bloody persecution of the communists in 1963 [...]. Hundreds if not thousands of people perished at the hands of Kazzar's security forces many of them tortured to death at the Palace of the End.}}</ref> کەزار یەکێک بوو لە یەکەم سەرکردە [[شیعە]]کان کە پلەیەکی باڵا و دەسەڵاتێکی بەرچاوی لە ڕژێمی بەعسدا بەدەستهێنا.<ref name="coughlin95"/> لە نێوان ساڵانی ١٩٦٤ بۆ ١٩٦٥، بۆ ماوەیەکی کورت لەلایەن ڕژێمی [[عەبدولسەلام عارف|عەبدولسەلام عارفەوە]] زیندانی کراوە. لە ساڵی ١٩٦٩دا، نازم کەزار وەک یەکەم بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتی]] دەستنیشانکرا.<ref name="coughlin78"/><ref>{{Cite book |last1=Long |first1=Jerry M. |url=https://books.google.com/books?id=0OkasRnU4K0C&q=nadhimkzar&pg=PA206 |title=Saddam's War of Words: Politics, Religion, and the Iraqi Invasion of Kuwait |date=April 2004 |isbn=9780292702646 |page=206}}</ref> بەپێی وتەی نووسەری ئینگلیزی کۆن کۆگلین، «سەدان و هەتا ھەزاران کەس لەسەر دەستی هێزە ئاسایشییەکەی نازم کەزار لەناوچوون، کە زۆربەیان لە كۆشكى كۆتايى (قەسر ئەلنیهایە) لەژێر ئەشکەنجەدا گیانیان لەدەستدا.»<ref name="coughlin78"/> کۆگلین تەنانەت ناوبراوی بە «[[لاڤرێنتی بێریا|بێریای]] حیزبی بەعس» وەسف کردووە.<ref name="coughlin95"/> هەروەها کەزار بەوە بەناوبانگە کە بە دەستی خۆی زانا و مامۆستای ئایینیی ئیسلامی و دژبەری دەسەڵات، عەبدولعەزیز ئەلبەدری، بە لێدان تا مردن کوشتووە. لە تەممووزی ١٩٧٣دا، ناڕەزایەتیی نازم کەزار بەرامبەر باڵادەستیی [[سوننە|سوننەکان]] لە دەسەڵاتی عێراقدا بووە هۆی ئەوەی ڕێبەرایەتیی کودەتایەکی شکستخواردوو بکات دژی [[ئەحمەد حەسەن بەکر]]. لە کاتی ئەنجامدانی کودەتاکەدا، سەعدوون غەیدان (وەزیری ناوخۆ) و حەماد شەهاب (وەزیری بەرگری)ی وەک بارمتە دەستبەسەر کرد.<ref name="coughlin95"/> پلانەکەی وابوو کە بەسەر گەیشتن و نیشتنەوەی فڕۆکەکەی بەکر لە بەغدا تیرۆری بکات، بەڵام بەھۆی دواکەوتنی گەشتە ئاسمانییەکەوە هێرشەکە سەری نەگرت و هەڵوەشێنرایەوە. سەددام حسێن زووتریش هەستی بە نادیاریی وەزیرەکان کردبوو، بۆیە ئاگاداری فڕۆکەکەی ئەحمەد حەسەن بەکری کردەوە کە نەنیشێتەوە. کاتێک کەزار تێگەیشت کە پلانەکە ئاشکرا بووە و دەورەدراوە، لەگەڵ هێزەکەی و ڕاهێنراوەکانی بە ئۆتۆمبێل و بارمتەکانەوە بەرەو سنووری ئێران ڕایانکرد. لە ناوچەی [[زوڕباتیە]] (نزیک سنووری عێراق-ئێران)، هێلیکۆپتەرەکانی سوپای عێراق شوێنی ئۆتۆمبێلەکانی نازم کەزاریان دۆزییەوە و لە ئاسمانی سەریاندا دەسووڕانەوە. لە ناو ئۆتۆمبێلە بارکێشەکەی نازمدا، حەماد شەهاب و سەعدوون غەیدان دەستبەستراو بوون. کاتێک دەنگی هێلیکۆپتەرەکەیان بیست، هەوڵیان دا بەندەکانی دەستیان بکەنەوە بۆ ئەوەی ڕزگاربن. نازم کەزار کاتێک زانی ڕێگەی دەربازبوونی نەماوە، دەرگای ئۆتۆمبێلەکەی کردەوە و دەستبەجێ بە دەمانچەکەی دەستڕێژی لە هەردووکیان کرد؛ حەماد شەهاب ٥ فیشەکی بەر سەر و سنگی کەوت و دەستبەجێ گیانی لەدەستدا، سەعدوون غەیدانیش ٢ فیشەکی بەر شانی کەوت و کەوتە سەر زەوی. سەعدوون غەیدان زیرەکانە خۆی بە مردوو نیشاندا و هیچ جووڵەیەکی نەکرد. نازم کەزار بەو گومانەی کە هەردووکیانی کوشتووە، جێی هێشتن و هەڵهات. دوای ماوەیەکی کەم، هێزەکانی سوپا گەیشتنە شوێنەکە، غەیدانیان بە برینداری دۆزییەوە و بە هێلیکۆپتەر بۆ نەخۆشخانەی سەربازیی ڕەشید لە بەغدا گواستیانەوە و لە مردن ڕزگاری بوو. نازم کەزار لە کاتی هەوڵدانی بۆ پەڕینەوە لە سنووری ئێران لە زوڕباتیە، لەلایەن هێزەکانی ئاسایش و سوپاوە گەمارۆ درا و دەستگیرکرا.<ref>{{Cite book |last1=Makiya |first1=Kanan |url=https://books.google.com/books?id=frDO73fi83IC&q=nadhimkzar&pg=PA6 |title=Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq, Updated Edition |date=1998-06-15 |isbn=9780520921245 |authorlink=Kanan Makiya}}</ref><ref name="historianstudyprepared">{{cite web |url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v27/d317 |access-date=November 11, 2025 |website=Office of the Historian |title=317. Research Study Prepared in the Central Intelligence Agency |publisher=Department of State}}</ref><ref name="nsapiro">{{cite web |last1=Piro |first1=George L. |authorlink=George Piro |url=https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB279/07.pdf |access-date=November 11, 2025 |website=National Security Archive |title=Interview Session Number: 6 |publisher=U.S. Department of Justice: Federal Bureau of Investigation}}</ref> لە ٧ی تەممووزدا، نازم لەسەر هەوڵی کودەتاکە لەلایەن دادگای شۆڕشی عێراق بە سەرۆکایەتیی [[عیزەت دووری]] دادگایی کرا. ڕۆژی دواتر، لە ٨ی تەممووزی ١٩٧٣دا، لەگەڵ ٣٥ کەس لە هاوبەشانی کودەتاکە بردرانە مەیدانێکی تەقەکردنی سەربازیی سەر بە پاسەوانی کۆماری (الحرس الجمهوري) لە ناوچەی حارسییە لە بەغدا، و لەوێ بە دەستڕێژی فیشەک لەسێدارە دران.<ref name="kuwaitendoftyranny">{{cite news |title=End of tyranny with the arrest of ousted Iraqi president in Tikrit |url=https://www.kuna.net.kw/ArticlePrintPage.aspx?id=1408427&language=en |access-date=November 10, 2025 |work=Kuwait News Agency |date=December 14, 2003 |quote=On July 8, 1973 The Chief of Internal Security, Nadhim Kzar, was executed along with 35 others after reports of a coup and conspiracy.}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|بەغدا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٣]] [[پۆل:سەرکردەکانى حیزبی بەعسی عێراقی]] [[پۆل:شیعە عێراقییەکان]] hqdtpj7mu02ang8kam2u6tzxrtpuv9t 1 303546 1660357 2026-09-04T12:33:46Z حوسێن 42516 /* ناوی وتار */ بەشی نوێ 1660357 wikitext text/x-wiki == ناوی وتار == @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و ئەوانی دیکە، سڵاو. ناوی ئەم وتارە ھەڵەیە. ''بوندوق'' یان ''فندق'' دەبێ بە hazelnut، نەک nut. ''بەڕوو'' (acorn) و ''شابەڕوو'' (chestnut)یش بە nut ھەژمارن، کێ ''بوندوق'' بەمانە دەڵێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 63121pxzuc2kepy6qazw9gh5fmmyu99 1660791 1660357 2026-09-04T20:29:34Z Pirehelokan 5097 1660791 wikitext text/x-wiki == ناوی وتار == @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و ئەوانی دیکە، سڵاو. ناوی ئەم وتارە ھەڵەیە. ''بوندوق'' یان ''فندق'' دەبێ بە hazelnut، نەک nut. ''بەڕوو'' (acorn) و ''شابەڕوو'' (chestnut)یش بە nut ھەژمارن، کێ ''بوندوق'' بەمانە دەڵێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :وتارەکە کۆنە و دیارە لە پرۆژەی نووسینی وتارە گرنگەکاندا نووسراوە. nut بەو شتانە دەوترێ کاکڵەیان هەیە وەک گوێز و پستە و... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٢٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) f0v6eeaeql3vdmc3r1kt5n4678ur7hx 1661011 1660791 2026-09-05T06:04:18Z Calak 437 /* ناوی وتار */ وەڵامدانەوە 1661011 wikitext text/x-wiki == ناوی وتار == @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و ئەوانی دیکە، سڵاو. ناوی ئەم وتارە ھەڵەیە. ''بوندوق'' یان ''فندق'' دەبێ بە hazelnut، نەک nut. ''بەڕوو'' (acorn) و ''شابەڕوو'' (chestnut)یش بە nut ھەژمارن، کێ ''بوندوق'' بەمانە دەڵێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :وتارەکە کۆنە و دیارە لە پرۆژەی نووسینی وتارە گرنگەکاندا نووسراوە. nut بەو شتانە دەوترێ کاکڵەیان هەیە وەک گوێز و پستە و... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٢٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕەنگە '''''کاکڵدار''''' خراپ نەبێ. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٦:٠٤، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) tpgjwdux53d53d3mhoyjedyys6lpnsr 1661036 1661011 2026-09-05T10:00:00Z حوسێن 42516 /* ناوی وتار */ وەڵامدانەوە 1661036 wikitext text/x-wiki == ناوی وتار == @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و ئەوانی دیکە، سڵاو. ناوی ئەم وتارە ھەڵەیە. ''بوندوق'' یان ''فندق'' دەبێ بە hazelnut، نەک nut. ''بەڕوو'' (acorn) و ''شابەڕوو'' (chestnut)یش بە nut ھەژمارن، کێ ''بوندوق'' بەمانە دەڵێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :وتارەکە کۆنە و دیارە لە پرۆژەی نووسینی وتارە گرنگەکاندا نووسراوە. nut بەو شتانە دەوترێ کاکڵەیان هەیە وەک گوێز و پستە و... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٢٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕەنگە '''''کاکڵدار''''' خراپ نەبێ. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٦:٠٤، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] پێم وا نییە ''کاکڵدار'' باش بێ، ''قەیسی'' و ''قۆخ''یش کاکڵیان ھەیە و nut نین. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) hgz9qqbok9uvihsn2c2do5wv8c4yazq 1661045 1661036 2026-09-05T10:59:10Z Aza 86 /* ناوی وتار */ وەڵامدانەوە 1661045 wikitext text/x-wiki == ناوی وتار == @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و ئەوانی دیکە، سڵاو. ناوی ئەم وتارە ھەڵەیە. ''بوندوق'' یان ''فندق'' دەبێ بە hazelnut، نەک nut. ''بەڕوو'' (acorn) و ''شابەڕوو'' (chestnut)یش بە nut ھەژمارن، کێ ''بوندوق'' بەمانە دەڵێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :وتارەکە کۆنە و دیارە لە پرۆژەی نووسینی وتارە گرنگەکاندا نووسراوە. nut بەو شتانە دەوترێ کاکڵەیان هەیە وەک گوێز و پستە و... [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٢٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕەنگە '''''کاکڵدار''''' خراپ نەبێ. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٦:٠٤، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] و @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] پێم وا نییە ''کاکڵدار'' باش بێ، ''قەیسی'' و ''قۆخ''یش کاکڵیان ھەیە و nut نین. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] منیش دەڵێم کاکڵەدار. دەنکی قەیسی و قۆخ «ناوکە»یە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٥٩، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ijedrvkbq4wxapzgzkwgihsi36uizl5 1 303547 1660366 2026-09-04T13:01:14Z Amine yousefi 16159 /* بەرگی کتێب */ بەشی نوێ 1660366 wikitext text/x-wiki == بەرگی کتێب == سڵاو {{وب|kushared}} ببوورن کە زۆر بانگی ئێوە دەکەم، ئەو کتێبەش کراوەتە کوردی، ئەگەر زەحمەت نییە بەرگی کتێبەکەی بار بکەن. نازانم دەتوانین کوێ وەکوو سەرچاوە بەکار بهێنین، لە ئینستا و ...بەرگی کتێبە کوردیەکەم دیتووە. ئەگەر ئەویش نەبوو، زەحمەت نەبێت ئینگلیزییەی دانێن. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٠١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ee3n68k30yc11he6wa81guvwxntl7s5 1660367 1660366 2026-09-04T13:07:17Z Amine yousefi 16159 1660367 wikitext text/x-wiki == بەرگی کتێب == سڵاو {{وب|kushared}} ببوورن کە زۆر بانگی ئێوە دەکەم، ئەو کتێبەش کراوەتە کوردی، ئەگەر زەحمەت نییە بەرگی کتێبەکەی بار بکەن. نازانم دەتوانین کوێ وەکوو سەرچاوە بەکار بهێنین، لە ئینستا و ...بەرگی کتێبە کوردیەکەم دیتووە. ئەگەر ئەویش نەبوو، زەحمەت نەبێت ئینگلیزییەکەی دانێن. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٠١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) rn3hgi9vlhu2cg9dult26gca323khgm 0 303548 1660372 2026-09-04T13:27:34Z DreamHourFlight 39788 وتاری تازە 1660372 wikitext text/x-wiki {{Infobox Family | surname = خانەدانی ڕەشید | native_name = آل رشيد | image = Flag of the Emirate of Ha'il.svg | caption = ئاڵای میرنشینی حائیل لە سەردەمی دەسەڵاتی ئال ڕەشیددا | parent house = لقی جەعفەر لە [[ھۆزی شەممەر]] | country = [[میرنشینی جەبەل شەممەر]] | estate = [[میرنشینی جەبەل شەممەر|جەبەل شەممەر (حائیل)]] | titles = [[ئەمیر]]ی جەبەل شەممەر | founder = [[عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشید]] | final ruler = [[محەممەد بن تەلال ئال ڕەشید]] | founding year = ١٨٣٦ | dissolution = ١٩٢١ }} '''خانەدانی ڕەشید''' یان '''ئال ڕەشید''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: {{lang|ar|آل رشيد}})، خانەدان و بنەماڵەیەکی حوکمڕانی عەرەب بوون لە [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] لە نێوان ساڵانی ١٨٣٦ تا ١٩٢١. ئەندامانی ئەم بنەماڵەیە فەرمانڕەوای [[میرنشینی جەبەل شەممەر|میرنشینی حائیل (جەبەل شەممەر)]] و سەرسەخترین نەیاری بنەماڵەی [[ئالسعوود]] بوون کە فەرمانڕەوایەتیی [[میرنشینی نەجد]]یان دەکرد. ناوەندی دەسەڵاتیان شاری [[حائیل]] بوو لە باکووری [[نەجد]]؛ شارێک کە بەھۆی کەوتنی لەسەر ڕێگای کاروانەکانی [[حەج]] بەرەو [[مەککە]] و بوونی بە ناوەندێکی گرنگی بازرگانی، سامان و دەسەڵاتێکی زۆری پێکەوەنابوو. سەرکردە و حوکمڕانانی حائیل نەوەکانی [[عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشید|عەبدوڵڵا بن ڕەشید]] بوون کە دامەزرێنەری ئەم خانەدانە بوو. == مێژوو == ناوی خانەدانەکە لە ناوی یەکەم ئەمیر، عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشیدەوە ھاتووە کە بناغەی میرنشینی حائیلی دانا. ئەمیرەکانی ئال ڕەشید ھاوپەیمانی و ھاوکارییەکی پتەویان لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] ھەبوو، بەڵام ئەم ھاوکارییە لەگەڵ پاشەکشەی پێگەی عوسمانییەکان تووشی ئاستەنگ و ئاڵۆزی بوو.<ref name=":7">{{cite book |last1=Zeine |first1=Zeine N. |title=The emergence of Arab nationalism; with a background study of Arab-Turkish relations in the Near East |date=1973 |publisher=Caravan Books |isbn=0-88206-000-7 |oclc=590512 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Schaller |first1=Dominik J. |title=Late Ottoman genocides : the dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies |last2=Zimmerer |first2=Jürgen |date=2009 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-48012-3 |oclc=263294453 }}</ref> لە ساڵی ١٨٩٠دا، ئال ڕەشید شاری [[ڕیاز]]یان کۆنترۆڵ کرد و ھۆزەکانی سەر بە سعوودییەکانیان تێکشکاند. بەو ھۆیەوە بنەماڵەی سعوود ناچار بوون بەرەو تاراوگە ھەڵبێن؛ سەرەتا بۆ [[بەحرەین]]، پاشان بۆ [[قەتەر]] و لە کۆتاییشدا لە [[کووەیت]] نیشتەجێ بوون.<ref>{{cite journal|author=T. R. McHale|title=A Prospect of Saudi Arabia |journal=International Affairs|date=Autumn 1980|volume=56|issue=4|pages=622–647|doi=10.2307/2618170|jstor=2618170}}</ref> وەک زۆربەی بنەماڵە دەسەڵاتدارەکانی دیکەی ناوچەکە، نەبوونی یاسایەکی جێگیر بۆ جێنشینی کێشەیەکی بەردەوامی ئال ڕەشید بوو. ناکۆکییە ناوخۆیییەکان زیاتر لەسەر ئەوە بوون کە ئایا دەسەڵات دەبێت بە شێوەی ئاسۆیی (بۆ برا) بگوازرێتەوە یان بە شێوەی ستوونی (بۆ کوڕ). ئەم ململانێیانە زۆرجار بە توندوتیژی و خوێنڕشتن یەکلایی دەبوونەوە، بە جۆرێک شەش سەرکردەی ئال ڕەشید لە ساڵانی کۆتاییی سەدەی نۆزدەھەمدا بە کوشتن گیانیان لەدەستدا. سەرەڕای ئەم کێشە ناوخۆیییانەش، ئال ڕەشید لە کاتی شەڕەکانی نێوان سعوودی و ڕەشیدیدا بە یەکگرتوویی ڕووبەڕووی نەیارەکانیان دەبوونەوە. لە ماوەی دوو دەیەی یەکەمی سەدەی بیستەمدا، نیمچەدوورگەی عەرەبی زنجیرەیەک جەنگی بەخۆیەوە بینی لە کاتێکدا سعوودییەکان لە ھەوڵی یەکخستنی ناوچەکەدا بوون. لە ساڵی ١٩٢١، شاری حائیل لەلایەن [[عەبدولعەزیز ئالسعوود]]ەوە گیرا و دەسەڵاتی میرنشینەکە کۆتایی پێھات. پاش ڕووخانی میرنشینەکە، بەشێک لە ئەندامانی بنەماڵەی ڕەشید وڵاتیان بەجێھێشت و بەرەو [[شانشینی عێراق]]، پاکستان، عومان، کووەیت و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان کۆچیان کرد. تا دەیەی ١٩٩٠ تەنھا ژمارەیەکی کەم لە نەوەکانیان لە ناو [[عەرەبستانی سعوودی]]دا مابوونەوە. == ئەمیرەکانی خانەدانی ڕەشید == # '''[[عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشید]]''' (١٨٣٦–١٨٤٨): عەبدوڵڵا پاش وەرگرتنی پشتیوانی لە ئیمام فەیسەڵ بن تورکی ئالسعوود، دەسەڵاتی حائیلی گرتە دەست. عەبدوڵڵا بە ھاوکاریی عوبەیدی برای ڕاپەڕینێکیان دژی حاکمی پێشووی حائیل، محەممەد بن عەلی، بەرپا کرد. وەک سەرکردەیەک بەوە ناسرابوو کە ئارامی و سەقامگیریی بۆ حائیل و دەوروبەری گەڕاندەوە. عەبدوڵڵا پەیمانێکی لە عوبەیدی برای وەرگرت کە دەسەڵات لە نەوەکانی ئەودا بمێنێتەوە، کە لەلایەن زامیل بن سەبحان لە بنەماڵەی ئال سەبخانەوە پشتیوانیی لێکرا. # '''[[تەلال بن عەبدوڵڵا ئال ڕەشید|تەلال بن عەبدوڵڵا]]''' (١٨٤٨–١٨٦٨): کوڕی عەبدوڵڵا بوو. تەلال بە کراوەیی و گرنگیدان بە ئاوەدانکردنەوە ناوبانگی دەرکرد و لە سەردەمی ئەودا کۆشکی بەرزان لە حائیل تەواو کرا. پەیوەندیی بازرگانیی بەھێزی لەگەڵ عێراق دروست کرد و دەسەڵاتی میرنشینەکەی فراوان کرد. گەڕیدەی بەریتانی [[ویلیام جیفۆرد پاڵگرەیڤ]] لە ساڵی ١٨٦٥دا سەردانی حائیلی کردووە و باسی ئەوە دەکات کە خەڵکی ناوچەی قەسیم لە ترسی توندڕەویی [[بانگەوازی وەھابییەت|وەھابییەکان]]، خۆبەخشانە خۆیان خستە ژێر پاراستنی تەلالەوە. ھەروەھا پاڵگرەیڤ ئاماژە بە لێبوردەییی تەلال بەرامبەر بازرگانانی بیانی و شوێنکەوتووانی مەزھەبی [[شیعە]] دەکات. لە دەیەی ١٨٦٠دا، کێشە ناوخۆیییەکانی ماڵی سعوود ڕێگەی بە ھاوپەیمانیی نێوان ئال ڕەشید و عوسمانییەکان دا کە سعوودییەکان لە دەسەڵات دووربخەنەوە و لە ١٨٦٥دا پایتەختەکەیان، ڕیاز، کۆنترۆڵ بکەن. تەلال دواتر لە ڕووداوێکی تەقەکردندا گیانی لەدەستدا کە بەپێی گێڕانەوەی چارڵز داوتی خۆکوژی بووە. # '''[[موتعیب بن عەبدوڵڵا ئال ڕەشید|موتعیب بن عەبدوڵڵا]]''' (١٨٦٨–١٨٦٩): برای بچووکی تەلال بوو، کە لەلایەن گەورەکانی بنەماڵە و شێخەکانی ھۆزی شەممەرەوە پشتیوانیی لێکرا. پاش کەمتر لە دوو ساڵ دەسەڵات، لە کۆشکی بەرزان لەلایەن بەندەری برازایەوە تەقەی لێکرا و کوژرا.<ref name=royan>{{cite journal|author=Henry Rosenfeld|title=The social composition of the military in the process of state formation in the Arabian Desert|journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|date=1965|volume=95|issue=2|pages=174–194|doi=10.2307/2844424|jstor=2844424}}</ref> # '''[[بەندەر بن تەلال ئال ڕەشید|بەندەر بن تەلال]]''' (١٨٦٩): تەنھا بۆ ماوەیەکی کورت فەرمانڕەواییی کرد پێش ئەوەی لەلایەن محەممەدی مامیەوە (برای موتعیب) بکوژرێت. # '''[[محەممەد بن عەبدوڵڵا ئال ڕەشید|محەممەد بن عەبدوڵڵا]]''' (١٨٦٩–١٨٩٧): پاش کوشتنی بەندەری برازای، محەممەد چووە حائیل و خۆی وەک ئەمیری نوێ ڕاگەیاند. بۆ بنبڕکردنی ئەگەری تۆڵەسەندنەوە، فەرمانی کوشتنی سەرجەم براکانی بەندەر (کوڕەکانی تەلال) و ئامۆزاکانی دەرکرد، و لە کوڕەکانی تەلال تەنھا نایف ڕزگاری بوو. سەرەڕای ئەم دەستپێکە خوێناوییە، سەردەمی دەسەڵاتی بوو بە درێژترین و سەقامگیرترین قۆناغ لە مێژووی خانەدانەکەدا، کە گەشەسەندن و فراوانخوازیی بەخۆیەوە بینی. دەسەڵاتەکەی لە باکوورەوە گەیشتە ئەلجەوف و [[تەدمور]]، و لە ڕۆژاوایشەوە تا تەیما و [[خەیبەر]] درێژ بووەوە. لە ١٨٩١دا، پاش یاخیبوونێک، عەبدولڕەحمان بن فەیسەڵ ئالسعوود لە ڕیاز کشایەوە و بنەماڵەی سعوود پەنایان بردە بەر کووەیت. # '''[[عەبدولعەزیز بن موتعیب ئال ڕەشید|عەبدولعەزیز بن موتعیب]]''' (١٨٩٧–١٩٠٦): کوڕی موتعیبی ئەمیری سێیەم بوو، لەلایەن محەممەدی مامییەوە بەخێو کرا و وەک جێنشین دیاری کرا. دوای مردنی ئاساییی محەممەد، عەبدولعەزیز بێ رکابەر دەسەڵاتی گرتە دەست. بەڵام پێگەی ئال ڕەشید لەق ببوو بەھۆی لاوازبوونی پشتیوانیی عوسمانییەکان. لە ١٩٠٤دا، عەبدولعەزیز ئالسعوود لە کووەیتەوە گەڕایەوە و ڕیازی گرتەوە. عەبدولعەزیز بن موتعیب لە شەڕی ڕەوزەت موھەننا لەگەڵ ئیبن سعوود لە ساڵی ١٩٠٦دا کوژرا. # '''موتعیب بن عەبدولعەزیز ئال ڕەشید''' (١٩٠٦–١٩٠٧): دوای باوکی بوو بە ئەمیر، بەڵام نەیتوانی پشتیوانیی تەواوی بنەماڵەکەی بەدەستبھێنێت و لە ماوەی ساڵێکدا لەلایەن سوڵتان بن حەموودەوە کوژرا. # '''سوڵتان بن حەموود ئال ڕەشید''' (١٩٠٧–١٩٠٨): نەوەی عوبەید بوو. لە شەڕەکانی دژی ئیبن سعوود سەرکەوتوو نەبوو و دواتر لەلایەن براکانی خۆیەوە کوژرا. # '''سعوود بن حەموود ئال ڕەشید''' (١٩٠٨–١٩١٠): نەوەیەکی تری عوبەید بوو کە لەلایەن خزمانی دایکی سعوود بن عەبدولعەزیز (ئەمیری دەیەم)ەوە کوژرا. # '''[[سعوود بن عەبدولعەزیز ئال ڕەشید|سعوود بن عەبدولعەزیز]]''' (١٩١٠–١٩٢٠): کاتێک کرا بە ئەمیر تەمەنی تەنھا ١٠ ساڵ بوو، بۆیە خزمەکانی لە بنەماڵەی ئال سەبحان وەک سەرپەرشتیار کاروباری میرنشینەکەیان بەڕێوەدەبرد تا گەیشتە تەمەنی یاسایی. لە ساڵی ١٩٢٠دا لەلایەن عەبدوڵڵا بن تەلال (ئامۆزای) تیرۆر کرا. دوو لە بێوەژنەکانی دواتر ھاوسەرگیرییان کردەوە: نوورە کچی حەموود ئال سەبحان بوو بە ھاوسەری ھەشتەمی ئیبن سعوود، و فەھدە کچی عاسی لە ھۆزی شەممەر بوو بە ھاوسەری نۆیەمی ئیبن سعوود و دایکی شا [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز|عەبدوڵڵای پاشای دواتری عەرەبستانی سعوودی]]. # '''عەبدوڵڵا بن موتعیب ئال ڕەشید''' (١٩٢٠–١٩٢١): کوڕی ئەمیری حەوتەم بوو؛ کاتێک تەمەنی ٢٠ ساڵ بوو، خۆی ڕادەستی ئیبن سعوود کرد. # '''[[محەممەد بن تەلال ئال ڕەشید|محەممەد بن تەلال]]''' (١٩٢١): نەوەی نایف (تاکە کوڕی ڕزگاربووی ئەمیری دووەم) بوو. لە ساڵی ١٩٢١دا پاش گەمارۆدانی حائیل خۆی ڕادەستی ئیبن سعوود کرد و بەمەش دەسەڵاتی خانەدانەکە کۆتایی پێھات. وەتفای کچی محەممەد بن تەلال لەگەڵ شازادە موساعید بن عەبدولعەزیز ئالسعوود ھاوسەرگیریی کرد و بوونە دایک و باوکی شازادە فەیسەڵ بن موساعید کە لە ساڵی ١٩٧٥ شا [[فەیسەڵ کوڕی عەبدولعەزیز|فەیسەڵی پاشای عەرەبستانی سعوودی]] تیرۆر کرد.<ref name=oasis>{{cite book|author=Madawi Al Rasheed|title=Politics in an Arabian Oasis. The Rashidis of Saudi Arabia|year=1991|publisher=I. B. Tauris & Co. Ltd.|location=New York|isbn=9781860641930}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{DEFAULTSORT:ڕەشید، خانەدانی}} [[پۆل:خانەدانی ڕەشید]] [[پۆل:خانەدانە عەرەبەکان]] [[پۆل:خانەدانە موسڵمانەکان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ١٨٣٦ لە ئاسیا]] [[پۆل:ھەڵوەشاندنەوەکانی ١٩٢١ لە ئاسیا]] [[پۆل:ھۆزی شەممەر]] czchel9w08hlbn5ndam7x89s4nwh83e 1660628 1660372 2026-09-04T17:29:18Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:مێژوو|مێژوو]] و [[دەروازە:عەرەبستانی سعوودی|عەرەبستانی سعوودی]] 1660628 wikitext text/x-wiki {{Infobox Family | surname = خانەدانی ڕەشید | native_name = آل رشيد | image = Flag of the Emirate of Ha'il.svg | caption = ئاڵای میرنشینی حائیل لە سەردەمی دەسەڵاتی ئال ڕەشیددا | parent house = لقی جەعفەر لە [[ھۆزی شەممەر]] | country = [[میرنشینی جەبەل شەممەر]] | estate = [[میرنشینی جەبەل شەممەر|جەبەل شەممەر (حائیل)]] | titles = [[ئەمیر]]ی جەبەل شەممەر | founder = [[عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشید]] | final ruler = [[محەممەد بن تەلال ئال ڕەشید]] | founding year = ١٨٣٦ | dissolution = ١٩٢١ }} '''خانەدانی ڕەشید''' یان '''ئال ڕەشید''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: {{lang|ar|آل رشيد}})، خانەدان و بنەماڵەیەکی حوکمڕانی عەرەب بوون لە [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] لە نێوان ساڵانی ١٨٣٦ تا ١٩٢١. ئەندامانی ئەم بنەماڵەیە فەرمانڕەوای [[میرنشینی جەبەل شەممەر|میرنشینی حائیل (جەبەل شەممەر)]] و سەرسەخترین نەیاری بنەماڵەی [[ئالسعوود]] بوون کە فەرمانڕەوایەتیی [[میرنشینی نەجد]]یان دەکرد. ناوەندی دەسەڵاتیان شاری [[حائیل]] بوو لە باکووری [[نەجد]]؛ شارێک کە بەھۆی کەوتنی لەسەر ڕێگای کاروانەکانی [[حەج]] بەرەو [[مەککە]] و بوونی بە ناوەندێکی گرنگی بازرگانی، سامان و دەسەڵاتێکی زۆری پێکەوەنابوو. سەرکردە و حوکمڕانانی حائیل نەوەکانی [[عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشید|عەبدوڵڵا بن ڕەشید]] بوون کە دامەزرێنەری ئەم خانەدانە بوو. == مێژوو == ناوی خانەدانەکە لە ناوی یەکەم ئەمیر، عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشیدەوە ھاتووە کە بناغەی میرنشینی حائیلی دانا. ئەمیرەکانی ئال ڕەشید ھاوپەیمانی و ھاوکارییەکی پتەویان لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] ھەبوو، بەڵام ئەم ھاوکارییە لەگەڵ پاشەکشەی پێگەی عوسمانییەکان تووشی ئاستەنگ و ئاڵۆزی بوو.<ref name=":7">{{cite book |last1=Zeine |first1=Zeine N. |title=The emergence of Arab nationalism; with a background study of Arab-Turkish relations in the Near East |date=1973 |publisher=Caravan Books |isbn=0-88206-000-7 |oclc=590512 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Schaller |first1=Dominik J. |title=Late Ottoman genocides : the dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies |last2=Zimmerer |first2=Jürgen |date=2009 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-48012-3 |oclc=263294453 }}</ref> لە ساڵی ١٨٩٠دا، ئال ڕەشید شاری [[ڕیاز]]یان کۆنترۆڵ کرد و ھۆزەکانی سەر بە سعوودییەکانیان تێکشکاند. بەو ھۆیەوە بنەماڵەی سعوود ناچار بوون بەرەو تاراوگە ھەڵبێن؛ سەرەتا بۆ [[بەحرەین]]، پاشان بۆ [[قەتەر]] و لە کۆتاییشدا لە [[کووەیت]] نیشتەجێ بوون.<ref>{{cite journal|author=T. R. McHale|title=A Prospect of Saudi Arabia |journal=International Affairs|date=Autumn 1980|volume=56|issue=4|pages=622–647|doi=10.2307/2618170|jstor=2618170}}</ref> وەک زۆربەی بنەماڵە دەسەڵاتدارەکانی دیکەی ناوچەکە، نەبوونی یاسایەکی جێگیر بۆ جێنشینی کێشەیەکی بەردەوامی ئال ڕەشید بوو. ناکۆکییە ناوخۆیییەکان زیاتر لەسەر ئەوە بوون کە ئایا دەسەڵات دەبێت بە شێوەی ئاسۆیی (بۆ برا) بگوازرێتەوە یان بە شێوەی ستوونی (بۆ کوڕ). ئەم ململانێیانە زۆرجار بە توندوتیژی و خوێنڕشتن یەکلایی دەبوونەوە، بە جۆرێک شەش سەرکردەی ئال ڕەشید لە ساڵانی کۆتاییی سەدەی نۆزدەھەمدا بە کوشتن گیانیان لەدەستدا. سەرەڕای ئەم کێشە ناوخۆیییانەش، ئال ڕەشید لە کاتی شەڕەکانی نێوان سعوودی و ڕەشیدیدا بە یەکگرتوویی ڕووبەڕووی نەیارەکانیان دەبوونەوە. لە ماوەی دوو دەیەی یەکەمی سەدەی بیستەمدا، نیمچەدوورگەی عەرەبی زنجیرەیەک جەنگی بەخۆیەوە بینی لە کاتێکدا سعوودییەکان لە ھەوڵی یەکخستنی ناوچەکەدا بوون. لە ساڵی ١٩٢١، شاری حائیل لەلایەن [[عەبدولعەزیز ئالسعوود]]ەوە گیرا و دەسەڵاتی میرنشینەکە کۆتایی پێھات. پاش ڕووخانی میرنشینەکە، بەشێک لە ئەندامانی بنەماڵەی ڕەشید وڵاتیان بەجێھێشت و بەرەو [[شانشینی عێراق]]، پاکستان، عومان، کووەیت و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان کۆچیان کرد. تا دەیەی ١٩٩٠ تەنھا ژمارەیەکی کەم لە نەوەکانیان لە ناو [[عەرەبستانی سعوودی]]دا مابوونەوە. == ئەمیرەکانی خانەدانی ڕەشید == # '''[[عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشید]]''' (١٨٣٦–١٨٤٨): عەبدوڵڵا پاش وەرگرتنی پشتیوانی لە ئیمام فەیسەڵ بن تورکی ئالسعوود، دەسەڵاتی حائیلی گرتە دەست. عەبدوڵڵا بە ھاوکاریی عوبەیدی برای ڕاپەڕینێکیان دژی حاکمی پێشووی حائیل، محەممەد بن عەلی، بەرپا کرد. وەک سەرکردەیەک بەوە ناسرابوو کە ئارامی و سەقامگیریی بۆ حائیل و دەوروبەری گەڕاندەوە. عەبدوڵڵا پەیمانێکی لە عوبەیدی برای وەرگرت کە دەسەڵات لە نەوەکانی ئەودا بمێنێتەوە، کە لەلایەن زامیل بن سەبحان لە بنەماڵەی ئال سەبخانەوە پشتیوانیی لێکرا. # '''[[تەلال بن عەبدوڵڵا ئال ڕەشید|تەلال بن عەبدوڵڵا]]''' (١٨٤٨–١٨٦٨): کوڕی عەبدوڵڵا بوو. تەلال بە کراوەیی و گرنگیدان بە ئاوەدانکردنەوە ناوبانگی دەرکرد و لە سەردەمی ئەودا کۆشکی بەرزان لە حائیل تەواو کرا. پەیوەندیی بازرگانیی بەھێزی لەگەڵ عێراق دروست کرد و دەسەڵاتی میرنشینەکەی فراوان کرد. گەڕیدەی بەریتانی [[ویلیام جیفۆرد پاڵگرەیڤ]] لە ساڵی ١٨٦٥دا سەردانی حائیلی کردووە و باسی ئەوە دەکات کە خەڵکی ناوچەی قەسیم لە ترسی توندڕەویی [[بانگەوازی وەھابییەت|وەھابییەکان]]، خۆبەخشانە خۆیان خستە ژێر پاراستنی تەلالەوە. ھەروەھا پاڵگرەیڤ ئاماژە بە لێبوردەییی تەلال بەرامبەر بازرگانانی بیانی و شوێنکەوتووانی مەزھەبی [[شیعە]] دەکات. لە دەیەی ١٨٦٠دا، کێشە ناوخۆیییەکانی ماڵی سعوود ڕێگەی بە ھاوپەیمانیی نێوان ئال ڕەشید و عوسمانییەکان دا کە سعوودییەکان لە دەسەڵات دووربخەنەوە و لە ١٨٦٥دا پایتەختەکەیان، ڕیاز، کۆنترۆڵ بکەن. تەلال دواتر لە ڕووداوێکی تەقەکردندا گیانی لەدەستدا کە بەپێی گێڕانەوەی چارڵز داوتی خۆکوژی بووە. # '''[[موتعیب بن عەبدوڵڵا ئال ڕەشید|موتعیب بن عەبدوڵڵا]]''' (١٨٦٨–١٨٦٩): برای بچووکی تەلال بوو، کە لەلایەن گەورەکانی بنەماڵە و شێخەکانی ھۆزی شەممەرەوە پشتیوانیی لێکرا. پاش کەمتر لە دوو ساڵ دەسەڵات، لە کۆشکی بەرزان لەلایەن بەندەری برازایەوە تەقەی لێکرا و کوژرا.<ref name=royan>{{cite journal|author=Henry Rosenfeld|title=The social composition of the military in the process of state formation in the Arabian Desert|journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|date=1965|volume=95|issue=2|pages=174–194|doi=10.2307/2844424|jstor=2844424}}</ref> # '''[[بەندەر بن تەلال ئال ڕەشید|بەندەر بن تەلال]]''' (١٨٦٩): تەنھا بۆ ماوەیەکی کورت فەرمانڕەواییی کرد پێش ئەوەی لەلایەن محەممەدی مامیەوە (برای موتعیب) بکوژرێت. # '''[[محەممەد بن عەبدوڵڵا ئال ڕەشید|محەممەد بن عەبدوڵڵا]]''' (١٨٦٩–١٨٩٧): پاش کوشتنی بەندەری برازای، محەممەد چووە حائیل و خۆی وەک ئەمیری نوێ ڕاگەیاند. بۆ بنبڕکردنی ئەگەری تۆڵەسەندنەوە، فەرمانی کوشتنی سەرجەم براکانی بەندەر (کوڕەکانی تەلال) و ئامۆزاکانی دەرکرد، و لە کوڕەکانی تەلال تەنھا نایف ڕزگاری بوو. سەرەڕای ئەم دەستپێکە خوێناوییە، سەردەمی دەسەڵاتی بوو بە درێژترین و سەقامگیرترین قۆناغ لە مێژووی خانەدانەکەدا، کە گەشەسەندن و فراوانخوازیی بەخۆیەوە بینی. دەسەڵاتەکەی لە باکوورەوە گەیشتە ئەلجەوف و [[تەدمور]]، و لە ڕۆژاوایشەوە تا تەیما و [[خەیبەر]] درێژ بووەوە. لە ١٨٩١دا، پاش یاخیبوونێک، عەبدولڕەحمان بن فەیسەڵ ئالسعوود لە ڕیاز کشایەوە و بنەماڵەی سعوود پەنایان بردە بەر کووەیت. # '''[[عەبدولعەزیز بن موتعیب ئال ڕەشید|عەبدولعەزیز بن موتعیب]]''' (١٨٩٧–١٩٠٦): کوڕی موتعیبی ئەمیری سێیەم بوو، لەلایەن محەممەدی مامییەوە بەخێو کرا و وەک جێنشین دیاری کرا. دوای مردنی ئاساییی محەممەد، عەبدولعەزیز بێ رکابەر دەسەڵاتی گرتە دەست. بەڵام پێگەی ئال ڕەشید لەق ببوو بەھۆی لاوازبوونی پشتیوانیی عوسمانییەکان. لە ١٩٠٤دا، عەبدولعەزیز ئالسعوود لە کووەیتەوە گەڕایەوە و ڕیازی گرتەوە. عەبدولعەزیز بن موتعیب لە شەڕی ڕەوزەت موھەننا لەگەڵ ئیبن سعوود لە ساڵی ١٩٠٦دا کوژرا. # '''موتعیب بن عەبدولعەزیز ئال ڕەشید''' (١٩٠٦–١٩٠٧): دوای باوکی بوو بە ئەمیر، بەڵام نەیتوانی پشتیوانیی تەواوی بنەماڵەکەی بەدەستبھێنێت و لە ماوەی ساڵێکدا لەلایەن سوڵتان بن حەموودەوە کوژرا. # '''سوڵتان بن حەموود ئال ڕەشید''' (١٩٠٧–١٩٠٨): نەوەی عوبەید بوو. لە شەڕەکانی دژی ئیبن سعوود سەرکەوتوو نەبوو و دواتر لەلایەن براکانی خۆیەوە کوژرا. # '''سعوود بن حەموود ئال ڕەشید''' (١٩٠٨–١٩١٠): نەوەیەکی تری عوبەید بوو کە لەلایەن خزمانی دایکی سعوود بن عەبدولعەزیز (ئەمیری دەیەم)ەوە کوژرا. # '''[[سعوود بن عەبدولعەزیز ئال ڕەشید|سعوود بن عەبدولعەزیز]]''' (١٩١٠–١٩٢٠): کاتێک کرا بە ئەمیر تەمەنی تەنھا ١٠ ساڵ بوو، بۆیە خزمەکانی لە بنەماڵەی ئال سەبحان وەک سەرپەرشتیار کاروباری میرنشینەکەیان بەڕێوەدەبرد تا گەیشتە تەمەنی یاسایی. لە ساڵی ١٩٢٠دا لەلایەن عەبدوڵڵا بن تەلال (ئامۆزای) تیرۆر کرا. دوو لە بێوەژنەکانی دواتر ھاوسەرگیرییان کردەوە: نوورە کچی حەموود ئال سەبحان بوو بە ھاوسەری ھەشتەمی ئیبن سعوود، و فەھدە کچی عاسی لە ھۆزی شەممەر بوو بە ھاوسەری نۆیەمی ئیبن سعوود و دایکی شا [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز|عەبدوڵڵای پاشای دواتری عەرەبستانی سعوودی]]. # '''عەبدوڵڵا بن موتعیب ئال ڕەشید''' (١٩٢٠–١٩٢١): کوڕی ئەمیری حەوتەم بوو؛ کاتێک تەمەنی ٢٠ ساڵ بوو، خۆی ڕادەستی ئیبن سعوود کرد. # '''[[محەممەد بن تەلال ئال ڕەشید|محەممەد بن تەلال]]''' (١٩٢١): نەوەی نایف (تاکە کوڕی ڕزگاربووی ئەمیری دووەم) بوو. لە ساڵی ١٩٢١دا پاش گەمارۆدانی حائیل خۆی ڕادەستی ئیبن سعوود کرد و بەمەش دەسەڵاتی خانەدانەکە کۆتایی پێھات. وەتفای کچی محەممەد بن تەلال لەگەڵ شازادە موساعید بن عەبدولعەزیز ئالسعوود ھاوسەرگیریی کرد و بوونە دایک و باوکی شازادە فەیسەڵ بن موساعید کە لە ساڵی ١٩٧٥ شا [[فەیسەڵ کوڕی عەبدولعەزیز|فەیسەڵی پاشای عەرەبستانی سعوودی]] تیرۆر کرد.<ref name=oasis>{{cite book|author=Madawi Al Rasheed|title=Politics in an Arabian Oasis. The Rashidis of Saudi Arabia|year=1991|publisher=I. B. Tauris & Co. Ltd.|location=New York|isbn=9781860641930}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{DEFAULTSORT:ڕەشید، خانەدانی}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|عەرەبستانی سعوودی}} [[پۆل:خانەدانی ڕەشید]] [[پۆل:خانەدانە عەرەبەکان]] [[پۆل:خانەدانە موسڵمانەکان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ١٨٣٦ لە ئاسیا]] [[پۆل:ھەڵوەشاندنەوەکانی ١٩٢١ لە ئاسیا]] [[پۆل:ھۆزی شەممەر]] j9gs4tskp2q0es0xkxyct1cytpso6wy 1660707 1660628 2026-09-04T20:02:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1660707 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox Family | surname = خانەدانی ڕەشید | native_name = آل رشيد | image = Flag of the Emirate of Ha'il.svg | caption = ئاڵای میرنشینی حائیل لە سەردەمی دەسەڵاتی ئال ڕەشیددا | parent house = لقی جەعفەر لە [[ھۆزی شەممەر]] | country = [[میرنشینی جەبەل شەممەر]] | estate = [[میرنشینی جەبەل شەممەر|جەبەل شەممەر (حائیل)]] | titles = [[ئەمیر]]ی جەبەل شەممەر | founder = [[عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشید]] | final ruler = [[محەممەد بن تەلال ئال ڕەشید]] | founding year = ١٨٣٦ | dissolution = ١٩٢١ }} '''خانەدانی ڕەشید''' یان '''ئال ڕەشید''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: {{lang|ar|آل رشيد}})، خانەدان و بنەماڵەیەکی حوکمڕانی عەرەب بوون لە [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] لە نێوان ساڵانی ١٨٣٦ تا ١٩٢١. ئەندامانی ئەم بنەماڵەیە فەرمانڕەوای [[میرنشینی جەبەل شەممەر|میرنشینی حائیل (جەبەل شەممەر)]] و سەرسەخترین نەیاری بنەماڵەی [[ئالسعوود]] بوون کە فەرمانڕەوایەتیی [[میرنشینی نەجد]]یان دەکرد. ناوەندی دەسەڵاتیان شاری [[حائیل]] بوو لە باکووری [[نەجد]]؛ شارێک کە بەھۆی کەوتنی لەسەر ڕێگای کاروانەکانی [[حەج]] بەرەو [[مەککە]] و بوونی بە ناوەندێکی گرنگی بازرگانی، سامان و دەسەڵاتێکی زۆری پێکەوەنابوو. سەرکردە و حوکمڕانانی حائیل نەوەکانی [[عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشید|عەبدوڵڵا بن ڕەشید]] بوون کە دامەزرێنەری ئەم خانەدانە بوو. == مێژوو == ناوی خانەدانەکە لە ناوی یەکەم ئەمیر، عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشیدەوە ھاتووە کە بناغەی میرنشینی حائیلی دانا. ئەمیرەکانی ئال ڕەشید ھاوپەیمانی و ھاوکارییەکی پتەویان لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] ھەبوو، بەڵام ئەم ھاوکارییە لەگەڵ پاشەکشەی پێگەی عوسمانییەکان تووشی ئاستەنگ و ئاڵۆزی بوو.<ref name=":7">{{cite book |last1=Zeine |first1=Zeine N. |title=The emergence of Arab nationalism; with a background study of Arab-Turkish relations in the Near East |date=1973 |publisher=Caravan Books |isbn=0-88206-000-7 |oclc=590512 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Schaller |first1=Dominik J. |title=Late Ottoman genocides : the dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies |last2=Zimmerer |first2=Jürgen |date=2009 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-48012-3 |oclc=263294453 }}</ref> لە ساڵی ١٨٩٠دا، ئال ڕەشید شاری [[ڕیاز]]یان کۆنترۆڵ کرد و ھۆزەکانی سەر بە سعوودییەکانیان تێکشکاند. بەو ھۆیەوە بنەماڵەی سعوود ناچار بوون بەرەو تاراوگە ھەڵبێن؛ سەرەتا بۆ [[بەحرەین]]، پاشان بۆ [[قەتەر]] و لە کۆتاییشدا لە [[کووەیت]] نیشتەجێ بوون.<ref>{{cite journal|author=T. R. McHale|title=A Prospect of Saudi Arabia |journal=International Affairs|date=Autumn 1980|volume=56|issue=4|pages=622–647|doi=10.2307/2618170|jstor=2618170}}</ref> وەک زۆربەی بنەماڵە دەسەڵاتدارەکانی دیکەی ناوچەکە، نەبوونی یاسایەکی جێگیر بۆ جێنشینی کێشەیەکی بەردەوامی ئال ڕەشید بوو. ناکۆکییە ناوخۆیییەکان زیاتر لەسەر ئەوە بوون کە ئایا دەسەڵات دەبێت بە شێوەی ئاسۆیی (بۆ برا) بگوازرێتەوە یان بە شێوەی ستوونی (بۆ کوڕ). ئەم ململانێیانە زۆرجار بە توندوتیژی و خوێنڕشتن یەکلایی دەبوونەوە، بە جۆرێک شەش سەرکردەی ئال ڕەشید لە ساڵانی کۆتاییی سەدەی نۆزدەھەمدا بە کوشتن گیانیان لەدەستدا. سەرەڕای ئەم کێشە ناوخۆیییانەش، ئال ڕەشید لە کاتی شەڕەکانی نێوان سعوودی و ڕەشیدیدا بە یەکگرتوویی ڕووبەڕووی نەیارەکانیان دەبوونەوە. لە ماوەی دوو دەیەی یەکەمی سەدەی بیستەمدا، نیمچەدوورگەی عەرەبی زنجیرەیەک جەنگی بەخۆیەوە بینی لە کاتێکدا سعوودییەکان لە ھەوڵی یەکخستنی ناوچەکەدا بوون. لە ساڵی ١٩٢١، شاری حائیل لەلایەن [[عەبدولعەزیز ئالسعوود]]ەوە گیرا و دەسەڵاتی میرنشینەکە کۆتایی پێھات. پاش ڕووخانی میرنشینەکە، بەشێک لە ئەندامانی بنەماڵەی ڕەشید وڵاتیان بەجێھێشت و بەرەو [[شانشینی عێراق]]، پاکستان، عومان، کووەیت و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان کۆچیان کرد. تا دەیەی ١٩٩٠ تەنھا ژمارەیەکی کەم لە نەوەکانیان لە ناو [[عەرەبستانی سعوودی]]دا مابوونەوە. == ئەمیرەکانی خانەدانی ڕەشید == # '''[[عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشید]]''' (١٨٣٦–١٨٤٨): عەبدوڵڵا پاش وەرگرتنی پشتیوانی لە ئیمام فەیسەڵ بن تورکی ئالسعوود، دەسەڵاتی حائیلی گرتە دەست. عەبدوڵڵا بە ھاوکاریی عوبەیدی برای ڕاپەڕینێکیان دژی حاکمی پێشووی حائیل، محەممەد بن عەلی، بەرپا کرد. وەک سەرکردەیەک بەوە ناسرابوو کە ئارامی و سەقامگیریی بۆ حائیل و دەوروبەری گەڕاندەوە. عەبدوڵڵا پەیمانێکی لە عوبەیدی برای وەرگرت کە دەسەڵات لە نەوەکانی ئەودا بمێنێتەوە، کە لەلایەن زامیل بن سەبحان لە بنەماڵەی ئال سەبخانەوە پشتیوانیی لێکرا. # '''[[تەلال بن عەبدوڵڵا ئال ڕەشید|تەلال بن عەبدوڵڵا]]''' (١٨٤٨–١٨٦٨): کوڕی عەبدوڵڵا بوو. تەلال بە کراوەیی و گرنگیدان بە ئاوەدانکردنەوە ناوبانگی دەرکرد و لە سەردەمی ئەودا کۆشکی بەرزان لە حائیل تەواو کرا. پەیوەندیی بازرگانیی بەھێزی لەگەڵ عێراق دروست کرد و دەسەڵاتی میرنشینەکەی فراوان کرد. گەڕیدەی بەریتانی [[ویلیام جیفۆرد پاڵگرەیڤ]] لە ساڵی ١٨٦٥دا سەردانی حائیلی کردووە و باسی ئەوە دەکات کە خەڵکی ناوچەی قەسیم لە ترسی توندڕەویی [[بانگەوازی وەھابییەت|وەھابییەکان]]، خۆبەخشانە خۆیان خستە ژێر پاراستنی تەلالەوە. ھەروەھا پاڵگرەیڤ ئاماژە بە لێبوردەییی تەلال بەرامبەر بازرگانانی بیانی و شوێنکەوتووانی مەزھەبی [[شیعە]] دەکات. لە دەیەی ١٨٦٠دا، کێشە ناوخۆیییەکانی ماڵی سعوود ڕێگەی بە ھاوپەیمانیی نێوان ئال ڕەشید و عوسمانییەکان دا کە سعوودییەکان لە دەسەڵات دووربخەنەوە و لە ١٨٦٥دا پایتەختەکەیان، ڕیاز، کۆنترۆڵ بکەن. تەلال دواتر لە ڕووداوێکی تەقەکردندا گیانی لەدەستدا کە بەپێی گێڕانەوەی چارڵز داوتی خۆکوژی بووە. # '''[[موتعیب بن عەبدوڵڵا ئال ڕەشید|موتعیب بن عەبدوڵڵا]]''' (١٨٦٨–١٨٦٩): برای بچووکی تەلال بوو، کە لەلایەن گەورەکانی بنەماڵە و شێخەکانی ھۆزی شەممەرەوە پشتیوانیی لێکرا. پاش کەمتر لە دوو ساڵ دەسەڵات، لە کۆشکی بەرزان لەلایەن بەندەری برازایەوە تەقەی لێکرا و کوژرا.<ref name=royan>{{cite journal|author=Henry Rosenfeld|title=The social composition of the military in the process of state formation in the Arabian Desert|journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|date=1965|volume=95|issue=2|pages=174–194|doi=10.2307/2844424|jstor=2844424}}</ref> # '''[[بەندەر بن تەلال ئال ڕەشید|بەندەر بن تەلال]]''' (١٨٦٩): تەنھا بۆ ماوەیەکی کورت فەرمانڕەواییی کرد پێش ئەوەی لەلایەن محەممەدی مامیەوە (برای موتعیب) بکوژرێت. # '''[[محەممەد بن عەبدوڵڵا ئال ڕەشید|محەممەد بن عەبدوڵڵا]]''' (١٨٦٩–١٨٩٧): پاش کوشتنی بەندەری برازای، محەممەد چووە حائیل و خۆی وەک ئەمیری نوێ ڕاگەیاند. بۆ بنبڕکردنی ئەگەری تۆڵەسەندنەوە، فەرمانی کوشتنی سەرجەم براکانی بەندەر (کوڕەکانی تەلال) و ئامۆزاکانی دەرکرد، و لە کوڕەکانی تەلال تەنھا نایف ڕزگاری بوو. سەرەڕای ئەم دەستپێکە خوێناوییە، سەردەمی دەسەڵاتی بوو بە درێژترین و سەقامگیرترین قۆناغ لە مێژووی خانەدانەکەدا، کە گەشەسەندن و فراوانخوازیی بەخۆیەوە بینی. دەسەڵاتەکەی لە باکوورەوە گەیشتە ئەلجەوف و [[تەدمور]]، و لە ڕۆژاوایشەوە تا تەیما و [[خەیبەر]] درێژ بووەوە. لە ١٨٩١دا، پاش یاخیبوونێک، عەبدولڕەحمان بن فەیسەڵ ئالسعوود لە ڕیاز کشایەوە و بنەماڵەی سعوود پەنایان بردە بەر کووەیت. # '''[[عەبدولعەزیز بن موتعیب ئال ڕەشید|عەبدولعەزیز بن موتعیب]]''' (١٨٩٧–١٩٠٦): کوڕی موتعیبی ئەمیری سێیەم بوو، لەلایەن محەممەدی مامییەوە بەخێو کرا و وەک جێنشین دیاری کرا. دوای مردنی ئاساییی محەممەد، عەبدولعەزیز بێ رکابەر دەسەڵاتی گرتە دەست. بەڵام پێگەی ئال ڕەشید لەق ببوو بەھۆی لاوازبوونی پشتیوانیی عوسمانییەکان. لە ١٩٠٤دا، عەبدولعەزیز ئالسعوود لە کووەیتەوە گەڕایەوە و ڕیازی گرتەوە. عەبدولعەزیز بن موتعیب لە شەڕی ڕەوزەت موھەننا لەگەڵ ئیبن سعوود لە ساڵی ١٩٠٦دا کوژرا. # '''موتعیب بن عەبدولعەزیز ئال ڕەشید''' (١٩٠٦–١٩٠٧): دوای باوکی بوو بە ئەمیر، بەڵام نەیتوانی پشتیوانیی تەواوی بنەماڵەکەی بەدەستبھێنێت و لە ماوەی ساڵێکدا لەلایەن سوڵتان بن حەموودەوە کوژرا. # '''سوڵتان بن حەموود ئال ڕەشید''' (١٩٠٧–١٩٠٨): نەوەی عوبەید بوو. لە شەڕەکانی دژی ئیبن سعوود سەرکەوتوو نەبوو و دواتر لەلایەن براکانی خۆیەوە کوژرا. # '''سعوود بن حەموود ئال ڕەشید''' (١٩٠٨–١٩١٠): نەوەیەکی تری عوبەید بوو کە لەلایەن خزمانی دایکی سعوود بن عەبدولعەزیز (ئەمیری دەیەم)ەوە کوژرا. # '''[[سعوود بن عەبدولعەزیز ئال ڕەشید|سعوود بن عەبدولعەزیز]]''' (١٩١٠–١٩٢٠): کاتێک کرا بە ئەمیر تەمەنی تەنھا ١٠ ساڵ بوو، بۆیە خزمەکانی لە بنەماڵەی ئال سەبحان وەک سەرپەرشتیار کاروباری میرنشینەکەیان بەڕێوەدەبرد تا گەیشتە تەمەنی یاسایی. لە ساڵی ١٩٢٠دا لەلایەن عەبدوڵڵا بن تەلال (ئامۆزای) تیرۆر کرا. دوو لە بێوەژنەکانی دواتر ھاوسەرگیرییان کردەوە: نوورە کچی حەموود ئال سەبحان بوو بە ھاوسەری ھەشتەمی ئیبن سعوود، و فەھدە کچی عاسی لە ھۆزی شەممەر بوو بە ھاوسەری نۆیەمی ئیبن سعوود و دایکی شا [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز|عەبدوڵڵای پاشای دواتری عەرەبستانی سعوودی]]. # '''عەبدوڵڵا بن موتعیب ئال ڕەشید''' (١٩٢٠–١٩٢١): کوڕی ئەمیری حەوتەم بوو؛ کاتێک تەمەنی ٢٠ ساڵ بوو، خۆی ڕادەستی ئیبن سعوود کرد. # '''[[محەممەد بن تەلال ئال ڕەشید|محەممەد بن تەلال]]''' (١٩٢١): نەوەی نایف (تاکە کوڕی ڕزگاربووی ئەمیری دووەم) بوو. لە ساڵی ١٩٢١دا پاش گەمارۆدانی حائیل خۆی ڕادەستی ئیبن سعوود کرد و بەمەش دەسەڵاتی خانەدانەکە کۆتایی پێھات. وەتفای کچی محەممەد بن تەلال لەگەڵ شازادە موساعید بن عەبدولعەزیز ئالسعوود ھاوسەرگیریی کرد و بوونە دایک و باوکی شازادە فەیسەڵ بن موساعید کە لە ساڵی ١٩٧٥ شا [[فەیسەڵ کوڕی عەبدولعەزیز|فەیسەڵی پاشای عەرەبستانی سعوودی]] تیرۆر کرد.<ref name=oasis>{{cite book|author=Madawi Al Rasheed|title=Politics in an Arabian Oasis. The Rashidis of Saudi Arabia|year=1991|publisher=I. B. Tauris & Co. Ltd.|location=New York|isbn=9781860641930}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{DEFAULTSORT:ڕەشید، خانەدانی}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|عەرەبستانی سعوودی}} [[پۆل:خانەدانی ڕەشید]] [[پۆل:خانەدانە عەرەبەکان]] [[پۆل:خانەدانە موسڵمانەکان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ١٨٣٦ لە ئاسیا]] [[پۆل:ھەڵوەشاندنەوەکانی ١٩٢١ لە ئاسیا]] [[پۆل:ھۆزی شەممەر]] ry4abeldkgqra9iuekuuewan9x6aran 1660867 1660707 2026-09-04T21:11:17Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660867 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Infobox Family | surname = خانەدانی ڕەشید | native_name = آل رشيد | image = Flag of the Emirate of Ha'il.svg | caption = ئاڵای میرنشینی حائیل لە سەردەمی دەسەڵاتی ئال ڕەشیددا | parent house = لقی جەعفەر لە [[ھۆزی شەممەر]] | country = [[میرنشینی جەبەل شەممەر]] | estate = [[میرنشینی جەبەل شەممەر|جەبەل شەممەر (حائیل)]] | titles = [[ئەمیر]]ی جەبەل شەممەر | founder = [[عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشید]] | final ruler = [[محەممەد بن تەلال ئال ڕەشید]] | founding year = ١٨٣٦ | dissolution = ١٩٢١ }} '''خانەدانی ڕەشید''' یان '''ئال ڕەشید''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: {{lang|ar|آل رشيد}})، خانەدان و بنەماڵەیەکی حوکمڕانی عەرەب بوون لە [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] لە نێوان ساڵانی ١٨٣٦ تا ١٩٢١. ئەندامانی ئەم بنەماڵەیە فەرمانڕەوای [[میرنشینی جەبەل شەممەر|میرنشینی حائیل (جەبەل شەممەر)]] و سەرسەخترین نەیاری بنەماڵەی [[ئالسعوود]] بوون کە فەرمانڕەوایەتیی [[میرنشینی نەجد]]یان دەکرد. ناوەندی دەسەڵاتیان شاری [[حائیل]] بوو لە باکووری [[نەجد]]؛ شارێک کە بەھۆی کەوتنی لەسەر ڕێگای کاروانەکانی [[حەج]] بەرەو [[مەککە]] و بوونی بە ناوەندێکی گرنگی بازرگانی، سامان و دەسەڵاتێکی زۆری پێکەوەنابوو. سەرکردە و حوکمڕانانی حائیل نەوەکانی [[عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشید|عەبدوڵڵا بن ڕەشید]] بوون کە دامەزرێنەری ئەم خانەدانە بوو. == مێژوو == ناوی خانەدانەکە لە ناوی یەکەم ئەمیر، عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشیدەوە ھاتووە کە بناغەی میرنشینی حائیلی دانا. ئەمیرەکانی ئال ڕەشید ھاوپەیمانی و ھاوکارییەکی پتەویان لەگەڵ [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] ھەبوو، بەڵام ئەم ھاوکارییە لەگەڵ پاشەکشەی پێگەی عوسمانییەکان تووشی ئاستەنگ و ئاڵۆزی بوو.<ref name=":7">{{cite book |last1=Zeine |first1=Zeine N. |title=The emergence of Arab nationalism; with a background study of Arab-Turkish relations in the Near East |date=1973 |publisher=Caravan Books |isbn=0-88206-000-7 |oclc=590512 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Schaller |first1=Dominik J. |title=Late Ottoman genocides : the dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies |last2=Zimmerer |first2=Jürgen |date=2009 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-48012-3 |oclc=263294453 }}</ref> لە ساڵی ١٨٩٠دا، ئال ڕەشید شاری [[ڕیاز]]یان کۆنترۆڵ کرد و ھۆزەکانی سەر بە سعوودییەکانیان تێکشکاند. بەو ھۆیەوە بنەماڵەی سعوود ناچار بوون بەرەو تاراوگە ھەڵبێن؛ سەرەتا بۆ [[بەحرەین]]، پاشان بۆ [[قەتەر]] و لە کۆتاییشدا لە [[کووەیت]] نیشتەجێ بوون.<ref>{{cite journal|author=T. R. McHale|title=A Prospect of Saudi Arabia |journal=International Affairs|date=Autumn 1980|volume=56|issue=4|pages=622–647|doi=10.2307/2618170|jstor=2618170}}</ref> وەک زۆربەی بنەماڵە دەسەڵاتدارەکانی دیکەی ناوچەکە، نەبوونی یاسایەکی جێگیر بۆ جێنشینی کێشەیەکی بەردەوامی ئال ڕەشید بوو. ناکۆکییە ناوخۆیییەکان زیاتر لەسەر ئەوە بوون کە ئایا دەسەڵات دەبێت بە شێوەی ئاسۆیی (بۆ برا) بگوازرێتەوە یان بە شێوەی ستوونی (بۆ کوڕ). ئەم ململانێیانە زۆرجار بە توندوتیژی و خوێنڕشتن یەکلایی دەبوونەوە، بە جۆرێک شەش سەرکردەی ئال ڕەشید لە ساڵانی کۆتاییی سەدەی نۆزدەھەمدا بە کوشتن گیانیان لەدەستدا. سەرەڕای ئەم کێشە ناوخۆیییانەش، ئال ڕەشید لە کاتی شەڕەکانی نێوان سعوودی و ڕەشیدیدا بە یەکگرتوویی ڕووبەڕووی نەیارەکانیان دەبوونەوە. لە ماوەی دوو دەیەی یەکەمی سەدەی بیستەمدا، نیمچەدوورگەی عەرەبی زنجیرەیەک جەنگی بەخۆیەوە بینی لە کاتێکدا سعوودییەکان لە ھەوڵی یەکخستنی ناوچەکەدا بوون. لە ساڵی ١٩٢١، شاری حائیل لەلایەن [[عەبدولعەزیز ئالسعوود]]ەوە گیرا و دەسەڵاتی میرنشینەکە کۆتایی پێھات. پاش ڕووخانی میرنشینەکە، بەشێک لە ئەندامانی بنەماڵەی ڕەشید وڵاتیان بەجێھێشت و بەرەو [[شانشینی عێراق]]، پاکستان، عومان، کووەیت و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان کۆچیان کرد. تا دەیەی ١٩٩٠ تەنھا ژمارەیەکی کەم لە نەوەکانیان لە ناو [[عەرەبستانی سعوودی]]دا مابوونەوە. == ئەمیرەکانی خانەدانی ڕەشید == # '''[[عەبدوڵڵا بن عەلی ئال ڕەشید]]''' (١٨٣٦–١٨٤٨): عەبدوڵڵا پاش وەرگرتنی پشتیوانی لە ئیمام فەیسەڵ بن تورکی ئالسعوود، دەسەڵاتی حائیلی گرتە دەست. عەبدوڵڵا بە ھاوکاریی عوبەیدی برای ڕاپەڕینێکیان دژی حاکمی پێشووی حائیل، محەممەد بن عەلی، بەرپا کرد. وەک سەرکردەیەک بەوە ناسرابوو کە ئارامی و سەقامگیریی بۆ حائیل و دەوروبەری گەڕاندەوە. عەبدوڵڵا پەیمانێکی لە عوبەیدی برای وەرگرت کە دەسەڵات لە نەوەکانی ئەودا بمێنێتەوە، کە لەلایەن زامیل بن سەبحان لە بنەماڵەی ئال سەبخانەوە پشتیوانیی لێکرا. # '''[[تەلال بن عەبدوڵڵا ئال ڕەشید|تەلال بن عەبدوڵڵا]]''' (١٨٤٨–١٨٦٨): کوڕی عەبدوڵڵا بوو. تەلال بە کراوەیی و گرنگیدان بە ئاوەدانکردنەوە ناوبانگی دەرکرد و لە سەردەمی ئەودا کۆشکی بەرزان لە حائیل تەواو کرا. پەیوەندیی بازرگانیی بەھێزی لەگەڵ عێراق دروست کرد و دەسەڵاتی میرنشینەکەی فراوان کرد. گەڕیدەی بەریتانی [[ویلیام جیفۆرد پاڵگرەیڤ]] لە ساڵی ١٨٦٥دا سەردانی حائیلی کردووە و باسی ئەوە دەکات کە خەڵکی ناوچەی قەسیم لە ترسی توندڕەویی [[بانگەوازی وەھابییەت|وەھابییەکان]]، خۆبەخشانە خۆیان خستە ژێر پاراستنی تەلالەوە. ھەروەھا پاڵگرەیڤ ئاماژە بە لێبوردەییی تەلال بەرامبەر بازرگانانی بیانی و شوێنکەوتووانی مەزھەبی [[شیعە]] دەکات. لە دەیەی ١٨٦٠دا، کێشە ناوخۆیییەکانی ماڵی سعوود ڕێگەی بە ھاوپەیمانیی نێوان ئال ڕەشید و عوسمانییەکان دا کە سعوودییەکان لە دەسەڵات دووربخەنەوە و لە ١٨٦٥دا پایتەختەکەیان، ڕیاز، کۆنترۆڵ بکەن. تەلال دواتر لە ڕووداوێکی تەقەکردندا گیانی لەدەستدا کە بەپێی گێڕانەوەی چارڵز داوتی خۆکوژی بووە. # '''[[موتعیب بن عەبدوڵڵا ئال ڕەشید|موتعیب بن عەبدوڵڵا]]''' (١٨٦٨–١٨٦٩): برای بچووکی تەلال بوو، کە لەلایەن گەورەکانی بنەماڵە و شێخەکانی ھۆزی شەممەرەوە پشتیوانیی لێکرا. پاش کەمتر لە دوو ساڵ دەسەڵات، لە کۆشکی بەرزان لەلایەن بەندەری برازایەوە تەقەی لێکرا و کوژرا.<ref name=royan>{{cite journal|author=Henry Rosenfeld|title=The social composition of the military in the process of state formation in the Arabian Desert|journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|date=1965|volume=95|issue=2|pages=174–194|doi=10.2307/2844424|jstor=2844424}}</ref> # '''[[بەندەر بن تەلال ئال ڕەشید|بەندەر بن تەلال]]''' (١٨٦٩): تەنھا بۆ ماوەیەکی کورت فەرمانڕەواییی کرد پێش ئەوەی لەلایەن محەممەدی مامیەوە (برای موتعیب) بکوژرێت. # '''[[محەممەد بن عەبدوڵڵا ئال ڕەشید|محەممەد بن عەبدوڵڵا]]''' (١٨٦٩–١٨٩٧): پاش کوشتنی بەندەری برازای، محەممەد چووە حائیل و خۆی وەک ئەمیری نوێ ڕاگەیاند. بۆ بنبڕکردنی ئەگەری تۆڵەسەندنەوە، فەرمانی کوشتنی سەرجەم براکانی بەندەر (کوڕەکانی تەلال) و ئامۆزاکانی دەرکرد، و لە کوڕەکانی تەلال تەنھا نایف ڕزگاری بوو. سەرەڕای ئەم دەستپێکە خوێناوییە، سەردەمی دەسەڵاتی بوو بە درێژترین و سەقامگیرترین قۆناغ لە مێژووی خانەدانەکەدا، کە گەشەسەندن و فراوانخوازیی بەخۆیەوە بینی. دەسەڵاتەکەی لە باکوورەوە گەیشتە ئەلجەوف و [[تەدمور]]، و لە ڕۆژاوایشەوە تا تەیما و [[خەیبەر]] درێژ بووەوە. لە ١٨٩١دا، پاش یاخیبوونێک، عەبدولڕەحمان بن فەیسەڵ ئالسعوود لە ڕیاز کشایەوە و بنەماڵەی سعوود پەنایان بردە بەر کووەیت. # '''[[عەبدولعەزیز بن موتعیب ئال ڕەشید|عەبدولعەزیز بن موتعیب]]''' (١٨٩٧–١٩٠٦): کوڕی موتعیبی ئەمیری سێیەم بوو، لەلایەن محەممەدی مامییەوە بەخێو کرا و وەک جێنشین دیاری کرا. دوای مردنی ئاساییی محەممەد، عەبدولعەزیز بێ رکابەر دەسەڵاتی گرتە دەست. بەڵام پێگەی ئال ڕەشید لەق ببوو بەھۆی لاوازبوونی پشتیوانیی عوسمانییەکان. لە ١٩٠٤دا، عەبدولعەزیز ئالسعوود لە کووەیتەوە گەڕایەوە و ڕیازی گرتەوە. عەبدولعەزیز بن موتعیب لە شەڕی ڕەوزەت موھەننا لەگەڵ ئیبن سعوود لە ساڵی ١٩٠٦دا کوژرا. # '''موتعیب بن عەبدولعەزیز ئال ڕەشید''' (١٩٠٦–١٩٠٧): دوای باوکی بوو بە ئەمیر، بەڵام نەیتوانی پشتیوانیی تەواوی بنەماڵەکەی بەدەستبھێنێت و لە ماوەی ساڵێکدا لەلایەن سوڵتان بن حەموودەوە کوژرا. # '''سوڵتان بن حەموود ئال ڕەشید''' (١٩٠٧–١٩٠٨): نەوەی عوبەید بوو. لە شەڕەکانی دژی ئیبن سعوود سەرکەوتوو نەبوو و دواتر لەلایەن براکانی خۆیەوە کوژرا. # '''سعوود بن حەموود ئال ڕەشید''' (١٩٠٨–١٩١٠): نەوەیەکی تری عوبەید بوو کە لەلایەن خزمانی دایکی سعوود بن عەبدولعەزیز (ئەمیری دەیەم)ەوە کوژرا. # '''[[سعوود بن عەبدولعەزیز ئال ڕەشید|سعوود بن عەبدولعەزیز]]''' (١٩١٠–١٩٢٠): کاتێک کرا بە ئەمیر تەمەنی تەنھا ١٠ ساڵ بوو، بۆیە خزمەکانی لە بنەماڵەی ئال سەبحان وەک سەرپەرشتیار کاروباری میرنشینەکەیان بەڕێوەدەبرد تا گەیشتە تەمەنی یاسایی. لە ساڵی ١٩٢٠دا لەلایەن عەبدوڵڵا بن تەلال (ئامۆزای) تیرۆر کرا. دوو لە بێوەژنەکانی دواتر ھاوسەرگیرییان کردەوە: نوورە کچی حەموود ئال سەبحان بوو بە ھاوسەری ھەشتەمی ئیبن سعوود، و فەھدە کچی عاسی لە ھۆزی شەممەر بوو بە ھاوسەری نۆیەمی ئیبن سعوود و دایکی شا [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز|عەبدوڵڵای پاشای دواتری عەرەبستانی سعوودی]]. # '''عەبدوڵڵا بن موتعیب ئال ڕەشید''' (١٩٢٠–١٩٢١): کوڕی ئەمیری حەوتەم بوو؛ کاتێک تەمەنی ٢٠ ساڵ بوو، خۆی ڕادەستی ئیبن سعوود کرد. # '''[[محەممەد بن تەلال ئال ڕەشید|محەممەد بن تەلال]]''' (١٩٢١): نەوەی نایف (تاکە کوڕی ڕزگاربووی ئەمیری دووەم) بوو. لە ساڵی ١٩٢١دا پاش گەمارۆدانی حائیل خۆی ڕادەستی ئیبن سعوود کرد و بەمەش دەسەڵاتی خانەدانەکە کۆتایی پێھات. وەتفای کچی محەممەد بن تەلال لەگەڵ شازادە موساعید بن عەبدولعەزیز ئالسعوود ھاوسەرگیریی کرد و بوونە دایک و باوکی شازادە فەیسەڵ بن موساعید کە لە ساڵی ١٩٧٥ شا [[فەیسەڵ کوڕی عەبدولعەزیز|فەیسەڵی پاشای عەرەبستانی سعوودی]] تیرۆر کرد.<ref name=oasis>{{cite book|author=Madawi Al Rasheed|title=Politics in an Arabian Oasis. The Rashidis of Saudi Arabia|year=1991|publisher=I. B. Tauris & Co. Ltd.|location=New York|isbn=9781860641930}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{DEFAULTSORT:ڕەشید، خانەدانی}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|عەرەبستانی سعوودی}} [[پۆل:خانەدانی ڕەشید]] [[پۆل:خانەدانە عەرەبەکان]] [[پۆل:خانەدانە موسڵمانەکان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ١٨٣٦ لە ئاسیا]] [[پۆل:ھەڵوەشاندنەوەکانی ١٩٢١ لە ئاسیا]] [[پۆل:ھۆزی شەممەر]] [[پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییە عەرەبییەکان]] gymbjvd4r91afhzmtfmm2u6fghtjs09 3 303549 1660419 2026-09-04T14:12:17Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1660419 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:١٢، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) tum1bimyz1njo7tavsuepvytsw2xizo 0 303550 1660420 2026-09-04T14:16:25Z Aza 86 پەڕەی دروست کرد بە «'''یاسای کوولۆم''' [[یاسای زانستی|یاسایەکی زانستییە]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]] بۆ گێڕانەوەی بڕی [[ھێز (فیزیک)|ھێزی]] نێوان دوو پارچۆلکەی نەجووڵی [[باری کارەبایی|کارەبا لێ بارکراو]]. ئەم ھێزە کارەبایییە '''ھێزی ئیلێکترۆستاتیک''' یا '''ھێزی کوولۆم''' -یشی پێ دەوترێ. ئ...»ەوە 1660420 wikitext text/x-wiki '''یاسای کوولۆم''' [[یاسای زانستی|یاسایەکی زانستییە]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]] بۆ گێڕانەوەی بڕی [[ھێز (فیزیک)|ھێزی]] نێوان دوو پارچۆلکەی نەجووڵی [[باری کارەبایی|کارەبا لێ بارکراو]]. ئەم ھێزە کارەبایییە '''ھێزی ئیلێکترۆستاتیک''' یا '''ھێزی کوولۆم''' -یشی پێ دەوترێ. ئەگەرچی یاساکە پێشتریش ناسراو بووە، بەڵام، یەکەم جار ساڵی ۱۷۸۵ لە لایەن فیزیکزانی فەڕەنسی [[شارل ئۆگستین کوولۆم]] -ەوە بڵاو کراوەتەوە. یاسای کوولۆم بۆ پەرەسەندنی [[تیۆریی کارۆموگناتیزم]] زۆر پێویست بووە و، تەنانەت ڕەنگە خاڵی دەستپێکیشی بووبێ، چونکە دەرحەق بە بڕی باری کارەبایی لە پارچۆلکەکاندا  ڕێگەی باس و وتووێژی ماناداری خۆش کرد. یاساکە دەڵێ [[گەورەیی (بیرکاری)|گەورەیی]]، یا [[بایەخی ڕەھا|بایەخی ڕەھای]]، ھێزی ئیلێکترۆستاتیکی ڕاکێشەر یا دوورخەرەوەی نێوان دوو نووکە پارچۆلکە [[ھاوڕێژەیی|ھاوڕێژەییی]] ڕاستەوخۆی ھەیە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان و، ھاوڕێژەییی پێچەوانەی ھەیە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودای نێوانیان. kyz3wov889icsce47dfxt6nqpydlzsc 1660421 1660420 2026-09-04T14:19:49Z Aza 86 /* */ 1660421 wikitext text/x-wiki '''یاسای کوولۆم''' [[یاسای زانستی|یاسایەکی زانستییە]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]] بۆ گێڕانەوەی بڕی [[ھێز (فیزیک)|ھێزی]] نێوان دوو پارچۆلکەی نەجووڵی [[باری کارەبایی|کارەبا لێ بارکراو]]. ئەم ھێزە کارەبایییە '''ھێزی ئیلێکترۆستاتیک''' یا '''ھێزی کوولۆم''' -یشی پێ دەوترێ. ئەگەرچی یاساکە پێشتریش ناسراو بووە، بەڵام، یەکەم جار ساڵی ۱۷۸۵ لە لایەن فیزیکزانی فەڕەنسی [[شارل ئۆگستین کوولۆم]] -ەوە بڵاو کراوەتەوە. یاسای کوولۆم بۆ پەرەسەندنی [[تیۆریی کارۆموگناتیزم]] زۆر پێویست بووە و، تەنانەت ڕەنگە خاڵی دەستپێکیشی بووبێ، چونکە دەرحەق بە بڕی باری کارەبایی لە پارچۆلکەکاندا  ڕێگەی باس و وتووێژی ماناداری خۆش کرد. یاساکە دەڵێ [[گەورەیی (بیرکاری)|گەورەیی]]، یا [[بایەخی ڕەھا|بایەخی ڕەھای]]، ھێزی ئیلێکترۆستاتیکی ڕاکێشەر یا دوورخەرەوەی نێوان دوو نووکە پارچۆلکە [[ھاوڕێژەیی|ھاوڕێژەییی]] ڕاستەوخۆی ھەیە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان و، ھاوڕێژەییی پێچەوانەی ھەیە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودای نێوانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Physics Tutorial - Static Electricity - Electric Force - Coulomb's Law |ناونیشان=https://www.physicsclassroom.com/tutorial/static-electricity/electric-force/coulombs-law |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=www.physicsclassroom.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Coulomb's law {{!}} Law {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost |ناونیشان=https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=EBSCO |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} s819w6rz30fid8k4uew5ynvrxedus1o 1660422 1660421 2026-09-04T14:27:04Z Aza 86 /* */ 1660422 wikitext text/x-wiki [[File:CoulombsLaw_scal.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CoulombsLaw_scal.svg|وێنۆک|ھێزی F لە نێوان دوو نووکە پارچۆلکەی q1  و q2 ڕاستەوانە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان ھاوڕێژەیە و، چەپەوانە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودا نێوانیان. بارە ھاوچەشنەکان یەکتری دوور دەخەنەوە و، بارە ناوھاوچەشنەکان یەکتری ڕادەکێشن.]] '''کوولۆم''' [[یاسای زانستی|یاسایەکی زانستییە]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]] بۆ گێڕانەوەی بڕی [[ھێز (فیزیک)|ھێزی]] نێوان دوو پارچۆلکەی نەجووڵی [[باری کارەبایی|کارەبا لێ بارکراو]]. ئەم ھێزە کارەبایییە '''ھێزی ئیلێکترۆستاتیک''' یا '''ھێزی کوولۆم''' -یشی پێ دەوترێ. ئەگەرچی یاساکە پێشتریش ناسراو بووە، بەڵام، یەکەم جار ساڵی ۱۷۸۵ لە لایەن فیزیکزانی فەڕەنسی [[شارل ئۆگستین کوولۆم]] -ەوە بڵاو کراوەتەوە. یاسای کوولۆم بۆ پەرەسەندنی [[تیۆریی کارۆموگناتیزم]] زۆر پێویست بووە و، تەنانەت ڕەنگە خاڵی دەستپێکیشی بووبێ، چونکە دەرحەق بە بڕی باری کارەبایی لە پارچۆلکەکاندا  ڕێگەی باس و وتووێژی ماناداری خۆش کرد. یاساکە دەڵێ [[گەورەیی (بیرکاری)|گەورەیی]]، یا [[بایەخی ڕەھا|بایەخی ڕەھای]]، ھێزی ئیلێکترۆستاتیکی ڕاکێشەر یا دوورخەرەوەی نێوان دوو نووکە پارچۆلکە [[ھاوڕێژەیی|ھاوڕێژەییی]] ڕاستەوخۆی ھەیە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان و، ھاوڕێژەییی پێچەوانەی ھەیە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودای نێوانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Physics Tutorial - Static Electricity - Electric Force - Coulomb's Law |ناونیشان=https://www.physicsclassroom.com/tutorial/static-electricity/electric-force/coulombs-law |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=www.physicsclassroom.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Coulomb's law {{!}} Law {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost |ناونیشان=https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=EBSCO |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} qnogm9y5ubahqcsdpzr6phidkqpcjdt 1660558 1660422 2026-09-04T16:15:12Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Coulomb's law}} 1660558 wikitext text/x-wiki [[File:CoulombsLaw_scal.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CoulombsLaw_scal.svg|وێنۆک|ھێزی F لە نێوان دوو نووکە پارچۆلکەی q1  و q2 ڕاستەوانە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان ھاوڕێژەیە و، چەپەوانە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودا نێوانیان. بارە ھاوچەشنەکان یەکتری دوور دەخەنەوە و، بارە ناوھاوچەشنەکان یەکتری ڕادەکێشن.]] '''کوولۆم''' [[یاسای زانستی|یاسایەکی زانستییە]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]] بۆ گێڕانەوەی بڕی [[ھێز (فیزیک)|ھێزی]] نێوان دوو پارچۆلکەی نەجووڵی [[باری کارەبایی|کارەبا لێ بارکراو]]. ئەم ھێزە کارەبایییە '''ھێزی ئیلێکترۆستاتیک''' یا '''ھێزی کوولۆم''' -یشی پێ دەوترێ. ئەگەرچی یاساکە پێشتریش ناسراو بووە، بەڵام، یەکەم جار ساڵی ۱۷۸۵ لە لایەن فیزیکزانی فەڕەنسی [[شارل ئۆگستین کوولۆم]] -ەوە بڵاو کراوەتەوە. یاسای کوولۆم بۆ پەرەسەندنی [[تیۆریی کارۆموگناتیزم]] زۆر پێویست بووە و، تەنانەت ڕەنگە خاڵی دەستپێکیشی بووبێ، چونکە دەرحەق بە بڕی باری کارەبایی لە پارچۆلکەکاندا  ڕێگەی باس و وتووێژی ماناداری خۆش کرد. یاساکە دەڵێ [[گەورەیی (بیرکاری)|گەورەیی]]، یا [[بایەخی ڕەھا|بایەخی ڕەھای]]، ھێزی ئیلێکترۆستاتیکی ڕاکێشەر یا دوورخەرەوەی نێوان دوو نووکە پارچۆلکە [[ھاوڕێژەیی|ھاوڕێژەییی]] ڕاستەوخۆی ھەیە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان و، ھاوڕێژەییی پێچەوانەی ھەیە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودای نێوانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Physics Tutorial - Static Electricity - Electric Force - Coulomb's Law |ناونیشان=https://www.physicsclassroom.com/tutorial/static-electricity/electric-force/coulombs-law |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=www.physicsclassroom.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Coulomb's law {{!}} Law {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost |ناونیشان=https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=EBSCO |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Coulomb's law}} t1bcmwqdwkkwxo4mt31kgr3yuvb4825 1660619 1660558 2026-09-04T17:19:42Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:فیزیک|فیزیک]] و [[دەروازە:ئەندازیاری|ئەندازیاری]] 1660619 wikitext text/x-wiki [[File:CoulombsLaw_scal.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CoulombsLaw_scal.svg|وێنۆک|ھێزی F لە نێوان دوو نووکە پارچۆلکەی q1  و q2 ڕاستەوانە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان ھاوڕێژەیە و، چەپەوانە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودا نێوانیان. بارە ھاوچەشنەکان یەکتری دوور دەخەنەوە و، بارە ناوھاوچەشنەکان یەکتری ڕادەکێشن.]] '''کوولۆم''' [[یاسای زانستی|یاسایەکی زانستییە]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]] بۆ گێڕانەوەی بڕی [[ھێز (فیزیک)|ھێزی]] نێوان دوو پارچۆلکەی نەجووڵی [[باری کارەبایی|کارەبا لێ بارکراو]]. ئەم ھێزە کارەبایییە '''ھێزی ئیلێکترۆستاتیک''' یا '''ھێزی کوولۆم''' -یشی پێ دەوترێ. ئەگەرچی یاساکە پێشتریش ناسراو بووە، بەڵام، یەکەم جار ساڵی ۱۷۸۵ لە لایەن فیزیکزانی فەڕەنسی [[شارل ئۆگستین کوولۆم]] -ەوە بڵاو کراوەتەوە. یاسای کوولۆم بۆ پەرەسەندنی [[تیۆریی کارۆموگناتیزم]] زۆر پێویست بووە و، تەنانەت ڕەنگە خاڵی دەستپێکیشی بووبێ، چونکە دەرحەق بە بڕی باری کارەبایی لە پارچۆلکەکاندا  ڕێگەی باس و وتووێژی ماناداری خۆش کرد. یاساکە دەڵێ [[گەورەیی (بیرکاری)|گەورەیی]]، یا [[بایەخی ڕەھا|بایەخی ڕەھای]]، ھێزی ئیلێکترۆستاتیکی ڕاکێشەر یا دوورخەرەوەی نێوان دوو نووکە پارچۆلکە [[ھاوڕێژەیی|ھاوڕێژەییی]] ڕاستەوخۆی ھەیە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان و، ھاوڕێژەییی پێچەوانەی ھەیە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودای نێوانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Physics Tutorial - Static Electricity - Electric Force - Coulomb's Law |ناونیشان=https://www.physicsclassroom.com/tutorial/static-electricity/electric-force/coulombs-law |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=www.physicsclassroom.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Coulomb's law {{!}} Law {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost |ناونیشان=https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=EBSCO |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Coulomb's law}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|ئەندازیاری}} 0n7xhmkm3e5mlt0i1vwqeee6lo3lu0p 1660709 1660619 2026-09-04T20:03:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1660709 wikitext text/x-wiki [[File:CoulombsLaw_scal.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CoulombsLaw_scal.svg|وێنۆک|ھێزی F لە نێوان دوو نووکە پارچۆلکەی q1  و q2 ڕاستەوانە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان ھاوڕێژەیە و، چەپەوانە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودا نێوانیان. بارە ھاوچەشنەکان یەکتری دوور دەخەنەوە و، بارە ناوھاوچەشنەکان یەکتری ڕادەکێشن.]] '''کوولۆم''' [[یاسای زانستی|یاسایەکی زانستییە]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]] بۆ گێڕانەوەی بڕی [[ھێز (فیزیک)|ھێزی]] نێوان دوو پارچۆلکەی نەجووڵی [[باری کارەبایی|کارەبا لێ بارکراو]]. ئەم ھێزە کارەبایییە '''ھێزی ئیلێکترۆستاتیک''' یا '''ھێزی کوولۆم''' -یشی پێ دەوترێ. ئەگەرچی یاساکە پێشتریش ناسراو بووە، بەڵام، یەکەم جار ساڵی ۱۷۸۵ لە لایەن فیزیکزانی فەڕەنسی [[شارل ئۆگستین کوولۆم]] -ەوە بڵاو کراوەتەوە. یاسای کوولۆم بۆ پەرەسەندنی [[تیۆریی کارۆموگناتیزم]] زۆر پێویست بووە و، تەنانەت ڕەنگە خاڵی دەستپێکیشی بووبێ، چونکە دەرحەق بە بڕی باری کارەبایی لە پارچۆلکەکاندا  ڕێگەی باس و وتووێژی ماناداری خۆش کرد. یاساکە دەڵێ [[گەورەیی (بیرکاری)|گەورەیی]]، یا [[بایەخی ڕەھا|بایەخی ڕەھای]]، ھێزی ئیلێکترۆستاتیکی ڕاکێشەر یا دوورخەرەوەی نێوان دوو نووکە پارچۆلکە [[ھاوڕێژەیی|ھاوڕێژەییی]] ڕاستەوخۆی ھەیە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان و، ھاوڕێژەییی پێچەوانەی ھەیە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودای نێوانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Physics Tutorial - Static Electricity - Electric Force - Coulomb's Law |ناونیشان=https://www.physicsclassroom.com/tutorial/static-electricity/electric-force/coulombs-law |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=www.physicsclassroom.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Coulomb's law {{!}} Law {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost |ناونیشان=https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=EBSCO |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Coulomb's law}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|ئەندازیاری}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 7te3dodrvawxjyij5szl9w2apfzjjep 1660866 1660709 2026-09-04T21:10:47Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1660866 wikitext text/x-wiki [[File:CoulombsLaw_scal.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CoulombsLaw_scal.svg|وێنۆک|ھێزی F لە نێوان دوو نووکە پارچۆلکەی q1  و q2 ڕاستەوانە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان ھاوڕێژەیە و، چەپەوانە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودا نێوانیان. بارە ھاوچەشنەکان یەکتری دوور دەخەنەوە و، بارە ناوھاوچەشنەکان یەکتری ڕادەکێشن.]] '''کوولۆم''' [[یاسای زانستی|یاسایەکی زانستییە]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]] بۆ گێڕانەوەی بڕی [[ھێز (فیزیک)|ھێزی]] نێوان دوو پارچۆلکەی نەجووڵی [[باری کارەبایی|کارەبا لێ بارکراو]]. ئەم ھێزە کارەبایییە '''ھێزی ئیلێکترۆستاتیک''' یا '''ھێزی کوولۆم''' -یشی پێ دەوترێ. ئەگەرچی یاساکە پێشتریش ناسراو بووە، بەڵام، یەکەم جار ساڵی ۱۷۸۵ لە لایەن فیزیکزانی فەڕەنسی [[شارل ئۆگستین کوولۆم]] -ەوە بڵاو کراوەتەوە. یاسای کوولۆم بۆ پەرەسەندنی [[تیۆریی کارۆموگناتیزم]] زۆر پێویست بووە و، تەنانەت ڕەنگە خاڵی دەستپێکیشی بووبێ، چونکە دەرحەق بە بڕی باری کارەبایی لە پارچۆلکەکاندا  ڕێگەی باس و وتووێژی ماناداری خۆش کرد. یاساکە دەڵێ [[گەورەیی (بیرکاری)|گەورەیی]]، یا [[بایەخی ڕەھا|بایەخی ڕەھای]]، ھێزی ئیلێکترۆستاتیکی ڕاکێشەر یا دوورخەرەوەی نێوان دوو نووکە پارچۆلکە [[ھاوڕێژەیی|ھاوڕێژەییی]] ڕاستەوخۆی ھەیە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان و، ھاوڕێژەییی پێچەوانەی ھەیە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودای نێوانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Physics Tutorial - Static Electricity - Electric Force - Coulomb's Law |ناونیشان=https://www.physicsclassroom.com/tutorial/static-electricity/electric-force/coulombs-law |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=www.physicsclassroom.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Coulomb's law {{!}} Law {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost |ناونیشان=https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=EBSCO |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Coulomb's law}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|ئەندازیاری}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پۆل:کارۆموگناتیسی]] [[پۆل:ھێز]] [[پۆل:یاسا زانستییەکان]] owdqr32uukkohux2l3rf2cwfqas5vpp 1661001 1660866 2026-09-05T03:43:32Z Aza 86 /* */ 1661001 wikitext text/x-wiki [[File:CoulombsLaw_scal.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CoulombsLaw_scal.svg|وێنۆک|ھێزی F لە نێوان دوو نووکە پارچۆلکەی q1  و q2 ڕاستەوانە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان ھاوڕێژەیە و، چەپەوانە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودا نێوانیان. بارە ھاوچەشنەکان یەکتری دوور دەخەنەوە و، بارە ناھاوچەشنەکان یەکتری ڕادەکێشن.]] '''کوولۆم''' [[یاسای زانستی|یاسایەکی زانستییە]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]] بۆ گێڕانەوەی بڕی [[ھێز (فیزیک)|ھێزی]] نێوان دوو پارچۆلکەی نەجووڵی [[باری کارەبایی|کارەبا لێ بارکراو]]. ئەم ھێزە کارەبایییە '''ھێزی ئیلێکترۆستاتیک''' یا '''ھێزی کوولۆم''' -یشی پێ دەوترێ. ئەگەرچی یاساکە پێشتریش ناسراو بووە، بەڵام، یەکەم جار ساڵی ۱۷۸۵ لە لایەن فیزیکزانی فەڕەنسی [[شارل ئۆگستین کوولۆم]] -ەوە بڵاو کراوەتەوە. یاسای کوولۆم بۆ پەرەسەندنی [[تیۆریی کارۆموگناتیزم]] زۆر پێویست بووە و، تەنانەت ڕەنگە خاڵی دەستپێکیشی بووبێ، چونکە دەرحەق بە بڕی باری کارەبایی لە پارچۆلکەکاندا  ڕێگەی باس و وتووێژی ماناداری خۆش کرد. یاساکە دەڵێ [[گەورەیی (بیرکاری)|گەورەیی]]، یا [[بایەخی ڕەھا|بایەخی ڕەھای]]، ھێزی ئیلێکترۆستاتیکی ڕاکێشەر یا دوورخەرەوەی نێوان دوو نووکە پارچۆلکە [[ھاوڕێژەیی|ھاوڕێژەییی]] ڕاستەوخۆی ھەیە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان و، ھاوڕێژەییی پێچەوانەی ھەیە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودای نێوانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Physics Tutorial - Static Electricity - Electric Force - Coulomb's Law |ناونیشان=https://www.physicsclassroom.com/tutorial/static-electricity/electric-force/coulombs-law |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=www.physicsclassroom.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Coulomb's law {{!}} Law {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost |ناونیشان=https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=EBSCO |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Coulomb's law}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|ئەندازیاری}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پۆل:کارۆموگناتیسی]] [[پۆل:ھێز]] [[پۆل:یاسا زانستییەکان]] 97umo8vzw7n6lmvy3e4f964dzlrlqr4 1661015 1661001 2026-09-05T07:42:43Z Aza 86 /* */ 1661015 wikitext text/x-wiki [[File:CoulombsLaw_scal.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CoulombsLaw_scal.svg|وێنۆک|ھێزی F لە نێوان دوو نووکە پارچۆلکەی q1  و q2 ڕاستەوانە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان ھاوڕێژەیە و، چەپەوانە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودا نێوانیان. بارە ھاوچەشنەکان یەکتری دوور دەخەنەوە و، بارە ناھاوچەشنەکان یەکتری ڕادەکێشن.]] '''یاسای کوولۆم''' [[یاسای زانستی|یاسایەکی زانستییە]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]] بۆ گێڕانەوەی بڕی [[ھێز (فیزیک)|ھێزی]] نێوان دوو پارچۆلکەی نەجووڵی [[باری کارەبایی|کارەبا لێ بارکراو]]. ئەم ھێزە کارەبایییە '''ھێزی ئیلێکترۆستاتیک''' یا '''ھێزی کوولۆم''' -یشی پێ دەوترێ. ئەگەرچی یاساکە پێشتریش ناسراو بووە، بەڵام، یەکەم جار ساڵی ۱۷۸۵ لە لایەن فیزیکزانی فەڕەنسی [[شارل ئۆگستین کوولۆم]] -ەوە بڵاو کراوەتەوە. یاسای کوولۆم بۆ پەرەسەندنی [[تیۆریی کارۆموگناتیزم]] زۆر پێویست بووە و، تەنانەت ڕەنگە خاڵی دەستپێکیشی بووبێ، چونکە دەرحەق بە بڕی باری کارەبایی لە پارچۆلکەکاندا  ڕێگەی باس و وتووێژی ماناداری خۆش کرد. یاساکە دەڵێ [[گەورەیی (بیرکاری)|گەورەیی]]، یا [[بایەخی ڕەھا|بایەخی ڕەھای]]، ھێزی ئیلێکترۆستاتیکی ڕاکێشەر یا دوورخەرەوەی نێوان دوو نووکە پارچۆلکە [[ھاوڕێژەیی|ھاوڕێژەییی]] ڕاستەوخۆی ھەیە لەگەڵ بەرھەمی لێکدانی گەورەییی بارەکانیان و، ھاوڕێژەییی پێچەوانەی ھەیە لەگەڵ چوارگۆشەی مەودای نێوانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Physics Tutorial - Static Electricity - Electric Force - Coulomb's Law |ناونیشان=https://www.physicsclassroom.com/tutorial/static-electricity/electric-force/coulombs-law |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=www.physicsclassroom.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Coulomb's law {{!}} Law {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost |ناونیشان=https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=EBSCO |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Coulomb's law}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|ئەندازیاری}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پۆل:کارۆموگناتیسی]] [[پۆل:ھێز]] [[پۆل:یاسا زانستییەکان]] h08awoj58iv5g7x26pal6lfi87kzuw7 1 303551 1660424 2026-09-04T14:33:45Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660424 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[شەڕی بێتواتە (١٩٨٣)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660423 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260821165715/https://knwe.org/ بۆ https://www.knwe.org/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260821165715/https://knwe.org/ بۆ https://www.knwe.org/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) rimvi446utkoq17zttzrzsdemhdmg81 1 303552 1660427 2026-09-04T14:45:12Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660427 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شەڕی ھەولێر (١٥٣٤)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660426 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251005225201/https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ بۆ https://www.ezidipress.com/blog/hussein-beg-dasini-und-die-schlacht-um-arbil/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:٤٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 3h48yrsbisu67rho2nk7fa0m6o46xp3 3 303553 1660515 2026-09-04T15:32:26Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1660515 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١٥:٣٢، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 1l8nlwdc8xamerm7zd8rge6d8kgp30n 100 303554 1660611 2026-09-04T16:55:48Z Amine yousefi 16159 پەڕەی دروست کرد بە «[[پەڕگە:Gerald du Maurier, Angela, Daphne & Jeanne 1913.jpg|ناوەڕاست|250px]] <center>'''[[دافنە دوومۆریە]]''' لە تەمەنی شەش ساڵایدا، لە ناوەڕاستی وێنەکە، لەگەڵ خوشکەکانی ئانجێلا لە لای چەپ و ژان لە لای ڕاست، و باوکیان جێرالد دوومۆریە، لە ساڵی ١٩١٣.<center/>»ەوە 1660611 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Gerald du Maurier, Angela, Daphne & Jeanne 1913.jpg|ناوەڕاست|250px]] <center>'''[[دافنە دوومۆریە]]''' لە تەمەنی شەش ساڵایدا، لە ناوەڕاستی وێنەکە، لەگەڵ خوشکەکانی ئانجێلا لە لای چەپ و ژان لە لای ڕاست، و باوکیان جێرالد دوومۆریە، لە ساڵی ١٩١٣.<center/> b3jsvllaq9pu0stds0lybjo2w71h57u 100 303555 1660614 2026-09-04T17:07:18Z Amine yousefi 16159 پەڕەی دروست کرد بە «<div style="background-color: #FFFAFA; border: 1px solid #c35617; text-align: center; font-weight: bolder; font-size:24px;"> بیرۆکە </div> <div style="background-color:FFFAFA ; border: 1px solid #c35617; margin-top: -10px;"> [[پەڕگە:Clipboard.svg|ناوەڕاست|100px]] '''<div style="text-align:center;">بەخێربێیت بۆ پەڕەی پێشنیارکردنی بیرۆکە بۆ دەروازە:ڕۆمانەکان|دەروازەی ڕ...»ەوە 1660614 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #FFFAFA; border: 1px solid #c35617; text-align: center; font-weight: bolder; font-size:24px;"> بیرۆکە </div> <div style="background-color:FFFAFA ; border: 1px solid #c35617; margin-top: -10px;"> [[پەڕگە:Clipboard.svg|ناوەڕاست|100px]] '''<div style="text-align:center;">بەخێربێیت بۆ پەڕەی پێشنیارکردنی بیرۆکە بۆ [[دەروازە:ڕۆمانەکان|دەروازەی ڕۆمانەکان]]!</div>'''<br/> '''<div style="text-align:center;">لێرە دەتوانیت بیرۆکە، ڕەخنە و وتارێک یان زیادتر بۆ دەروازەی ڕۆمانەکان بخەیتە ڕوو بۆ زیاتر بەرەوپێشبردنی دەروازەکە!</div>''' ---- <!--بە ھەمان ڕیزبەندی بەردەوام دەبێت و تکایە واژۆکەشت لەبیر نەکەیت--> * بیرۆکەی یەکەم: * بیرۆکەی دووەم: * بیرۆکەی سێیەم: ---- * ڕەخنەی یەکەم: * ڕەخنەی دووەم: * ڕەخنەی سێیەم: ---- * وتاری یەکەم: * وتاری دووەم: * وتارێ سێیەم: ---- <!--ھی ترت ھەیە؟ لە خوارەوە بینووسە--> </div> [[پۆل:داڕێژەکانی دەروازەی ڕۆمانەکان]] 4h3gx5my1q7d2idu97q1hwt4wxuxiht 10 303556 1660620 2026-09-04T17:21:03Z Kurdistanfutuermovment bak 78877 پەڕەی دروست کرد بە «<div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = <span style="color: #800080;">'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK'''</span> | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = <span style="color: #800080;">Kurdistan Future Movement</span> | زمان٢ = فارسی | ناو...»ەوە 1660620 wikitext text/x-wiki <div style="color: #800080;"> {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = <span style="color: #800080;">'''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان'''<br /> '''باک BAK'''</span> | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = ئینگلیزی | ناوی_زمان١ = <span style="color: #800080;">Kurdistan Future Movement</span> | زمان٢ = فارسی | ناوی_زمان٢ = <span style="color: #800080;">جنبش ێ‌ینده کردستان</span> | زمان٣ = عەرەبی | ناوی_زمان٣ = <span style="color: #800080;">تیار مستقبل کردستان</span> | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = Kfm logo svg.jpg | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرکردە = | سەرۆک = | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = <span style="color: #800080;">سکرتاریەتی میدیایی سەرپەرشتیاری گشتی</span> | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە = <span style="color: #800080;">سەرپەرشتیاری گشتی</span> | ناوی_سەرکردە١ = [[ڕەند مەریوانی|<span style="color: #800080;">ڕەند مەریوانی</span>]]<br /><ref name="کوردپیدیا">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 دەزگای میدیایی ڕووداو]: ''بزووتنەوەی ئایندە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شێوەیەکی فەرمی خۆی ڕاگەیاند.''</ref> | ناونیشانی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ناوەندی بڕیار</span> | ناوی_سەرکردە٢ = <span style="color: #800080;">ئاهورا هەورامانی<br />دیار پەروانە<br />شێخ عەلی<br />ساراعەزیزی<br />نەسرین گەردی<br />سازان محەمەد<br />شێرکۆ پاڵانی<br />ئیبراهیم حەسەن</span> | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = <span style="color: #800080;">٢٠ی ٦ی ٢٠٢٠</span> | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان|<span style="color: #800080;">ڕۆژهەڵاتی کوردستان</span>]]، [[ماد|<span style="color: #800080;">ماد</span>]] | ڕۆژنامە = ''<span style="color: #800080;">ڕوانگەی ئازاد</span>''<br />'''''<span style="color: #800080;">ئایندە</span>''''' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = [[چین و توێژەکانی کۆمەڵگە|<span style="color: #800080;">چین و توێژەکانی کۆمەڵگە</span>]] | ناوی_باڵی١ = <span style="color: #800080;">بیرگە</span> | باڵی١ = <span style="color: #800080;">ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی</span> | ناوی_باڵی٢ = <span style="color: #800080;">کۆمەڵگەی یەکسان</span> | باڵی٢ = [[کوردستانی ئازاد|<span style="color: #800080;">کوردستانی ئازاد</span>]]<br />[[گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو|<span style="color: #800080;">گەلێکی شارستانی و پێشکەوتوو</span>]] | ناوی_باڵی٣ = <span style="color: #800080;">هێزی بەرگری</span> | باڵی٣ = <span style="color: #800080;">[[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ناوەندی فەرماندەیی نیشتمانی</span>]] ( NDC)<br />[[یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان|<span style="color: #800080;">یەکەی تایبەتی بەرگری</span>]] (SUPK)</span> | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک|<span style="color: #800080;">سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک</span>]]<br />[[مافی دیاریکردنی چارەنووس|<span style="color: #800080;">مافی چارەنووس</span>]]<br />[[کوردایەتی|<span style="color: #800080;">کوردایەتی</span>]]<br />[[سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی|<span style="color: #800080;">سەنتڕالیزمی دیموکراتی زانستی</span>]]<br />[[ئاسایشی نەتەوەیی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نەتەوەیی</span>]]<br />[[ئاسایشی نیشتمانی|<span style="color: #800080;">ئاسایشی نیشتمانی</span>]] | شوێنی_سیاسی = [[چەپ|<span style="color: #800080;">چەپگرایی نەتەوەیی</span>]] | ئایین = <span style="color: #800080;">سیکۆلار</span> | نیشتمانی = <span style="color: #800080;">[[ڕەسەنایەتی|<span style="color: #800080;">ڕەسەنایەتی</span>]]<br />[[بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد|<span style="color: #800080;">بونیادنانەوەی دەوڵەتی ماد</span>]]</span> | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = <span style="color: #800080;">تەلەڤیزیۆن</span> | ئینتیما١ = [[ئایندە تیڤی|<span style="color: #800080;">ئایندە تیڤی</span>]] | ناونیشانی_ئینتیما٢ = <span style="color: #800080;">ماڵپەڕی هەواڵی</span> | ئینتیما٢ = [https://ainde.org/kurdi/ <span style="color: #800080;">میدیا و ڕاگەیاندنی ئایندە</span>] | ڕەنگەکان = {{color box|#fdbd12}} [[زەرد|<span style="color: #800080;">زەرد</span>]] {{color box|#ed2224}} [[سوور|<span style="color: #800080;">سوور</span>]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز|<span style="color: #800080;">سەوز</span>]] | ناوی_کورسییەکان١ = | کورسییەکان١ = | ناوی_کورسییەکان٢ = | کورسییەکان٢ = | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئaڵا = Ainde-kurdistan-flag.gif | ماڵپەڕ = [https://kfmeast.org <span style="color: #800080;">kfmeast.org</span>] | وڵات = <span style="color: #800080;">ئێران</span> | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} </div> <div style="color: #800080;"> '''بزوتنەوەی ئایندەی کوردستان کورتکراوەکەی '''باک BAK''' (بە ئینگلیزی kurdistan future movment , bak) بزووتنەوەیەیکی [[چەپگەری نەتەوەییە ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا خەبات دەکات. بزووتنەوەی ئایندە دوو باڵی چەکداری هەیە [[ناوەندی فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی | یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان ]] بنگەی سەرەکی لە ([[باشووری کوردستان]]) دژ بە [[ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] خەبات دەکات. == پێناسە و ئایدۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ئایدۆلۆژیای «چەپی نەتەوەیی» پەسەند کردووە، کە لە چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیکدا''' ڕەنگی داوەتەوە. ئەم دیدگایە پەیوەندییەکی توندوتۆڵ لە نێوان دادی کۆمەڵایەتی و ئازادییە نەتەوەییەکاندا بونیاد دەنێت. بزووتنەوەکە ڕەنگی [[ئەرخەوانی|<span style="color: #800080;">ئەرخەوانی</span>]] وەک هێمای شکۆ و گۆڕانکاری هەڵبژاردووە.<ref name="Kurdipedia">[https://kurdipedia.org ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە کوردپیدیا]</ref> ئەم بزووتنەوەیە لە مانیفێستەکەیدا پشت بەم بنەمایانەی خوارەوە دەبەستێت: * '''سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک:''' وەک کۆڵەکەیەک بۆ بەدیهێنانی دادی کۆمەڵایەتی و یەکسانی. * '''تەکنۆکراسی:''' لە بەڕێوەبردنی دامەزراوەکان و پشتبەستن بە پسپۆڕییە زانستییەکان. * '''چەپی نەتەوەیی:''' وەک چوارچێوەیەک بۆ خەبات لە پێناو مافەکانی نەتەوەی کورد. == ستراتیژی سیاسی و سەربازی == بەهۆی درککردن بە هەستیاریی دۆخەکە لە [[هەرێمی کوردستان|<span style="color: #800080;">هەرێمی کوردستان</span>]] و بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی نەتەوە، بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لە ئێستادا هیچ جۆرە چالاكییەکی سەربازی ئەنجام نادات و سەرنجی خستووەتە سەر خەباتی سیاسی و مەدەنی. لەگەڵ ئەوەشدا، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ بەرگریی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگریی نیشتمانی (National Defense Command - NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی پارێزەرانی کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK)''' == ئامانجە سیاسییەکان == ئامانجەکانی بزووتنەوەکە لە دوو خاڵی ستراتیژیدا کورت دەبنەوە: * چەسپاندنی '''فیدراڵیزمی دیموکراتیک''' لە ئێراندا وەک مۆدێلێکی دادپەروەرانە بۆ دابەشکردنی دەسەڵات و سامان. * بەفەرمی ناساندنی مافی نەتەوەی کورد لە '''دیاریکردنی چارەنووسدا''' وەک مافێکی سروشتی و یاسایی کە لە پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا گەرەنتی کراوە. == خەباتی دیپلۆماسی و مافەکانی مرۆڤ == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان تاقە هێزی سیاسییە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کە تاوانەکانی ڕژێمی ئێرانی بە شێوازێکی ڕێکوپێک و یاسایی لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی بەدۆکیۆمێنت کردووە و ئاشکرای کردووە. لە دەستکەوتێکی بێپێشینەدا، ئەم بزووتنەوەیەی یاداشتێکی فەرمی ئاراستەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کرد و وەڵامێکی فەرمی لە لایەن ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی|<span style="color: #800080;">لێبوردنی نێودەوڵەتی</span>]] (Amnesty International) پێگەیشت، ئەمەش شەرعیەتێکی نێودەوڵەتی بەربڵاوی بە دۆزی ستامدیدانی کوردستان بەخشی.<ref name="KFM">[https://kfmeast.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان - بەشی بەیاننامەکان]</ref> == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی و تەکنۆکراسی == ئەم بزووتنەوەیە چەمکی «سەنتڕالیزمی دیموکراتیک» لە چوارچێوەیەکان کەموێنەدا بە ناوی «پێکهاتەی تۆڕی» (Network Structure) بەکاردێنێت. ئامانجی ئەم مۆدێلە، سەرلەنوێ داڕشتنەوەی چینەکانی کۆمەڵگەیە لە سەر بنەمای '''تەکنۆکراسی''' و پسپۆڕی؛ چونکە بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە کایە سیاسی و جێبەجێکارییەکان دەبێت لە لایەن شارەزا و پسپۆڕانەوە بەڕێوە ببرێن، نەک تەنها پشتبەستن بە دروشمی ئایدۆلۆژی. == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا, ژن تەنها هێمایەکی ڕووکەش نییە، بەڵکو '''بڕیاردەرێکی ڕاستەقینەیە''' لە لوتکەی هەرەمی ڕێکخراوەیی و سەرکردایەتیدا. ئەم بزووتنەوەیە بڕوای وایە کە هیچ گۆڕانکارییەکی کۆمەڵایەتی یان سیاسی بەبێ بەشداریی چاوپێکەوتووانە و کارای ژنان سەرکەوتوو نابێت، چونکە ئازادیی کۆمەڵگە لە هێز و ئازادیی ژنانەوە دەست پێدەکات.<ref name="Ayinda">[https://kfmeast.orgpages/11 مانیفێست و پەیڕەوی ناوخۆی بزووتنەوەی ئایندە]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} </div> سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20250625194313642828&lng=12 https://kfmeast.org {{بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک ) }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan future movement (Category:Kurdistan Future Movement)}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان لەلایەن ژاپۆنەوە بە تیرۆریست پۆلێن کراون]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی ئێران]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی عێراق]] es5loma7dupzs8eqxnx2c58c1o6s38f 1660627 1660620 2026-09-04T17:27:07Z Kurdistanfutuermovment bak 78877 پەڕەکەی واڵا کردەوە 1660627 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1660845 1660627 2026-09-04T20:46:25Z Pirehelokan 5097 1660845 wikitext text/x-wiki {{سخ-گ٤}} 7we3chhpcxfwmcb8aripcphskf5e179 0 303557 1660649 2026-09-04T18:25:12Z Épine 19745 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1361872827|Woodwind instrument]]» 1660649 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:116_Museu_de_la_Música.jpg|وێنۆک| ئامێرەکانی بایدار لە مۆزەخانەی مۆزیکا دی بەرشەلۆنە.]] '''ئامێرەکانی بایدار''' خێزانێکە لە [[ئامێری مۆسیقا|ئامێرە مۆسیقییەکان]] لە چوارچێوەی پۆلی گەورەتری ئامێرە باییەکان. باوترین نموونەکان پێکهاتوون لە [[فلووت|فلوت]]، [[کلارینێت|کلارنێت]]، ئۆبۆ ، باسۆن و [[ساکسفۆن|ساکسۆفۆن]]. دوو جۆری سەرەکی ئامێری بایدار هەیە: [[فلووت|فلوت]] و ئامێری کانی (ئەگەرنا پێی دەوترێت بۆری کانی). جیاوازی سەرەکی نێوان ئەم ئامێرانە لەگەڵ ئامێرە باییەکانی تر، شێوازی بەرهەمهێنانی دەنگە. هەموو بایدارەکان دەنگ بەرهەم دەهێنن یان بە دابەشکردنی هەوای فڕێدراو بۆ ناویان لەسەر لێوارێکی تیژ، وەکو فیپڵ (بۆ نموونە فلوت، [[ڕیکۆردەر (ئامێری مۆسیقا)|تۆمارکەر]])، یان بەهۆی لەرزینێکی جووتکراوی یەک یان دوو [[پیکەنە|کانی]] و ستوونی هەوا (بۆ نموونە [[کلارینێت|کلارێنێت]]، باسۆن). سەرەڕای ناوەکە، ڕەنگە بایدار لە هەر ماددەیەک دروست بکرێت نەک تەنیا دار. نموونەی باوی کەرەستەی تر بریتین لە مس، زیو، قەیسی و کانزاکانی دیکەی وەک زێڕ و پلاتین. بۆ نموونە ساکسۆفۆن هەرچەندە لە مس دروستکراوە، بەڵام بە بای دار دادەنرێت، چونکە پێویستی بە کانی هەیە بۆ بەرهەمهێنانی دەنگ. ناوبەناو بای دار لە مادەی زەوی دروست دەکرێت، بە تایبەت ئۆکارینا. == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} == بەستەری دەرەکی == * [http://www.phys.unsw.edu.au/jw/woodwind.html چۆن ئامێرەکانی بایدار کاردەکەن] * [http://www.wfg.woodwind.org/fing.html هێڵکاری پەنجەدان بە بایدار] * [http://www.classicalmusichomepage.com/reference/woodwind-reference ئاماژەی بایدار &#x2013; ClassicalMusicHomepage.com] ئەرشیڤکراوە لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ [[پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا]] b1w1safgr6uxvo50jvhsy0mcvnbmj0j 1660650 1660649 2026-09-04T18:26:20Z Épine 19745 1660650 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:116_Museu_de_la_Música.jpg|وێنۆک| ئامێرەکانی بایدار لە مۆزەخانەی مۆزیکا دی بەرشەلۆنە.]] '''ئامێرەکانی بایدار''' خێزانێکە لە [[ئامێری مۆسیقا|ئامێرە مۆسیقییەکان]] لە چوارچێوەی پۆلی گەورەتری ئامێرە باییەکان. باوترین نموونەکان پێکهاتوون لە [[فلووت|فلوت]]، [[کلارینێت|کلارنێت]]، ئۆبۆ ، باسۆن و [[ساکسفۆن|ساکسۆفۆن]]. دوو جۆری سەرەکی ئامێری بایدار هەیە: [[فلووت|فلوت]] و ئامێری کانی (ئەگەرنا پێی دەوترێت بۆری کانی). جیاوازی سەرەکی نێوان ئەم ئامێرانە لەگەڵ ئامێرە باییەکانی تر، شێوازی بەرهەمهێنانی دەنگە. هەموو بایدارەکان دەنگ بەرهەم دەهێنن یان بە دابەشکردنی هەوای فڕێدراو بۆ ناویان لەسەر لێوارێکی تیژ، وەکو فیپڵ (بۆ نموونە فلوت، [[ڕیکۆردەر (ئامێری مۆسیقا)|تۆمارکەر]])، یان بەهۆی لەرزینێکی جووتکراوی یەک یان دوو [[پیکەنە|کانی]] و ستوونی هەوا (بۆ نموونە [[کلارینێت|کلارێنێت]]، باسۆن). سەرەڕای ناوەکە، ڕەنگە بایدار لە هەر ماددەیەک دروست بکرێت نەک تەنیا دار. نموونەی باوی کەرەستەی تر بریتین لە مس، زیو، قەیسی و کانزاکانی دیکەی وەک زێڕ و پلاتین. بۆ نموونە ساکسۆفۆن هەرچەندە لە مس دروستکراوە، بەڵام بە بای دار دادەنرێت، چونکە پێویستی بە کانی هەیە بۆ بەرهەمهێنانی دەنگ. ناوبەناو بای دار لە مادەی زەوی دروست دەکرێت، بە تایبەت ئۆکارینا. == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} * ویکیی ئینگلیزی == بەستەری دەرەکی == * [http://www.phys.unsw.edu.au/jw/woodwind.html چۆن ئامێرەکانی بایدار کاردەکەن] * [http://www.wfg.woodwind.org/fing.html هێڵکاری پەنجەدان بە بایدار] * [http://www.classicalmusichomepage.com/reference/woodwind-reference ئاماژەی بایدار &#x2013; ClassicalMusicHomepage.com] ئەرشیڤکراوە لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{دەروازە|مۆسیقا}} [[پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا]] jfn6i0j6ymy8qvyn6bzdke4v90oaa54 1660703 1660650 2026-09-04T20:01:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1660703 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:116_Museu_de_la_Música.jpg|وێنۆک| ئامێرەکانی بایدار لە مۆزەخانەی مۆزیکا دی بەرشەلۆنە.]] '''ئامێرەکانی بایدار''' خێزانێکە لە [[ئامێری مۆسیقا|ئامێرە مۆسیقییەکان]] لە چوارچێوەی پۆلی گەورەتری ئامێرە باییەکان. باوترین نموونەکان پێکهاتوون لە [[فلووت|فلوت]]، [[کلارینێت|کلارنێت]]، ئۆبۆ ، باسۆن و [[ساکسفۆن|ساکسۆفۆن]]. دوو جۆری سەرەکی ئامێری بایدار هەیە: [[فلووت|فلوت]] و ئامێری کانی (ئەگەرنا پێی دەوترێت بۆری کانی). جیاوازی سەرەکی نێوان ئەم ئامێرانە لەگەڵ ئامێرە باییەکانی تر، شێوازی بەرهەمهێنانی دەنگە. هەموو بایدارەکان دەنگ بەرهەم دەهێنن یان بە دابەشکردنی هەوای فڕێدراو بۆ ناویان لەسەر لێوارێکی تیژ، وەکو فیپڵ (بۆ نموونە فلوت، [[ڕیکۆردەر (ئامێری مۆسیقا)|تۆمارکەر]])، یان بەهۆی لەرزینێکی جووتکراوی یەک یان دوو [[پیکەنە|کانی]] و ستوونی هەوا (بۆ نموونە [[کلارینێت|کلارێنێت]]، باسۆن). سەرەڕای ناوەکە، ڕەنگە بایدار لە هەر ماددەیەک دروست بکرێت نەک تەنیا دار. نموونەی باوی کەرەستەی تر بریتین لە مس، زیو، قەیسی و کانزاکانی دیکەی وەک زێڕ و پلاتین. بۆ نموونە ساکسۆفۆن هەرچەندە لە مس دروستکراوە، بەڵام بە بای دار دادەنرێت، چونکە پێویستی بە کانی هەیە بۆ بەرهەمهێنانی دەنگ. ناوبەناو بای دار لە مادەی زەوی دروست دەکرێت، بە تایبەت ئۆکارینا. == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} * ویکیی ئینگلیزی == بەستەری دەرەکی == * [http://www.phys.unsw.edu.au/jw/woodwind.html چۆن ئامێرەکانی بایدار کاردەکەن] * [http://www.wfg.woodwind.org/fing.html هێڵکاری پەنجەدان بە بایدار] * [http://www.classicalmusichomepage.com/reference/woodwind-reference ئاماژەی بایدار &#x2013; ClassicalMusicHomepage.com] ئەرشیڤکراوە لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{دەروازە|مۆسیقا}} [[پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا]] kwqon9ljuqdgvbx6eu75ursy5yo2flu 3 303558 1660657 2026-09-04T19:29:54Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1660657 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٢٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) jn8utidd29u21adal0vdk09zq1cpvzb 1 303559 1660848 2026-09-04T20:47:13Z Amine yousefi 16159 /* ناو */ بەشی نوێ 1660848 wikitext text/x-wiki == ناو == ئەم ناوە هەڵە نییە؟ لە ناوە فارسییەکەی زۆر دوورە. [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) tfwkzcm1xcmnt2s8rbhxq91l1jq4rlm 1660884 1660848 2026-09-04T21:49:22Z Amine yousefi 16159 پەڕەکەی واڵا کردەوە 1660884 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1 303560 1660880 2026-09-04T21:44:48Z Kurdistanfutuermovment bak 78877 /* دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە */ بەشی نوێ 1660880 wikitext text/x-wiki == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == سڵاو و زۆز. من ئاگاداری کێشەکانی لەگەڵ پێشینەی ئەم وتارەم. ئێستا خەریکی دەستکاریکەرانی دەقەکە و لابردنی لایەنگرەکانم، لەگەڵ سەرچاوەی بێلایەنی بۆ زیادکردن بۆ ئەوەی پێپێکردنی ویکیپی دی بنجگو. تکایە دەرفەتم پێبدەن بۆ تەواوکردنی چاکسازییەکان پێش سڕینەوەی. [[بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|Kurdistanfutuermovment bak]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|لێدوان]]) ٢١:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 9755rvcijr7gb21mkbcibxybevdz6g4 1660882 1660880 2026-09-04T21:46:22Z Kurdistanfutuermovment bak 78877 /* دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە */ بەشی نوێ 1660882 wikitext text/x-wiki == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == سڵاو و زۆز. من ئاگاداری کێشەکانی لەگەڵ پێشینەی ئەم وتارەم. ئێستا خەریکی دەستکاریکەرانی دەقەکە و لابردنی لایەنگرەکانم، لەگەڵ سەرچاوەی بێلایەنی بۆ زیادکردن بۆ ئەوەی پێپێکردنی ویکیپی دی بنجگو. تکایە دەرفەتم پێبدەن بۆ تەواوکردنی چاکسازییەکان پێش سڕینەوەی. [[بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|Kurdistanfutuermovment bak]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|لێدوان]]) ٢١:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == سڵاو و زۆز. من ئاگاداری کێشەکانی لەگەڵ پێشینەی ئەم وتارەم. ئێستا خەریکی دەستکاریکەرانی دەقەکە و لابردنی لایەنگرەکانم، لەگەڵ سەرچاوەی بێلایەنی بۆ زیادکردن بۆ ئەوەی پێپێکردنی ویکیپی دی بنجگو. تکایە دەرفەتم پێبدەن بۆ تەواوکردنی چاکسازییەکان پێش سڕینەوەی. [[بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|Kurdistanfutuermovment bak]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|لێدوان]]) ٢١:٤٦، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) pnrh3me0uisl2a7bdlcjb0eitgcsqi0 1660938 1660882 2026-09-04T22:37:59Z Kurdistanfutuermovment bak 78877 /* دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە */ بەشی نوێ 1660938 wikitext text/x-wiki == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == سڵاو و زۆز. من ئاگاداری کێشەکانی لەگەڵ پێشینەی ئەم وتارەم. ئێستا خەریکی دەستکاریکەرانی دەقەکە و لابردنی لایەنگرەکانم، لەگەڵ سەرچاوەی بێلایەنی بۆ زیادکردن بۆ ئەوەی پێپێکردنی ویکیپی دی بنجگو. تکایە دەرفەتم پێبدەن بۆ تەواوکردنی چاکسازییەکان پێش سڕینەوەی. [[بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|Kurdistanfutuermovment bak]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|لێدوان]]) ٢١:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == سڵاو و زۆز. من ئاگاداری کێشەکانی لەگەڵ پێشینەی ئەم وتارەم. ئێستا خەریکی دەستکاریکەرانی دەقەکە و لابردنی لایەنگرەکانم، لەگەڵ سەرچاوەی بێلایەنی بۆ زیادکردن بۆ ئەوەی پێپێکردنی ویکیپی دی بنجگو. تکایە دەرفەتم پێبدەن بۆ تەواوکردنی چاکسازییەکان پێش سڕینەوەی. [[بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|Kurdistanfutuermovment bak]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|لێدوان]]) ٢١:٤٦، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == سڵاو. من وتاری (بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان)م تەواو نوێوەتەوە و سەرچاوە و شێوازی فەرمی بۆ داناوە. تکایە بەردەوامی بۆ بکە و تاگی سڕینەوەی خێرا لابدەن .سوپاس[[بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|Kurdistanfutuermovment bak]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|لێدوان]]) ٢٢:٣٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 76qzfqk7ir9i72sks0fg7mdjtmxve18 1660949 1660938 2026-09-04T22:58:38Z Kurdistanfutuermovment bak 78877 /* دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە */ بەشی نوێ 1660949 wikitext text/x-wiki == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == سڵاو و زۆز. من ئاگاداری کێشەکانی لەگەڵ پێشینەی ئەم وتارەم. ئێستا خەریکی دەستکاریکەرانی دەقەکە و لابردنی لایەنگرەکانم، لەگەڵ سەرچاوەی بێلایەنی بۆ زیادکردن بۆ ئەوەی پێپێکردنی ویکیپی دی بنجگو. تکایە دەرفەتم پێبدەن بۆ تەواوکردنی چاکسازییەکان پێش سڕینەوەی. [[بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|Kurdistanfutuermovment bak]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|لێدوان]]) ٢١:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == سڵاو و زۆز. من ئاگاداری کێشەکانی لەگەڵ پێشینەی ئەم وتارەم. ئێستا خەریکی دەستکاریکەرانی دەقەکە و لابردنی لایەنگرەکانم، لەگەڵ سەرچاوەی بێلایەنی بۆ زیادکردن بۆ ئەوەی پێپێکردنی ویکیپی دی بنجگو. تکایە دەرفەتم پێبدەن بۆ تەواوکردنی چاکسازییەکان پێش سڕینەوەی. [[بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|Kurdistanfutuermovment bak]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|لێدوان]]) ٢١:٤٦، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == سڵاو. من وتاری (بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان)م تەواو نوێوەتەوە و سەرچاوە و شێوازی فەرمی بۆ داناوە. تکایە بەردەوامی بۆ بکە و تاگی سڕینەوەی خێرا لابدەن .سوپاس[[بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|Kurdistanfutuermovment bak]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|لێدوان]]) ٢٢:٣٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == سڵاو کاک ئارام. من وتاری (بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان)م بە تەواوی نوێ کردووەتەوە و کێشەکانی پێشووم چارەسەر کردووە. ئێستا دەقەکە بە شێوازی فەرمی و بێلایەن نووسراوە و سەرچاوەی پێویستی بۆ دانراوە. تکایە پێداچوونەوەی بۆ بکە و تاگی سڕینەوەی خێرا (پسخ گ٤) لەسەر وتارەکە لابدە. سوپاس. [[بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|Kurdistanfutuermovment bak]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurdistanfutuermovment bak|لێدوان]]) ٢٢:٥٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) hwmu6ptjf4owt7b54nj2o4m4p1o8pgt 10 303561 1660898 2026-09-04T22:25:08Z DreamHourFlight 39788 درووستکردن 1660898 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{S-start}}</noinclude>|- ! colspan="3" style="border-top: 5px solid #FABE60;" |{{#if:{{{1|}}}|{{#switch:{{{1}}} |#default={{{1}}} <!-- Buddhism titles --> |bu=[[بودیزم|ناونیشانە بودییەکان]] <!-- Christianity titles --> |or=[[ئۆرسۆدۆکسی|ناونیشانەکانی کەنیسەی ئۆرسۆدۆکس]] <!-- Christian titles of the first millennium --> |grt=[[مەسیحییەت|ناونیشانەکانی کەنیسەی مەزنی مەسیحی]] |chal=[[مەسیحییەتی کەڵکەدۆنی|ناونیشانەکانی مەسیحییەتی کەڵکەدۆنی]] <!-- Anabaptist titles --> |anab=[[ئاناباپتیست|ناونیشانەکانی کەنیسەی ئاناباپتیست]] <!-- Anglican titles --> |ac=[[کۆمەڵگەی ئەنگلیکان|ناونیشانەکانی کۆمەڵگەی ئەنگلیکان]] |angl=[[ئەنگلیکانیزم|ناونیشانەکان لە ئەنگلیکانیزمدا]] |en=[[کەنیسەی ئینگلتەرا|ناونیشانەکانی کەنیسەی ئینگلتەرا]] |ep=[[کەنیسەی ئەپیسکۆپاڵ (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|ناونیشانەکانی کەنیسەی ئەپیسکۆپاڵ (ئەمریکا)]] |ie=[[کەنیسەی ئیرلەندا|ناونیشانەکانی کەنیسەی ئیرلەندا]] |sa=[[کەنیسەی ئەنگلیکانی باشووری ئەفریقا|ناونیشانەکانی کەنیسەی ئەنگلیکانی باشووری ئەفریقا]] |se=[[کەنیسەی ئەپیسکۆپاڵی سکۆتلەندی|ناونیشانەکانی کەنیسەی ئەپیسکۆپاڵی سکۆتلەندی]] |wa=[[کەنیسە لە وێڵز|ناونیشانەکانی کەنیسە لە وێڵز]] <!-- Baptist titles --> |bapt=[[باپتیستەکان|ناونیشانەکانی کەنیسەی باپتیست]] <!-- Eastern Orthodox titles --> |eo=[[کەنیسەی ئۆرسۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|ناونیشانەکانی کەنیسەی ئۆرسۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] <!-- Lutheranism titles --> |luth=[[لوتەرانیزم|ناونیشانەکان لە لوتەرانیزمدا]] <!-- Methodist/Wesleyan/Arminianism titles --> |army=[[سوپای ڕزگاری|ناونیشانەکانی سوپای ڕزگاری]] |meth=[[میسۆدیزم|ناونیشانەکانی کەنیسەی میسۆدیست]] |naz=[[کەنیسەی ناسڕی|ناونیشانەکانی کەنیسەی ناسڕی]] |sdac=[[کەنیسەی ڕۆژی حەوتەمی ئەدڤێنتیست|ناونیشانەکانی کەنیسەی ئەدڤێنتیستی ڕۆژی حەوتەم]] <!-- Non-Chalcedonian Christianity and related titles --> |east=[[کەنیسەی ڕۆژھەڵات|ناونیشانەکانی کەنیسەی ڕۆژھەڵات]] |cc=[[کۆمەڵگەی مەسیح|ناونیشانەکانی کۆمەڵگەی مەسیح]] |mo=[[کەنیسەی عیسای مەسیحی پیرۆزانی ڕۆژانی دوایی|ناونیشانەکانی کەنیسەی عیسای مەسیحی پیرۆزانی ڕۆژانی دوایی]] |oo=[[ئۆرسۆدۆکسیی ڕۆژھەڵاتی|ناونیشانە ئۆرسۆدۆکسە ڕۆژھەڵاتییەکان]] <!-- Pentecostal and Charismatic Church titles --> |agod=[[ئەنجومەنەکانی خودا|ناونیشانەکانی ئەنجومەنەکانی خودا]] <!-- Reformed and Presbyterian Church titles --> |pres=[[پریسبیتێریانیزم|ناونیشانەکانی کەنیسەی پریسبیتێریان]] |sc=[[کەنیسەی سکۆتلەندا|ناونیشانەکانی کەنیسەی سکۆتلەندا]] <!-- Roman Catholic titles --> |ca=[[کەنیسەی کاسۆلۆکی|ناونیشانەکانی کەنیسەی کاسۆلۆکی]] <!-- Islamic titles --> |is=[[ئیسلام|ناونیشانەکان لە ئیسلامدا]] |sh=[[شیعە|ناونیشانەکانی شیعەی ئیسلامی]] |su=[[سوننە|ناونیشانەکانی سوننەی ئیسلامی]] <!-- Jewish titles --> |jw=[[جوویەتی|ناونیشانە جوولەکەیییەکان]] |isra=[[بەنی ئیسرائیل|ناونیشانە ئایینییەکانی بەنی ئیسرائیل]] }}|ناونیشانە ئایینییەکان}}<noinclude> {{S-end}} {{documentation}} [[پۆل:داڕێژەکانی بەستەری سەرکەوتن]] </noinclude> lymlv3n1m3dzq9ko3l6kt4p2hpos47u 1 303562 1660916 2026-09-04T22:34:37Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660916 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[نانۆتەکنۆلۆژیا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660915 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240629103508/https://tuball.com/nanotubes-in/li-ion-batteries بۆ https://tuball.com/nanotubes-in/li-ion-batteries زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٣٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) rznznlwe8dj8vwpsw5sol30spe2ehmj 0 303563 1660946 2026-09-04T22:42:01Z DreamHourFlight 39788 وتاری تازە 1660946 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = مارکوس ئیملیۆس لێپیدس | وێنە = Denarius of Lepidus and Octavian (obverse).jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوانی وێنە = دیناریۆسی ساڵی ٤٢ی پێش زایین کە وێنەی لێپیدس پیشان دەدات لە تەمەنی نزیکەی ٤٧ ساڵیدا. لەسەر سکەکە نووسراوە: «III v(ir) r(ei) p(ublicae) c(onstituendae) Lepidus pont(ifex) max(imus)»، بە واتای «تریۆمڤیر بۆ ڕێکخستنی کۆمار، لێپیدس، [[پۆنتیفێکس ماکسیموس]]». | ڕێکەوتی لەدایکبوون = نز. ٨٩ی پێش زایین | شوێنی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = کۆتاییی ١٣ یان سەرەتای ١٢ی پێش زایین (تەمەنی نزیکەی ٧٦ ساڵ) | شوێنی مەرگ = سیرسێیی، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = ڕۆمانی | شارومەندێتی = [[کۆماری ڕۆمانی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] | پیشە = ژەنەڕاڵی سەربازی، سیاسەتوان | ساڵانی چالاکی = ٤٨–٣٦ی پێش زایین | ناوبانگ = ئەندامی [[تریومڤیراتی دووەم]]، پۆنتیفێکس ماکسیموس | باڵا = | ئۆفیس = [[ئینتەررێکس]] (٥٢ پ.ز)<br>[[پرایتۆر]] (٤٩–٤٧ پ.ز)<br>[[پرۆپرایتۆر]] (٤٧–٤٦ پ.ز)<br>[[ماگیستەر ئیکویتوم]] (٤٦–٤٤ پ.ز)<br>[[کونسوڵی ڕۆمان|کونسوڵ]] (٤٦، ٤٢ پ.ز)<br>[[تریومڤیراتی دووەم|تریۆمڤیر]] (٤٣–٣٦ پ.ز)<br>[[پۆنتیفێکس ماکسیموس]] (٤٤–١٣/١٢ پ.ز)<br>[[پرۆکونسوڵ]] (٤٣–٤٠ و ٣٨–٣٦ پ.ز) | حیزب = پۆپولارێس | ھاوسەر = [[جونیا سێکوندا]] | مناڵەکان = [[مارکوس ئیملیۆس لێپیدسی گەنجتر]]<br>کوینتوس ئیملیۆس لێپیدس<br>ئیمیلیا لێپیدا (پێدەچێت)<ref>{{Cite book|title=Servilia and her Family|last=Treggiari|first=Susan|author-link=Susan Treggiari |date=2019|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-256465-8|language=en|page=133}}</ref> | باوک = [[مارکوس ئیملیۆس لێپیدس (کونسوڵی ٧٨ پ.ز)]] | پەراوێزەکان = }} '''مارکوس ئیملیۆس لێپیدس''' (بە ئینگلیزی: Marcus Aemilius Lepidus؛ نزیکەی ٨٩ی پێش زایین – کۆتاییی ١٣ یان سەرەتای ١٢ی پێش زایین)<ref>Weigel, ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'' pp. 9–10, 98</ref> ژەنەڕاڵ و دەوڵەتمەدارێکی [[ڕۆمای کۆن|ڕۆمانی]] بوو کە شانبەشانی [[ئەگوستوس|ئۆکتاڤیان]] و [[مارک ئەنتۆنی]] لە کۆتا ساڵانی [[کۆماری ڕۆمانی]]دا [[تریومڤیراتی دووەم]]ی پێکھێنا. لێپیدس پێشتر ھاوپەیمانێکی زۆر نزیکی [[جولیوس سێزار]] بوو. ھەروەھا کۆتا کەس بوو کە پۆستی ''[[پۆنتیفێکس ماکسیموس]]'' (گەورەقەشەی باڵا)ی بەدەستەوە بوو پێش دامەزراندنی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]]، و کۆتا کەس بوو وەک ''ئینتەررێکس'' و ''ماگیستەر ئیکویتوم'' خاوەنی فەرماندەییی سەربازی بووبێت.<ref>''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology'', vol I, pp. 539–555 ("Caesar", No. 18); pp. 424–431 ("Augustus"); pp. 584, 585 ("Calvinus", No. 4).</ref> ھەرچەندە فەرماندەیەکی سەربازیی لێھاتوو و پشتیوانێکی بەسوودی سێزار بوو، بەڵام لێپیدس لە گێڕانەوە مێژوویییەکاندا ھەمیشە وەک کەم-کاریگەرترین ئەندامی تریومڤیرات وێنا کراوە. ئەو زۆرجار وەک کەسایەتییەکی پەراوێزخراو لە ڕووداوەکانی ئەو سەردەمەدا دەردەکەوێت، بەتایبەت لە شانۆنامەکانی [[ویلیام شێکسپیر]]دا. لە کاتێکدا ھەندێک لە مێژوونووسان ئەم بۆچوونەیان پەسەند کردووە، ھەندێکی تر پێیان وایە کە بەڵگەکان بەس نین بۆ سەلماندنی ئەمە و ھۆکاری سەرەکیی ئەم وێناکردنە دەگەڕێتەوە بۆ پڕوپاگەندەی نەیارەکانی، بەتایبەت [[سیسرۆ]] و دواتریش [[ئەگوستوس]]. == خێزان == لێپیدس کوڕی [[مارکوس ئیملیۆس لێپیدس (کونسوڵی ٧٨ پ.ز)]] بوو (کونسوڵی ساڵی ٧٨ی پێش زایین)؛ پێدەچێت دایکی کچی لووسیوس ئەپولیوس ساتورنینوس بووبێت. براکەی ناوی لووسیوس ئیملیۆس لێپیدس پاولوس بوو (کونسوڵی ساڵی ٥٠ی پێش زایین). باوکی یەکەم سەرکردەی فراکسیۆنی پۆپولارێس بوو دوای مردنی سولا، و سەرکردایەتیی یاخیبوونێکی سەرنەکەوتووی کرد دژی ئۆپتیماتەکان لە ساڵانی ٧٨–٧٧ی پێش زاییندا (لە دەرەوەی شاری ڕۆما شکستی ھێنا و بەرەو ساردینیا ھەڵات، و لە ساڵی ٧٧ی پێش زایین لەوێ مرد). لێپیدس لەگەڵ [[جونیا سێکوندا]] ھاوسەرگیریی کرد، کە زڕخوشکی مارکوس یونیوس بروتوس و خوشکی مارکوس یونیوس سیلانوس، جونیا پریما، و جونیا تێرتیا (ھاوسەری گایوس کاسیوس لۆنگینوس) بوو. لێپیدس و جونیا سێکوندا لانیکەم دوو کوڕیان ھەبوو: [[مارکوس ئیملیۆس لێپیدسی گەنجتر]]، و کوڕێکی بچووکتر بە ناوی کوینتوس ئیملیۆس لێپیدس کە لە سیاسەت دوورکەوتەوە و باوکی مانیوس ئیملیۆس لێپیدس (کونسوڵی ساڵی ١١ی زاینی) بوو.<ref>[https://x-legio.com/en/wiki/marcus-aemilius-lepidus "Marcus Aemilius Lepidus"]. ''x-legio.com''.</ref> == ژیاننامە == === ھاوپەیمانی لەگەڵ سێزار === [[File:Facade of the Basilica Emilia (150620041).png|thumb|left|یەکێک لەو سکانەی لەلایەن لێپیدسەوە لێدراوە بۆ بەرزڕاگرتنی دەستکەوتەکانی خێزانەکەی، کە وێنەی باسیلیکا ئیملیای لەسەرە.]] لێپیدس لە سەردەمی منداڵیدا چووە نێو کۆلێژی قەشەکان. پلەبەندیی فەرمیی پۆستەکانی (Cursus honorum) وەک لێپرسراوی لێدانی سکە لە نێوان ساڵانی ٦٢ بۆ ٥٨ی پێش زایین دەست پێکرد. لێپیدس زۆری نەخایاند بوو بە یەکێک لە گەورەترین لایەنگرانی [[جولیوس سێزار]]. لە ساڵی ٤٩ی پێش زایین وەک پرایتۆر دەستنیشان کرا و بەرپرسیارێتیی پاراستنی شاری ڕۆمای پێ سپێردرا، لە کاتێکدا سێزار لە یۆنان دژی پۆمپی شەڕی دەکرد.<ref>Holland, Tom, ''Rubicon: The Triumph and Tragedy of the Roman Republic'', Abacus, 2004, {{ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|0-349-11563-X}}, 316.</ref> ئەو ڕێگەی خۆشکرد بۆ ئەوەی سێزار وەک [[دیکتاتۆری ڕۆم]] دەستنیشان بکرێت؛ سێزاریش ئەم پێگەیەی بەکارھێنا بۆ ئەوەی خۆی وەک کونسوڵ ھەڵبژێرێت و دوای یازدە ڕۆژ دەستی لە دیکتاتۆری کێشایەوە. وەک پاداشتێک، لێپیدس پۆستی پرۆپرایتۆری لە پارێزگای [[ھیسپانیا|ھیسپانیای پێشەوە (Hispania Citerior)]] پێ درا. لێپیدس ھەروەھا لە ساڵی ٥٢ی پێش زایین لەلایەن ئەنجومەنی پیرانەوە وەک ''ئینتەررێکس'' دەستنیشان کرا، و دواین کەسی ناسراوی ڕۆمانی بوو کە ئەو پۆستەی وەرگرتبێت.<ref>{{Cite journal|last= Koptev, Aleksandr |url= https://www.cambridge.org/core/journals/classical-quarterly/article/abs/fiveday-interregnum-in-the-roman-republic/0EBEC44DCC8C90C719A8FBE08E7F4189|title=The Five-Day Interregnum in the Roman Republic|journal= The Classical Quarterly|date=2016|volume= 66|pages= 205–221|publisher=Cambridge University|doi= 10.1017/S000983881600032X}}</ref><ref>{{Cite book|last= Bauman, Richard A.|url= https://books.google.com/books?id=15MDF-5_qaoC&dq=lepidus+interrex&pg=PA28|title= Lawyers in Roman Transitional Politics: A Study of the Roman Jurists in Their Political Setting in the Late Republic and Triumvirate|date=1985|publisher= Beck, C.H.|isbn = 9783406304859}}</ref> لە ھیسپانیا، داوا لە لێپیدس کرا یاخیبوونێک دژی کوینتوس کاسیوس لۆنگینوس، حاکمی ھیسپانیای دواوە سەرکوت بکات. لێپیدس ڕەتیکردەوە پشتیوانی لە کاسیوس بکات، چونکە گەندەڵی و تەماحکاریی کاسیوس بووبووە ھۆی ناڕەزایەتی بەرامبەر دەسەڵاتی سێزار. ئەو لەگەڵ سەرکردەی یاخیبووان مارکێلۆس گەیشتە ڕێککەوتن و ھاوکاریی کرد لە تێکشکاندنی ھێرشێکی پاشای مۆریتانیا بە ناوی بۆگود. بە کاسیوس و لایەنگرانی ڕێگە درا ناوچەکە جێبھێڵن و ئارامی گەڕایەوە. سێزار و ئەنجومەنی پیران ھێندە سەرسام بوون بە شێوازی لێپیدس لە تێکەڵکردنی دانوستان و ئۆپەراسیۆنی سەربازیی ورد، کە ڕێوڕەسمی سەرکەوتنی سەربازییان (Triumph) پێ بەخشی. دوای شکستی لایەنگرانی پۆمپی لە ڕۆژھەڵات، لێپیدس لە ساڵی ٤٦ی پێش زایین پۆستی کونسوڵی وەرگرت. سێزار ھەروەھا لێپیدسی کردە ''ماگیستەر ئیکویتوم'' (سەردەستەی سوارچاکان)، کە بە کردەیی دەکردە جێگری خۆی.<ref name="Holland, Rubicon, 346">Holland, ''Rubicon'', 346.</ref> وا دیار بوو سێزار متمانەی زیاتری بە لێپیدس ھەبوو وەک لە مارک ئەنتۆنی بۆ پاراستنی ئارامی لە ڕۆما، پاش ئەوەی کردەوە ئاژاوەگێڕییەکانی ئەنتۆنی لە ساڵی ٤٧دا بووە ھۆی پشێوی. کاتێک لە فیستیڤاڵی لوپێرکالیادا ئەنتۆنی بە شێوەیەکی ورووژێنەر تاجی پادشایەتیی پێشکەش بە سێزار کرد، لێپیدس زۆر شۆک بوو، کە ھەر ئەم ڕووداوەش بووە ھۆی خێراتربوونی پیلانگێڕیی کوشتنی سێزار.<ref>Weigel, ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'', p. 40.</ref> کاتێک لە شوباتی ٤٤ی پێش زایین سێزار لەلایەن ئەنجومەنی پیرانەوە بە دیکتاتۆری ھەتاھەتایی ھەڵبژێردرا، بۆ جاری دووەم لێپیدسی کردەوە بە ماگیستەر ئیکویتوم.<ref name="Holland, Rubicon, 346"/> ئەم ھاوپەیمانێتییە لەناکاو کۆتایی پێھات کاتێک لە ١٥ی ئازاری ٤٤ی پێش زاییندا سێزار لە [[تیرۆرکردنی جولیوس سێزار|ڕووداوی ئایدزی ئازاردا تیرۆر کرا]]. شەوی پێش کوژرانی، سێزار لە ماڵی لێپیدس نانی ئێوارەی خواردبوو. یەکێک لە سەرکردە سەرەکییەکانی پیلانگێڕییەکە بە ناوی گایوس کاسیوس لۆنگینوس، پێشنیاری کوشتنی لێپیدس و مارک ئەنتۆنیشی کردبوو، بەڵام مارکوس یونیوس بروتوس رەتیکردبووەوە و وتبووی ئەم کردەوەیە لەسێدارەدانێکی دادپەروەرانەیە نەک [[کوودەتا|کوودەتایەکی]] سیاسی.<ref>Holland, ''Rubicon'', 347.</ref> === دوای مەرگی سێزار === [[File:Map Gallia Tribes Towns.png|thumb|left|گالیای ناربۆن و گالیای سیساڵپین. دوای مونتینا، ئەنتۆنی بەرەو خاکی لێپیدس پاشەکشەی کرد بۆ ئەوەی پەیوەندیی پێوە بکات.]] ھەر کە لێپیدس ھەواڵی کوژرانی سێزاری بیست، بە خێرایی سوپای بردە سەر گۆڕەپانی کامپوس مارتیوس بۆ پاراستنی ئارامیی شارەکە.<ref>Weigel ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'' p.43</ref> ئەو پێشنیاری کرد سوپاکەی بۆ سزادانی بکوژانی سێزار بەکاربھێنێت، بەڵام ئەنتۆنی و ئاولوس ھیرتیوس پەشیمانیان کردەوە.<ref>John Hazel, ''Who's Who in the Roman World'', Routledge, London, 2001, p.165.</ref> ڕۆژی دواتر، لێپیدس و ئەنتۆنی لە ئەنجومەنی پیراندا وتاریان دا و لە بەرامبەر پاراستنی دەستکەوت و چاکسازییەکانی سێزار، لێخۆشبوونیان بۆ بکوژەکان قبووڵ کرد. لێپیدس ھەروەھا پۆستی ''[[پۆنتیفێکس ماکسیموس]]''ی وەرگرت و بووە جێنشینی سێزار لەو پێگە ئایینییەدا. لەو کاتەدا، سێکستوس پۆمپی (کوڕی پۆمپی) ھەوڵی دا سوود لە پشێوییەکە وەربگرێت و ھەڕەشە لە ھیسپانیا بکات. لێپیدس بۆ دانوستان لەگەڵی نێردرا و توانی ڕێککەوتنێکی ئاشتی لەگەڵ سێکستوسدا بکات. لەبەر ئەم سەرکەوتنە، ئەنجومەنی پیران فیستیڤاڵێکی سوپاسگوزاریی گشتیی ڕاگەیاند. لە دوای ئەوە، لێپیدس وەک پرۆکونسوڵ دەسەڵاتی ھەردوو پارێزگای [[ھیسپانیا]] و [[گالیای ناربۆن]]ی گرتە دەست.<ref>Weigel ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'' p.50</ref><ref>{{Cite journal |last=Weigel |first=Richard D. |date=1974 |title=Lepidus Reconsidered |url=https://www.jstor.org/stable/24591370 |journal=Acta Classica |volume=17 |pages=67–73 |issn=0065-1141}}</ref> کاتێک ئەنتۆنی ھەوڵی دا بە زەبری ھێز دەست بەسەر گالیای سیساڵپیندا بگرێت و دیسیموس بروتوس دووربخاتەوە، ئەنجومەنی پیران بە ڕابەرایەتیی [[سیسرۆ]] داوای لە لێپیدس کرد کە پشتیوانی لە بروتوس بکات. لێپیدس دوودڵ بوو و پێشنیاری دانوستانی لەگەڵ ئەنتۆنیدا کرد. دوای شکستی ئەنتۆنی لە شەڕی موتینادا، ئەنجومەنی پیران پەیامی نارد کە ئیتر پێویستیان بە سەربازەکانی لێپیدس نییە. بەڵام ئەنتۆنی لەگەڵ ھێزە ماوەکانی بەرەو پارێزگاکەی لێپیدس کشانەوە. کاتێک ھەردوو سوپاکە گەیشتنە یەک، بەشێکی گەورەی سەربازەکانی لێپیدس چوونە پاڵ ئەنتۆنی، و لێپیدس ناچار بوو لەگەڵ ئەنتۆنی ڕێکبکەوێت.<ref>Weigel ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'' pp. 59–62.</ref> === تریومڤیراتی دووەم === {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 250 | image1 = Roman-Empire-43BC.png | caption1 = | image2 = Roman-Empire-39BC-sm.png | caption2 = '''سەرەوە''': دابەشکردنی خاکی ڕۆما لە کاتی دامەزراندنی تریومڤیرات (٤٣ پ.ز).<br> '''خوارەوە''': دابەشکردنی خاک دوای شەڕی فیلیپی.<br> {{col-begin}}{{col-2}} {{legend|#81EE5B|ئەنتۆنی}}{{legend|#C19666|لێپیدس}}{{legend|#DE8DE0|ئۆکتاڤیان}}{{legend|#FF925E|تریۆمڤیرەکان پێکەوە}}{{col-2}}{{legend|#7D87FF|سێکستوس پۆمپی}}{{legend|#ED1C24|بروتوس و کاسیوس}}{{legend|#FED250|پاشایەتییە وابەستەکان}}{{legend|#FF8C8C|میسری بەتڵیمۆسی}}{{col-end}} }} ئێستا ئەنتۆنی و لێپیدس دەبوایە مامەڵە لەگەڵ ئۆکتاڤیان سێزاردا بکەن، کە لە وەسێتنامەی سێزاردا وەک کوڕی یاسایی ھەڵگیرابووەوە. ئەنتۆنی و لێپیدس لەسەر دوورگەیەک لە ڕووبارێکدا لە نزیک بۆلۆنیا چاویان بە ئۆکتاڤیان کەوت.<ref name="Holland, Rubicon, 360">Holland, ''Rubicon'', 360.</ref> ئەوان [[تریومڤیراتی دووەم]]یان لە ڕێگەی یاسای ''لێکس تیتیا'' لە ساڵی ٤٣ی پێش زایین پێکھێنا. بەھۆی ئەوەی تریۆمڤیرەکان خاوەنی باڵادەستییەکی سەربازیی بێوێنە بوون، ھێزەکانی دیسیموس بروتوس لەناوچوون و پارێزگاکانی ڕۆژاوا کەوتنە ژێر دەستی تەواوی تریومڤیراتەوە. بە پێچەوانەی تریومڤیراتی یەکەم (سێزار، پۆمپی، و کراسوس)، ئەمەیان بە شێوەیەکی فەرمی و یاسایی بە دەسەڵاتی کونسوڵییەوە بۆ ماوەی پێنج ساڵ دامەزرا، کە ئەنجومەنی پیران و کونسوڵەکانی بە تەواوی پەراوێز خست و کۆتاییی بە [[کۆماری ڕۆمانی]] ھێنا.<ref name="Holland, Rubicon, 360"/> لە سەرەتادا لێپیدس دەسەڵاتی بەسەر ھیسپانیا و گالیای ناربۆندا پەسەند کرا، بەڵام ڕازی بوو حەوت لە لشکری سەربازیی خۆی بداتە ئۆکتاڤیان و ئەنتۆنی بۆ شەڕکردن دژی بروتوس و کاسیوس لە ڕۆژھەڵات. لێپیدس لە ڕۆما مایەوە و بووە کونسوڵ و ئیدارەی پایتەختی بەڕێوە دەبرد. بە بڕوای ڕیچارد دی. ڤایگل، ژیاننامەنووسی لێپیدس، ڕازیبوونی لێپیدس بە بەخشینی لەشکرەکانی وای لێکرد ڕۆڵێکی لاوەکی لە تریومڤیراتەکەدا پێ بدرێت: {{دەقی وەرگیراو|لێپیدس لە ڕاستیدا گەیشتبووە لوتکەی دەسەڵاتی خۆی. بە بوون بە پۆنتیفێکس ماکسیموس و تریۆمڤیر، ناوبانگێکی بەدەستھێنابوو کە ناوی لە مێژوودا دەھێشتەوە. بەڵام کاتێک ڕازی بوو حەوت لە لەشکرەکانی ببەخشێت و ڕێگە بە ئۆکتاڤیان و ئەنتۆنی بدات شەرەفی تێکشکاندنی بروتوس و کاسیوس بەدەستبھێنن، خۆی بۆ ڕۆڵێکی لاوەکی لە داھاتوودا تەرخان کرد.<ref name="lep">Weigel, Richard D., ''Lepidus: the Tarnished Triumvir'', Routledge, 2002, preface.</ref>}} لێپیدس ھەروەھا ڕازی بوو بە یاسای سزادان و دەستبەسەرداگرتنی موڵک و ماڵی نەیاران (Proscription) کە بووە ھۆی کوژرانی [[سیسرۆ]] و زۆر لە نەیارانی سەرسەختی سێزار. مێژوونووسان ڕەخنەی توندیان لێگرت لەبەر ئەوەی ڕازی بوو بە کوشتنی براکەی خۆی، پاولوس، بەڵام کاسیوس دیۆ ئاماژە بەوە دەکات کە لێپیدس بە نھێنی یارمەتیی پاولوسی داوە تا ڕابکات.<ref name="lep"/> === دوای شەڕی فیلیپی === [[File:Repubblica, lepido, aureo, 42 a.c..JPG|thumb|ئۆریۆسی لێپیدس، نزیکەی ٤٢ی پێش زایین]] دوای سەرکەوتن لە شەڕی فیلیپیدا کە لێپیدس تێیدا لە ڕۆما مابووەوە، ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان زۆربەی خاکەکانی لێپیدسیان دابەش کرد، بەڵام دەسەڵاتی پارێزگای نومیدیا و ئەفریقایان پێ بەخشی. لە کاتی سەرھەڵدانی شەڕی پێروسین لە ساڵی ٤١ی پێش زایین، ئۆکتاڤیان ئەرکی بەرگریکردن لە ڕۆمای سپارد بە لێپیدس دژی لووسیوس ئەنتۆنیوس (برای مارک ئەنتۆنی). لووسیوس بە ھێزێکی زۆرەوە بە ئاسانی شارەکەی گرت و لێپیدس بەرەو کەمپەکەی ئۆکتاڤیان ھەڵات. دوای ئەم ڕووداوە، شەش لەشکر درانە لێپیدس بۆ بەڕێوەبردنی ئەفریقا. لە ساڵی ٣٧ی پێش زایین لە ڕێگەی پەیمانی تارێنتۆمەوە، تریومڤیرات بۆ پێنج ساڵی تر نوێ کرایەوە. لە ماوەی فەرمانڕەواییی ئەفریقادا، لێپیدس دابەشکردنی زەویی بەسەر [[کۆنەسەرباز|کۆنەسەربازەکاندا]] برەو پێدا بە مەبەستی دروستکردنی تۆڕێکی پشتیوانی بۆ خۆی.<ref name="lep"/> ئەو ھەروەھا برەوی بە ڕۆمانیکردنی شاری تیبیلیس لە نومیدیا دا و ڕێگری لە فراوانکردنی نایاساییی شاری قرتاج کرد. === لەدەستدانی دەسەڵات و دوورخرانەوە === لە ساڵی ٣٦ی پێش زایین و لە کاتی یاخیبوونی سیسیلیا، لێپیدس سوپایەکی گەورەی لە ١٤ لەشکر کۆکردەوە بۆ ئەوەی یارمەتیی تێکشکاندنی سێکستوس پۆمپی بدات. بەڵام ئەمە بووە ھۆی ھەڵەیەکی سیاسی کە دەرفەتی دایە ئۆکتاڤیان تا لێپیدس لە دەسەڵات دووربخاتەوە. دوای تێکشکاندنی سێکستوس پۆمپی، لێپیدس لەشکرەکانی لە [[سیسیلیا]] جێگیر کرد و ناکۆکی کەوتە نێوان ئەو و ئۆکتاڤیان لەسەر دەسەڵاتی دوورگەکە. لێپیدس پێی وابوو ئۆکتاڤیان وەک کەسێکی ژێردەستە مامەڵەی لەگەڵ دەکات نەک ھاوبەشێکی یەکسان.<ref name="Weigel, pp. 88–9">Weigel, ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'', pp. 88–9</ref> ئەو داوای کرد سیسیلیا بخرێتە ژێر [[گۆڕەپانی دەسڕۆیی|گۆڕەپانی دەسڕۆییی]] ئەوەوە، یان لە بەرامبەردا خاکە کۆنەکانی لە ھیسپانیا و گالیا پێ بدرێتەوە کە بەپێی یاسای لێکس تیتیا مافی خۆی بوو.<ref name="Weigel, pp. 88–9"/> ئۆکتاڤیان لێپیدسی بە ھەوڵدان بۆ کودەتا و یاخیبوون تۆمەتبار کرد. لە ھەڵوێستێکی شەرمەزارکەردا، لەشکرەکانی لێپیدس لە سیسیلیا چوونە پاڵ ئۆکتاڤیان و لێپیدس خۆی ناچار بوو تەسلیم بێت. لە ٢٢ی ئەیلوولی ٣٦ی پێش زایین، لێپیدس لە ھەموو پۆستەکانی بێبەش کرا جگە لە پۆستی ''پۆنتیفێکس ماکسیموس''؛ پاشان ئۆکتاڤیان بۆ ناوچەی سیرسێیی دووری خستەوە. دوای شکستی ئەنتۆنی لە ساڵی ٣١ی پێش زایین، کوڕەکەی لێپیدس ([[مارکوس ئیملیۆس لێپیدسی گەنجتر]]) بەشداری لە پیلانی تیرۆرکردنی ئۆکتاڤیاندا کرد، بەڵام پیلانەکە ئاشکرا بوو و کوڕەکەی لەسێدارە درا. لێپیدس بۆ پاراستنی ھاوسەرەکەی جونیا لە دادگاییکردن، ناچار بوو لە دادوەر لووسیوس ساینیوس تکا بکات.<ref>Weigel, ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'', p.97.</ref> لێپیدس کۆتاییی تەمەنی لە گۆشەگیریدا بەسەربرد لە [[سەردەمی ئەگوستوس|سەردەمی ئەگوستوسدا]]، و تەنھا ناوبەناو ناچار دەکرا بگەڕێتەوە بۆ ڕۆما بۆ بەشداریکردن لە کاروباری ئەنجومەنی پیراندا، کە تێیدا ئەگوستوس بۆ کەمکردنەوەی پێگەی، ھەمیشە وەک دواین کەس دەنگی لێ وەردەگرت. لێپیدس لە کۆتاییی ساڵی ١٣ی پێش زایین یان سەرەتای ١٢ی پێش زایین بە ئارامی مرد، و لە دوای ئەو، ئەگوستوس لە ٦ی ئازاری ١٢ی پێش زایین بوو بە پۆنتیفێکس ماکسیموس. == ناوبانگ و مێژوونووسی == [[File:Lepidus, Antony and Octavian in Shakespeare's Julius Caesar.jpg|thumb|لێپیدس (ڕاست) لەلایەن ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیانەوە بێدەنگ دەکرێت. کێشراوی [[ویلیام شێکسپیر|شێکسپیر]] لەلایەن ھـ. سێلووس.]] ڕیچارد دی. ڤایگل ئاماژە بەوە دەکات کە مێژوونووسانی کۆن و نوێ ھەمیشە لێپیدسیان وەک کەسێکی «لاواز، دوودڵ، بێبڕیار، بێوەفا و بێتوانا» وێنا کردووە.<ref name="lep"/> [[سیسرۆ]] پاش ئەوەی لێپیدس لەگەڵ ئەنتۆنی ڕێککەوت، ئەو بە «خراپەکاری و گەمژەییی ڕووت» تۆمەتبار کرد. دیسیموس بروتوس بە «باوەشێن» واسیفی کرد، و ڤێلیۆس پاتێرکولوس بە «بێبڕیارترین مرۆڤ» ناوی برد.<ref name="lep"/> کاسیوس دیۆ باسی لەوە کردووە کاتێک ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان لە دەرەوەی شار بوون، لێپیدس تەنھا بە ناو دەسەڵاتدار بووە، بەڵام فۆلڤیا (ھاوسەری ئەنتۆنی) دەسەڵاتی ڕاستەقینەی بەدەستەوە بووە بەھۆی تەمبەڵی و بێدەسەڵاتیی لێپیدسەوە.<ref>[https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/48*.html Cassius Dio.48.4.1.]</ref> ئەم بۆچوونانە لە شانۆنامەی ''[[جولیوس سێزار (شانۆنامە)|جولیوس سێزار]]''ی [[ویلیام شێکسپیر|شێکسپیر]]دا ڕەنگیان داوەتەوە، کە تێیدا ئەنتۆنی لێپیدس وەک «پیاوێکی بێبایەخ و بێشایستە، کە تەنھا بۆ پەیامبەری دەست دەدات» وەسف دەکات و بە گوێدرێژێک دەشوبھێنێت کە بار ھەڵدەگرێت. لە شانۆنامەی ''ئەنتۆنی و کلیۆپاترا''شدا وەک کەسێکی ساویلکە و سەرخۆش نیشان دەدرێت.<ref>Shakespeare, Wiliam, ''Antony and Cleopatra'', Cambridge university Press, 2008, Act III, scene 5.</ref> لە بەرامبەردا، ھەندێک لە مێژوونووسانی ھاوچەرخ وەک ڕۆناڵد سایم ھەرچەندە بە کەسایەتییەکی بێبایەخ ناوی دەبات، بەڵام توێژەرانی وەک ڤایگل و لیۆنی ھاین دەڵێن کە لێپیدس بە لێھاتوویی مامەڵەی کردووە و داواکارییەکانیشی لە سیسیلیا لۆژیکی و یاسایی بوون بەپێی یاسای تریومڤیرات.<ref>Hayne, Léonie, "Lepidus' Role after the Ides of March", ''Acta Classica'', 14, 1971, pp. 116–17; "The Defeat of Lepidus in 36 B.C.", ''Acta Classica'' 17, 1974, pp. 59–65.</ref> == لە کارە ھونەرییەکاندا == لێپیدس لە چەندین بەرھەمی ئەدەبی و شانۆییی سەردەمی ڕێنێسانس و سەدەی ھەژدەھەمدا دەرکەوتووە: * لە شانۆنامەی لاتینیی کاسپار برولۆ بە ناوی ''کایوس جولیوس سێزار'' وەک ھاوپەیمانێکی دڵسۆز وەسف کراوە. * نووسەری فەڕەنسی [[ژۆرژ دو سکوودێری]] لە شانۆنامەی ''مەرگی سێزار'' (La Mort de César) لێپیدس وەک کەسێکی ژیر و وریار نیشان دەدات. * نووسەر [[پرۆسپێر ژۆلیۆت دو کرێبیۆن]] لە شانۆنامەی ''Le Triumvirat'' لێپیدس وەک کەسێک وێنا دەکات کە ھەوڵی ڕزگارکردنی سیسرۆ دەدات. * بیرمەندی فەڕەنسی [[ڤۆڵتێر]] لە شانۆنامەی ''Le Triumvirat'' لێپیدس وەک کەرەستەیەکی دەستی ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان پیشان دەدات. * لە ڕۆمانی مێژووییی ''Three's Company'' (١٩٥٨)ی ئالفڕێد دوگان، لێپیدس کارەکتەری سەرەکییە. * لە زنجیرەی بەناوبانگی تەلەڤیزیۆنیی [[ڕۆما (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)]] (بەرھەمی HBO و BBC)، ئەکتەر ڕۆنان ڤایبێرت ڕۆڵی لێپیدس دەگێڕێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=کوینتوس فۆفیوس کالینوس|before2=پوبلیوس ڤاتینیوس}} {{s-ttl|title=[[کونسوڵی ڕۆمان]]|years=٤٦ی پێش زایین|with=[[جولیوس سێزار]]}} {{s-aft|after=[[جولیوس سێزار]]}} {{s-bef|before=پوبلیوس ڤێنتیتیوس باسوس|before2=گایوس کاریناس|as=کونسوڵی تەواوکەر}} {{s-ttl|title=[[کونسوڵی ڕۆمان]] (خولی دووەم)|years=٤٢ی پێش زایین|with=لووسیوس مۆناتیوس پلانکوس}} {{s-aft|after=لووسیوس ئەنتۆنیوس|after2=پوبلیوس سێرڤیلیوس ئیساوریکوس}} {{s-rel}} {{s-bef|before=[[جولیوس سێزار]]}} {{s-ttl|title=[[پۆنتیفێکس ماکسیموس]]|years=٤٤–١٣/١٢ی پێش زایین}} {{s-aft|after=[[ئەگوستوس]]}} {{s-end}} {{DEFAULTSORT:Lepidus, Marcus Aemilius}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٠ی پ.ز]] [[پۆل:مردووانی دەیەی ١٠ی پ.ز]] [[پۆل:کۆماری ڕۆمانی]] [[پۆل:ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] [[پۆل:ژەنەڕاڵەکانی ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:سیاسەتوانانی ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:پۆنتیفێکس ماکسیموسەکان]] [[پۆل:کونسوڵەکانی کۆماری ڕۆم]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕەکانی کۆماری ڕۆم]] ktjxkjyuj9xj269d034oyssprftfrji 1660956 1660946 2026-09-04T23:34:19Z DreamHourFlight 39788 ڕێنووس 1660956 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = مارکوس ئیملیۆس لێپیدس | وێنە = Denarius of Lepidus and Octavian (obverse).jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوانی وێنە = دیناریۆسی ساڵی ٤٢ی پێش زایین کە وێنەی لێپیدس پیشان دەدات لە تەمەنی نزیکەی ٤٧ ساڵیدا. لەسەر سکەکە نووسراوە: «III v(ir) r(ei) p(ublicae) c(onstituendae) Lepidus pont(ifex) max(imus)»، بە واتای «تریۆمڤیر بۆ ڕێکخستنی کۆمار، لێپیدس، [[پۆنتیفێکس ماکسیموس]]». | ڕێکەوتی لەدایکبوون = نز. ٨٩ی پێش زایین | شوێنی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = کۆتاییی ١٣ یان سەرەتای ١٢ی پێش زایین (تەمەنی نزیکەی ٧٦ ساڵ) | شوێنی مەرگ = سیرسێیی، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = ڕۆمانی | شارومەندێتی = [[کۆماری ڕۆمانی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] | پیشە = ژەنەڕاڵی سەربازی، سیاسەتوان | ساڵانی چالاکی = ٤٨–٣٦ی پێش زایین | ناوبانگ = ئەندامی [[تریومڤیراتی دووەم]]، پۆنتیفێکس ماکسیموس | باڵا = | ئۆفیس = [[ئینتەررێکس]] (٥٢ پ.ز)<br>[[پرایتۆر]] (٤٩–٤٧ پ.ز)<br>[[پرۆپرایتۆر]] (٤٧–٤٦ پ.ز)<br>[[ماگیستەر ئیکویتوم]] (٤٦–٤٤ پ.ز)<br>[[کۆنسوڵی ڕۆم|کۆنسوڵ]] (٤٦، ٤٢ پ.ز)<br>[[تریومڤیراتی دووەم|تریۆمڤیر]] (٤٣–٣٦ پ.ز)<br>[[پۆنتیفێکس ماکسیموس]] (٤٤–١٣/١٢ پ.ز)<br>[[پرۆکۆنسوڵ]] (٤٣–٤٠ و ٣٨–٣٦ پ.ز) | حیزب = پۆپولارێس | ھاوسەر = [[جونیا سێکوندا]] | مناڵەکان = [[مارکوس ئیملیۆس لێپیدسی گەنجتر]]<br>کوینتوس ئیملیۆس لێپیدس<br>ئیمیلیا لێپیدا (پێدەچێت)<ref>{{Cite book|title=Servilia and her Family|last=Treggiari|first=Susan|author-link=Susan Treggiari |date=2019|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-256465-8|language=en|page=133}}</ref> | باوک = [[مارکوس ئیملیۆس لێپیدس (کۆنسوڵی ٧٨ پ.ز)]] | پەراوێزەکان = }} '''مارکوس ئیملیۆس لێپیدس''' (بە ئینگلیزی: Marcus Aemilius Lepidus؛ نزیکەی ٨٩ی پێش زایین – کۆتاییی ١٣ یان سەرەتای ١٢ی پێش زایین)<ref>Weigel, ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'' pp. 9–10, 98</ref> ژەنەڕاڵ و دەوڵەتمەدارێکی [[ڕۆمای کۆن|ڕۆمانی]] بوو کە شانبەشانی [[ئەگوستوس|ئۆکتاڤیان]] و [[مارک ئەنتۆنی]] لە کۆتا ساڵانی [[کۆماری ڕۆمانی]]دا [[تریومڤیراتی دووەم]]ی پێکھێنا. لێپیدس پێشتر ھاوپەیمانێکی زۆر نزیکی [[جولیوس سێزار]] بوو. ھەروەھا کۆتا کەس بوو کە پۆستی ''[[پۆنتیفێکس ماکسیموس]]'' (گەورەقەشەی باڵا)ی بەدەستەوە بوو پێش دامەزراندنی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]]، و کۆتا کەس بوو وەک ''ئینتەررێکس'' و ''ماگیستەر ئیکویتوم'' خاوەنی فەرماندەییی سەربازی بووبێت.<ref>''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology'', vol I, pp. 539–555 ("Caesar", No. 18); pp. 424–431 ("Augustus"); pp. 584, 585 ("Calvinus", No. 4).</ref> ھەرچەندە فەرماندەیەکی سەربازیی لێھاتوو و پشتیوانێکی بەسوودی سێزار بوو، بەڵام لێپیدس لە گێڕانەوە مێژوویییەکاندا ھەمیشە وەک کەم-کاریگەرترین ئەندامی تریومڤیرات وێنا کراوە. ئەو زۆرجار وەک کەسایەتییەکی پەراوێزخراو لە ڕووداوەکانی ئەو سەردەمەدا دەردەکەوێت، بەتایبەت لە شانۆنامەکانی [[ویلیام شێکسپیر]]دا. لە کاتێکدا ھەندێک لە مێژوونووسان ئەم بۆچوونەیان پەسەند کردووە، ھەندێکی تر پێیان وایە کە بەڵگەکان بەس نین بۆ سەلماندنی ئەمە و ھۆکاری سەرەکیی ئەم وێناکردنە دەگەڕێتەوە بۆ پڕوپاگەندەی نەیارەکانی، بەتایبەت [[سیسرۆ]] و دواتریش [[ئەگوستوس]]. == خێزان == لێپیدس کوڕی [[مارکوس ئیملیۆس لێپیدس (کۆنسوڵی ٧٨ پ.ز)]] بوو (کۆنسوڵی ساڵی ٧٨ی پێش زایین)؛ پێدەچێت دایکی کچی لووسیوس ئەپولیوس ساتورنینوس بووبێت. براکەی ناوی لووسیوس ئیملیۆس لێپیدس پاولوس بوو (کۆنسوڵی ساڵی ٥٠ی پێش زایین). باوکی یەکەم سەرکردەی فراکسیۆنی پۆپولارێس بوو دوای مردنی سولا، و سەرکردایەتیی یاخیبوونێکی سەرنەکەوتووی کرد دژی ئۆپتیماتەکان لە ساڵانی ٧٨–٧٧ی پێش زاییندا (لە دەرەوەی شاری ڕۆما شکستی ھێنا و بەرەو ساردینیا ھەڵات، و لە ساڵی ٧٧ی پێش زایین لەوێ مرد). لێپیدس لەگەڵ [[جونیا سێکوندا]] ھاوسەرگیریی کرد، کە زڕخوشکی مارکوس یونیوس بروتوس و خوشکی مارکوس یونیوس سیلانوس، جونیا پریما، و جونیا تێرتیا (ھاوسەری گایوس کاسیوس لۆنگینوس) بوو. لێپیدس و جونیا سێکوندا لانیکەم دوو کوڕیان ھەبوو: [[مارکوس ئیملیۆس لێپیدسی گەنجتر]]، و کوڕێکی بچووکتر بە ناوی کوینتوس ئیملیۆس لێپیدس کە لە سیاسەت دوورکەوتەوە و باوکی مانیوس ئیملیۆس لێپیدس (کۆنسوڵی ساڵی ١١ی زاینی) بوو.<ref>[https://x-legio.com/en/wiki/marcus-aemilius-lepidus "Marcus Aemilius Lepidus"]. ''x-legio.com''.</ref> == ژیاننامە == === ھاوپەیمانی لەگەڵ سێزار === [[File:Facade of the Basilica Emilia (150620041).png|thumb|left|یەکێک لەو سکانەی لەلایەن لێپیدسەوە لێدراوە بۆ بەرزڕاگرتنی دەستکەوتەکانی خێزانەکەی، کە وێنەی باسیلیکا ئیملیای لەسەرە.]] لێپیدس لە سەردەمی منداڵیدا چووە نێو کۆلێژی قەشەکان. پلەبەندیی فەرمیی پۆستەکانی (Cursus honorum) وەک لێپرسراوی لێدانی سکە لە نێوان ساڵانی ٦٢ بۆ ٥٨ی پێش زایین دەست پێکرد. لێپیدس زۆری نەخایاند بوو بە یەکێک لە گەورەترین لایەنگرانی [[جولیوس سێزار]]. لە ساڵی ٤٩ی پێش زایین وەک پرایتۆر دەستنیشان کرا و بەرپرسیارێتیی پاراستنی شاری ڕۆمای پێ سپێردرا، لە کاتێکدا سێزار لە یۆنان دژی پۆمپی شەڕی دەکرد.<ref>Holland, Tom, ''Rubicon: The Triumph and Tragedy of the Roman Republic'', Abacus, 2004, {{ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|0-349-11563-X}}, 316.</ref> ئەو ڕێگەی خۆشکرد بۆ ئەوەی سێزار وەک [[دیکتاتۆری ڕۆم]] دەستنیشان بکرێت؛ سێزاریش ئەم پێگەیەی بەکارھێنا بۆ ئەوەی خۆی وەک کۆنسوڵ ھەڵبژێرێت و دوای یازدە ڕۆژ دەستی لە دیکتاتۆری کێشایەوە. وەک پاداشتێک، لێپیدس پۆستی پرۆپرایتۆری لە پارێزگای [[ھیسپانیا|ھیسپانیای پێشەوە (Hispania Citerior)]] پێ درا. لێپیدس ھەروەھا لە ساڵی ٥٢ی پێش زایین لەلایەن ئەنجومەنی پیرانەوە وەک ''ئینتەررێکس'' دەستنیشان کرا، و دواین کەسی ناسراوی ڕۆمانی بوو کە ئەو پۆستەی وەرگرتبێت.<ref>{{Cite journal|last= Koptev, Aleksandr |url= https://www.cambridge.org/core/journals/classical-quarterly/article/abs/fiveday-interregnum-in-the-roman-republic/0EBEC44DCC8C90C719A8FBE08E7F4189|title=The Five-Day Interregnum in the Roman Republic|journal= The Classical Quarterly|date=2016|volume= 66|pages= 205–221|publisher=Cambridge University|doi= 10.1017/S000983881600032X}}</ref><ref>{{Cite book|last= Bauman, Richard A.|url= https://books.google.com/books?id=15MDF-5_qaoC&dq=lepidus+interrex&pg=PA28|title= Lawyers in Roman Transitional Politics: A Study of the Roman Jurists in Their Political Setting in the Late Republic and Triumvirate|date=1985|publisher= Beck, C.H.|isbn = 9783406304859}}</ref> لە ھیسپانیا، داوا لە لێپیدس کرا یاخیبوونێک دژی کوینتوس کاسیوس لۆنگینوس، حاکمی ھیسپانیای دواوە سەرکوت بکات. لێپیدس ڕەتیکردەوە پشتیوانی لە کاسیوس بکات، چونکە گەندەڵی و تەماحکاریی کاسیوس بووبووە ھۆی ناڕەزایەتی بەرامبەر دەسەڵاتی سێزار. ئەو لەگەڵ سەرکردەی یاخیبووان مارکێلۆس گەیشتە ڕێککەوتن و ھاوکاریی کرد لە تێکشکاندنی ھێرشێکی پاشای مۆریتانیا بە ناوی بۆگود. بە کاسیوس و لایەنگرانی ڕێگە درا ناوچەکە جێبھێڵن و ئارامی گەڕایەوە. سێزار و ئەنجومەنی پیران ھێندە سەرسام بوون بە شێوازی لێپیدس لە تێکەڵکردنی دانوستان و ئۆپەراسیۆنی سەربازیی ورد، کە ڕێوڕەسمی سەرکەوتنی سەربازییان (Triumph) پێ بەخشی. دوای شکستی لایەنگرانی پۆمپی لە ڕۆژھەڵات، لێپیدس لە ساڵی ٤٦ی پێش زایین پۆستی کۆنسوڵی وەرگرت. سێزار ھەروەھا لێپیدسی کردە ''ماگیستەر ئیکویتوم'' (سەردەستەی سوارچاکان)، کە بە کردەیی دەکردە جێگری خۆی.<ref name="Holland, Rubicon, 346">Holland, ''Rubicon'', 346.</ref> وا دیار بوو سێزار متمانەی زیاتری بە لێپیدس ھەبوو وەک لە مارک ئەنتۆنی بۆ پاراستنی ئارامی لە ڕۆما، پاش ئەوەی کردەوە ئاژاوەگێڕییەکانی ئەنتۆنی لە ساڵی ٤٧دا بووە ھۆی پشێوی. کاتێک لە فیستیڤاڵی لوپێرکالیادا ئەنتۆنی بە شێوەیەکی ورووژێنەر تاجی پادشایەتیی پێشکەش بە سێزار کرد، لێپیدس زۆر شۆک بوو، کە ھەر ئەم ڕووداوەش بووە ھۆی خێراتربوونی پیلانگێڕیی کوشتنی سێزار.<ref>Weigel, ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'', p. 40.</ref> کاتێک لە شوباتی ٤٤ی پێش زایین سێزار لەلایەن ئەنجومەنی پیرانەوە بە دیکتاتۆری ھەتاھەتایی ھەڵبژێردرا، بۆ جاری دووەم لێپیدسی کردەوە بە ماگیستەر ئیکویتوم.<ref name="Holland, Rubicon, 346"/> ئەم ھاوپەیمانێتییە لەناکاو کۆتایی پێھات کاتێک لە ١٥ی ئازاری ٤٤ی پێش زاییندا سێزار لە [[تیرۆرکردنی جولیوس سێزار|ڕووداوی ئایدزی ئازاردا تیرۆر کرا]]. شەوی پێش کوژرانی، سێزار لە ماڵی لێپیدس نانی ئێوارەی خواردبوو. یەکێک لە سەرکردە سەرەکییەکانی پیلانگێڕییەکە بە ناوی گایوس کاسیوس لۆنگینوس، پێشنیاری کوشتنی لێپیدس و مارک ئەنتۆنیشی کردبوو، بەڵام مارکوس یونیوس بروتوس رەتیکردبووەوە و وتبووی ئەم کردەوەیە لەسێدارەدانێکی دادپەروەرانەیە نەک [[کوودەتا|کوودەتایەکی]] سیاسی.<ref>Holland, ''Rubicon'', 347.</ref> === دوای مەرگی سێزار === [[File:Map Gallia Tribes Towns.png|thumb|left|گالیای ناربۆن و گالیای سیساڵپین. دوای مونتینا، ئەنتۆنی بەرەو خاکی لێپیدس پاشەکشەی کرد بۆ ئەوەی پەیوەندیی پێوە بکات.]] ھەر کە لێپیدس ھەواڵی کوژرانی سێزاری بیست، بە خێرایی سوپای بردە سەر گۆڕەپانی کامپوس مارتیوس بۆ پاراستنی ئارامیی شارەکە.<ref>Weigel ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'' p.43</ref> ئەو پێشنیاری کرد سوپاکەی بۆ سزادانی بکوژانی سێزار بەکاربھێنێت، بەڵام ئەنتۆنی و ئاولوس ھیرتیوس پەشیمانیان کردەوە.<ref>John Hazel, ''Who's Who in the Roman World'', Routledge, London, 2001, p.165.</ref> ڕۆژی دواتر، لێپیدس و ئەنتۆنی لە ئەنجومەنی پیراندا وتاریان دا و لە بەرامبەر پاراستنی دەستکەوت و چاکسازییەکانی سێزار، لێخۆشبوونیان بۆ بکوژەکان قبووڵ کرد. لێپیدس ھەروەھا پۆستی ''[[پۆنتیفێکس ماکسیموس]]''ی وەرگرت و بووە جێنشینی سێزار لەو پێگە ئایینییەدا. لەو کاتەدا، سێکستوس پۆمپی (کوڕی پۆمپی) ھەوڵی دا سوود لە پشێوییەکە وەربگرێت و ھەڕەشە لە ھیسپانیا بکات. لێپیدس بۆ دانوستان لەگەڵی نێردرا و توانی ڕێککەوتنێکی ئاشتی لەگەڵ سێکستوسدا بکات. لەبەر ئەم سەرکەوتنە، ئەنجومەنی پیران فیستیڤاڵێکی سوپاسگوزاریی گشتیی ڕاگەیاند. لە دوای ئەوە، لێپیدس وەک پرۆکۆنسوڵ دەسەڵاتی ھەردوو پارێزگای [[ھیسپانیا]] و [[گالیای ناربۆن]]ی گرتە دەست.<ref>Weigel ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'' p.50</ref><ref>{{Cite journal |last=Weigel |first=Richard D. |date=1974 |title=Lepidus Reconsidered |url=https://www.jstor.org/stable/24591370 |journal=Acta Classica |volume=17 |pages=67–73 |issn=0065-1141}}</ref> کاتێک ئەنتۆنی ھەوڵی دا بە زەبری ھێز دەست بەسەر گالیای سیساڵپیندا بگرێت و دیسیموس بروتوس دووربخاتەوە، ئەنجومەنی پیران بە ڕابەرایەتیی [[سیسرۆ]] داوای لە لێپیدس کرد کە پشتیوانی لە بروتوس بکات. لێپیدس دوودڵ بوو و پێشنیاری دانوستانی لەگەڵ ئەنتۆنیدا کرد. دوای شکستی ئەنتۆنی لە شەڕی موتینادا، ئەنجومەنی پیران پەیامی نارد کە ئیتر پێویستیان بە سەربازەکانی لێپیدس نییە. بەڵام ئەنتۆنی لەگەڵ ھێزە ماوەکانی بەرەو پارێزگاکەی لێپیدس کشانەوە. کاتێک ھەردوو سوپاکە گەیشتنە یەک، بەشێکی گەورەی سەربازەکانی لێپیدس چوونە پاڵ ئەنتۆنی، و لێپیدس ناچار بوو لەگەڵ ئەنتۆنی ڕێکبکەوێت.<ref>Weigel ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'' pp. 59–62.</ref> === تریومڤیراتی دووەم === {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 250 | image1 = Roman-Empire-43BC.png | caption1 = | image2 = Roman-Empire-39BC-sm.png | caption2 = '''سەرەوە''': دابەشکردنی خاکی ڕۆما لە کاتی دامەزراندنی تریومڤیرات (٤٣ پ.ز).<br> '''خوارەوە''': دابەشکردنی خاک دوای شەڕی فیلیپی.<br> {{col-begin}}{{col-2}} {{legend|#81EE5B|ئەنتۆنی}}{{legend|#C19666|لێپیدس}}{{legend|#DE8DE0|ئۆکتاڤیان}}{{legend|#FF925E|تریۆمڤیرەکان پێکەوە}}{{col-2}}{{legend|#7D87FF|سێکستوس پۆمپی}}{{legend|#ED1C24|بروتوس و کاسیوس}}{{legend|#FED250|پاشایەتییە وابەستەکان}}{{legend|#FF8C8C|میسری بەتڵیمۆسی}}{{col-end}} }} ئێستا ئەنتۆنی و لێپیدس دەبوایە مامەڵە لەگەڵ ئۆکتاڤیان سێزاردا بکەن، کە لە وەسێتنامەی سێزاردا وەک کوڕی یاسایی ھەڵگیرابووەوە. ئەنتۆنی و لێپیدس لەسەر دوورگەیەک لە ڕووبارێکدا لە نزیک بۆلۆنیا چاویان بە ئۆکتاڤیان کەوت.<ref name="Holland, Rubicon, 360">Holland, ''Rubicon'', 360.</ref> ئەوان [[تریومڤیراتی دووەم]]یان لە ڕێگەی یاسای ''لێکس تیتیا'' لە ساڵی ٤٣ی پێش زایین پێکھێنا. بەھۆی ئەوەی تریۆمڤیرەکان خاوەنی باڵادەستییەکی سەربازیی بێوێنە بوون، ھێزەکانی دیسیموس بروتوس لەناوچوون و پارێزگاکانی ڕۆژاوا کەوتنە ژێر دەستی تەواوی تریومڤیراتەوە. بە پێچەوانەی تریومڤیراتی یەکەم (سێزار، پۆمپی، و کراسوس)، ئەمەیان بە شێوەیەکی فەرمی و یاسایی بە دەسەڵاتی کۆنسوڵییەوە بۆ ماوەی پێنج ساڵ دامەزرا، کە ئەنجومەنی پیران و کۆنسوڵەکانی بە تەواوی پەراوێز خست و کۆتاییی بە [[کۆماری ڕۆمانی]] ھێنا.<ref name="Holland, Rubicon, 360"/> لە سەرەتادا لێپیدس دەسەڵاتی بەسەر ھیسپانیا و گالیای ناربۆندا پەسەند کرا، بەڵام ڕازی بوو حەوت لە لشکری سەربازیی خۆی بداتە ئۆکتاڤیان و ئەنتۆنی بۆ شەڕکردن دژی بروتوس و کاسیوس لە ڕۆژھەڵات. لێپیدس لە ڕۆما مایەوە و بووە کۆنسوڵ و ئیدارەی پایتەختی بەڕێوە دەبرد. بە بڕوای ڕیچارد دی. ڤایگل، ژیاننامەنووسی لێپیدس، ڕازیبوونی لێپیدس بە بەخشینی لەشکرەکانی وای لێکرد ڕۆڵێکی لاوەکی لە تریومڤیراتەکەدا پێ بدرێت: {{دەقی وەرگیراو|لێپیدس لە ڕاستیدا گەیشتبووە لوتکەی دەسەڵاتی خۆی. بە بوون بە پۆنتیفێکس ماکسیموس و تریۆمڤیر، ناوبانگێکی بەدەستھێنابوو کە ناوی لە مێژوودا دەھێشتەوە. بەڵام کاتێک ڕازی بوو حەوت لە لەشکرەکانی ببەخشێت و ڕێگە بە ئۆکتاڤیان و ئەنتۆنی بدات شەرەفی تێکشکاندنی بروتوس و کاسیوس بەدەستبھێنن، خۆی بۆ ڕۆڵێکی لاوەکی لە داھاتوودا تەرخان کرد.<ref name="lep">Weigel, Richard D., ''Lepidus: the Tarnished Triumvir'', Routledge, 2002, preface.</ref>}} لێپیدس ھەروەھا ڕازی بوو بە یاسای سزادان و دەستبەسەرداگرتنی موڵک و ماڵی نەیاران (Proscription) کە بووە ھۆی کوژرانی [[سیسرۆ]] و زۆر لە نەیارانی سەرسەختی سێزار. مێژوونووسان ڕەخنەی توندیان لێگرت لەبەر ئەوەی ڕازی بوو بە کوشتنی براکەی خۆی، پاولوس، بەڵام کاسیوس دیۆ ئاماژە بەوە دەکات کە لێپیدس بە نھێنی یارمەتیی پاولوسی داوە تا ڕابکات.<ref name="lep"/> === دوای شەڕی فیلیپی === [[File:Repubblica, lepido, aureo, 42 a.c..JPG|thumb|ئۆریۆسی لێپیدس، نزیکەی ٤٢ی پێش زایین]] دوای سەرکەوتن لە شەڕی فیلیپیدا کە لێپیدس تێیدا لە ڕۆما مابووەوە، ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان زۆربەی خاکەکانی لێپیدسیان دابەش کرد، بەڵام دەسەڵاتی پارێزگای نومیدیا و ئەفریقایان پێ بەخشی. لە کاتی سەرھەڵدانی شەڕی پێروسین لە ساڵی ٤١ی پێش زایین، ئۆکتاڤیان ئەرکی بەرگریکردن لە ڕۆمای سپارد بە لێپیدس دژی لووسیوس ئەنتۆنیوس (برای مارک ئەنتۆنی). لووسیوس بە ھێزێکی زۆرەوە بە ئاسانی شارەکەی گرت و لێپیدس بەرەو کەمپەکەی ئۆکتاڤیان ھەڵات. دوای ئەم ڕووداوە، شەش لەشکر درانە لێپیدس بۆ بەڕێوەبردنی ئەفریقا. لە ساڵی ٣٧ی پێش زایین لە ڕێگەی پەیمانی تارێنتۆمەوە، تریومڤیرات بۆ پێنج ساڵی تر نوێ کرایەوە. لە ماوەی فەرمانڕەواییی ئەفریقادا، لێپیدس دابەشکردنی زەویی بەسەر [[کۆنەسەرباز|کۆنەسەربازەکاندا]] برەو پێدا بە مەبەستی دروستکردنی تۆڕێکی پشتیوانی بۆ خۆی.<ref name="lep"/> ئەو ھەروەھا برەوی بە ڕۆمانیکردنی شاری تیبیلیس لە نومیدیا دا و ڕێگری لە فراوانکردنی نایاساییی شاری قرتاج کرد. === لەدەستدانی دەسەڵات و دوورخرانەوە === لە ساڵی ٣٦ی پێش زایین و لە کاتی یاخیبوونی سیسیلیا، لێپیدس سوپایەکی گەورەی لە ١٤ لەشکر کۆکردەوە بۆ ئەوەی یارمەتیی تێکشکاندنی سێکستوس پۆمپی بدات. بەڵام ئەمە بووە ھۆی ھەڵەیەکی سیاسی کە دەرفەتی دایە ئۆکتاڤیان تا لێپیدس لە دەسەڵات دووربخاتەوە. دوای تێکشکاندنی سێکستوس پۆمپی، لێپیدس لەشکرەکانی لە [[سیسیلیا]] جێگیر کرد و ناکۆکی کەوتە نێوان ئەو و ئۆکتاڤیان لەسەر دەسەڵاتی دوورگەکە. لێپیدس پێی وابوو ئۆکتاڤیان وەک کەسێکی ژێردەستە مامەڵەی لەگەڵ دەکات نەک ھاوبەشێکی یەکسان.<ref name="Weigel, pp. 88–9">Weigel, ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'', pp. 88–9</ref> ئەو داوای کرد سیسیلیا بخرێتە ژێر [[گۆڕەپانی دەسڕۆیی|گۆڕەپانی دەسڕۆییی]] ئەوەوە، یان لە بەرامبەردا خاکە کۆنەکانی لە ھیسپانیا و گالیا پێ بدرێتەوە کە بەپێی یاسای لێکس تیتیا مافی خۆی بوو.<ref name="Weigel, pp. 88–9"/> ئۆکتاڤیان لێپیدسی بە ھەوڵدان بۆ کودەتا و یاخیبوون تۆمەتبار کرد. لە ھەڵوێستێکی شەرمەزارکەردا، لەشکرەکانی لێپیدس لە سیسیلیا چوونە پاڵ ئۆکتاڤیان و لێپیدس خۆی ناچار بوو تەسلیم بێت. لە ٢٢ی ئەیلوولی ٣٦ی پێش زایین، لێپیدس لە ھەموو پۆستەکانی بێبەش کرا جگە لە پۆستی ''پۆنتیفێکس ماکسیموس''؛ پاشان ئۆکتاڤیان بۆ ناوچەی سیرسێیی دووری خستەوە. دوای شکستی ئەنتۆنی لە ساڵی ٣١ی پێش زایین، کوڕەکەی لێپیدس ([[مارکوس ئیملیۆس لێپیدسی گەنجتر]]) بەشداری لە پیلانی تیرۆرکردنی ئۆکتاڤیاندا کرد، بەڵام پیلانەکە ئاشکرا بوو و کوڕەکەی لەسێدارە درا. لێپیدس بۆ پاراستنی ھاوسەرەکەی جونیا لە دادگاییکردن، ناچار بوو لە دادوەر لووسیوس ساینیوس تکا بکات.<ref>Weigel, ''Lepidus: The Tarnished Triumvir'', p.97.</ref> لێپیدس کۆتاییی تەمەنی لە گۆشەگیریدا بەسەربرد لە [[سەردەمی ئەگوستوس|سەردەمی ئەگوستوسدا]]، و تەنھا ناوبەناو ناچار دەکرا بگەڕێتەوە بۆ ڕۆما بۆ بەشداریکردن لە کاروباری ئەنجومەنی پیراندا، کە تێیدا ئەگوستوس بۆ کەمکردنەوەی پێگەی، ھەمیشە وەک دواین کەس دەنگی لێ وەردەگرت. لێپیدس لە کۆتاییی ساڵی ١٣ی پێش زایین یان سەرەتای ١٢ی پێش زایین بە ئارامی مرد، و لە دوای ئەو، ئەگوستوس لە ٦ی ئازاری ١٢ی پێش زایین بوو بە پۆنتیفێکس ماکسیموس. == ناوبانگ و مێژوونووسی == [[File:Lepidus, Antony and Octavian in Shakespeare's Julius Caesar.jpg|thumb|لێپیدس (ڕاست) لەلایەن ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیانەوە بێدەنگ دەکرێت. کێشراوی [[ویلیام شێکسپیر|شێکسپیر]] لەلایەن ھـ. سێلووس.]] ڕیچارد دی. ڤایگل ئاماژە بەوە دەکات کە مێژوونووسانی کۆن و نوێ ھەمیشە لێپیدسیان وەک کەسێکی «لاواز، دوودڵ، بێبڕیار، بێوەفا و بێتوانا» وێنا کردووە.<ref name="lep"/> [[سیسرۆ]] پاش ئەوەی لێپیدس لەگەڵ ئەنتۆنی ڕێککەوت، ئەو بە «خراپەکاری و گەمژەییی ڕووت» تۆمەتبار کرد. دیسیموس بروتوس بە «باوەشێن» واسیفی کرد، و ڤێلیۆس پاتێرکولوس بە «بێبڕیارترین مرۆڤ» ناوی برد.<ref name="lep"/> کاسیوس دیۆ باسی لەوە کردووە کاتێک ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان لە دەرەوەی شار بوون، لێپیدس تەنھا بە ناو دەسەڵاتدار بووە، بەڵام فۆلڤیا (ھاوسەری ئەنتۆنی) دەسەڵاتی ڕاستەقینەی بەدەستەوە بووە بەھۆی تەمبەڵی و بێدەسەڵاتیی لێپیدسەوە.<ref>[https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/48*.html Cassius Dio.48.4.1.]</ref> ئەم بۆچوونانە لە شانۆنامەی ''[[جولیوس سێزار (شانۆنامە)|جولیوس سێزار]]''ی [[ویلیام شێکسپیر|شێکسپیر]]دا ڕەنگیان داوەتەوە، کە تێیدا ئەنتۆنی لێپیدس وەک «پیاوێکی بێبایەخ و بێشایستە، کە تەنھا بۆ پەیامبەری دەست دەدات» وەسف دەکات و بە گوێدرێژێک دەشوبھێنێت کە بار ھەڵدەگرێت. لە شانۆنامەی ''ئەنتۆنی و کلیۆپاترا''شدا وەک کەسێکی ساویلکە و سەرخۆش نیشان دەدرێت.<ref>Shakespeare, Wiliam, ''Antony and Cleopatra'', Cambridge university Press, 2008, Act III, scene 5.</ref> لە بەرامبەردا، ھەندێک لە مێژوونووسانی ھاوچەرخ وەک ڕۆناڵد سایم ھەرچەندە بە کەسایەتییەکی بێبایەخ ناوی دەبات، بەڵام توێژەرانی وەک ڤایگل و لیۆنی ھاین دەڵێن کە لێپیدس بە لێھاتوویی مامەڵەی کردووە و داواکارییەکانیشی لە سیسیلیا لۆژیکی و یاسایی بوون بەپێی یاسای تریومڤیرات.<ref>Hayne, Léonie, "Lepidus' Role after the Ides of March", ''Acta Classica'', 14, 1971, pp. 116–17; "The Defeat of Lepidus in 36 B.C.", ''Acta Classica'' 17, 1974, pp. 59–65.</ref> == لە کارە ھونەرییەکاندا == لێپیدس لە چەندین بەرھەمی ئەدەبی و شانۆییی سەردەمی ڕێنێسانس و سەدەی ھەژدەھەمدا دەرکەوتووە: * لە شانۆنامەی لاتینیی کاسپار برولۆ بە ناوی ''کایوس جولیوس سێزار'' وەک ھاوپەیمانێکی دڵسۆز وەسف کراوە. * نووسەری فەڕەنسی [[ژۆرژ دو سکوودێری]] لە شانۆنامەی ''مەرگی سێزار'' (La Mort de César) لێپیدس وەک کەسێکی ژیر و وریار نیشان دەدات. * نووسەر [[پرۆسپێر ژۆلیۆت دو کرێبیۆن]] لە شانۆنامەی ''Le Triumvirat'' لێپیدس وەک کەسێک وێنا دەکات کە ھەوڵی ڕزگارکردنی سیسرۆ دەدات. * بیرمەندی فەڕەنسی [[ڤۆڵتێر]] لە شانۆنامەی ''Le Triumvirat'' لێپیدس وەک کەرەستەیەکی دەستی ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان پیشان دەدات. * لە ڕۆمانی مێژووییی ''Three's Company'' (١٩٥٨)ی ئالفڕێد دوگان، لێپیدس کارەکتەری سەرەکییە. * لە زنجیرەی بەناوبانگی تەلەڤیزیۆنیی [[ڕۆما (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)]] (بەرھەمی HBO و BBC)، ئەکتەر ڕۆنان ڤایبێرت ڕۆڵی لێپیدس دەگێڕێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=کوینتوس فۆفیوس کالینوس|before2=پوبلیوس ڤاتینیوس}} {{s-ttl|title=[[کۆنسوڵی ڕۆم]]|years=٤٦ی پێش زایین|with=[[جولیوس سێزار]]}} {{s-aft|after=[[جولیوس سێزار]]}} {{s-bef|before=پوبلیوس ڤێنتیتیوس باسوس|before2=گایوس کاریناس|as=کۆنسوڵی تەواوکەر}} {{s-ttl|title=[[کۆنسوڵی ڕۆم]] (خولی دووەم)|years=٤٢ی پێش زایین|with=لووسیوس مۆناتیوس پلانکوس}} {{s-aft|after=لووسیوس ئەنتۆنیوس|after2=پوبلیوس سێرڤیلیوس ئیساوریکوس}} {{s-rel}} {{s-bef|before=[[جولیوس سێزار]]}} {{s-ttl|title=[[پۆنتیفێکس ماکسیموس]]|years=٤٤–١٣/١٢ی پێش زایین}} {{s-aft|after=[[ئەگوستوس]]}} {{s-end}} {{DEFAULTSORT:Lepidus, Marcus Aemilius}} [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٠ی پ.ز]] [[پۆل:مردووانی دەیەی ١٠ی پ.ز]] [[پۆل:کۆماری ڕۆمانی]] [[پۆل:ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] [[پۆل:ژەنەڕاڵەکانی ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:سیاسەتوانانی ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:پۆنتیفێکس ماکسیموسەکان]] [[پۆل:کۆنسوڵەکانی کۆماری ڕۆم]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی شەڕەکانی کۆماری ڕۆم]] 6um3ov6wg0gbxx527ylwfo2yee272xw 10 303564 1660948 2026-09-04T22:57:18Z DreamHourFlight 39788 درووستکردن 1660948 wikitext text/x-wiki <includeonly><span class="nowrap">p.&#160;{{{1|}}}</span></includeonly><noinclude> ئەم داڕێژەیە بۆ کورتکراوەی «لاپەڕە» (p.) لە ژێدەر و سەرچاوەکاندا بەکاردێت بە شێوازی نەپچڕاو. == بەکارھێنان == <code><nowiki>{{p.|٣٤}}</nowiki></code> دەبێتە: {{p.|٣٤}} [[پۆل:داڕێژەکانی فۆرماتکردنی ژێدەرەکان]] </noinclude> 2revd69eauc4p4myu2eeg2ixpixt2mh 10 303565 1660950 2026-09-04T22:59:11Z DreamHourFlight 39788 درووستکردن 1660950 wikitext text/x-wiki <includeonly><span class="nowrap">pp.&#160;{{{1|}}}</span></includeonly><noinclude> ئەم داڕێژەیە بۆ کورتکراوەی فرەلاپەڕە (pp.) لە ژێدەر و سەرچاوەکاندا بەکاردێت. == بەکارھێنان == <code><nowiki>{{pp.|٣٤–٣٥}}</nowiki></code> دەبێتە: {{pp.|٣٤–٣٥}} [[پۆل:داڕێژەکانی فۆرماتکردنی ژێدەرەکان]] </noinclude> 9tbqej5tad3y3pxi3l9tzsrd2lpz9ht 0 303566 1660954 2026-09-04T23:28:14Z DreamHourFlight 39788 وتاری تازە 1660954 wikitext text/x-wiki '''کۆنسوڵی ڕۆم''' یان '''کۆنسوڵەکان''' (بە [[زمانی لاتینی|لاتینی]]: {{lang|la|Consul}}؛ بە [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]: {{lang|grc|ὕπατος}}) دوو باڵاترین بەرپرسی ھەڵبژێردراوی حکوومەتی [[کۆماری ڕۆمانی]] بوون لە نێوان ساڵانی ٥٠٩ی پێش زایین تا ٢٧ی پێش زایین. ڕۆمییەکان کۆنسولایەتییان بە دووەم باڵاترین پلەی «ڕێڕەوی فەخری» (''cursus honorum'') دادەنا—کە زنجیرەیەک پۆستی فەرمیی گشتی بوو سیاسەتوانان ھەوڵیان بۆ بەدەستھێنانی دەدا—لە دوای پۆستی سانسۆر، کە تەنیا بۆ کۆنسولەکانی پێشوو تەرخان دەکرا.<ref name="Derow296">{{Cite book |last=Derow |first=Peter Sidney |title=The Oxford Classical Dictionary |year=2012 |edition=4th |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-954556-8 |page=296}}</ref> ھەموو ساڵێک، [[کۆمیتیا سێنتوریاتا|ئەنجومەنی سەدە]] دوو کۆنسولی ھەڵدەبژارد تا بۆ ماوەی یەک ساڵ پێکەوە خزمەت بکەن. کاتێک ھەردوو کۆنسول لە شاری [[ڕۆما]] دەبوون، مانگ بە مانگ بە نۆرە ڕابەرایەتی و فەرماندەییان دەگرتە دەست. دەسەڵاتی سەربازی و فەرماندەیی کۆنسول (''imperium'') بەسەر تەواوی ڕۆما و ھەموو پارێزگاکانیدا دەڕۆیشت. ھەبوونی دوو کۆنسول بووە ھۆی دروستکردنی ھاوسەنگی و ڕێگریکردن لە قۆرخکردنی دەسەڵات لەلایەن یەک کەسەوە، ئەمەش لەسەر بنەمای ئەو باوەڕەی کۆمار بنیات نرابوو کە پێویستە دەسەڵاتەکانی پێشووی پاشاکانی ڕۆما بەسەر چەندین بەرپرسدا دابەش بکرێن. بۆ ئەم مەبەستەش، ھەر کۆنسولێک مافی [[ڤیتۆ]]کردنی بڕیارەکانی کۆنسولەکەی تری ھەبوو. دوای دامەزراندنی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] لە ساڵی ٢٧ی پێش زایین، پۆستی کۆنسول بوو بە پێگەیەکی سیمبولی بۆ میراتی کۆماریخوازیی ڕۆما و دەسەڵاتێکی زۆر کەم و سنوورداری پێ بڕا، لە کاتێکدا ئیمپراتۆر بوو بە باڵاترین و ڕەھاترین دەسەڵاتی دەوڵەت. == مێژوو == === لە سەردەمی کۆماردا === بەپێی نەریتی مێژووی ڕۆم، دوای دەرکردنی دوا پاشای ڕۆما، تارکوین سوپەربوس، تەواوی دەسەڵاتەکانی پاشا بەخشرانە پۆستێکی نوێ بە ناوی کۆنسولایەتی. لە سەرەتادا کۆنسولەکان بە «پرایتۆر» (بە واتای «ڕابەران») ناودەبران، کە ئاماژە بوو بۆ ئەرکی سەرەکییان وەک [[فەرماندەی گشتی|فەرماندە باڵاکانی]] سوپا. لە دەوروبەری ساڵی ٣٠٠ی پێش زایین، نازناوی ''کۆنسول'' باو بوو.<ref>{{Cite book |last=Lintott |first=Andrew |title=The Constitution of the Roman Republic |publisher=Oxford University Press |year=1999 |isbn=0198150687 |page=104}}</ref> نووسەرانی کۆن بە شێوەیەکی گشتی سەرچاوەی وشەی ''کۆنسول'' دەگەڕێننەوە بۆ لێکاری لاتینیی ''consulere''، بە واتای «ڕاوێژکردن»، بەڵام ئەگەری زۆرە ئەمە لێکدانەوەیەکی دواتر بێت،<ref name="PW">{{Cite book |year=1900 |title=Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft |chapter=Consul |last=Kübler |first=B. |pages=1112–1138 |volume=IV}}</ref> کە ڕەنگە لە ڕوانگەی سروشتی ھاوبەشی پۆستەکەوە لە ڕەگی ''con-'' و ''sal-'' بە واتای «پێکەوە کۆبوونەوە» یان لە ''con-'' و ''sell-/sedl-'' بە واتای «پێکەوە دانیشتن لە تەنیشت یەکتر» وەرگیرابێت.<ref name="NP">{{Cite book |year=2013 |title=Brill's New Pauly |chapter=Consul(es) |publisher=Brill Online |last=Gizewski |first=Christian}}</ref> لە [[زمانی یۆنانی]]دا نازناوەکە لە سەرەتادا بە {{lang|grc|στρατηγὸς ὕπατος}} (''ستراتیگۆس ھیپاتۆس''، بە واتای «ژەنەڕاڵی باڵا») و دواتریش تەنیا بە {{lang|grc|ὕπατος}} (''ھیپاتۆس'') وەردەگێڕدرا.<ref name="PW" /> ڕۆمییەکان لەو باوەڕەدا بوون کە مێژووی دامەزراندنی پۆستی کۆنسول دەگەڕێتەوە بۆ دامەزراندنی کۆمار لە ساڵی ٥٠٩ی پێش زایین، بەڵام زنجیرەی ھەڵبژاردنی کۆنسولەکان لە سەدەی پێنجەمی پێش زاییندا بەردەوام نەبوو؛ لەو سەردەمەدا پۆستی کۆنسول لەگەڵ دەستەیەک لە «تریبیونە کۆنسولییەکان» دەگۆڕدرایەوە، کە ھەر کاتێک پێداویستییە سەربازییەکانی دەوڵەت ئەوەندە گەورە بووبایە ھەڵدەبژێردران تا لە دوو کۆنسولی ئاسایی زیاتر بن.<ref>{{Cite book |last=Forsythe |first=Gary |title=A Critical History of Early Rome: From Prehistory to the First Punic War |publisher=University of California Press |year=2005 |isbn=0520226518 |page=236}}</ref> ئەم دۆخە بەردەوام بوو تا لە ساڵی ٣٦٧ی پێش زاییندا ئەم دەستەیە ھەڵوەشێنرایەوە و پۆستی کۆنسول بە فەرمی گەڕێنرایەوە.<ref name="Forsythe237">{{Cite book |last=Forsythe |first=Gary |title=A Critical History of Early Rome: From Prehistory to the First Punic War |publisher=University of California Press |year=2005 |isbn=0520226518 |page=237}}</ref> کۆنسولەکان لە سەردەمی ئاشتیدا دەسەڵاتی فراوانی کارگێڕی، یاسادانان و دادوەرییان ھەبوو، و لە سەردەمی جەنگیشدا بە شێوەیەکی گشتی فەرماندەیی باڵای سەربازییان دەگرتە دەست. ھەروەھا ئەرکی ئایینیی تایبەتیشیان لەسەر بوو، کە تەنیا لەلایەن باڵاترین بەرپرسانی دەوڵەتەوە ئەنجام دەدران. بەر لە ڕابەرایەتیکردنی سوپاکان بۆ بەرەکانی جەنگ، کۆنسولەکان نەریتی فاڵگرتنەوە و پێشبینیی ئایینییان ئەنجام دەدا. ساڵانە دوو کۆنسول پێکەوە ھەڵدەبژێردران، و ھەریەکەیان مافی ڤیتۆکردنی کردەوەکانی ئەوی تری ھەبوو، کە ئەمەش بنەمایەکی باوی پۆستەکانی کۆمار بوو. ئەوان لەلایەن «ئەنجومەنی سەدەکان» (''comitia centuriata'') ھەڵدەبژێردران، کە ھەمان ئەو ئەنجومەنە بوو کە دادوەرەکان (پرایتۆرەکان) و سانسۆرەکانی ھەڵدەبژارد.<ref>{{Cite book |last=Abbott |first=Frank Frost |title=A History and Description of Roman Political Institutions |date=1901 |publisher=Ginn |location=Boston}}</ref> دەسەڵاتە فەرمییەکانیشیان دوای پەسەندکردنی ھەڵبژاردنەکە لەلایەن «ئەنجومەنی کۆن» (''comitia curiata'') و دەرکردنی یاسای پێدانی دەسەڵات (''lex curiata de imperio'') دەچووە بواری جێبەجێکردنەوە. ئەگەر کۆنسولێک لە کاتی خزمەتەکەیدا بمردایە یان لە پۆستەکەی دوور بخرایەتەوە، ئەنجومەنی سەدەکان کۆنسولێکی تری بۆ تەواوکردنی ماوەی خزمەتەکە بە ناوی «کۆنسولی جێگرەوە» (''consul suffectus'') ھەڵدەبژارد. ئەو کۆنسولەی کە لە سەرەتای ساڵەوە ھەڵدەبژێردرا پێی دەوترا «کۆنسولی ئاسایی» (''consul ordinarius'') و خاوەنی پێگەیەکی بەرزتر بوو، بەشێکی لەبەر ئەوەی ساڵەکان بە ناوی کۆنسولە ئاساییەکانەوە ناودەنران. بەپێی نەریت، لە سەرەتادا پۆستی کۆنسول تەنیا بۆ خانەدان و چینی دەستڕۆیشتووی پاتریسییەکان تەرخان کرابوو، و تەنیا لە ساڵی ٣٦٧ی پێش زاییندا خەڵکی ئاسایی (پلیبییەکان) مافی خۆکاندیدکردنیان بۆ ئەم پۆستە باڵایە بەدەستھێنا، کاتێک یاساکانی لیسینیۆ-سێکستی بڕیاریان دا کە دەبێت ساڵانە لانیکەم یەکێک لە کۆنسولەکان لە چینی پلیبی بێت. یەکەمین کۆنسولی خەڵکی ئاسایی، لوکیوس سێکستیوس، لە ساڵی دواتردا ھەڵبژێردرا. سەرەڕای ئەوەش، پۆستەکە لە دەستی چەند بنەماڵەیەکی دیاریکراودا مایەوە، بە شێوەیەک تا کاتی ھەڵبژاردنی [[سیسرۆ]] لە ساڵی ٦٣ی پێش زایین، تەنیا نزیکەی پازدە «پیاوی نوێ» (''novus homo''، کەسێک کە ھیچ باوانێکی کۆنسول نەبووبێت) توانییان بگەنە ئەم پۆستە.<ref>{{Cite book |last=Wirszubski |first=Chaim |title=Libertas as a Political Idea at Rome During the Late Republic and Early Principate |date=1968 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-06848-2 |pages=53}}</ref> مێژوونووسانی سەردەم گومانیان لە گێڕانەوەی نەریتیی مافەکانی پلیبییەکان لە سەرەتای کۆماردا کردووە، بەوپێیەی نزیکەی لەسەدا سیی کۆنسولەکانی پێش سێکستیوس ناوی پلیبییان ھەبووە. ئەگەری ئەوە ھەیە کە لە کاتی ململانێ کۆمەڵایەتییەکانی سەدەی پێنجەمدا، پۆستی کۆنسول لەلایەن نوخبەی پاتریسییەکانەوە قۆرخ کرابێت.<ref>{{Cite book |last=Cornell |first=T. J. |title=The Beginnings of Rome |isbn=978-0-4150-1596-7 |chapter=10.4: The 'closing of the patriciate'}}</ref> لە سەردەمی شەڕدا، مەرجی سەرەکی بۆ ھەڵبژاردنی کۆنسول لێھاتوویی و ناوبانگی سەربازی بوو. بە تێپەڕبوونی کات، پۆستی کۆنسول بوو بە دوایین قۆناغی «ڕێڕەوی فەخری». کاتێک لوکیوس کۆرنێلیوس سوڵا بە یاسا ئەم ڕێڕەوەی ڕێکخستەوە، کەمترین تەمەن بۆ ھەڵبژاردنی کۆنسول بۆ ٤٢ یان ٤٣ ساڵ دیاری کرا. ئەم مەرجی تەمەنە لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتدا بۆ ٣٢ ساڵ کەمکرایەوە.<ref>Telford, L. (2014). ''Sulla: A Dictator Reconsidered''. Pen & Sword Military, p. 216</ref><ref>{{Cite book |last=Hellerman |first=Joseph H. |title=Reconstructing Honor in Roman Philippi: Carmen Christi as Cursus Pudorum |date=2005 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-44641-9 |pages=52}}</ref> === لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتدا === [[File:Diptych of Honorius (body).jpg|thumb|upright|ئیمپراتۆر [[ھۆنۆریووس (ئیمپراتۆر)|ھۆنۆریووس]] لەسەر دیپتیخی کۆنسولی، ساڵی ٤٠٦]] ھەرچەندە لە ساڵانی سەرەتای قۆناغی پرینسیپاتدا کۆنسولەکان بە فەرمی لەلایەن ئەنجومەنی سەدەکانەوە ھەڵدەبژێردران، بەڵام لە ڕاستیدا لەلایەن ئیمپراتۆرەوە دەستنیشان دەکران.<ref name="Bagnall1">{{Cite book |last1=Bagnall |first1=Roger S. |last2=Cameron |first2=Alan |last3=Schwartz |first3=Seth R. |last4=Worp |first4=Klaas Anthony |title=Consuls of the Later Roman Empire |publisher=Scholar Press |year=1987 |page=1}}</ref> لەگەڵ تێپەڕبوونی ساڵەکان، جیاوازیی نێوان ئەنجومەنی سەدەکان و ئەنجومەنی ھۆزەکان نەما، و یەک ئەنجومەنی گشتی دروست بوو، لە کاتێکدا دەستنیشانکردنی ڕاستەقینە لە دەستی ئیمپراتۆردا مایەوە.<ref>{{Cite book |last=Bury |first=John B. |title=A History of the Roman Empire from its Foundation to the Death of Marcus Aurelius |date=1893 |page=29}}</ref> لە سەردەمی پرینسیپاتدا (تا سەدەی سێیەم)، پۆستی کۆنسول ھێشتا پێگەیەکی گرنگ بوو، چونکە ئەرستۆکراتییەتی ڕۆم لە ڕێگەی ئەم پۆستەوە دەگەیشتنە پلە باڵاکانی کارگێڕیی ئیمپراتۆریەت—تەنیا کۆنسولەکانی پێشوو دەەیانتوانی ببنە فەرمانڕەوای پارێزگاکانی ئەفریقا و ئاسیا، یان سەرپەرشتیاری شاری ڕۆما.<ref name="Bagnall1-2">{{Cite book |last1=Bagnall |first1=Roger S. |last2=Cameron |first2=Alan |last3=Schwartz |first3=Seth R. |last4=Worp |first4=Klaas Anthony |title=Consuls of the Later Roman Empire |publisher=Scholar Press |year=1987 |pages=1–2}}</ref> ئیمپراتۆرەکان زۆرجار خۆیان، لایەنگرەکانیان یان خزمەکانیان بەبێ ڕەچاوکردنی مەرجی تەمەن وەک کۆنسول دادەنا. ئیمپراتۆر [[کالیگولا]] جارێکیان وتی کە ئەسپەکەی خۆی بە ناوی ئینسیتاتوس دەکاتە کۆنسول، کە پێدەچێت تەنزێک بووبێت بۆ سووکایەتیکردن بە دەسەڵاتی ئەنجومەنی پیران (سێنات).<ref>[[Cassius Dio]], [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/59*.html#14 ''Roman History'', 59.14.]</ref><ref>{{Cite book |last=Wilkinson |first=Sam |title=Republicanism during the Early Roman Empire |date=2012 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4411-4341-9 |pages=168}}</ref> پێویستی بە کۆنسولەکان بۆ بەڕێوەبردنی پۆستە باڵاکان، ئیمپراتۆر [[ئەگوستوس]]ی ناچار کرد سیستمی کۆنسولی جێگرەوە فراوان بکات، بە جۆرێک ڕێگە بە ھەڵبژاردنی زیاتر لە دوو کۆنسول لە ساڵێکدا بدات.<ref name="Bagnall1" /> لە سەردەمی فەرمانڕەوایی خانەدانی یولیۆ-کلاودیاندا، کۆنسولە ئاساییەکان کە ساڵەکەیان دەستپێدەکرد، لە ناوەڕاستی ساڵدا دەستیان لە کار دەکێشایەوە تا کۆنسولە جێگرەوەکان دەستبەکار بن. لە سەردەمی فەرمانڕەوایانی فلاڤی و ئەنتۆنیدا، کۆنسولەکان دوای چوار مانگ دەستیان لە کار دەکێشایەوە. ئیمپراتۆرەکان ھەموو ساڵێک خۆیان نەدەکردە کۆنسول، بەڵام چەندین جار خۆیان دادەنا؛ ئەگوستوس ١٣ جار، دۆمیتیان ١٧ جار، و تیۆدۆسیۆسی دووەم ١٨ جار بوونە کۆنسول.<ref>{{Cite book |last=Grierson |first=Philip |title=Catalogue of Late Roman Coins |date=1992 |publisher=Dumbarton Oaks |isbn=978-0-88402-193-3 |pages=137}}; {{Cite book |last1=Miller |first1=John |title=Latin Historiography and Poetry in the Early Empire |last2=Woodman |first2=Anthony |date=2010 |publisher=Brill |isbn=978-90-474-3099-5 |pages=90}}</ref> لە کۆتایی سەدەی سێیەمدا گۆڕانکاریی گەورە ڕوویدا. لەدەستدانی زۆربەی ئەرکەکانی پێش کۆنسولایەتی و چوونەپێشەوەی سوارچاکەکان بۆ پۆستە کارگێڕی و سەربازییەکان، پێگەی سێناتۆرەکانی لاواز کرد. بەم شێوەیە پۆستی کۆنسولی جێگرەوە لە تەمەنی زۆر گەنجیدا (سەرەتای بیستەکان) بەخشرا و بەھای کۆنی لەدەستدا.<ref name="Bagnall2">{{Cite book |last1=Bagnall |first1=Roger S. |last2=Cameron |first2=Alan |last3=Schwartz |first3=Seth R. |last4=Worp |first4=Klaas Anthony |title=Consuls of the Later Roman Empire |publisher=Scholar Press |year=1987 |page=2}}</ref> [[File:Flavius Anastasius Probus 01b.JPG|thumb|upright|ئاناستاسیۆس (کۆنسولی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی ڕۆژھەڵات بۆ ساڵی ٥١٧) بە پۆشاکی کۆنسولییەوە]] یەکێک لە چاکسازییەکانی [[کۆنستانتینی مەزن]] (فەرمانڕەوایی: ٣٠٦–٣٣٧) ئەوە بوو کە یەکێک لە کۆنسولەکانی بۆ شاری ڕۆما و ئەوی تریان بۆ شاری [[قوستەنتینە]] دەستنیشان کرد. لەبەر ئەوە، کاتێک ئیمپراتۆریەت لە ساڵی ٣٩٥دا دابەش بوو، ئیمپراتۆری ھەر بەشێک مافی دەستنیشانکردنی یەک کۆنسولی پێ درا. لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی ڕۆژاوا]]دا، ھەندێک جار کۆنسولەکانی ڕۆژھەڵات بە فەرمی دانپێدانانیان بۆ نەدەکرا لەبەر دەستێوەردانی ژەنەڕاڵە بەھێزەکانی وەک ستیلیکۆ.<ref>{{Cite book |last1=Cameron |first1=Alan |title=Barbarians and Politics at the Court of Arcadius |last2=Long |first2=Jacqueline |date=2018 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-30208-2 |pages=166, 249}}</ref> پۆستی کۆنسول، ھەرچەندە ھیچ دەسەڵاتێکی ڕاستەقینەی تێدا نەمابوو، بەڵام وەک ڕێزلێنانێکی گەورە مایەوە و خەرجییەکی زۆری لە ئاھەنگ و پێشبڕکێکانی ئەسپدا دەویست کە بەشێکی لەلایەن دەوڵەتەوە دابین دەکرا.<ref name="Kazhdan527">{{Cite book |title=Oxford Dictionary of Byzantium |year=1991 |editor=Alexander Kazhdan |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-504652-6 |page=527}}</ref> لە سەدەی شەشەمدا، پێدانی پۆستی کۆنسول کەم بووەوە، تا لە سەردەمی ئیمپراتۆر [[جەستێنیانی یەکەم]]دا کۆتایی پێھات: لە ڕۆژاوا لە ساڵی ٥٣٤ کۆتایی ھات بە دەستنیشانکردنی دیکیوس پاولینوس، و لە ڕۆژھەڵات لە ساڵی ٥٤١ بە ئەنیسیۆس فاوستوس ئەلبینوس باسیلیوس. مێژوودانان بە ناوی کۆنسولەکان لە ساڵی ٥٣٧ لەلایەن جەستێنیانەوە ھەڵوەشێنرایەوە و مێژوودانان بە ساڵی دەسەڵاتی ئیمپراتۆر جێگەی گرتەوە.<ref name="Kazhdan526-527">{{Cite book |title=Oxford Dictionary of Byzantium |year=1991 |editor=Alexander Kazhdan |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-504652-6 |pages=526–527}}</ref> لە دادگای ڕۆژھەڵاتدا، پۆستی کۆنسول وەک بەشێک لە مەراسیمی دەستبەکاربوونی ئیمپراتۆری نوێ بەکاردەھات و دواجار لە دەستبەکاربوونی کۆنستانسی دووەم لە ساڵی ٦٣٢دا تۆمار کرا.<ref name="Kazhdan526">{{Cite book |title=Oxford Dictionary of Byzantium |year=1991 |editor=Alexander Kazhdan |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-504652-6 |page=526}}</ref> لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا، ئیمپراتۆر لیۆی شەشەم لە یاساکانیدا بە فەرمی پۆستەکەی ھەڵوەشاندەوە.<ref name="Kazhdan963-964">{{Cite book |title=Oxford Dictionary of Byzantium |year=1991 |editor=Alexander Kazhdan |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-504652-6 |pages=963–964}}</ref> لە ڕۆژاوادا، نازناوی کۆنسول چەند جارێک لەلایەن پاپاوە بەخشرایە کەسایەتییەکان؛ بۆ نموونە لە ساڵی ٧١٩ بەخشرایە شارل مارتێل، ھەرچەندە ئەو ڕەتیکردەوە.<ref>«The Frankish Kingdom», ''The Encyclopedia of World History'', 2001. [https://web.archive.org/web/20090306080549/http://www.bartleby.com/67/407.html ئەرشیڤکراو لە ڕەسەنەکە].</ref> لە دەوروبەری ساڵی ٨٥٣، ئالفرێدی مەزن لە کاتێکدا منداڵێکی چوار یان پێنج ساڵان بوو، لەلایەن پاپاوە کرایە کۆنسولی ڕۆم.<ref>{{Cite book |last=Wormald |first=Patrick |title=Oxford Dictionary of National Biography |year=2006 |chapter=Alfred [Ælfred] (848/9–899) |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/ref:odnb/183}}</ref> == دەسەڵاتەکان و بەرپرسیارییەکان == === ئەرکەکانی سەردەمی کۆمار === دوای دەرکردنی پاشاکان، تەواوی دەسەڵاتەکانی پاشایەتی دابەشکران لە نێوان پۆستی کۆنسولایەتی و پۆستی قەشەی باڵا (''rex sacrorum''). لە کاتێکدا کاروباری ئایینی بە قەشەکان سپێردرا، کۆنسولەکان بەرپرسیارییەتیی مەدەنی و سەربازییان وەرگرت. بۆ ڕێگریکردن لە خراپ بەکارھێنانی دەسەڵات، ئەم ئەرکە لە نێوان دوو کۆنسولدا دابەشکرا کە ھەریەکەیان مافی ڤیتۆکردنی ئەوی تری ھەبوو.<ref name="Derow368">{{Cite book |last=Derow |first=Peter Sidney |title=The Oxford Classical Dictionary |year=2012 |edition=4th |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-954556-8 |page=368}}</ref> کۆنسولەکان خاوەنی [[دەسەڵاتی جێبەجێکار]]ی دەوڵەت بوون و سەرۆکایەتیی حکوومەتی کۆماریان دەکرد. لە سەرەتادا دەسەڵاتی دادوەرییشیان لە دەستدا بوو، بەڵام دواتر لە ساڵی ٤٤٣ی پێش زایین ئەرکی سەرژمێری درایە سانسۆرەکان، و لە ساڵی ٣٦٦ی پێش زایین دەسەڵاتی دادوەری گوازرایەوە بۆ دادوەرەکان (پرایتۆرەکان). ==== بواری مەدەنی ==== لە ناو سنووری پیرۆزی شاری ڕۆمادا (''pomerium'')، کۆنسولەکان لە پێگەی [[سەرۆکی حکوومەت]]دا بوون و سەرجەم بەرپرسەکانی تر (جگە لە نوێنەرانی خەڵکی ئاسایی - تریبیونەکان) لەژێر فەرمانی ئەواندا بوون. کۆنسولەکان مافی بانگھێشتکردن و دەستبەسەرکردنیان ھەبوو، و بەرپرس بوون لە جێبەجێکردنی بڕیارەکانی سێنات و یاساکانی ئەنجومەنەکان. لە کاتی کتوپڕ و نائاساییدا دەەیانتوانی بە دەسەڵاتی خۆیان بڕیار بدەن. ھەروەھا وەک بەرپرسی باڵای پەیوەندییەکان کاریان دەکرد و پێشوازییان لە باڵیۆزانی بیانی دەکرد بەر لەوەی بچنە بەردەم سێنات. کۆنسولەکان دەەیانتوانی سێنات کۆبکەنەوە و سەرۆکایەتیی دانیشتنەکانی بکەن، و مانگ بە مانگ بە نۆرە ئەم ئەرکەیان بەڕێوەدەبرد. کاتێک ھیچ کۆنسولێک لە ناو شاردا نەبوو، ئەرکە مەدەنییەکانیان لەلایەن دادوەری شارەوە (''praetor urbanus'') بەڕێوەدەبرا. [[File:Consul et lictores.jpg|thumb|دراوێکی زێڕین لە داکیا، وێنەی کۆنسولێک و دوو لیکتۆری لەسەرە]] ھەر کۆنسولێک لە دەرکەوتنە گشتییەکانیدا لەلایەن دوازدە پاسەوانی فەرمی (لیکتۆر) یاوەری دەکرا. ھەر پاسەوانێک گورزەدارێکی ھەڵدەگرت کە تەورێکی تێدابوو و بە «فاسس» (''[[فاسس|fasces]]'') دەناسرا، کە ھێمای دەسەڵاتی سەربازی بوو.<ref>{{Cite book |last=Brennan |first=T. Corey |title=The Fasces: A History of Ancient Rome's Most Dangerous Political Symbol |date=2022 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-764488-1 |pages=2, 12}}</ref> لە ناو سنووری شاری ڕۆمادا، تەورەکە لە گورزەدارەکە لادەبرا بۆ ئەوەی پیشان بدرێت کە ھیچ ھاووڵاتییەک بێ دادگاییکردن لەسێدارە نادرێت. ==== بواری سەربازی ==== لە دەرەوەی دیوارەکانی ڕۆما، دەسەڵاتی کۆنسولەکان وەک فەرماندەی گشتیی سوپا زۆر فراوانتر بوو. لە کاتی ڕاگەیاندنی جەنگدا، کۆنسولەکان ئەرکی [[سەربازیی زۆرەملێ|سەربازگرتن]]یان لە گۆڕەپانی مارس ئەنجام دەدا و سەرپەرشتیی سوپای ھاوپەیمانەکانیان دەکرد.<ref>Polybius – Histories book VI</ref> لە کاتی ھەڵمەتە سەربازییەکاندا، کۆنسول دەیتوانی ھەر سزایەک بەسەر سەرباز، ئەفسەر یان ھاوپەیمانەکاندا بسەپێنێت. سوپای ئاسایی ھەر کۆنسولێک لە نزیکەی ٢٠،٠٠٠ سەرباز پێکھاتبوو. لەو حاڵەتە دەگمەنانەی کە ھەردوو کۆنسول پێکەوە دەچوونە بەرەی جەنگ، ڕۆژ بە ڕۆژ بە نۆرە فەرماندەیی سوپاکەیان دەگرتە دەست. ئەگەر کۆنسولێک سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەستبھێنایە، لەلایەن سەربازەکانیەوە وەک ئیمپراتۆر ناوی دەھێنرا و دەیتوانی داوای ڕێپێوانی سەرکەوتن (تڕایومف) بکات. دوای تەواوبوونی ھەڵمەتەکە، کۆنسول دەکرا لەسەر گەندەڵی یان خراپ بەکارھێنانی دەسەڵات دادگایی بکرێت. ==== ڕێگریکردن لە خراپ بەکارھێنانی دەسەڵات ==== ڕێگری لە دەسەڵاتی زیاد لە پێویستی کۆنسولەکان بە چەند ڕێگەیەک دەستەبەر کرابوو: # مافی ڤیتۆکردنی یەکتر لە ھەموو بڕیارەکاندا. # دەستاودەستکردنی مانگانەی دەسەڵات لە نێوان ھەردوو کۆنسولدا. # دادگاییکردن و لێپرسینەوە دوای تەواوبوونی ماوەی خزمەت. # کورتیی ماوەی خزمەتەکە کە تەنیا یەک ساڵ بوو. # نەبوونی مافی خۆکاندیدکردنەوە دەستبەجێ دوای تەواوبوونی پۆستەکە (بە شێوەیەکی گشتی پێویست بوو دە ساڵ لە نێوان دوو کۆنسولایەتیدا تێپەڕێت). ==== فەرمانڕەوایەتیی پارێزگاکان ==== دوای تەواوبوونی ساڵی خزمەتەکەیان، سێنات کۆنسولەکانی بۆ بەڕێوەبردنی پارێزگاکان دەستنیشان دەکرد. کۆنسول دەبوو بە «پڕۆکۆنسول» (فەرمانڕەوا)، و دەسەڵاتەکەی تەنیا لە سنووری ئەو پارێزگایەدا کاری پێدەکرا کە پێی سپێردرابوو. ماوەی فەرمانڕەوایەتیی پارێزگاکان بە زۆری لە نێوان یەک بۆ پێنج ساڵ دەبوو. ==== دەستنیشانکردنی دیکتاتۆر ==== لە کاتی تەنگژە و قەیرانی گەورەدا کاتێک خاکی ڕۆما لە مەترسیدا دەبوو، [[دیکتاتۆری ڕۆم]] بۆ ماوەیەک کە لە شەش مانگ زیاتر نەبوو، لەسەر پێشنیاری سێنات لەلایەن کۆنسولەکانەوە دەستنیشان دەکرا.<ref>Arthur Keaveney, in ''Sulla, the Last Republican'' (Routledge, 1982, 2nd ed. 2005), pp. 162ff.</ref> لە کاتی دەستبەکاربوونی دیکتاتۆردا، دەسەڵاتی کۆنسولەکان دەکەوتە ژێر فەرمانی دیکتاتۆرەوە. === ئەرکەکانی سەردەمی ئیمپراتۆریەت === دوای ئەوەی ئەگوستوس لە ساڵی ٢٧ی پێش زایین بوو بە یەکەم ئیمپراتۆری ڕۆم، کۆنسولەکان زۆربەی دەسەڵاتە ڕاستەقینەکانیان لەدەستدا. ھەرچەندە بە فەرمی ھێشتا باڵاترین پۆستی دەوڵەت بوون، بەڵام بوونە ھێمایەک بۆ مێژووی کۆماری. کۆنسولەکان مافی سەرۆکایەتیکردنی دانیشتنەکانی سێناتیان پاراست و بەرپرس بوون لە ڕێکخستنی یارییە گشتییەکان (''ludi'') و ئاھەنگە فەرمییەکان بە خەرجیی تایبەتیی خۆیان.<ref>{{Cite book |last=Bunson |first=Matthew |title=Encyclopedia of the Roman Empire |date=2014 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-1027-1 |pages=150}}</ref><ref>{{Cite book |last=Seyffert |first=Oskar |title=Dictionary of Classical Antiquities |chapter=Consules |date=1895 |pages=161–162}}</ref> == مێژوودانان بە کۆنسولەکان == لە مێژووی ڕۆمدا باو بوو کە ساڵەکان بە ناوی ئەو دوو کۆنسولەوە ناوبنرێن کە لەو ساڵەدا لە پۆستدا بوون. بۆ نموونە، ساڵی ٥٩ی پێش زایین بە «ساڵی کۆنسولایەتیی سێزار و بیبولوس» دەناسرا، چونکە ھەردوو ھاوکار لە پۆستەکەدا [[جولیوس سێزار]] و مارکوس کالپورنیوس بیبولوس بوون؛ ھەرچەندە سێزار ئەوەندە باڵادەست بوو بەسەر پۆستەکەدا کە بە گاڵتەوە بە «ساڵی کۆنسولایەتیی یولیوس و سێزار» ناودەبرا.<ref>Suetonius' ''Lives of the Caesars: Julius Caesar'' Chapter XX.</ref> کاتی دەستبەکاربوونی کۆنسولەکان جیاواز بوو: لە ٢٢٢ی پێش زایین تا ١٥٣ی پێش زایین لە ١٥ی ئازار دەستبەکار دەبوون، و لە ساڵی ١٥٣ی پێش زایینەوە بەھۆی شەڕی سێلتێبەری دووەمەوە دەستبەکاربوون گوازرایەوە بۆ ١ی کانوونی دووەم.<ref>E.J. Bickerman, ''Chronology of the Ancient World'' (Ithaca: Cornell University Press, 1968), p. 64</ref> لە زمانی لاتینیدا، دەستەواژەی ڕەھای بەکارھێنراو بۆ دەربڕینی مێژوو بەم شێوەیە بوو: «''M. Messalla et M. Pupio Pisone consulibus''»، واتە «لە کاتی کۆنسولایەتیی مارکوس مێسسلا و مارکوس پوپیۆس پیسۆدا»، وەک ئەوەی لە پەڕتووکی ''شەڕی گالی''ی سێزاردا ھاتووە. '''بەرواری دەستبەکاربوونی کۆنسولەکان:''' # '''٥٠٩–٤٧٩ پ.ز''': ١ی ئەیلوول – ٢٩ی ئاب # '''٤٧٨–٤٥١ پ.ز''': ١ی ئاب – ٣١ی تەممووز # '''٤٥٠–٤٠٣ پ.ز''': ١٣ی کانوونی یەکەم – ١٢ی کانوونی یەکەم # '''٤٠٢–٣٩٣ پ.ز''': ١ی تشرینی یەکەم – ٢٩ی ئەیلوول # '''٣٩٢–٣٢٩ پ.ز''': ١ی تەممووز – ٢٩ی حوزەیران # '''٣٢٨–٢٢٣ پ.ز''': ١ی ئایار – ٢٩ی نیسان # '''٢٢٢–١٥٤ پ.ز''': ١٥ی ئازار – ١٤ی ئازار # '''١٥٣–٤٦ پ.ز''': ١ی کانوونی دووەم – ٢٩ی کانوونی یەکەم<ref>Robert Maxwell Ogilvie, Commentary on Livy, books 1–5, Oxford, Clarendon Press, 1965, pp. 404, 405.</ref> == نووسراوەناسی و کورتکراوەکان == لە نووسراوە و نووسراوە بەردینەکانی ڕۆمدا، وشەی ''consul'' بە زۆری بە کورتکراوەی {{lang|la|COS}} دەنووسرا.<ref>Mireille Cébeillac-Gervasoni, Maria Letizia Caldelli, Fausto Zevi, ''Épigraphie latine. Ostie : cent inscriptions dans leur contexte'', Armand Colin, 2006, {{ISBN|2-200-21774-9}}, لاپەڕە ٣٤.</ref> نەمانی پیتی ⟨N⟩ بەھۆی شێوازی بێژەکردنی لاتینیی کلاسیکی بوو کە بە دەنگی /kõːsul/ دەخوێندرایەوە، چونکە دەنگی /n/ لە پێش پیتە خشۆکەکان لادەبرا.<ref>{{Cite journal |last=DeLisi |first=Jessica |date=2021 |title=The Phonetics of Nasal-Fricative Sequences in Latin |journal=Transactions of the Philological Society |volume=119 |issue=1 |pages=40–54 |doi=10.1111/1467-968X.12206 |issn=0079-1636}}</ref> لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتدا، دووبارەبوونەوەی پۆستی کۆنسول بە [[ژمارە ڕۆمییەکان]] لە دوای کورتکراوەکە دادەنرا؛ بۆ نموونە، دوو جار کۆنسول وەک {{smallcaps|COS II}}، سێ جار وەک {{smallcaps|COS III}}، و چوار جار وەک {{smallcaps|COS IIII}} یان {{smallcaps|IV}} دەنووسرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|20em}} {{DEFAULTSORT:کۆنسوڵی ڕۆم}} [[پۆل:کۆنسولەکانی ڕۆم| ]] [[پۆل:ناونیشانەکانی ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:کۆماری ڕۆمانی]] [[پۆل:سیاسەتی ڕۆمای کۆن]] rha1p4idug2trd6kwmxie4ioscciv60 1660955 1660954 2026-09-04T23:29:41Z DreamHourFlight 39788 /* سەرچاوەکان */ زیادکردنی پۆل 1660955 wikitext text/x-wiki '''کۆنسوڵی ڕۆم''' یان '''کۆنسوڵەکان''' (بە [[زمانی لاتینی|لاتینی]]: {{lang|la|Consul}}؛ بە [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]: {{lang|grc|ὕπατος}}) دوو باڵاترین بەرپرسی ھەڵبژێردراوی حکوومەتی [[کۆماری ڕۆمانی]] بوون لە نێوان ساڵانی ٥٠٩ی پێش زایین تا ٢٧ی پێش زایین. ڕۆمییەکان کۆنسولایەتییان بە دووەم باڵاترین پلەی «ڕێڕەوی فەخری» (''cursus honorum'') دادەنا—کە زنجیرەیەک پۆستی فەرمیی گشتی بوو سیاسەتوانان ھەوڵیان بۆ بەدەستھێنانی دەدا—لە دوای پۆستی سانسۆر، کە تەنیا بۆ کۆنسولەکانی پێشوو تەرخان دەکرا.<ref name="Derow296">{{Cite book |last=Derow |first=Peter Sidney |title=The Oxford Classical Dictionary |year=2012 |edition=4th |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-954556-8 |page=296}}</ref> ھەموو ساڵێک، [[کۆمیتیا سێنتوریاتا|ئەنجومەنی سەدە]] دوو کۆنسولی ھەڵدەبژارد تا بۆ ماوەی یەک ساڵ پێکەوە خزمەت بکەن. کاتێک ھەردوو کۆنسول لە شاری [[ڕۆما]] دەبوون، مانگ بە مانگ بە نۆرە ڕابەرایەتی و فەرماندەییان دەگرتە دەست. دەسەڵاتی سەربازی و فەرماندەیی کۆنسول (''imperium'') بەسەر تەواوی ڕۆما و ھەموو پارێزگاکانیدا دەڕۆیشت. ھەبوونی دوو کۆنسول بووە ھۆی دروستکردنی ھاوسەنگی و ڕێگریکردن لە قۆرخکردنی دەسەڵات لەلایەن یەک کەسەوە، ئەمەش لەسەر بنەمای ئەو باوەڕەی کۆمار بنیات نرابوو کە پێویستە دەسەڵاتەکانی پێشووی پاشاکانی ڕۆما بەسەر چەندین بەرپرسدا دابەش بکرێن. بۆ ئەم مەبەستەش، ھەر کۆنسولێک مافی [[ڤیتۆ]]کردنی بڕیارەکانی کۆنسولەکەی تری ھەبوو. دوای دامەزراندنی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] لە ساڵی ٢٧ی پێش زایین، پۆستی کۆنسول بوو بە پێگەیەکی سیمبولی بۆ میراتی کۆماریخوازیی ڕۆما و دەسەڵاتێکی زۆر کەم و سنوورداری پێ بڕا، لە کاتێکدا ئیمپراتۆر بوو بە باڵاترین و ڕەھاترین دەسەڵاتی دەوڵەت. == مێژوو == === لە سەردەمی کۆماردا === بەپێی نەریتی مێژووی ڕۆم، دوای دەرکردنی دوا پاشای ڕۆما، تارکوین سوپەربوس، تەواوی دەسەڵاتەکانی پاشا بەخشرانە پۆستێکی نوێ بە ناوی کۆنسولایەتی. لە سەرەتادا کۆنسولەکان بە «پرایتۆر» (بە واتای «ڕابەران») ناودەبران، کە ئاماژە بوو بۆ ئەرکی سەرەکییان وەک [[فەرماندەی گشتی|فەرماندە باڵاکانی]] سوپا. لە دەوروبەری ساڵی ٣٠٠ی پێش زایین، نازناوی ''کۆنسول'' باو بوو.<ref>{{Cite book |last=Lintott |first=Andrew |title=The Constitution of the Roman Republic |publisher=Oxford University Press |year=1999 |isbn=0198150687 |page=104}}</ref> نووسەرانی کۆن بە شێوەیەکی گشتی سەرچاوەی وشەی ''کۆنسول'' دەگەڕێننەوە بۆ لێکاری لاتینیی ''consulere''، بە واتای «ڕاوێژکردن»، بەڵام ئەگەری زۆرە ئەمە لێکدانەوەیەکی دواتر بێت،<ref name="PW">{{Cite book |year=1900 |title=Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft |chapter=Consul |last=Kübler |first=B. |pages=1112–1138 |volume=IV}}</ref> کە ڕەنگە لە ڕوانگەی سروشتی ھاوبەشی پۆستەکەوە لە ڕەگی ''con-'' و ''sal-'' بە واتای «پێکەوە کۆبوونەوە» یان لە ''con-'' و ''sell-/sedl-'' بە واتای «پێکەوە دانیشتن لە تەنیشت یەکتر» وەرگیرابێت.<ref name="NP">{{Cite book |year=2013 |title=Brill's New Pauly |chapter=Consul(es) |publisher=Brill Online |last=Gizewski |first=Christian}}</ref> لە [[زمانی یۆنانی]]دا نازناوەکە لە سەرەتادا بە {{lang|grc|στρατηγὸς ὕπατος}} (''ستراتیگۆس ھیپاتۆس''، بە واتای «ژەنەڕاڵی باڵا») و دواتریش تەنیا بە {{lang|grc|ὕπατος}} (''ھیپاتۆس'') وەردەگێڕدرا.<ref name="PW" /> ڕۆمییەکان لەو باوەڕەدا بوون کە مێژووی دامەزراندنی پۆستی کۆنسول دەگەڕێتەوە بۆ دامەزراندنی کۆمار لە ساڵی ٥٠٩ی پێش زایین، بەڵام زنجیرەی ھەڵبژاردنی کۆنسولەکان لە سەدەی پێنجەمی پێش زاییندا بەردەوام نەبوو؛ لەو سەردەمەدا پۆستی کۆنسول لەگەڵ دەستەیەک لە «تریبیونە کۆنسولییەکان» دەگۆڕدرایەوە، کە ھەر کاتێک پێداویستییە سەربازییەکانی دەوڵەت ئەوەندە گەورە بووبایە ھەڵدەبژێردران تا لە دوو کۆنسولی ئاسایی زیاتر بن.<ref>{{Cite book |last=Forsythe |first=Gary |title=A Critical History of Early Rome: From Prehistory to the First Punic War |publisher=University of California Press |year=2005 |isbn=0520226518 |page=236}}</ref> ئەم دۆخە بەردەوام بوو تا لە ساڵی ٣٦٧ی پێش زاییندا ئەم دەستەیە ھەڵوەشێنرایەوە و پۆستی کۆنسول بە فەرمی گەڕێنرایەوە.<ref name="Forsythe237">{{Cite book |last=Forsythe |first=Gary |title=A Critical History of Early Rome: From Prehistory to the First Punic War |publisher=University of California Press |year=2005 |isbn=0520226518 |page=237}}</ref> کۆنسولەکان لە سەردەمی ئاشتیدا دەسەڵاتی فراوانی کارگێڕی، یاسادانان و دادوەرییان ھەبوو، و لە سەردەمی جەنگیشدا بە شێوەیەکی گشتی فەرماندەیی باڵای سەربازییان دەگرتە دەست. ھەروەھا ئەرکی ئایینیی تایبەتیشیان لەسەر بوو، کە تەنیا لەلایەن باڵاترین بەرپرسانی دەوڵەتەوە ئەنجام دەدران. بەر لە ڕابەرایەتیکردنی سوپاکان بۆ بەرەکانی جەنگ، کۆنسولەکان نەریتی فاڵگرتنەوە و پێشبینیی ئایینییان ئەنجام دەدا. ساڵانە دوو کۆنسول پێکەوە ھەڵدەبژێردران، و ھەریەکەیان مافی ڤیتۆکردنی کردەوەکانی ئەوی تری ھەبوو، کە ئەمەش بنەمایەکی باوی پۆستەکانی کۆمار بوو. ئەوان لەلایەن «ئەنجومەنی سەدەکان» (''comitia centuriata'') ھەڵدەبژێردران، کە ھەمان ئەو ئەنجومەنە بوو کە دادوەرەکان (پرایتۆرەکان) و سانسۆرەکانی ھەڵدەبژارد.<ref>{{Cite book |last=Abbott |first=Frank Frost |title=A History and Description of Roman Political Institutions |date=1901 |publisher=Ginn |location=Boston}}</ref> دەسەڵاتە فەرمییەکانیشیان دوای پەسەندکردنی ھەڵبژاردنەکە لەلایەن «ئەنجومەنی کۆن» (''comitia curiata'') و دەرکردنی یاسای پێدانی دەسەڵات (''lex curiata de imperio'') دەچووە بواری جێبەجێکردنەوە. ئەگەر کۆنسولێک لە کاتی خزمەتەکەیدا بمردایە یان لە پۆستەکەی دوور بخرایەتەوە، ئەنجومەنی سەدەکان کۆنسولێکی تری بۆ تەواوکردنی ماوەی خزمەتەکە بە ناوی «کۆنسولی جێگرەوە» (''consul suffectus'') ھەڵدەبژارد. ئەو کۆنسولەی کە لە سەرەتای ساڵەوە ھەڵدەبژێردرا پێی دەوترا «کۆنسولی ئاسایی» (''consul ordinarius'') و خاوەنی پێگەیەکی بەرزتر بوو، بەشێکی لەبەر ئەوەی ساڵەکان بە ناوی کۆنسولە ئاساییەکانەوە ناودەنران. بەپێی نەریت، لە سەرەتادا پۆستی کۆنسول تەنیا بۆ خانەدان و چینی دەستڕۆیشتووی پاتریسییەکان تەرخان کرابوو، و تەنیا لە ساڵی ٣٦٧ی پێش زاییندا خەڵکی ئاسایی (پلیبییەکان) مافی خۆکاندیدکردنیان بۆ ئەم پۆستە باڵایە بەدەستھێنا، کاتێک یاساکانی لیسینیۆ-سێکستی بڕیاریان دا کە دەبێت ساڵانە لانیکەم یەکێک لە کۆنسولەکان لە چینی پلیبی بێت. یەکەمین کۆنسولی خەڵکی ئاسایی، لوکیوس سێکستیوس، لە ساڵی دواتردا ھەڵبژێردرا. سەرەڕای ئەوەش، پۆستەکە لە دەستی چەند بنەماڵەیەکی دیاریکراودا مایەوە، بە شێوەیەک تا کاتی ھەڵبژاردنی [[سیسرۆ]] لە ساڵی ٦٣ی پێش زایین، تەنیا نزیکەی پازدە «پیاوی نوێ» (''novus homo''، کەسێک کە ھیچ باوانێکی کۆنسول نەبووبێت) توانییان بگەنە ئەم پۆستە.<ref>{{Cite book |last=Wirszubski |first=Chaim |title=Libertas as a Political Idea at Rome During the Late Republic and Early Principate |date=1968 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-06848-2 |pages=53}}</ref> مێژوونووسانی سەردەم گومانیان لە گێڕانەوەی نەریتیی مافەکانی پلیبییەکان لە سەرەتای کۆماردا کردووە، بەوپێیەی نزیکەی لەسەدا سیی کۆنسولەکانی پێش سێکستیوس ناوی پلیبییان ھەبووە. ئەگەری ئەوە ھەیە کە لە کاتی ململانێ کۆمەڵایەتییەکانی سەدەی پێنجەمدا، پۆستی کۆنسول لەلایەن نوخبەی پاتریسییەکانەوە قۆرخ کرابێت.<ref>{{Cite book |last=Cornell |first=T. J. |title=The Beginnings of Rome |isbn=978-0-4150-1596-7 |chapter=10.4: The 'closing of the patriciate'}}</ref> لە سەردەمی شەڕدا، مەرجی سەرەکی بۆ ھەڵبژاردنی کۆنسول لێھاتوویی و ناوبانگی سەربازی بوو. بە تێپەڕبوونی کات، پۆستی کۆنسول بوو بە دوایین قۆناغی «ڕێڕەوی فەخری». کاتێک لوکیوس کۆرنێلیوس سوڵا بە یاسا ئەم ڕێڕەوەی ڕێکخستەوە، کەمترین تەمەن بۆ ھەڵبژاردنی کۆنسول بۆ ٤٢ یان ٤٣ ساڵ دیاری کرا. ئەم مەرجی تەمەنە لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتدا بۆ ٣٢ ساڵ کەمکرایەوە.<ref>Telford, L. (2014). ''Sulla: A Dictator Reconsidered''. Pen & Sword Military, p. 216</ref><ref>{{Cite book |last=Hellerman |first=Joseph H. |title=Reconstructing Honor in Roman Philippi: Carmen Christi as Cursus Pudorum |date=2005 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-44641-9 |pages=52}}</ref> === لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتدا === [[File:Diptych of Honorius (body).jpg|thumb|upright|ئیمپراتۆر [[ھۆنۆریووس (ئیمپراتۆر)|ھۆنۆریووس]] لەسەر دیپتیخی کۆنسولی، ساڵی ٤٠٦]] ھەرچەندە لە ساڵانی سەرەتای قۆناغی پرینسیپاتدا کۆنسولەکان بە فەرمی لەلایەن ئەنجومەنی سەدەکانەوە ھەڵدەبژێردران، بەڵام لە ڕاستیدا لەلایەن ئیمپراتۆرەوە دەستنیشان دەکران.<ref name="Bagnall1">{{Cite book |last1=Bagnall |first1=Roger S. |last2=Cameron |first2=Alan |last3=Schwartz |first3=Seth R. |last4=Worp |first4=Klaas Anthony |title=Consuls of the Later Roman Empire |publisher=Scholar Press |year=1987 |page=1}}</ref> لەگەڵ تێپەڕبوونی ساڵەکان، جیاوازیی نێوان ئەنجومەنی سەدەکان و ئەنجومەنی ھۆزەکان نەما، و یەک ئەنجومەنی گشتی دروست بوو، لە کاتێکدا دەستنیشانکردنی ڕاستەقینە لە دەستی ئیمپراتۆردا مایەوە.<ref>{{Cite book |last=Bury |first=John B. |title=A History of the Roman Empire from its Foundation to the Death of Marcus Aurelius |date=1893 |page=29}}</ref> لە سەردەمی پرینسیپاتدا (تا سەدەی سێیەم)، پۆستی کۆنسول ھێشتا پێگەیەکی گرنگ بوو، چونکە ئەرستۆکراتییەتی ڕۆم لە ڕێگەی ئەم پۆستەوە دەگەیشتنە پلە باڵاکانی کارگێڕیی ئیمپراتۆریەت—تەنیا کۆنسولەکانی پێشوو دەەیانتوانی ببنە فەرمانڕەوای پارێزگاکانی ئەفریقا و ئاسیا، یان سەرپەرشتیاری شاری ڕۆما.<ref name="Bagnall1-2">{{Cite book |last1=Bagnall |first1=Roger S. |last2=Cameron |first2=Alan |last3=Schwartz |first3=Seth R. |last4=Worp |first4=Klaas Anthony |title=Consuls of the Later Roman Empire |publisher=Scholar Press |year=1987 |pages=1–2}}</ref> ئیمپراتۆرەکان زۆرجار خۆیان، لایەنگرەکانیان یان خزمەکانیان بەبێ ڕەچاوکردنی مەرجی تەمەن وەک کۆنسول دادەنا. ئیمپراتۆر [[کالیگولا]] جارێکیان وتی کە ئەسپەکەی خۆی بە ناوی ئینسیتاتوس دەکاتە کۆنسول، کە پێدەچێت تەنزێک بووبێت بۆ سووکایەتیکردن بە دەسەڵاتی ئەنجومەنی پیران (سێنات).<ref>[[Cassius Dio]], [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/59*.html#14 ''Roman History'', 59.14.]</ref><ref>{{Cite book |last=Wilkinson |first=Sam |title=Republicanism during the Early Roman Empire |date=2012 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4411-4341-9 |pages=168}}</ref> پێویستی بە کۆنسولەکان بۆ بەڕێوەبردنی پۆستە باڵاکان، ئیمپراتۆر [[ئەگوستوس]]ی ناچار کرد سیستمی کۆنسولی جێگرەوە فراوان بکات، بە جۆرێک ڕێگە بە ھەڵبژاردنی زیاتر لە دوو کۆنسول لە ساڵێکدا بدات.<ref name="Bagnall1" /> لە سەردەمی فەرمانڕەوایی خانەدانی یولیۆ-کلاودیاندا، کۆنسولە ئاساییەکان کە ساڵەکەیان دەستپێدەکرد، لە ناوەڕاستی ساڵدا دەستیان لە کار دەکێشایەوە تا کۆنسولە جێگرەوەکان دەستبەکار بن. لە سەردەمی فەرمانڕەوایانی فلاڤی و ئەنتۆنیدا، کۆنسولەکان دوای چوار مانگ دەستیان لە کار دەکێشایەوە. ئیمپراتۆرەکان ھەموو ساڵێک خۆیان نەدەکردە کۆنسول، بەڵام چەندین جار خۆیان دادەنا؛ ئەگوستوس ١٣ جار، دۆمیتیان ١٧ جار، و تیۆدۆسیۆسی دووەم ١٨ جار بوونە کۆنسول.<ref>{{Cite book |last=Grierson |first=Philip |title=Catalogue of Late Roman Coins |date=1992 |publisher=Dumbarton Oaks |isbn=978-0-88402-193-3 |pages=137}}; {{Cite book |last1=Miller |first1=John |title=Latin Historiography and Poetry in the Early Empire |last2=Woodman |first2=Anthony |date=2010 |publisher=Brill |isbn=978-90-474-3099-5 |pages=90}}</ref> لە کۆتایی سەدەی سێیەمدا گۆڕانکاریی گەورە ڕوویدا. لەدەستدانی زۆربەی ئەرکەکانی پێش کۆنسولایەتی و چوونەپێشەوەی سوارچاکەکان بۆ پۆستە کارگێڕی و سەربازییەکان، پێگەی سێناتۆرەکانی لاواز کرد. بەم شێوەیە پۆستی کۆنسولی جێگرەوە لە تەمەنی زۆر گەنجیدا (سەرەتای بیستەکان) بەخشرا و بەھای کۆنی لەدەستدا.<ref name="Bagnall2">{{Cite book |last1=Bagnall |first1=Roger S. |last2=Cameron |first2=Alan |last3=Schwartz |first3=Seth R. |last4=Worp |first4=Klaas Anthony |title=Consuls of the Later Roman Empire |publisher=Scholar Press |year=1987 |page=2}}</ref> [[File:Flavius Anastasius Probus 01b.JPG|thumb|upright|ئاناستاسیۆس (کۆنسولی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی ڕۆژھەڵات بۆ ساڵی ٥١٧) بە پۆشاکی کۆنسولییەوە]] یەکێک لە چاکسازییەکانی [[کۆنستانتینی مەزن]] (فەرمانڕەوایی: ٣٠٦–٣٣٧) ئەوە بوو کە یەکێک لە کۆنسولەکانی بۆ شاری ڕۆما و ئەوی تریان بۆ شاری [[قوستەنتینە]] دەستنیشان کرد. لەبەر ئەوە، کاتێک ئیمپراتۆریەت لە ساڵی ٣٩٥دا دابەش بوو، ئیمپراتۆری ھەر بەشێک مافی دەستنیشانکردنی یەک کۆنسولی پێ درا. لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی ڕۆژاوا]]دا، ھەندێک جار کۆنسولەکانی ڕۆژھەڵات بە فەرمی دانپێدانانیان بۆ نەدەکرا لەبەر دەستێوەردانی ژەنەڕاڵە بەھێزەکانی وەک ستیلیکۆ.<ref>{{Cite book |last1=Cameron |first1=Alan |title=Barbarians and Politics at the Court of Arcadius |last2=Long |first2=Jacqueline |date=2018 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-30208-2 |pages=166, 249}}</ref> پۆستی کۆنسول، ھەرچەندە ھیچ دەسەڵاتێکی ڕاستەقینەی تێدا نەمابوو، بەڵام وەک ڕێزلێنانێکی گەورە مایەوە و خەرجییەکی زۆری لە ئاھەنگ و پێشبڕکێکانی ئەسپدا دەویست کە بەشێکی لەلایەن دەوڵەتەوە دابین دەکرا.<ref name="Kazhdan527">{{Cite book |title=Oxford Dictionary of Byzantium |year=1991 |editor=Alexander Kazhdan |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-504652-6 |page=527}}</ref> لە سەدەی شەشەمدا، پێدانی پۆستی کۆنسول کەم بووەوە، تا لە سەردەمی ئیمپراتۆر [[جەستێنیانی یەکەم]]دا کۆتایی پێھات: لە ڕۆژاوا لە ساڵی ٥٣٤ کۆتایی ھات بە دەستنیشانکردنی دیکیوس پاولینوس، و لە ڕۆژھەڵات لە ساڵی ٥٤١ بە ئەنیسیۆس فاوستوس ئەلبینوس باسیلیوس. مێژوودانان بە ناوی کۆنسولەکان لە ساڵی ٥٣٧ لەلایەن جەستێنیانەوە ھەڵوەشێنرایەوە و مێژوودانان بە ساڵی دەسەڵاتی ئیمپراتۆر جێگەی گرتەوە.<ref name="Kazhdan526-527">{{Cite book |title=Oxford Dictionary of Byzantium |year=1991 |editor=Alexander Kazhdan |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-504652-6 |pages=526–527}}</ref> لە دادگای ڕۆژھەڵاتدا، پۆستی کۆنسول وەک بەشێک لە مەراسیمی دەستبەکاربوونی ئیمپراتۆری نوێ بەکاردەھات و دواجار لە دەستبەکاربوونی کۆنستانسی دووەم لە ساڵی ٦٣٢دا تۆمار کرا.<ref name="Kazhdan526">{{Cite book |title=Oxford Dictionary of Byzantium |year=1991 |editor=Alexander Kazhdan |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-504652-6 |page=526}}</ref> لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا، ئیمپراتۆر لیۆی شەشەم لە یاساکانیدا بە فەرمی پۆستەکەی ھەڵوەشاندەوە.<ref name="Kazhdan963-964">{{Cite book |title=Oxford Dictionary of Byzantium |year=1991 |editor=Alexander Kazhdan |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-504652-6 |pages=963–964}}</ref> لە ڕۆژاوادا، نازناوی کۆنسول چەند جارێک لەلایەن پاپاوە بەخشرایە کەسایەتییەکان؛ بۆ نموونە لە ساڵی ٧١٩ بەخشرایە شارل مارتێل، ھەرچەندە ئەو ڕەتیکردەوە.<ref>«The Frankish Kingdom», ''The Encyclopedia of World History'', 2001. [https://web.archive.org/web/20090306080549/http://www.bartleby.com/67/407.html ئەرشیڤکراو لە ڕەسەنەکە].</ref> لە دەوروبەری ساڵی ٨٥٣، ئالفرێدی مەزن لە کاتێکدا منداڵێکی چوار یان پێنج ساڵان بوو، لەلایەن پاپاوە کرایە کۆنسولی ڕۆم.<ref>{{Cite book |last=Wormald |first=Patrick |title=Oxford Dictionary of National Biography |year=2006 |chapter=Alfred [Ælfred] (848/9–899) |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/ref:odnb/183}}</ref> == دەسەڵاتەکان و بەرپرسیارییەکان == === ئەرکەکانی سەردەمی کۆمار === دوای دەرکردنی پاشاکان، تەواوی دەسەڵاتەکانی پاشایەتی دابەشکران لە نێوان پۆستی کۆنسولایەتی و پۆستی قەشەی باڵا (''rex sacrorum''). لە کاتێکدا کاروباری ئایینی بە قەشەکان سپێردرا، کۆنسولەکان بەرپرسیارییەتیی مەدەنی و سەربازییان وەرگرت. بۆ ڕێگریکردن لە خراپ بەکارھێنانی دەسەڵات، ئەم ئەرکە لە نێوان دوو کۆنسولدا دابەشکرا کە ھەریەکەیان مافی ڤیتۆکردنی ئەوی تری ھەبوو.<ref name="Derow368">{{Cite book |last=Derow |first=Peter Sidney |title=The Oxford Classical Dictionary |year=2012 |edition=4th |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-954556-8 |page=368}}</ref> کۆنسولەکان خاوەنی [[دەسەڵاتی جێبەجێکار]]ی دەوڵەت بوون و سەرۆکایەتیی حکوومەتی کۆماریان دەکرد. لە سەرەتادا دەسەڵاتی دادوەرییشیان لە دەستدا بوو، بەڵام دواتر لە ساڵی ٤٤٣ی پێش زایین ئەرکی سەرژمێری درایە سانسۆرەکان، و لە ساڵی ٣٦٦ی پێش زایین دەسەڵاتی دادوەری گوازرایەوە بۆ دادوەرەکان (پرایتۆرەکان). ==== بواری مەدەنی ==== لە ناو سنووری پیرۆزی شاری ڕۆمادا (''pomerium'')، کۆنسولەکان لە پێگەی [[سەرۆکی حکوومەت]]دا بوون و سەرجەم بەرپرسەکانی تر (جگە لە نوێنەرانی خەڵکی ئاسایی - تریبیونەکان) لەژێر فەرمانی ئەواندا بوون. کۆنسولەکان مافی بانگھێشتکردن و دەستبەسەرکردنیان ھەبوو، و بەرپرس بوون لە جێبەجێکردنی بڕیارەکانی سێنات و یاساکانی ئەنجومەنەکان. لە کاتی کتوپڕ و نائاساییدا دەەیانتوانی بە دەسەڵاتی خۆیان بڕیار بدەن. ھەروەھا وەک بەرپرسی باڵای پەیوەندییەکان کاریان دەکرد و پێشوازییان لە باڵیۆزانی بیانی دەکرد بەر لەوەی بچنە بەردەم سێنات. کۆنسولەکان دەەیانتوانی سێنات کۆبکەنەوە و سەرۆکایەتیی دانیشتنەکانی بکەن، و مانگ بە مانگ بە نۆرە ئەم ئەرکەیان بەڕێوەدەبرد. کاتێک ھیچ کۆنسولێک لە ناو شاردا نەبوو، ئەرکە مەدەنییەکانیان لەلایەن دادوەری شارەوە (''praetor urbanus'') بەڕێوەدەبرا. [[File:Consul et lictores.jpg|thumb|دراوێکی زێڕین لە داکیا، وێنەی کۆنسولێک و دوو لیکتۆری لەسەرە]] ھەر کۆنسولێک لە دەرکەوتنە گشتییەکانیدا لەلایەن دوازدە پاسەوانی فەرمی (لیکتۆر) یاوەری دەکرا. ھەر پاسەوانێک گورزەدارێکی ھەڵدەگرت کە تەورێکی تێدابوو و بە «فاسس» (''[[فاسس|fasces]]'') دەناسرا، کە ھێمای دەسەڵاتی سەربازی بوو.<ref>{{Cite book |last=Brennan |first=T. Corey |title=The Fasces: A History of Ancient Rome's Most Dangerous Political Symbol |date=2022 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-764488-1 |pages=2, 12}}</ref> لە ناو سنووری شاری ڕۆمادا، تەورەکە لە گورزەدارەکە لادەبرا بۆ ئەوەی پیشان بدرێت کە ھیچ ھاووڵاتییەک بێ دادگاییکردن لەسێدارە نادرێت. ==== بواری سەربازی ==== لە دەرەوەی دیوارەکانی ڕۆما، دەسەڵاتی کۆنسولەکان وەک فەرماندەی گشتیی سوپا زۆر فراوانتر بوو. لە کاتی ڕاگەیاندنی جەنگدا، کۆنسولەکان ئەرکی [[سەربازیی زۆرەملێ|سەربازگرتن]]یان لە گۆڕەپانی مارس ئەنجام دەدا و سەرپەرشتیی سوپای ھاوپەیمانەکانیان دەکرد.<ref>Polybius – Histories book VI</ref> لە کاتی ھەڵمەتە سەربازییەکاندا، کۆنسول دەیتوانی ھەر سزایەک بەسەر سەرباز، ئەفسەر یان ھاوپەیمانەکاندا بسەپێنێت. سوپای ئاسایی ھەر کۆنسولێک لە نزیکەی ٢٠،٠٠٠ سەرباز پێکھاتبوو. لەو حاڵەتە دەگمەنانەی کە ھەردوو کۆنسول پێکەوە دەچوونە بەرەی جەنگ، ڕۆژ بە ڕۆژ بە نۆرە فەرماندەیی سوپاکەیان دەگرتە دەست. ئەگەر کۆنسولێک سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەستبھێنایە، لەلایەن سەربازەکانیەوە وەک ئیمپراتۆر ناوی دەھێنرا و دەیتوانی داوای ڕێپێوانی سەرکەوتن (تڕایومف) بکات. دوای تەواوبوونی ھەڵمەتەکە، کۆنسول دەکرا لەسەر گەندەڵی یان خراپ بەکارھێنانی دەسەڵات دادگایی بکرێت. ==== ڕێگریکردن لە خراپ بەکارھێنانی دەسەڵات ==== ڕێگری لە دەسەڵاتی زیاد لە پێویستی کۆنسولەکان بە چەند ڕێگەیەک دەستەبەر کرابوو: # مافی ڤیتۆکردنی یەکتر لە ھەموو بڕیارەکاندا. # دەستاودەستکردنی مانگانەی دەسەڵات لە نێوان ھەردوو کۆنسولدا. # دادگاییکردن و لێپرسینەوە دوای تەواوبوونی ماوەی خزمەت. # کورتیی ماوەی خزمەتەکە کە تەنیا یەک ساڵ بوو. # نەبوونی مافی خۆکاندیدکردنەوە دەستبەجێ دوای تەواوبوونی پۆستەکە (بە شێوەیەکی گشتی پێویست بوو دە ساڵ لە نێوان دوو کۆنسولایەتیدا تێپەڕێت). ==== فەرمانڕەوایەتیی پارێزگاکان ==== دوای تەواوبوونی ساڵی خزمەتەکەیان، سێنات کۆنسولەکانی بۆ بەڕێوەبردنی پارێزگاکان دەستنیشان دەکرد. کۆنسول دەبوو بە «پڕۆکۆنسول» (فەرمانڕەوا)، و دەسەڵاتەکەی تەنیا لە سنووری ئەو پارێزگایەدا کاری پێدەکرا کە پێی سپێردرابوو. ماوەی فەرمانڕەوایەتیی پارێزگاکان بە زۆری لە نێوان یەک بۆ پێنج ساڵ دەبوو. ==== دەستنیشانکردنی دیکتاتۆر ==== لە کاتی تەنگژە و قەیرانی گەورەدا کاتێک خاکی ڕۆما لە مەترسیدا دەبوو، [[دیکتاتۆری ڕۆم]] بۆ ماوەیەک کە لە شەش مانگ زیاتر نەبوو، لەسەر پێشنیاری سێنات لەلایەن کۆنسولەکانەوە دەستنیشان دەکرا.<ref>Arthur Keaveney, in ''Sulla, the Last Republican'' (Routledge, 1982, 2nd ed. 2005), pp. 162ff.</ref> لە کاتی دەستبەکاربوونی دیکتاتۆردا، دەسەڵاتی کۆنسولەکان دەکەوتە ژێر فەرمانی دیکتاتۆرەوە. === ئەرکەکانی سەردەمی ئیمپراتۆریەت === دوای ئەوەی ئەگوستوس لە ساڵی ٢٧ی پێش زایین بوو بە یەکەم ئیمپراتۆری ڕۆم، کۆنسولەکان زۆربەی دەسەڵاتە ڕاستەقینەکانیان لەدەستدا. ھەرچەندە بە فەرمی ھێشتا باڵاترین پۆستی دەوڵەت بوون، بەڵام بوونە ھێمایەک بۆ مێژووی کۆماری. کۆنسولەکان مافی سەرۆکایەتیکردنی دانیشتنەکانی سێناتیان پاراست و بەرپرس بوون لە ڕێکخستنی یارییە گشتییەکان (''ludi'') و ئاھەنگە فەرمییەکان بە خەرجیی تایبەتیی خۆیان.<ref>{{Cite book |last=Bunson |first=Matthew |title=Encyclopedia of the Roman Empire |date=2014 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-1027-1 |pages=150}}</ref><ref>{{Cite book |last=Seyffert |first=Oskar |title=Dictionary of Classical Antiquities |chapter=Consules |date=1895 |pages=161–162}}</ref> == مێژوودانان بە کۆنسولەکان == لە مێژووی ڕۆمدا باو بوو کە ساڵەکان بە ناوی ئەو دوو کۆنسولەوە ناوبنرێن کە لەو ساڵەدا لە پۆستدا بوون. بۆ نموونە، ساڵی ٥٩ی پێش زایین بە «ساڵی کۆنسولایەتیی سێزار و بیبولوس» دەناسرا، چونکە ھەردوو ھاوکار لە پۆستەکەدا [[جولیوس سێزار]] و مارکوس کالپورنیوس بیبولوس بوون؛ ھەرچەندە سێزار ئەوەندە باڵادەست بوو بەسەر پۆستەکەدا کە بە گاڵتەوە بە «ساڵی کۆنسولایەتیی یولیوس و سێزار» ناودەبرا.<ref>Suetonius' ''Lives of the Caesars: Julius Caesar'' Chapter XX.</ref> کاتی دەستبەکاربوونی کۆنسولەکان جیاواز بوو: لە ٢٢٢ی پێش زایین تا ١٥٣ی پێش زایین لە ١٥ی ئازار دەستبەکار دەبوون، و لە ساڵی ١٥٣ی پێش زایینەوە بەھۆی شەڕی سێلتێبەری دووەمەوە دەستبەکاربوون گوازرایەوە بۆ ١ی کانوونی دووەم.<ref>E.J. Bickerman, ''Chronology of the Ancient World'' (Ithaca: Cornell University Press, 1968), p. 64</ref> لە زمانی لاتینیدا، دەستەواژەی ڕەھای بەکارھێنراو بۆ دەربڕینی مێژوو بەم شێوەیە بوو: «''M. Messalla et M. Pupio Pisone consulibus''»، واتە «لە کاتی کۆنسولایەتیی مارکوس مێسسلا و مارکوس پوپیۆس پیسۆدا»، وەک ئەوەی لە پەڕتووکی ''شەڕی گالی''ی سێزاردا ھاتووە. '''بەرواری دەستبەکاربوونی کۆنسولەکان:''' # '''٥٠٩–٤٧٩ پ.ز''': ١ی ئەیلوول – ٢٩ی ئاب # '''٤٧٨–٤٥١ پ.ز''': ١ی ئاب – ٣١ی تەممووز # '''٤٥٠–٤٠٣ پ.ز''': ١٣ی کانوونی یەکەم – ١٢ی کانوونی یەکەم # '''٤٠٢–٣٩٣ پ.ز''': ١ی تشرینی یەکەم – ٢٩ی ئەیلوول # '''٣٩٢–٣٢٩ پ.ز''': ١ی تەممووز – ٢٩ی حوزەیران # '''٣٢٨–٢٢٣ پ.ز''': ١ی ئایار – ٢٩ی نیسان # '''٢٢٢–١٥٤ پ.ز''': ١٥ی ئازار – ١٤ی ئازار # '''١٥٣–٤٦ پ.ز''': ١ی کانوونی دووەم – ٢٩ی کانوونی یەکەم<ref>Robert Maxwell Ogilvie, Commentary on Livy, books 1–5, Oxford, Clarendon Press, 1965, pp. 404, 405.</ref> == نووسراوەناسی و کورتکراوەکان == لە نووسراوە و نووسراوە بەردینەکانی ڕۆمدا، وشەی ''consul'' بە زۆری بە کورتکراوەی {{lang|la|COS}} دەنووسرا.<ref>Mireille Cébeillac-Gervasoni, Maria Letizia Caldelli, Fausto Zevi, ''Épigraphie latine. Ostie : cent inscriptions dans leur contexte'', Armand Colin, 2006, {{ISBN|2-200-21774-9}}, لاپەڕە ٣٤.</ref> نەمانی پیتی ⟨N⟩ بەھۆی شێوازی بێژەکردنی لاتینیی کلاسیکی بوو کە بە دەنگی /kõːsul/ دەخوێندرایەوە، چونکە دەنگی /n/ لە پێش پیتە خشۆکەکان لادەبرا.<ref>{{Cite journal |last=DeLisi |first=Jessica |date=2021 |title=The Phonetics of Nasal-Fricative Sequences in Latin |journal=Transactions of the Philological Society |volume=119 |issue=1 |pages=40–54 |doi=10.1111/1467-968X.12206 |issn=0079-1636}}</ref> لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتدا، دووبارەبوونەوەی پۆستی کۆنسول بە [[ژمارە ڕۆمییەکان]] لە دوای کورتکراوەکە دادەنرا؛ بۆ نموونە، دوو جار کۆنسول وەک {{smallcaps|COS II}}، سێ جار وەک {{smallcaps|COS III}}، و چوار جار وەک {{smallcaps|COS IIII}} یان {{smallcaps|IV}} دەنووسرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|20em}} {{DEFAULTSORT:کۆنسوڵی ڕۆم}} [[پۆل:کۆنسولەکانی ڕۆم| ]] [[پۆل:ناونیشانەکانی ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:کۆماری ڕۆمانی]] [[پۆل:سیاسەتی ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:ڕۆمای کۆن]] hckbwoeww6mcxjucjew6lsfkez2qxdu 0 303567 1660959 2026-09-05T00:00:51Z DreamHourFlight 39788 وتاری تازە 1660959 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = مارک ئەنتۆنی | ناوی خۆماڵی = Marcus Antonius | زمانی ناوی خۆماڵی = la | وێنە = Octavian and Antony denarius (obverse).jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = دراوێکی دێناریۆس کە وێنەی مارک ئەنتۆنی لەسەرە | ناوی کاتی لەدایکبوون = مارکوس ئەنتۆنیوس | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٤ی کانوونی دووەمی ٨٣ پێش زایین | شوێنی لەدایکبوون = [[ڕۆما]]، ئیتالیا | ڕێکەوتی مەرگ = ١ی ئابی ٣٠ پێش زایین (تەمەنی ٥٣ ساڵ) | شوێنی مەرگ = [[ئەسکەندەریە]]، [[میسر]] | ھۆکاری مەرگ = [[خۆکوشتن]] | شوێنی گۆڕ = گۆڕی نەزانراو (پێدەچێت لە میسر بێت) | شارومەندێتی = [[کۆماری ڕۆمانی|ڕۆمانی]] | پیشە = سیاسەتوان، ژەنەڕاڵی سەربازی | خێزان = جولیۆ-کلاودیان | ھاوسەر = فادیا<br>ئەنتۆنیا ھیبریدا مینۆر<br>فولڤیا<br>ئۆکتاڤیای گەنجتر<br>[[کلیۆپاترا]] | باوک = مارکوس ئەنتۆنیوس کرێتیکوس | دایک = جولیا | مناڵەکان = مارکوس ئەنتۆنیوس ئەنتیلوس<br>یولوس ئەنتۆنیوس<br>ئەنتۆنیا مەیجۆر<br>[[ئەنتۆنیا مینۆر]]<br>ئەلێکساندەر ھیلیۆس<br>کلیۆپاترا سێلینی دووەم<br>تۆڵمی فیلادێلفۆس }} '''مارکوس ئەنتۆنیوس''' (بە لاتینی: Marcus Antonius؛ ١٤ی کانوونی دووەمی ٨٣ پێش زایین – ١ی ئابی ٣٠ پێش زایین)، کە بە زمانی ئینگلیزی و کوردی بە '''مارک ئەنتۆنی''' ناسراوە، سیاسەتوان و ژەنەڕاڵێکی بەناوبانگی [[کۆماری ڕۆمانی|ڕۆمانی]] بوو کە ڕۆڵێکی یەکلاکەرەوەی لە گۆڕینی سیستمی کۆماری ڕۆم بۆ سیستمی [[ئۆتۆکراسی]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]]دا گێڕا.<ref>{{Cite web|url=https://www.history.com/topics/ancient-rome/mark-antony|title=Mark Antony|date=2019-10-24|website=HISTORY|access-date=2023-04-27|archive-date=2023-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230427175145/https://www.history.com/topics/ancient-rome/mark-antony|url-status=live}}</ref> ئەنتۆنی یەکێک بوو لە خزم و پشتیوانە ھەرە نزیکەکانی [[جولیوس سێزار]] و لە کاتی داگیرکردنی گۆڵ و شەڕی ناوخۆییی سێزاردا وەک ژەنەڕاڵ لەگەڵیدا خزمەتی کرد. کاتێک سێزار لە یۆنان، باکووری ئەفریقا و ئیسپانیا سەرقاڵی لەناوبردنی نەیارە سیاسییەکانی بوو، ئەنتۆنی وەک بەڕێوەبەری سەرانسەری ئیتالیا دەستنیشان کرا. دوای [[تیرۆرکردنی جولیوس سێزار]] لە ساڵی ٤٤ پێش زایین، ئەنتۆنی لەگەڵ مارکوس ئیمیلیۆس [[لێپیدس]] (ژەنەڕاڵێکی تری سێزار) و [[ئەگوستوس|ئۆکتاڤیان]] (کوڕەخوێندراو و میراتگری سەرەکیی سێزار) یەکیان گرت و دەسەڵاتێکی سێقۆڵییان پێکھێنا کە لە مێژوودا بە «تریومڤیراتی دووەم» ناسراوە. سێ سەرکردەکە لە شەڕی فیلیپیدا لە ساڵی ٤٢ پێش زایین بکوژانی سێزاریان بەتەواوی تێکشکاند و ناوچەکانی کۆماری ڕۆمیان لە نێوان خۆیاندا دابەش کرد.<ref name="ReferenceA">Appian, ''The Civil Wars'', Book 14, CVIII</ref> ئەنتۆنی پارێزگا ڕۆژھەڵاتییەکانی ڕۆمی بەردەکەوت، لەوانەش دەوڵەتی ژێردەستەی میسر کە لەژێر فەرمانڕەواییی شاژن [[کلیۆپاترا]]دا بوو، ھەروەھا فەرماندەییی شەڕی ڕۆمی دژی ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی پێ بەخشرا. پەیوەندیی نێوان ئەندامانی تریومڤیراتەکە بەھۆی کێبڕکێ لەسەر دەسەڵاتی ڕەھا تێکچوو. ئەنتۆنی سەرەڕای ئەوەی لەگەڵ ئۆکتاڤیای خوشکی ئۆکتاڤیان ھاوسەرگیریی کردبوو تا ئاشتی بپارێزرێت، کەوتە داوی خۆشەویستیی شاژن کلیۆپاتراوە و سێ منداڵی لێی بوو، ئەمەش گرژییەکانی لەگەڵ ئۆکتاڤیان زیاتر کرد. لە ساڵی ٣٣ پێش زایین ناکۆکییەکان گەیشتنە لوتکە و تریومڤیراتەکە ھەڵوەشایەوە. لە ساڵی ٣١ پێش زایین ئۆکتاڤیان کۆماری ڕۆمی ھاندا بۆ ڕاگەیاندنی شەڕ دژی کلیۆپاترا و ناساندنی ئەنتۆنی وەک ناپاک. لە ھەمان ساڵدا، ئەنتۆنی لە شەڕی دەریاییی ئەکتیۆمدا تووشی شکستێکی گەورە بوو بەرامبەر سوپای ئۆکتاڤیان. ئەنتۆنی و کلیۆپاترا بەرەو میسر ھەڵاتن و لەوێ، دوای شکستھێنانی یەکجارەکییان لە ساڵی ٣٠ پێش زایین لە ئەسکەندەریە، ھەردووکیان پەنایان بۆ [[خۆکوشتن]] برد.<ref>Plutarch, ''Antony'', 77.</ref> بە مردنی ئەنتۆنی، ئۆکتاڤیان بووە تاکە فەرمانڕەوای بێڕکابەری جیھانی ڕۆم. لە ساڵی ٢٧ پێش زایین ناونیشانی «ئەگوستوس»ی پێ بەخشرا، کە بەمەش سیستمی کۆماری بەتەواوی کۆتایی پێھات و بووە یەکەمین ئیمپراتۆری [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]]. == سەرەتای ژیان == ئەنتۆنی لە ڕەچەڵەکی بنەماڵەی پتریکی ئەنتۆنیا بوو، لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٨٣ پێش زایین لە [[ڕۆما]] لەدایک بووە.<ref>{{Cite web|url=https://www.history.com/topics/ancient-rome/mark-antony|title=Mark Antony|date=2019-10-24|website=HISTORY|access-date=2023-04-27|archive-date=2023-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230427175145/https://www.history.com/topics/ancient-rome/mark-antony|url-status=live}}</ref><ref>Plutarch, ''Life of Antony'' [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Antony*.html#86.5 86.5.]</ref> ئەنتۆنی باوەڕی وابوو کە بنەماڵەکەی دەچێتەوە سەر ئەنتۆن، کوڕی پاڵەوانی ئەفسانەییی یۆنان ھێراکلیس.<ref name="Plutarch LoA">Plutarch, [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Antony*.html "The Life of Marcus Antonius"], 36, 60.</ref> باوکی ناوی مارکوس ئەنتۆنیوس کرێتیکوس بوو، کە کوڕی وتاربێژی بەناوبانگ مارکوس ئەنتۆنیوس بوو کە لە کاتی کوشتارەکانی گایوس ماریۆسدا لە زستانی ٨٧–٨٦ پێش زایین کوژرابوو.<ref name="Huzar-14">Huzar 1978, p. 14</ref> دایکی ناوی جولیا بوو، کە ئامۆزای پلە سێی جولیوس سێزار بوو. باوکی ئەنتۆنی لە ساڵی ٧١ پێش زایین لە کاتی ھەڵمەتێکدا لە دژی دەریاوانە چەتەکانی دەریای ناوین لە [[کریت]] کۆچی دوایی کرد.<ref name="Huzar-15">Huzar 1978, p. 15</ref> دوای مردنی باوکی، دایکی ھاوسەرگیریی لەگەڵ پوبلیۆس کۆرنێلیۆس لێنتولوس سورا کرد. لێنتولوس یەکێک بوو لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی پیلانگێڕیی کاتیلین و لە ساڵی ٦٣ پێش زایین بە فەرمانی [[سیسرۆ]]ی کۆنسوڵ لەسێدارە درا.<ref name="Huzar-17">Huzar 1978, p. 17</ref> بەپێی گێڕانەوەی مێژوونووس [[پلوتارک]]، ئەنتۆنی ساڵانی ھەرزەکاریی بە قومارکردن، خواردنەوە و بەسەربردنی کات لەگەڵ ھاوڕێکانی لە ڕۆمادا بەسەر بردووە.<ref name="Scullard-154">Scullard 1980, p. 154</ref> == سەرەتای کاروانی سەربازی و پیشەیی == لە ساڵی ٥٧ پێش زایین، ئەنتۆنی چووە ناو [[ستافی سەربازی]]ی ئۆلۆس گابینیۆس، پرۆکۆنسوڵی [[سووریا]]، وەک فەرماندەی سوارچاکەکان.<ref>Weigall, 1931, p. 102</ref> ئەم پۆستە سەرەتای کاروانی سەربازیی ئەوی دیاری کرد.<ref>Jallet-Huant, 2009, p. 25</ref> لە کاتی خزمەتکردنیدا، ئەنتۆنی لە ئاستی سەربازیدا سەرکەوتنی بەدەستھێنا، بەتایبەت کاتێک لە [[ئورشەلیم]] یاخیبوونی ئەلێکساندەری دژی ھیرکانوسی دووەم تێکشکاند.<ref name="Plutarch, Antony, 3">Plutarch, ''Antony'', 3</ref> دواتر لە ساڵی ٥٥ پێش زایین، بەشداریی لە گەڕاندنەوەی فیرعەونی میسر، پترۆس دوازدەھەم بۆ سەر تەختی پاشایەتی لە میسر کرد. لەو کاتەدا و بۆ یەکەمجار ئەنتۆنی چاوی بە کلیۆپاترای کچی پادشا کەوت کە تەمەنی تەنیا ١٤ ساڵ بوو.<ref>Roller, 2010, pp. 24–25.</ref> == خزمەتکردن لەژێر دەستی سێزار == === شەڕەکانی گۆڵ === پەیوەندیی نزیکی ئەنتۆنی لەگەڵ پوبلیۆس کلۆدیۆس وای لێکرد بگاتە لای [[جولیوس سێزار]]. لە ساڵی ٥٤ پێش زایین چووە ڕیزی ستافی سەربازیی سێزار لە کاتی داگیرکردنی خاکی گۆڵدا. لەوێ توانای سەرکردایەتییەکی لێھاتووانەی لە شەڕەکاندا نیشان دا. لە ساڵی ٥٢ پێش زایین بوو بە کواستۆر و فەرماندەییی سوارچاکەکانی سێزاری لە شەڕی ئەلیسیادا لە دێست گرت.<ref>Jallet-Huant, 2009, p. 33</ref> === شەڕی ناوخۆییی سێزار === کاتێک لە سەرەتای ساڵی ٤٩ پێش زایین ململانێی نێوان سێزار و پۆمپی گەیشتە شەڕی ناوخۆ، ئەنتۆنی وەک تریبۆنی گەل لە ڕۆما بەرگریی لە بەرژەوەندییەکانی سێزار دەکرد. دوای ئەوەی سینات بڕیاری لەناوبردنی دەسەڵاتی سێزاری دا، ئەنتۆنی لە ڕۆما ھەڵات و چووە لای سێزار. کاتێک سێزار لە ڕووباری ڕوبیکۆن پەڕییەوە و ڕێپێوانی بەرەو ڕۆما کرد، ئەنتۆنی وەک جێگری ئەو لە ئیتالیا دیاری کرا.<ref>Plutarch, ''Pompey'', 56.4</ref> لە کاتی ھەڵمەتە سەربازییەکانی سێزار لە یۆنان دژی پۆمپی، ئەنتۆنی فەرماندەییی باڵی چەپی سوپای سێزاری لە شەڕی چارەنووسسازی فارسالۆس لە ٩ی ئابی ٤٨ پێش زایین گرتە دەست کە بووە ھۆی شکستپێھێنانی یەکجارەکیی پۆمپی.<ref name="Plutarch, Antony, 10">Plutarch, ''Antony'', 10</ref> === فەرمانڕەوای ئیتالیا === دوای سەرکەوتن لە فارسالۆس، سێزار بووە [[دیکتاتۆری ڕۆم]] و ئەنتۆنیی وەک سەرۆکی سوارچاکەکان (جێگری یەکەمی خۆی) دەستنیشان کرد. لە کاتێکدا سێزار لە میسر سەرقاڵی شەڕ و چەسپاندنی دەسەڵاتی کلیۆپاترا بوو، ئەنتۆنی لە ڕۆما مایەوە بۆ بەڕێوەبردنی ئیتالیا.<ref name="Hinard, 2000, pg 796 and 798">Hinard, 2000, pp. 796, 798</ref> بەڵام بەھۆی مامەڵەکردنی توند و سەرکوتکردنی خوێناوی لە کاتی کێشەی قەرزەکاندا لە ڕۆما، سێزار بۆ ماوەیەک لە پۆستە فەرمییەکان دووری خستەوە.<ref>Plutarch: ''Antony'', c. 9</ref> == تیرۆرکردنی جولیوس سێزار == [[File:Vincenzo Camuccini - La morte di Cesare.jpg|thumb|تیرۆرکردنی سێزار لە ١٥ی ئازاری ٤٤ پێش زایین، نیگارکێشانی ڤینچێنزۆ کاموچینی]] لە ساڵی ٤٤ پێش زایین پەیوەندییەکانیان ئاسایی بووەوە و ئەنتۆنی لەگەڵ سێزار بوو بە کۆنسوڵ. لە کاتی پشووی لوپێرکالیا لە ١٥ی شوباتی ٤٤ پێش زایین، ئەنتۆنی بە ئاشکرا تاجی پێشکەش بە سێزار کرد، بەڵام سێزار ڕەتیکردەوە.<ref name="auto">Plutarch, ''Antony'', 12</ref> لە ١٥ی ئازاری ٤٤ پێش زایین، سێزار لەناو باڵەخانەی ئەنجومەنی پیراندا لەلایەن کۆمەڵێک لە ئەندامانی سینات بە ڕابەرایەتیی مارکوس یونیوس بروتوس و گایوس کاسیۆس بە ٢٣ چەقۆ تیرۆر کرا.<ref>Suetonius, ''Julius'', c. 82.</ref> لە کاتی تیرۆرکردنەکەدا، یەکێک لە پیلانگێڕەکان ئەنتۆنیی لە دەرەوە سەرقاڵ کرد تا نەتوانێت بەرگری لە سێزار بکات. === ڕابەری سێزارییەکان و وتاری بەناوبانگ === دوای تیرۆرکردنەکە، ئەنتۆنی کۆنترۆڵی خەزێنەی دەوڵەتی کرد. لە ڕۆژی ناشتنی سێزاردا، وتارێکی کاریگەری پێشکەش کرد و پۆشاکە خوێناوییەکەی سێزاری پیشانی خەڵک دا. ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی [[ئاژاوە]]یەکی گەورە لە شارەکەدا و وای لە بکوژانی سێزار کرد لە ڕۆما ھەڵبێن.<ref>Eck (2003), p. 10</ref> === یەکەم ناکۆکی لەگەڵ ئۆکتاڤیان === کاتێک وەسیەتنامەی سێزار خوێندرایەوە، دەرکەوت سێزار کوڕەخوشکەزاکەی خۆی، ئۆکتاڤیانی وەک کوڕی خۆی ھەڵگرتۆتەوە و کردوویەتییە میراتگری سەرەکی. کاتێک ئۆکتاڤیان گەیشتە ڕۆما بۆ وەرگرتنی میراتەکەی، ئەنتۆنی ڕەتیکردەوە سەروەتەکەی ڕادەست بکات.<ref>Boatwright (2012), pp. 272–273</ref> سینات بە ھاندانی وتاربێژ سیسرۆ دژی ئەنتۆنی وەستایەوە. لە شەڕی موتینادا لە نیسانی ٤٣ پێش زایین ئەنتۆنی تێکشکێنرا و ناچار بوو پاشەکشە بکات بۆ گۆڵ.<ref>Syme, 1939, pp. 173–174</ref> == تریومڤیرات دووەم == === پێکھێنانی ھاوپەیمانی === لە تشرینی دووەمی ٤٣ پێش زایین، ئەنتۆنی، ئۆکتاڤیان و لێپیدس لە نزیک [[بۆلۆنیا]] کۆبوونەوە و ڕێککەوتن لەسەر پێکھێنانی دەسەڵاتێکی سێقۆڵی بۆ ماوەی پێنج ساڵ بە ناوی «تریومڤیراتی دووەم».<ref>Eck, 2003, p. 15</ref> یەکەم کاریان لەناوبردنی نەیارەکانیان بوو لە ڕۆما؛ سیسرۆ یەکێک بوو لەوانەی بە داوای ڕاستەوخۆی ئەنتۆنی لەسێدارە درا.<ref>Hinard, 2000, pp. 846–847</ref> === شەڕ دژی بکوژانی سێزار === لە ساڵی ٤٢ پێش زایین، ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان بە سوپایەکەوە بەرەو مەکدۆنیا بەڕێکەوتن بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی بروتوس و کاسیۆس. لە شەڕی فیلیپیدا لە تشرینی یەکەمی ٤٢ پێش زایین، ئەنتۆنی بە لێھاتوویی خۆی سوپای کۆماریخوازانی تێکشکاند، کە بەھۆیەوە بروتوس و کاسیۆس خۆیان کوشت.<ref>Cosme, 2009, pp. 56–57</ref> == فەرمانڕەوایەتیی ڕۆژھەڵات و کلیۆپاترا == [[File:Sir Lawrence Alma-Tadema - The Meeting of Antony and Cleopatra.jpg|thumb|دیداری ئەنتۆنی و کلیۆپاترا لە تارسوس، نیگارکێشانی لۆڕێنس ئالما-تادیما (١٨٨٣)]] دوای سەرکەوتنی فیلیپی، جیھانی ڕۆم دابەشکرا و ئەنتۆنی ڕۆژھەڵاتی وەرگرت. لە زستانی ٤١ پێش زایین، داوای لە شاژن کلیۆپاترا کرد لە [[تارسوس]] چاوی پێی بکەوێت بۆ تاوتوێکردنی پشتگیریی دارایی و سەربازی.<ref>Roller, 2010, pp. 24–25.</ref> لەوێوە پەیوەندییە بەناوبانگەکەیان دەستی پێکرد و ئەنتۆنی زستانی ئەو ساڵەی لە [[ئەسکەندەریە]] لەگەڵ کلیۆپاترا بەسەر برد. لە ساڵی ٤٠ پێش زایین، بەھۆی ناکۆکی لەگەڵ ئۆکتاڤیان لە ئیتالیا (کە بە شەڕی پیروسیا ناسراوە و لەلایەن فولڤیای ھاوسەری ئەنتۆنییەوە ھەڵگیرسابوو)، ئەنتۆنی گەڕایەوە ئیتالیا. بەڵام سەربازەکان ڕەتیانکردەوە شەڕی یەکتر بکەن. لە پەیمانی بروندیسیۆمدا ئاشت بوونەوە و ئەنتۆنی ھاوسەرگیریی لەگەڵ ئۆکتاڤیای خوشکی ئۆکتاڤیان کرد.<ref>Eck, 2003, p. 21.</ref> === ھەڵمەتەکانی پارت و بەخشینەکانی ئەسکەندەریە === لە ساڵی ٣٦ پێش زایین، ئەنتۆنی بە سوپایەکی گەورەوە کە نزیکەی ١٠٠،٠٠٠ سەرباز بوو ھێرشی کردە سەر [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]] بەڵام تووشی شکستی قورس بوو و ناچار بوو بە لەدەستدانی بەشێکی زۆری سوپاکەی پاشەکشە بکات بەرەو [[ئەرمەنستان]].<ref>Plutarch, ''Antony'', 50.1</ref> لە ساڵی ٣٤ پێش زایین دوای ھەڵمەتێکی سەربازی لە ئەرمەنستان، ئەنتۆنی گەڕایەوە بۆ ئەسکەندەریە و ئاھەنگێکی سەرکەوتنی گێڕا. لە مەراسیمێکدا کە بە «بەخشینەکانی ئەسکەندەریە» ناسراوە، خاکی ڕۆژھەڵاتی بەسەر منداڵەکانی خۆی و کلیۆپاترادا دابەش کرد، و سێزاریۆنی (کوڕی سێزار و کلیۆپاترا) وەک میراتگری ڕاستەقینەی سێزار ناساند. ئەم کارە لە ڕۆما وەک خیانەت و سووکایەتی بە کۆمار سەیر کرا.<ref>Boatwright (2012), pp. 269–271</ref> == شەڕی ئەکتیۆم و مەرگ == [[File:Castro Battle of Actium.jpg|thumb|شەڕی دەریاییی ئەکتیۆم (٣١ پێش زایین)، نیگارکێشانی لۆرێیس ئا کاسترۆ]] ئۆکتاڤیان دەستی بەسەر وەسیەتنامەی ئەنتۆنیدا گرت و لە پەرستگای ڤێستا بە ئاشکرا خوێندییەوە، کە تێیدا نووسرابوو دوای مردنی لە ئەسکەندەریە لە تەنیشت کلیۆپاترا بنێژرێت. سیناتی ڕۆم شەڕی دژی کلیۆپاترا ڕاگەیاند.<ref>Dio. 50.20.7.</ref> لە ٢ی ئەیلوولی ٣١ پێش زایین، شەڕی دەریاییی ئەکتیۆم لە کەناراوەکانی یۆنان ڕوویدا. کەشتیگەلی ئۆکتاڤیان بە فەرماندەییی مارکوس ڤیپسانیۆس ئاگریپا کەشتیگەلی ئەنتۆنی و کلیۆپاترای گەمارۆ دا و تێکشکاند. ئەنتۆنی و کلیۆپاترا بە ٦٠ کەشتییەوە بەرەو میسر ھەڵاتن.<ref>Cosme, 2009, pp. 56–57</ref> لە ئابی ٣٠ پێش زایین سوپای ئۆکتاڤیان چووە ناو ئەسکەندەریە. کاتێک دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە کلیۆپاترا خۆی کوشتووە، ئەنتۆنی بە شمشێرەکەی لە خۆی دا. پاش ئەوەی پێیان وت کە کلیۆپاترا ھێشتا لە ژیاندایە، گوازرایەوە بۆ لای گۆڕەکەی و لەناو باوەشی کلیۆپاترادا گیانی لەدەست دا.<ref>Plutarch, ''Antony'', 77.</ref> چەند ڕۆژێک دواتر کلیۆپاتراش لە ترسی ئەوەی وەک دیل نەبرێتە ڕۆما، بە پێوەدانی ماری ژەھراوی کۆتاییی بە ژیانی خۆی ھێنا. == ئەمانەش ببینە == * [[جولیوس سێزار]] * [[ئەگوستوس]] * [[کلیۆپاترا]] * [[کۆماری ڕۆمانی]] * [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{DEFAULTSORT:Antony, Mark}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٨٣ پێش زایین]] [[پۆل:مردووانی ٣٠ پێش زایین]] [[پۆل:کۆنسوڵەکانی کۆماری ڕۆم]] [[پۆل:ژەنەڕاڵەکانی کۆماری ڕۆم]] [[پۆل:خۆکوژییەکان بە چەکی تیژ لە میسر]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی کۆماری ڕۆمانی]] [[پۆل:پاشاکانی میسر]] [[پۆل:ڕۆمای کۆن]] rsrgy5s3t8nyoetf56dp253at66h9s4 1661022 1660959 2026-09-05T09:03:07Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1661022 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = مارک ئەنتۆنی | ناوی خۆماڵی = Marcus Antonius | زمانی ناوی خۆماڵی = la | وێنە = Octavian and Antony denarius (obverse).jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = دراوێکی دێناریۆس کە وێنەی مارک ئەنتۆنی لەسەرە | ناوی کاتی لەدایکبوون = مارکوس ئەنتۆنیوس | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٤ی کانوونی دووەمی ٨٣ پێش زایین | شوێنی لەدایکبوون = [[ڕۆما]]، ئیتالیا | ڕێکەوتی مەرگ = ١ی ئابی ٣٠ پێش زایین (تەمەنی ٥٣ ساڵ) | شوێنی مەرگ = [[ئەسکەندەریە]]، [[میسر]] | ھۆکاری مەرگ = [[خۆکوشتن]] | شوێنی گۆڕ = گۆڕی نەزانراو (پێدەچێت لە میسر بێت) | شارومەندێتی = [[کۆماری ڕۆمانی|ڕۆمانی]] | پیشە = سیاسەتوان، ژەنەڕاڵی سەربازی | خێزان = جولیۆ-کلاودیان | ھاوسەر = فادیا<br>ئەنتۆنیا ھیبریدا مینۆر<br>فولڤیا<br>ئۆکتاڤیای گەنجتر<br>[[کلیۆپاترا]] | باوک = مارکوس ئەنتۆنیوس کرێتیکوس | دایک = جولیا | مناڵەکان = مارکوس ئەنتۆنیوس ئەنتیلوس<br>یولوس ئەنتۆنیوس<br>ئەنتۆنیا مەیجۆر<br>[[ئەنتۆنیا مینۆر]]<br>ئەلێکساندەر ھیلیۆس<br>کلیۆپاترا سێلینی دووەم<br>تۆڵمی فیلادێلفۆس }} '''مارکوس ئەنتۆنیوس''' (بە لاتینی: Marcus Antonius؛ ١٤ی کانوونی دووەمی ٨٣ پێش زایین – ١ی ئابی ٣٠ پێش زایین)، کە بە زمانی ئینگلیزی و کوردی بە '''مارک ئەنتۆنی''' ناسراوە، سیاسەتوان و ژەنەڕاڵێکی بەناوبانگی [[کۆماری ڕۆمانی|ڕۆمانی]] بوو کە ڕۆڵێکی یەکلاکەرەوەی لە گۆڕینی سیستمی کۆماری ڕۆم بۆ سیستمی [[ئۆتۆکراسی]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]]دا گێڕا.<ref>{{Cite web|url=https://www.history.com/topics/ancient-rome/mark-antony|title=Mark Antony|date=2019-10-24|website=HISTORY|access-date=2023-04-27|archive-date=2023-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230427175145/https://www.history.com/topics/ancient-rome/mark-antony|url-status=live}}</ref> ئەنتۆنی یەکێک بوو لە خزم و پشتیوانە ھەرە نزیکەکانی [[جولیوس سێزار]] و لە کاتی داگیرکردنی گۆڵ و شەڕی ناوخۆییی سێزاردا وەک ژەنەڕاڵ لەگەڵیدا خزمەتی کرد. کاتێک سێزار لە یۆنان، باکووری ئەفریقا و ئیسپانیا سەرقاڵی لەناوبردنی نەیارە سیاسییەکانی بوو، ئەنتۆنی وەک بەڕێوەبەری سەرانسەری ئیتالیا دەستنیشان کرا. دوای [[تیرۆرکردنی جولیوس سێزار]] لە ساڵی ٤٤ پێش زایین، ئەنتۆنی لەگەڵ مارکوس ئیمیلیۆس [[لێپیدس]] (ژەنەڕاڵێکی تری سێزار) و [[ئەگوستوس|ئۆکتاڤیان]] (کوڕەخوێندراو و میراتگری سەرەکیی سێزار) یەکیان گرت و دەسەڵاتێکی سێقۆڵییان پێکھێنا کە لە مێژوودا بە «تریومڤیراتی دووەم» ناسراوە. سێ سەرکردەکە لە شەڕی فیلیپیدا لە ساڵی ٤٢ پێش زایین بکوژانی سێزاریان بەتەواوی تێکشکاند و ناوچەکانی کۆماری ڕۆمیان لە نێوان خۆیاندا دابەش کرد.<ref name="ReferenceA">Appian, ''The Civil Wars'', Book 14, CVIII</ref> ئەنتۆنی پارێزگا ڕۆژھەڵاتییەکانی ڕۆمی بەردەکەوت، لەوانەش دەوڵەتی ژێردەستەی میسر کە لەژێر فەرمانڕەواییی شاژن [[کلیۆپاترا]]دا بوو، ھەروەھا فەرماندەییی شەڕی ڕۆمی دژی ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی پێ بەخشرا. پەیوەندیی نێوان ئەندامانی تریومڤیراتەکە بەھۆی کێبڕکێ لەسەر دەسەڵاتی ڕەھا تێکچوو. ئەنتۆنی سەرەڕای ئەوەی لەگەڵ ئۆکتاڤیای خوشکی ئۆکتاڤیان ھاوسەرگیریی کردبوو تا ئاشتی بپارێزرێت، کەوتە داوی خۆشەویستیی شاژن کلیۆپاتراوە و سێ منداڵی لێی بوو، ئەمەش گرژییەکانی لەگەڵ ئۆکتاڤیان زیاتر کرد. لە ساڵی ٣٣ پێش زایین ناکۆکییەکان گەیشتنە لوتکە و تریومڤیراتەکە ھەڵوەشایەوە. لە ساڵی ٣١ پێش زایین ئۆکتاڤیان کۆماری ڕۆمی ھاندا بۆ ڕاگەیاندنی شەڕ دژی کلیۆپاترا و ناساندنی ئەنتۆنی وەک ناپاک. لە ھەمان ساڵدا، ئەنتۆنی لە شەڕی دەریاییی ئەکتیۆمدا تووشی شکستێکی گەورە بوو بەرامبەر سوپای ئۆکتاڤیان. ئەنتۆنی و کلیۆپاترا بەرەو میسر ھەڵاتن و لەوێ، دوای شکستھێنانی یەکجارەکییان لە ساڵی ٣٠ پێش زایین لە ئەسکەندەریە، ھەردووکیان پەنایان بۆ [[خۆکوشتن]] برد.<ref>Plutarch, ''Antony'', 77.</ref> بە مردنی ئەنتۆنی، ئۆکتاڤیان بووە تاکە فەرمانڕەوای بێڕکابەری جیھانی ڕۆم. لە ساڵی ٢٧ پێش زایین ناونیشانی «ئەگوستوس»ی پێ بەخشرا، کە بەمەش سیستمی کۆماری بەتەواوی کۆتایی پێھات و بووە یەکەمین ئیمپراتۆری [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]]. == سەرەتای ژیان == ئەنتۆنی لە ڕەچەڵەکی بنەماڵەی پتریکی ئەنتۆنیا بوو، لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٨٣ پێش زایین لە [[ڕۆما]] لەدایک بووە.<ref>{{Cite web|url=https://www.history.com/topics/ancient-rome/mark-antony|title=Mark Antony|date=2019-10-24|website=HISTORY|access-date=2023-04-27|archive-date=2023-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230427175145/https://www.history.com/topics/ancient-rome/mark-antony|url-status=live}}</ref><ref>Plutarch, ''Life of Antony'' [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Antony*.html#86.5 86.5.]</ref> ئەنتۆنی باوەڕی وابوو کە بنەماڵەکەی دەچێتەوە سەر ئەنتۆن، کوڕی پاڵەوانی ئەفسانەییی یۆنان ھێراکلیس.<ref name="Plutarch LoA">Plutarch, [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Antony*.html "The Life of Marcus Antonius"], 36, 60.</ref> باوکی ناوی مارکوس ئەنتۆنیوس کرێتیکوس بوو، کە کوڕی وتاربێژی بەناوبانگ مارکوس ئەنتۆنیوس بوو کە لە کاتی کوشتارەکانی گایوس ماریۆسدا لە زستانی ٨٧–٨٦ پێش زایین کوژرابوو.<ref name="Huzar-14">Huzar 1978, p. 14</ref> دایکی ناوی جولیا بوو، کە ئامۆزای پلە سێی جولیوس سێزار بوو. باوکی ئەنتۆنی لە ساڵی ٧١ پێش زایین لە کاتی ھەڵمەتێکدا لە دژی دەریاوانە چەتەکانی دەریای ناوین لە [[کریت]] کۆچی دوایی کرد.<ref name="Huzar-15">Huzar 1978, p. 15</ref> دوای مردنی باوکی، دایکی ھاوسەرگیریی لەگەڵ پوبلیۆس کۆرنێلیۆس لێنتولوس سورا کرد. لێنتولوس یەکێک بوو لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی پیلانگێڕیی کاتیلین و لە ساڵی ٦٣ پێش زایین بە فەرمانی [[سیسرۆ]]ی کۆنسوڵ لەسێدارە درا.<ref name="Huzar-17">Huzar 1978, p. 17</ref> بەپێی گێڕانەوەی مێژوونووس [[پلوتارک]]، ئەنتۆنی ساڵانی ھەرزەکاریی بە قومارکردن، خواردنەوە و بەسەربردنی کات لەگەڵ ھاوڕێکانی لە ڕۆمادا بەسەر بردووە.<ref name="Scullard-154">Scullard 1980, p. 154</ref> == سەرەتای کاروانی سەربازی و پیشەیی == لە ساڵی ٥٧ پێش زایین، ئەنتۆنی چووە ناو [[ستافی سەربازی]]ی ئۆلۆس گابینیۆس، پرۆکۆنسوڵی [[سووریا]]، وەک فەرماندەی سوارچاکەکان.<ref>Weigall, 1931, p. 102</ref> ئەم پۆستە سەرەتای کاروانی سەربازیی ئەوی دیاری کرد.<ref>Jallet-Huant, 2009, p. 25</ref> لە کاتی خزمەتکردنیدا، ئەنتۆنی لە ئاستی سەربازیدا سەرکەوتنی بەدەستھێنا، بەتایبەت کاتێک لە [[ئورشەلیم]] یاخیبوونی ئەلێکساندەری دژی ھیرکانوسی دووەم تێکشکاند.<ref name="Plutarch, Antony, 3">Plutarch, ''Antony'', 3</ref> دواتر لە ساڵی ٥٥ پێش زایین، بەشداریی لە گەڕاندنەوەی فیرعەونی میسر، پترۆس دوازدەھەم بۆ سەر تەختی پاشایەتی لە میسر کرد. لەو کاتەدا و بۆ یەکەمجار ئەنتۆنی چاوی بە کلیۆپاترای کچی پادشا کەوت کە تەمەنی تەنیا ١٤ ساڵ بوو.<ref>Roller, 2010, pp. 24–25.</ref> == خزمەتکردن لەژێر دەستی سێزار == === شەڕەکانی گۆڵ === پەیوەندیی نزیکی ئەنتۆنی لەگەڵ پوبلیۆس کلۆدیۆس وای لێکرد بگاتە لای [[جولیوس سێزار]]. لە ساڵی ٥٤ پێش زایین چووە ڕیزی ستافی سەربازیی سێزار لە کاتی داگیرکردنی خاکی گۆڵدا. لەوێ توانای سەرکردایەتییەکی لێھاتووانەی لە شەڕەکاندا نیشان دا. لە ساڵی ٥٢ پێش زایین بوو بە کواستۆر و فەرماندەییی سوارچاکەکانی سێزاری لە شەڕی ئەلیسیادا لە دێست گرت.<ref>Jallet-Huant, 2009, p. 33</ref> === شەڕی ناوخۆییی سێزار === کاتێک لە سەرەتای ساڵی ٤٩ پێش زایین ململانێی نێوان سێزار و پۆمپی گەیشتە شەڕی ناوخۆ، ئەنتۆنی وەک تریبۆنی گەل لە ڕۆما بەرگریی لە بەرژەوەندییەکانی سێزار دەکرد. دوای ئەوەی سینات بڕیاری لەناوبردنی دەسەڵاتی سێزاری دا، ئەنتۆنی لە ڕۆما ھەڵات و چووە لای سێزار. کاتێک سێزار لە ڕووباری ڕوبیکۆن پەڕییەوە و ڕێپێوانی بەرەو ڕۆما کرد، ئەنتۆنی وەک جێگری ئەو لە ئیتالیا دیاری کرا.<ref>Plutarch, ''Pompey'', 56.4</ref> لە کاتی ھەڵمەتە سەربازییەکانی سێزار لە یۆنان دژی پۆمپی، ئەنتۆنی فەرماندەییی باڵی چەپی سوپای سێزاری لە شەڕی چارەنووسسازی فارسالۆس لە ٩ی ئابی ٤٨ پێش زایین گرتە دەست کە بووە ھۆی شکستپێھێنانی یەکجارەکیی پۆمپی.<ref name="Plutarch, Antony, 10">Plutarch, ''Antony'', 10</ref> === فەرمانڕەوای ئیتالیا === دوای سەرکەوتن لە فارسالۆس، سێزار بووە [[دیکتاتۆری ڕۆم]] و ئەنتۆنیی وەک سەرۆکی سوارچاکەکان (جێگری یەکەمی خۆی) دەستنیشان کرد. لە کاتێکدا سێزار لە میسر سەرقاڵی شەڕ و چەسپاندنی دەسەڵاتی کلیۆپاترا بوو، ئەنتۆنی لە ڕۆما مایەوە بۆ بەڕێوەبردنی ئیتالیا.<ref name="Hinard, 2000, pg 796 and 798">Hinard, 2000, pp. 796, 798</ref> بەڵام بەھۆی مامەڵەکردنی توند و سەرکوتکردنی خوێناوی لە کاتی کێشەی قەرزەکاندا لە ڕۆما، سێزار بۆ ماوەیەک لە پۆستە فەرمییەکان دووری خستەوە.<ref>Plutarch: ''Antony'', c. 9</ref> == تیرۆرکردنی جولیوس سێزار == [[File:Vincenzo Camuccini - La morte di Cesare.jpg|thumb|تیرۆرکردنی سێزار لە ١٥ی ئازاری ٤٤ پێش زایین، نیگارکێشانی ڤینچێنزۆ کاموچینی]] لە ساڵی ٤٤ پێش زایین پەیوەندییەکانیان ئاسایی بووەوە و ئەنتۆنی لەگەڵ سێزار بوو بە کۆنسوڵ. لە کاتی پشووی لوپێرکالیا لە ١٥ی شوباتی ٤٤ پێش زایین، ئەنتۆنی بە ئاشکرا تاجی پێشکەش بە سێزار کرد، بەڵام سێزار ڕەتیکردەوە.<ref name="auto">Plutarch, ''Antony'', 12</ref> لە ١٥ی ئازاری ٤٤ پێش زایین، سێزار لەناو باڵەخانەی ئەنجومەنی پیراندا لەلایەن کۆمەڵێک لە ئەندامانی سینات بە ڕابەرایەتیی مارکوس یونیوس بروتوس و گایوس کاسیۆس بە ٢٣ چەقۆ تیرۆر کرا.<ref>Suetonius, ''Julius'', c. 82.</ref> لە کاتی تیرۆرکردنەکەدا، یەکێک لە پیلانگێڕەکان ئەنتۆنیی لە دەرەوە سەرقاڵ کرد تا نەتوانێت بەرگری لە سێزار بکات. === ڕابەری سێزارییەکان و وتاری بەناوبانگ === دوای تیرۆرکردنەکە، ئەنتۆنی کۆنترۆڵی خەزێنەی دەوڵەتی کرد. لە ڕۆژی ناشتنی سێزاردا، وتارێکی کاریگەری پێشکەش کرد و پۆشاکە خوێناوییەکەی سێزاری پیشانی خەڵک دا. ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی [[ئاژاوە]]یەکی گەورە لە شارەکەدا و وای لە بکوژانی سێزار کرد لە ڕۆما ھەڵبێن.<ref>Eck (2003), p. 10</ref> === یەکەم ناکۆکی لەگەڵ ئۆکتاڤیان === کاتێک وەسیەتنامەی سێزار خوێندرایەوە، دەرکەوت سێزار کوڕەخوشکەزاکەی خۆی، ئۆکتاڤیانی وەک کوڕی خۆی ھەڵگرتۆتەوە و کردوویەتییە میراتگری سەرەکی. کاتێک ئۆکتاڤیان گەیشتە ڕۆما بۆ وەرگرتنی میراتەکەی، ئەنتۆنی ڕەتیکردەوە سەروەتەکەی ڕادەست بکات.<ref>Boatwright (2012), pp. 272–273</ref> سینات بە ھاندانی وتاربێژ سیسرۆ دژی ئەنتۆنی وەستایەوە. لە شەڕی موتینادا لە نیسانی ٤٣ پێش زایین ئەنتۆنی تێکشکێنرا و ناچار بوو پاشەکشە بکات بۆ گۆڵ.<ref>Syme, 1939, pp. 173–174</ref> == تریومڤیرات دووەم == === پێکھێنانی ھاوپەیمانی === لە تشرینی دووەمی ٤٣ پێش زایین، ئەنتۆنی، ئۆکتاڤیان و لێپیدس لە نزیک [[بۆلۆنیا]] کۆبوونەوە و ڕێککەوتن لەسەر پێکھێنانی دەسەڵاتێکی سێقۆڵی بۆ ماوەی پێنج ساڵ بە ناوی «تریومڤیراتی دووەم».<ref>Eck, 2003, p. 15</ref> یەکەم کاریان لەناوبردنی نەیارەکانیان بوو لە ڕۆما؛ سیسرۆ یەکێک بوو لەوانەی بە داوای ڕاستەوخۆی ئەنتۆنی لەسێدارە درا.<ref>Hinard, 2000, pp. 846–847</ref> === شەڕ دژی بکوژانی سێزار === لە ساڵی ٤٢ پێش زایین، ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان بە سوپایەکەوە بەرەو مەکدۆنیا بەڕێکەوتن بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی بروتوس و کاسیۆس. لە شەڕی فیلیپیدا لە تشرینی یەکەمی ٤٢ پێش زایین، ئەنتۆنی بە لێھاتوویی خۆی سوپای کۆماریخوازانی تێکشکاند، کە بەھۆیەوە بروتوس و کاسیۆس خۆیان کوشت.<ref>Cosme, 2009, pp. 56–57</ref> == فەرمانڕەوایەتیی ڕۆژھەڵات و کلیۆپاترا == [[File:Sir Lawrence Alma-Tadema - The Meeting of Antony and Cleopatra.jpg|thumb|دیداری ئەنتۆنی و کلیۆپاترا لە تارسوس، نیگارکێشانی لۆڕێنس ئالما-تادیما (١٨٨٣)]] دوای سەرکەوتنی فیلیپی، جیھانی ڕۆم دابەشکرا و ئەنتۆنی ڕۆژھەڵاتی وەرگرت. لە زستانی ٤١ پێش زایین، داوای لە شاژن کلیۆپاترا کرد لە [[تارسوس]] چاوی پێی بکەوێت بۆ تاوتوێکردنی پشتگیریی دارایی و سەربازی.<ref>Roller, 2010, pp. 24–25.</ref> لەوێوە پەیوەندییە بەناوبانگەکەیان دەستی پێکرد و ئەنتۆنی زستانی ئەو ساڵەی لە [[ئەسکەندەریە]] لەگەڵ کلیۆپاترا بەسەر برد. لە ساڵی ٤٠ پێش زایین، بەھۆی ناکۆکی لەگەڵ ئۆکتاڤیان لە ئیتالیا (کە بە شەڕی پیروسیا ناسراوە و لەلایەن فولڤیای ھاوسەری ئەنتۆنییەوە ھەڵگیرسابوو)، ئەنتۆنی گەڕایەوە ئیتالیا. بەڵام سەربازەکان ڕەتیانکردەوە شەڕی یەکتر بکەن. لە پەیمانی بروندیسیۆمدا ئاشت بوونەوە و ئەنتۆنی ھاوسەرگیریی لەگەڵ ئۆکتاڤیای خوشکی ئۆکتاڤیان کرد.<ref>Eck, 2003, p. 21.</ref> === ھەڵمەتەکانی پارت و بەخشینەکانی ئەسکەندەریە === لە ساڵی ٣٦ پێش زایین، ئەنتۆنی بە سوپایەکی گەورەوە کە نزیکەی ١٠٠،٠٠٠ سەرباز بوو ھێرشی کردە سەر [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]] بەڵام تووشی شکستی قورس بوو و ناچار بوو بە لەدەستدانی بەشێکی زۆری سوپاکەی پاشەکشە بکات بەرەو [[ئەرمەنستان]].<ref>Plutarch, ''Antony'', 50.1</ref> لە ساڵی ٣٤ پێش زایین دوای ھەڵمەتێکی سەربازی لە ئەرمەنستان، ئەنتۆنی گەڕایەوە بۆ ئەسکەندەریە و ئاھەنگێکی سەرکەوتنی گێڕا. لە مەراسیمێکدا کە بە «بەخشینەکانی ئەسکەندەریە» ناسراوە، خاکی ڕۆژھەڵاتی بەسەر منداڵەکانی خۆی و کلیۆپاترادا دابەش کرد، و سێزاریۆنی (کوڕی سێزار و کلیۆپاترا) وەک میراتگری ڕاستەقینەی سێزار ناساند. ئەم کارە لە ڕۆما وەک خیانەت و سووکایەتی بە کۆمار سەیر کرا.<ref>Boatwright (2012), pp. 269–271</ref> == شەڕی ئەکتیۆم و مەرگ == [[File:Castro Battle of Actium.jpg|thumb|شەڕی دەریاییی ئەکتیۆم (٣١ پێش زایین)، نیگارکێشانی لۆرێیس ئا کاسترۆ]] ئۆکتاڤیان دەستی بەسەر وەسیەتنامەی ئەنتۆنیدا گرت و لە پەرستگای ڤێستا بە ئاشکرا خوێندییەوە، کە تێیدا نووسرابوو دوای مردنی لە ئەسکەندەریە لە تەنیشت کلیۆپاترا بنێژرێت. سیناتی ڕۆم شەڕی دژی کلیۆپاترا ڕاگەیاند.<ref>Dio. 50.20.7.</ref> لە ٢ی ئەیلوولی ٣١ پێش زایین، شەڕی دەریاییی ئەکتیۆم لە کەناراوەکانی یۆنان ڕوویدا. کەشتیگەلی ئۆکتاڤیان بە فەرماندەییی مارکوس ڤیپسانیۆس ئاگریپا کەشتیگەلی ئەنتۆنی و کلیۆپاترای گەمارۆ دا و تێکشکاند. ئەنتۆنی و کلیۆپاترا بە ٦٠ کەشتییەوە بەرەو میسر ھەڵاتن.<ref>Cosme, 2009, pp. 56–57</ref> لە ئابی ٣٠ پێش زایین سوپای ئۆکتاڤیان چووە ناو ئەسکەندەریە. کاتێک دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە کلیۆپاترا خۆی کوشتووە، ئەنتۆنی بە شمشێرەکەی لە خۆی دا. پاش ئەوەی پێیان وت کە کلیۆپاترا ھێشتا لە ژیاندایە، گوازرایەوە بۆ لای گۆڕەکەی و لەناو باوەشی کلیۆپاترادا گیانی لەدەست دا.<ref>Plutarch, ''Antony'', 77.</ref> چەند ڕۆژێک دواتر کلیۆپاتراش لە ترسی ئەوەی وەک دیل نەبرێتە ڕۆما، بە پێوەدانی ماری ژەھراوی کۆتاییی بە ژیانی خۆی ھێنا. == ئەمانەش ببینە == * [[جولیوس سێزار]] * [[ئەگوستوس]] * [[کلیۆپاترا]] * [[کۆماری ڕۆمانی]] * [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{DEFAULTSORT:Antony, Mark}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٨٣ پێش زایین]] [[پۆل:مردووانی ٣٠ پێش زایین]] [[پۆل:کۆنسوڵەکانی کۆماری ڕۆم]] [[پۆل:ژەنەڕاڵەکانی کۆماری ڕۆم]] [[پۆل:خۆکوژییەکان بە چەکی تیژ لە میسر]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی کۆماری ڕۆمانی]] [[پۆل:پاشاکانی میسر]] [[پۆل:ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:مردووانی ٣٠ی پ.ز]] 8u5u8cdjtgrygwkrpuenqhxlzxqn5hf 1 303568 1660965 2026-09-05T00:10:22Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660965 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[وەرزی یەکەمی ڤینلاند ساگا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660964 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220815044656/https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r بۆ https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:١٠، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) g22ki6bkv2h7y4sqdvjxskox2bj5vt0 4 303569 1660979 2026-09-05T01:49:22Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت لە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)]] 1660979 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا|یەکدەنگی لەسەر دامەزراندنی پڕۆژەکە بوو بڕوانە}} [[ویکیپیدیا:خەرمانەی ڕێزلێنان]] }} '''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت''' '''پڕۆژەکە''' دەمەوێت ئەم پڕۆژەیە بخەمە بەردەست کۆمەڵەگەی ویکیپیدیا بۆ ئەوەی وتووێژی لێ بکرێت تاکو ببێتە خزمەتێک بۆ ویکیپیدیا پڕۆژەکە بەناوی هۆڵی شانازییە کە ئەم وتارە پڕۆژەیەکە کە تێیدا ناوی ئەو بەکارهێنەرانەی تێ دەچێت کە خزمەتێکی گەورەی بە ویکیپیدیا کردبێت یاخود کاتی بێت تاکو بەفەرمی بچێتە نێو ئەم وتارە لە وتارەکەدا باسی چەند شتێک دەکرێت و لەلایەن خودی بەکارهێنەرەوە خۆی دەنووسرێت: '''ناوی بەکارهێنەری''' ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لە دوو ناوی سەرەتا زیاتر نەبێت)، و زیادکردنی ناوێک لە دەستە چەپەوە (سایزەکەی دوای دیاری دەکرێت) '''زانیاری''' لەم بەشەدا ماوەی چالاکی بوون و تەمەنی و لە چ بوارێکی ویکیپیدیا زیاتر کاری کردووە (چەند دانەیە با بینووسێت) پلە و پۆستەکەی لە ویکیپیدیا '''چالاکییە گەورەکانی''' ژمارەی وتارەکانی: ژمارەی چالاکییەکانی: <nowiki>*</nowiki>پڕۆژەی دامەزراوی: <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی: ئەو شتانەی کە نا ئێستا نەی کردووە دەکرێت نەنووسرێن و دەرنەکەون '''هۆکاری شانازی گرتن لێی:''' (ئەم بەشە لەلایەن بەڕێوبەری چالاکەوە دەنووسرێت) _______________________ بەمشێوازە من بیرم لێی کردەوە تەبعەن لە ماوەی ئەم گفتووگۆیەدا گەشەی پێ دەدرێت _______________________ '''پێوەرەکان''' - بە دوو شێواز بەکارهێنەر ئەم شانازییەی پێ دەبەخشرێت ١. مەرجی: گەر بەکارهێنەر ئەم سیفەتانەی تێدابێت: گەر بەکارهێنەر نووسەر بێت: - ژمارەی دەستکارییەکانیبلە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێت -ماوەی بەکاربوونی دەبێت لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەن ٥٠٠ وتار کەمتر نەبێت - خاوەن ١٠ وتاری باش کەمتر نەبێت - خاوەن ٥ وتاری هەڵبژێردراو کەمتر نەبێت گەر بەکارهێنەر تەکنیککار بێت: پێوەرەکانی لەلایەن تەکنیک کارەوە دابنرێت گەر بەکارهێنەر درووستکەری (دەروازە، پۆل، داڕێژە، هتد……) ژمارەی دەستکارییەکانی لە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێی - ماوەی بەکاربوونی لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەنی ٢٠٠ پۆل کەمتر نەبێت - خاوەنی ١٠٠ پەرگە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥٠ داڕێژە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥ دەروازە کەمتر نەبێت —————————————— گشت ئەم مەرجانە ئەگەری دەستکاری کردنیان هەیە. نموونەیەک لە خوارەوە دادەنێم بە وێنە ————————————————— '''نموونەی بەکارهێنەر لە هۆڵی شانازی''' [[پەڕگە:Unknown_person.jpg|وێنەی دەرەکی|چەپ|150x150پیکسڵ]]   [[بەکارھێنەر:Aro Salar|'''Aro Salar''']] '''ناوی ڕاستەقینە:''' ئارۆ سالار '''ساڵی لەدایکبوون''': ٢٠٠٨ '''ماوەی چالاکی:''' ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ – تا ئێستا '''ئەندام لە ویکیپیدیا:''' بارکەر '''زانیاری:''' ئەم بەکارهێنەرە لە ساڵی ٢٠٢٢ دەستی بەکارکردن لە ویکیپیدیا کوردی کردووە و زیاتر لە بواری فیلم و ئەنیمەیشن وتار نووسیووە. '''چالاکییە گەورەکانی:''' ژمارەی وتارەکانی:٥٤٢ ژمارەی چالاکییەکانی: ٤٣٩٣ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی ویکیپڕۆژەککانی:٣ <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی:٠ (دەرناکەوێت) <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی:١ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی:٣٩ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی:٥٤ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی:٢ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی:٦٢ '''هۆکاری شانازی پێدان:''' بەهۆی بەشدارییە بەردەوامەکانی و زیادکردنی ناوەڕۆکی کوالیتی بۆ ویکیپیدیا کوردی. ______________________________ === {{لەگەڵ}} === * {{لەگەڵ}} دەزانن چی؟! خوداشاهیدە زۆر زۆر لەمێژ بوو بیرم لەوەی دەکردەوە کە چۆن و بە چ جۆر و شێوازێک دەستخۆشییەک لە بەکارهێنەرە باشەکان واتا ئەو بەکارهێنەرانەی خزمەتێکی زۆر و گەورەیان بە ویکیپیدیای کوردی کردۆ، بکەین، حەتاکوو جەنابی ئارۆ ئەو پێشنیارەی دا، هیوادارم کە بە باشی بڕواتە پێش. [[بەکارھێنەر:SiNa|<span style="color:#00BAAE">'''سينا'''</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<span style="color:#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></span>]] ٢٣:٥٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێشنیارێکی بەجێیە، بەڵام لەھەندێک حاڵەتدا دەکرێت '''ژمارەی دەستکاری نەکرێتە پێوەر'''، '''بەھا و کاریگەری چالاکیی بەکارھێنەرەکە بۆ ویکیپیدیا گرنگتر و بە بەھاترە''' (فراوانکردنی کۆلکە وتارێک، دابینکردن و دۆزینەوەی سەرچاوەی پێویست بۆ وتارێکی بێ سەرچاوە، ڕێکخستنەوەی وتارێک کە بەپێی پێوەرەکانی نووسین نەنووسراونەتەوە، یان ھەر چالاکییەکی تری کاریگەر و بەھادار). «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٧:٥٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٩:٢٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٨:٠٧، ٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەبێ پێوەرەکان بە شێوەیەکی گشتی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، نەک بەشێوەی تاک بە تاک. ئێستا بۆ نموونە بمانەوێت ڕێز لە کەسێکی وەک کاک ئارام بگرین، بەڵام ژمارەی وتارەکانی ژێر ٥٠٠ـن (زۆربەی وتارەکانی لە ڕێگای بۆت و ویکیپرۆژەکانەوە بڵاو کردووەتەوە) و ژمارەی وتارە ھەڵبژێردراوەکانی یەک دوو وتارن، بەو پێوەرە بێت کەس ھەموو مەرجەکان لەخۆ ناگرێت، بەڵام ئێستا ھەموو کەس دەزانێ کە کاک ئارام جێگای ڕێز و شانازییە. بەگشتی من پێم باشە بۆ ڕێزگرتن لە کەسێک ژمارەیەک بەکارھێنەر دەنگی لەسەر بدەن و دواتر بەھۆی سەرجەم بەشدارییەکان و کارە دیارەکانی ئەو بەکارھێنەرە؛ ئەگەر بەپێی یەکدەنگی شایەنی بوو ئەوە ڕێزلێنانەکەی پێ بدرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === <nowiki>*</nowiki> === لێدوان === بەهیوای تەندروستیی بۆ هەموو کەسێک.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سەلام. ئەمن لەگەڵ ئەو پێشنیارەم بەس بەڕای من دەبێ شتێک بگۆڕێ. ۲۰۰۰ دەستکاری زۆر کەمە، بە دوو مانگ بە کووب چالاک بوون دەکرێ، بە ڕای من بڕوات بۆ ۱۰،۰۰۰، کەسێک کە ۱۰ وتاری باش و ۵ وتاری هەڵبژێردراو و ۵۰۰ وتاری دروستکراوی هەیە بە دڵنیاییەوە دەستکارییەکانی لە ۱۰،۰۰۰ی بۆولای ڕۆیشتۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<span style="color:#00BAAE">'''سينا'''</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<span style="color:#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></span>]] ٠٠:٠٤، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕای من بکرێتە ٥٠٠٠ باشترێکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::'''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: ڕاستی مادام حەز بەم جۆرە شتە دەکەن، بەدڵ خۆتان بکەن و من '''دژ''' نابم، لەبەرئەوەی کەسانی وەک ئێوە لە ئێستادا چالاکن لە ویکیپیدیا، هەربۆیە شایەنی بڕیاردانن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) کاک @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] پێشنیارەکەت لەبەرچاو گیراوە، وەک لە پڕۆژەکە ئاماژەم پێداوە، دەکرێت بەڕێوبەری ئەو کاتە دەتوانێت پێوەرەکان پێشەل بکات و ڕێز لە کەسێک بنێت، بەدڵناییشەوە گەر کەسێک پێوەرەکانیشی تێدابێت بەڵام بەڕێوبەری ئەوکاتە ڕازی نەبیت، ئەوا ڕێزلێگرتنی دوادەخرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سڵاو و بەخێربێیەوە بۆ ویکیپیدیا. بۆ ئەو پێشنیارە یەکدەنگیی تەواوت لەگەڵە، تکایە ئەگەر دەتوانی یەکلایی بکەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠١:٣٣، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::خۆی لەسەر بەرێوەبەرە کە یەکلایی بکاتەوە بەڵام ئێستا ئەو دەتوانێت پڕۆژەکەی بەئەنجام بگەیەنێت بەبێ کێشە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٠٢، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::گەر ھیچ شتێک نەماوە من ئەو داواکارییەی ئێرە وەک سەرکەوتوو دادەخەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٠٣، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::دەستەکانتان خۆشبێت، خۆم وتارەکە لەژێر ناونیشانی [[ویکیپیدیا:خەرمانەی ڕێزلێنان]] بڵاوی دەکەمەوە و لەوێ وتووێژ دەکەین.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٠:١٠، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر باشە، سپاس بۆ بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٣٥، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} 5nyb8xrg3kvh0tkkvy4779l17jaztnc 1 303570 1660998 2026-09-05T02:57:03Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1660998 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[پێڕستی ئەڵقەکانی ڤینلاند ساگا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1660997 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220815044656/https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r بۆ https://www.sentaifilmworks.com/products/816726029443-vinland-saga-season-1-limited-edition-blu-ray?_pos=1&_sid=e55f75c39&_ss=r زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٢:٥٧، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) oyzbqxwuyo1zy1s8m2iay59l4f5n20d 1 303571 1661005 2026-09-05T05:02:16Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1661005 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٥ بەستەری دەرەکیی [[ڕۆژی ڕزگاریی نیشتمانیی کۆریا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1661004 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708 بۆ https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708 بۆ https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708 بۆ https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708 بۆ https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230817153915/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708 بۆ https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&docId=1064923&categoryId=34708 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٠٢، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) feod5i3bkrbbaw7mu4224jh4ac25h8b 1 303572 1661007 2026-09-05T05:40:52Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1661007 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕەفعەت عەبدوڵڵا پیرداود]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1661006 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220519093529/https://knwe.org/KU/Details/1021 بۆ https://knwe.org/KU/Details/1021 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٤٠، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) 5aqbbo09imv3enene5hurihiq1ov12w 1 303573 1661010 2026-09-05T05:55:25Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1661010 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڤالێنتینا تێرێشکۆڤا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1661009 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220308230532/https://www.business-vector.info/andrej-skoch-esli-hochesh-136683/ بۆ https://www.business-vector.info/andrej-skoch-esli-hochesh-136683/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٥٥، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) a6qo6s4w17z49qk2bujic0o8lyigmkq 1 303574 1661020 2026-09-05T08:36:48Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1661020 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کەمال قادر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1661019 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190104230109/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2006/1/kurdlocal66.htm بۆ https://ekurd.net/mismas/articles/misc2006/1/kurdlocal66.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٣٦، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) qyww3usjp7tjuebq78cpzgsua3rna7h 0 303575 1661023 2026-09-05T09:03:18Z Amine yousefi 16159 دروستکردنی ڕەوانەکەر بۆ [[جۆن ستاینبێک]] (ئامرازی دروستکەری ڕەوانەکەر) 1661023 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[جۆن ستاینبێک]] emyx16vdnhui4gipotu2hvfdql9jlnw 0 303577 1661030 2026-09-05T09:15:50Z Amine yousefi 16159 Amine yousefi پەڕەی [[ئوولیس]] گواستەوە بۆ [[ئولیس]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو 1661030 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[ئولیس]] 8oo4k7r0n1q3y8ugtlgy20tnaxzbyt6 1 303578 1661032 2026-09-05T09:15:51Z Amine yousefi 16159 Amine yousefi پەڕەی [[وتووێژ:ئوولیس]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:ئولیس]] 1661032 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[وتووێژ:ئولیس]] tnw1yk25brfpldtel6nd2e3r9adnn4x 100 303579 1661034 2026-09-05T09:27:09Z Amine yousefi 16159 پەڕەی دروست کرد بە «[[پەڕگە:JoyceUlysses2.jpg|بێچوارچێوە|چەپ|170px]] {{Transclude lead excerpt | 1=ئولیس |paragraphs=1}}»ەوە 1661034 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:JoyceUlysses2.jpg|بێچوارچێوە|چەپ|170px]] {{Transclude lead excerpt | 1=ئولیس |paragraphs=1}} 6c6fj0e2e9rt87v6vbw4in5h34ukuz8 0 303580 1661039 2026-09-05T10:34:00Z Ari Qasm 57423 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1369804231|Religious views of Isaac Newton]]» 1661039 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|وێنۆک| سێر ئیسحاق نیوتن لە تەمەنی ٤٦ ساڵیدا لە وێنەکێشانێکی گۆدفری کنێلەر لە ساڵی ١٦٨٩]] [[ئایزک نیوتن|ئیسحاق نیوتن]] (٤ی کانوونی دووەمی ١٦٤٣ – ٣١ی ئازاری ١٧٢٧)<ref name="Christianson">{{Cite book|last=Christianson|first=Gale E.|url=https://archive.org/details/isaacnewtonscie00chri|title=Isaac Newton and the scientific revolution|date=19 September 1996|publisher=– 155 pages Oxford portraits in science Oxford University Press|isbn=0-19-509224-4|page=[https://archive.org/details/isaacnewtonscie00chri/page/74 74]|access-date=28 January 2012|url-access=registration}}</ref> فیزیکزان، بیرکار، فەلەکناس و کیمیاگەری گەورەی ئینگلیز، لەلایەن ھاوچەرخە [[پرۆتێستانت|پرۆتێستانتەکانی]] خۆیەوە بە زانایێکی دینی یان دینناس و شارەزایەکی دینیش دادەنرا.<ref>{{Citation |last=Austin |first=William H. |title=Isaac Newton on Science and Religion |work=Journal of the History of Ideas |volume=31 |issue=4 |pages=521–542 |year=1970 |doi=10.2307/2708258 |jstor=2708258}}</ref><ref name="Iliffe & Mandelbrote">[ENGLISH & LATIN] {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/prism.php?id=73 |ڕێکەوتی سەردان=28 January 2012}}</ref><ref name="Iliffe2">[http://www.sussex.ac.uk/profiles/200167 Professor Rob Iliffe] (AHRC Newton Papers Project) [[Newton Project|THE NEWTON PROJECT]] – ''Newton's Religious Writings'' [ENGLISH & LATIN] {{cite book|url=http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/prism.php?id=44|title=prism.php44|publisher=University of Sussex|access-date=28 January 2012}}</ref> وێڕای بوارە زانستییەکانی، زانایێکی ئایینیش بوو و زۆر بەرھەمی نووسیوە کە ئێستا وەک لێکۆڵینەوەی غەیبی پۆلێن دەکرێن و نامیلکەی ئایینیی نووسیوە کە باسیان لە لێکدانەوەی وشەییی کتێبی پیرۆز دەکرد.<ref name="newtonproject">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=5 April 2007 |ناونیشان=http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/prism.php?id=74 |ڕێکەوتی سەردان=15 August 2007}}</ref> بەڵام ئیسحاق نیوتن بیروباوەڕە ئاینییەکانی خۆی بەتایبەتی و بەنھێنی دەھێشتەوە. چەمکی نیوتن بۆ جیھانی فیزیکی مۆدێلێکی جیھانیی سروشتیی دابینکرد کە سەقامگیری و ھاوئاھەنگیی لە جیھانی مەدەنیدا بەھێزتر بکات. ئیسحاق نیوتن یەکتاپەرستێکی توند بوو و ئەو [[خوا|خودایەکی تاکی]] وەک خالق پەروەردگار دەبینی کە لە بەرامبەر گەورەییی ئەو ھەموو دروستکراو و مەخلووقانەدا ناتوانرێت ئینکاری لە بوونیدا بکرێت.<ref name="Principia, Book III 1953">Principia, Book III; cited in; Newton's Philosophy of Nature: Selections from his writings, p. 42, ed. H.S. Thayer, Hafner Library of Classics, NY, 1953.</ref><ref>A Short Scheme of the True Religion, manuscript quoted in Memoirs of the Life, Writings and Discoveries of Sir Isaac Newton by Sir David Brewster, Edinburgh, 1850; cited in; ibid, p. 65.</ref> ئەو لە خێزانێکی ئەنگلیکان لەدایکبووە و بووەتە کەسێکی بەدین، بەڵام بووەتە [[مەسیحی|مەسیحییەکی]]<ref name="Newton - 12">[[Richard S. Westfall]] – [[Indiana University]] {{cite book|url=http://galileo.rice.edu/Catalog/NewFiles/newton.html|title=The Galileo Project|publisher=([[Rice University]])|access-date=5 July 2008}}</ref> پرۆتێستانتی ھێتێرۆدۆکس.<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.worldhistory.org/Isaac_Newton/|title=Isaac Newton|access-date=February 21, 2025|author=[[Mark Cartwright]]|date=September 19, 2023|encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]|archive-url=|archive-date=22 February 2025|url-status=live}}. Quote: "Newton was also a Protestant Christian (although an unorthodox one in private)."</ref> نیوتن لە تەمەنی سییەکانیدا [[مەسیحییەت|باوەڕێکی مەسیحیی]] ھەبوو کە ئەگەر بەئاشکرا ھەبووایە، لەلایەن مەسیحییە سەرەکییەکانەوە بە ئۆرتۆدۆکس نەدەزانرا.<ref name="Newton - 13">[[Richard S. Westfall]] – [[Indiana University]] {{cite book|url=http://galileo.rice.edu/Catalog/NewFiles/newton.html|title=The Galileo Project|publisher=([[Rice University]])|access-date=5 July 2008}}</ref> ئێستا زۆرێک لە زانایان نیوتن بە [[ئاریانیزم|ئاریانییێکی]] [[ناسیانەپەرستی|ناسیانەپەرست]] دەزانن کە سێ خودای ڕەتکردووەتەوە و بڕوای وابووە تەنھا یەک خودا ھەیە و عیسا نێردراوی ئەوە. ئەو لەوانەیە لە ژێر کاریگەریی مەسیحناسیی سۆسیانیدا بووبێت (باوەڕی ڕەتکردنەوەی سێخودایەتی و خوداییی عیسا). == مەسیحییەکی بیدعەچی == بەپێی زۆربەی زانایان نیوتن [[ئاریانیزم|ئاریانی]] بووە، وە بە ھەموو شێوەیەک [[سیانەیی پیرۆز|سێخوداییی]] ڕەتکردووەتەوە.<ref name="heretic2">{{cite journal |last=Snobelen |first=Stephen D. |author-link=Stephen Snobelen |year=1999 |title=Isaac Newton, heretic : the strategies of a Nicodemite |url=http://www.toriah.org/articles/snobelen-1999-1.pdf |url-status=dead |journal=British Journal for the History of Science |volume=32 |issue=4 |pages=381–419 |doi=10.1017/S0007087499003751 |s2cid=145208136 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140908043029/http://www.toriah.org/articles/snobelen-1999-1.pdf |archive-date=8 September 2014}}</ref><ref name="dulles">Avery Cardinal Dulles. [http://www.firstthings.com/article.php3?id_article=143 The Deist Minimum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081218173442/http://www.firstthings.com/article.php3?id_article=143|date=18 December 2008}}. 2005.</ref><ref name="neveratrest">Richard Westfall, '' Never at Rest: A Biography of Isaac Newton,'' (1980) pp. 103, 25.</ref> زانایان بەگشتی گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە باوەڕە دینییەکانی نیوتن سەربەخۆ بوون و خۆی ئەو باوەڕانەی بۆ دروستبووە، بەڵام ڕەنگە ھێشتا لەژێر کاریگەریی نووسینە دینییەکانی ئەوکاتیشدا بووبێت؛ کە لەو کاتەدا مشتومڕەکان لەسەر یەکخودایی و ڕەتکردنەوەی سێ خودا بوون لە دینی مەسیحییەتدا.<ref name="heretic">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Snobelen |first=Stephen D. |author-link=Stephen Snobelen |year=1999 |title=Isaac Newton, heretic : the strategies of a Nicodemite |url=http://www.toriah.org/articles/snobelen-1999-1.pdf |url-status=dead |journal=British Journal for the History of Science |volume=32 |issue=4 |pages=381–419 |doi=10.1017/S0007087499003751 |s2cid=145208136 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140908043029/http://www.toriah.org/articles/snobelen-1999-1.pdf |archive-date=8 September 2014}}</ref> وێڕای [[ناسیانەپەرستی|ڕەتکردنەوەی سێخودایی]]، توێژینەوەکانی نیوتن وای لێکرد کە باوەڕھێنان بە [[نەمری]] ڕەت بکاتەوە.<ref name="heretic" /> == خودا وەک بەدیھێنەرێکی شارەزا == نیوتن خودای وەک خالقێکی شارەزا دەبینی کە لە بەرامبەر گەورەییی ھەموو مەخلووقەکاندا ناتوانرێت ئینکاری لە بوونی بکرێت.<ref>Webb, R.K. ed. Knud Haakonssen. "The emergence of Rational Dissent." Enlightenment and Religion: Rational Dissent in eighteenth-century Britain. Cambridge University Press, Cambridge: 1996. p19.</ref> سەرەڕای ئەوەش، ئەو تێزی [[گۆتفرید لایبنیتس|لایبنیتسی]] ڕەتکردەوە کە دەڵێت خودا بەپێویستی زانیوە کە جیھانێکی تەواو بخوڵقێنێت کە ئیدی پێویستی بە ھیچ دەستێوەردانێکی دیکەی خالق نییە. جگەلەوەی نیوتن ھەنگاوی نا بۆ باسی پێکھێنانی [[سیستمی خۆری|کۆمەڵەی خۆر]]، کە بانگەوازی دەستێوەردانی چالاکانەی خودای دەکرد بۆ ڕێگریکردن لە کەوتنەخوارەوەی ئەستێرەکان بەسەر یەکتردا.<ref>H.W. Alexander 1956, p. xvii</ref> لە نامەیێکی تایبەتدا، نیوتن ھەندێک جار ئاماژەی بەوە دەکرد کە ھێزی کێشکردن بەھۆی کاریگەرییەکی ناماددییەوەیە. ڕوانگەی نیوتن بە نزیک لە [[خواپەرستی|دییزم]] دادەنرا و چەندین ژیاننامەناس و زانایان بە دییستێکیان ناوبردووە کە بەتوندی کاریگەریی ئایینی مەسیحیی لەسەر بووە.<ref>{{Cite book|last=Force|first=James E.|title=Essays on the Context, Nature, and Influence of Isaac Newton's Theology|last2=Popkin|first2=Richard Henry|publisher=Springer|year=1990|isbn=9780792305835|editor-last=Force|editor-first=James E.|page=53|quote=Newton has often been identified as a deist. ...In the 19th century, William Blake seems to have put Newton into the deistic camp. Scholars in the 20th-century have often continued to view Newton as a deist. Gerald R. Cragg views Newton as a kind of proto-deist and, as evidence, points to Newton's belief in a true, original, monotheistic religion first discovered in ancient times by natural reason. This position, in Cragg's view, leads to the elimination of the Christian revelation as neither necessary nor sufficient for human knowledge of God. This agenda is indeed the key point, as Leland describes above, of the deistic program which seeks to "set aside" revelatory religious texts. Cragg writes that, "In effect, Newton ignored the claims of revelation and pointed in a direction which many eighteenth-century thinkers would willingly follow." John Redwood has also recently linked anti-Trinitarian theology with both "Newtonianism" and "deism."|editor-last2=Popkin|editor-first2=Richard Henry}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gieser|first=Suzanne|url=https://archive.org/details/innermostkernel00gies|title=The Innermost Kernel: Depth Psychology and Quantum Physics. Wolfgang Pauli's Dialogue with C.G. Jung|date=14 February 2005|publisher=Springer|isbn=9783540208563|pages=[https://archive.org/details/innermostkernel00gies/page/n189 181]–182|quote=Newton seems to have been closer to the deists in his conception of God and had no time for the doctrine of the Trinity. The deists did not recognize the divine nature of Christ. According to Fierz, Newton's conception of God permeated his entire scientific work: God's universality and eternity express themselves in the dominion of the laws of nature. Time and space are regarded as the 'organs' of God. All is contained and moves in God but without having any effect on God himself. Thus space and time become metaphysical entities, superordinate existences that are not associated with any interaction, activity or observation on man's part.|url-access=limited}}</ref><ref>{{Cite book|last=McCauley|first=Joseph L.|url=https://archive.org/details/classicalmechani00mcca_918|title=Classical Mechanics: Transformations, Flows, Integrable and Chaotic Dynamics|publisher=Cambridge University Press|year=1997|isbn=9780521578820|page=[https://archive.org/details/classicalmechani00mcca_918/page/n21 3]|quote=Newton (1642–1727), as a seventeenth century nonChristian Deist, would have been susceptible to an accusation of heresy by either the Anglican Church or the Puritans.|url-access=limited}}</ref><ref>{{Cite book|title=Philosophical problems of modern physics|publisher=Reidel|year=1982|editor-last=Hans S. Plendl|page=361|quote=Newton expressed the same conception of the nature of atoms in his deistic view of the Universe.}}</ref> بەڵام جیاوازیی ھەبوو لەگەڵ لایەنگرانی توندی دییزم، چوونکە بانگەوازی خودای دەکرد وەک ھۆکارێکی فیزیکیی تایبەت بۆ ئەوەی ھەسارەکان لە خولگەدا بمێننەوە و باوەڕی بە دەستوەردانی خودا ھەبوو نەوەک خودا گەردوونی دروست کردبێت و وازی لێھێنابێت. نیوتن ھۆشداریشی دا لە بەکارھێنانی [[گرانایی|یاسای کێشکردن]] بۆ سەیرکردن و ڕوانین لە گەردوون وەک ئامێر یان مەکینەیەکی سادە، ڕوونتر وەک کاتژمێرێکی گەورە و وتی: ''ئەو سیستەمە خۆر و ئەو ھەسارە و کلکدارە جوانانە، دەکرێت تەنھا لە دەسەڵات و حەکیمیی زاتێکی دانا و زیرەکەوە سەرھەڵبدات. [...] ئەو زاتە حوکمی ھەموو شتێک دەکات و بەڕێوەی دەبات، نەک وەک ڕۆحی جیھان، بەڵکوو وەک پەروەردگار بەسەر ھەموو شتێکەوە. [...] خودای عالی زاتێکی ھەمیشەیی، بێکۆتا، [و] بەتەواوی کامڵ و بێکەموکوڕییە.''<ref name="Principia, Book III 19532" /> ''دژایەتیکردنی خوداپەرستی بێباوەڕییە و لە پراکتیکدا وەک بتپەرستییە. بێدینی و ئیلحاد ئەوەندە بێمانا و قێزەونە بۆ مرۆڤایەتی کە ھەرگیز کەسانێکی ئەوەندە زۆر ئیعترافیان پێی نەکردووە.''<ref>Brewster, Sir David. ''A Short Scheme of the True Religion, manuscript quoted in Memoirs of the Life, Writings and Discoveries of Sir Isaac Newton'' Edinburgh, 1850.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/view/texts/normalized/THEM00007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403145716/http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/view/texts/normalized/THEM00007 |archive-date=3 April 2013 |access-date=7 May 2013 |website=The Newton Project |title=A short Schem of the true Religion |publisher=[[University of Sussex]] |location=East Sussex |url-status=live}}</ref> == کتێبی پیرۆز (ئینجیل) == [[پەڕگە:Newton window, Hill Bark.jpg|وێنۆک|نەخشاندنێکی وێنەی ئیسحاق نیوتن لەسەر پەنجەرەیەکی شووشە]] نیوتن کاتێکی زۆری بەسەربرد لە ھەوڵی دۆزینەوەی پەیامە شاراوەکان لەنێو کتێبی پیرۆزدا. لە دوای ساڵی ١٦٩٠ نیوتن کۆمەڵێک نامیلکەی ئایینیی نووسی کە باس لە لێکدانەوەی وشەیی [[کتێبی پیرۆز]] دەکەن. لە دەستنووسێکدا کە نیوتن لە ساڵی ١٧٠٤دا نووسیویەتی، باس لە ھەوڵەکانی دەکات بۆ دەرھێنانی زانیاریی زانستی لە کتێبی پیرۆز. ئەو لە پێشبینییەکەیدا لەسەر بنەمای کتێبی پیرۆز مەزەندەی کرد کە ''جیھان لە ساڵی ٢٠٦٠ کۆتاییی دێت'' و زیاتر لەو بەروارە ناخایەنێت. لە پێشبینیکردنی ئەمەدا وتی: «''ئەوا من باسی ئەوە دەکەم نەک وەک جەختکردنەوەیەک لەوەی کە ڕۆژی دوایی کەی دێت، بەڵکوو بۆ ئەوەی وەستانێک دابنێم بۆ گریمانە بێباکانەکانی پیاوە خەیاڵاوییەکان کە زۆرجار پێشبینیی ڕۆژی دوایی دەکەن و بەم کارەش پێشبینییە پیرۆزەکان بێناوبانگ دەکەن و وایان لێدەکەن وەک درۆ سەیر بکرێن ھەرکاتێک کە پێشبینییەکانیان شکست دەھێنێت''».<ref name="paper">{{cite news|title=Papers Show Isaac Newton's Religious Side, Predict Date of Apocalypse|agency=Associated Press|date=19 June 2007|url=http://www.christianpost.com/article/20070619/28049_Papers_Show_Isaac_Newton%27s_Religious_Side%2C_Predict_Date_of_Apocalypse.htm|archive-url=|archive-date=|access-date=17 May 2018|url-status=dead}}</ref> ھەروەھا زانیارییە زانستییەکان وەک زانیارییە کیمیایییەکانی نیوتن کاریگەریی لەسەر بۆچوونە ئایینییەکانی ھەبووە.<ref>{{cite book|author1=Zanon, Irene|url=http://dspace.unive.it/handle/10579/3022|title=The Alchemical Apocalypse of Isaac Newton|author2=Villari, Enrica|author3=Innocenti, Loretta|date=April 19, 2013|publisher=[[Ca' Foscari University of Venice]] - Department of Languages, Cultures and Society|page=abstract|format=PDF|access-date=February 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20130903132315/http://dspace.unive.it/bitstream/handle/10579/3022/The%20Alchemical%20Apocalypse%20of%20Isaac%20Newton.pdf|archive-date=September 3, 2013|url-status=live}} Quote: "Yet nothing has been said about a possible influence of alchemical knowledge over Newton's Biblical exegesis." ([[Open Access]] PhD dissertation)</ref> === سێخودایی === بەرھەمی نیوتن لە ڕەخنەی دەقی پەیمانی نوێ، ''باسێکی مێژوویی دوو گەندەڵیی بەرچاوی کتێبی پیرۆز''، لە نامەیەکدا بۆ جۆن لۆک لە ١٤ی تشرینی دووەمی ١٦٩٠ نێردراوە. لەوێدا پێداچوونەوە بە بەڵگەکان دەکات کە مەسیحییە سەرەتایییەکان ھەرگیز باوەڕیان بە سێخودایی نەبووە و دواتر ئەمە داھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Parker |first=Kim Ian |date=February 2009 |title=Newton, Locke and the Trinity: Sir Isaac's comments on Locke's: ''A Paraphrase and Notes on the Epistle of St Paul to the Romans'' |journal=Scottish Journal of Theology |volume=62 |issue=1 |pages=40–52 |doi=10.1017/s0036930608004626}}</ref> == ئیسلام == لەسەر بیر و بۆچوونی ئیسحاق نیوتنێکی یەکتاپەرست لەسەر دینی [[ئیسلام]] و پێغەمبەر محەممەد، ڕاپۆرتێک کە لەلایەن جەی ئێدلێستۆنەوە وەرگیراوە، باس لەوە دەکات کە زانای سویدی جێکۆب جۆناس بیۆرنستال، لە کاتی سەردانێکیدا بۆ لای بانگخوازی ئەناباپتیست فۆنتێن لە ئەمستردام لە ساڵی ١٧٧٤، پێی وتراوە کە نیوتن پێی وابووە کە پێغەمبەر [[محەممەد]] لەلایەن خوداوە نێردراوە بۆ ئەوەی گەلەکەی لە تاریکی بھێنێتە دەرەوە و بەرەو ''یەکتاپەرستی'' ڕێنموویییان بکات، بەڵام لە ھەمان کاتیشدا ئەفسانە و موعجیزەکانی ڕەتکردووەتەوە کە لە قورئان و لە گێڕانەوەکانی ژیانی پێغەمبەر محەممەددا ھاتوون.<ref>J. Edleston, ed., ''Correspondence of Sir Isaac Newton and Professor Cotes'' (London: John W. Parker, 1850), p. lxxx.</ref> وێڕای ئەم گێڕانەوەیەی بۆچوونی نیوتن لەسەر ئیسلام و پێغەمبەر محەممەد، ئیسحاق نیوتن ڕوانگە دژبەرەکانی بەرامبەر بە سێخودایی لە ڕێگەی ڕەخنە مەسیحییەکانی کتێبی پیرۆزی مەسیحی و مێژووی مەسیحییە سەرەتایییەکانەوە پەرەی پێدراوە نەوەک لە ڕێگەی پەیوەندییەکی بەردەوام لەگەڵ کتێبی پیرۆزی ئیسلام، بەڵکوو ئەمە بۆچوونێکی نیوتن بووە لەسەر دینی یەکتاپەرستیی ئیسلام و دەبێت جیابکرێتەوە لە نووسراوە دینناسییە ڕاستەوخۆکانی خۆی. == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل:ڕەخنە لە دین]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] ig2oug99mtfxeefyu621fw8nhjjq9ov 1661041 1661039 2026-09-05T10:45:10Z Ari Qasm 57423 1661041 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|وێنۆک| سێر ئیسحاق نیوتن لە تەمەنی ٤٦ ساڵیدا لە وێنەکێشانێکی گۆدفری کنێلەر لە ساڵی ١٦٨٩]] [[ئایزک نیوتن|ئیسحاق نیوتن]] (٤ی کانوونی دووەمی ١٦٤٣ – ٣١ی ئازاری ١٧٢٧)<ref name="Christianson">{{Cite book|last=Christianson|first=Gale E.|url=https://archive.org/details/isaacnewtonscie00chri|title=Isaac Newton and the scientific revolution|date=19 September 1996|publisher=– 155 pages Oxford portraits in science Oxford University Press|isbn=0-19-509224-4|page=[https://archive.org/details/isaacnewtonscie00chri/page/74 74]|access-date=28 January 2012|url-access=registration}}</ref> فیزیکزان، بیرکار، فەلەکناس و کیمیاگەری گەورەی ئینگلیز، لەلایەن ھاوچەرخە [[پرۆتێستانت|پرۆتێستانتەکانی]] خۆیەوە بە زانایێکی دینی یان دینناس و شارەزایەکی دینیش دادەنرا.<ref>{{Citation |last=Austin |first=William H. |title=Isaac Newton on Science and Religion |work=Journal of the History of Ideas |volume=31 |issue=4 |pages=521–542 |year=1970 |doi=10.2307/2708258 |jstor=2708258}}</ref><ref name="Iliffe & Mandelbrote">[ENGLISH & LATIN] {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/prism.php?id=73 |ڕێکەوتی سەردان=28 January 2012}}</ref><ref name="Iliffe2">[http://www.sussex.ac.uk/profiles/200167 Professor Rob Iliffe] (AHRC Newton Papers Project) [[Newton Project|THE NEWTON PROJECT]] – ''Newton's Religious Writings'' [ENGLISH & LATIN] {{cite book|url=http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/prism.php?id=44|title=prism.php44|publisher=University of Sussex|access-date=28 January 2012}}</ref> وێڕای بوارە زانستییەکانی، زانایێکی ئایینیش بوو و زۆر بەرھەمی نووسیوە کە ئێستا وەک لێکۆڵینەوەی غەیبی و ئایینی پۆلێن دەکرێن و نامیلکەی ئایینیی نووسیوە کە باسیان لە لێکدانەوەی وشەییی کتێبی پیرۆز دەکرد.<ref name="newtonproject">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=5 April 2007 |ناونیشان=http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/prism.php?id=74 |ڕێکەوتی سەردان=15 August 2007}}</ref> بەڵام ئیسحاق نیوتن بیروباوەڕە ئاینییەکانی خۆی بەتایبەتی و بەنھێنی دەھێشتەوە. چەمکی نیوتن بۆ جیھانی فیزیکی مۆدێلێکی جیھانیی سروشتیی دابینکرد کە سەقامگیری و ھاوئاھەنگیی لە جیھانی مەدەنیدا بەھێزتر بکات. ئیسحاق نیوتن یەکتاپەرستێکی توند بوو و ئەو [[خوا|خودایەکی تاکی]] وەک خالق پەروەردگار دەبینی کە لە بەرامبەر گەورەییی ئەو ھەموو دروستکراو و مەخلووقانەدا ناتوانرێت ئینکاری لە بوونیدا بکرێت.<ref name="Principia, Book III 1953">Principia, Book III; cited in; Newton's Philosophy of Nature: Selections from his writings, p. 42, ed. H.S. Thayer, Hafner Library of Classics, NY, 1953.</ref><ref>A Short Scheme of the True Religion, manuscript quoted in Memoirs of the Life, Writings and Discoveries of Sir Isaac Newton by Sir David Brewster, Edinburgh, 1850; cited in; ibid, p. 65.</ref> ئەو لە خێزانێکی ئەنگلیکان لەدایکبووە و بووەتە کەسێکی بەدین، بەڵام بووەتە [[مەسیحی|مەسیحییەکی]]<ref name="Newton - 12">[[Richard S. Westfall]] – [[Indiana University]] {{cite book|url=http://galileo.rice.edu/Catalog/NewFiles/newton.html|title=The Galileo Project|publisher=([[Rice University]])|access-date=5 July 2008}}</ref> پرۆتێستانتی ھێتێرۆدۆکس.<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.worldhistory.org/Isaac_Newton/|title=Isaac Newton|access-date=February 21, 2025|author=[[Mark Cartwright]]|date=September 19, 2023|encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]|archive-url=|archive-date=22 February 2025|url-status=live}}. Quote: "Newton was also a Protestant Christian (although an unorthodox one in private)."</ref> نیوتن لە تەمەنی سییەکانیدا [[مەسیحییەت|باوەڕێکی مەسیحیی]] ھەبوو کە ئەگەر بەئاشکرا ھەبووایە، لەلایەن مەسیحییە سەرەکییەکانەوە بە ئۆرتۆدۆکس نەدەزانرا.<ref name="Newton - 13">[[Richard S. Westfall]] – [[Indiana University]] {{cite book|url=http://galileo.rice.edu/Catalog/NewFiles/newton.html|title=The Galileo Project|publisher=([[Rice University]])|access-date=5 July 2008}}</ref> ئێستا زۆرێک لە زانایان نیوتن بە [[ئاریانیزم|ئاریانییێکی]] [[ناسیانەپەرستی|ناسیانەپەرست]] دەزانن کە سێ خودای ڕەتکردووەتەوە و بڕوای وابووە تەنھا یەک خودا ھەیە و عیسا نێردراوی ئەوە. ئەو لەوانەیە لە ژێر کاریگەریی مەسیحناسیی سۆسیانیدا بووبێت (باوەڕی ڕەتکردنەوەی سێخودایەتی و خوداییی عیسا). == مەسیحییەکی بیدعەچی == بەپێی زۆربەی زانایان نیوتن [[ئاریانیزم|ئاریانی]] بووە، وە بە ھەموو شێوەیەک [[سیانەیی پیرۆز|سێخوداییی]] ڕەتکردووەتەوە.<ref name="heretic2">{{cite journal |last=Snobelen |first=Stephen D. |author-link=Stephen Snobelen |year=1999 |title=Isaac Newton, heretic : the strategies of a Nicodemite |url=http://www.toriah.org/articles/snobelen-1999-1.pdf |url-status=dead |journal=British Journal for the History of Science |volume=32 |issue=4 |pages=381–419 |doi=10.1017/S0007087499003751 |s2cid=145208136 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140908043029/http://www.toriah.org/articles/snobelen-1999-1.pdf |archive-date=8 September 2014}}</ref><ref name="dulles">Avery Cardinal Dulles. [http://www.firstthings.com/article.php3?id_article=143 The Deist Minimum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081218173442/http://www.firstthings.com/article.php3?id_article=143|date=18 December 2008}}. 2005.</ref><ref name="neveratrest">Richard Westfall, '' Never at Rest: A Biography of Isaac Newton,'' (1980) pp. 103, 25.</ref> زانایان بەگشتی گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە باوەڕە دینییەکانی نیوتن سەربەخۆ بوون و خۆی ئەو باوەڕانەی بۆ دروستبووە، بەڵام ڕەنگە ھێشتا لەژێر کاریگەریی نووسینە دینییەکانی ئەوکاتیشدا بووبێت؛ کە لەو کاتەدا مشتومڕەکان لەسەر یەکخودایی و ڕەتکردنەوەی سێ خودا بوون لە دینی مەسیحییەتدا.<ref name="heretic">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Snobelen |first=Stephen D. |author-link=Stephen Snobelen |year=1999 |title=Isaac Newton, heretic : the strategies of a Nicodemite |url=http://www.toriah.org/articles/snobelen-1999-1.pdf |url-status=dead |journal=British Journal for the History of Science |volume=32 |issue=4 |pages=381–419 |doi=10.1017/S0007087499003751 |s2cid=145208136 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140908043029/http://www.toriah.org/articles/snobelen-1999-1.pdf |archive-date=8 September 2014}}</ref> وێڕای [[ناسیانەپەرستی|ڕەتکردنەوەی سێخودایی]]، توێژینەوەکانی نیوتن وای لێکرد کە باوەڕھێنان بە [[نەمری|نەمریش]] ڕەت بکاتەوە.<ref name="heretic" /> == خودا وەک بەدیھێنەرێکی شارەزا == نیوتن خودای وەک خالقێکی شارەزا دەبینی کە لە بەرامبەر گەورەییی ھەموو مەخلووقەکاندا ناتوانرێت ئینکاری لە بوونی بکرێت.<ref>Webb, R.K. ed. Knud Haakonssen. "The emergence of Rational Dissent." Enlightenment and Religion: Rational Dissent in eighteenth-century Britain. Cambridge University Press, Cambridge: 1996. p19.</ref> سەرەڕای ئەوەش، ئەو تێزی [[گۆتفرید لایبنیتس|لایبنیتسی]] ڕەتکردەوە کە دەڵێت خودا بەپێویستی زانیوە کە جیھانێکی تەواو بخوڵقێنێت کە ئیدی پێویستی بە ھیچ دەستێوەردانێکی دیکەی خالق نییە. جگەلەوەی نیوتن ھەنگاوی نا بۆ باسی پێکھێنانی [[سیستمی خۆری|کۆمەڵەی خۆر]]، کە بانگەوازی دەستێوەردانی چالاکانەی خودای دەکرد بۆ ڕێگریکردن لە کەوتنەخوارەوەی ئەستێرەکان بەسەر یەکتردا.<ref>H.W. Alexander 1956, p. xvii</ref> لە نامەیێکی تایبەتدا، نیوتن ھەندێک جار ئاماژەی بەوە دەکرد کە ھێزی کێشکردن بەھۆی کاریگەرییەکی ناماددییەوەیە. ڕوانگەی نیوتن بە نزیک لە [[خواپەرستی|دییزم]] دادەنرا و چەندین ژیاننامەناس و زانایان بە دییستێکیان ناوبردووە کە بەتوندی کاریگەریی ئایینی مەسیحیی لەسەر بووە.<ref>{{Cite book|last=Force|first=James E.|title=Essays on the Context, Nature, and Influence of Isaac Newton's Theology|last2=Popkin|first2=Richard Henry|publisher=Springer|year=1990|isbn=9780792305835|editor-last=Force|editor-first=James E.|page=53|quote=Newton has often been identified as a deist. ...In the 19th century, William Blake seems to have put Newton into the deistic camp. Scholars in the 20th-century have often continued to view Newton as a deist. Gerald R. Cragg views Newton as a kind of proto-deist and, as evidence, points to Newton's belief in a true, original, monotheistic religion first discovered in ancient times by natural reason. This position, in Cragg's view, leads to the elimination of the Christian revelation as neither necessary nor sufficient for human knowledge of God. This agenda is indeed the key point, as Leland describes above, of the deistic program which seeks to "set aside" revelatory religious texts. Cragg writes that, "In effect, Newton ignored the claims of revelation and pointed in a direction which many eighteenth-century thinkers would willingly follow." John Redwood has also recently linked anti-Trinitarian theology with both "Newtonianism" and "deism."|editor-last2=Popkin|editor-first2=Richard Henry}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gieser|first=Suzanne|url=https://archive.org/details/innermostkernel00gies|title=The Innermost Kernel: Depth Psychology and Quantum Physics. Wolfgang Pauli's Dialogue with C.G. Jung|date=14 February 2005|publisher=Springer|isbn=9783540208563|pages=[https://archive.org/details/innermostkernel00gies/page/n189 181]–182|quote=Newton seems to have been closer to the deists in his conception of God and had no time for the doctrine of the Trinity. The deists did not recognize the divine nature of Christ. According to Fierz, Newton's conception of God permeated his entire scientific work: God's universality and eternity express themselves in the dominion of the laws of nature. Time and space are regarded as the 'organs' of God. All is contained and moves in God but without having any effect on God himself. Thus space and time become metaphysical entities, superordinate existences that are not associated with any interaction, activity or observation on man's part.|url-access=limited}}</ref><ref>{{Cite book|last=McCauley|first=Joseph L.|url=https://archive.org/details/classicalmechani00mcca_918|title=Classical Mechanics: Transformations, Flows, Integrable and Chaotic Dynamics|publisher=Cambridge University Press|year=1997|isbn=9780521578820|page=[https://archive.org/details/classicalmechani00mcca_918/page/n21 3]|quote=Newton (1642–1727), as a seventeenth century nonChristian Deist, would have been susceptible to an accusation of heresy by either the Anglican Church or the Puritans.|url-access=limited}}</ref><ref>{{Cite book|title=Philosophical problems of modern physics|publisher=Reidel|year=1982|editor-last=Hans S. Plendl|page=361|quote=Newton expressed the same conception of the nature of atoms in his deistic view of the Universe.}}</ref> بەڵام جیاوازیی ھەبوو لەگەڵ لایەنگرانی توندی دییزم، چوونکە بانگەوازی خودای دەکرد وەک ھۆکارێکی فیزیکیی تایبەت بۆ ئەوەی ھەسارەکان لە خولگەدا بمێننەوە و باوەڕی بە دەستوەردانی خودا ھەبوو نەوەک خودا گەردوونی دروست کردبێت و وازی لێھێنابێت. نیوتن ھۆشداریشی دا لە بەکارھێنانی [[گرانایی|یاسای کێشکردن]] بۆ سەیرکردن و ڕوانین لە گەردوون وەک ئامێر یان مەکینەیەکی سادە، ڕوونتر وەک کاتژمێرێکی گەورە و وتی: ''ئەو سیستەمە خۆر و ئەو ھەسارە و کلکدارە جوانانە، دەکرێت تەنھا لە دەسەڵات و حەکیمیی زاتێکی دانا و زیرەکەوە سەرھەڵبدات. [...] ئەو زاتە حوکمی ھەموو شتێک دەکات و بەڕێوەی دەبات، نەک وەک ڕۆحی جیھان، بەڵکوو وەک پەروەردگار بەسەر ھەموو شتێکەوە. [...] خودای عالی زاتێکی ھەمیشەیی، بێکۆتا، [و] بەتەواوی کامڵ و بێکەموکوڕییە.''<ref name="Principia, Book III 19532" /> ''دژایەتیکردنی خوداپەرستی بێباوەڕییە و لە پراکتیکدا وەک بتپەرستییە. بێدینی و ئیلحاد ئەوەندە بێمانا و قێزەونە بۆ مرۆڤایەتی کە ھەرگیز کەسانێکی ئەوەندە زۆر ئیعترافیان پێی نەکردووە.''<ref>Brewster, Sir David. ''A Short Scheme of the True Religion, manuscript quoted in Memoirs of the Life, Writings and Discoveries of Sir Isaac Newton'' Edinburgh, 1850.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/view/texts/normalized/THEM00007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403145716/http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/view/texts/normalized/THEM00007 |archive-date=3 April 2013 |access-date=7 May 2013 |website=The Newton Project |title=A short Schem of the true Religion |publisher=[[University of Sussex]] |location=East Sussex |url-status=live}}</ref> == کتێبی پیرۆز (ئینجیل) == [[پەڕگە:Newton window, Hill Bark.jpg|وێنۆک|نەخشاندنێکی وێنەی ئیسحاق نیوتن لەسەر پەنجەرەیەکی شووشە]] نیوتن کاتێکی زۆری بەسەربرد لە ھەوڵی دۆزینەوەی پەیامە شاراوەکان لەنێو کتێبی پیرۆزدا. لە دوای ساڵی ١٦٩٠ نیوتن کۆمەڵێک نامیلکەی ئایینیی نووسی کە باس لە لێکدانەوەی وشەیی [[کتێبی پیرۆز]] دەکەن. لە دەستنووسێکدا کە نیوتن لە ساڵی ١٧٠٤دا نووسیویەتی، باس لە ھەوڵەکانی دەکات بۆ دەرھێنانی زانیاریی زانستی لە کتێبی پیرۆز. ئەو لە پێشبینییەکەیدا لەسەر بنەمای کتێبی پیرۆز مەزەندەی کرد کە ''جیھان لە ساڵی ٢٠٦٠ کۆتاییی دێت'' و زیاتر لەو بەروارە ناخایەنێت. لە پێشبینیکردنی ئەمەدا وتی: «''ئەوا من باسی ئەوە دەکەم نەک وەک جەختکردنەوەیەک لەوەی کە ڕۆژی دوایی کەی دێت، بەڵکوو بۆ ئەوەی وەستانێک دابنێم بۆ گریمانە بێباکانەکانی پیاوە خەیاڵاوییەکان کە زۆرجار پێشبینیی ڕۆژی دوایی دەکەن و بەم کارەش پێشبینییە پیرۆزەکان بێناوبانگ دەکەن و وایان لێدەکەن وەک درۆ سەیر بکرێن ھەرکاتێک کە پێشبینییەکانیان شکست دەھێنێت''».<ref name="paper">{{cite news|title=Papers Show Isaac Newton's Religious Side, Predict Date of Apocalypse|agency=Associated Press|date=19 June 2007|url=http://www.christianpost.com/article/20070619/28049_Papers_Show_Isaac_Newton%27s_Religious_Side%2C_Predict_Date_of_Apocalypse.htm|archive-url=|archive-date=|access-date=17 May 2018|url-status=dead}}</ref> ھەروەھا زانیارییە زانستییەکان وەک زانیارییە کیمیایییەکانی نیوتن کاریگەریی لەسەر بۆچوونە ئایینییەکانی ھەبووە.<ref>{{cite book|author1=Zanon, Irene|url=http://dspace.unive.it/handle/10579/3022|title=The Alchemical Apocalypse of Isaac Newton|author2=Villari, Enrica|author3=Innocenti, Loretta|date=April 19, 2013|publisher=[[Ca' Foscari University of Venice]] - Department of Languages, Cultures and Society|page=abstract|format=PDF|access-date=February 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20130903132315/http://dspace.unive.it/bitstream/handle/10579/3022/The%20Alchemical%20Apocalypse%20of%20Isaac%20Newton.pdf|archive-date=September 3, 2013|url-status=live}} Quote: "Yet nothing has been said about a possible influence of alchemical knowledge over Newton's Biblical exegesis." ([[Open Access]] PhD dissertation)</ref> === سێخودایی === بەرھەمی نیوتن لە ڕەخنەی دەقی پەیمانی نوێ، ''باسێکی مێژوویی دوو گەندەڵیی بەرچاوی کتێبی پیرۆز''، لە نامەیەکدا بۆ جۆن لۆک لە ١٤ی تشرینی دووەمی ١٦٩٠ نێردراوە. لەوێدا پێداچوونەوە بە بەڵگەکان دەکات کە مەسیحییە سەرەتایییەکان ھەرگیز باوەڕیان بە سێخودایی نەبووە و دواتر ئەمە داھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Parker |first=Kim Ian |date=February 2009 |title=Newton, Locke and the Trinity: Sir Isaac's comments on Locke's: ''A Paraphrase and Notes on the Epistle of St Paul to the Romans'' |journal=Scottish Journal of Theology |volume=62 |issue=1 |pages=40–52 |doi=10.1017/s0036930608004626}}</ref> == ئیسلام == لەسەر بیر و بۆچوونی ئیسحاق نیوتنێکی یەکتاپەرست لەسەر دینی [[ئیسلام]] و پێغەمبەر محەممەد، ڕاپۆرتێک کە لەلایەن جەی ئێدلێستۆنەوە وەرگیراوە، باس لەوە دەکات کە زانای سویدی جێکۆب جۆناس بیۆرنستال، لە کاتی سەردانێکیدا بۆ لای بانگخوازی ئەناباپتیست فۆنتێن لە ئەمستردام لە ساڵی ١٧٧٤، پێی وتراوە کە نیوتن پێی وابووە کە پێغەمبەر [[محەممەد]] لەلایەن خوداوە نێردراوە بۆ ئەوەی گەلەکەی لە تاریکی بھێنێتە دەرەوە و بەرەو ''یەکتاپەرستی'' ڕێنموویییان بکات، بەڵام لە ھەمان کاتیشدا ئەفسانە و موعجیزەکانی ڕەتکردووەتەوە کە لە قورئان و لە گێڕانەوەکانی ژیانی پێغەمبەر محەممەددا ھاتوون.<ref>J. Edleston, ed., ''Correspondence of Sir Isaac Newton and Professor Cotes'' (London: John W. Parker, 1850), p. lxxx.</ref> وێڕای ئەم گێڕانەوەیەی بۆچوونی نیوتن لەسەر ئیسلام و پێغەمبەر محەممەد، ئیسحاق نیوتن ڕوانگە دژبەرەکانی بەرامبەر بە سێخودایی لە ڕێگەی ڕەخنە مەسیحییەکانی کتێبی پیرۆزی مەسیحی و مێژووی مەسیحییە سەرەتایییەکانەوە پەرەی پێدراوە نەوەک لە ڕێگەی پەیوەندییەکی بەردەوام لەگەڵ کتێبی پیرۆزی ئیسلام، بەڵکوو ئەمە بۆچوونێکی نیوتن بووە لەسەر دینی یەکتاپەرستیی ئیسلام و دەبێت جیابکرێتەوە لە نووسراوە دینناسییە ڕاستەوخۆکانی خۆی. == سەرچاوەکان == <references responsive="" />{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|دین|کتێبی پیرۆز|مەسیحییەت|ئیسلام|گەردوونناسی|زانست|فەلسەفە}} [[پۆل:ڕەخنە لە دین]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:ئایزک نیوتن]] p01uqyzqtzv9ic0tjyyvfnf4botd0aa 1661042 1661041 2026-09-05T10:46:30Z Ari Qasm 57423 1661042 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|وێنۆک| سێر ئیسحاق نیوتن لە تەمەنی ٤٦ ساڵیدا لە وێنەکێشانێکی گۆدفری کنێلەر لە ساڵی ١٦٨٩]] [[ئایزک نیوتن|ئیسحاق نیوتن]] (٤ی کانوونی دووەمی ١٦٤٣ – ٣١ی ئازاری ١٧٢٧)<ref name="Christianson">{{Cite book|last=Christianson|first=Gale E.|url=https://archive.org/details/isaacnewtonscie00chri|title=Isaac Newton and the scientific revolution|date=19 September 1996|publisher=– 155 pages Oxford portraits in science Oxford University Press|isbn=0-19-509224-4|page=[https://archive.org/details/isaacnewtonscie00chri/page/74 74]|access-date=28 January 2012|url-access=registration}}</ref> فیزیکزان، بیرکار، فەلەکناس و کیمیاگەری گەورەی ئینگلیز، لەلایەن ھاوچەرخە [[پرۆتێستانت|پرۆتێستانتەکانی]] خۆیەوە بە زانایێکی دینی یان دینناس و شارەزایەکی دینیش دادەنرا.<ref>{{Citation |last=Austin |first=William H. |title=Isaac Newton on Science and Religion |work=Journal of the History of Ideas |volume=31 |issue=4 |pages=521–542 |year=1970 |doi=10.2307/2708258 |jstor=2708258}}</ref><ref name="Iliffe & Mandelbrote">[ENGLISH & LATIN] {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/prism.php?id=73 |ڕێکەوتی سەردان=28 January 2012}}</ref><ref name="Iliffe2">[http://www.sussex.ac.uk/profiles/200167 Professor Rob Iliffe] (AHRC Newton Papers Project) [[Newton Project|THE NEWTON PROJECT]] – ''Newton's Religious Writings'' [ENGLISH & LATIN] {{cite book|url=http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/prism.php?id=44|title=prism.php44|publisher=University of Sussex|access-date=28 January 2012}}</ref> وێڕای بوارە زانستییەکانی، زانایێکی ئایینیش بوو و زۆر بەرھەمی نووسیوە کە ئێستا وەک لێکۆڵینەوەی غەیبی و ئایینی پۆلێن دەکرێن و نامیلکەی ئایینیی نووسیوە کە باسیان لە لێکدانەوەی وشەییی کتێبی پیرۆز دەکرد.<ref name="newtonproject">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=5 April 2007 |ناونیشان=http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/prism.php?id=74 |ڕێکەوتی سەردان=15 August 2007}}</ref> بەڵام ئیسحاق نیوتن بیروباوەڕە ئاینییەکانی خۆی بەتایبەتی و بەنھێنی دەھێشتەوە. چەمکی نیوتن بۆ جیھانی فیزیکی مۆدێلێکی جیھانیی سروشتیی دابینکرد کە سەقامگیری و ھاوئاھەنگیی لە جیھانی مەدەنیدا بەھێزتر بکات. ئیسحاق نیوتن یەکتاپەرستێکی توند بوو و ئەو [[خوا|خودایەکی تاکی]] وەک خالق پەروەردگار دەبینی کە لە بەرامبەر گەورەییی ئەو ھەموو دروستکراو و مەخلووقانەدا ناتوانرێت ئینکاری لە بوونیدا بکرێت.<ref name="Principia, Book III 1953">Principia, Book III; cited in; Newton's Philosophy of Nature: Selections from his writings, p. 42, ed. H.S. Thayer, Hafner Library of Classics, NY, 1953.</ref><ref>A Short Scheme of the True Religion, manuscript quoted in Memoirs of the Life, Writings and Discoveries of Sir Isaac Newton by Sir David Brewster, Edinburgh, 1850; cited in; ibid, p. 65.</ref> ئەو لە خێزانێکی ئەنگلیکان لەدایکبووە و بووەتە کەسێکی بەدین، بەڵام بووەتە [[مەسیحی|مەسیحییەکی]]<ref name="Newton - 12">[[Richard S. Westfall]] – [[Indiana University]] {{cite book|url=http://galileo.rice.edu/Catalog/NewFiles/newton.html|title=The Galileo Project|publisher=([[Rice University]])|access-date=5 July 2008}}</ref> پرۆتێستانتی ھێتێرۆدۆکس.<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.worldhistory.org/Isaac_Newton/|title=Isaac Newton|access-date=February 21, 2025|author=[[Mark Cartwright]]|date=September 19, 2023|encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]|archive-url=|archive-date=22 February 2025|url-status=live}}. Quote: "Newton was also a Protestant Christian (although an unorthodox one in private)."</ref> نیوتن لە تەمەنی سییەکانیدا [[مەسیحییەت|باوەڕێکی مەسیحیی]] ھەبوو کە ئەگەر بەئاشکرا ھەبووایە، لەلایەن مەسیحییە سەرەکییەکانەوە بە ئۆرتۆدۆکس نەدەزانرا.<ref name="Newton - 13">[[Richard S. Westfall]] – [[Indiana University]] {{cite book|url=http://galileo.rice.edu/Catalog/NewFiles/newton.html|title=The Galileo Project|publisher=([[Rice University]])|access-date=5 July 2008}}</ref> ئێستا زۆرێک لە زانایان نیوتن بە [[ئاریانیزم|ئاریانییێکی]] [[ناسیانەپەرستی|ناسیانەپەرست]] دەزانن کە سێ خودای ڕەتکردووەتەوە و بڕوای وابووە تەنھا یەک خودا ھەیە و عیسا نێردراوی ئەوە. ئەو لەوانەیە لە ژێر کاریگەریی مەسیحناسیی سۆسیانیدا بووبێت (باوەڕی ڕەتکردنەوەی سێخودایەتی و خوداییی عیسا). == مەسیحییەکی بیدعەچی == بەپێی زۆربەی زانایان نیوتن [[ئاریانیزم|ئاریانی]] بووە، وە بە ھەموو شێوەیەک [[سیانەیی پیرۆز|سێخوداییی]] ڕەتکردووەتەوە.<ref name="heretic2">{{cite journal |last=Snobelen |first=Stephen D. |author-link=Stephen Snobelen |year=1999 |title=Isaac Newton, heretic : the strategies of a Nicodemite |url=http://www.toriah.org/articles/snobelen-1999-1.pdf |url-status=dead |journal=British Journal for the History of Science |volume=32 |issue=4 |pages=381–419 |doi=10.1017/S0007087499003751 |s2cid=145208136 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140908043029/http://www.toriah.org/articles/snobelen-1999-1.pdf |archive-date=8 September 2014}}</ref><ref name="dulles">Avery Cardinal Dulles. [http://www.firstthings.com/article.php3?id_article=143 The Deist Minimum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081218173442/http://www.firstthings.com/article.php3?id_article=143|date=18 December 2008}}. 2005.</ref><ref name="neveratrest">Richard Westfall, '' Never at Rest: A Biography of Isaac Newton,'' (1980) pp. 103, 25.</ref> زانایان بەگشتی گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە باوەڕە دینییەکانی نیوتن سەربەخۆ بوون و خۆی ئەو باوەڕانەی بۆ دروستبووە، بەڵام ڕەنگە ھێشتا لەژێر کاریگەریی نووسینە دینییەکانی ئەوکاتیشدا بووبێت؛ کە لەو کاتەدا مشتومڕەکان لەسەر یەکخودایی و ڕەتکردنەوەی سێ خودا بوون لە دینی مەسیحییەتدا.<ref name="heretic">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Snobelen |first=Stephen D. |author-link=Stephen Snobelen |year=1999 |title=Isaac Newton, heretic : the strategies of a Nicodemite |url=http://www.toriah.org/articles/snobelen-1999-1.pdf |url-status=dead |journal=British Journal for the History of Science |volume=32 |issue=4 |pages=381–419 |doi=10.1017/S0007087499003751 |s2cid=145208136 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140908043029/http://www.toriah.org/articles/snobelen-1999-1.pdf |archive-date=8 September 2014}}</ref> وێڕای [[ناسیانەپەرستی|ڕەتکردنەوەی سێخودایی]]، توێژینەوەکانی نیوتن وای لێکرد کە باوەڕھێنان بە [[نەمری|نەمریش]] ڕەت بکاتەوە.<ref name="heretic" /> == خودا وەک بەدیھێنەرێکی شارەزا == نیوتن خودای وەک خالقێکی شارەزا دەبینی کە لە بەرامبەر گەورەییی ھەموو مەخلووقەکاندا ناتوانرێت ئینکاری لە بوونی بکرێت.<ref>Webb, R.K. ed. Knud Haakonssen. "The emergence of Rational Dissent." Enlightenment and Religion: Rational Dissent in eighteenth-century Britain. Cambridge University Press, Cambridge: 1996. p19.</ref> سەرەڕای ئەوەش، ئەو تێزی [[گۆتفرید لایبنیتس|لایبنیتسی]] ڕەتکردەوە کە دەڵێت خودا بەپێویستی زانیوە کە جیھانێکی تەواو بخوڵقێنێت کە ئیدی پێویستی بە ھیچ دەستێوەردانێکی دیکەی خالق نییە. جگەلەوەی نیوتن ھەنگاوی نا بۆ باسی پێکھێنانی [[سیستمی خۆری|کۆمەڵەی خۆر]]، کە بانگەوازی دەستێوەردانی چالاکانەی خودای دەکرد بۆ ڕێگریکردن لە کەوتنەخوارەوەی ئەستێرەکان بەسەر یەکتردا.<ref>H.W. Alexander 1956, p. xvii</ref> لە نامەیێکی تایبەتدا، نیوتن ھەندێک جار ئاماژەی بەوە دەکرد کە ھێزی کێشکردن بەھۆی کاریگەرییەکی ناماددییەوەیە. ڕوانگەی نیوتن بە نزیک لە [[خواپەرستی|دییزم]] دادەنرا و چەندین ژیاننامەناس و زانایان بە دییستێکیان ناوبردووە کە بەتوندی کاریگەریی ئایینی مەسیحیی لەسەر بووە.<ref>{{Cite book|last=Force|first=James E.|title=Essays on the Context, Nature, and Influence of Isaac Newton's Theology|last2=Popkin|first2=Richard Henry|publisher=Springer|year=1990|isbn=9780792305835|editor-last=Force|editor-first=James E.|page=53|quote=Newton has often been identified as a deist. ...In the 19th century, William Blake seems to have put Newton into the deistic camp. Scholars in the 20th-century have often continued to view Newton as a deist. Gerald R. Cragg views Newton as a kind of proto-deist and, as evidence, points to Newton's belief in a true, original, monotheistic religion first discovered in ancient times by natural reason. This position, in Cragg's view, leads to the elimination of the Christian revelation as neither necessary nor sufficient for human knowledge of God. This agenda is indeed the key point, as Leland describes above, of the deistic program which seeks to "set aside" revelatory religious texts. Cragg writes that, "In effect, Newton ignored the claims of revelation and pointed in a direction which many eighteenth-century thinkers would willingly follow." John Redwood has also recently linked anti-Trinitarian theology with both "Newtonianism" and "deism."|editor-last2=Popkin|editor-first2=Richard Henry}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gieser|first=Suzanne|url=https://archive.org/details/innermostkernel00gies|title=The Innermost Kernel: Depth Psychology and Quantum Physics. Wolfgang Pauli's Dialogue with C.G. Jung|date=14 February 2005|publisher=Springer|isbn=9783540208563|pages=[https://archive.org/details/innermostkernel00gies/page/n189 181]–182|quote=Newton seems to have been closer to the deists in his conception of God and had no time for the doctrine of the Trinity. The deists did not recognize the divine nature of Christ. According to Fierz, Newton's conception of God permeated his entire scientific work: God's universality and eternity express themselves in the dominion of the laws of nature. Time and space are regarded as the 'organs' of God. All is contained and moves in God but without having any effect on God himself. Thus space and time become metaphysical entities, superordinate existences that are not associated with any interaction, activity or observation on man's part.|url-access=limited}}</ref><ref>{{Cite book|last=McCauley|first=Joseph L.|url=https://archive.org/details/classicalmechani00mcca_918|title=Classical Mechanics: Transformations, Flows, Integrable and Chaotic Dynamics|publisher=Cambridge University Press|year=1997|isbn=9780521578820|page=[https://archive.org/details/classicalmechani00mcca_918/page/n21 3]|quote=Newton (1642–1727), as a seventeenth century nonChristian Deist, would have been susceptible to an accusation of heresy by either the Anglican Church or the Puritans.|url-access=limited}}</ref><ref>{{Cite book|title=Philosophical problems of modern physics|publisher=Reidel|year=1982|editor-last=Hans S. Plendl|page=361|quote=Newton expressed the same conception of the nature of atoms in his deistic view of the Universe.}}</ref> بەڵام جیاوازیی ھەبوو لەگەڵ لایەنگرانی توندی دییزم، چوونکە بانگەوازی خودای دەکرد وەک ھۆکارێکی فیزیکیی تایبەت بۆ ئەوەی ھەسارەکان لە خولگەدا بمێننەوە و باوەڕی بە دەستوەردانی خودا ھەبوو نەوەک خودا گەردوونی دروست کردبێت و وازی لێھێنابێت. نیوتن ھۆشداریشی دا لە بەکارھێنانی [[گرانایی|یاسای کێشکردن]] بۆ سەیرکردن و ڕوانین لە گەردوون وەک ئامێر یان مەکینەیەکی سادە، ڕوونتر وەک کاتژمێرێکی گەورە و وتی:<blockquote>''ئەو سیستەمە خۆر و ئەو ھەسارە و کلکدارە جوانانە، دەکرێت تەنھا لە دەسەڵات و حەکیمیی زاتێکی دانا و زیرەکەوە سەرھەڵبدات. [...] ئەو زاتە حوکمی ھەموو شتێک دەکات و بەڕێوەی دەبات، نەک وەک ڕۆحی جیھان، بەڵکوو وەک پەروەردگار بەسەر ھەموو شتێکەوە. [...] خودای عالی زاتێکی ھەمیشەیی، بێکۆتا، [و] بەتەواوی کامڵ و بێکەموکوڕییە.''<ref name="Principia, Book III 19532" /></blockquote><blockquote>''دژایەتیکردنی خوداپەرستی بێباوەڕییە و لە پراکتیکدا وەک بتپەرستییە. بێدینی و ئیلحاد ئەوەندە بێمانا و قێزەونە بۆ مرۆڤایەتی کە ھەرگیز کەسانێکی ئەوەندە زۆر ئیعترافیان پێی نەکردووە.''<ref>Brewster, Sir David. ''A Short Scheme of the True Religion, manuscript quoted in Memoirs of the Life, Writings and Discoveries of Sir Isaac Newton'' Edinburgh, 1850.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/view/texts/normalized/THEM00007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403145716/http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/view/texts/normalized/THEM00007 |archive-date=3 April 2013 |access-date=7 May 2013 |website=The Newton Project |title=A short Schem of the true Religion |publisher=[[University of Sussex]] |location=East Sussex |url-status=live}}</ref></blockquote> == کتێبی پیرۆز (ئینجیل) == [[پەڕگە:Newton window, Hill Bark.jpg|وێنۆک|نەخشاندنێکی وێنەی ئیسحاق نیوتن لەسەر پەنجەرەیەکی شووشە]] نیوتن کاتێکی زۆری بەسەربرد لە ھەوڵی دۆزینەوەی پەیامە شاراوەکان لەنێو کتێبی پیرۆزدا. لە دوای ساڵی ١٦٩٠ نیوتن کۆمەڵێک نامیلکەی ئایینیی نووسی کە باس لە لێکدانەوەی وشەیی [[کتێبی پیرۆز]] دەکەن. لە دەستنووسێکدا کە نیوتن لە ساڵی ١٧٠٤دا نووسیویەتی، باس لە ھەوڵەکانی دەکات بۆ دەرھێنانی زانیاریی زانستی لە کتێبی پیرۆز. ئەو لە پێشبینییەکەیدا لەسەر بنەمای کتێبی پیرۆز مەزەندەی کرد کە ''جیھان لە ساڵی ٢٠٦٠ کۆتاییی دێت'' و زیاتر لەو بەروارە ناخایەنێت. لە پێشبینیکردنی ئەمەدا وتی: «''ئەوا من باسی ئەوە دەکەم نەک وەک جەختکردنەوەیەک لەوەی کە ڕۆژی دوایی کەی دێت، بەڵکوو بۆ ئەوەی وەستانێک دابنێم بۆ گریمانە بێباکانەکانی پیاوە خەیاڵاوییەکان کە زۆرجار پێشبینیی ڕۆژی دوایی دەکەن و بەم کارەش پێشبینییە پیرۆزەکان بێناوبانگ دەکەن و وایان لێدەکەن وەک درۆ سەیر بکرێن ھەرکاتێک کە پێشبینییەکانیان شکست دەھێنێت''».<ref name="paper">{{cite news|title=Papers Show Isaac Newton's Religious Side, Predict Date of Apocalypse|agency=Associated Press|date=19 June 2007|url=http://www.christianpost.com/article/20070619/28049_Papers_Show_Isaac_Newton%27s_Religious_Side%2C_Predict_Date_of_Apocalypse.htm|archive-url=|archive-date=|access-date=17 May 2018|url-status=dead}}</ref> ھەروەھا زانیارییە زانستییەکان وەک زانیارییە کیمیایییەکانی نیوتن کاریگەریی لەسەر بۆچوونە ئایینییەکانی ھەبووە.<ref>{{cite book|author1=Zanon, Irene|url=http://dspace.unive.it/handle/10579/3022|title=The Alchemical Apocalypse of Isaac Newton|author2=Villari, Enrica|author3=Innocenti, Loretta|date=April 19, 2013|publisher=[[Ca' Foscari University of Venice]] - Department of Languages, Cultures and Society|page=abstract|format=PDF|access-date=February 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20130903132315/http://dspace.unive.it/bitstream/handle/10579/3022/The%20Alchemical%20Apocalypse%20of%20Isaac%20Newton.pdf|archive-date=September 3, 2013|url-status=live}} Quote: "Yet nothing has been said about a possible influence of alchemical knowledge over Newton's Biblical exegesis." ([[Open Access]] PhD dissertation)</ref> === سێخودایی === بەرھەمی نیوتن لە ڕەخنەی دەقی پەیمانی نوێ، ''باسێکی مێژوویی دوو گەندەڵیی بەرچاوی کتێبی پیرۆز''، لە نامەیەکدا بۆ جۆن لۆک لە ١٤ی تشرینی دووەمی ١٦٩٠ نێردراوە. لەوێدا پێداچوونەوە بە بەڵگەکان دەکات کە مەسیحییە سەرەتایییەکان ھەرگیز باوەڕیان بە سێخودایی نەبووە و دواتر ئەمە داھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Parker |first=Kim Ian |date=February 2009 |title=Newton, Locke and the Trinity: Sir Isaac's comments on Locke's: ''A Paraphrase and Notes on the Epistle of St Paul to the Romans'' |journal=Scottish Journal of Theology |volume=62 |issue=1 |pages=40–52 |doi=10.1017/s0036930608004626}}</ref> == ئیسلام == لەسەر بیر و بۆچوونی ئیسحاق نیوتنێکی یەکتاپەرست لەسەر دینی [[ئیسلام]] و پێغەمبەر محەممەد، ڕاپۆرتێک کە لەلایەن جەی ئێدلێستۆنەوە وەرگیراوە، باس لەوە دەکات کە زانای سویدی جێکۆب جۆناس بیۆرنستال، لە کاتی سەردانێکیدا بۆ لای بانگخوازی ئەناباپتیست فۆنتێن لە ئەمستردام لە ساڵی ١٧٧٤، پێی وتراوە کە نیوتن پێی وابووە کە پێغەمبەر [[محەممەد]] لەلایەن خوداوە نێردراوە بۆ ئەوەی گەلەکەی لە تاریکی بھێنێتە دەرەوە و بەرەو ''یەکتاپەرستی'' ڕێنموویییان بکات، بەڵام لە ھەمان کاتیشدا ئەفسانە و موعجیزەکانی ڕەتکردووەتەوە کە لە قورئان و لە گێڕانەوەکانی ژیانی پێغەمبەر محەممەددا ھاتوون.<ref>J. Edleston, ed., ''Correspondence of Sir Isaac Newton and Professor Cotes'' (London: John W. Parker, 1850), p. lxxx.</ref> وێڕای ئەم گێڕانەوەیەی بۆچوونی نیوتن لەسەر ئیسلام و پێغەمبەر محەممەد، ئیسحاق نیوتن ڕوانگە دژبەرەکانی بەرامبەر بە سێخودایی لە ڕێگەی ڕەخنە مەسیحییەکانی کتێبی پیرۆزی مەسیحی و مێژووی مەسیحییە سەرەتایییەکانەوە پەرەی پێدراوە نەوەک لە ڕێگەی پەیوەندییەکی بەردەوام لەگەڵ کتێبی پیرۆزی ئیسلام، بەڵکوو ئەمە بۆچوونێکی نیوتن بووە لەسەر دینی یەکتاپەرستیی ئیسلام و دەبێت جیابکرێتەوە لە نووسراوە دینناسییە ڕاستەوخۆکانی خۆی. == سەرچاوەکان == <references responsive="" />{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|دین|کتێبی پیرۆز|مەسیحییەت|ئیسلام|گەردوونناسی|زانست|فەلسەفە}} [[پۆل:ڕەخنە لە دین]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:ئایزک نیوتن]] itssxyn4kdytvemw9bsne9yk71znkso 0 303581 1661040 2026-09-05T10:35:53Z Ari Qasm 57423 ڕەوانە کرا بۆ [[بۆچوونە دینییەکانی ئایزک نیوتن]] 1661040 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[بۆچوونە دینییەکانی ئایزک نیوتن]] lc80d23qfd9irwp9tnhhge35ds8weoi 0 303582 1661049 2026-09-05T11:16:15Z DreamHourFlight 39788 وتاری تازە 1661049 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Antony with Octavian aureus.jpg | alt1 = دوو دراوی زێڕین بە وێنەی ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان | image2 = Lepidus.jpg | alt2 = دراوێک بە وێنەی لێپیدس | footer = دراوەکانی ئەندامانی دەسەڵاتی سێقۆڵی (ئەنتۆنی، ئۆکتاڤیان و لێپیدس)، کە نووسراوی {{smallcaps|iiivir r p c}} (''triumvir rei publicae constituendae'') لەسەرە. }} '''تریومڤیراتی دووەم''' یان '''دەسەڵاتی سێقۆڵیی دووەم'''، دەستە و دەسەڵاتێکی نائاساییی باڵا بوو کە لە کۆتاییی سەردەمی [[کۆماری ڕۆمانی]]دا بۆ سێ سەرکردەی دیار: [[مارک ئەنتۆنی]]، مارکوس ئیمیلیۆس [[لێپیدس]] و [[ئەگوستوس|ئۆکتاڤیان]] دامەزرا، تا دەسەڵاتێکی ڕەھایان لە بەڕێوەبردنی دەوڵەتدا پێ ببەخشێت.<ref name="Cadoux2012">{{cite encyclopedia |last1=Cadoux |first1=Theodore John |last2=Lintott |first2=Andrew |title=triumviri |encyclopedia=The Oxford Classical Dictionary |date=2012-12-20 |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/acrefore/9780199381135.013.6576 |isbn=978-0-19-954556-8}}</ref> ئەم دەسەڵاتە بە شێوەیەکی فەرمی بەپێی یاسای تیتیا (''lex Titia'') لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ٤٣ پێش زایین بۆ ماوەی پێنج ساڵ پێکھێنرا، و لە ساڵی ٣٧ پێش زایین بۆ پێنج ساڵی تر نوێکرایەوە پێش ئەوەی لە ساڵی ٣٢ پێش زایین کۆتایی پێ بێت. بەپێی ئەم یاسایە، دەسەڵاتێکی بەرفراوان بە ھەر سێ سەرکردەکە درا بۆ دەرکردن و ھەڵوەشاندنەوەی یاساکان، سزادانی بێ دادگاییکردن و دەستنیشانکردنی تەواوی بەرپرس و [[کۆنسوڵی ڕۆم|کۆنسوڵەکان]]، ھەروەھا خاکی کۆمارەکەیان بەسەر سێ ناوچەی سەرەکیدا دابەش کرد. ئەم ھاوپەیمانییە لە دوای زنجیرەیەک شەڕی ناوخۆ لە نێوان ئەنتۆنی و ئەنجومەنی پیراندا لەدایک بوو، بە مەبەستی سەپاندنەوەی دەسەڵاتی لایەنگرانی سێزار بەسەر پارێزگاکانی ڕۆژئاوا و تۆڵەسەندنەوە لەو کۆماریخوازانەی کە بەشدار بوون لە [[تیرۆرکردنی جولیوس سێزار]]دا. دوای ڕاگەیاندنی فەرمانی کوشتنی نەیارە سیاسییەکان و لەناوبردنی بەشێکی زۆری ئەندامانی ئەنجومەنی پیران، لە شەڕی فیلیپیدا لە ساڵی ٤٢ پێش زایین کۆماریخوازانیان تێکشکاند.<ref name="Goldsworthy2006">{{Cite book |last=Goldsworthy |first=Adrian |title=Caesar: Life of a Colossus |date=2006-01-01 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-13919-8 |page=511}}</ref> دوای سەرکەوتنی فیلیپی، ئەنتۆنی ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی وەرگرت، ئۆکتاڤیان ڕۆژئاوای گرتە دەست، و لێپیدس بۆ بەڕێوەبردنی باکووری ئەفریقا دیاری کرا. دواتر بەھۆی ململانێی سەربازی و کەمبوونەوەی ھەژموونی، لێپیدس لە ساڵی ٣٦ پێش زایین لە دەسەڵات دوورخرایەوە. پەیوەندیی نێوان دوو سەرکردەکەی تر (ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان) بەرەو گرژی چوو، تا لە ساڵی ٣١ پێش زایین لە شەڕی دەریاییی ئەکتیۆم ڕووبەڕووی یەکتر بوونەوە. بە سەرکەوتنی ئۆکتاڤیان و شکستی ئەنتۆنی و [[کلیۆپاترا]]، ئۆکتاڤیان بووە تاکە فەرمانڕەوای بێڕکابەر و بە ناوی [[ئەگوستوس]] یەکەمین ئیمپراتۆریەتیی لە مێژووی ڕۆمدا دامەزراند. == ناو == دەستەواژەی «تریومڤیراتی دووەم» ناونیشانێکی مێژوونووسیی نوێیە کە لە پاش سەردەمی [[ڕینێسانس]] و لە کۆتاییی سەدەی ١٧ھەمدا بۆ جیاکردنەوەی لە «تریومڤیراتی یەکەم» (ھاوپەیمانیی نێوان پۆمپی، کراسۆس و [[جولیوس سێزار]] لە دەوروبەری ٥٩ پێش زایین) بەکارھێنراوە.<ref>{{cite journal |last=Ridley |first=R |date=1999-01-01 |title=What's in the Name: the so-called First Triumvirate |journal=Arctos: Acta Philologica Fennica |volume=33 |pages=133–144}}</ref> لە سەردەمی ڕۆمدا ناوی فەرمیی ئەم دەستەیە بریتی بوو لە ''Triumviri Rei Publicae Constituendae'' بە واتای «دەستەی سێقۆڵی بۆ ڕێکخستنەوەی کۆمار».<ref name="Vervaet2020">{{Cite book |last=Vervaet |first=Fredrick |chapter=The triumvirate ''rei publicae constituendae'' |title=The triumviral period: civil war, political crisis and socioeconomic transformations |date=2020-01-01 |editor-last=Pina Polo |editor-first=Francisco |publisher=Prensas de la Universidad de Zaragoza |pages=23–48 |isbn=978-84-1340-096-9}}</ref> == سەردەمی دەسەڵاتی تریومڤیرات == [[File:Jean-Léon Gérôme - The Death of Caesar - Walters 37884.jpg|thumb|تەرمی جولیوس سێزار و ئاھەنگگێڕانی بکوژەکانی، تابلۆی کێشراوی ژان-لیۆن ژیرۆم لە سەدەی نۆزدەھەمدا]] دوای [[تیرۆرکردنی جولیوس سێزار]] لە ١٥ی ئازاری ٤٤ پێش زایین، لە سەرەتادا ڕێککەوتنێک لە نێوان بکوژانی سێزار و لایەنگرانی سێزاردا کرا کە لێخۆشبوونی گشتی و ھەڵوەشاندنەوەی پۆستی [[دیکتاتۆری ڕۆم]]ی لەخۆگرتبوو.<ref name="Tempest2017">{{Cite book |last=Tempest |first=Kathryn |title=Brutus: the noble conspirator |date=2017-01-01 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-18009-1 |page=241}}</ref> بەڵام کاتێک مارک ئەنتۆنی بوو بە کۆنسوڵ، یاسایەکی پەسەند کرد کە دەسەڵاتی فەرمانڕەوایەتیی گالی پێ بەخشی تا بتوانێت گوشار بخاتە سەر ئەنجومەنی پیران و ئیتالیا. لە ھەمان کاتدا ئۆکتاڤیان، وەک میراتگری یاساییی سێزار، سوپایەکی تایبەتیی لە سەربازە دێرینەکانی سێزار پێکھێنا. بە ھاندانی وتاربێژ [[سیسرۆ]]، ئەنجومەنی پیران پشتیوانیی لە ئۆکتاڤیان کرد دژی ئەنتۆنی، کە بووە ھۆی شکستی ئەنتۆنی لە شەڕی موتینا لە نیسانی ٤٣ پێش زایین.<ref name="Rawson1992">{{Cite book |last=Rawson |first=Elizabeth |chapter=The aftermath of the Ides |title=The Cambridge Ancient History, Vol. 9: The Last Age of the Roman Republic, 146–43 BC |date=1992-01-01 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-85073-8 |pages=468–490}}</ref> بەڵام کاتێک ھەردوو کۆنسوڵی فەرمیی ڕۆم لە شەڕەکەدا کوژران، ئۆکتاڤیان بە سوپاکەیەوە بەرەو ڕۆما بەڕێکەوت و پۆستی کۆنسوڵی بۆ خۆی مسۆگەر کرد. === پێکھێنان و دەسەڵاتە یاسایییەکان، ٤٣ پێش زایین === ئۆکتاڤیان پاش گەیشتنی بە ڕۆما لەگەڵ ئەنتۆنی لەژێر چاودێریی لێپیدس لە نزیک بۆلۆنیا کۆبووەوە. لەژێر گوشاری سەربازە سێزارییەکاندا، ھەر سێ سەرکردەکە ئاشت بوونەوە و بڕیاریان دا دەسەڵاتێکی سێقۆڵی بۆ ماوەی پێنج ساڵ پێکبھێنن.<ref name="Rawson1992" /> ئەم ڕێککەوتنە لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ٤٣ پێش زایین لە ڕێگەی یاسای تیتیاوە (''lex Titia'') بە فەرمی پەسەند کرا.<ref name="Broughton1952">{{cite book |last=Broughton |first=Thomas Robert Shannon |date=1952-01-01 |title=The Magistrates of the Roman Republic, Vol. 2 |publisher=American Philological Association |pages=337–340}}</ref> دەسەڵاتی ئەندامانی تریومڤیرات لە دەسەڵاتی کۆنسوڵە ئاسایییەکان بەرزتر بوو؛ ئەوان مافی دەرکردنی بڕیاری پابەندکەریان ھەبوو بەبێ ئەوەی مافی تانەلێدان لە دادگاکاندا ھەبێت، ھەروەھا مافی ڕاستەوخۆی دەستنیشانکردنی فەرمانڕەوای پارێزگاکان و سەرپەرشتیکردنی خەزێنەی گشتییان پێ درا.<ref name="Millar1973">{{Cite journal |last=Millar |first=Fergus |date=1973-01-01 |title=Triumvirate and Principate |journal=The Journal of Roman Studies |volume=63 |pages=50–67 |doi=10.2307/299165}}</ref> خاکەکانی ڕۆژئاوای کۆماریش بەم شێوەیە دابەش کران: * مارک ئەنتۆنی: ناوچەکانی گالی پێ درا. * لێپیدس: ناوچەکانی باشووری گال و ئیسپانیای وەرگرت. * ئۆکتاڤیان: باکووری ئەفریقا، ساردینیا و سیسیلیای پێ بەخشرا.<ref name="Rawson1992" /> === فەرمانی کوشتنی نەیارەکان (پڕۆسکریپشن) === بۆ دابینکردنی سەرمایەی پێویست بۆ سوپاکانیان و لەناوبردنی دوژمنە سیاسییەکانیان لە ناوخۆدا، ئەندامانی دەستەکە لیستێکی ناوی نەیارەکانیان بڵاوکردەوە کە تێیدا بڕیاری لەسێدارەدان و دەستبەسەرداگرتنی موڵک و ماڵیان درابوو.<ref name="Hinard1985">{{Cite book |last=Hinard |first=François |title=Les proscriptions de la Rome républicaine |date=1985-01-01 |publisher=École française de Rome |isbn=978-2-7283-0094-5 |pages=266–269}}</ref> مێژوونووسانی کۆن ژمارەی کوژراوانی ئەم قۆناغەیان بە ٣٠٠ ئەندامی ئەنجومەنی پیران و نزیکەی ٢،٠٠٠ کەس لە چینە دەوڵەمەندەکانی تر خەمڵاندووە. لە بەناوبانگترین ئەو کەسانەی لەم کوشتارەدا لەسێدارە درا، وتاربێژی ناودار [[سیسرۆ]] بوو کە بە داوای ڕاستەوخۆی مارک ئەنتۆنی کوژرا.<ref>{{cite encyclopedia |last=Thein |first=Alexander |title=Proscriptions |encyclopedia=The Encyclopedia of Ancient History |date=2018-01-01 |publisher=Wiley |doi=10.1002/9781444338386.wbeah30481 |isbn=978-1-4051-7935-5}}</ref> === شەڕی ناوخۆییی ڕزگارکەران و شەڕی فیلیپی، ٤٢ پێش زایین === [[File:Brutuscng752619.jpg|thumb|دراوێکی لێدراو لەلایەن بروتوس لە ٤٢ پێش زایین بەبۆنەی [[تیرۆرکردنی جولیوس سێزار]]]] لە ساڵی ٤٢ پێش زایین، ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان بە سوپایەکی نزیکەی ٤٠ لێجیۆنەوە لە [[دەریای ئادریاتیک]] پەڕینەوە بەرەو مەکدۆنیا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی سوپای کۆماریخوازان بە سەرکردایەتیی بروتوس و کاسیۆس.<ref name="Pelling1996">{{cite book |last=Pelling |first=Christopher |chapter=The triumviral period |title=The Cambridge Ancient History, Vol. 10: The Augustan Empire, 43 BC–AD 69 |date=1996-01-01 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-26430-3 |pages=1–69}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٤٢ پێش زایین، دوو شەڕی گەورە لە نزیک شاری فیلیپی ڕوویاندا. لە شەڕی یەکەمدا، کاسیۆس بە ھەڵە وا تێگەیشت کە سوپاکەیان شکستی ھێناوە، بۆیە خۆی کوشت. لە شەڕی دووەمدا دوای سێ ھەفتە، مارک ئەنتۆنی سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوەی بەسەر سوپای بروتوسدا بەدەستھێنا کە بووە ھۆی ئەوەی بروتوسیش پەنا بۆ خۆکوشتن ببات.<ref name="Pelling1996" /> بەم شێوەیە بەرەی سەرەکیی کۆماریخوازان بەتەواوی لەناوچوو. === دابەشکاریی نوێ و شەڕی پیروسیا === پاش سەرکەوتنی فیلیپی، ھاوپەیمانەکان ناوچەکانی دەسەڵاتیان ڕێکخستەوە: ئەنتۆنی پارێزگا دەوڵەمەندەکانی ڕۆژھەڵاتی وەرگرت بۆ ڕێکخستنەوەی کارگێڕیی ناوچەکە و شەڕ لە دژی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]]؛ ئۆکتاڤیان ئەرکی دابینکردنی زەوی بۆ سەربازە دێرینەکان لە ئیتالیا و شەڕی دژی سێکستۆس پۆمپی (کوڕی پۆمپی کە دەستی بەسەر سیسیلیادا گرتبوو) پێ بەخشرا؛ لێپیدسیش تەنیا ناوچەی باکووری ئەفریقای بۆ مایەوە.<ref name="Pelling1996" /> لە کاتێکدا ئۆکتاڤیان سەرقاڵی دابەشکردنی زەوی بوو لە ئیتالیا، برا و ھاوسەری ئەنتۆنی (لوکیوس ئەنتۆنیوس و فولڤیا) یاخیبوونێکیان لە دژی ئۆکتاڤیان بەرپاکرد کە بە شەڕی پیروسیا ناسراوە (٤١–٤٠ پێش زایین). ئۆکتاڤیان توانی شاری پیروسیا گەمارۆ بدات و یاخیبووان ناچار بە خۆبەدەستەوەدان بکات.<ref name="Pelling1996" /> === پەیمانەکانی بروندیسیۆم، میسینۆم و تارێنتۆم === [[File:Roman-Empire-39BC-sm.png|thumb|دابەشبوونی دەسەڵات لە پاش پەیمانی بروندیسیۆم (٣٩ پێش زایین). ناوچەکانی ئەنتۆنی بە سەوز، ئۆکتاڤیان بە مۆر و لێپیدس بە قاوەیی دیاری کراون.]] بۆ ڕێگریکردن لە ھەڵگیرسانی شەڕ لە نێوان ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان، لە ئەیلوولی ٤٠ پێش زایین پەیمانی بروندیسیۆم بەسترا کە تێیدا دەسەڵاتی ئۆکتاڤیان بەسەر ڕۆژئاوا و ئەنتۆنی بەسەر ڕۆژھەڵاتدا چەسپێنرا، و بۆ پتەوکردنی ئەم پەیمانە، ئەنتۆنی ھاوسەرگیریی لەگەڵ خوشکی ئۆکتاڤیان (ئۆکتاڤیا) کرد.<ref name="Pelling1996" /> لە ساڵی ٣٩ پێش زایینیشدا لە میسینۆم ڕێککەوتنێک لەگەڵ سێکستۆس پۆمپی کرا تا گەمارۆی دەریایی لەسەر گەیشتنی گەنم بۆ ئیتالیا لابدات. لە ساڵی ٣٧ پێش زایین، لە پەیمانی تارێنتۆمدا ماوەی دەسەڵاتی سێقۆڵیی تریومڤیرات بۆ پێنج ساڵی تر درێژکرایەوە تا کۆتاییی ساڵی ٣٣ پێش زایین.<ref name="Pelling1996" /> === دوورخستنەوەی لێپیدس و شکستی ھەڵمەتی پارت، ٣٦ پێش زایین === لە ساڵی ٣٦ پێش زایین، ژەنەڕاڵی لێھاتووی ئۆکتاڤیان، مارکوس ڤیپسانیۆس ئاگریپا، لە شەڕی دەریاییی ناولۆکۆسدا سێکستۆس پۆمپیی تێکشکاند. لە کاتی کۆتاییھاتنی شەڕەکەدا، لێپیدس ھەوڵی دا دەست بەسەر تەواوی سیسیلیادا بگرێت، بەڵام ئۆکتاڤیان چووە ناو سەربازگەکەی و توانی سەربازەکانی لێپیدس بۆ لای خۆی ڕابکێشێت. بەم شێوەیە لێپیدس لە ئەندامێتیی تریومڤیرات دەرکرا و بۆ گوندێکی دوورەدەست دوورخرایەوە، بەڵام پۆستی ئایینیی گەورەی پاپای ڕۆمی (''pontifex maximus'') تا مردنی بۆ ھێڵدرایەوە.<ref name="Pelling1996" /> لە ھەمان ساڵدا، مارک ئەنتۆنی ھەڵمەتێکی سەربازیی گەورەی لە ڕێگەی [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)]] بەرەو ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی (پارت) دەست پێکرد. بەڵام بەھۆی لەدەستدانی کەلوپەلی گەمارۆدان و ھێرشی سوارچاکە تیرھاوێژەکانی پارت، سوپای ڕۆم تووشی زیانێکی گەورە بوو و ناچار بوو بە لەدەستدانی یەک لەسەر سێی سەربازەکانی پاشەکشە بکات.<ref name="Pelling1996" /> == ھەڵوەشان و شەڕی کۆتایی == [[File:Cleopatra Tetradrachm Antiochia.jpg|thumb|دراوێکی زیوین بە وێنەی کلیۆپاترا و مارک ئەنتۆنی (٣٦ پێش زایین)]] دوای کەمبوونەوەی دەسەڵات لە سێ سەرکردەوە بۆ دوو سەرکردە، ڕکابەری لە نێوان ئەنتۆنی و ئۆکتاڤیان گەیشتە قۆناغی شەڕی ڕاستەوخۆ. لە ساڵی ٣٤ پێش زایین، ئەنتۆنی لە مەراسیمێکدا بە ناوی «بەخشینەکانی ئەسکەندەریە» خاک و پاشایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی بەسەر منداڵەکانی خۆی لە شاژن کلیۆپاترا دابەش کرد و سێزاریۆنی (کوڕی سێزار و کلیۆپاترا) وەک میراتگری ڕاستەقینەی سێزار ناساند.<ref name="Pelling1996" /> ئۆکتاڤیان ئەم ھەنگاوەی قۆستەوە و بە شێوەیەکی یاسایی وەسیەتنامەی ئەنتۆنی لە پەرستگای ڤێستا لە ڕۆما خوێندەوە، کە تێیدا نووسرابوو دوای مردنی لە تەنیشت کلیۆپاترا لە [[ئەسکەندەریە]] بنێژرێت. ئەمەش بووە ھۆی تووڕەبوونی خەڵکی ئیتالیا و ئەنجومەنی پیران، کە وای لە ئەنجومەن کرد دەسەڵاتە فەرمییەکانی لە ئەنتۆنی وەربگرێتەوە و شەڕ دژی کلیۆپاترا ڕابگەیەنێت.<ref name="Pelling1996" /> لە ٢ی ئەیلوولی ٣١ پێش زایین، لە شەڕی دەریاییی ئەکتیۆم لە کەناراوەکانی یۆنان، کەشتیگەلی ئۆکتاڤیان بە سەرکردایەتیی ئاگریپا کەشتیگەلی ئەنتۆنی و کلیۆپاترای تێکشکاند.<ref name="Pelling1996" /> لە ساڵی ٣٠ پێش زایین سوپای ئۆکتاڤیان گەیشتە میسر؛ بە گرتنی ئەسکەندەریە، ھەردوو ئەنتۆنی و کلیۆپاترا پەنایان بۆ خۆکوشتن برد، و بەم شێوەیە کۆتایی بە دەسەڵاتی تریومڤیراتی دووەم و تەواوی سەردەمی کۆماری ڕۆمانی ھات. == میرات و گرنگیی مێژوویی == سەرکەوتنی ئۆکتاڤیان لە قۆناغی تریومڤیراتدا ڕێگەی بۆ دامەزراندنی سیستمی پرینسیپات و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆم]] خۆش کرد. مێژوونووسی ڕۆمانی تاسیتوس ئاماژەی بەوە کردووە کە شەڕەکانی ئەم قۆناغە تەواوی بنەما کۆمارییەکانی ڕۆمی لەناوبرد و کۆمارەکەی بێ چەک و بێ بەرگری ھێشتەوە.<ref name="Rawson1992" /> لە ڕووی کەلتوورییەوە، ئەم سەردەمە ناسەقامگیرە کاریگەریی گەورەی لەسەر شاکارە ئەدەبییەکانی ئەو سەردەمە ھەبوو، وەک شیعرەکانی [[ھۆراس]]، بەرھەمەکانی [[ڤێرجیل]] (بەتایبەت ''ئیکۆلۆگەکان'' کە باسی لەدەستدانی زەویی جووتیاران دەکات لە کاتی دابەشکردنی زەوی بۆ سەربازە دێرینەکان) و مێژوونووسانی وەک سالوست.<ref>{{cite encyclopedia |last=Welch |first=Kathryn |title=Triumvirate, Second |encyclopedia=The Encyclopedia of Ancient History |date=2016-01-01 |publisher=Wiley |doi=10.1002/9781444338386.wbeah30085 |isbn=978-1-4051-7935-5}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[کۆماری ڕۆمانی]] * [[جولیوس سێزار]] * [[ئەگوستوس]] * [[مارک ئەنتۆنی]] * [[سەردەمی ئەگوستوس]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{DEFAULTSORT:Triumvirate, Second}} [[پۆل:تریومڤیراتی دووەم]] [[پۆل:کۆماری ڕۆمانی]] [[پۆل:ئەگوستوس]] [[پۆل:مارک ئەنتۆنی]] [[پۆل:لێپیدس]] [[پۆل:ڕۆمای کۆن]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ٤٣ پێش زایین]] [[پۆل:ھەڵوەشاندنەوەکانی ٣٣ پێش زایین]] 0v05jyzh5sz60qwl8boetc7dlbrlpdn